Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk Përdoruesi diskutim:Arianit 3 3117 3062251 3061702 2026-11-03T20:09:51Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Fjala */ 3062251 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Arianit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Mire se erdhe == Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC) :Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC) --- Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]] == Tung == perdoruesi Hipi Zhdripi C´fare shfetuesi ki. ::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty. ::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres. ::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut. ::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome. '''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:''' :''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).'' == Familja moderne == Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC) :hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki? :dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :). :seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole. ::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune. == Tifozat Kuq e zi == I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme: ''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)'' ''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.'' ''(nyja per wiki shqip)'' ''Me nderime Dani.'' Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia ==Shqiponja.net== Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme: E nderuara redaksi, http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen, dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj. Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë pergjegje: ''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.'' ''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.'' ''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net'' ''Te pershendes.'' ''ARIANi'' Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin). Ta provojim nashta bone boom. Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC) :Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''? ::co_uk@hotmail.com == Posta == Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) ==Qyetet== Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC) == A je gjallë a? == Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC) : Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC) == Personat me biografi të gjata == Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC) :Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC) == Per faqen e redaktimit te artikujve. == Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe? Me respekt —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC) :Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?! —[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC) == figura perlati == nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC) == Ftese == Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC) == Përvojat dhe sugjerimet == Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC) == Foto pa lisence == Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC)) == ayhi == A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST) == HI == Hey, whats happening. —[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST) == Kosovoguide == A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET) == Kontrolla e cilësisë == [[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]] Pershendetje Arianit, Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET) == Kategorite == Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET) : E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET) ::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET) :::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET) == Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] == Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET) ==Pershendetje Maratones..== Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës. ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET) :Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET) ==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...== --Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]] == Fakte jo llafe == # Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme. {{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}} *... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem''' *... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi''' *Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve *...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale * ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë''' *...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''. *...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!''' * Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit. * Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë. * Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''', * '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''', {{collapse bottom}} # Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht. # Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat! -- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|‎<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:‎Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">&#9762;</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST) == Pjesmmarrje në votim dhe diskutim == Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer. Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST) == Wishlist == List of articles in German WP missing (good) images: [[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]] --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET) :: Moved it to :sq :: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]] :: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so. :: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST) :::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST) == News from international CEE Spring 2016 == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates. * There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you! * There are two types of '''statistics''' gathered: ** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]). ** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages. *: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code> *: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages. * Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :) * If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :) Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]]. If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]). Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 --> == WALUG (votimi për rregulloren) == Përshëndetje Arianit, [[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST) == Picture from Wikimania == Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST) [[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]] == CEE Spring 2016 Survey == [[File:Logo CEE-t.png|right|170px]] Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again. The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better. We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey. Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 --> == Feedback request == Greetings, The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]]. The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list. Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST) :You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST) == JADE: topics to discuss == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello, Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation: *[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]] *[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]] *[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]] *[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]] Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 --> == Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017== Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons. Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki. Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs]. --[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET) :{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET) ::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET) Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET) :{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET) ::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET) == Pyetje == Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ? :Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET) == Faqet me ndryshime në pritje == Përshëndetje! Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi. Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST) == Pershendetje == Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]] :Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST) Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ? :{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ? :{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST) == Per te krijuar nje faqe te re! == Pershendetje Arianit Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia. si mund te kontribuoj edhe une? Te pershendes Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET) :Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Bllokimi i përdoruesit == Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST) == Ndihme rreth faqeve == Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST) == Kerkese per Ndihme == Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET) == Artikuj mbi shkolla publike == Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST) :Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST) == Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh == @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST) == Përshëndetje Arianit == Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET) == Aktiviteti i kontrolluesve == :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve. :Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores. :Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren. :Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët. :Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST) == Lajmërim për përfundimin e privilegjeve == Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Osmane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2018:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Galeni]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3027887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Galeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20gusht%202026,%2010:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 gusht 2026 12:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dialektika]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dialektika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Njeriu]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028568|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Njeriu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kiri i Madh]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028834|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kiri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Moisiu]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028836|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Moisiu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:13 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:48 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Natyra]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028850|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Natyra]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abasitët]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abasitët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Matematika]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Matematika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Epoka e Iluminizmit]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028871|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Epoka e Iluminizmit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2021:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 23:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ernest Rutherford]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029077|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ernest Rutherford]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2016:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 18:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Xhames Klerk Maxwell]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029086|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Xhames Klerk Maxwell]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2017:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 19:17 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kuzhina arbëreshe]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3040037|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kuzhina arbëreshe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202026,%2017:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2026 19:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Katundi (Itali)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043198|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katundi (Itali)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shtator%202026,%2013:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shtator 2026 15:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043382|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Babeș-Bolyai]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20shtator%202026,%2008:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 shtator 2026 10:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ushtria]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3048303|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ushtria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202026,%2015:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2026 17:35 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hora e Arbëreshëvet]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3051241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hora e Arbëreshëvet]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202026,%2019:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2026 21:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Homeri]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3054464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Homeri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202026,%2020:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2026 22:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3055602|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Vendodhja|Vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametrat {{!}}location=, {{!}}place=, {{!}}publication-place= ose {{!}}publicationplace= janë të plotësuara me 1 ose më shumë shifra. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20tetor%202026,%2006:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 tetor 2026 08:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aleksandri i Madh]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056221|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aleksandri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2012:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 14:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Callìcari]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056324|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Callìcari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2017:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 19:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Barilli]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Barilli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2018:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 20:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Marsi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056348|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marsi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Formatimi|Formatimi]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me formatimin te disa parametra të caktuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: markup|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çervikati]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056353|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çervikati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Lidhjet e jashtme|Lidhjet e jashtme]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa në parametra që nuk mund të përmbajnë adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: external links|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:50 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Curinga]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Curinga]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2021:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 23:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jul Çezari]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059479|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jul Çezari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2014:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:08 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çarli Çaplin]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059484|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çarli Çaplin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve|Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdorin parametrin {{!}}others= pa përdorur parametrat e autorëve apo redaktorëve. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: others|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2014:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mendimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059840|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mendimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20tetor%202026,%2017:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 tetor 2026 18:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Familja]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059884|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Familja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20tetor%202026,%2018:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 tetor 2026 19:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Monarkia]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059911|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Monarkia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të palejuar|Parametra të palejuar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë parametra të palejuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unsupported parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20tetor%202026,%2020:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 tetor 2026 21:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Organizata e Kombeve të Bashkuara]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3061290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Organizata e Kombeve të Bashkuara]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20n%C3%ABntor%202026,%2022:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 nëntor 2026 23:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha (komunikim)]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3061293|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha (komunikim)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20n%C3%ABntor%202026,%2022:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 nëntor 2026 23:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha japoneze]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3061671|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha japoneze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20n%C3%ABntor%202026,%2019:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 nëntor 2026 20:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Globalizimi]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3061696|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Globalizimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20n%C3%ABntor%202026,%2020:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 nëntor 2026 21:15 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fjala]]'' == Përshëndetje, Arianit! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3062244|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fjala]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve|Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdorin parametrin {{!}}others= pa përdorur parametrat e autorëve apo redaktorëve. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: others|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20n%C3%ABntor%202026,%2020:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 21:09 (CET) d9g8qp15v1y5basm63cetrw2feo9zcm Fiks Fare 0 6199 3062348 2824600 2026-11-04T02:53:35Z Fallbackintoreality 102113 3062348 wikitext text/x-wiki '''''Fiks Fare''''' është një program i gazetarisë hetuese që fshikullon me anë të humorit fenomenet negative të shoqërisë shqiptare. Një program kritik dhe problemor, i cili nëpërmjet humorit dhe satirës denoncon dukuri negative të jetës sonë si korrupsioni, vjedhjet, shkeljen e ligjeve nga ana e zyrtarëve, shkeljen e të drejtave të njeriut etj. "Fiks fare" nisi transmetimin në 19 dhjetor 2002. Ai drejtohet nga [[Olta Gixhari]] dhe Dorian Ramaliu.<ref>{{cite web |date=1 September 2026 |title=Olta Gixhari dhe Dorian Ramaliu, dyshja e re në krye të "Fiks Fare"! |url=https://top-channel.tv/2026/09/01/olta-gixhari-dhe-dorian-ramaliu-dyshja-e-re-ne-krye-te-fiks-fare654646462464/ |access-date=13 September 2026 |website=Top Channel |language=sq}}</ref> Nje nga themeluesit e ketij programi '''Filip Cakuli,''' duke filluar nga janari i vitit 2025, pas me shume se 22 vitesh largohet ne menyre te befte. == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20071228124624/http://www.top-channel.tv/13/fiksfare.html Fiks Fare] në [[Top Channel|top-channel.tv]] {{seri-cung}} [[Kategoria:Show]] [[Kategoria:Prodhime origjinale të Top Channel]] onqxrhhpqmed1au8dcqunn74y49nyq3 Ballshi 0 7448 3062362 2647695 2026-11-04T03:44:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062362 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ballsh.jpg|parapamje|258x258px|Ballshi]] '''Ballshi''' është qytet në [[Shqipëria|Shqipëri]]. Ndodhet në [[Rrethi i Mallakastrës|Rrethin e Mallakastrës]] dhe është kryeqendra e saj. Ballshi ka një popullsi prej reth 43 000 banorë. Është selia e bashkisë së Mallakastrës, e vendosur në kalimin nga fusha e Myzeqesë në kodrat jugore, 20 kilometra në juglindje të Fierit. Ballshi është qendra e prodhimit të naftës në Shqipëri dhe vendndodhja e rafinerisë më të madhe në vend. Qyteti është gjithashtu qendra lokale e rajonit. Rruga më e rëndësishme trungu për në [[Shqipëria|Shqipërinë]] e Jugut, SH 4, kalonte nëpër qytet për një kohë të gjatë. Sot itinerari shkon më në perëndim në luginën e Vjosës. Shërbimi i pasagjerëve në linjën e degës nga Fieri në Ballsh u ndërpre në vitin 2000, me trenat e mallrave që shkonin drejt rafinerisë aty pranë: Klubi vendas i futbollit KS Bylis Ballsh luan në ligën më të lartë. == Historia == [[Skeda:Epitafi.jpg|parapamje|[[Epitafi i Gllavenicës]]]] Mesi i shekullit IV p.e.s. Në shekullin IV para Krishtit, ilirët themeluan një qytet në majë të një kodre, më vonë Byllis, i cili, i rrethuar nga një mur fortifikues, u bë kryeqyteti i fisit ilir të Byllions. Nga mesi i shekullit II p.e.s. Në shekullin IV para Krishtit i përkiste provincës romake të Maqedonisë me emrin e atëhershëm Colonia Byllidensium. Në Ballsh u gjetën mbetje kolonash romake, por vendbanimi i Ballshit pesë kilometra në veri të Bylisit dhe larg rrugëve të trafikut nuk është i sigurt se egzistonte në kohën romake. Lulëzimi i fundit i Bylisit ishte në shekullin e VI pas Krishtit nën Perandorin Romak Lindor Justinian I. Duhet të ketë qenë një qendër e rëndësishme e krishterë sepse mbetjet e bazilikave të hershme të krishtera janë gjetur në një duzinë komunitete më të vogla brenda pesë deri në dhjetë kilometra larg Bylisit. Në Ballsh (atëherë Baletium), në rrugëtimin e qytetit u zbuluan themelet e një bazilike tre anëshe të fillimit të shekullit të 6-të. U gjetën pllaka dyshemeje prej mermeri nga ishulli grek Eubea dhe kolona prej graniti egjiptian. Ka një ndërtesë të vogël kishe të re në vend. [[Skeda:Byllis Cathedral.jpg|majtas|parapamje|Katedralja e vejter e Bylysit]] Byllisi nuk u rindërtua pas pushtimit shkatërrues sllav në 586 pas Krishtit. Më pas mbeti i braktisur dhe banorët me peshkopin u shpërngulën në Ballsh. Në shekullin e 11-të ose të 12-të, hapësirat midis rreshtave të kolonave në bazilikë u myllen me tulla. Sipas rezultateve të gërmimeve, në Ballsh duhet të ketë ekzistuar edhe një manastir në mesjetë. Një kolonë me një mbishkrim të vjetër bullgar të gjetur në rrënojat e manastirit në vitin 1919 përmend vitin 6374 (865/866) sipas kalendarit të vjetër bullgar si ngjarje e rëndësishme gjatë sundimit të sundimtarit Boris I. Besohet se këtë vit u bë restaurimi i krishterë i Perandorisë Bullgare. Në fakt, në vitin 1219 përmendet një manastir i Shën Dhimitrit në vendin që sot njihet si Glavinitza. Në shekullin e 14-të vendi u rendit si selia e peshkopit; një peshkop gjerman e vizitoi nga 1351 deri në 1357. Nën pushtetarët krahinorë të këtyre viteve dhe deri në kohën e Skënderbeut në shekullin XV, rëndësi ka marrë edhe klani i familjes Ballsha. Sfera e tyre e ndikimit shtrihej shumë përtej krahinës së Mallakastrës. Nga viti 1972 deri në vitin 1987 kishte një kamp-burg në Ballsh, i cili u ngrit nën diktaturën e Enver Hoxhës. Punëtorët e detyruar atje duhej të punonin në fabrikën e industrisë së naftës që u ndërtua me ndihmën kineze. Nganjëherë, kampi strehonte deri në 2000 të burgosur që jetonin atje në kushtet më çnjerëzore. Në kamp kishte edhe njerëz shumë të moshuar. == Gjeografia == Ballshi ndodhet në zonën jugperëndimore të [[Shqipëria|Shqipëris]]ë në Mallakastër për gjatë rrugës nacionale Fier-Gjirokastër. Vetë Ballshi si qytet është relativisht i ri, i ngritur rreth 35 vjet më parë si pasojë e industrializimit të zonës dhe ngritjes së Uzinës së Përpunimit të naftës. I veçante është fakti që qyteti i Ballshit është i vetmi që përmbledh gjithë rrethinat në trevën e Mallakastrës. Vendodhja e tij në rrëzë të kodrave të cilat përshkohen nga dy lumenj Gjanica dhe Vjosa i jep zonës dhe këtij qyteti bukurinë natyrore mesdhetare me vreshta e ullinj. Bukuria e natyra e kësaj treve ka bërë Mbretin e Parë Bullgar të gjej prehje në këtë vend përgjatë rrugës së tij. Dëshmi për këtë është vendbanimi që ai ngriti në Ballsh (Bazilika). Ky mbret u pagëzua ne këtë vend dhe prej këtij akti edhe sot Bullgaria ushtron besimin ortodoks. E domosdoshme por edhe synim i Bashkisë së qytetit të Ballshit së bashku me pushtetin vendor rreth tij, është ngritja e infrastrukturës së nevojshme për zhvillimin e turizmit kulturor e të trazhgimisë ku më e rëndësishmja do të ishte një rrugë lidhëse Ballsh, Bazilike me Bylisin (Qytetërimi I vjetër Ilir) me kalanë e Nikaias ndër më të vjetrat në Shqipëria dhe padyshim kjo rrugë do të zbresë 2-3 km më poshtë në Parkun e Poçemit. Kështu çdo vizitor mbas një udhëtimi te këndshëm do të shuante kureshtjen e tij në qytetet e lashtësisë dhe do të gjente qetësi e çlodhje në freskinë e pyllit dhe të burimit natyror të ujit të Poçemit dhe ku rrjedha e rrëmbyeshme e lumit Vjosë zhurmon natyrshëm. ==Arsimi dhe Kultura== Arsimi është i organizuar ne atë 8 vjeçar dhe atë te mesëm. Janë tre gjimnaze në zonë: në Ballsh, Hekal dhe Fratar. Ballshi ka një bibliotekë dhe një pallat kulture. Veçori e zonës është mikpritja dhe bujaria. ==Shërbimi Shëndetësor== Shërbimi shëndetësor është i përberë nga shërbimi ambulator, dhe në qytetin e Ballshit ka një spital që mbulon urgjencat dhe lindjet. Ndërhyrje kirurgjikale dhe te specializuara realizohen jashtë rrethit te Mallakastres. == Ekonomia == Rreth Ballshit ndodhen pesë vendburime nafte. Fusha më e madhe e naftës në Shqipëri, Marinza pranë Patosit, pak kilometra në veri të qytetit, u zbulua në vitin 1957. Fusha naftëmbajtëse e Ballshit, e cila u zbulua vetëm në vitin 1966, është edhe më afër. Rafineria në Ballsh ka një kapacitet teorik përpunues prej 1 milion ton naftë bruto në vit. Këto sasi u arritën vetëm rreth vitit 1980: në vitin 2000 në Ballsh u prodhua 300.000 tonë, më pak se një e treta e kapacitetit. Në vitin 2005, prodhimi total në vend ishte vetëm 382,000 tonë. Arsyet e sasive të ulëta të prodhimit janë, nga njëra anë, metodat e vjetruara të bartjes dhe, nga ana tjetër, sistemet e vjetruara të përpunimit. Rafineria e Ballshit është ndërtuar në vitin 1978 duke përdorur teknologjinë e viteve 1960. Në vitin 2006, kompania operuese tashmë e privatizuar ARMO vendosi të investojë 2.6 milionë euro në një pjesë të re të uzinës. Një kompani tjetër përgjegjëse për teknologjinë e shpimit, e cila u shkëput nga Korporata Shtetërore e Naftës Shqiptare (APC) në 1999, është Servcom, e cila gjithashtu u privatizua. Ekziston edhe Albpetrol, në pronësi të mëparshme shtetërore, e cila prodhon naftë bruto. == Lidhje të jashtme == [https://web.archive.org/web/20141217010115/http://ballshi.com/ www.ballshi.com] [http://ballshi.365.al ballshi.365.al]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} == Shiko dhe këtë == {{AL-Vendbanime}} {{AL-gjeo-cung}} [[Kategoria:Qytete në Shqipëri]] erq2jwwy8e5jqpa2ajn381wtnju9lik Arkimedi 0 16189 3062307 3044996 2026-11-03T23:56:20Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062307 wikitext text/x-wiki {{Përkthyer nga|en|Archimedes|28 korrik 2026|1366588187}} {{Infobox scientist | name = Arkimedi i Sirakuzës | native_name = Ἀρχιμήδης | native_name_lang = grc | image = Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg | alt = Pikturë e një burri të moshuar që mendon thellë mbi probleme gjeometrike | caption = ''Arkimedi i menduar'' (1620) | birth_date = {{circa|287 p.e.s.}} | birth_place = Sirakuza, Siçili | death_date = {{circa|212 p.e.s.|lk=no}} (rreth 75 vjeç) | death_place = Sirakuza, Siçili | field = [[Matematikë]]<br />[[Fizikë]]<br />[[Inxhinieria|Inxhinieri]]<br />[[Astronomi]]<br />[[Mekanika|Mekanikë]] | known_for = {{collapsible list|[[Ligji i Arkimedit]]<br />vida e Arkimedit<br />[[Qendra e masës]]<br />[[Statika]]<br />hidrostatika<br />[[Llozi|ligji i llozit]]<br />të pandarat<br />}} | influences = Eudoksi i Knidit | influenced = [[Apolloni i Pergës|Apolloni]] <br />Hero i Aleksandrisë<br />Pappus i Aleksandrisë<br />Eutoci i Askalonit }} '''Arkimedi i Sirakuzës'''{{efn|greqishtja e vjetër dorike: Ἀρχιμήδης}} ({{circa|287|212 p.e.s.}}) ishte matematikan, fizikant, inxhinier, astronom dhe shpikës grek nga qyteti i Sirakuzës në Siçili. Edhe pse dihen pak detaje për jetën e tij, bazuar në veprën e mbijetuar konsiderohet një nga shkencëtarët kryesorë të [[Lashtësia klasike|antikitetit klasik]] dhe një nga matematikanët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Arkimedi parashikoi [[llogaritja|analizën]] moderne matematikore duke aplikuar konceptin e së voglës pafundësisht të vogël dhe metodën e shterimit për të nxjerrë dhe vërtetuar me rigorozitet një sërë [[teorema]] gjeometrike, duke përfshirë sipërfaqen e një rrethi, sipërfaqen dhe vëllimin e një sfere, zonën e një elipsi, zonën nën një parabolë, vëllimin e një segmenti të një paraboloidi revolucioni, vëllimin e një segmenti të një hiperboloidi revolucioni, dhe zonën e një spiraleje. Arritjet e tjera matematikore të Arkimedit përfshijnë nxjerrjen e një përafrimi të numrit pi (π), përcaktimin dhe hetimin e [[Spiralja e Arkimedit|spirales që sot mban emrin e tij]], dhe krijimin e një sistemi që përdor fuqizimin për të shprehur numra shumë të mëdhenj. Ai ishte gjithashtu një nga të parët që aplikoi matematikën në fenomenet fizike, duke punuar në statikë dhe hidrostatikë. Arritjet e Arkimedit në këtë fushë përfshijnë provën e ligjit të [[llozi]]t, përdorimin e gjerë të konceptit të [[Qendra e masës|qendrës së masës]], dhe shpalljen e ligjit të pluskimit të njohur si Ligji i Arkimedit. Në astronomi, ai bëri matje të diametrit të dukshëm të Diellit dhe të madhësisë së universit. Thuhet gjithashtu se ndërtoi një pajisje planetari që demonstronte lëvizjet e trupave qiellorë të njohur, dhe që mund të ketë qenë paraardhësja e [[Mekanizmi i Antikiterës|Mekanizmit të Antikiterës]]. Atij i njihet gjithashtu projektimi i makinave inovative, si vida e tij pompuese, sistemet e katrorëve dhe makina të tjera lëvizëse, si dhe makina mbrojtëse lufte për të mbrojtur Sirakuzën e tij të lindjes nga pushtimi. Arkimedi vdiq gjatë rrethimit të Sirakuzës, kur u vra nga një ushtar romak pavarësisht urdhrave që ai të mos dëmtohej. Ciceroni përshkruan vizitën e tij te varri i Arkimedit, mbi të cilin ngriheshin një sferë dhe një cilindër, që Arkimedi kishte kërkuar të vendoseshin atje për të përfaqësuar zbulimin e tij matematikor më të çmuar. Ndryshe nga shpikjet e tij, shkrimet matematikore të Arkimedit ishin pak të njohura në antikitet. Matematikanët e Aleksandrisë e lexuan dhe e cituan, por përmbledhja e parë gjithëpërfshirëse nuk u bë deri rreth vitit 530 e.s. nga Isidori i Miletit në Kostandinopojën Bizantine, ndërsa komentet e Eutocit të Askalonit mbi veprat e Arkimedit në të njëjtin shekull i hapën ato për herë të parë për një lexues më të gjerë. Në Mesjetë, vepra e Arkimedit u përkthye në arabisht në shekullin e 9-të dhe më pas në latinisht në shekullin e 12-të, dhe ishte një burim me ndikim idesh për shkencëtarët gjatë Rilindjes dhe në Revolucionin Shkencor. Zbulimi në 1906 i veprave të Arkimedit në Palimpsestin e Arkimedit ka dhënë njohuri të reja se si ai i mori rezultatet e tij matematikore. == Biografia == [[Skeda:Cicero Discovering the Tomb of Archimedes by Benjamin West.jpeg|thumb|right|''Ciceroni duke zbuluar varrin e Arkimedit'' (1805) nga Benjamin West]] Detajet e jetës së Arkimedit janë të paqarta; një biografi e Arkimedit e përmendur nga Eutoci i Askalonit thuhet se u shkrua nga shoku i tij Heraklidi Lembi, por kjo vepër është humbur, dhe shkenca moderne dyshon se ajo ishte shkruar nga Heraklidi që në fillim.<ref>Commentarius in dimensionem circuli (Archimedis opera omnia ed. Heiberg-Stamatis (1915), vëll. 3, f. 228); Commentaria in conica (Apollonii Pergaei quae Graece exstant, ed. Heiberg (1893) vëll. 2, f. 168: "Hērakleios"</ref> Bazuar në një deklaratë të studiuesit grek bizantin John Tzetzes se Arkimedi jetoi 75 vjet përpara vdekjes së tij në 212 p.e.s., vlerësohet se Arkimedi lindi rreth vitit 287 p.e.s. në qytetin portual të Sirakuzës, Siçili, atëherë një koloni e vetqeverisur në Magna Graecia. Në ''Rërën dhe llogaritjen e saj'', Arkimedi jep emrin e babait të tij si Fidia, një astronom për të cilin nuk dihet asgjë tjetër; Plutarku shkroi në ''Jetët Paralele''<ref>Plutarku, ''Jeta e Marcelusit''</ref> se Arkimedi ishte i lidhur me mbretin Hiero II, sundimtarin e Sirakuzës, megjithëse Ciceroni dhe Silius Italicus sugjerojnë se ishte me origjinë modeste.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=10}} Gjithashtu nuk dihet nëse ai u martua ndonjëherë apo pati fëmijë, ose nëse vizitoi ndonjëherë Aleksandrinë e Egjiptit gjatë rinisë së tij;<ref name="Acerbi2008">{{Cite book|last=Acerbi|first=Fabio|chapter=Archimedes|title=New Dictionary of Scientific Biography|volume=I|pages=85–91|publisher=Scribner|location=Detroit|year=2008|language=en}}</ref> megjithëse veprat e tij të shkruara që kanë mbijetuar, drejtuar Dositeut nga Peluziumi, një student i astronomit aleksandrin Konon i Samosit, dhe kryebibliotekarit Eratosteni nga Kirena, sugjerojnë se ai mbajti marrëdhënie kolegjiale me studiuesit e vendosur atje.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=11–12}} Në parathënien e ''Për spiralet'' drejtuar Dositeut, Arkimedi thotë se "shumë vite kanë kaluar që kur vdiq Kononi." Konon i Samosit jetoi rreth 280–220 p.e.s., duke sugjeruar se Arkimedi mund të ketë qenë një njeri i moshuar kur shkroi disa nga veprat e tij.<ref>[https://archive.org/stream/worksofarchimede00arch/worksofarchimede00arch_djvu.txt Archimedes to Dositheus greeting, ''On Spirals''] Marrë më 2025-12-03</ref> === Kurora e artë === [[Skeda:Displacement-measurement.svg|thumb|Matja e vëllimit (a) para dhe (b) pas zhytjes së një objekti, ku (∆V) tregon se sasia e ngritjes së lëngut është e barabartë me vëllimin e objektit]] Një histori tjetër e një problemi që i mvishet Arkimedit si i zgjidhur në shërbim të Hieros II është "problemi i kurorës".{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=18}} Sipas Vitruvit, duke shkruar rreth dy shekuj pas vdekjes së Arkimedit, mbreti Hiero II i Sirakuzës kishte porositur një kurorë ari për një tempull kushtuar zotave të pavdekshëm, dhe kishte furnizuar ar të pastër për t'u përdorur nga argjendari.<ref>Vitruvi, ''De Architectura'', Libri IX, 3</ref> Megjithatë, mbreti kishte filluar të dyshonte se argjendari kishte zëvendësuar pjesë të arit me argjend më të lirë, duke mbajtur për vete pjesën tjetër të arit të pastër, dhe, i paaftë ta bënte artizanin të pranonte, i kërkoi Arkimedit ta hetonte.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=19}} Më vonë, ndërsa po hynte në një banjë, Arkimedi thuhet se vuri re se niveli i ujit në vaskë ngrihej më shumë sa më thellë të fundosej në të, dhe duke kuptuar se ky efekt mund të përdorej për të përcaktuar vëllimin e kurorës së artë, u gëzua aq shumë sa doli në rrugë lakuriq, duke harruar të vishej, duke bërtitur "[[Eureka]]!",{{efn|greqisht: "εὕρηκα" — heúrēka}} që do të thotë "E gjeta!"{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=19}} Sipas Vitruvit, Arkimedi më pas mori një copë ari dhe një copë argjendi, secila e barabartë në peshë me kurorën, dhe, duke i vendosur secilën në vaskë, tregoi se kurora zhvendoste më shumë ujë sesa ari dhe më pak sesa argjendi, duke demonstruar se kurora ishte ar i përzier me argjend.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=19}} Një version tjetër jepet në ''Carmen de Ponderibus'',<ref>''Metrologicorum Scriptorum reliquiae'', red. F. Hultsch (Leipzig 1864), II, 88</ref> një poemë didaktike anonime latine e shekullit të 5-të mbi peshat dhe masat, dikur i atribuar gramatikanit Priscian.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=19}} Në këtë poemë, copat e arit dhe argjendit u vendosën në peshoret e një kandari, dhe më pas i gjithë aparati u zhyt në ujë; ndryshimi në dendësi mes arit dhe argjendit, ose mes arit dhe kurorës, e bën peshoren të anohet përkatësisht.<ref>''Carmen de Ponderibus'', rreshtat 124-162</ref> Ndryshe nga rrëfimi më i njohur i vaskës i dhënë nga Vitruvi, ky rrëfim poetik përdor parimin e hidrostatikës tani të njohur si Ligji i Arkimedit, që gjendet në traktatin e tij ''Për trupat pluskues'', ku një trup i zhytur në një lëng përjeton një forcë pluskuese të barabartë me peshën e lëngut që zhvendos.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=20–21}} Galileo Galilei, i cili shpiku një peshore hidrostatike në 1586 i frymëzuar nga vepra e Arkimedit, e konsideroi "të mundshme që kjo metodë të jetë e njëjta që ndoqi Arkimedi, meqë, përveçse është shumë e saktë, bazohet në demonstrime të gjetura nga vetë Arkimedi."<ref>{{cite web|author=Van Helden, Al|title=The Galileo Project: Hydrostatic Balance|url=http://galileo.rice.edu/sci/instruments/balance.html|access-date=2007-09-14|publisher=Rice University|language=en}}</ref> === Lëshimi i ''Syracusia''-s === Një pjesë e madhe e punës së Arkimedit në inxhinieri lindi ndoshta nga përmbushja e nevojave të qytetit të tij të lindjes, Sirakuzës.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=14}} Atheneu i Naukratisit në ''Deipnosofistët'' e tij citon një farë Moskion për një përshkrim se si mbreti Hiero II porositi ndërtimin e një anijeje të madhe, ''Syracusia''-s, e cila thuhet të ketë qenë anija më e madhe e ndërtuar në antikitetin klasik dhe, sipas rrëfimit të Moskionit, u lëshua nga Arkimedi.<ref>Atheneu, Deipnosofistët, V.40-45</ref> Plutarku tregon një version paksa të ndryshëm,<ref>Plutarku, Jeta e Marcelusit 7-8</ref> duke thënë se Arkimedi u mburr te Hiero se ishte në gjendje të lëvizte çdo peshë të madhe, në ç'moment Hiero e sfidoi të lëvizte një anije.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=15}} Këto rrëfime përmbajnë shumë detaje fantastike historikisht të pabesueshme, dhe autorët e tyre japin ide kontradiktore se si u krye ky detyrë:{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=15}} Plutarku pohon se Arkimedi ndërtoi një sistem katrorësh-dhe-litarësh, ndërsa Hero i Aleksandrisë ia atribuoi të njëjtën mburrje shpikjes së Arkimedit të quajtur ''baroulkos'', një lloj vinçi.<ref>Heronis Opera Vëll II, 1, 256, III 306</ref> Pappus i Aleksandrisë ia atribuoi këtë arritje, në vend të kësaj, përdorimit nga Arkimedi të avantazhit mekanik,{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=15}} parimit të levës për të ngritur objekte që përndryshe do të kishin qenë tepër të rënda për t'u lëvizur, duke i atribuuar thënien e shpeshtcituar: "Më jepni një vend ku të qëndroj, dhe do ta lëviz Tokën."{{efn|greqisht: δῶς μοι πᾶ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω}}<ref>Pappus i Aleksandrisë, ''Synagoge'' Libri VIII</ref> Atheneu, ndoshta duke ngatërruar detajet e rrëfimit të Heros mbi baroulkos-in,{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=16}} përmend gjithashtu se Arkimedi përdori një "vidë" për të hequr çdo ujë të mundshëm që rridhte nëpër trupin e ''Syracusia''-s. Edhe pse kjo pajisje ndonjëherë quhet vida e Arkimedit, ka mundësi që ta ketë paraprirë atë me shumë kohë, dhe asnjë nga bashkëkohësit e tij më të afërt që përshkruajnë përdorimin e saj (Filoni i Bizantit, Straboni dhe Vitruvi) nuk ia atribuojnë atij përdorimin e saj.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=15}} === Makinat e luftës === [[Skeda:Archimedes Heat Ray conceptual diagram.svg|thumb|Pasqyra të vendosura si reflektor parabolik për të sulmuar anijet që afroheshin]] Reputacioni më i madh që fitoi Arkimedi gjatë antikitetit ishte për mbrojtjen e qytetit të tij nga romakët gjatë rrethimit të Sirakuzës.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=28–29}} Sipas Plutarkut,<ref>Jeta e Marcelusit, 25-27</ref> Arkimedi kishte ndërtuar makina lufte për Hieron II, por nuk kishte pasur kurrë mundësi t'i përdorte gjatë jetës së Hieros. Në vitin 214 p.e.s., megjithatë, gjatë Luftës së Dytë Punike, kur Sirakuza ndërroi aleancën nga Roma te Kartagjena, ushtria romake nën Markus Klaudius Marcelusi u përpoq të merrte qytetin, dhe Arkimedi thuhet se mbikëqyri personalisht përdorimin e këtyre makinave lufte në mbrojtje të qytetit, duke vonuar ndjeshëm romakët, të cilët arritën ta pushtonin qytetin vetëm pas një rrethimi të gjatë.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=26,28}} Tre historianë të ndryshëm, Plutarku, Livi dhe Polibi, dëshmojnë për këto makina lufte, duke përshkruar katapulta të përmirësuara, vinça që lëshonin copa të rënda plumbi mbi anijet romake ose që përdornin një kthetër hekuri për t'i ngritur ato jashtë ujit, duke i lëshuar përsëri që të fundosen.{{efn|Ka pasur eksperimente moderne për të testuar realizueshmërinë e kthetrës, dhe në 2005 një dokumentar televiziv i titulluar ''Superweapons of the Ancient World'' ndërtoi një version të kthetrës dhe konkludoi se ishte një pajisje e realizueshme.<ref>{{cite web|title=Archimedes' Claw: watch an animation|first=Bradley W|last=Carroll|publisher=Weber State University|url=http://physics.weber.edu/carroll/Archimedes/claw.htm|access-date=2007-08-12|language=en}}</ref>}}{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=27}} Një version shumë më i pabesueshëm, që nuk gjendet në asnjë prej tre rrëfimeve më të hershme (Plutarku, Polibi ose Livi), përshkruan si Arkimedi përdori "pasqyra djegëse" për të fokusuar rrezet e diellit mbi anijet sulmuese romake, duke i vënë ato flakë.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=28–29}} Rrëfimi më i hershëm që përmend anije që vihen flakë, nga satiristi i shekullit të 2-të e.s. Lukiani nga Samosata,<ref>Lukiani, ''Hippias'', [https://archive.org/details/lucianha01luciuoft/lucianha01luciuoft/page/36/ ¶ 2], në ''Lucian'', vëll. 1, red. A. M. Harmon, Harvard, 1913, f. 36–37</ref> nuk përmend pasqyra, dhe thotë vetëm se anijet u vunë flakë me mjete artificiale, gjë që mund të nënkuptojë se u përdorën predha djegëse.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=28–29}} Autori i parë që përmend pasqyrat është Galeni, duke shkruar më vonë në të njëjtin shekull.<ref>Galeni, ''On temperaments'' 3.2</ref> Pothuajse katërqind vjet pas Lukianit dhe Galenit, Anthemius i Trales-it, përkundër skepticizmit, u përpoq të rindërtonte gjeometrinë hipotetike të reflektorit të Arkimedit.<ref>Anthemius i Trales-it, ''On miraculous engines'' 153.</ref><ref>{{Cite journal|last=Knorr|first=Wilbur|author-link=Wilbur Knorr|date=1983|title=The Geometry of Burning-Mirrors in Antiquity|journal=Isis|volume=74|issue=1|pages=53–73|doi=10.1086/353176|language=en}}</ref> Pajisja e supozuar, e quajtur ndonjëherë "rrezja djegëse e Arkimedit", ka qenë objekt i një debati të vazhdueshëm mbi besueshmërinë e saj që nga Rilindja.<ref>{{cite journal|last=Simms|first=D. L.|title=Archimedes and the Burning Mirrors of Syracuse|url=https://archive.org/details/sim_technology-and-culture_1977-01_18_1/page/n8|journal=Technology and Culture|year=1977|volume=18|number=1|pages=1–24|doi=10.2307/3103202|jstor=3103202|language=en}}</ref> René Descartes e hodhi poshtë si të rreme,<ref>{{cite web|author=John Wesley|url=http://wesley.nnu.edu/john_wesley/wesley_natural_philosophy/duten12.htm|title=''A Compendium of Natural Philosophy'' (1810) Chapter XII, ''Burning Glasses''|publisher=Online text at Wesley Center for Applied Theology|access-date=2007-09-14|language=en}}</ref> ndërsa studiues modernë janë përpjekur ta rikrijojnë efektin duke përdorur vetëm mjetet që do t'i kishte pasur në dispozicion Arkimedi, me rezultate të përziera.<ref name="death ray">{{cite book|last=Jaeger|first=Mary|editor-last=Rorres|editor-first=Chris|contribution=Archimedes in the 21st century imagination|doi=10.1007/978-3-319-58059-3_8|isbn=978-3-319-58059-3|pages=143–152|publisher=Birkhäuser|series=Trends in the History of Science|title=Archimedes in the 21st Century: Proceedings of a World Conference at the Courant Institute of Mathematical Sciences|year=2017|language=en}} Shih f. 144.</ref> === Vdekja === [[Skeda:Death of Archimedes (1815) by Thomas Degeorge.png|thumb|''Vdekja e Arkimedit'' (1815) nga Thomas Degeorge]] Ka disa rrëfime të ndryshme mbi vdekjen e Arkimedit gjatë plaçkitjes së Sirakuzës pasi ajo ra në duart e romakëve:{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=30–31}} Rrëfimi më i vjetër, nga Livi,<ref>Livi, ''Ab Urbe Condita'' Libri XXV, 31</ref> thotë se, ndërsa vizatonte figura në pluhur, Arkimedi u vra nga një ushtar romak që nuk e dinte se ishte Arkimedi. Sipas Plutarkut,<ref>Jeta e Marcelusit, XIX, 1</ref> ushtari kërkoi që Arkimedi ta shoqëronte, por Arkimedi refuzoi, duke thënë se duhej të përfundonte punën me problemin, dhe ushtari e vrau Arkimedin me shpatën e tij. Një tregim tjetër nga Plutarku e paraqet Arkimedin duke mbartur instrumente matematikore përpara se të vritej, sepse një ushtar mendoi se ishin sende të vlefshme.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=30–31}} Një shkrimtar tjetër romak, Valerius Maximus (fl. 30 e.s.), shkroi në ''Memorable Doings and Sayings'' se fjalët e fundit të Arkimedit ndërsa ushtari po e vriste ishin "...por duke mbrojtur pluhurin me duart e tij, tha 'Të lutem, mos e prish këtë'", të cilat ngjajnë me fjalët e fundit tani zakonisht të atribuara atij, "Mos m'i prish rrathët," të cilat nuk shfaqen në asnjë burim antik.{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=30–31}} Marcelusi thuhet se ishte i zemëruar nga vdekja e Arkimedit, pasi e konsideronte atë një pasuri të çmuar shkencore (e quajti Arkimedin "një Briareus gjeometrik") dhe kishte urdhëruar që të mos i bëhej keq.<ref>Plutarku, Jetët Paralele</ref><ref>Jaeger, Mary. ''Archimedes and the Roman Imagination''. f. 113.</ref> Ciceroni (106–43 p.e.s.) përmend se Marcelusi solli në Romë dy planetarë që kishte ndërtuar Arkimedi,{{sfn|Dijksterhuis|1987|pp=23–25}} të cilët tregonin lëvizjen e Diellit, Hënës dhe pesë planetëve, njërin prej të cilëve ia dhuroi Tempullit të Virtytit në Romë, dhe tjetrin thuhet se e mbajti si plaçkën e tij të vetme personale nga Sirakuza.<ref>Ciceroni, ''[https://www.gutenberg.org/ebooks/14988 De republica]''</ref> Pappus i Aleksandrisë raporton për një traktat tashmë të humbur të Arkimedit, ''Për ndërtimin e sferave'', i cili mund të ketë trajtuar ndërtimin e këtyre mekanizmave.{{sfn|Dijksterhuis|1987|p=27}} Ndërtimi i mekanizmave të këtij lloji do të kërkonte njohuri të sofistikuara të ingranazheve diferenciale, gjë që dikur mendohej të ishte përtej mundësive të teknologjisë së kohës së lashtë, por zbulimi në 1902 i Mekanizmit të Antikiterës, një pajisje tjetër e ndërtuar rreth vitit 100 p.e.s. e projektuar me qëllim të ngjashëm, ka konfirmuar se pajisje të këtij lloji ishin të njohura për grekët e lashtë,<ref>{{cite web|last=Rorres|first=Chris|title=Spheres and Planetaria|url=http://www.math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Sphere/SphereIntro.html|access-date=2007-07-23|publisher=Courant Institute of Mathematical Sciences|language=en}}</ref> me disa studiues që e konsiderojnë pajisjen e Arkimedit si një paraardhëse.<ref>{{Cite journal|last=Freeth|first=Tony|date=2022|title=Wonder of the Ancient World|journal=Scientific American|volume=32|issue=1|pages=24|doi=10.1038/scientificamerican0122-24|doi-access=free|pmid=39016582|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=The Antikythera Mechanism II|url=http://www.math.sunysb.edu/~tony/whatsnew/column/antikytheraII-0500/diff4.html|access-date=2013-12-25|publisher=Stony Brook University|language=en}}</ref> Ndërsa shërbente si kuestor në Siçili, vetë Ciceroni gjeti atë që supozohej të ishte varri i Arkimedit pranë portës Agrigentine në Sirakuzë, në gjendje të neglizhuar dhe të mbuluar me shkurre. Ciceroni e pastroi varrin dhe arriti të shihte gdhendjen dhe të lexonte disa nga vargjet e shtuara si mbishkrim. Varri mbante një skulpturë që ilustronte provën e preferuar matematikore të Arkimedit, se vëllimi dhe sipërfaqja e sferës janë dy të tretat e cilindrit rrethues, përfshirë bazat e tij.<ref>{{cite web|last=Rorres|first=Chris|title=Tomb of Archimedes: Sources|url=http://www.math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Tomb/Cicero.html|access-date=2007-01-02|publisher=Courant Institute of Mathematical Sciences|language=en|ref=none}}</ref> == Matematika == Edhe pse shpesh konsiderohet si projektues pajisjesh mekanike, Arkimedi dha kontribute edhe në fushën e matematikës, si duke aplikuar teknikat e paraardhësve të tij për të nxjerrë rezultate të reja, ashtu edhe duke zhvilluar metoda të reja të tijat. === Metoda e shterimit === [[Skeda:PiArchimede4.svg|thumb|Arkimedi llogarit brinjën e dymbëdhjetëkëndëshit nga ajo e gjashtëkëndëshit dhe për çdo dyfishim të mëpasshëm të brinjëve të shumëkëndëshit të rregullt]] Në ''Kuadratura e parabolës'', Arkimedi thotë se një propozim i caktuar në ''Elementet'' e Euklidit, që dëshmon se sipërfaqja e një rrethi është proporcionale me diametrin e tij, u vërtetua duke përdorur një lemë tani të njohur si vetia arkimediane, që "teprica me të cilën më e madhja e dy zonave të pabarabarta e tejkalon më të voglën, nëse i shtohet vetes, mund të tejkalojë çdo zonë të kufizuar të dhënë." Përpara Arkimedit, Eudoksi i Knidit dhe matematikanë të tjerë të mëparshëm{{efn|Edhe pse Eudoksi shpesh kreditohet për tërë Librin XII të Euklidit, Arkimedi e krediton shprehimisht vetëm për provat e XII.7 dhe XII.10, se vëllimi i një piramide dhe i një koni janë, përkatësisht, një e treta e vëllimit të prizmit drejtkëndor dhe konit me të njëjtën bazë dhe lartësi.{{harvnb|Acerbi|2018|p=279}}}} e aplikuan këtë lemë, një teknikë tani e quajtur "metoda e shterimit," për të gjetur vëllimin e një tetraedri, cilindri, koni dhe sfere, për të cilat provat jepen në Librin XII të ''Elementeve'' të Euklidit.{{sfn|Acerbi|2018|p=279}} Në ''Matja e rrethit'', Arkimedi e përdori këtë metodë për të treguar se sipërfaqja e një rrethi është e njëjtë me atë të një trekëndëshi kënddrejtë, baza dhe lartësia e të cilit janë të barabarta me rrezen dhe rrethvijën e tij.{{sfn|Acerbi|2018|p=280}} Më pas ai përafroi raportin mes rrezes dhe rrethvijës, vlerën e π, duke vizatuar një gjashtëkëndësh të rregullt më të madh jashtë një rrethi dhe një gjashtëkëndësh të rregullt më të vogël brenda rrethit, dhe duke dyfishuar progresivisht numrin e brinjëve të secilit shumëkëndësh të rregullt, duke llogaritur gjatësinë e një brinje të secilit shumëkëndësh në çdo hap. Ndërsa numri i brinjëve rritet, ai bëhet një përafrim më i saktë i një rrethi. Pas katër hapash të tillë, kur shumëkëndëshat kishin nga 96 brinjë secili, ai arriti të përcaktojë se vlera e π ndodhej mes 3{{sfrac|1|7}} (afërsisht 3,1429) dhe 3{{sfrac|10|71}} (afërsisht 3,1408), në përputhje me vlerën e saj të vërtetë prej afërsisht 3,1416.<ref>{{cite web|title=The Computation of Pi by Archimedes|author=McKeeman, Bill|website=Matlab Central|url=http://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/29504-the-computation-of-pi-by-archimedes/content/html/ComputationOfPiByArchimedes.html#37|access-date=2012-10-30|language=en|archive-date=25 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130225181030/http://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/29504-the-computation-of-pi-by-archimedes/content/html/ComputationOfPiByArchimedes.html#37|url-status=dead}}</ref> Në të njëjtin traktat, ai pohon gjithashtu se vlera e rrënjës katrore të 3 ndodhet mes {{sfrac|265|153}} (afërsisht 1,7320261) dhe {{sfrac|1351|780}} (afërsisht 1,7320512), të cilën mund ta ketë nxjerrë me një metodë të ngjashme.<ref>{{cite journal|last=Miel|first=G|year=1983|title=Of Calculations Past and Present: The Archimedean Algorithm|url=https://archive.org/details/sim_american-mathematical-monthly_1983-01_90_1/page/17|journal=The American Mathematical Monthly|volume=90|number=1|pages=17–35|doi=10.1080/00029890.1983.11971147|jstor=2975687|language=en}}</ref> [[Skeda:Parabolic segment and inscribed triangle.svg|thumb|upright=.8|Provë se sipërfaqja e segmentit parabolik në figurën e sipërme është e barabartë me 4/3 të asaj të trekëndëshit të brendashkruar në figurën e poshtme, nga ''Kuadratura e parabolës'']] Në ''Kuadratura e parabolës'', Arkimedi e përdori këtë teknikë për të vërtetuar se sipërfaqja e mbyllur nga një parabolë dhe një vijë e drejtë është {{sfrac|4|3}} të sipërfaqes së trekëndëshit përkatës të brendashkruar, siç tregohet në figurën djathtas, duke shprehur zgjidhjen e problemit si një seri gjeometrike të pafundme me raport të përbashkët {{sfrac|1|4}}:{{sfn|Netz|2022|p=139}} :<math>\sum_{n=0}^\infty 4^{-n} = 1 + 4^{-1} + 4^{-2} + 4^{-3} + \cdots = {4\over 3}. \;</math> Nëse termi i parë në këtë seri është sipërfaqja e trekëndëshit, atëherë i dyti është shuma e sipërfaqeve të dy trekëndëshave bazat e të cilëve janë dy vijat sekante më të vogla, dhe kulmi i tretë i të cilëve është aty ku vija paralele me boshtin e parabolës që kalon nëpër mesin e bazës e pret parabolën, e kështu me radhë. Kjo provë përdor një variacion të serisë 1/4 + 1/16 + 1/64 + 1/256 + ⋯, e cila mblidhet në {{sfrac|1|3}}. Ai e përdori këtë teknikë edhe për të matur sipërfaqet e një sfere dhe koni,<ref>''Për sferën dhe cilindrin'' 13-14, 33-34, 42, 44</ref> për të llogaritur sipërfaqen e një elipsi,<ref>''On Conoids and Spheroids'' 4</ref> dhe për të gjetur sipërfaqen e mbyllur brenda spirales arkimediane.<ref>''Për spiralet'', 24-25</ref>{{sfn|Acerbi|2018|p=280}} === Metoda mekanike === {{blockquote |text=Sepse është më e realizueshme, duke pasur tashmë në zotërim, nëpërmjet metodës, një njohuri të njëfarë lloji të çështjeve nën hetim, të japësh provën — sesa duke e hetuar atë pa ditur asgjë. |author=Arkimedi |title=''Metoda e teoremave mekanike''<ref>Netz, Noel, Tchernetska, Wilson. "Archimedes Palimpsest" f. 71</ref> }} Përveç zhvillimit të veprave të matematikanëve të mëparshëm me metodën e shterimit, Arkimedi gjithashtu pionieroi një teknikë të re duke përdorur ligjin e llozit për të matur sipërfaqen dhe vëllimin e formave me mjete fizike. Ai fillimisht jep një skicë të kësaj prove në ''Kuadratura e parabolës'' krahas provës gjeometrike, por jep një shpjegim më të plotë në ''Metoda e teoremave mekanike''.{{sfn|Netz|2022|p=139}} Sipas Arkimedit, ai i vërtetoi rezultatet në traktatet e tij matematikore fillimisht duke përdorur këtë metodë, dhe më pas punoi mbrapsht, duke aplikuar metodën e shterimit vetëm pasi kishte llogaritur tashmë një vlerë të përafërt për përgjigjen.{{sfn|Netz|2022|p=187}} === Numrat e mëdhenj === Arkimedi zhvilloi gjithashtu metoda për të përfaqësuar numra të mëdhenj. Në ''Rërën dhe llogaritjen e saj'', Arkimedi hartoi një sistem numërimi bazuar në myriadën,{{efn|greqisht: μυριάς — murias}} termi grek për numrin 10.000, për të llogaritur një numër më të madh se kokrrat e rërës që nevojiten për të mbushur universin. Ai propozoi një sistem numrash që përdor fuqi të një miriade miriadash (100 milionë, d.m.th. 10.000 × 10.000) dhe konkludoi se numri i kokrrave të rërës që nevojiten për të mbushur universin do të ishte 8 vigintilion, ose 8×10<sup>63</sup>.<ref>{{cite web|title=The Sand Reckoner|first=Bradley W|last=Carroll|publisher=Weber State University|url=http://physics.weber.edu/carroll/Archimedes/sand.htm|access-date=2007-07-23|language=en|ref=none}}</ref> Duke bërë këtë, ai demonstroi se matematika mund të përfaqësonte numra arbitrarisht të mëdhenj. Në ''Problemin e kafshëve'', Arkimedi i sfidon matematikanët e Bibliotekës së Aleksandrisë të numërojnë bagëtinë në Kopenë e Diellit, gjë që përfshin zgjidhjen e një numri ekuacionesh diofantine të njëkohshme. Një version më i vështirë i problemit, në të cilin disa nga përgjigjet kërkohet të jenë numra katrorë, dhe përgjigja është një numër shumë i madh, afërsisht 7,760271×10<sup>206544</sup>.<ref name="Calkins">{{cite web|first=Keith G|last=Calkins|url=http://www.andrews.edu/~calkins/profess/cattle.htm|title=Archimedes' Problema Bovinum|publisher=Andrews University|access-date=2007-09-14|language=en}}</ref> === Trupi arkimedian === Në një vepër të humbur të përshkruar nga Pappus i Aleksandrisë, Arkimedi vërtetoi se ekzistojnë saktësisht trembëdhjetë poliedra gjysmë-të-rregullta.{{sfn|Netz|2022|p=133}} == Shkrimet == [[Skeda:Archimedes – Opere, 1615 – BEIC 9741168.jpg|thumb|upright=.8|Faqja e parë e ''Opera''-s së Arkimedit, në greqisht dhe latinisht, redaktuar nga David Rivault (1615)]] Arkimedi e bëri të njohur punën e tij nëpërmjet korrespondencës me matematikanë në Aleksandri,{{sfn|Acerbi|2018}} të cilat u shkruan fillimisht në dorishten greke, dialekti i Sirakuzës së lashtë.<ref>{{cite book|last1=Wilson|first1=Nigel Guy|title=Encyclopedia of Ancient Greece|date=2006|publisher=Psychology Press|page=77|url=https://books.google.com/books?id=-aFtPdh6-2QC&pg=PA77|access-date=2025-04-29|language=en|isbn=978-0-7945-0225-6}}</ref> === Veprat e mbijetuara === Këto renditen kronologjikisht bazuar në kritere të reja terminologjike dhe historike të vendosura nga Knorr (1978) dhe Sato (1986).<ref>{{Cite journal|last=Knorr|first=W. R.|author-link=Wilbur Knorr|date=1978|title=Archimedes and the Elements: Proposal for a Revised Chronological Ordering of the Archimedean Corpus|url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1978_19_3/page/211|journal=Archive for History of Exact Sciences|volume=19|issue=3|pages=211–290|doi=10.1007/BF00357582|jstor=41133526|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sato|first=T.|date=1986|title=A Reconstruction of The Method Proposition 17, and the Development of Archimedes' Thought on Quadrature...Part One|journal=Historia scientiarum: International journal of the History of Science Society of Japan|language=en}}</ref> ==== ''Matja e rrethit'' ==== Kjo është një vepër e shkurtër me tre propozime, e shkruar në formën e një korrespondence me Dositeun nga Peluziumi, student i Kononit të Samosit. Në Propozimin II, Arkimedi jep një përafrim të vlerës së π, duke treguar se ajo është më e madhe se {{sfrac|223|71}} (3,1408...) dhe më e vogël se {{sfrac|22|7}} (3,1428...). ==== ''Rëra dhe llogaritja e saj'' ==== Në këtë traktat, i njohur gjithashtu si '''''Psammites''''', Arkimedi gjen një numër më të madh se kokrrat e rërës të nevojshme për të mbushur universin. Ky libër përmend teorinë heliocentrike të Sistemit Diellor të propozuar nga Aristarku i Samosit, si dhe ide bashkëkohore mbi madhësinë e Tokës dhe distancën mes trupave qiellorë të ndryshëm, dhe përpiqet të matë diametrin e dukshëm të Diellit.<ref>{{Cite journal|last=Osborne|first=Catherine|date=1983|title=Archimedes on the Dimensions of the Cosmos|journal=Isis|volume=74|issue=2|pages=234–242|doi=10.1086/353246|jstor=233105|language=en}}</ref><ref name=":7">{{Citation|last1=Rozelot|first1=Jean Pierre|title=A brief history of the solar diameter measurements: a critical quality assessment of the existing data|date=2016|arxiv=1609.02710|last2=Kosovichev|first2=Alexander G.|last3=Kilcik|first3=Ali|language=en}}</ref> Duke përdorur një sistem numrash bazuar në fuqi të myriadës, Arkimedi konkludon se numri i kokrrave të rërës të nevojshme për të mbushur universin është 8×10<sup>63</sup> në shënimin modern. Letra hyrëse thotë se babai i Arkimedit ishte një astronom i quajtur Fidia. ''Rëra dhe llogaritja e saj'' është vepra e vetme e mbijetuar në të cilën Arkimedi diskuton pikëpamjet e tij mbi astronominë.<ref>{{cite web|year=2002|title=English translation of ''The Sand Reckoner''|publisher=University of Waterloo|url=http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml|url-status=dead|language=en|access-date=1 gusht 2026|archive-date=11 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070811235335/http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml}} Përshtatur nga {{cite book|last=Newman|first=James R.|title=The World of Mathematics|volume=1|publisher=Simon & Schuster|location=New York|year=1956|language=en}}</ref> Arkimedi diskuton matje astronomike të Tokës, Diellit dhe Hënës, si dhe modelin heliocentrik të universit të Aristarkut, në ''Rërën dhe llogaritjen e saj''.<ref>{{Cite encyclopedia|last1=Toomer|first1=G. J.|last2=Jones|first2=Alexander|date=2016-03-07|title=Astronomical Instruments|encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Classics|doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.886|isbn=978-0-19-938113-5|language=en}}</ref> Pa përdorur as trigonometri e as tabelë vargjesh, Arkimedi e përcakton diametrin e dukshëm të Diellit duke përshkruar fillimisht procedurën dhe instrumentin e përdorur për të bërë vëzhgime (një shufër e drejtë me tapa ose brazda),<ref>{{Cite journal|last=Evans|first=James|date=1999-08-01|title=The Material Culture of Greek Astronomy|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=30|issue=3|pages=238–307|bibcode=1999JHA....30..237E|doi=10.1177/002182869903000305|language=en}}</ref> duke aplikuar faktorë korrigjimi mbi këto matje, dhe në fund duke dhënë rezultatin në formën e kufijve të sipërm dhe të poshtëm për të llogaritur gabimin e vëzhgimit.<ref>{{Cite journal|last=Shapiro|first=A. E.|date=1975|title=Archimedes's measurement of the Sun's apparent diameter.|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=6|issue=2|pages=75–83|bibcode=1975JHA.....6...75S|doi=10.1177/002182867500600201|language=en}}</ref> Ptolemeu, duke cituar Hiparkun, i referohet gjithashtu vëzhgimeve të solsticit të Arkimedit në ''Almagest''. Kjo do ta bënte Arkimedin grekun e parë të njohur që ka regjistruar data dhe orë të shumta solsticesh në vite të njëpasnjëshme.<ref name="Acerbi2008" /> ==== ''Për ekuilibrin e rrafsheve'' ==== Ka dy libra të ''Për ekuilibrin e rrafsheve'': i pari përmban shtatë postulate dhe pesëmbëdhjetë propozime, ndërsa libri i dytë përmban dhjetë propozime. Në librin e parë, Arkimedi vërteton ligjin e llozit,<ref>{{Cite journal|last=Goe|first=G.|date=1972|title=Archimedes' theory of the lever and Mach's critique|url=https://archive.org/details/sim_studies-in-history-and-philosophy-of-science_1972-02_2_4/page/329|journal=Studies in History and Philosophy of Science Part A|volume=2|issue=4|pages=329–345|doi=10.1016/0039-3681(72)90002-7|bibcode=1972SHPSA...2..329G|language=en}}</ref> i cili thotë se: {{Blockquote|text=Madhësitë janë në ekuilibër në distanca reciprokisht proporcionale me peshat e tyre.}} Përshkrime më të hershme të parimit të llozit gjenden në një vepër të Euklidit dhe në ''Problemet Mekanike'', që i përket Shkollës Peripatetike të ndjekësve të Aristotelit, autorësia e së cilës i është atribuar nga disa Arhitit.<ref name="lever clagett">{{cite book|first=Marshall|last=Clagett|url=https://books.google.com/books?id=mweWMAlf-tEC&q=archytas%20lever&pg=PA72|title=Greek Science in Antiquity|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-41973-2|year=2001|language=en}}</ref> Arkimedi i përdor parimet e nxjerra për të llogaritur sipërfaqet dhe qendrat e masës të figurave të ndryshme gjeometrike, duke përfshirë trekëndësha, paralelograme dhe parabola.<ref name="works">{{cite book|author=Heath, T.L.|url=https://archive.org/details/worksofarchimede029517mbp|title=The Works of Archimedes|year=1897|publisher=Cambridge University Press|language=en}}</ref> ==== ''Kuadratura e parabolës'' ==== Në këtë vepër me 24 propozime drejtuar Dositeut, Arkimedi vërteton me dy metoda se sipërfaqja e mbyllur nga një parabolë dhe një vijë e drejtë është 4/3 e sipërfaqes së një trekëndëshi me bazë dhe lartësi të barabartë. Ai e arrin këtë me dy metoda të ndryshme: së pari duke aplikuar ligjin e llozit, dhe duke llogaritur vlerën e një serie gjeometrike që mblidhet në pafundësi me raport 1/4.<ref>{{cite book|title=The works of Archimedes|editor=Heath|year=1897|publisher=Dover|author=Archimedes|language=en}}, faqe 233</ref> ==== ''Për sferën dhe cilindrin'' ==== [[Skeda:Esfera Arquímedes.svg|thumb|Një sferë ka 2/3 e vëllimit dhe sipërfaqes së cilindrit rrethues, përfshirë bazat e tij]] Në këtë traktat me dy vëllime drejtuar Dositeut, Arkimedi arrin rezultatin me të cilin ishte më krenar, konkretisht marrëdhënien mes një sfere dhe një cilindri rrethues me të njëjtën lartësi dhe diametër. Vëllimi është {{sfrac|4|3}}π''r''<sup>3</sup> për sferën, dhe 2π''r''<sup>3</sup> për cilindrin. Sipërfaqja është 4π''r''<sup>2</sup> për sferën, dhe 6π''r''<sup>2</sup> për cilindrin (përfshirë dy bazat e tij), ku ''r'' është rrezja e sferës dhe cilindrit.<ref>{{cite book|title=The works of Archimedes|editor=Heath|year=1897|publisher=Dover|author=Archimedes|language=en|ref=none}}, faqe 1</ref><ref>{{cite book|editor-last=Netz|editor-first=Reviel|title=The Works of Archimedes|volume=I: The Two Books On the Sphere and the Cylinder|year=2004|publisher=Cambridge University Press|doi=10.1017/CBO9780511482557|isbn=0-521-66160-9|language=en}}</ref> ==== ''Për spiralet'' ==== Kjo vepër me 28 propozime është gjithashtu drejtuar Dositeut. Traktati përkufizon atë që sot quhet spiralja arkimediane.<ref>{{cite book|editor-last=Netz|editor-first=Reviel|title=The Works of Archimedes: Translation and Commentary|volume=II: On Spirals|year=2017|publisher=Cambridge University Press|doi=10.1017/9781139019279|isbn=978-0-521-66145-4|language=en}}</ref> Ajo është vendi gjeometrik i pikave që korrespondojnë me pozicionet me kalimin e kohës të një pike që largohet nga një pikë fikse me shpejtësi konstante përgjatë një vije që rrotullohet me shpejtësi këndore konstante. Në mënyrë ekuivalente, në koordinata polare moderne (''r'', θ), ajo mund të përshkruhet me ekuacionin <math>\, r=a+b\theta</math> me numra realë a dhe b.<ref>{{cite book|title=The works of Archimedes|editor=Heath|year=1897|publisher=Dover|author=Archimedes|language=en|ref=none}}, faqe 151</ref> Ky është një shembull i hershëm i një kurbe mekanike (kurbë e gjurmuar nga një pikë lëvizëse) i shqyrtuar nga një matematikan grek. ==== ''Për konoidet dhe sferoidet'' ==== Kjo është një vepër me 32 propozime drejtuar Dositeut. Në këtë traktat Arkimedi llogarit sipërfaqet dhe vëllimet e prerjeve të koneve, sferave dhe paraboloideve.<ref>{{cite book|title=The works of Archimedes|editor=Heath|year=1897|publisher=Dover|author=Archimedes|language=en|ref=none}}, faqe 99</ref><ref>{{cite journal|last=Saito|first=Ken|year=2013|title=Archimedes and double contradiction proof|journal=Lettera Matematica International Edition|volume=1|issue=3|pages=97–104|doi=10.1007/s40329-013-0017-x|language=en}}</ref> ==== ''Për trupat pluskues'' ==== Ka dy libra të ''Për trupat pluskues''. Në librin e parë, Arkimedi shpjegon ligjin e ekuilibrit të lëngjeve dhe vërteton se uji do të marrë formë sferike rreth një qendre mase.<ref>{{Cite journal|last=Berggren|first=J. L.|date=1976|title=Spurious Theorems in Archimedes' Equilibrium of Planes: Book I|url=https://archive.org/details/sim_archive-for-history-of-exact-sciences_1976-12-08_16_2/page/87|journal=Archive for History of Exact Sciences|volume=16|issue=2|pages=87–103|doi=10.1007/BF00349632|jstor=41133463|language=en}}</ref> Ligji i Arkimedit të pluskimit jepet në këtë vepër, i formuluar si më poshtë:<ref>{{cite book|last=Netz|first=Reviel|chapter=Archimedes' Liquid Bodies|title=ΣΩΜΑ: Körperkonzepte und körperliche Existenz in der antiken Philosophie und Literatur|year=2017|pages=287–322|editor1-first=Thomas|editor1-last=Buchheim|editor2-first=David|editor2-last=Meißner|editor3-first=Nora|editor3-last=Wachsmann|isbn=978-3-7873-2928-1|place=Hamburg|publisher=Felix Meiner|language=en|ref=none}}</ref> <blockquote>Çdo trup i zhytur plotësisht ose pjesërisht në një lëng përjeton një forcë ngritëse të barabartë, por të kundërt në drejtim, me peshën e lëngut të zhvendosur.</blockquote> Në pjesën e dytë, ai llogarit pozicionet e ekuilibrit të prerjeve të paraboloideve. Kjo ishte ndoshta një idealizim i formave të trupave të anijeve. Disa nga prerjet e tij pluskojnë me bazën nën ujë dhe majën mbi ujë, ngjashëm me mënyrën se si pluskojnë ajsbergët.<ref>{{cite book|last=Stein|first=Sherman|chapter=Archimedes and his floating paraboloids|editor1-first=David F.|editor1-last=Hayes|editor2-first=Tatiana|editor2-last=Shubin|title=Mathematical Adventures for Students and Amateurs|url=https://archive.org/details/mathematicaladve0000unse|publisher=Mathematical Association of America|place=Washington|year=2004|pages=[https://archive.org/details/mathematicaladve0000unse/page/219 219]–231|isbn=0-88385-548-8|language=en}} {{pb}} {{cite journal|last=Rorres|first=Chris|year=2004|title=Completing Book II of Archimedes's on Floating Bodies|url=https://archive.org/details/sim_mathematical-intelligencer_summer-2004_26_3/page/32|journal=The Mathematical Intelligencer|volume=26|number=3|pages=32–42|doi=10.1007/bf02986750|language=en}} {{pb}} {{cite journal|last1=Girstmair|first1=Kurt|last2=Kirchner|first2=Gerhard|title=Towards a completion of Archimedes' treatise on floating bodies|journal=Expositiones Mathematicae|volume=26|number=3|year=2008|pages=219–236|doi=10.1016/j.exmath.2007.11.002|doi-access=free|language=en}}</ref> ==== ''Ostomachion'' ==== [[Skeda:Stomachion.JPG|thumb|''Ostomachion'' është një enigmë çmontimi e gjetur në Palimpsestin e Arkimedit]] I njohur gjithashtu si '''Loculus i Arkimedit''' ose '''Kutia e Arkimedit''',<ref name=":1" /> kjo është një enigmë çmontimi e ngjashme me një Tangram, dhe traktati që e përshkruan u gjet në formë më të plotë në Palimpsestin e Arkimedit. Arkimedi llogarit sipërfaqet e 14 pjesëve, të cilat mund të montohen për të formuar një katror. Reviel Netz nga Universiteti Stanford argumentoi në 2003 se Arkimedi po përpiqej të përcaktonte në sa mënyra mund të montoheshin pjesët në formën e një katrori. Netz llogarit se pjesët mund të formojnë një katror në 17.152 mënyra.<ref>{{cite news|title=In Archimedes' Puzzle, a New Eureka Moment|author=Kolata, Gina|newspaper=The New York Times|date=2003-12-14|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E6DD133CF937A25751C1A9659C8B63&sec=&spon=&pagewanted=all|access-date=2007-07-23|language=en}}</ref> Numri i rregullimeve është 536 kur përjashtohen zgjidhjet ekuivalente nga rrotullimi dhe reflektimi.<ref>{{cite web|title=The Loculus of Archimedes, Solved|author=Ed Pegg Jr.|publisher=Mathematical Association of America|date=2003-11-17|url=http://www.maa.org/editorial/mathgames/mathgames_11_17_03.html|access-date=2008-05-18|language=en}}</ref> Enigma përfaqëson një shembull të hershëm problemi në kombinatorikë. Origjina e emrit të enigmës nuk është e qartë, dhe është sugjeruar se rrjedh nga fjala greke e lashtë për "fyt" ose "grykë", ''stomachos'' (στόμαχος).<ref>{{cite web|first=Chris|last=Rorres|url=http://math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Stomachion/intro.html|title=Archimedes' Stomachion|publisher=Courant Institute of Mathematical Sciences|access-date=2007-09-14|language=en|ref=none}}</ref> Ausonius e quan enigmën ''Ostomachion'', një fjalë e përbërë greke e formuar nga rrënjët e ''osteon'' (ὀστέον, "kockë") dhe ''machē'' (μάχη, "luftë").<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.archimedes-lab.org/latin.html#archimede|title=Graeco Roman Puzzles|publisher=Gianni A. Sarcone and Marie J. Waeber|access-date=2008-05-09|language=en}}</ref> ==== Problemi i bagëtive ==== Në këtë vepër, drejtuar Eratostenit dhe matematikanëve në Aleksandri, Arkimedi i sfidon të numërojnë bagëtinë në Kopenë e Diellit, gjë që përfshin zgjidhjen e një numri ekuacionesh diofantine të njëkohshme. Gotthold Ephraim Lessing e zbuloi këtë vepër në një dorëshkrim grek që përbëhej nga një poemë 44-vargjesh në Bibliotekën Herzog August në Wolfenbüttel, Gjermani, në 1773. Ekziston një version më i vështirë i problemit në të cilin disa nga përgjigjet kërkohet të jenë numra katrorë. A. Amthor e zgjidhi i pari këtë version të problemit<ref>Krumbiegel, B. dhe Amthor, A. ''Das Problema Bovinum des Archimedes'', Historisch-literarische Abteilung der Zeitschrift für Mathematik und Physik 25 (1880) f. 121–136, 153–171.</ref> në 1880, dhe përgjigja është një numër shumë i madh, afërsisht 7,760271×10<sup>206544</sup>.<ref name="Calkins" /> ==== ''Metoda e teoremave mekanike'' ==== Ashtu si ''Problemi i bagëtive'', ''Metoda e teoremave mekanike'' u shkrua në formën e një letre drejtuar Eratostenit në Aleksandri. Në këtë vepër Arkimedi përdor një metodë të re, një formë e hershme e parimit të Kavalierit,<ref name="ArchimedesCalc">{{Cite web|last=Powers|first=J.|date=2020|title=Did Archimedes do calculus?|url=https://old.maa.org/sites/default/files/images/upload_library/46/HOMSIGMAA/2020-Jeffery%20Powers.pdf|access-date=2021-04-14|website=maa.org|language=en|archive-date=4 qershor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260604024352/https://old.maa.org/sites/default/files/images/upload_library/46/HOMSIGMAA/2020-Jeffery%20Powers.pdf|url-status=dead}} {{pb}} {{Citation|last=Jullien|first=V.|chapter=Archimedes and Indivisibles|date=2015|title=Seventeenth-Century Indivisibles Revisited|volume=49|pages=451–457|editor-last=J.|editor-first=Vincent|series=Science Networks. Historical Studies|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|doi=10.1007/978-3-319-00131-9_18|isbn=978-3-319-00131-9|language=en}} {{pb}} {{Cite journal|last=Kirfel|first=Christoph|date=2013|title=A generalisation of Archimedes' method|url=https://archive.org/details/sim_mathematical-gazette_2013-03_97_538/page/43|journal=The Mathematical Gazette|volume=97|issue=538|pages=43–52|doi=10.1017/S0025557200005416|jstor=24496758|language=en}}</ref> për të rinxjerrë rezultatet nga traktatet dërguar Dositeut (''Kuadratura e parabolës'', ''Për sferën dhe cilindrin'', ''Për spiralet'', ''Për konoidet dhe sferoidet'') që kishte përdorur më parë metodën e shterimit për t'i vërtetuar,{{sfn|Netz|2022|p=131}} duke përdorur ligjin e llozit që aplikoi në ''Për ekuilibrin e rrafsheve'' për të gjetur së pari qendrën e gravitetit të një objekti, dhe duke arsyetuar gjeometrikisht nga aty për të nxjerrë më lehtë vëllimin e një objekti.{{sfn|Netz|2022|pp=187–193}} Arkimedi thotë se e përdori këtë metodë për të nxjerrë rezultatet në traktatet dërguar Dositeut përpara se t'i vërtetonte më rigorozisht me metodën e shterimit, duke thënë se është e dobishme të dish që një rezultat është i vërtetë përpara se ta vërtetosh rigorozisht, ashtu siç Eudoksi i Knidit u ndihmua në vërtetimin se vëllimi i një koni është një e treta e vëllimit të një cilindri duke ditur se Demokriti e kishte pohuar tashmë këtë të vërtetë me argumentin se kjo është e vërtetë nga fakti që piramida ka një të tretën e prizmit drejtkëndor me të njëjtën bazë.{{sfn|Netz|2022|pp=150–151}} Ky traktat u konsiderua i humbur deri në zbulimin e Palimpsestit të Arkimedit në 1906.<ref>{{cite book|last1=Smith|first1=David Eugene|title=Geometrical Solutions Derived from Mechanics: A Treatise of Archimedes|date=1909|publisher=Open Court Publishing Company|url=https://archive.org/details/geometricalsolu00smitgoog/mode/2up|access-date=2025-05-04|language=en}}</ref> === Veprat apokrife === ''Libri i lemave'' të Arkimedit, ose ''Liber Assumptorum'', është një traktat me 15 propozime mbi natyrën e rrathëve. Kopja më e hershme e njohur e tekstit është në arabisht. T. L. Heath argumentoi se nuk mund të jetë shkruar nga Arkimedi në formën e tij aktuale, meqë e citon Arkimedin me emër, duke sugjeruar se lemat u përpiluan nga një autor i mëvonshëm. Ai mendonte se idetë e saj, si Arbelos, ishin me origjinë arkimediane.<ref>{{Citation|last=Heath|first=Thomas Little|year=1897|title=The Works of Archimedes|publisher=Cambridge University Press|page=xxxii|url=https://books.google.com/books?id=bTEPAAAAIAAJ|language=en}}</ref> Tannery supozon se nëse një vepër e tillë ekzistoi njëherë, ajo ishte humbur tashmë në kohën e Pappusit, i cili vendosi lema të ngjashme në ''Përmbledhjen'' e tij, duke i quajtur ato "të lashta dhe nga vepra të ndryshme".<ref>{{Citation|last=Pappus i Aleksandrisë|title=Collection IV|page=1|language=en}}</ref><ref>{{Citation|first=Paul|last=Tannery|title=La Géométrie grecque|page=162|year=1887|url=https://archive.org/details/lagomtriegre01tannuoft/page/162/mode/2up|language=fr}}</ref> Atribuime të tjera të diskutueshme te vepra e Arkimedit përfshijnë poemën latine ''Carmen de ponderibus et mensuris'' (shekulli 4 ose 5), që përshkruan përdorimin e një peshoreje hidrostatike për të zgjidhur problemin e kurorës, dhe tekstin e shekullit të 12-të ''Mappae clavicula'', që përmban udhëzime se si të kryhet analiza e metaleve duke llogaritur peshën e tyre specifike.<ref name="kingcrown">Dilke, Oswald A. W. 1990. [Pa titull]. ''Gnomon'' 62(8):697–699. [https://www.jstor.org/stable/27690606 JSTOR 27690606]</ref><ref>Berthelot, Marcel. 1891. "Sur l histoire de la balance hydrostatique et de quelques autres appareils et procédés scientifiques." ''Annales de Chimie et de Physique'' 6(23):475–485.</ref> === Veprat e humbura === Shumë vepra të shkruara nga Arkimedi nuk kanë mbijetuar ose ekzistojnë vetëm në fragmente shumë të redaktuara:{{sfn|Netz|2022|pp=133–135}} Pappus i Aleksandrisë përmend ''Për ndërtimin e sferave'', si dhe një vepër mbi poliedrat gjysmë-të-rregullta, dhe një vepër tjetër mbi spiralet, ndërsa Teoni i Aleksandrisë citon një vërejtje mbi refraksionin nga ''Catoptrica'' tashmë e humbur. ''Parimet'', drejtuar Zeuksipit, shpjegonte sistemin numerik të përdorur në ''Rërën dhe llogaritjen e saj''; ka gjithashtu ''Për peshoret''; ''Për qendrat e gravitetit''.{{sfn|Netz|2022|pp=133–135}} Studiues në botën mesjetare islame i atribuojnë gjithashtu Arkimedit një formulë për llogaritjen e sipërfaqes së një trekëndëshi nga gjatësia e brinjëve të tij, e njohur sot si formula e Heronit për shkak të shfaqjes së saj të parë të njohur në veprën e Heros së Aleksandrisë në shekullin e 1-rë e.s., dhe mund të jetë vërtetuar në një vepër të humbur të Arkimedit që nuk ekziston më.{{sfn|Netz|2022|pp=135–136}} === Palimpsesti i Arkimedit === [[Skeda:Archimedes Palimpsest.jpg|thumb|Në 1906, Palimpsesti i Arkimedit zbuloi vepra të Arkimedit që mendoheshin të humbura]] Në 1906, profesori danez Johan Ludvig Heiberg vizitoi Kostandinopojën për të ekzaminuar një pergamenë lëkure dhie 174-faqesh me lutje, të shkruar në shekullin e 13-të, pasi lexoi një transkriptim të shkurtër të botuar shtatë vjet më parë nga Papadopoulos-Kerameus.<ref name=":8">{{Cite journal|last=Wilson|first=Nigel|date=2004|title=The Archimedes Palimpsest: A Progress Report|journal=The Journal of the Walters Art Museum|volume=62|pages=61–68|jstor=20168629|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Easton|first1=R. L.|last2=Noel|first2=W.|date=2010|title=Infinite Possibilities: Ten Years of Study of the Archimedes Palimpsest|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=154|issue=1|pages=50–76|jstor=20721527|language=en}}</ref> Ai konfirmoi se ishte në të vërtetë një palimpsest, një dokument me tekst që ishte shkruar mbi një vepër më të vjetër të fshirë. Palimpsestet krijoheshin duke gërvishtur bojën nga veprat ekzistuese dhe duke i ripërdorur ato, një praktikë e zakonshme në Mesjetë, pasi pergamena ishte e shtrenjtë. Veprat më të vjetra në palimpsest u identifikuan nga studiuesit si kopje të shekullit të 10-të të traktateve më parë të humbura të Arkimedit.<ref name=":8" /><ref>{{cite magazine|title=Reading Between the Lines|author=Miller, Mary K.|magazine=Smithsonian|date=2007-03|url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/reading-between-the-lines-148131057/|language=en}}</ref> Palimpsesti përmban shtatë traktate, përfshirë kopjen e vetme të mbijetuar të ''Për trupat pluskues'' në greqishten origjinale. Është burimi i vetëm i njohur i ''Metoda e teoremave mekanike'', përmendur nga Suda dhe menduar se ishte humbur përgjithmonë. ''Stomachion'' u zbulua gjithashtu në palimpsest, me një analizë më të plotë të enigmës sesa ishte gjetur në tekstet e mëparshme. Traktatet në Palimpsestin e Arkimedit përfshijnë: * ''Për ekuilibrin e rrafsheve'' * ''Për spiralet'' * ''Matja e rrethit'' * ''Për sferën dhe cilindrin'' * ''Për trupat pluskues'' * ''Metoda e teoremave mekanike'' * ''Stomachion'' * Fjalime nga politikani i shekullit të 4-t p.e.s. Hypereides * Një koment mbi ''Kategoritë'' e Aristotelit * Vepra të tjera Pergamena kaloi qindra vjet në bibliotekën e një manastiri në Kostandinopojë përpara se t'i shitej një koleksionisti privat në vitet 1920. Më 29 tetor 1998, u shit në ankand tek një blerës anonim për një total prej 2,2 milionë dollarësh.<ref>{{cite news|title=Rare work by Archimedes sells for $2 million|publisher=CNN|date=1998-10-29|url=http://edition.cnn.com/books/news/9810/29/archimedes/|access-date=2008-01-15|language=en|archive-date=16 maj 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516000109/http://edition.cnn.com/books/news/9810/29/archimedes/|url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.christies.com/results/printauctionresults.aspx?saleid=8685&lid=1 Christie's (pa datë). ''Rezultatet e ankandit'']</ref> Palimpsesti u ruajt në Muzeun e Artit Walters në Baltimore, Maryland, ku iu nënshtrua një sërë testesh moderne, përfshirë përdorimin e dritës ultravjollcë dhe rrezeve X për të lexuar tekstin e mbishkruar.<ref>{{cite news|title=X-rays reveal Archimedes' secrets|publisher=BBC News|date=2006-08-02|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/5235894.stm|access-date=2007-07-23|language=en}}</ref> Që atëherë i është kthyer pronarit të tij anonim.<ref>{{Cite journal|last1=Piñar|first1=G.|last2=Sterflinger|first2=K.|last3=Ettenauer|first3=J.|last4=Quandt|first4=A.|last5=Pinzari|first5=F.|date=2015|title=A Combined Approach to Assess the Microbial Contamination of the Archimedes Palimpsest|journal=Microbial Ecology|volume=69|issue=1|pages=118–134|pmid=25135817|doi=10.1007/s00248-014-0481-7|pmc=4287661|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Acerbi|first=F.|date=2013|title=Review: R. Netz, W. Noel, N. Tchernetska, N. Wilson (eds.), ''The Archimedes Palimpsest'', 2001|url=https://www.academia.edu/8016340|journal=Aestimatio|volume=10|pages=34–46|language=en}}</ref> == Trashëgimia == [[Skeda:Gerhard Thieme Archimedes.jpg|thumb|Statujë prej bronzi e Arkimedit në Berlin]] Nganjëherë i quajtur ati i matematikës<ref>Ati i matematikës: Jane Muir, Of Men and Numbers: The Story of the Great Mathematicians, f. 19.</ref> dhe i fizikës matematikore,<ref>James H. Williams Jr., Fundamentals of Applied Dynamics, f. 30., Carl B. Boyer, Uta C. Merzbach, A History of Mathematics, f. 111., Stuart Hollingdale, Makers of Mathematics, f. 67., Igor Ushakov, In the Beginning, Was the Number (2), f. 114.</ref> historianët e shkencës dhe matematikës pajtohen pothuajse universalisht se Arkimedi ishte matematikani më i shquar i antikitetit.<ref>{{cite web|title=Archimedes of Syracuse|date=1999|url=http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Archimedes.html|publisher=MacTutor History of Mathematics archive|language=en}} {{pb}} {{cite book|last=Hirshfeld|first=Alan|url=https://books.google.com/books?id=zbcfLoZKDl8C&pg=PA206|title=Eureka Man: The Life and Legacy of Archimedes|date=2009|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-8027-1979-9|pages=206|language=en}}</ref> === Antikiteti klasik === Reputacioni që kishte Arkimedi për shpikjet mekanike në antikitetin klasik është mirë i dokumentuar;<ref>{{Cite journal|last=Drachmann|first=A. G.|date=1968|title=Archimedes and the Science of Physics|url=https://archive.org/details/centaurus_1968_12_1/page/1|journal=Centaurus|volume=12|issue=1|pages=1–11|doi=10.1111/j.1600-0498.1968.tb00074.x|bibcode=1968Cent...12....1D|language=en}}</ref> Atheneu<ref>''Deipnosofistët'', V, 206d)</ref> rrëfen në ''Deipnosofistët'' e tij se si Arkimedi lëshoi anijen më të madhe të njohur në antikitet, ''Syracusia''-n, ndërsa Apuleius<ref>''Apologia'', 16</ref> flet për punën e tij në katoptrikë.<ref>{{Cite journal|last=Russo|first=L.|date=2013|title=Archimedes between legend and fact.|journal=Lettera Matematica|volume=1|issue=3|pages=91–95|doi=10.1007/s40329-013-0016-y|doi-access=free|language=en}}</ref> Plutarku<ref>Plutarku, Jetët Paralele</ref> kishte pohuar se Arkimedi e përbuzte mekanikën dhe fokusohej kryesisht në gjeometrinë e pastër, por kjo konsiderohet përgjithësisht si një keqkarakterizim nga studiuesit modernë, i trilluar për të mbështetur vlerat e veta platoniste të Plutarkut sesa për të dhënë një paraqitje të saktë të Arkimedit.<ref>{{Cite thesis|title=Attitudes toward the natural philosopher in the early Roman empire (100 B.C. to 313 A.D.)|url=https://clio.columbia.edu/catalog/8602980|date=2008|first=Richard|last=Carrier|access-date=2021-04-06|language=en}}</ref> === Mesjeta === Vepra e Arkimedit u përkthye në arabisht nga Thābit ibn Qurra, dhe në latinisht nëpërmjet arabishtes nga Gerardi nga Cremona. Përkthime direkte nga greqishtja në latinisht u bënë më vonë nga Uilliami i Moerbekes dhe Iacobus Cremonensis.<ref>{{Cite journal|last=Clagett|first=Marshall|date=1982|title=William of Moerbeke: Translator of Archimedes|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-american-philosophical-society_1982-10-21_126_5/page/356|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=126|issue=5|pages=356–366|jstor=986212|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Clagett|first=Marshall|date=1959|title=The Impact of Archimedes on Medieval Science|journal=Isis|volume=50|issue=4|pages=419–429|doi=10.1086/348797|language=en}}</ref> === Rilindja dhe Evropa e hershme moderne === [[Skeda:Archimedes bronze coin.jpg|thumb|Vizatim i vitit 1612 i një monedhe bronzi tashmë të humbur që përshkruan Arkimedin]] Gjatë Rilindjes, ''Editio princeps'' (Botimi i Parë) u botua në Bazel në 1544 nga Johann Herwagen, me veprat e Arkimedit në greqisht dhe latinisht,<ref>{{cite web|title=Editions of Archimedes's Work|publisher=Brown University Library|year=1999|url=https://library.brown.edu/exhibits/archive/math/wholefr.html|language=en}}</ref> të cilat ishin një burim me ndikim idesh për shkencëtarët gjatë Rilindjes dhe përsëri në shekullin e 17-të.<ref>{{cite journal|last=Høyrup|first=Jens|year=2017|title=Archimedes: Knowledge and Lore from Latin Antiquity to the Outgoing European Renaissance|journal=Gaņita Bhāratī|volume=39|number=1|pages=1–22|url=http://webhotel4.ruc.dk/~jensh/Publications/2017%7Bg%7D_Archimedes%20--%20%20Knowledge%20and%20Lore_S.pdf|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629234642/http://webhotel4.ruc.dk/~jensh/Publications/2017%7Bg%7D_Archimedes%20--%20%20Knowledge%20and%20Lore_S.pdf|archive-date=29 qershor 2024|access-date=1 gusht 2026|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Leahy|first=A.|date=2018|title=The method of Archimedes in the seventeenth century.|journal=The American Monthly|volume=125|issue=3|pages=267–272|doi=10.1080/00029890.2018.1413857|language=en}}</ref> Leonardo da Vinçi shprehu vazhdimisht admirim për Arkimedin, dhe ia atribuoi shpikjen e tij Architonnerre Arkimedit.<ref name="Nelson Examiner">{{cite news|url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=NENZC18420521.2.11|title=The Steam-Engine|volume=I|issue=11|date=1842-05-21|work=Nelson Examiner and New Zealand Chronicle|publisher=National Library of New Zealand|page=43|access-date=2011-02-14|location=Nelson|language=en}}</ref><ref name="PennyM">{{cite book|title=The Steam Engine|url=https://books.google.com/books?id=E1oFAAAAQAAJ&pg=RA1-PA104|year=1838|publisher=The Penny Magazine|page=104|language=en}}</ref><ref name="Thurston1996">{{cite book|author=Robert Henry Thurston|title=A History of the Growth of the Steam-Engine|year=1996|url=https://books.google.com/books?id=KCMUmXV1C1gC|publisher=Elibron|isbn=1-4021-6205-7|page=12|language=en}}</ref> Galileo Galilei e quajti "mbinjerëzor" dhe "mësuesin tim",<ref>Matthews, Michael. ''Time for Science Education: How Teaching the History and Philosophy of Pendulum Motion Can Contribute to Science Literacy''. f. 96.</ref><ref>{{Cite web|title=Archimedes – Galileo Galilei and Archimedes|url=https://exhibits.museogalileo.it/archimedes/section/GalileoGalileiArchimedes.html|access-date=2021-06-16|website=exhibits.museogalileo.it|language=en}}</ref> ndërsa Christiaan Huygens tha, "Mendoj se Arkimedi nuk krahasohet me askënd," duke e emuluar vetëdijshëm në punën e tij të hershme.<ref>{{Cite web|last=Yoder|first=J.|date=1996|title=Following in the footsteps of geometry: the mathematical world of Christiaan Huygens|url=https://www.dbnl.org/tekst/_zev001199601_01/_zev001199601_01_0009.php|website=De Zeventiende Eeuw. Jaargang 12|language=en}}</ref> Gottfried Wilhelm Leibniz tha, "Ai që e kupton Arkimedin dhe Apollonin do t'i admirojë më pak arritjet e njerëzve më të shquar të kohëve të mëvonshme".<ref>Boyer, Carl B., dhe Uta C. Merzbach. 1968. ''A History of Mathematics''. kap. 7.</ref> Numizmati dhe arkeologu italian Filippo Paruta dhe Leonardo Agostini raportuan për një monedhë bronzi në Siçili me portretin e Arkimedit në faqen e përparme dhe një cilindër e sferë me monogramin ARMD në latinisht në faqen e pasme.<ref>{{Cite book|last1=Paruta|first1=Filippo|url=https://dn720400.ca.archive.org/0/items/lasiciliadifilip00paru/lasiciliadifilip00paru.pdf|title=La Sicilia descritta con medaglie|last2=Agostini|first2=Leonardo|publisher=Marco Maier|year=1697|pages=73, 326|language=it|trans-title=Siçilia e përshkruar me medalje|access-date=2025-01-20}}</ref> Edhe pse monedha tani është e humbur dhe data e saj nuk dihet me saktësi, Ivo Schneider e përshkroi faqen e pasme si "një sferë që qëndron mbi një bazë – ndoshta një imazh i përafërt i një prej planetarëve të krijuar nga Arkimedi," dhe sugjeroi se mund të ishte prerë në Romë për Marcelusin, i cili "sipas raporteve të lashta, solli me vete në Romë dy sfera të Arkimedit".<ref>{{Cite book|last=Schneider|first=Ivo|title=Archimedes. Ingenieur, Naturwissenschaftler und Mathematiker|publisher=Wissenschaftliche Buchgesellschaft|year=1979|isbn=3-534-06844-0|location=Darmstadt|pages=19, 23|language=de|trans-title=Arkimedi. Inxhinier, shkencëtar natyror dhe matematikan}}</ref> === Në matematikën moderne === [[Skeda:FieldsMedalFront.jpg|thumb|Medalja Fields mban një portret të Arkimedit.]] Heronjtë e Carl Friedrich Gaussit ishin Arkimedi dhe Isak Njutoni,<ref>Jay Goldman, The Queen of Mathematics: A Historically Motivated Guide to Number Theory, f. 88.</ref> dhe Moritz Cantor, i cili studioi nën Gaussin në Universitetin e Göttingenit, raportoi se dikur ai vërejti në bisedë se "kishte pasur vetëm tre matematikanë epokëkrijues: Arkimedin, Njutonin, dhe Eisensteinin".<ref>E.T. Bell, Men of Mathematics, f. 237</ref> Po ashtu, Alfred North Whitehead tha se "në vitin 1500 Evropa dinte më pak sesa Arkimedi, i cili vdiq në vitin 212 p.e.s."<ref>{{cite web|author=Alfred North Whitehead|title=The Influence of Western Medieval Culture Upon the Development of Modern Science|url=https://inters.org/Whitehead-Western-Development-Science|access-date=2022-04-04|language=en}}</ref> Historiani i matematikës Reviel Netz,<ref>Reviel Netz, William Noel, The Archimedes Codex: Revealing The Secrets of the World's Greatest Palimpsest</ref> duke jehuar shpalljen e Whiteheadit mbi Platonin dhe filozofinë, tha se "shkenca perëndimore nuk është veçse një seri shënimesh në fund të faqes për Arkimedin," duke e quajtur atë "shkencëtari më i rëndësishëm që ka jetuar ndonjëherë." dhe Eric Temple Bell,<ref>E.T. Bell, Men of Mathematics, f. 20.</ref> shkroi se "Çdo listë e tre matematikanëve më të 'mëdhenj' të gjithë historisë do të përfshinte emrin e Arkimedit. Dy të tjerët zakonisht të lidhur me të janë Njutoni dhe Gaussi. Disa, duke marrë parasysh pasurinë — ose varfërinë — relative të matematikës dhe shkencës fizike në epokat përkatëse në të cilat jetuan këta gjigantë, dhe duke vlerësuar arritjet e tyre kundrejt sfondit të kohës së tyre, do ta vinin Arkimedin të parin." Zbulimi në 1906 i veprave më parë të humbura të Arkimedit në Palimpsestin e Arkimedit ka dhënë njohuri të reja se si ai i mori rezultatet e tij matematikore.<ref>{{cite web|title=Works, Archimedes|date=2015-06-23|publisher=University of Oklahoma|url=https://galileo.ou.edu/exhibits/works-archimedes|access-date=2019-06-18|language=en}}</ref><ref>{{cite book|title=The Genius of Archimedes – 23 Centuries of Influence on Mathematics, Science and Engineering: Proceedings of an International Conference held at Syracuse, Italy|date=2010-06-08/10|series=History of Mechanism and Machine Science|volume=11|publisher=Springer|editor1=Paipetis, Stephanos A.|editor2=Ceccarelli, Marco|isbn=978-90-481-9091-1|doi=10.1007/978-90-481-9091-1|language=en}}</ref> Medalja Fields për arritje të shquara në matematikë mban një portret të Arkimedit, së bashku me një gdhendje që ilustron provën e tij mbi sferën dhe cilindrin. Mbishkrimi rreth kokës së Arkimedit është një citim i atribuar poetit të shekullit të 1-rë e.s. Manilius, që thotë në latinisht: ''Transire suum pectus mundoque potiri'' ("Ngrihu përtej vetes dhe zotëro botën").<ref>{{Cite journal|last=Riehm|first=C.|date=2002|title=The early history of the Fields Medal|url=https://www.ams.org/notices/200207/comm-riehm.pdf|journal=Notices of the AMS|volume=49|issue=7|pages=778–782|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2015-02-05|title=The Fields Medal|url=http://www.fields.utoronto.ca/about/fields-medal|access-date=2021-04-23|website=Fields Institute for Research in Mathematical Sciences|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Fields Medal|url=https://www.mathunion.org/imu-awards/fields-medal|access-date=2021-04-23|publisher=International Mathematical Union|language=en}}</ref> === Ndikimi kulturor === Anija e parë oqeanike me avull në botë me helikë propeluese ishte SS ''Archimedes'', e cila u lëshua në 1839 dhe u quajt në nder të Arkimedit dhe punës së tij mbi vidën.<ref>{{cite web|title=SS Archimedes|publisher=wrecksite.eu|url=http://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?636|access-date=2011-01-22|language=en}}</ref> Arkimedi ka figuruar gjithashtu në pulla postare të lëshuara nga Gjermania Lindore (1973), Greqia (1983), Italia (1983), Nikaragua (1971), San Marino (1982), dhe Spanja (1963).<ref>{{cite web|first=Chris|last=Rorres|url=http://math.nyu.edu/~crorres/Archimedes/Stamps/stamps.html|title=Stamps of Archimedes|publisher=Courant Institute of Mathematical Sciences|access-date=2007-08-25|language=en|ref=none}}</ref> Britma "Eureka!" e atribuar Arkimedit është motoja shtetërore e Kalifornisë. Në këtë rast, fjala i referohet zbulimit të arit pranë Mullirit të Sutter-it në 1848, që nxiti vrapimin e artë të Kalifornisë.<ref>{{cite web|title=California Symbols|publisher=California State Capitol Museum|url=http://www.capitolmuseum.ca.gov/VirtualTour.aspx?content1=1278&Content2=1374&Content3=1294|access-date=2007-09-14|language=en|archive-date=12 tetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012123245/http://capitolmuseum.ca.gov/VirtualTour.aspx?content1=1278&Content2=1374&Content3=1294|url-status=dead}}</ref> Ekziston një kraterë në Hënë e quajtur Arkimedi ({{Coord|29.7|-4.0|display=}}) në nder të tij,<ref>{{cite web|title=Gazetteer of Planetary Nomenclature|publisher=USGS|url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/350|access-date=2025-01-20|language=en}}</ref> si dhe një vargmal hënor, Montes Archimedes ({{Coord|25.3|-4.6|display=}}).<ref>{{cite web|title=Oblique view of Archimedes crater on the Moon|author1=Friedlander, Jay|author2=Williams, Dave|publisher=NASA|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/imgcat/html/object_page/a15_m_1541.html|access-date=2007-09-13|language=en}}</ref> == Shënime == === Fusnota === {{Reflist|35em|group=lower-alpha}} === Referime === {{Reflist|25em}} == Referime == === Dëshmi antike === * Plutarku, Jeta e Marcelusit * {{Cite web|title=Athenaeus, Deipnosophistae|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=5:chapter=pos=377|access-date=2023-03-07|website=perseus.tufts.edu|language=en}} === Burime moderne === * {{Cite encyclopedia|last=Acerbi|first=Fabio|editor1-first=Paul T|editor1-last=Keyser|editor2-first=John|editor2-last=Scarborough|date=2018|title=Hellenistic Mathematics|encyclopedia=Oxford Handbook of Science and Medicine in the Classical World|url=https://www.academia.edu/36286615|access-date=2021-05-26|pages=268–292|doi=10.1093/oxfordhb/9780199734146.013.69|isbn=978-0-19-973414-6|language=en}} * {{cite book|last1=Dijksterhuis|first1=E. J. (Eduard Jan)|title=Archimedes|date=1987|publisher=Princeton, N.J. : Princeton University Press|isbn=978-0-691-08421-3|url=https://archive.org/details/archimedes0000dijk_m6s3|access-date=2025-04-30|language=en}} * {{cite book|last1=Netz|first1=Reviel|title=A New History of Greek Mathematics|date=2022|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-83384-4|language=en}} == Lexime shtesë == * Clagett, Marshall. 1964–1984. ''Archimedes in the Middle Ages'' 5 vëllime. Madison, WI: University of Wisconsin Press. * Clagett, Marshall. 1970. "Archimedes". Në Charles Coulston Gillispie, red. ''Dictionary of Scientific Biography''. Vëll. 1 (Abailard–Berg). New York: Charles Scribner's Sons. f. 213–231. * Gow, Mary. 2005. ''Archimedes: Mathematical Genius of the Ancient World''. Enslow Publishing. ISBN 978-0-7660-2502-8. * Hasan, Heather. 2005. ''Archimedes: The Father of Mathematics''. Rosen Central. ISBN 978-1-4042-0774-5. * Netz, Reviel. 2004–2017. ''The Works of Archimedes: Translation and Commentary''. 1–2. Cambridge University Press. Vëll. 1: "The Two Books on the Sphere and the Cylinder". ISBN 978-0-521-66160-7. Vëll. 2: "On Spirals". ISBN 978-0-521-66145-4. * Netz, Reviel, dhe William Noel. 2007. ''The Archimedes Codex''. Orion Publishing Group. ISBN 978-0-297-64547-4. * Pickover, Clifford A. 2008. ''Archimedes to Hawking: Laws of Science and the Great Minds Behind Them''. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-533611-5. * Simms, Dennis L. 1995. ''Archimedes the Engineer''. Continuum International Publishing Group. ISBN 978-0-7201-2284-8. * Stein, Sherman. 1999. ''Archimedes: What Did He Do Besides Cry Eureka?''. Mathematical Association of America. ISBN 978-0-88385-718-2. == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Archimedes}} * [https://www.wilbourhall.org/index.html#archimedes Botimi i Heibergut i Arkimedit]. Tekste në greqishten klasike, disa edhe në anglisht. (anglisht) * [https://www.gutenberg.org/ebooks/author/2545 Veprat e Arkimedit] — Projekti Gutenberg (anglisht) * {{Internet Archive author}} * [https://philpapers.org/s/archimedes Kërkim mbi Arkimedin në PhilPapers] (anglisht) * [https://www.mathpages.com/home/kmath038/kmath038.htm Archimedes and the Square Root of 3] — MathPages (anglisht) * [https://www.mathpages.com/home/kmath343/kmath343.htm Archimedes on Spheres and Cylinders] — MathPages (anglisht) * [http://web.mit.edu/2.009/www/experiments/steamCannon/ArchimedesSteamCannon.html Testimi i topit me avull të Arkimedit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329220142/http://web.mit.edu/2.009/www/experiments/steamCannon/ArchimedesSteamCannon.html |date=29 mars 2010 }} (anglisht) * [http://www.archimedespalimpsest.org/ Projekti i Palimpsestit të Arkimedit në Muzeun e Artit Walters, Baltimore, Maryland] (anglisht) [[Kategoria:Arkimedi]] [[Kategoria:Shkrimtarë grekë të shekullit të 3-të p.e.s.]] [[Kategoria:Njerëz nga Sirakuza, Siçili]] [[Kategoria:Inxhinierë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Shpikës të lashtë grekë]] [[Kategoria:Gjeometër të lashtë grekë]] [[Kategoria:Fizikanë të lashtë grekë]] [[Kategoria:Filozofë të epokës helenistike]] [[Kategoria:Historia e llogaritjes]] [[Kategoria:Shkrimtarë në dorishten greke]] [[Kategoria:Grekë siçilianë]] [[Kategoria:Matematikanë nga Siçilia]] [[Kategoria:Shkencëtarë nga Siçilia]] [[Kategoria:Viktima greke të lashta të vrasjes]] [[Kategoria:Sirakuzas të lashtë]] [[Kategoria:Dinamicistë të fluideve]] [[Kategoria:Pluskimi]] [[Kategoria:Lindje në vitet 280 p.e.s.]] [[Kategoria:Vdekje në vitet 210 p.e.s.]] [[Kategoria:Matematikanë grekë të shekullit të 3-të p.e.s.]] [[Kategoria:Sirakuzas të lashtë të shekullit të 3-të p.e.s.]] {{AutorAntik}} d48nlkvew4se2tg2y30wxe9ig664cqb Anton Xanoni 0 19062 3062289 2941645 2026-11-03T22:39:28Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062289 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Anton Xanoni | birth_date = {{Birth date|year=1862|month=01|day=12|df=yes}} | birth_place = [[Durrësi|Durrës]], [[Perandoria Osmane]] | death_date = {{Death date|1=1915|2=02|3=16|df=y}} | death_place = [[Shkodër]], [[Principata e Shqipërisë]] | nationality = italo-shqiptar | occupation = misionar fetar &bull; arsimtar }} '''Anton Maria Xanoni''', i njohur edhe si '''Ndoc Zanoni'''<ref>{{Cite book|title=A Biographical Dictionary of Albanian History|last=Elsie|first=Robert|publisher=I.B.Tauris|language=en|year=2013|isbn=9781780764313|pages=486|author-link=Robert Elsie}}</ref> ([[Durrësi|Durrës]], [[12 janar]] [[1862]] - [[Shkodra|Shkodër]], [[16 shkurt]] [[1915]]) ka qenë [[Jezuitët|jezuit]], poet dhe novelist italo-shqiptar me kontribut në lëminjtë e teksteve edukative, gramatologjisë dhe publicistikës. == Biografia == U lind në Durrës më 12 janar 1862, i ati Zefi ishte me prejardhje dalmatine dhe ishte piktor, ndërsa e ëma ishte shkodrane, e motra e Shan Shantojës.<ref>{{Cite journal|last=Kastrati|first=Jup|author-link=Jup Kastrati|date=1962|title=Anton Xanoni|journal=Shkodra|language=sq|issue=2|pages=85}}</ref> Që kur ishte fëmijë u shpërngulën familjarisht në vendlindjen e së ëmës,<ref name=":12">{{Cite book|last=Bushati|first=Hamdi|title=Shkodra dhe motet|publisher=Idromeno|year=1999|isbn=978-99927-623-4-9|volume=II|location=Shkodër|pages=67-68|language=sq|author-link=Hamdi Bushati}}</ref> ku u arsimua te etërit jezuitë. Duke parë talentin e tij, e dërguan të kryente shkollën e lartë në manastirin Kartusian në Porta Coeli në veri të Valencias, në Spanjë ([[1883]]), në një institucion jezuit në Kraljevica (ital. Porto Re) në bregdetin dalmat ([[1884]]), në Kremona të Italisë ([[1886]]), dhe në Kolegjin Gregorian në [[Krakovi|Kraków]]) të Polonisë ([[1890]]-[[1892]]). Më [[1892]] u shugurua prift jezuit në Krakov dhe u kthye dy vjet më pas në Shkodër për të dhënë gjuhë shqipe në Kolegjin Saverian, ku kishte kryer studimet edhe vetë trembëdhjetë vjet më parë. Më [[1896]] dha mësim një vit në kolegjin Gregorian në Kieri (Chieri), në juglindje të Torinos në Itali, para se të kthehej në Shqipëri. Bashkë me poetin [[Ndre Mjeda]] e me të vëllanë e tij [[Lazër Mjeda|Lazrin]], Xanoni ishte anëtar aktiv i shoqërisë letrare "Agimi", të themeluar më [[1901]], e cila punonte për nxitjen e përdorimit të gjuhës shqipe në letërsi, sidomos me anë të një alfabeti të ri. Ishte Anton Xanoni ai që vendosi normat e retorikës dhe të stilit të shkrimit në dialektin verior të shqipes në një shkollë me ndikim si Kolegji Saverian, norma që i parashtroi në Prîsi në lâmë të letratyrës, Shkodër [[1911]]-[[1912]]. Ai mbante qendrim purist në shkrimin e shqipes, ishte idhtar i zëvendësimit të shumë huazimeve nga italishtja, turqishtja dhe sllavishtja me rrënjë fjalësh më të lashta shqipe. Si autor vjershash, prozash letrare, dramash e punimesh studimore në gjuhën shqipe, që shërbyen si frymëzim i vazhdueshëm për studentët dhe kolegët e tij shkrimtarë, ai nuk ishte vetëm novator në gjuhë, por edhe stilist i shkëlqyer për kohën kur jetoi. Nga viti [[1908]] bashkëpunoi rregullisht me periodikun jezuit ''Elçija e Zemers t'Jezu Krisctit'' me artikuj për historinë, letërsinë, kulturën dhe politikën, por edhe me tregime të shkurtra e me vjersha të tijat apo përkthime që pëlqeheshin shumë. Ka mbetur në histori edhe për veprat "Gramatika shqyp", Shkodër [[1909]], dhe "shkurtorja e historis së moçme", [[1910]], si dhe në veçanti për vjershën me frymën e Rilindjes "Rrnoftë Shqypnia", kushtuar shpalljes së pavarësisë. Një pjesë e mirë e veprës së tij ka mbetur e pabotuar edhe sot e kësaj dite. Xanoni vdiq në Shkodër më [[16 shkurt]] [[1915]] dhe çmohet si një veteran i arsimit dhe i kulturës shqiptare. == Vepra == * ''Ungjilli i Jezu Krishtit mas Sh’Matheut'', përkthim, 1915.<ref>{{Cite book|title=Classica et Christiana|last=Paci|first=Evalda|language=en|year=2009|pages=114|url=http://history.uaic.ro/wp-content/uploads/2013/01/classicacc422009.pdf|chapter=Per una storia delle traduzioni in lingua albanese dalla Bibbia e da classici greci e latini|volume=4/2|issn=1842-3043|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420233652/http://history.uaic.ro/wp-content/uploads/2013/01/classicacc422009.pdf|archive-date=20 prill 2018|access-date=1 tetor 2019|url-status=dead}}</ref> == Referime == <references /> {{DEFAULTSORT:Xanoni, Anton}} [[Kategoria:Shkrimtarë shqiptarë për fëmijë]] [[Kategoria:Lindje 1862]] [[Kategoria:Vdekje 1915]] [[Kategoria:Njerëz nga Durrësi]] [[Kategoria:Jezuitë shqiptarë]] [[Kategoria:Përkthyes prej italishtes në shqip]] [[Kategoria:Shqiptarë me prejardhje italiane]] [[Kategoria:Italianë në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Shkodrës]] idmch02tfjkgb0adywe4y5b3w0nbxo3 Buatët 0 19371 3062425 2995457 2026-11-04T07:36:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062425 wikitext text/x-wiki Fisi '''Bua''', ka qenë një farë arbërore<ref>{{Cite web|url=http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609|title=Καθημερινή, 7 Ημέρες|url-status=dead|access-date=11 shtator 2019|archive-date=19 janar 2012|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119073905/http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609}}</ref> ose [[Vllehët|vllehe]] sipas konsullit frëng në Janinën osmane Pouqueville,<ref>{{Harvnb|Madgerau|2008|page=83.}}</ref> me prejardhje nga malësitë e Thesalisë ose Epirit. Prej tyre dolën një sërë kumandarësh a fisnikësh që u shquan si arbërorë në Mesjetën e Vonë. == Emri == Sipas [[Zef Skiro Maji|Zef Skiroit]], ''Bua'' e ka prejardhjen nga një mbiemër apo emër i përveçëm që mbase rrjedh nga forma diminutive e emrit "Benedikt".<ref name="Vaticana1975">{{harvnb|Schirò|Biblioteca Apostolica Vaticana|1975|loc=p. 15: "Ili R° 48 e 23, Val AAV 1367) che cita Paolo Spata come Paolo Sguros Spata e non Paolo Bua Spata, si deduce che « Bua » aveva il duplice valore di nome proprio (= Benedetto?) oppure di cognome. Ciò comporta che si debba scindere..."}}</ref> Një tjetër prejardhje e mundshme është nga ''buall''.<ref>{{cite book|title=Janua Linguarum: Series maior|issue=17|language=en|url=https://books.google.com/books?id=MhFZAAAAMAAJ|year=1966|publisher=Mouton.|page=78|quote=Namen wie Bua, "Buffel"}}</ref> == Historia == Sipas [[Historian|historianit]] dhe [[Perandoria Bizantine|perandorit bizantin]] Kantakuzenit, më 1333 fara e ''Μπουοιοίων'' (sq. ''Buoiojon'', Buatët) me ato të ''Μαλακασαίων'' dhe ''Μεσαριταίων'' (''Malakasaion'' dhe ''Mesaritaion'') zbritën nga malësitë e Thesalisë në ultësirë së bashku me 12 mijë ''Αλβανούς'' (arbërorë) të tjerë që premtuan se do të jetonin në paqe.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=129.}}</ref> Ky pohim i Kantakuzenit<ref>«...οι τα ορεινά της Θεσσαλίας νεμόμενοι Αλβανοί αβασίλευτοι Μαλακάσιοι, Μπούοιοι και Μεσαρίται από των φυλάρχων προσαγορευόμενοι, περί δισχιλίους και μυρίους όντες προσεκύνησαν ελθόντες και υπέσχεντο δουλεύσειν». Καντακουζηνός, έκδοση Βόννης, Ι, 474.</ref> është përshkuar nga disa autorë; sipas Pukvilit (1825), Aravantinos (1857),<ref>[http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/f/a/9/metadata-01-0000372.tkl&do=78327_01.pdf&pageno=129&pagestart=1&width=347&height=576&maxpage=432&lang=en Αραβαντινός Παναγιώτης, ''Χρονογραφία της Ηπείρου'', Αθήνα 1856, τομ. Α, σελ. 112, υποσημείωση.] {{Lidhje e vdekur}}</ref> [[Konstantin Jireçek|Jireček]] (1912),<ref>{{Harvnb|Pipa|2014|page=66.}}</ref> Wace & Thompson (1914), [[Nikolla Jorga|Iorga]] (1917),<ref>[http://www.scribd.com/doc/59083065/Nicolae-Iorga-Histoire-Des-Roumains-de-La-Peninsule-Des-Balcans Iorga Nicolae, Histoire des Roumains de la Peninsule des Balcans, Βουκουρέστι, 1919, p. 22 κλπ.]</ref> Th. Capidan (1920-1921) dhe Τ.J. Winnifrith (1993)<ref>{{Cite book|title=Roots of rural ethnic mobilization|url=https://archive.org/details/rootsofruralethn0000unse|last=Winnifrith|first=Tom J.|publisher=New York University Press|year=1993|isbn=9780814787649|language=en|location=NY|pages=[https://archive.org/details/rootsofruralethn0000unse/page/120 120]-1|chapter=The Vlachs of the Balkans: A rural minority which never achieved ethnic identity}}</ref> këta janë quajtur gabimisht arbërorë duke qenë vllehë. Ende ditët e sotme vllehët popullojnë lartësitë e Thesalisë, si atëherë.<ref>Σούλης Χρ. Γεώργιος, Περί των μεσαιωνικών αλβανικών φύλων των Μαλακασίων, Μπουΐων και Μεσαριτών. Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών, ΚΓ' (1953), σ. 213.</ref> Edhe historiani Hammond i konsideron vllehë dhe sipas tij quheshin ''arbër'' nga Kantakuzeni sepse vinin nga ato vise që quante Arbëri.<ref>[http://books.google.gr/books?ei=zpU_TJDEHMj54Abh1OnNCg&ct=result&hl=el&id=_VBoAAAAMAAJ&dq=%22the+Vlach-speaking+Malakasii%22&q=%22They+were+in+fact+Vlachs%22&redir_esc=y Lemprière Hammond Nicholas Geoffrey, ''Migrations and invasions in Greece and adjacent areas'', Noyes Press, 1976, p. 39.]</ref> [[Milan Shuflaj|Shuflaj]] flet për një simbiozë arbëro-vllehe në Pind që përvijoi dhe në farat që zbritën dhe më pas sunduan Thesalinë, Epirin, Atikën dhe Morenë.<ref>{{Cito web|url=https://books.google.al/books/about/Let%C3%ABrsia_Shqipe.html?id=kdfaoQEACAAJ&hl=en&output=html_text&redir_esc=y|title=Trilogia Albanica III: Albanian Literature: Social Perspectives|publisher=Princi|last=Pipa|first=Arshi|year=2014|pages=51|trans-title=Trilogjia Albanika III: Letërsia shqipe: Perspektiva shoqërore|language=en|isbn=978-9928-4090-9-6|author-link=Arshi Pipa|origyear=1978}}</ref> Më 1400 i quajturi Μποκόης (Bokoes), sipas [[Kronika e Janinës|kronikës së]] [[Janina|Janinës]], pushtoi qytetin nga Shpatajt deri kur këta e rimorën sërish më 1401. Sipas Skiroit kjo është një trajtë e mëhershme e emrit Bua, i cili në fillim ishte ''Buchia''.<ref>Schiró Giuseppe, La genealogia degli Spata tra il XIV e XV sec. e due Bua sconosciouti, ''Rivista di Studi Bizantini e Neoellenici'', Universita di Roma, Roma, 1971-1972, pp. 84-85.</ref> Në Peloponez, grupe arbërishtfolëse u ftuan nga despotët e Mistrës kishin ardhur që në gjysmën e shek. XIV dhe fillim shek. XV. Pas rënies së [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]] më 1453, Thomai dhe Dhimitri, vëllezërit e perandorit [[Paleologët|Paleolog]] dhe despotë të Mistrës, ia dorëzuan gadishullin [[Osmanllinjtë|osmanëve]]. Shohim [[Pjetër Bua|Pjetër Bua Sklepën]] (i çalë) në Arkadi<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=184.}}</ref> që ngre krye kundër despotëve prej taksave.<ref>{{harvnb|Cheetham|1981|p=218.}}</ref> Përfshihet Manuel Kantakuzeni në përpjekje për t'ia shqitur despotatin Paleologëve; këta të fundit thërritën osmanët për ndihmë shtrimi të kryengritjes.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=187.}}</ref> Në fillimet e pushtimit osman shumë grupe arbërorësh bënë aleanca me venedikasit dhe emigruan drejt ishujve jonianë e më tej drejt gadishullit apenin, ku shërbyen si [[Stratiotët|stradiotë]]. Më 1502 arbërorët u vendosën në [[Qefalonia|Qefaloni]] me lejen e autoriteteve venedikase me kreun e tyre - ndër të tjerë - Zguro Kankadi Bua (''Σγούρο Καγκάδη Μπούα''), dhe po atë vit një ngulitje në ishullin e shkretuar të [[Ithaka|Itakës]] me në krye [[Theodor Bua|Theodor Bua Grivas]].<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|pages=205-206.}}</ref> Më 1490 Buatët gjenden në Librin e Artë të familjeve fisnike në ujdhesën e Korfuzit, zotërim tejdetar i Venedikut.<ref>{{Cite book|title=Dictionnaire historique et Genealogique des Grandes Familles de Grece d’Albanie et de Constantinople|last=Sturdza|first=Mihail-Dimitri|publisher=M.-D. Sturdza|year=1983|location=Paris|pages=234|language=fr}}</ref> Në një letër drejtuar senatit venedikas më 30 prill 1541 u vendos që të themeloheshin katër njësi të armatosura arbërorësh ndër zotërimet venedikase në [[Kreta|Kretë]], [[Zante]], Qefaloni dhe [[Korfuzi|Korfuz]], njëra prej të cilave drejtohej nga Paulo Bua Repushi.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=204.}}</ref> Ndër stradiotët më të famshëm të periudhës ishte [[Mërkur Bua]], komandant që luftoi ndër shumë sheshbeteja evropiane. == Trashëgimia == Në historinë e arvanitëve, sipas Kostis Biris në librin e tij "Arvanitët: Dorët e Helenizmit", mendon se fara e Buave u zhduk tërësisht, ndërsa [[Aristidh Kola]] ishte i mendimit se prej Buave rrjedhin fara e Grivasve, Kladenjve, Shpatajve, Ljoshajve, Merkurajve dhe Murrikajve.<ref>{{Harvnb|Κόλλιας|1990|page=16.}}</ref> Sipas Skiroit, Buatët nuk ishin gjak me [[Shpatajt]] e mëpërparshëm.<ref>{{harvnb|Schirò|1971–1972|p=81}}</ref> Mbiemëri Bua, si emër vendbanimi në More vazhdoi deri më 1928, si [[Bujati]].<ref>{{Cite book|title=Ricerche e Studi tra gli Arberori dell'Ellade - Da radici arbėreshe in Italia a matrici arberore in Grecia - Documenti e Testi|last=Bellusci|first=Antonio|publisher=Centro ricerche socio-culturali G. Castriota|year=1994|location=Cosenza|pages=41|author-link=Antonio Bellushi|language=it}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} === Bibliografia === * [[Aristidh Kola|Α. Κόλλιας]], ''Αρβανίτες και η καταγωγή των Ελλήνων'', Αθήνα, 1990 (6η έκδοση) * Κ. Μπίρης, Αρβανίτες - Οι Δωριείς του νεώτερου Ελληνισμού *{{cite book|last=Cheetham|first=Nicholas|title=Mediaeval Greece|year=1981|location=New Haven, CT|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-10539-1|language=en|url=https://books.google.com/books?id=htxy53T7QLkC}} [[Kategoria:Familja Bua]] [[Kategoria:Fise në Shqipëri]] [[Kategoria:Fise në Greqi]] dhi6rhh3xm0q4bsws3xxob0hs9palai Diskutim:Ballshi 1 20483 3062363 2876878 2026-11-04T03:44:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062363 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ballshi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2106518 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://ballshi.365.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 02:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ballshi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2185731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://ballshi.365.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2021 08:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ballshi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062362 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141217010115/http://ballshi.com/ për lidhjen http://www.ballshi.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:44 (CET) rrb794dazbpzkmo2sqtfoci9w1qj33q Cristiano Ronaldo 0 25172 3062460 3060760 2026-11-04T10:14:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062460 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = Cristiano Ronaldo |image = Cristiano_Ronaldo_playing_for_Al_Nassr_FC_against_Persepolis,_September_2023_(cropped).jpg |image_size = 230 |caption = Ronaldo në 2023 |fullname = Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro |birth_date = {{Birth date and age|5|2|1985|df=y}}<ref name="AtFeet"/> |birth_place = [[Funchal]], [[Madeira]], Portugali |height = 1.87 m<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo|title=Cristiano Ronaldo|publisher=Federata Portugeze e Futbollit|language=pt|accessdate=15 mars 2019}}</ref> |position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] |currentclub = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] |clubnumber = 7 |youthyears1 = 1992–1995 |youthclubs1 = [[CF Andorinha|Andorinha]] |youthyears2 = 1995–1997 |youthclubs2 = [[C.D. Nacional|Nacional]] |youthyears3 = 1997–2002 |youthclubs3 = [[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]] |years1 = 2002–2003 |clubs1 = [[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]] |caps1 = 25 |goals1 = 3 |years2 = 2003–2009 |clubs2 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] |caps2 = 196 |goals2 = 84 |years3 = 2009–2018 |clubs3 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |caps3 = 292 |goals3 = 311 |years4 = 2018–2021 |clubs4 = [[Juventus F.C.|Juventus]] |caps4 = 98 |goals4 = 81 |years6 = 2021–2022 |clubs6 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] |caps6 = 40 |goals6 = 19 |years7 = 2023– |clubs7 = [[Al Nassr FC|Al Nassr]] |caps7 = 117 |goals7 = 110 |nationalyears1 = 2001 |nationalteam1 = [[Kombëtarja portugeze nën-15 e futbollit|Portugalia U15]] |nationalcaps1 = 9 |nationalgoals1 = 7 |nationalyears2 = 2001–2002 |nationalteam2 = [[Kombëtarja portugeze nën-17 e futbollit|Portugalia U17]] |nationalcaps2 = 7 |nationalgoals2 = 5 |nationalyears3 = 2003 |nationalteam3 = [[Kombëtarja portugeze nën-20 e futbollit|Portugalia U20]] |nationalcaps3 = 5 |nationalgoals3 = 1 |nationalyears4 = 2002–2003 |nationalteam4 = [[Kombëtarja portugeze nën-21 e futbollit|Portugalia U21]] |nationalcaps4 = 10 |nationalgoals4 = 3 |nationalyears5 = 2004 |nationalteam5 = [[Kombëtarja portugeze nën-23 e futbollit|Portugalia U23]] |nationalcaps5 = 3 |nationalgoals5 = 2 |nationalyears6 = 2003– |nationalteam6 = [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] |nationalcaps6 = 234 |nationalgoals6 = 146 |club-update = 29 tetor 2026 |nationalteam-update = 6 korrik 2026 |medaltemplates = {{MedalCountry|{{flamuri|Portugalia}} [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]]}} {{MedalSport|[[Futbolli|Futboll]]}} {{MedalCompetition |[[UEFA Kampionati Europian i Futbollit|UEFA Euro]]}} {{Medal|W|[[UEFA Euro 2016|Francë 2016]]|[[Kombëtarja portugeze e futbollit|Skuadra]]}} {{MedalSilver|[[UEFA Euro 2004|Portugali 2004]]|[[Kombëtarja portugeze e futbollit|Skuadra]]}} {{MedalBronze|[[UEFA Euro 2012|Poloni/Ukrainë 2012]]|[[Kombëtarja portugeze e futbollit|Skuadra]]}} }} '''Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro''' (lindur më 5 shkurt 1985) është një [[futbolli]]st profesionist [[Portugalia|portugez]] i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin saudit [[Al Nassr FC|Al Nassr]] dhe [[Kombëtarja portugeze e futbollit|kombëtaren portugeze]]. Ronaldo konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave si dhe lojtari portugez më i mirë në histori,<ref>{{cite web|url=https://www.footballparadise.com/greatest-debate-silly-ronaldo-messi-pele/|title=Ronaldo, Messi, Pele: The GOAT debate is unending, and shouldn't matter|trans-title=Ronaldo, Messi, Pepe: Debati GOAT nuk mbaron, por nuk duhet të rëndësi|publisher=[[Football Paradise]]|language=en|author=Marco Heta|accessdate=2 shtator 2018|date=2 shtator 2018|quote=Katërshja, Pelé, Diego Maradona, [Lionel] Messi and [Cristiano] Ronaldo, tani kanë formuar armaturën për debatin.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180902185408/https://www.footballparadise.com/greatest-debate-silly-ronaldo-messi-pele/|archive-date=2 shtator 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/pele-greatest-footballer-brazil-messi-ronaldo-maradona-voted-a8371576.html|title=Pelé has been voted the greatest footballer of all time|trans-title=Pelé është votuar lojtari më i mirë i të gjitha kohërave|publisher=The Independent|language=en|author=Rob Knight|accessdate=31 korrik 2018|date=27 maj 2018|quote=Disa vota të vlefshme e ndanë Lionel Messin nga Cristiano Ronaldo të cilët përfunduan respektivisht i dyti dhe i treti [...] në sondazhin e porositur nga kanali History për të shënuar sezonin e futbollit|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716235713/https://www.independent.co.uk/sport/football/pele-greatest-footballer-brazil-messi-ronaldo-maradona-voted-a8371576.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/ubcs-star-studded-stereotype-study-the-sociology-of-cristiano-ronaldo/article23786125/|title=UBC's star-studded stereotype study: the sociology of Cristiano Ronaldo|publisher=The Globe and Mail|language=en|author=David Ebner|location=Kelowna, British Columbia, Kanada|quote=[Ronaldo] është, e disa e kanë pranuar vonë, më i miri që ka luajtur lojën.|date=2 prill 2015|accessdate=2 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518063846/https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/ubcs-star-studded-stereotype-study-the-sociology-of-cristiano-ronaldo/article23786125/|archive-date=18 maj 2018}}</ref> duke fituar shumë trofe kolektiv dhe personal, përfshirë [[Topi i Artë|Topin e Artë]] pesë herë, çmimin [[Lojtari i Vitit i UEFA-s]] tre herë si dhe [[Këpuca e Artë Evropiane|Këpucën e Artë Evropiane]] katër herë. Ai është shpallur lojtari më i mirë nga [[FIFA]] pesë herë. Ronaldo ka fituar 37 trofe në karrierën e tij, përfshirë tetë kampionate, pesë [[UEFA Liga e Kampioneve|Liga Kampionësh]] si dhe një edicion të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionat Evropian]]. Ai mban rekordin për numrin e golave (140) dhe asisteve (42) në Ligën e Kampioneve, numrin e golave (14) dhe asisteve (8) në UEFA Kampionatin Evropian si dhe numrin e ndeshjeve (219) dhe golave (146) në futbollin ndërkombëtar. Ai është një nga lojtarët e pakët që ka luajtur mbi 1200 ndeshje zyrtare si dhe ka shënuar më shumë se 970 gola, duke qënë golashënuesi më i mirë në historinë e futbollit. Ronaldo u lind dhe u rrit në ishullin portugez të [[Madeira]]s, kurse në moshën 15 vjeç u diagnostifikua me një sëmundje në zemër, rrahjet e të cilës ishin më të shpeshta se normalja. Ai u operua për t'u shëruar nga sëmundja dhe nisi karrierën e tij si futbollist me [[Sporting CP]], para se të firmoste në Angli me [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në vitin 2003 në moshën 18 vjeç. Pasi fitoi trofeun e parë, [[FA Cup|Kupën FA]], gjatë sezonit të tij të parë në Angli, ai ndihmoi Unitedin të fitonte tre tituj të [[Premier League|Premier Ligës]], një trofe të [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligës së Kampionëve]] si dhe [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]. Në moshën 22 vjeç, ai ishte nominuar për çmimet Topi i artë dhe [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]], kurse në moshën 23 vjeç, i fitoi të dyja. Në vitin 2009, ai firmosi me klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] për 94 milion €, duke u bërë, në atë kohë, transferimi më i shtrenjtë i të gjitha kohërave. Ronaldo fitoi 15 trofe me Real Madridin, përfshirë dy tituj të [[La Liga]]s, dy [[Copa del Rey|Kupa të Mbretit]], katër Liga Kampionësh, dy [[UEFA Super Kupa|Superkupa Evropiane]] dhe tre Kupa Bote për Klube. Ai u bë edhe golashënuesi më i mirë i historisë së klubit, duke shënuar plot 34 hat-trick në La Liga, një rekord, përfshirë tetë në sezonin [[2014–15 La Liga|2014–15]],{{refn|group=note|Rekordi ndahet me [[Lionel Messi]]n, i cili shënoi tetë hat-trick në sezonin [[2011–12 La Liga|2011–12]].}} si dhe u bë lojtari i vetëm që ka shënuar 30 ose më shumë gola në gjashtë sezone rresht në La Liga. Pasi ju bashkua Madridit, Ronaldo u rendit i dyti në garën për Topin e artë tre herë, në të treja rastet mbrapa [[Lionel Messi]]t, rivalit të tij, para se t'a fitonte këtë çmim dy herë rresht në vitet [[FIFA Ballon d'Or 2013|2013]] dhe [[FIFA Ballon d'Or 2014|2014]]. Pasi fitoi Ligën e Kampioneve në vitet [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2016|2016]] dhe [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2017|2017]], Ronaldo siguroi edhe dy Topa të artë rresht. Pasi fitoi një tjetër Ligë Kampionesh, këtë herë për të tretin vit rresht, Ronaldo u bë lojtari i vetëm e fitoi këtë trofe pesë herë.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-ne-histori-behet-pari-qe-fiton-pese-liga-te-kampioneve-kalon-iniestan-seedorfin-xavin-e-messin/|title=Ronaldo në histori, bëhet i pari që fiton pesë Liga të Kampionëve – kalon Iniestan, Seedorfin, Xavin e Messin|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=27 maj 2018|accessdate=6 shkurt 2019}}</ref> Në vitin 2018, ai u transferua te Juventus për një shifër fillestare 100 milion €; kjo shifër ishte më e larta që një klub italian kishte paguar për një lojtar mbi 30 vjeç. Një lojtar i [[Kombëtarja portugeze e futbollit|kombëtares portugeze]], Ronaldo u shpall lojtari më i mirë portugez i të gjitha kohërave nga [[Federata Portugeze e Futbollit]] në vitin 2015. Ai debutoi për ekipin e të rriturve në vitin 2003 në moshën 18 vjeç, dhe që nga ajo kohë ka zhvilluar mbi 150 paraqitje; ai ka luajtur dhe ka shënuar në tetë turnamente madhore, duke qënë gjithashtu lojtari me më shumë gola dhe ndeshje i Portugalisë. Ronaldo shënoi golin e parë me kombëtaren në [[UEFA Euro 2004]], ku ai ndihmoi Portugalinë të arrinte në [[UEFA Euro 2004#Finalja|finale]]. Ai u bë kapiten në korrik 2008, duke udhëhequr ekipin në rezultatin e hyre më madhor në histori, fitimin e [[UEFA Euro 2016]], ku ai mori edhe Këpucën e argjendë si golashënuesi i dytë më i mirë i turnamentit; pas kësaj, ai u bë lojtari evropian me më shumë gola ndërkombëtar në histori.<ref name="CR7vmorocco">{{cite web|url=http://newsport.al/shenoi-ndaj-marokut-cristiano-ronaldo-kalon-legjenden-puskas-dhe-vendos-rekord-historik-ne-europe/|title=Shënoi ndaj Marokut, Cristiano Ronaldo kalon legjendën Puskas dhe vendos rekord historik në Europë|publisher=Newsport.al|language=sq|date=20 qershor 2018|accessdate=20 qershor 2018}}</ref> Ai është një nga atletët më të reklamuar të botës, duke u renditur si më i pasuri në vitet 2016 dhe 2017 nga ''[[Forbes]]'', si dhe u shpall atleti më i famshëm nga [[ESPN]] në vitet 2016, 2017 dhe 2018. ==Jeta e hershme== Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro ka lindur në [[São Pedro (Funchal)|São Pedro]], [[Funchal]], në ishullin e [[Madeira|Madeirës]], Portugali, dhe u rrit në [[Santo António (Funchal)|Santo António]], Funchal.<ref>{{cite web|url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html|publisher=Diário de Notícias|title=Desporto – Pelos caminhos de Ronaldo|trans-title=Sportet – Mes rrugëve të Ronaloos|website=dn.pt|language=pt|date=6 korrik 2009|accessdate=22 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808072949/http://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/perfil/interior/pelos-caminhos-de-ronaldo-1298338.html|archive-date=8 gusht 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html|title=Cristiano turns 32|trans-title=Cristiano mbush 32|publisher=Marca|language=en|location=Spanjë|date=5 shkurt 2017|accessdate=22 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715151746/http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/02/05/5896528d22601db9458b4599.html|archivedate=15 korrik 2017}}</ref> Ai është fëmija i katërt dhe më i vogël i Maria Dolores dos Santos Aveiro (lindur më 1954), një kuzhiniere, dhe José Dinis Aveiro (1953–2005), një kopshtar i bashkisë dhe menaxher pajisjesh me kohë të pjesshme.<ref>{{cite video|url=https://www.youtube.com/watch?v=b3bxhH16EJ4|title=Fiebre Maldini: Los inicios de Cristiano Ronaldo|trans-title=Fiebre Maldini: Fillimet e Cristiano Ronaldos|format=flv|medium=Television production|publisher=[[Canal+]] (një divizion i [[PRISA TV]])|language=es|location=Madrid|date=22 prill 2008|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203052632/http://www.youtube.com/watch?v=b3bxhH16EJ4|archive-date=3 shkurt 2014}}</ref> Emri i dytë i vënë, "Ronaldo", u zgjodh në ndër të presidentit të asaj kohe të [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] [[Ronald Reagan]].<ref>{{cite book|title=El Clasico: Barcelona V Real Madrid: Football's Greatest Rivalry|url=https://archive.org/details/elclasicobarcelo0000fitz_p9q7|trans-title=El Clasico: Barcelona V Real Madrid: Rivaliteti më i madh i futbollit|publisher=A&C Black|page=[https://archive.org/details/elclasicobarcelo0000fitz_p9q7/page/122 122]|language=en|author=Richard Fitzpatrick|date=1 tetor 2012}}</ref> Stërgjyshja e tij nga ana e babait, Isabel da Piedade, ishte nga ishulli [[São Vicente, Kepi i Gjelbërt|São Vicente]] i [[Kepi i Gjelbër|Kepit të Gjelbërt]].<ref>{{cite web|url=https://expresso.sapo.pt/actualidade/cristiano-ronaldo-tem-costela-cabo-verdiana=f491641|title=Cristiano Ronaldo tem 'costela' cabo-verdiana|publisher=Sapo Expresso|language=es|accessdate=23 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713163733/http://expresso.sapo.pt/actualidade/cristiano-ronaldo-tem-costela-cabo-verdiana=f491641|archive-date=13 korrik 2017}}</ref> Ai ka një vëlla më të madh, Hugo (lindur më 1975), dhe dy motra më të mëdhaja, Elma (lindur më 1973) dhe Liliana Cátia "Katia" (lindur më 1977), e cila është këngëtare.<ref name="AtFeet">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/jun/08/manchesterunited.portugal|title=He's got the world at his feet|trans-title=Ai ka botën nën këmbët e tij|publisher=The Guardian|language=en|author=Tim Lewis|location=Londër|date=8 qershor 2008|accessdate=5 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927042123/http://www.theguardian.com/football/2008/jun/08/manchesterunited.portugal|archive-date=27 shtator 2013}}</ref> Ai u rrit në një shtëpi [[Krishtërimi|katolike]] të varfër, duke ndarë dhomën e tij me të gjithë vëllezërit dhe motrat.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/cristiano-ronaldo-spills-all-to-his-close-friend-139054|title=Cristiano Ronaldo spills all to his 'close friend' Jasmine about women, football, cars... and money|trans-title=Cristiano Ronaldo ja thotë të gjitha 'shokut të ngushtë' Jasmine rreth femrave, futbollit, makinave... dhe parave|date=3 korrik 2011|publisher=Daily Mirror|language=en|accessdate=21 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819214735/http://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/cristiano-ronaldo-spills-all-to-his-close-friend-139054|archive-date=19 gusht 2013}}</ref> Si fëmijë, Ronaldo luajti me ekipin amator [[CF Andorinha|Andorinha]] nga viti 1992 e deri në 1995,<ref>{{cite web|title=Bola de Ouro – Ronaldo conquistou primeiro prémio aos oito anos no Andorinha|url=https://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html|language=pt|publisher=Diário de Notícias|date=2 dhjetor 2008|accessdate=23 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823210705/http://www.dn.pt/dossiers/desporto/cristiano-ronaldo/noticias/interior/bola-de-ouro-ronaldo-conquistou-primeiro-premio-aos-oito-anos-no-andorinha-1066979.html|archive-date=23 gusht 2017}}</ref> ku babai i tij ishte mbajtësi i fanellave;<ref>{{cite web|title=The 'little bee' who always cried – the story of young Ronaldo's path to greatness in Madeira|trans-title='Bleta e vogël' që qante përherë – historia e rrugës së Ronaldos së vogël drejt madhështisë në Madeira|url=http://www.goal.com/en-us/news/the-little-bee-who-always-cried-the-story-of-young-ronaldos-path-/k927thno26e41b42er1z9zhqo|publisher=Goal.com|language=en|author=Ben Hayward|date=23 qershor 2017|accessdate=23 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830041632/http://www.goal.com/en-us/news/the-little-bee-who-always-cried-the-story-of-young-ronaldos-path-/k927thno26e41b42er1z9zhqo|archive-date=30 gusht 2017}}</ref> pas kësaj, ai shpenzoi dy vite me [[C.D. Nacional|Nacional]]. Në vitin 1997, në moshën 12 vjeç, ai vajti në një provë tre-ditore me [[Sporting CP]], e cila e bleu atë për 1,500 £.<ref name="Clash of the Titans"/><ref>{{cite news|url=http://worldsoccer.about.com/od/players/p/players_ronaldo.htm|title=Profile of Ronaldo at about.com|publisher=about.com|language=en|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107161024/http://worldsoccer.about.com/od/players/p/players_ronaldo.htm|archive-date=7 janar 2010|url-status=dead}}</ref> Ai më pas kaloi nga Madeira në [[Alcochete]], afër [[Lisbona|Lisbonës]], për t'u bërë pjesë e akademisë së të rinjëve të Sportingut.<ref name="Clash of the Titans"/> Në moshën 14 vjeç, Ronaldo besonte se kishte aftësi për të luajtur në nivel gjysëm-profesionist, duke rënë dakord me mamanë e tij për të ndërprerë studimet me qëllim për t'u përqëndruar tërësisht në futboll.<ref name="expelled">{{cite web|title=Cristiano Ronaldo: I was expelled from school for throwing a chair at the teacher|trans-title=Cristiano Ronaldo: U përjashtova nga shkolla për shkak se hodha karrigen drejtë mësueses|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher|publisher=Now Magazine|language=en|date=6 korrik 2011|accessdate=22 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429171348/http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/529372/cristiano-ronaldo-i-was-expelled-from-school-for-throwing-a-chair-at-the-teacher|archive-date=29 prill 2015}}</ref> Ai ishte i popullor në shkollë, por u përjashtua pasi i hodhi një karrige mësueses së tij, duke thënë se ajo e "ofendoi".<ref name="expelled"/> Megjithatë, një vit më pas, ai u diagnostikua me një sëmundje në zemër, një gjëndje që mund t'a detyronte t'i jepte fund lojës së futbollit.<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo|title=Cristiano Ronaldo {{!}} Biography & Facts|trans-title=Cristiano Ronaldo {{!}} Biografia & Fakte|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=11 gusht 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812184905/https://www.britannica.com/biography/Cristiano-Ronaldo|archive-date=12 gusht 2018}}</ref> Ronaldo u operua në zemër ku një lazer u përdor për të bashkuar disa rrugë kardiake në një, duke rregulluar rrahjet e zemrës.<ref>{{Cite news|url=https://www.news.com.au/sport/football/what-you-didnt-know-about-cristiano-ronaldo/news-story/41e4d9d91b8f3a1d65c3826f00d63d15|title=What you didn't know about Cristiano Ronaldo|trans-title=Çfarë nuk di rreth Cristiano Ronaldos|last=Conte|first=Peter|date=8 maj 2018|publisher=NewsComAu|language=en|access-date=11 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812184547/https://www.news.com.au/sport/football/what-you-didnt-know-about-cristiano-ronaldo/news-story/41e4d9d91b8f3a1d65c3826f00d63d15|archive-date=12 gusht 2018}}</ref> Ai doli nga spitali disa orë nga operacioni dhe vazhdoi stërvitjen disa ditë më pas.<ref>{{cite web|title=Manchester United winger Cristiano Ronaldo needed heart operation to save career|trans-title=Anësori i Manchester United Cristiano Ronaldo i duhej një operacion në zemër për të shpëtuar karrierën e tij|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/4382937/Manchester-United-winger-Cristiano-Ronaldo-needed-heart-operation-to-save-career.html|publisher=The Telegraph|language=en|date=29 janar 2009|accessdate=22 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823141642/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/4382937/Manchester-United-winger-Cristiano-Ronaldo-needed-heart-operation-to-save-career.html|archive-date=23 gusht 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://newsd.in/juventus-until-cristiano-ronaldo-was-there-i-was-a-real-madrid-fan-says-rahul-gandhi-congress-juventus/|title=Until Cristiano Ronaldo was there, I was a Real Madrid fan, says Rahul Gandhi|trans-title=Deri sa Cristiano Ronaldo ishte atje, unë isha tifoz i Real Madridit, thotë Rahul Gandhi|publisher=Newsd www.newsd.in|language=en|access-date=20 mars 2019}}</ref> ==Karriera me klube== ===Sporting CP=== [[Skeda:C.Ronaldo at Museum Mundo Sporting.JPG|parapamje|Sende të Ronaldos në muzeumin e Sporting CP.]] Në moshën 16 vjeç, Ronaldo u promovua në ekipin e parë të Sporting nga trajneri [[László Bölöni]], i cili ishte impresionuar nga aftësitë dribluese të Ronaldos.<ref>{{cite web|url=http://www.digisport.ro/Sport/FOTBAL/Competitii/Fotbal+International/Boloni+isi+aminteste+de+debutul+lui+Ronaldo+la+Sporting|title=Boloni își amintește de debutul lui Ronaldo la Sporting: "Nu reușeam să îl opresc să facă driblinguri"|publisher=DigiSport|language=ro|accessdate=24 shkurt 2016|date=13 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303123806/http://www.digisport.ro/Sport/FOTBAL/Competitii/Fotbal+International/Boloni+isi+aminteste+de+debutul+lui+Ronaldo+la+Sporting|archive-date=3 mars 2016}}</ref> Ai më pas u bë lojtari i parë që luan me ekipin nën-16, -17 dhe -18, ekipin B dhe ekipin e parë, të gjitha në një sezon.<ref name="Clash of the Titans">{{cite news|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/clash-of-the-titans-989542|title=Clash of the Titans|trans-title=Përplasja e titanëve|date=18 prill 2010|accessdate=30 gusht 2014|publisher=Manchester Evening News|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903060451/http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/clash-of-the-titans-989542|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Një vit më vonë, më 7 tetor 2002, Ronaldo bëri debutimin e tij në [[Primeira Liga]] në ndeshjen kundër [[Moreirense F.C.|Moreirense]], ku ai shënoi dy gola në fitoren 3–0.<ref name="u17">{{cite news|url=http://www.uefau17.com/history/index.htm|title=Famous players featured in U17 c'ships|trans-title=Lojtarët e famshëm që kanë marrë pjesë në kampionatet nën-17|publisher=uefau17.com|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm|archivedate=2 qershor 2009|access-date=9 gusht 2013|url-status=dead}}</ref> Gjatë [[2002–03 Primeira Liga|sezonit 2002–03]], përfaqsuesit e tij e rekomanduan lojtarin te trajneri i [[Liverpool F.C.|Liverpool]], [[Gérard Houllier]], dhe presidenti i [[FC Barcelona|Barcelonës]], [[Joan Laporta]].<ref name="Eurosport 2011">{{cite news|url=https://uk.eurosport.yahoo.com/06122010/58/premier-league-liverpool-turned-ronaldo.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208061005/http://uk.eurosport.yahoo.com/06122010/58/premier-league-liverpool-turned-ronaldo.html|archive-date=8 dhjetor 2010|title=Liverpool 'turned down Ronaldo'|trans-title=Liverpool 'refuzoi Ronaldon'|publisher=Eurosport|language=en|date=6 dhjetor 2011|accessdate=30 gusht 2014}}</ref> Trajneri [[Arsène Wenger]], i cili ishte i interesuar rreth blerjes së lojtarit, u takua me të në fushat e [[Arsenal F.C.|Arsenalit]] në nëntor për të diskutuar rreth një transferimi të mundshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/david-conn-inside-sport-blog/2011/jan/19/inside-sport-cristiano-ronaldo-agent|title=The brightest star in Europe and £1m to a mysterious agent|trans-title=Ylli më i ndriçueshëm në Evropë dhe 1 milion £ te një agjent misterioz|publisher=The Guardian|language=en|author=David Conn|location=Londër|date=19 janar 2011|accessdate=11 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005154731/http://www.theguardian.com/sport/david-conn-inside-sport-blog/2011/jan/19/inside-sport-cristiano-ronaldo-agent|archive-date=5 tetor 2013}}</ref> Megjithatë, trajneri i [[Manchester United F.C.|Manchester United]], [[Alex Ferguson]], ishte i vendosur për të blerë Ronaldon urgjentisht, pasi Sporting mposhti United 3–1 në ndeshjen përuruese të [[Estádio José Alvalade]] në gusht 2003. Fillimisht, United kishte planifikuar për të firmosur me Ronaldon dhe më pas t'a kthente te Sporting për një vit në huazim.<ref name="BR2003">{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2735948-he-was-there-to-put-on-a-show-ronaldos-legendary-manchester-united-audition|title='He Was There to Put on a Show': Ronaldo's Legendary Manchester United Audition|trans-title='Ai ishte atje për të bërë shfaqje': Audicioni legjendar i Ronaldos te Manchester United|publisher=[[Bleacher Report]]|language=en|author=Sam Rilger|date=6 tetor 2017|accessdate=27 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528133259/http://bleacherreport.com/articles/2735948-he-was-there-to-put-on-a-show-ronaldos-legendary-manchester-united-audition|archive-date=28 maj 2018}}</ref> Shumica e lojtarëve të United ishin impresionuar nga portugezi, duke i kërkuar Fergusonit që t'a blinte menjëherë. Pas ndeshjes, Ferguson ra dakord t'i paguante Sportingut 12.24 milion £<ref name="BR2003"/> për atë çfarë e kishte konsideruar "një nga lojtarët e rinjë më premtues" që ai kishte parë.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2273339/united-confirm-ronaldo-capture|title=United confirm Ronaldo capture|trans-title=United konfirmon blerjen e Ronaldos|publisher=Sky Sports|language=en|author=Adam Marshall|date=12 gusht 2003|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903043416/http://www1.skysports.com/football/news/11667/2273339/united-confirm-ronaldo-capture|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Një dekadë pas largimit të tij nga klubi, në prill 2013, Sporting nderoi Ronaldon duke e zgjedhur atë të bëhej anëtari i 100,000të i klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.sporting.pt/English/News/news_eng_clubdecsbruno_300413_110552.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140517151357/http://www.sporting.pt/English/News/news_eng_clubdecsbruno_300413_110552.asp|archivedate=17 maj 2014|title=Message from the president|trans-title=Mesazh nga presidenti|publisher=Sporting Clube de Portugal|language=en|date=29 prill 2013|accessdate=15 maj 2014}}</ref> ===Manchester United=== ====2003–2007: Vitet e para dhe zhvillimi==== {{Quote box |width=33% |align=right |quoted=1 |quote=Kanë qënë vetëm pak lojtarë që janë përshkuar si ‘George Best i ri’ përgjatë viteve, por kjo është hera e parë që ka qënë kompliment për mua. |salign=right |source=— Ish lojtari i Manchester United George Best për 18 vjeçarin Ronaldo.<ref>{{cite web|url=http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/|title=George Best On Ronaldo’s Debut For Man Utd|trans-title=George Best mbi debutimine Ronaldos për Man Utd|publisher=Sabotage Tims|language=en|author=Justin Barnes|date=12 qershor 2014|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/|archive-date=3 shtator 2014|url-status=dead}}</ref>}} Ronaldo u bë lojtari i parë [[Portugalia|portugez]] i Manchester United kur ai firmosi me klubin në vitin 2003.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/3142959.stm|title=Man Utd sign Ronaldo|trans-title=Man Utd firmos me Ronaldon|date=12 gusht 2003|accessdate=27 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731063111/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/3142959.stm|archive-date=31 korrik 2017}}</ref> Shuma e paguar për të, 12.24 milion £, e bëri atë, në atë kohë, lojtarin adoleshent më të shtrenjtë në historinë e futbollit anglez.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2409432/United-fork-out-record-12m-fee-to-land-teenager.html|title=United fork out record £12m fee to land teenager|trans-title=United paguan një shifër rekord 12 milion £ për të marrë adoleshentin|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|author=Sam Wallace|date=13 gusht 2003|accessdate=8 qershor 2019}}</ref> Pavarësisht se ai kërkoi numrin 28, të njëjtin numër që kishte edhe te Sporting, Ronaldo mori fanellën me nurmin 7, e mbajtur më parë nga lojtarë si [[George Best]], [[Eric Cantona]] dhe [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2003/aug/13/newsstory.sport10|title=Teenager takes Beckham No7 shirt|trans-title=Adoleshenti merr fanellën me numër 7 të Beckham|date=13 gusht 2003|accessdate=27 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152721/http://www.theguardian.com/football/2003/aug/13/newsstory.sport10|archive-date=3 shtator 2014}}</ref><ref name="Legends"/> Fanella me numrin 7 u bë një motivim shtesë për Ronaldon.<ref name="Legends">{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-exclusive-716711|title=Cristiano Ronaldo exclusive|trans-title=Cristiano Ronaldo eksluzive|publisher=Daily Mirror|language=en|author=David McDonnell|location=Londër|date=29 shtator 2007|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903115441/http://www.mirror.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-exclusive-716711|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Një element kyç në zhvillimin e tij në Angli u bë edhe trajneri i tij, Alex Ferguson, për të cilin ai më pas tha: "Ai ka qënë babai im në sport, një nga faktorët më të rëndësishëm dhe ndikues në karrierën time."<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8134301.stm|title=Ronaldo vows to justify price tag|trans-title=Ronaldo zotohet të justifikojë çmimin|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 korrik 2009|accessdate=4 korrik 2009}}</ref> Ronaldo bëri debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] në fitoren 4–0 në shtëpi kundër [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]] më 16 gusht 2003, duke fituar një duartrokitje në momentin e hyrjes së tij në fushë në minutën e 60të në vend të [[Nicky Butt]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2003/aug/17/match.sport5|title=Only one Ronaldo as United find new idol|trans-title=Vetëm një Ronaldo, United gjen një idhull të ri|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Wilson|location=Londër|date=17 gusht 2003|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152616/http://www.theguardian.com/football/2003/aug/17/match.sport5|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Paraqitja e tij u vlerësua edhe nga George Best, një nga ikonat e klubit, i cili tha: "Është një nga debutimet më ekzaltuese që unë kam parë".<ref name="BestQuote">{{cite web|url=http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/|title=George Best on Ronaldo's Debut For Man Utd|trans-title=George Best rreth debutimit të Ronaldos për Man Utd|publisher=Sabotage Times|language=en|author=Justin Barnes|date=12 qershor 2014|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/|archive-date=3 shtator 2014|url-status=dead|ref=none}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 1 nëntor me goditje dënimi në fitoren 3–0 kundër [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3207091.stm|title=Man Utd see off Pompey|trans-title=Man Utd heqin qafe Pompey|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 nëntor 2003|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809002543/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3207091.stm|archive-date=9 gusht 2017}}</ref> Ai shënoi edhe tre gola të tjerë në pjesën e dytë të sezonit,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2004/mar/22/match.sport7|title=United rediscover form and put Arsenal on red alert|trans-title=United rigjen formën dhe e vendos Arsenalin në alarm të kuq|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Weaver|location=Londër|date=22 mars 2004|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152611/http://www.theguardian.com/football/2004/mar/22/match.sport7|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> i fundit nga të cilët erdhi në ndeshjen e fundit kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]], ku ai mori edhe kartonin e kuq të parë në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2004/may/16/match.sport1|title=Ronaldo's good and bad day|trans-title=Dita e mirë dhe e keqe e Ronaldos|publisher=The Guardian|language=en|author=Ian Ridley|location=Londër|date=15 maj 2004|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152542/http://www.theguardian.com/football/2004/may/16/match.sport1|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Ronaldo e mbylli sezonin e parë në Angli duke shënuar të parin e fitores 3–0 kundër [[Millwall F.C.|Millwall]] në [[Finalja e Kupës FA 2004|finalen e Kupës FA 2004]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/3725063.stm|title=Man Utd win FA Cup|trans-title=Man Utd fiton Kupën FA|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 maj 2004|accessdate=26 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225084836/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/3725063.stm|archive-date=25 shkurt 2009}}</ref> [[Skeda:Ronaldo - Manchester United vs Chelsea.jpg|parapamje|majtas|Ronaldo duke luajtur kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Premier Ligë gjatë sezonit të tij të tretë në Angli.]] Në fillim të vitit 2005, Ronaldo luajti dy nga ndeshjet e tij më të mira të [[2004–05 FA Premier League|sezonit 2004–05]], fillimisht duke shënuar dhe asistuar kundër Aston Villës, e njekur më pas nga një dopietë kundër klubit [[Rivaliteti Arsenal F.C.–Manchester United F.C.|rival]] Arsenalit.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4177033.stm|title=Man Utd 3–1 Aston Villa|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=27 gusht 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4221105.stm|title=Arsenal 2–4 Man Utd|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 janar 2005|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814024707/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4221105.stm|archive-date=14 gusht 2017}}</ref> Ai luajti 120 minuta të plota në barazimin pa gola kundër Arsenalit në [[Finalja e Kupës FA 2005|finalen e Kupës FA]] si dhe shënoi në gjuajtjet e penalltive ku United u mposht.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/4558271.stm|title=Arsenal 0–0 Man Utd (aet)|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 maj 2005|accessdate=19 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814023916/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/4558271.stm|archive-date=14 gusht 2017}}</ref> Më 29 tetor, ai shënoi golin e 1,000të të Manchester United në Premier Ligë në distafën 4–1 kundër [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4366686.stm|title=Middlesbrough 4–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 tetor 2005|accessdate=1 shkurt 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/65SvTrLkt?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4366686.stm|archive-date=15 shkurt 2012}}</ref> Drejtë mesit të sezonit, në nëntor, ai i shtoi kontratës së tij edhe dy vite të tjera, duke zgjatur qëndrimin e tij deri në vitin 2010.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/4448900.stm|title=Ronaldo extends Man Utd contract|trans-title=Ronaldo zgjat kontratën me United|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 nëntor 2005|accessdate=28 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814024548/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/4448900.stm|archive-date=14 gusht 2017}}</ref> Ronaldo fitoi trofeun e dytë në Angli më 26 shkurt 2006, Kupën e Ligës, ku në finale ai shënoi golin e tretë të fitores 4–0 kundër [[Wigan Athletic F.C.|Wigan Athletic]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/4727118.stm|title=Man Utd ease to Carling Cup glory|trans-title=Man Utd me lehtësi drejtë lavdisë së Carling Cup|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 shkurt 2006|accessdate=26 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20070828124554/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/4727118.stm|archive-date=28 gusht 2007}}</ref> Gjatë sezonit të tretë në Angli, Ronaldo u përfshi në disa incidente. Ai u dënua me një ndeshje pezullim nga [[UEFA]] për shkak se i tregoi "gishtin e mesit" tifozëve të [[S.L. Benfica|Benficës]],<ref>{{Cite news|title=Ronaldo ban after finger gesture|trans-title=Ronaldo dënohet pas veprimit me gisht|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/4512908.stm|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=3 shkurt 2006|date=14 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20060205020933/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/4512908.stm|archive-date=5 shkurt 2006}}</ref> si dhe mori karton të kuq në derbin kundër [[Manchester City F.C.|Manchester City]] për shkak se goditi ish lojtarin e United, [[Andy Cole]].<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2363590/fergie-upset-with-red-card|title=Fergie upset with red card|trans-title=Fergie i mërzitur me kartonin e kuq|date=15 janar 2006|accessdate=27 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|author=Mark Buckingham|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903043420/http://www1.skysports.com/football/news/11667/2363590/fergie-upset-with-red-card|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Ai gjithashtu u përplas edhe me një shok skuadre, sulmuesin [[Ruud van Nistelrooy]], i cili kritikoi stilin e lojës së portugezit.<ref>{{cite web|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/ruud-and-ron-in-training-bust-up-1016868|title=Ruud and Ron in training bust-up|trans-title=Ruud dhe Ron në sherrin e stërvitjes|date=17 janar 2006|accessdate=28 gusht 2014|publisher=[[Manchester Evening News]]|language=en|author=Stuart Brennan|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903055643/http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/ruud-and-ron-in-training-bust-up-1016868|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Pas [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2006]] ku ai u përfshi në një incident me shokun e skuadrës në klub, [[Wayne Rooney]], i cili u përjashtua,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/worldcup2006blog/2006/jul/03/rooneymustlookathimselfra|title=Rooney must look at himself rather than blame Ronaldo|trans-title=Rooney duhet më mirë të shikojë veten sesa të fajsojë Ronaldon|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|date=3 korrik 2006|accessdate=28 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152921/http://www.theguardian.com/football/worldcup2006blog/2006/jul/03/rooneymustlookathimselfra|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Ronaldo publikisht bëri kërkesë për transferim, duke cituar mbështjetjen e pakët e marrë nga klubi pas incidentit.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jul/09/worldcup2006.sport3|title=Ronaldo: I can't stay in Manchester|trans-title=Ronaldo: Nuk mund të qëndrojë në Manchester|publisher=The Guardian|language=en|author=James Stirling|location=Londër|date=9 korrik 2006|accessdate=28 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152928/http://www.theguardian.com/football/2006/jul/09/worldcup2006.sport3|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Megjithatë, United përjashtoi mundësinë që Ronaldo të largohej nga klubi.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2383344/united-ronaldo-not-for-sale|title=United: Ronaldo not for sale|trans-title=United: Ronaldo nuk është në shitje|date=12 korrik 2006|accessdate=28 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|author=Mark Buckingham|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903043752/http://www1.skysports.com/football/news/11667/2383344/united-ronaldo-not-for-sale|archive-date=3 shtator 2014|ref=none}}</ref> Pavarësisht se incidenti me Rooney në Kupën e Botës 2006 bëri që Ronaldo të vërshëllehej nga tifozët gjatë gjithë [[2006–07 FA Premier League|sezonit 2006–07]],<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2346496/Ronaldo-has-last-laugh-on-Reading-fans.html|title=Ronaldo has last laugh on Reading fans|trans-title=Ronaldo qesh i fundit me tifozët e Reading|date=25 shtator 2006|accessdate=28 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Clive Tyldesley|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903151154/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2346496/Ronaldo-has-last-laugh-on-Reading-fans.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ai pati vitin e shpërthimit dhe të daljes në skenë si një nga lojtarët më të mirë, duke shënuar më shumë se 20 gola si dhe fitoi titullin e parë të Premier Ligës. Një faktor i rëndësishëm i këtij suksesi ishte edhe stërvitja një kundër një me trajnerin [[René Meulensteen]], i cili i mësoi portugezit të ishte më i paparashikueshëm, të përmirsonte bashkpunimin me lojtarët e tjerë, të kërkonte topin dhe të shfrytëzonte çdo mundësi për gol sesa të përpiqej të shënonte gola të bukur për të cilat njihej.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10272433/The-secrets-behind-the-development-of-Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo-revealed-by-Rene-Meulensteen.html|title=The secrets behind the development of Real Madrid's Cristiano Ronaldo, revealed by Rene Meulensteen|trans-title=Sekretet mbrapa zhvillimit të Cristiano Ronaldos së Real Madridit, zbuluar nga Rene Meulensteen|date=29 gusht 2013|accessdate=28 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Henry Winter|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810065928/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/10272433/The-secrets-behind-the-development-of-Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo-revealed-by-Rene-Meulensteen.html|archive-date=10 gusht 2014}}</ref> Ai shënoi tre dopieta rresht në dhjetor, kundër Aston Villës – një fitore që e vendosi United në krye të renditjes – Wigan Athletic dhe [[Reading F.C.|Reading]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2006/dec/24/match.sport5|title=Cristiano's stockings full of gifts for United|trans-title=Çorapet e Ronaldos plot me dhurata për United|date=24 dhjetor 2006|accessdate=28 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Stuart James|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140928213718/http://www.theguardian.com/football/2006/dec/24/match.sport5|archive-date=28 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/dec/27/match.sport12|title=Ferguson giddy with glee as Ronaldo stretches United's lead|trans-title=Ferguson mëndjelehtë me gëzim, Ronaldo rrit kryesimin e United|date=27 dhjetor 2006|accessdate=28 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152847/http://www.theguardian.com/football/2006/dec/27/match.sport12|archive-date=3 shtator 2014|ref=none}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2006/dec/31/match.sport8|title=Ronaldo stretches United's advantage|trans-title=Ronaldo rrit avantazhin e United|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Wilson|location=Londër|date=31 dhjetor 2006|accessdate=28 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152840/http://www.theguardian.com/football/2006/dec/31/match.sport8|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Ronaldo u emërua [[Lojtari i Muajit i Premier Ligës]] në nëntor dhe dhjetor, duke u bërë lojtari i tretë në histori që e fiton këtë çmim rresht.<ref>{{cite news|url=http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm|archive-date=4 qershor 2007|title=Ronaldo lands back-to-back accolades|trans-title=Ronaldo fiton çmime rresht|publisher=inthenews.com|language=en|date=11 janar 2007|accessdate=12 janar 2007|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/6252317.stm|title=Ronaldo wins monthly award again|trans-title=Ronaldo fiton çmimin mujor sërisht|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 janar 2007|accessdate=2 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20070213190500/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/6252317.stm|archive-date=13 shkurt 2007}}</ref> ====2007–2008: Suksesi kolektiv dhe personal==== [[Skeda:Cristiano Ronaldo.jpg|parapamje|Ronaldo gjatë sezonit 2006–07.]] Ronaldo shënoi golat e parë në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] në fitoren tenistike 7–1 kundër [[A.S. Roma|Romës]] në [[2006–06 UEFA Liga e Kampioneve|çerek-finalet]] e kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2007/apr/11/match.sport|title=Seven wonders of sublime United dazzle and destroy helpless Roma|trans-title=Shtatë mrekulli nga United madhështor trullosin dhe shkatërrojnë Romën e pashpresë|publisher=The Guardian|language=en|author=Kevin McCarra|location=Londër|date=11 prill 2007|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141003093908/http://www.theguardian.com/football/2007/apr/11/match.sport|archive-date=3 tetor 2014}}</ref> Ky dygolësh u ndoq nga një gol tjetër në minutën e 4të të ndeshjes së parë gjysëm-finale në shtëpi kundër [[A.C. Milan|Milan]], ku United fitoi 3–2.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2007/apr/24/minutebyminute.sport|title=Man Utd 3 – 2 AC Milan|publisher=The Guardian|language=en|author=Barry Glendenning|date=24 prill 2007|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152912/http://www.theguardian.com/football/2007/apr/24/minutebyminute.sport|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Megjithatë, në ndeshjen e kthimit, Ronaldo u ndal nga mbrojtja e Milanit, e cila fitoi 3–0 dhe u kualifikua për në finale.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2007/may/03/match.sport|title=Man Utd 3 – 2 AC Milan|publisher=The Guardian|language=en|author=Kevin McCarra|location=Londër|date=3 maj 2007|accessdate=27 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152853/http://www.theguardian.com/football/2007/may/03/match.sport|archive-date=3 shtator 2014|ref=none}}</ref> Ai gjithashtu ndihmoi ekipin të arrinte në [[Finalja e Kupës FA 2007|finalen e Kupës FA]], ku u mposhën nga Çelsi me rezultatin 1–0.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/6649815.stm|title=FA Cup final – Chelsea 1–0 Man Utd|trans-title=Finalja e Kupës FA – Chelsea 1–0 Man Utd|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 maj 2007|accessdate=19 maj 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070524094623/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/6649815.stm|archivedate=24 maj 2007}}</ref> Ronaldo shënoi golin e vetëm në derbin e Manchesterit më 5 maj 2007 – i 50ti për të me klubin – me Manchester United që fitoi titullin e parë të Premier Ligës pas katër vitesh.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2007/may/06/sport.comment4|title=Misfiring Ronaldo gets a kick out of giving City the runaround|date=6 maj 2007|accessdate=27 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Wilson|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903152500/http://www.theguardian.com/football/2007/may/06/sport.comment4|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Ronaldo u nderua me disa çmime si shpërblim për paraqitjet e tij gjatë sezonit. Ai fitoi çmimet Lojtari i ri i vitit, lojtari i vitit i tifozëve, Futbollisti i vitit dhe Lojtari i vitit i lojtarëve,<ref>{{cite news|url=http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-wins-pfa-double|title=Ronaldo wins PFA double|trans-title=Ronaldo fiton dy çmimet e PFA|date=23 prill 2007|accessdate=28 gusht 2014|publisher=World Soccer|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903134221/http://www.worldsoccer.com/news/ronaldo-wins-pfa-double|archive-date=3 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/2455317/writers-award-for-ronaldo|title=Writers award for Ronaldo|trans-title=Çmimi i shkrimtarëve për Ronaldon|date=4 maj 2007|accessdate=28 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|author=Mark Buckingham|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903043652/http://www1.skysports.com/football/news/11667/2455317/writers-award-for-ronaldo|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> duke u bërë lojtari i parë që i fiton të gjitha çmimet e PFA dhe FWA.<ref name="PFA0607" /> Rroga e tij gjithashtu u rrit në 120,000 £ në javë (31 milion £ gjithsej) si pjesë e një rinovimi pjesë-vjeçar me klubin.<ref>{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premiership/manchester_united/article1652823.ece|title=Ferguson lets rip at Madrid after Ronaldo signs £31m deal|trans-title=Ferguson lejon Madridin të shqyhet pasi Ronaldo firmos marrëveshjen 31 milion £|publisher=The Times|language=en|author=Oliver Kay|location=Londër|date=14 prill 2007|accessdate=16 prill 2007|archive-date=7 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407125055/http://www.thetimes.co.uk/|url-status=dead}}</ref> Ronaldo shënoi 42 gola në të gjitha kompeticionet në [[2007–08 FA Premier League|sezonin 2007–08]], duke arritur shifrën më të lartë gjatë kohës së tij në Angli. Ai humbi tre ndeshje pasi goditi me kokë një lojtar të [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]] në fillim të sezonit, një përvojë që sipas tij e mësoi të mos provokohej nga kundërshtarët.<ref>{{cite news|title=Ronaldo pledges to keep his cool|trans-title=Ronaldo zotohet të jetë i qetë|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/6996227.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 gusht 2007|accessdate=2 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101201355/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/6996227.stm|archive-date=1 janar 2009}}</ref> Në fund të vitit 2007, ai u rendit i dyti mbrapa brazilianit [[Kaká]] për çmimin prestigjoz [[Topi i Artë]],<ref>{{cite news|title=Kaká's year capped by Ballon d'Or|trans-title=Vitit i Kakás mbyllet me Topin e Artë|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=631048.html|publisher=UEFA|language=en|date=2 dhjetor 2007|accessdate=3 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121205144302/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=631048.html|archive-date=5 dhjetor 2012}}</ref> dhe u rendit i treti, mbrapa [[Kaká]]s dhe [[Lionel Messi]]t, për çmimin [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]].<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=663385.html|title=Ronaldo:Going the right way|trans-title=Ronaldo: Duke shkuar në rrugën e drejtë|publisher=FIFA|language=en|date=17 dhjetor 2007|accessdate=18 dhjetor 2007|archivedate=18 dhjetor 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218205137/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid%3D663385.html}}</ref> Ronaldo shënoi tregolëshin e parë dhe të fundit për Manchester United në fitoren 6–0 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] më 12 janar 2008, duke e ngjitur ekipin në krye të renditjes së Premier Ligës.<ref>{{cite news|title=Man Utd 6–0 Newcastle|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7172817.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 janar 2008|accessdate=12 janar 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080115134551/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7172817.stm|archive-date=15 janar 2008}}</ref> Dy muaj më vonë, më 19 mars, ai u bë kapiten i United për herë të parë në një fitore në shtëpi kundër Bolton, ku ai shënoi të dy golat e ndeshjes.<ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo revels in role of Captain Fantastic as United stretch lead|trans-title=Cristiano Ronaldo kënaqet me rolin e kapiten fantastikut me United që rrit kryesimin|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article3587367.ece|publisher=The Times|language=en|author=Oliver Kay|location=Londër|date=20 mars 2008|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20080510154250/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article3587367.ece|archive-date=10 maj 2008}}</ref> Goli i dytë i takimit ishte i 33ti i sezonit, duke thyer shifrën 32të të George Best në sezonin 1967–68, duke vendosur një rekord të ri në klub për numrin e golave të shënuar në një sezon nga një mesfushor.<ref>{{cite web|title=Best's crown intact until Ronaldo cures his travel sickness|trans-title=Froni i Best i paprekur deri sa Ronaldo të kurojë sëmundjen e tij të udhëtimit|url=https://www.theguardian.com/football/2008/apr/01/championsleague.sport|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|location=Londër|date=1 prill 2008|accessdate=2 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101213721/http://www.theguardian.com/football/2008/apr/01/championsleague.sport|archive-date=1 janar 2014}}</ref> Ai shënoi 31 gola në kampionat, një shifër e mjaftueshme për t'i dhënë [[Këpuca e Artë e Premier Ligës|Këpucën e Artë të Premier Ligës]] si dhe [[Këpuca e Artë Evropiane|Këpucën e Artë Evropiane]],<ref>{{cite news|title=Ronaldo & Ferguson win top awards|trans-title=Ronaldo & Ferguson fitojnë çmimet më të mira|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7401795.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2008|accessdate=16 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518025735/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7401795.stm|archive-date=18 maj 2008}}</ref> duke u bërë i pari anësor që e fiton këtë çmim evropian.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=720667.html|title=Ronaldo scoops ESM Golden Shoe|trans-title=Ronaldo merr Këpucën e Artë Evropiane|date=17 qershor 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104075739/http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=720667.html|archive-date=4 janar 2015}}</ref> [[Skeda:C Ronaldo.jpg|parapamje|majtas|180px|Ronaldo gati për të ekzekutuar një goditje dënimi kundër [[Celtic F.C.|Celtic]] në Ligën e Kampioneve 2008–09.]] Në fazën me eliminim direkt të Ligës së Kampioneve, Ronaldo shënoi golin vendimtar kundër [[Olympique Lyonnais|Lyon]], që ndihmoi United të fitonte me rezultatin e përgjithshëm 2–1 dhe të përparonte në çerek-finale,<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2293527/Cristiano-Ronaldo-puts-Man-Utd-into-quarters.html|title=Cristiano Ronaldo puts Man Utd into quarters|trans-title=Cristiano Ronaldo vendos Man Utd në çerek-finale|date=5 mars 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Oliver Brown|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903180058/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2293527/Cristiano-Ronaldo-puts-Man-Utd-into-quarters.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ku, duke luajtur si sulmues, shënoi me kokë kundër Romës, duke kontribuar në kualifikimin për në gjysëm-finale rezultatin e përgjithshëm 3–0.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/roma-0-man-utd-2-ronaldo-and-rooney-combine-to-leave-roma-in-ruins-again-803605.html|title=Ronaldo and Rooney combine to leave Roma in ruins again|trans-title=Ronaldo dhe Rooney lënë Romën në rrënoja sërisht|date=2 prill 2008|accessdate=28 gusht 2014|publisher=The Independent|language=en|author=Ian Herbert|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903104404/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/roma-0-man-utd-2-ronaldo-and-rooney-combine-to-leave-roma-in-ruins-again-803605.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> United arriti në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2008|finalen]] në [[Moska|Moskës]] kundër Çelsit, ku Ronaldo shënoi golin e avantazhit me kokë dhe pati një penallti të pritur në gjuajtjet e penalltive.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2301257/Champions-League-final-Cristiano-Ronaldos-penalty-technique-unacceptable.html|title=Cristiano Ronaldo's penalty technique 'unacceptable'|trans-title=Teknika e penalltisë së Cristiano Ronaldo 'e papranueshme'|date=22 maj 2008|accessdate=27 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Vicki Hodges|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903142530/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2301257/Champions-League-final-Cristiano-Ronaldos-penalty-technique-unacceptable.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Megjithatë, Manchester United doli fitimtar.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7406252.stm|title=Man Utd earn dramatic Euro glory|trans-title=Man Utd arrijnë lavdinë dramatike evropiane|date=22 maj 2008|accessdate=27 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|author=Phil McNulty|archive-url=https://web.archive.org/web/20080526022453/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7406252.stm|archive-date=26 maj 2008}}</ref> Ai e mbylli kompeticionin si shënuesi më i mirë si dhe u shpall lojtari i turnamentit nga [[UEFA]].<ref name="UEFA-Profile">{{cite web|url=http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=63706/profile/|title=Cristiano Ronaldo|publisher=UEFA|language=en|accessdate=24 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529135759/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=63706/profile/|archive-date=29 maj 2016}}</ref> Përveç kësaj, ai fitoi edhe çmimet PFA Lojtari i vitit i lojtarëve dhe FWA Futbollisti i vitit për të dytin sezon rresht.<ref name="PFA0708" /><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7379586.stm|title=Ronaldo wins writers' award again|trans-title=Ronaldo fiton çmimet e shkrimtarëve sërisht|date=2 maj 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815031757/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7379586.stm|archive-date=15 gusht 2017}}</ref> ====2008–2009: Sezoni i fundit në Angli==== Pas përhapjes së zërave rreth një interesimi të Ronaldos për të kaluar te klubi spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], United bëri një ankesë në organin qeveritar të futbollit [[FIFA]] rreth zërave se Reali kishte ndjekur lojtarin për t'a marrë, megjithatë, FIFA nuk ndërmori asnjë vendim.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/jun/16/ronaldo.manchesterunited|title=Fifa decline to take action against Real|trans-title=FIFA refuzon të ndërmari veprime kundër Realit|date=16 qershor 2008|accessdate=27 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Alan Gardner|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153647/http://www.theguardian.com/football/2008/jun/16/ronaldo.manchesterunited|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Presidenti i FIFA-s, [[Sepp Blatter]], pohoi se lojtari duhej të lejohej të largohej nga klubi, duke e përshkruar situatën si "skllavëri moderne".<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11667/3800594/blatter-let-ronaldo-leave|title=Blatter – Let Ronaldo leave|trans-title=Blatter – Lëreni Ronaldon të largohet|date=10 korrik 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|author=James Dall|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903050221/http://www1.skysports.com/football/news/11667/3800594/blatter-let-ronaldo-leave|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Pavarësisht se Ronaldo ishte publikisht dakord me Blatter,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/jul/11/manchesterunited.premierleague1|title=I am a slave, says Ronaldo as he pushes for Madrid move|trans-title=Jam një skllav, thotë Ronaldo që shtyn për një kalim te Madridi|date=11 korrik 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153733/http://www.theguardian.com/football/2008/jul/11/manchesterunited.premierleague1|archive-date=3 shtator 2014|ref=none}}</ref> ai qëndroi te United edhe për një vit.<ref>{{cite news|url=http://www.espnfc.com/story/560619/ronaldo-to-give-heart-and-soul-to-united|title=Ronaldo sticks with United|trans-title=Ronaldo qëndron me United|date=7 gusht 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903081007/http://www.espnfc.com/story/560619/ronaldo-to-give-heart-and-soul-to-united|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Para fillimit të [[2008–09 FA Premier League|sezonit 2008–09]], më 7 korrik, Ronaldo j'u nënshtrua një operacioni në kyçin e këmbës,<ref>{{cite news|title=Ronaldo ankle surgery a 'success'|trans-title=Operacioni në kyçin e këmbës së Ronaldos një 'sukses'|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/7486670.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 korrik 2008|accessdate=2 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230021935/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/7486670.stm|archive-date=30 dhjetor 2008}}</ref> që e mbajti jashtë fushave për dhjetë javë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302689/postmatch/report/index.html|title=Villarreal return to frustrate United|trans-title=Villarreal rikthehet të acarojë Unitedin|publisher=UEFA|language=en|author=Simon Hart|date=17 shtator 2008|accessdate=18 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314061109/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2009/matches/round=15276/match=302689/postmatch/report/index.html|archive-date=14 mars 2013}}</ref> Pas rikthimit, ai shënoi golin e 100të në të gjitha kompeticionet për United në fitoren 5–0 kundër [[Stoke City F.C.|Stoke City]]; ai në atë ndeshje shënoi dy gola me goditje dënimi, ku e para ishte goli i 100të.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/nov/17/premierleague-manchesterunited|title=United swear by Ronaldo as Stoke can only curse|trans-title=United betohet nga Ronaldo pasi Stoke mundet vetëm të mallkojë|date=17 nëntor 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Weaver|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153225/http://www.theguardian.com/football/2008/nov/17/premierleague-manchesterunited|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Me këto gola, Ronaldo i kishte shënuar të 19 ekipeve kundërshtare në Premier Ligë në atë kohë.<ref>{{cite journal|date=15 nëntor 2008|title=Stat Attack|journal=The United Review|volume=70|issue=11|page=65|publisher=Manchester United|language=en}}</ref> Në fund të vitit 2008, Ronaldo fitoi klubin të fitonte [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2008|FIFA Kupën e Botës për Klube]] në Japoni,<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/10390/report|title=United secure final date|trans-title=United sigurojnë datën e finales|date=18 dhjetor 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|author=Richard Bailey|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903044341/http://www1.skysports.com/football/live/match/10390/report|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ku ai asistoi golin e fitores në [[Finalja e FIFA Kupës së Botës për Klube 2008|finale]] kundër [[LDU Quito|Liga de Quito]] si dhe fitoi edhe Topin e Argjendë në vazhdim.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7793438.stm|title=Liga de Quito 0–1 Man Utd|date=21 dhjetor 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|author=Chris Bevan|archive-url=https://web.archive.org/web/20081222055023/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/7793438.stm|archive-date=22 dhjetor 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/japan2008/news/newsid=985037/index.html|title=Rooney crowned best player|trans-title=Rooney kurorëzohet lojtari më i mirë|publisher=FIFA|language=en|date=21 dhjetor 2008|accessdate=29 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023202255/http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/japan2008/news/newsid=985037/index.html|archive-date=23 tetor 2014}}</ref> Ai më pas u bë lojtari i parë i United që fiton Topin e Artë që nga George Best në vitin 1968,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/dec/02/ronaldo-manchesterunited|title=Ronaldo beats off Messi and Torres to scoop Ballon d'Or|trans-title=Ronaldo mposht Messin dhe Torresin për të fituar Topin e Artë|date=2 dhjetor 2008|accessdate=29 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Gregg Roughley|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006221218/http://www.theguardian.com/football/2008/dec/02/ronaldo-manchesterunited|archive-date=6 tetor 2014}}</ref> dhe lojtari i parë i Premier Ligës që fiton çmimin [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7822115.stm|title=Ronaldo named Fifa player of 2008|trans-title=Ronaldo emërohet Fifa lojtari i vitit 2008|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 janar 2009|accessdate=2 janar 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118230528/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7822115.stm|archive-date=18 janar 2009}}</ref> Goli i fitores në ndeshjen e kthimit kundër [[FC Porto|Portos]], një finalizim nga 36 metra, i fitoi atij edicionin e parë të [[FIFA Çmimi Puskás|FIFA Çmimit Puskás]], i dhënë për golin më të bukur të vitit;<ref>{{cite web|title=Ronaldo's 'incredible, fantastic' goal|trans-title=Goli 'i jashtëzakonshëm, fantastik' i Ronaldos|url=https://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=1151584.html|publisher=FIFA|language=en|date=21 dhjetor 2009|accessdate=15 janar 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091224170408/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid%3D1151584.html|archivedate=24 dhjetor 2009}}</ref> ai e konsideroi këtë gol si më të bukurin e karrierës së tij.<ref>{{cite news|title=Ronaldo stunner thrills Ferguson|trans-title=Goli shtangës i Ronaldos drithëron Fergusonin|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8001249.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 prill 2009|accessdate=15 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417121012/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8001249.stm|archive-date=17 prill 2009}}</ref> United arriti në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2009|finalen]] e madhe në Romë,<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/19027/report|title=United cruise into final|trans-title=United lundron në finale|date=5 maj 2009|accessdate=27 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903044506/http://www1.skysports.com/football/live/match/19027/report|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ku Ronaldo nuk pati ndonjë ndikim me Manchester United që u mposht 2–0 nga Barcelona.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2009/may/27/lionel-messi-cristiano-ronaldo-champions-league-final|title=Cristiano Ronaldo in a mess as Lionel Messi takes lead role on grand stage|trans-title=Cristiano Ronaldo një lëmsh, Lionel Messi në rolin kryesor në skenën e madhe|date=27 maj 2009|accessdate=27 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Richard Williams|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009050713/http://www.theguardian.com/football/2009/may/27/lionel-messi-cristiano-ronaldo-champions-league-final|archive-date=9 tetor 2014}}</ref> Ronaldo e mbylli qëndrimin e tij në Angli me nëntë trofe, me United që fitoi titullin e Premier Ligës për të tretin sezon rresht si dhe Kupën e Ligës.<ref>{{cite web|title=Player Profile Cristiano Ronaldo|trans-title=Profili i lojtarit Cristiano Ronaldo|url=http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/cristiano-ronaldo|publisher=Premier League|language=en|accessdate=17 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307190146/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.career-history.html/cristiano-ronaldo|archive-date=7 mars 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man Utd 0–0 Tottenham (aet)|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/7905889.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 mars 2009|accessdate=17 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302073046/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/7905889.stm|archive-date=2 mars 2009}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 26 gola në të gjitha kompeticionet, 16 më pak se sezoni i kaluar, në katër ndeshje më shumë.<ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/news/11661/5244801/premier-league-team-of-the-year|title=Premier League Team of the Year|trans-title=Ekipi i Vitit i Premier Ligës|date=28 prill 2009|accessdate=29 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903044457/http://www1.skysports.com/football/news/11661/5244801/premier-league-team-of-the-year|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Goli i tij i fundit për klubin erdhi më 10 maj 2009 me një goditje dënimi në derbin e Manchesterit në [[Old Trafford]].<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/19232/report|title=United closing in on glory|trans-title=United duke j'u afruar lavdisë|date=10 maj 2009|accessdate=29 gusht 2014|publisher=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903044344/http://www1.skysports.com/football/live/match/19232/report|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ===Real Madrid=== ====2009–2013: Transferimi rekord dhe titulli i La Ligas==== Më 25 qershor 2009, Ronaldo u bashkua me klubin spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] për rreth 93.9 milion €, duke u bërë lojtari më i shtrenjtë në atë kohë.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/5505073/Cristiano-Ronaldo-transfer-Real-Madrid-agree-80-million-fee-with-Manchester-United.html|title=Cristiano Ronaldo transfer: Real Madrid agree £80&nbsp;million fee with Manchester United|trans-title=Transferimi i Cristiano ROnaldos: Real Madrid bie dakord për shumën 80 milion £ me Manchester United|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Mark Ogden|location=Londër|date=11 qershor 2009|accessdate=5 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821104751/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/5505073/Cristiano-Ronaldo-transfer-Real-Madrid-agree-80-million-fee-with-Manchester-United.html|archive-date=21 gusht 2010}}</ref> Kontrata e tij, e cila ishte e vlefshme deri në vitin 2015, kishte vlerë 11 milion € në vit dhe përmbante edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8121951.stm|title=Ronaldo agrees six-year Real deal|trans-title=Ronaldo marrëveshje gjashtë-vjeçare me Realin|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 qershor 2009|accessdate=27 qershor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112095928/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/8121951.stm|archive-date=12 janar 2016}}</ref> Ronaldo u prezantua në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] para 80,000 tifozëve, duke thyer rekordin 25-vjeçar të argjentinasit [[Diego Maradona]] në prezantimin e tij te [[S.S.C. Napoli|Napoli]] para 75,000 tifozëve.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/jul/06/cristiano-ronaldo-real-madrid-bernabeu|title=Cristiano Ronaldo welcomed by 80,000 fans at Real Madrid unveiling|trans-title=Cristiano Ronaldo pritet nga 80,000 tifozë gjatë prezantimin te Real Madrid|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=6 korrik 2009|accessdate=6 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216085027/http://www.theguardian.com/football/2009/jul/06/cristiano-ronaldo-real-madrid-bernabeu|archive-date=16 dhjetor 2013}}</ref> Për shkak se numri i tij i parapëlqyer 7 ishte pronë e kapitenit [[Raúl González Blanco|Raúl]], Ronaldo mori fanellën me numrin 9,<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/12/spanish-football/2009/07/05/1364496/cristiano-ronaldo-to-wear-no-9-at-real-madrid-report|title=Cristiano Ronaldo To Wear No. 9 at Real Madrid – Report|trans-title=Cristiano Ronaldo do të vesh fanellën me numrin 9 te Real Madrid – Raporti|publisher=Goal.com|language=en|date=6 qershor 2009|accessdate=6 qershor 2009}}</ref> që j'u prezantua nga legjenda e klubit [[Alfredo Di Stéfano]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8135671.stm|title=Ronaldo aims shot at English game|trans-title=Ronaldo sinjestron goditje mbi lojën angleze|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 korrik 2009|accessdate=6 korrik 2009}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo Madrid.jpg|parapamje|majtas|180px|Për shkak se numri 7 i zakonshëm i tij ishte i zënë, Ronaldo mbajti numrin 9 gjatë sezonit të tij të parë në Madrid. Pas largimit të [[Raúl González Blanco|Raúl]], Ronaldo mori fanellën me numrin 7 para fillimit të [[2010–11 La Liga|sezonit 2010–11]].]] Ronaldo bëri debutimin e tij në [[La Liga]] më 29 gusht 2009, duke luajtur si titullar në fitoren 3–2 në shtëpi kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]], ku ai shënoi një nga golat me penallti.<ref>{{cite news|title=Ronaldo in winning start for Real|trans-title=Ronaldo në nisjen me fitore për Realin|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8229070.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 gusht 2009|accessdate=29 gusht 2009}}</ref> Ai shënoi gol në të katërta ndeshjet e para të kampionatit, duke u bërë lojtari i parë i Madridit që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/6225577/Cristiano-Ronaldo-makes-Real-Madrid-history.html|title=Cristiano Ronaldo makes Real Madrid history|trans-title=Cristiano Ronaldo bën historinë e Real Madridit|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|date=23 shtator 2009|accessdate=25 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227073936/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/6225577/Cristiano-Ronaldo-makes-Real-Madrid-history.html|archive-date=27 dhjetor 2014}}</ref> Ai regjistroi golat e parë në Ligën e Kampioneve me dy goditje dënimi në ndeshjen e parë të fazës së grupeve kundër [[FC Zürich|Zürich]].<ref>{{cite news|title=Tuesday's Champions League review|trans-title=Rishikimi i Ligës së Kampioneve të së martës|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8257957.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 shtator 2009|accessdate=15 shtator 2009}}</ref> Megjithatë, forma e tij e mirë në fillimin e sezonit u ndërpre për shkak të një dëmtimi në kyçin e këmbës gjatë një angazhimi me kombëtaren, duke qëndruar jashtë fushave për shtatë javë.<ref>{{cite news|last=Glendenning|first=Barry|title=Champions League: Milan v Real Madrid – as it happened|trans-title=Liga e Kampioneve: Milan v Real Madrid – si ndodhi|url=https://www.theguardian.com/football/2009/nov/03/milan-real-madrid-latest-score|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=3 nëntor 2009|accessdate=22 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715003545/http://www.theguardian.com/football/2009/nov/03/milan-real-madrid-latest-score|archive-date=15 korrik 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Ronaldo forced out of Milan meetings|trans-title=Ronaldo detyrohet të humbasë takimet me Milanin|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=902721.html|publisher=UEFA|language=en|date=11 tetor 2009|accessdate=22 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717040233/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=902721.html|archive-date=17 korrik 2014}}</ref> Një javë pas rikthimit, Ronaldo mori kartonin e kuq të parë në Spanjë në një ndeshje kundër [[UD Almería|Almería]].<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo scores and sent off in Real victory|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon dhe përjashtohet në fitoren e Realit|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8397610.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 dhjetor 2009|accessdate=5 dhjetor 2009}}</ref> Në mesin e sezonit, Ronaldo u rendit i dyti për çmimet [[Topi i Artë 2009|Topi i Artë]] dhe [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2009|FIFA Lojtari Botëror i Vitit]], mbrapa Messit të Barcelonës, rivalëve historik të Realit. Ai e përfundoi sezonin me 33 gola në të gjitha kompeticionet,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cristiano-ronaldo/esp-primera-division-2009-2010/real-madrid/3/|title=Cristiano Ronaldo » Primera División 2009/2010|publisher=World Football|language=en|accessdate=23 maj 2020}}</ref> përfshirë edhe një tregolësh në fitoren 4–1 kundër [[RCD Mallorca|Majorkës]], i pari i tij në futbollin spanjoll.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/06/cristiano-ronaldo-real-madrid|title=Cristiano Ronaldo hat-trick keeps Real Madrid on Barcelona's tail|trans-title=Tregolëshi i Cristiano Ronaldos e mban Real Madridin mbrapa Barcelonës|date=6 maj 2010|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153402/http://www.theguardian.com/football/2010/may/06/cristiano-ronaldo-real-madrid|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Sezoni i tij i parë në Madrid u mbyll pa trofe.<ref>{{cite news|title=The cristiano ronaldo-higuain duo holds the real madrid's scoring record|trans-title=Dyshja cristiano ronaldo-higuain mban rekordin e shënimit të Real Madridit|url=http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/|website=1x2.eu|language=en|date=6 maj 2010|accessdate=6 maj 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/|archive-date=7 janar 2016|url-status=dead}}</ref> Pas largimit të Raúl, Ronaldo mori fanellën me numrin 7 para fillimit të [[2010–11 La Liga|sezonit 2010–11]].<ref name="Raul">{{cite news|url=http://www.whoateallthepies.tv/kits/37525/cristiano-ronaldo-takes-rauls-no-7-shirt-at-real-madrid-benzema-moves-to-no-9-xabi-alonso-takes-no-14.html|title=Cristiano Ronaldo Takes Raul's No.7 Shirt at Real Madrid, Benzema Moves To No.9, Xabi Alonso Takes No.14|trans-title=Cristiano Ronaldo merr fanellën me numrin 7 të Raulit te Real Madrid, Benzema kalon te 9, Xabi Alonso merr numrin 14|accessdate=3 gusht 2010|website=whoateallthepies.tv|language=en|date=3 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806041418/http://www.whoateallthepies.tv/kits/37525/cristiano-ronaldo-takes-rauls-no-7-shirt-at-real-madrid-benzema-moves-to-no-9-xabi-alonso-takes-no-14.html|archive-date=6 gusht 2010}}</ref> Ai u rikthye në formën e tij më të fortë, formë që i fitoi Topin e Artë te Manchester United, kur ai shënoi për herë të parë katër gola në një ndeshje në fitoren tenistike 6–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]] më 23 tetor.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/9121629.stm|title=Cristiano Ronaldo scores four in Real Madrid victory|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon katër në fitoren e Real Madridit|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 tetor 2010|accessdate=30 gusht 2014}}</ref> Ronaldo do të vazhdonte me këtë formë të mrekullueshme duke shënuar në 6 neshjet e rradhës, përfshirë tre në La Liga, një në Ligën e Kampionëve dhe dy me Portugalinë; ai e mbylli muajin me 11 gola, duke vendosur një rekord personal. Pas kësaj, Ronaldo shënoi tregolësha në ndeshjet kundër [[Athletic Bilbao]], [[Levante UD|Levantes]], [[Villarreal CF|Villarrealit]], dhe [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/football/11/20/football.real.madrid.barcelona.messi.ronaldo/|title=Ronaldo matches Messi's treble as Real and Barca go goal crazy|trans-title=Ronaldo barazon tripletën e Messit me Reali dhe Barçën që çmënden me gola|date=20 nëntor 2010|accessdate=30 gusht 2014|publisher=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903070804/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/football/11/20/football.real.madrid.barcelona.messi.ronaldo/|archive-date=3 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://uk.eurosport.yahoo.com/10012011/58/la-liga-ronaldo-hat-trick-sees-real-past-villarreal.html|title=Ronaldo hat-trick sees Real past Villarreal|trans-title=Tregolëshi i Ronaldos ndihmon Realin të kaloj Villarrealin|publisher=Eurosport|language=en|date=9 janar 2011|accessdate=30 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112193442/http://uk.eurosport.yahoo.com/10012011/58/la-liga-ronaldo-hat-trick-sees-real-past-villarreal.html|archive-date=12 janar 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2011/mar/04/manuel-pellegrini-malaga-real-madrid|title=No redemption for Manuel Pellegrini on a grim return to the Bernabéu|trans-title=Nuk ka shpagim në rikthimin e hidhur të Manuel Pellegrinit në Bernabéu|date=4 mars 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153453/http://www.theguardian.com/football/blog/2011/mar/04/manuel-pellegrini-malaga-real-madrid|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Pavarësisht performancave të tij, ai nuk arriti dot të siguronte një podium në edicionin përurues të çmimit [[FIFA Topi i Artë]] në fund të vitit 2010.<ref>{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-ballon-idUKKBN0TJ1LA20151130|title=Messi, Ronaldo and Neymar are Ballon d'Or nominees|trans-title=Messi, Ronaldo dhe Neymar janë nominimet e Topit të Artë|agency=Reuters|language=en|author=Ian Chadband|date=30 nëntor 2015|accessdate=29 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216105201/http://uk.reuters.com/article/uk-soccer-fifa-ballon-idUKKBN0TJ1LA20151130|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Gjatë një serie historike me katër ''[[El Clásico|El Clásico]]'' kundër rivalëve të Barcelonës në prill 2011, Ronaldo shënoi dy herë duke barazuar rekordin e tij personal me 42 gola në të gjitha kompeticionet në një sezon të vetëm. Pavarësisht se nuk e gjeti golin dy ndeshjet gjysëm-finale të Ligës së Kampionëve ku Reali u eliminua, ai shënoi golin e barazimit me penallti në ndeshjen e kthimit në kampionat dhe më pas shënoi golin e fitores në kohën shtesë në [[Finalja e Copa del Rey 2011|finalen e Kupës së Mbretit]], duke fituar trofeun e tij të parë në Spanjë.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/match_report/0,19764,11065_3365041,00.html|title=Madrid clinch Copa del Rey|trans-title=Madrid fiton Copa del Rey|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423012003/http://www.skysports.com/football/match_report/0%2C19764%2C11065_3365041%2C00.html|archive-date=23 prill 2011}}</ref> Gjatë dy javëve në vazhdim, Ronaldo shënoi një tjetër poker kundër [[Sevilla FC|Seviljes]],<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/05/07/spain.la.liga.results/|title=Ronaldo scores 4 as Madrid thrash Sevilla|trans-title=Ronaldo shënon 4, Madridi shkatërron Seviljen|date=8 maj 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903070747/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/football/05/07/spain.la.liga.results/|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> një tregolësh kundër [[Getafe CF|Getafes]],<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/real-madrid-delay-coronation-of-barcelona-as-la-liga-champions-2282286.html|title=Real Madrid delay coronation of Barcelona as La Liga champions|trans-title=Real Madrid vonon kurorëzimin e Barcelonës si kampione e La Ligas|publisher=The Independent|language=en|date=11 maj 2011|accessdate=30 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110542/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/real-madrid-delay-coronation-of-barcelona-as-la-liga-champions-2282286.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> dhe një dopietë me goditje dënimi kundër Villarreal, duke arritur në 38 gola në kampionat, një shifër e mjaftueshme për të barazuar rekordin e më shumë golave të shënuar në një sezon nga [[Telmo Zarra]] dhe [[Hugo Sánchez]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8515923/Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo-equals-La-Liga-goal-scoring-record-but-hes-not-obsessed-with-scoring-goals.html|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo equals La Liga goal-scoring record|trans-title=Cristiano Ronaldo i Real Madridit barazon rekordin e La Ligas për shënimin e golave|date=16 maj 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903181735/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8515923/Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo-equals-La-Liga-goal-scoring-record-but-hes-not-obsessed-with-scoring-goals.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Dy golat e shënuar në ndeshjen e fundit të sezonit kundër [[UD Almería|Almerías]], e bënë atë lojtarin e parë në historinë e La Ligas që shënon 40 gola.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/13485792|title=Cristiano Ronaldo sets new Primera Liga scoring record|trans-title=Cristiano Ronaldo vendos rekord të ri shënimi në Primera Liga|date=21 maj 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107100925/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/13485792|archive-date=7 janar 2016}}</ref> Përveç se fitoi [[Trofeu Pichichi|Trofeun Pichichi]], ai fitoi edhe Këpucën e Artë Evropiane, duke u bërë lojtari i parë në histori që e fiton në dy kampionate të ndryshme.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1634078.html|title=Record-breaking Ronaldo wins 2010/11 Golden Shoe|trans-title=Thyesi i rekordeve Ronaldo fiton Këpucën e Artë 2010/11|date=23 maj 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=UEFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140805170354/http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1634078.html|archive-date=5 gusht 2014}}</ref> Ai e përfundoi sezonin e dytë në Madrid me 53 gola në të gjitha kompeticionet. [[Skeda:Cristiano Ajax.jpg|parapamje|upright|Ronaldo shënoi 46 gola në kampionatin e La Ligas në sezonin e tij të tretë në Spanjë.]] Gjatë sezonit të ardhshëm [[2011–12 La Liga|2011–12]], Ronaldo vendosi një rekord të ri personal shënimi duke realizuar 60 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716|title=Real Madrid Squad Stats (Spanish Primera División) – 2011–12|trans-title=Statistikat e skuadrës së Real Madrid (Primera División Spanjolle) – 2011–12|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=7 shtator 2014|archive-date=3 janar 2013|archive-url=https://archive.today/20130103013826/http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716|url-status=dead}}</ref> Goli i tij i 100të për Madridin erdhi në [[Camp Nou]] në ndeshjen e [[Supercopa de España 2011|Superkupës së Spanjës]], edhe pse Barcelona fitoi trofeun me rezultatin e përgjithshëm 5–4.<ref>{{cite news|title=Barcelona 3 Real Madrid 2; agg 5–4, match report|trans-title=Barcelona 3 Real Madrid 2; agg 5–4, raporti i ndeshjes|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8707839/Barcelona-3-Real-Madrid-2-agg-5-4-match-report.html|publisher=The Telegraph|language=en|date=29 mars 2016|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915090204/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8707839/Barcelona-3-Real-Madrid-2-agg-5-4-match-report.html|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> Ronaldo shënoi tripleta në ndeshjet kundër [[Real Zaragoza|Real Zaragozës]], [[Rayo Vallecano]]s, Málagës, [[CA Osasuna|Osasunës]], dhe Seviljes, duke e vendosur Realin në krye të renditjes në mesin e sezonit, si dhe u rikthye Ronaldon në podiumin e [[FIFA Topi i Artë 2011|FIFA Topit të Artë]], ku përfundoi i dyti mbrapa Messit.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8728695/Cristiano-Ronaldo-grabs-hat-trick-as-Real-Madrid-defeat-Real-Zaragoza-6-0.html|title=Cristiano Ronaldo grabs hat-trick as Real Madrid defeat Zaragoza 6–0|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon tregolësh, Real Madrid mposht Zaragozën 6–0|date=28 gusht 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903181811/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/8728695/Cristiano-Ronaldo-grabs-hat-trick-as-Real-Madrid-defeat-Real-Zaragoza-6-0.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/7012360/hat-tricks-lionel-messi-cristiano-ronaldo|title=Hat tricks for Lionel Messi and Cristiano Ronaldo|trans-title=Tregolësha për Lionel Messin dhe Cristiano Ronaldon|date=24 shtator 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140904140118/http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/7012360/hat-tricks-lionel-messi-cristiano-ronaldo|archive-date=4 shtator 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2011/10/22/sport/football/football-barcelona-messi-ronaldo/|title=Ronaldo grabs hat-trick as Real go top in Spain|trans-title=Ronaldo shënon tregolësh, Reali shkon në majë në Spanjë|date=22 tetor 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903070807/http://edition.cnn.com/2011/10/22/sport/football/football-barcelona-messi-ronaldo/|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Pavarësisht dy golave të tij, Real Madrid u eliminua me rezultatin e përgjithshëm 4–3 nga Barcelona në çerek-finalet e Kupës së Mbretit. Ai shënoi sërisht dy gola, njërën me penallti, në ndeshjen e kthimit të gjysëm-finales së Ligës së Kampioneve kundër [[FC Bayern München|Bayern München]]; rezultati i përgjithshëm 3–3 e dërgoi ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, ku tentativa e Ronaldos u prit nga [[Manuel Neuer]], që solli edhe eliminimin e Realit nga kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/apr/25/real-madrid-bayern-munich-champions-league|title=Bayern Munich hold nerve to beat Real Madrid on penalties in semi|trans-title=Bayern Munich mban gjakftohtësinë për të mposhtur Real Madridin me penallti në gjysëm-finale|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|location=Londër|date=25 maj 2013|accessdate=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005085713/http://www.theguardian.com/football/2012/apr/25/real-madrid-bayern-munich-champions-league|archive-date=5 tetor 2013}}</ref> Ronaldo gjeti sukses më të madh në kampionat, duke ndihmuar ekipin të fitonte titullin e parë të La Ligas pas katër vitesh, me një rekord prej 100 pikësh. Pas një tregolëshi kundër Levantes, që arriti sërisht avantazhin ndaj Barcelonës në renditje,<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/9078733/Cristiano-Ronaldos-sixth-hat-trick-of-the-season-sees-Real-Madrid-open-10-point-lead-over-Barcelona-in-La-Liga.html|title=Cristiano Ronaldo's sixth hat-trick of the season sees Real Madrid open 10-point lead over Barcelona|trans-title=Tregolëshi i gjashtë sezonal i Cristiano Ronaldos ndihmon Real Madrid të krijoj një kryesim prej 10 pikësh ndaj Barcelonës|date=13 shkurt 2012|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903181740/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/la-liga/9078733/Cristiano-Ronaldos-sixth-hat-trick-of-the-season-sees-Real-Madrid-open-10-point-lead-over-Barcelona-in-La-Liga.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> ai shënoi golin e 100të në kampionat në fitoren 5–1 kundër [[Real Sociedad]] më 24 mars 2012, duke e arritur këtë shifër në vetëm 92 ndeshje në tre sezone, duke thyer rekordin e klubit të vendosur nga [[Ferenc Puskás]].<ref>{{cite news|url=http://www.espnfc.com/story/1039908|title=Madrid and Barca victorious|trans-title=Madridi dhe Barca fitimtarë|date=24 mars 2011|accessdate=30 gusht 2014|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903081230/http://www.espnfc.com/story/1039908|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Pasi shënoi një tjetër tregolësh në [[Derbi i Madridit|derbin e Madridit]] kundër [[Atlético Madrid]], ai arriti në shifrën 40 gola në kampionat, duke barazuar rekordin e vendosur në sezonin e kaluar.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/9199284/Cristiano-Ronaldo-scores-hat-trick-as-Real-Madrid-defeat-Atletico-4-1-to-maintain-four-point-cushion-over-Barcelona.html|title=Cristiano Ronaldo scores hat-trick as Real Madrid defeat Atletico 4–1 to maintain four=point cushion over Barcelona|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon tre gola, Real Madridi mposht Atleticon 4–1 për të luajtur avantazhin prej katr pikësh ndaj Barcelonës|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|date=12 prill 2012|accessdate=30 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011215840/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/9199284/Cristiano-Ronaldo-scores-hat-trick-as-Real-Madrid-defeat-Atletico-4-1-to-maintain-four-point-cushion-over-Barcelona.html|archive-date=11 tetor 2014}}</ref> Më 21 prill, Ronaldo shënoi golin e fitores 2–1 kundër Barcelonës në Camp Nou, duke j'u drejtuar tifozëve kundërshtar të revoltuar me një veprim "qetësohu" gjatë festimit të golit – ai e përsëriti këtë gjë katër vite më pas në të njëjtin stadium gjatë një tjetër festimi goli.<ref>{{cite news|title=Real Madrid-Barcelona: Celebrations in enemy territory|trans-title=Real Madrid-Barcelona: Festime në territor armik|url=http://www.marca.com/en/football/barcelona/2017/04/24/58fe5ed8ca47413f548b461c.html|accessdate=9 tetor 2018|publisher=Marca|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010011212/http://www.marca.com/en/football/barcelona/2017/04/24/58fe5ed8ca47413f548b461c.html|archive-date=10 tetor 2018}}</ref> Duke shënuar golin e fundit të sezonit kundër Majorkës, Ronaldo arriti në 46 gola në kampionat, katër më pak se rekordi i ri i vendosur nga Messi,<ref>{{cite news|title=Lionel Messi: Barcelona striker's goal record in numbers|trans-title=Lionel Messi: Rekordi i golave në numra të sulmuesit të Barcelonës|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/29507683|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 mars 2016|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202073424/https://www.bbc.co.uk/sport/football/29507683|archive-date=2 dhjetor 2018}}</ref> si dhe mori meritat si lojtari i parë që shënon kundër të 19 ekipeve kundërshtare në një sezon të vetëm në La Liga.<ref name="NESN">{{cite web|title=Jose Mourinho Boasts as Real Madrid and Cristiano Ronaldo Smash Records en Route to La Liga Title|trans-title=Jose Murinho krenohet, Real Madrid dhe Cristiano Ronaldo shkatërrojnë rekordin në rrugën drejtë titullit të La Ligas|url=https://nesn.com/2012/05/jose-mourinho-boasts-as-real-madrid-and-cristiano-ronaldo-smash-records-en-route-to-la-liga-title/|publisher=NESN|language=en|author=Marcus Kwesi O'Mard|date=15 maj 2012|accessdate=15 shkurt 2019}}</ref> Ronaldo e nisi [[2012–13 La Liga|sezonin 2012–13]] duke ngritur trofeun e [[Supercopa de España 2012|Superkupës së Spanjës]], trofeu i tij i tretë në Spanjë. Duke shënuar gol në të dyja ndeshjet, Madridi fitoi superkupën me rregullin e golit jashtë fushe pas barazimit 4–4 kundër Barcelonës.<ref name="Supercopa 12">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm|title=Barcelona 3–2 Real Madrid – as it happened|trans-title=Barcelona 3–2 Real Madrid – si ndodhi|publisher=The Guardian|language=en|date=23 gusht 2012|accessdate=30 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204074245/http://www.theguardian.com/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm|archive-date=4 dhjetor 2013}}</ref> Goli i shënuar në ndeshjen e parë të Superkupës e bëri Ronaldon lojtarin e parë të Realit në historinë e [[El Clásico]]s që shënon katër gola rresht në [[Camp Nou]],<ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm|title=3–2: The Supercup to be decided in Madrid|trans-title=3–2: Superkupa do të vendoset në Madrid|publisher=Realmadrid.com|language=en|date=23 gusht 2012|accessdate=30 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm|archive-date=25 gusht 2012|url-status=dead}}</ref> kurse me golin e shënuar në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], barazoi rekordin e kilianit [[Iván Zamorano]] me pesë gola në pesë El Clásico rradhazi.<ref>{{cite news|last=Duff|first=Alex|url=http://www.bloomberg.com/news/2012-08-30/real-madrid-beats-barcelona-2-1-to-win-spanish-soccer-super-cup.html|title=Real Madrid Beats Barcelona 2–1 to Win Spanish Soccer Super Cup|trans-title=Real Madridi mposht Barcelonën 2–1 për të fituar Superkupën Spanjolle|publisher=Bloomberg|language=en|date=30 gusht 2012|accessdate=30 gusht 2012}}</ref> Pavarësisht se Ronaldo komentoi publikisht se ishte jo i lumtur për shkak të një "problemi profesional" brënda klubit, e shtyrë edhe nga refuzimi i tij për të festuar golin e 150të me klubin,<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/9517157/Cristiano-Ronaldo-sad-at-Real-Madrid-and-upset-with-people-in-the-club-after-choosing-not-to-celebrate-goals.html|title=Cristiano Ronaldo 'sad' at Real Madrid and upset with 'people in the club' after choosing not to celebrate goals|trans-title=Cristiano Ronaldo i 'mërzitur' te Real Madrid dhe i mërzitur me 'njerëzit në klub' pasi vendosi të mos festoj golat|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Mark Ogden|location=Londër|date=3 shtator 2012|accessdate=22 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826145239/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/real-madrid/9517157/Cristiano-Ronaldo-sad-at-Real-Madrid-and-upset-with-people-in-the-club-after-choosing-not-to-celebrate-goals.html|archive-date=26 gusht 2014}}</ref> mesatarja e tij e shënimit nuk pësoi rënje. Pasi shënoi një tregolësh me dy penallti kundër Deportivo La Coruña, ai shënoi [[Lista e tregolëshave në UEFA Ligën e Kampioneve|tregolëshin e parë në Ligën e Kampionëve]] në një fitore 4–1 kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]].<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/champions-league-roundup-cristiano-ronaldo-grabs-another-real-madrid-hattrick-8196517.html|title=Cristiano Ronaldo grabs another Real Madrid hat-trick|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon një tjetër tregolësh me Real Madridin|date=4 tetor 2012|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Independent|language=en|author=Gordon Tynan|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110527/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/champions-league-roundup-cristiano-ronaldo-grabs-another-real-madrid-hattrick-8196517.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Katër ditë më pas, ai u bë lojtari i parë që shënon në gjashtë El Clásico rradhazi pas një dopiete në barazimin 2–2 në Camp Nou.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/lionel-messi-and-cristiano-ronaldo-a-class-apart-in-el-clasico-8201425.html|title=Lionel Messi and Cristiano Ronaldo: a class apart in el Clasico|trans-title=Lionel Messi dhe Cristiano Ronaldo: një klas veç në El Clasico|date=8 tetor 2012|accessdate=30 gusht 2014|publisher=The Independent|language=en|author=Pete Jenson|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110539/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/lionel-messi-and-cristiano-ronaldo-a-class-apart-in-el-clasico-8201425.html|archive-date=3 shtator 2014}}</ref> Paraqitjet e tij në vitin 2012 e renditën sërisht të dytin në garën për [[FIFA Topi i Artë 2012|FIFA Topin e Artë]], duke u renditur sërisht mbrapa Messit, i cili e fitoi trofeun për herë të katërt rresht.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2013/01/07/sport/football/football-messi-wins-ballon-dor-ronaldo-iniesta/index.html|title=Messi crowned world's best for record fourth time|trans-title=Messi kurorëzohet më i miri i botës për të katërtën herë rresht|publisher=CNN|language=en|date=8 janar 2013|accessdate=10 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130403071250/http://edition.cnn.com/2013/01/07/sport/football/football-messi-wins-ballon-dor-ronaldo-iniesta/index.html|archive-date=3 prill 2013}}</ref> ====2013–2015: Fitimi i Topave të Artë rresht dhe ''La Décima''==== Pas pushimit dimëror të sezonit 2012–13, Ronaldo u bë kapiten i Realit për herë të parë më 6 janar në një ndeshje kundër Real Sociedad; ai shënoi një dygolësh për t'i dhënë fitoren 4–3 ekipit të tij me dhjetë lojtarë.<ref>{{cite web|last=Marioni|first=Massimo|url=http://metro.co.uk/2013/01/07/iker-casillas-rejects-captains-armband-gesture-from-cristiano-ronaldo-3341136/|title=Iker Casillas rejects captain's armband gesture from Cristiano Ronaldo|trans-title=Iker Casillas refuzon veprimin e shiritit të kapitenit nga Cristiano Ronaldo|publisher=Metro|language=en|location=Mbretëria e Bashkuar|date=7 janar 2013|accessdate=25 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130120091158/http://metro.co.uk/2013/01/07/iker-casillas-rejects-captains-armband-gesture-from-cristiano-ronaldo-3341136/|archive-date=20 janar 2013}}</ref> Ai më pas u bë kapiteni i parë jo-spanjoll i klubit pas 60 vitesh në një ''El Clásico'' në ndeshjen e 30 janarit, e cila ishte ndeshja e tij e 500të në nivel klubesh.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/30/real-madrid-barcelona-copa-del-rey|title=Real Madrid 1–1 Barcelona Copa del Rey semi-final first leg match report|trans-title=Real Madrid 1–1 Barcelona Ndeshja e parë e gjysëm-finales së Copa del Rey, raporti i ndeshjes|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|location=Londër|date=30 janar 2013|accessdate=21 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231153337/http://www.theguardian.com/football/2013/jan/30/real-madrid-barcelona-copa-del-rey|archive-date=31 dhjetor 2013|ref=none}}</ref> Tre ditë më pas, ai kishte shënuar golin e 300të në nivel klubesh si pjesë e tregolëshit të tij të përkryer kundër Getafes.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/sport/soccer/world-leagues/ronaldo-scores-300th-club-goal-1.1459280|title=Ronaldo scores 300th club goal|trans-title=Ronaldo shënon golin e 300të me klubet|publisher=Independent Online|language=en|location=Afrika e Jugut|date=27 janar 2013|accessdate=21 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303100006/http://www.iol.co.za/sport/soccer/world-leagues/ronaldo-scores-300th-club-goal-1.1459280|archive-date=3 mars 2013}}</ref> Pas tregolëshave kundër Celta Vigos dhe Seviljes,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/09/cristiano-ronaldo-real-madrid|title=Cristiano Ronaldo scores hat-trick as Real Madrid thrash Celta Vigo|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon tregolësh, Real Madridi shkatërron Celta Vigon|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=9 janar 2013|accessdate=25 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930184727/http://www.theguardian.com/football/2013/jan/09/cristiano-ronaldo-real-madrid|archive-date=30 shtator 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2013/feb/10/real-madrid-cristiano-ronaldo-manchester-united|title=Real Madrid 4–1 Sevilla La Liga match report|trans-title=Real Madrid 4–1 Sevilla Raporti i ndeshjes së La Ligas|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=10 shkurt 2013|accessdate=21 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231141012/http://www.theguardian.com/football/2013/feb/10/real-madrid-cristiano-ronaldo-manchester-united|archive-date=31 dhjetor 2013}}</ref> ai shënoi golin e 200të për Madridin më 8 maj në fitoren 6–2 kundër Málagës, duke e arritur këtë shifër në vetëm 197 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2013/05/08/3964637/cristiano-ronaldo-reaches-200-goals-for-real-madrid-with|title=Cristiano Ronaldo reaches 200 goals for Real Madrid with Malaga strike|trans-title=Cristiano Ronaldo arrin 200 gola për Real Madridin me rrjetën kundër Malagën|publisher=Goal.com|language=en|date=8 maj 2013|accessdate=10 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607054016/http://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2013/05/08/3964637/cristiano-ronaldo-reaches-200-goals-for-real-madrid-with|archive-date=7 qershor 2013}}</ref> Ai ndihmoi ekipin të arrinte në [[Finalja e Copa del Rey 2013|finalen e Kupës së Mbretit]] duke shënuar një dygolësh kundër ''El Clásico'',<ref>{{cite news|last=Lowe|first=Sid|url=https://www.theguardian.com/football/2013/feb/26/barcelona-real-madrid-copa-del-rey|title=Cristiano Ronaldo scores twice as Real Madrid crush Barcelona|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon dygolësh, Real Madridi shtyp Barcelonën|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=26 shkurt 2013|accessdate=13 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231131312/http://www.theguardian.com/football/2013/feb/26/barcelona-real-madrid-copa-del-rey|archive-date=31 dhjetor 2013}}</ref> duke u bërë lojtari i parë i Real Madridit që shënon në gjashtë ndeshje rresht në Camp Nou.<ref name="Supercopa 12"/> Në finale, ai shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në humbjen 2–1 kundër Atlético Madrid;<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2013/05/18/a-madrid-fiton-kupen-e-mbretit/|title=A. Madrid fiton Kupën e Mbretit|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 maj 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> në kohën shtesë, ai mori një karton të kuq direkt për sjellje të dhunshme.<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/05/17/ronaldo-red-card-real-madrid-copa-del-rey_n_3295070.html#slide=2468891|title=Ronaldo Red Card: Real Madrid Star Scores Opening Goal In Copa Del Rey Final, Gets Sent Off|trans-title=Ronaldo karton i kuq: Ylli i Real Madridit shënon golin e hapjes në finalen e Copa del Rey, më pas përjashtohet|publisher=HuffPost|language=en|author=Chris Greenberg|date=17 maj 2013|accessdate=24 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520151803/http://www.huffingtonpost.com/2013/05/17/ronaldo-red-card-real-madrid-copa-del-rey_n_3295070.html#slide=2468891#slide=2468891|archive-date=20 maj 2013}}</ref> Real Madridi dështoi të mbronte titullin e La Ligas, duke përfunduar në vendin e dytë mbrapa Barcelonës. Në raundin e parë me eliminim direkt në Ligën e Kampioneve, Ronaldo u përball me ish klubin e tij Manchester United për herë të parë. Pasi shënoi golin e barazimit në barazimin 1–1 në ndeshjen e parë në Santiago Bernabéu,<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2013/02/13/real-manchester-sfide-spektakolare-ne-madrid/|title=Real-Manchester, sfidë spektakolare në Madrid|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 shkurt 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> ai shënoi golin e fitores në fitoren 2–1 në Old Trafford,<ref>{{cite web|url=http://www.oranews.tv/article/real-mund-manchester-united-2-1-kualifikohet-ne-cerekfinale|title=Real mund Manchester United 2-1, kualifikohet në çerekfinale|publisher=Ora News|language=sq|date=6 mars 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> në rikthimin e e parë në ish stadiumin e tij. Ai nuk [[Festimi i golit|festoi golin]] në shenjë respekti ndaj ish ekipit të tij.<ref>{{cite web|url=http://shekulli.com.al/18021/|title=Ronaldo “pushton” sërish “Old Trafford-in”|publisher=Shekulli.com.al|language=sq|date=5 mars 2013|accessdate=12 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115152353/http://shekulli.com.al/18021/|url-status=dead}}</ref> Ronaldo shënoi tre gola në fitoren 5–3 me rezultat të përgjithshëm të Realit ndaj klubit turk [[Galatasaray S.K.|Galatasaray]], duke siguruar një vend në gjysëm-finale.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/pa-telashe-per-mbreterit/|title=Pa telashe për Mbretërit|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=3 prill 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/cfare-thrillert-turk-por-kualifikohet-reali/|title=Çfarë “thrilleri” turk, por kualifikohet Reali|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=10 prill 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> Në gjysëm-finale, ai shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në humbjen 4–1 kundër [[Borussia Dortmund]] në ndeshjen e parë,<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/levandowski-shkaterron-realin-e-madridit-me-kater-gola/|title=Levandovski shkatërron Realin e Madridit me katër gola|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=24 prill 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> por dështoi të shënonte në fitoren 2–0 në ndeshjen e kthimit; duke u mposhtur me rezultatin e përgjithshëm 4–3, Reali u eliminua për herë të tretë rresht në gjysëm-finalen e këtij kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2013/05/01/reali-iken-ne-lot-borusia-fluturon-ne-finale/|title=Reali ikën në lot, Borusia fluturon në finale|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=1 maj 2013|accessdate=12 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130702/https://www.gazeta-shqip.com/2013/05/01/reali-iken-ne-lot-borusia-fluturon-ne-finale/|url-status=dead}}</ref> Ronaldo kishte shënuar 12 gola, duke e përfunduar sezonin e tij në Ligën e Kampioneve si golashënuesi më i mirë për herë të dytë në karrierë. Gjithsej, ai shënoi 55 gola në të gjitha kompeticionet. [[Skeda:CR derbi 2013 cropped.png|parapamje|majtas|upright|Ronaldo shënoi 17 gola në Ligën e Kampioneve, një rekord, gjatë sezonit 2013–14 të ''La Décima''.]] Dështimi i Real Madridit për të fituar një trofe madhor dhe si raportimet për një përçarje të lojtarëve nxiti spekullime rreth së ardhmes së Ronaldos në klub.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/monako-do-ronaldon-gati-te-paguaje-100-milione-euro/|title=Monako do Ronaldon, gati të paguajë 100 milionë euro|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=13 qershor 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/united-gati-te-harxhoje-per-bale-ose-ronaldon/|title=United gati të harxhojë për Bale ose Ronaldon?|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=14 qershor 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> Megjithatë, në fillim të [[2013–14 La Liga|sezonit 2013–14]], ai e rinovoi kontratën e tij aktuale me tre vite deri në 2018, me një rrogë vjetore 17 milion €, duke u bërë për një kohë të shkurtër lojtari më i paguar në futboll.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/zyrtare-ronaldo-rinovon-me-realin/|title=Zyrtare: Ronaldo rinovon me Realin|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=15 shtator 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> Ai u bë shok skuadre me anësorin [[Gareth Bale]], transferimi i të cilit kushtoi 100 milion €, duke kaluar atë të Ronaldos katër vite më parë.<ref>{{cite web|url=https://topsporti.com/artikulli/zyrtarisht-i-realit/premier-league|title=Zyrtarisht i Realit|publisher=TopSporti.com|language=sq|date=1 shtator 2013|accessdate=12 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130707/https://topsporti.com/artikulli/zyrtarisht-i-realit/premier-league|url-status=dead}}</ref> Sëbashku me sulmuesin [[Karim Benzema]], ata formuan treshen të quajtur gjerësisht si "BBC", shkurtimi i emrave Bale, Benzema, dhe Cristiano, dhe një shaka me [[BBC|emrin]] e televizionit publik BBC.<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/bbc-te-rrezikshmit-e-realit/|title=‘BBC’, të rrezikshmit e Realit|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=5 nëntor 2013|accessdate=12 qershor 2019}}</ref> Pas një serie performancash me gola gjatë pjesës së parë të sezonit, Ronaldo deklaroi se ai po kalonte formën më të mirë të karrierës.<ref>{{cite web|title=Ronaldo: This is the form of my life|trans-title=Ronaldo: Kjo është forma e jetës time|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/news/liga-ronaldo-form-life-092637724--sow.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203153829/http://uk.eurosport.yahoo.com/news/liga-ronaldo-form-life-092637724--sow.html|archive-date=3 dhjetor 2013|publisher=Yahoo Sport|language=en|accessdate=27 nëntor 2013}}</ref> Nga fundi i nëntorit, ai kishte shënuar plot 32 gola në 22 ndeshje për klubin dhe kombëtaren, përfshirë tregolëshat kundër Galatasaray, Seviljes, Real Sociedadit, [[Kombëtarja irlandezoveriore e futbollit|Irlandës së Veriut]] dhe [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.oranews.tv/index.php/article/portugalia-fiton-ronaldo-triplet|title=Portugalia fiton, Ronaldo triplet|publisher=Ora News|language=sq|date=7 shtator 2013|accessdate=13 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://lajmetshqip.com/ronaldo-mposht-ibren-portugalia-ne-boteror/|title=Ronaldo mposht Ibren, Portugalia ne boteror|publisher=Lajmetshqip.com|language=sq|date=20 nëntor 2013|accessdate=13 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130702/http://lajmetshqip.com/ronaldo-mposht-ibren-portugalia-ne-boteror/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-plot-vetebesim-pas-tregoleshit/|title=Ronaldo, plot vetëbesim pas tregolëshit|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=18 shtator 2013|accessdate=13 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2013/10/31/shperthen-reali-zgjohet-bale-ronaldo-triplete/|title=“Shpërthen” Reali, zgjohet Bale. Ronaldo tripletë|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=31 tetor 2013|accessdate=13 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://as.com/diarioas/2013/11/09/english/1384032056_192772.html|title=CR7: 19 league hat-tricks and 20 goals from free kicks|trans-title=CR7: 19 tregolësha në ligë dhe 20 gola nga goditjet e dënimit|publisher=AS|language=en|date=9 nëntor 2013|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211025/http://as.com/diarioas/2013/11/09/english/1384032056_192772.html|archive-date=11 nëntor 2013}}</ref> Performancat e tij u shpërblyen me fitimin e FIFA Topit të Artë, një bashkim i çmimeve Topi i Artë dhe FIFA Lojtari Botëror i Vitit, për herë të parë në karrierë.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/kristiano-ronaldo-topi-i-arte-2013/|title=Kristiano Ronaldo, “Topi i Artë” 2013|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=14 janar 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> Njëkohësisht me suksesin personal, Ronaldo shijoi edhe sezonin më të mirë kolektiv në Spanjë deri në atë kohë, duke ndihmuar Realin të fitojë ''La Déciman'', kupën e 10të Evropiane.<ref name="La Décima">{{cite web|url=http://top-channel.tv/2014/05/24/reali-fiton-superderbin-mberrin-la-decima/|title=Reali fiton superderbin, mbërrin “La Decima”|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=24 maj 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> Në fazën me eliminim direkt të kompeticionit, ai shënoi nga një dopietë në dy ndeshjet e fituara me rezultatin e përgjithshëm 9–2 kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]], duke ndihmuar Realin të përparojë në çerek-finale.<ref>{{cite web|url=http://www.oranews.tv/article/reali-i-pameshireshem-ndaj-schalkes|title=Reali i pamëshirëshëm ndaj Schalkes|publisher=Ora News|language=sq|date=19 mars 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> Goli i tij në fitoren 3–0 kundër Borussia Dortmund, në ndeshjen e 100të në Ligën e Kampioneve, bëri që portugezi të arrinte 14 gola sezonal, duke barazuar rekordin e vendosur nga Messi dy vite më parë.<ref>{{cite web|url=http://worldsoccertalk.com/2014/04/02/cristiano-ronaldo-equals-messis-record-for-most-goals-in-one-uefa-champions-league-season/|title=Cristiano Ronaldo Equals Messi's Record For Most Goals in One UEFA Champions League Season|trans-title=Cristiano Ronaldo barazon rekordin e Messit për numrin më të madhë të golave të shënuar në një sezon të UEFA Ligës së Kampioneve|publisher=World Soccer Talk|language=en|date=2 prill 2014|accessdate=17 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140417062905/http://worldsoccertalk.com/2014/04/02/cristiano-ronaldo-equals-messis-record-for-most-goals-in-one-uefa-champions-league-season/|archive-date=17 prill 2014}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër Bayern München, Ronaldo shënoi një dygolësh duke ndihmuar ekipin të fitojë 4–0 në [[Allianz Arena]]; Reali kështu u kualifikua në finale për herë të parë pas 12 vitesh.<ref>{{cite web|url=https://portalb.mk/41179-u-gjet-ilaci-per-bayernin-eshte-real-madridi/|title=U gjet ilaçi për Bayernin, është Real Madridi|publisher=Portalb.mk|language=sq|date=29 prill 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://luginapress.com/live-bayern-munich-real-madrid-mbyllet-pjesa-e-pare-me-epersine-30-te-realit-video/|title=Reali në finale pas 12 vjetësh, turpërohet Bayerni|publisher=Lugina Press|language=sq|date=29 prill 2014|accessdate=13 qershor 2019}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në finale, ai shënoi me penallti në minutën e 120të të fitores 4–1 në shtesë kundër Atlético Madrid,<ref name="La Décima"/> duke u bërë lojtari i parë që shënon në dy finale të ndryshme me dy ekipe të ndryshme fituese.<ref>{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525|title=Ronaldo first to score for two different European Cup winners|trans-title=Ronaldo i pari që shënon me dy ekipe fitues të Kupës Evropiane|publisher=Reuters|language=en|author=Mike Collett|date=24 maj 2014|accessdate=25 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525200442/http://in.reuters.com/article/2014/05/25/soccer-champions-ronaldo-idINL3N0OB00020140525|archive-date=25 maj 2014}}</ref> Paraqitja e tij e përgjithshme në finale u ndikua si pasojë e një dëmtimi në gju që i shkaktoi probleme të vazhdueshme gjatë muajit të fundit të sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/demtimi-ne-gju-ronaldo-rrezikon-karrieren/|title=Dëmtimi në gju, Ronaldo rrezikon karrierën|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=19 qershor 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> Ai vendosi të luante në finale kundër këshillës së mjekëve, duke e komentuar më vonë: "Në jetë nuk fiton pa sakrifica dhe duhet të rrezikosh".<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/sport-sa-i-madh-eshte-ronaldo-rrezikoi-karrieren-per-real-madridin-48968/|title=Sa i madh është Ronaldo, rrezikoi karrierën për Real Madridin|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=9 tetor 2014|accessdate=13 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130700/https://www.gazetaexpress.com/sport-sa-i-madh-eshte-ronaldo-rrezikoi-karrieren-per-real-madridin-48968/|url-status=dead}}</ref> Si golashënuesi më i mirë i Ligës së Kampioneve me një rekord 17 gola, ai u emërua [[UEFA Lojtari më i mirë në Evropë]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-shpallet-lojtari-me-i-mire-ne-evrope-nga-uefa/|title=Ronaldo shpallet Lojtari më i Mirë në Evropë nga UEFA|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=28 gusht 2014|accessdate=13 qershor 2019}}</ref> {{Quote box|width=25%|align=right|quoted=1|quote=Ronaldo është një lojtar i veçantë për të gjithë talentin e tij dhe profesionalizmin e tij. Ai është një lojtar i cili është jashtëzakonisht i qëndrueshëm.|source=—[[Carlo Ancelotti]]<ref>{{cite web|url=http://sg.sports.yahoo.com/news/ronaldo-deserves-ballon-d-39-says-ancelotti-154500088.html|title=Ronaldo deserves the Ballon d'Or, says Ancelotti|trans-title=Ronaldo e meriton Topin e Artë, thotë Ancelotti|publisher=Yahoo Sports|language=en|date=11 janar 2014|accessdate=12 janar 2014|archive-date=5 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150105062429/https://sg.sports.yahoo.com/news/ronaldo-deserves-ballon-d-39-says-ancelotti-154500088.html|url-status=dead}}</ref>}} Në Kupën e Mbretit, Ronaldo ndihmoi ekipin të arrinte në [[Finalja e Copa del Rey 2014|finale]] duke shënuar dy gola me penallti kundër Atlético Madrid në [[Stadiumi Vicente Calderón|Vicente Calderón]];<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/02/11/en/football/real_madrid/1392156848.html|title=Ronaldo tops Aragonés record|trans-title=Ronaldo kalon rekordin e Aragonés|publisher=Marca|language=en|location=Spanjë|date=11 shkurt 2014|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116160604/https://www.marca.com/2014/02/11/en/football/real_madrid/1392156848.html|archive-date=16 nëntor 2018}}</ref> goli i parë bëri që ai të ketë shënuar në çdo minutë të një ndeshje 90 minutëshe në futboll.<ref name="Treadway">{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/speciale-gol-ne-cdo-minute-alieni-ronaldo-si-nje-ore-zvicerane-ja-akrepat-e-669-realizimeve/|title=SPECIALE/ Gol në çdo minutë, “alieni” Ronaldo si një orë zvicerane. Ja akrepat e 669 realizimeve|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Ledio Nase|date=14 dhjetor 2018|accessdate=14 qershor 2019}}</ref> Problemet e vazhdueshme me gjurin bëri që portugezi të humbiste finalen,<ref>{{cite web|url=https://topsporti.com/artikulli/mungon-ne-finale/champions-league|title=Mungon në finale|publisher=TopSporti.com|language=sq|date=10 prill 2014|accessdate=14 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130921/https://topsporti.com/artikulli/mungon-ne-finale/champions-league|url-status=dead}}</ref> ku Real Madridi mposhti Barcelonën 2–1 për të fituar trofeun.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/real-madrid-fiton-kup-euml-n-e-mbretit-br-bar-ccedil-a-n-euml-ferr-pas-magjis-euml-s-euml-bale|title=Real Madrid fiton Kupën e Mbretit, Barça në ferr pas magjisë së Bale|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=17 prill 2014|accessdate=14 qershor 2019}}</ref> Edhe pse Madridi nuk shkëlqeu në kampionat, të cilën e mbyllën në vendin e tretë, Ronaldo nuk kishte rivalë në aspektin e shënimit. Ai shënoi 31 gola në 30 ndeshje, duke fituar Pichichin dhe Këpucën e Artë Evropiane; trofeun e dytë e fitoi sëbashku me sulmuesin uruguajian [[Luis Suárez]].<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/308791.html|title=Suarez claims top billing with Ronaldo|trans-title=Suarez merr çmimin më të lartë me Ronaldon|publisher=ESPN FC|language=en|date=19 maj 2014|accessdate=21 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520071349/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/308791.html|archive-date=20 maj 2014}}</ref> Pjesë e këtyre golave ishte edhe goli i 400të në karrierë, në ndeshjen e 653të për klubet dhe kombëtaren, e cila erdhi si pjesë e dopietës së shënuar ndaj Celta Vigos më 6 janar; ai j'a dedikoi golat bashkëkombasit të tij [[Eusébio]], i cili vdiq dy ditë më parë.<ref name="400Goals">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/10555284/Cristiano-Ronaldo-reaches-400-goal-milestone-and-dedicates-achievement-to-Eusebio-after-Real-Madrid-win.html|title=Cristiano Ronaldo reaches 400-goal milestone and dedicates achievement to Eusébio after Real Madrid win|trans-title=Cristiano Ronaldo arrin 400 gola dhe j'a dedikon këtë arritje Eusébios pas fitores së Real Madridit|publisher=[[The Daily Telegraph]]|language=en|location=Londër|date=7 janar 2014|accessdate=13 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007100320/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/10555284/Cristiano-Ronaldo-reaches-400-goal-milestone-and-dedicates-achievement-to-Eusebio-after-Real-Madrid-win.html|archive-date=7 tetor 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/golat-per-eusebion/?page1=29915|title=Golat për Eusebion|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=7 janar 2014|accessdate=14 qershor 2019}}</ref> Një gol i minutës së fundit i shënuar me takë kundër [[Valencia CF|Valencias]] më 4 maj – i 50ti për të në të gjitha kompeticionet – u zgjodh si goli më i bukur i sezonit nga [[Liga de Fútbol Profesional]], e cila më pas e shpalli Ronaldon [[Çmimet LFP|Lojtarin më të mirë në La Liga]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/cr7-me-i-miri-i-sezonit-te-kaluar-ne-la-liga/|title=CR7 më i miri i sezonit të kaluar në La Liga!|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=27 tetor 2014|accessdate=14 qershor 2019}}</ref> Gjatë sezonit të ardhshëm 2014–15, Ronaldo vendosi një rekord personal duke shënuar 61 gola në të gjitha kompeticionet, duke e nisur me një dopietë kundër Seviljes në ndeshjen e [[UEFA Super Kupa 2014|Superkupës Evropiane 2014]].<ref name="AS">{{cite web|url=http://as.com/diarioas/2015/05/24/english/1432466623_718194.html|title=Ronaldo beats his personal best for a single season|trans-title=Ronaldo thyen rekordin e tij personal për një sezon të vetëm|publisher=AS|language=en|accessdate=24 maj 2015|date=24 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524231648/http://as.com/diarioas/2015/05/24/english/1432466623_718194.html|archive-date=24 maj 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/europa-i-perket-realit-k-ronaldo-e-pushton/|title=Europa i përket Realit, K.Ronaldo e pushton|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=13 gusht 2014|accessdate=13 gusht 2014}}</ref> Ai gjithashtu arriti nisjen më të mirë të karrierës në kampionat, duke shënuar plot 15 gola në 8 ndeshjet e para, një rekord, përfshirë edhe një poker [[Elche CF|Elches]] dhe tregolëshave kundër Deportivo La Coruña dhe Athletic Bilbao.<ref>{{cite news|url=https://presheva.com/ronaldo-4-gola-ne-manitan-e-realit-kunder-elche/|title=Ronaldo 4 gola në “manitan” e Realit kundër Elche|publisher=Presheva.com|language=sq|date=23 shtator 2014|accessdate=14 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115131045/https://presheva.com/ronaldo-4-gola-ne-manitan-e-realit-kunder-elche/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://topsporti.com/artikulli/tete-me-dy|title=Tetë me dy|publisher=TopSporti.com|language=sq|date=20 shtator 2014|accessdate=14 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130913/https://topsporti.com/artikulli/tete-me-dy|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://telegrafi.com/het-trik-ronaldo-dhe-mbreterimi-i-tij/|title=Het-trik Ronaldo dhe mbretërimi i tij|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=5 tetor 2014|accessdate=14 qershor 2019}}</ref> Më 6 dhjetor, pasi shënoi një tregolësh kundër Celta Vigos, i 23ti i tij në La Liga, ai arriti shifrën e 200 golave në kampionat në vetëm 178 ndeshje, duke u bërë lojtari më i shpejtë që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite news|url=http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/|title=200 golat e Ronaldos, me Realin në La Liga (VIDEO)|publisher=Botapress.info|language=sq|date=6 dhjetor 2014|accessdate=14 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115131014/http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/|archive-date=15 janar 2020|url-status=dead}}</ref> Pasi ngriti trofeun e [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2014|FIFA Kupës së Botës për Klube]] në Marok me Realin,<ref>{{cite news|url=https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes|title=Real Madrid, kampion i Botës|publisher=TopSporti.com|language=sq|date=20 dhjetor 2014|accessdate=15 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130924/https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes|url-status=dead}}</ref> duke fituar sërisht Topin e Argjendë, Ronaldo u nderua për të dytin vit rresht me çmimin [[FIFA Topi i Artë 2014|FIFA Topi i Artë]],<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/celet-ceremonia-per-topin-e-arte-2014-te-ne-gare-messi-neuer-dhe-ronaldo-ja-cmimet-qe-do-te-ndahen/|title=Cristiano Ronaldo fiton ‘Topin e Artë’ 2014-të. Joakim Lëv shpallet trajneri më i mirë|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=12 janar 2015|accessdate=15 qershor 2019}}</ref> duke j'u bashkuar [[Johan Cruyff]], [[Michel Platini]], dhe [[Marco van Basten]] si tre-herë fitues i këtij çmimi.<ref>{{cite news|url=https://www.botasot.info/sporti/502164/fituesit-e-topit-te-arte-nder-vite/|title=Fituesit e “Topit të Artë” ndër vite|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=12 janar 2016|accessdate=15 qershor 2019}}</ref> ====2015–2017: Shënuesi më i mirë i Real Madridit dhe ''La Undécima''==== [[Skeda:Ronaldo vs. FC Schalke 04 (16854146922).jpg|parapamje|upright|Ronaldo vendosi një rekord personal në sezonin 2014–15 duke shënuar 61 gola në të gjjitha kompeticionet.]] Pas pushimeve dimërore, forma e Ronaldos si dhe performancat e Madridit pësuan rënje.<ref>{{cite news|title=Ronaldo slump hurts Real as in-form Messi drives Barca|trans-title=Forma e dobët e Ronaldos e dëmton Realin, Messi në formë drejton Barçën|url=https://www.reuters.com/article/2015/02/10/us-soccer-spain-real-ronaldo-idUSKBN0LE16T20150210|date=10 shkurt 2015|accessdate=10 shkurt 2015|agency=Reuters|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150211005411/http://www.reuters.com/article/2015/02/10/us-soccer-spain-real-ronaldo-idUSKBN0LE16T20150210|archive-date=11 shkurt 2015}}</ref> Humbja 2–1 kundër Valencias në ndeshjen e parë të vitit 2015, pavarësisht se Ronaldo shënoi, i dha fund rekordit kombëtar të Real Madridit me 22 ndeshje pa humbje në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite web|url=http://shqipmedia.com/2015-nis-me-humbje-per-realin-dhe-barcelonen-video/|title=2015 nis me humbje për Realin dhe Barcelonën – VIDEO|website=Shqipmedia.com|language=sq|accessdate=15 qershor 2019|archive-date=9 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160209173511/http://www.shqipmedia.com/2015-nis-me-humbje-per-realin-dhe-barcelonen-video/|url-status=dead}}</ref> Sezoni i tyre vazhdoi në mënyrë jo të suksesshme dhe u mbyll pa asnjë trofe, duke e mbyllur kampionatin në vendin e dytë dhe Ligën e Kampioneve në gjysëm-finale.<ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo eclipses his best in an up-and-down Real Madrid campaign|trans-title=Cristiano Ronaldo eklipson rekordin e tij në një sezon ulje-ngritje për Real Madridin|url=http://www.espnfc.us/club/real-madrid/86/blog/post/2461499/ronaldo-eclipses-his-best-in-tumultuous-real-madrid-season|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=27 maj 2015|date=28 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150528160149/http://www.espnfc.us/club/real-madrid/86/blog/post/2461499/ronaldo-eclipses-his-best-in-tumultuous-real-madrid-season|archive-date=28 maj 2015}}</ref> Në këtë të fundit, Ronaldo përmirsoi rekordin e golave të shënuar në ndeshjet si vizitor në 12, duke e arritur me golin e tij në fitoren 2–0 kundër Schalke 04.<ref>{{cite web|url=https://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2015/02/19/liga-e-kampioneve-reali-mposht-schalken-basel-porto-ne-barazim-222795|title=Liga e Kampioneve - Reali mposht Schalken, Basel-Porto në barazim|website=trt.net.tr|language=sq|date=19 shkurt 2015|accessdate=15 qershor 2019}}</ref> Ai shënoi një dygolësh në ndeshjen e kthimit, por këtë herë në humbjen 3–4, që nuk ndikoi në kualifikimin e tyre për në çerek-finale.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/reali-zhg%C3%ABnjen-dhe-humbet-por-kalon-n%C3%AB-%C3%A7erekfinale-porto-eliminon-bazelin|title=Reali zhgënjen dhe humbet, por kalon në çerekfinale, Porto eliminon Bazelin|publisher=Sot.com.al|language=sq|author=Adriatik Balla|date=11 mars 2015|accessdate=15 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130706/https://sot.com.al/sport/reali-zhg%25C3%25ABnjen-dhe-humbet-por-kalon-n%25C3%25AB-%25C3%25A7erekfinale-porto-eliminon-bazelin|url-status=dead}}</ref> Ai më pas shënoi të dy golat e ekipit të tij në eliminimin me rezultatin e përgjithshën 2–3 nga [[Juventus F.C.|Juventus]] në gjysëm-finale.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/juve-ne-pozite-te-mire-video-2/|title=Juve në pozitë të mirë (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=5 maj 2015|accessdate=15 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/juventus-%C3%ABndrrash-eliminon-realin-nga-champions-n%C3%AB-finale-me-bar%C3%A7%C3%ABn|title=Juventus ëndrrash eliminon Realin nga Champions, në finale me Barçën|publisher=Sot.com.al|language=sq|author=Adriatik Balla|date=14 maj 2015|accessdate=15 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130739/https://sot.com.al/sport/juventus-%25C3%25ABndrrash-eliminon-realin-nga-champions-n%25C3%25AB-finale-me-bar%25C3%25A7%25C3%25ABn|url-status=dead|ref=none}}</ref> Me 10 gola, ai u shpall për të tretin sezon rresht golashënuesi më i mirë, këtë herë sëbashku me dyshën e Barcelonës, Lionel Messi dhe [[Neymar]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2251883.html|title=Neymar, Messi and Ronaldo top scoring charts|trans-title=Neymar, Messi dhe Ronaldo në krye të tabelës së shënimit|publisher=UEFA|language=en|accessdate=7 qershor 2015|date=6 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608211518/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2251883.html|archive-date=8 qershor 2015}}</ref> Në La Liga, ku Real Madridi përfundoi në vendin e dytë, Ronaldo shfaqi një formë fantastike veçanërisht në javët e fundit. Për herë të parë në karrierën e tij, ai shënoi pesë gola në një ndeshje, përfshirë tre gola në tetë minuta, në fitoren rekord 9–1 kundër [[Granada CF|Granadës]] më 5 prill.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/real-madridi-fiton-9-1-me-granaden-ronaldo-shenon-pese-gola/|title=Real Madridi fiton 9-1 me Granadën, Ronaldo shënon pesë gola|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=5 prill 2015|accessdate=16 qershor 2019}}</ref> Ai shënoi golin e 300të për klubin tre ditë më pas në fitoren 2–0 kundër Rayo Vallecanos.<ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/foto-lajm/cr7-dhe-vellezerit-e-tij-te-gjithe-mbreterit-e-golave-foto-lajm/195096/|title=CR7 dhe "vëllezërit" e tij, të gjithë "mbretërit" e golave (FOTO LAJM)|website=Sport.albeu.com|language=sq|date=9 prill 2015|accessdate=16 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130816/http://sport.albeu.com/foto-lajm/cr7-dhe-vellezerit-e-tij-te-gjithe-mbreterit-e-golave-foto-lajm/195096/|url-status=dead}}</ref> Tregolëshat në ndeshjet kundër Seviljes, [[RCD Espanyol|Espanyolit]], dhe Getafes e çuan numrin e tregolëshave të tij me klubin në 31, duke thyer rekordin e klubit të vendosur nga Di Stéfano me 28.<ref name="AS"/><ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/het-trik-ronaldo-dhe-reali-kalon-nje-kundershtar-te-madh-video/|title=Het-trik Ronaldo dhe Reali kalon një kundërshtar të madh (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=2 maj 2015|accessdate=16 qershor 2019}}</ref> Si rezultat i kësaj, ai e përfundoi sezonin me 48 gola, dy gola më shumë se rekordi i tij personal në sezonin 2011–12, pavarësisht se humbi dy ndeshje në shkurt për shkak të një kartoni të kuq të marrë në ndeshjen kundër [[Córdoba CF|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=http://www.mapo.al/ronaldo-pezullohet-dy-ndeshje/|title=Ronaldo pezullohet dy ndeshje|publisher=Mapo.al|language=sq|date=28 janar 2015|accessdate=16 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130826/http://www.mapo.al/ronaldo-pezullohet-dy-ndeshje/|url-status=dead}}</ref> Përveç fitimit për të dytën herë rresht të trofeut Pichichi, ai fitoi Këpucën e Artë Evropiane për herë të katërt, një rekord.<ref name="AS"/><ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-thyen-rekordin-golashenues/|title=Ronaldo thyen rekordin golashënues|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=23 maj 2015|accessdate=16 qershor 2019}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo ante el Celta de Vigo.JPG|alt=|majtas|parapamje|255x255px|Deri në mars 2016, Ronaldo kishte shënuar 252 gola në 228 ndeshje në La Liga për tu bërë golashënuesi i dytë më i mirë i të gjitha kohërave i këtij kompeticioni.]] Në nisjen e sezonit [[2015–16 La Liga|2015–16]], i shtati i tij në Madrid, Ronaldo u bë golashënuesi më i mirë në historinë e klubit, në fillim në kampionat dhe më pas në të gjitha kompeticionet. Pesë golat e shënuar në fitoren dominuese 6–0 kundër Espanyolit më 12 shtator bënë që ai të arrinte 230 gola në La Liga në vetëm 203 ndeshje, duke thyer rekordin e klubit të vendosur nga legjenda [[Raúl González Blanco|Raúl]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2015/09/12/rekordi-i-ronaldos-me-fanelen-e-realit/|title=Rekordi i Ronaldos me fanelën e Realit|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=12 shtator 2015|accessdate=16 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-me-peseshe-reali-luan-tenis-me-espanyolin-video/|title=Ronaldo me pesëshe, Reali luan tenis me Espanyolin (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=12 shtator 2015|accessdate=16 qershor 2019}}</ref> Një muaj më vonë, më 17 tetor, ai sërisht kaloi rekordin e Raúlit pas golit të dytë të shënuar në fitoren 3–0 kundër Levantes në shtëpi, duke arritur gjithsej 324 gola me klubin.{{refn|group=note|Real Madrid e njohu Ronaldon si golashënuesin e tyre më të mirë të të gjitha kohërave pas një dopiete kundër [[Malmö FF]] më 30 shtator 2015. Libri zyrtar i statistikave të klubit i quan Ronaldos një gol në minutën e 74të të fitores 2–1 kundër [[Real Sociedad]] më 18 shtator 2010, pavarësisht se gjuajtja e tij nga goditja e dënimit u devijua nga [[Pepe]].<ref>{{cite web|url=https://archive.koha.net/?id=8&l=79931|title=Real Madridi mposht Levantën, merr kreun e tabelës|publisher=Koha.net|language=sq|date=17 tetor 2015|accessdate=16 qershor 2019|archive-date=31 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231231123452/https://archive.koha.net/?id=8&l=79931|url-status=dead}}</ref>}} Ronaldo gjithashtu u bë shënuesi më i mirë në historinë e Ligës së Kampioneve pas një tregolëshi të shënuar kundër [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]], pasi e kishte përfunduar sezonin e kaluar sëbashku me Messin me nga 77 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11945/9993056/ronaldo-scores-a-hat-trick-as-real-madrid-beat-shakhtar|title=Cristiano Ronaldo scores a hat-trick as Real Madrid beat Shakhtar|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon tregolësh, Real Madridi mposht Shakhtari|publisher=Sky Sports|language=en|date=16 shtator 2015|accessdate=16 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150917152504/http://www.skysports.com/football/news/11945/9993056/ronaldo-scores-a-hat-trick-as-real-madrid-beat-shakhtar|archive-date=17 shtator 2015}}</ref> Ai arriti në shifrën 500 gola me klubet dhe kombëtaren pas një dopiete në [[Suedia|Suedi]] kundër Malmös FF më 30 shtator.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/real-madrid-mposht-malmon-ronaldo-triumfues-arrin-rekordin-e-raul-gonzales|title=Real Madrid mposht Malmon, Ronaldo triumfues, arrin rekordin e Raul Gonzales|publisher=Sot.com.al|language=sq|date=30 shtator 2015|accessdate=18 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130703/https://sot.com.al/sport/real-madrid-mposht-malmon-ronaldo-triumfues-arrin-rekordin-e-raul-gonzales|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://telesport.al/ronaldo-futet-ne-histori-500-gola-ne-karriere/|title=Ronaldo futet në histori: 500 gola në karrierë|publisher=Telesport.al|language=sq|author=Denis Hakanaj|date=30 shtator 2015|accessdate=18 qershor 2019|archive-date=15 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115130911/https://telesport.al/ronaldo-futet-ne-histori-500-gola-ne-karriere/|url-status=dead}}</ref> Në fund të fazës së grupeve, Ronaldo u bë lojtari i parë në histori që arrin një kuotë dyshifrore, duke vendosur rekord me 11 gola, përfshirë edhe një katërgolësh në fitoren shkatërruese ndaj Malmös FF.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/sporti/488707/shperthen-ronaldo-me-golin-e-katert-rekord-ne-ligen-e-kampioneve-video/|title=Shpërthen Ronaldo me golin e katërt, rekord në Ligën e Kampionëve (VIDEO)|publisher=Botasot.info|language=sq|date=8 dhjetor 2015|accessdate=18 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://zeri.info/sport/66322/reali-quot-shkaterron-quot-malmon-psg-shenon-fitore/|title=Reali "shkatërron" Malmon, PSG shënon fitore|publisher=Zëri.info|language=sq|date=8 dhjetor 2015|accessdate=18 qershor 2019|archive-date=11 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211014543/https://zeri.info/sport/66322/reali-quot-shkaterron-quot-malmon-psg-shenon-fitore/|url-status=dead}}</ref> Më 5 mars 2016, Ronaldo shënoi katër gola në fitoren tenistike 7–1 kundër Celta Vigos, duke u bërë golashënuesi i dytë më i mirë në historinë e La Ligas me 252 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/real-madrid-7-celta-vigo-1-ronaldo-hits-four-beat-zarra-mark|title=Real Madrid 7 Celta Vigo 1: Ronaldo hits four to beat Zarra mark|trans-title=Real Madrid 7 Celta Vigo 1: Ronaldo shënon katër gola për të mposhtur shifrën e Zarrës|publisher=FourFourTwo|language=en|date=5 mars 2016|accessdate=5 mars 2016}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi një tregolësh kundër [[VfL Wolfsburg]] për të dërguar ekipin në gjysëm-finalet e Ligës së Kampioneve,<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/r-madrid-vs-wolfsburg/report/354731|title=Real Madrid 3-0 Wolfsburg: Cristiano Ronaldo hits hat-trick as Real reach semi-finals|trans-title=Real Madrid 3-0 Wolfsburg: Cristiano Ronaldo shënon një tregolësh, Reali arrin gjysëm-finalet|publisher=Sky Sports|language=en|author=Jack Wilkinson|date=13 prill 2016|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> pas disfatës 2–0 në ndeshjen e parë në Gjermani.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/real-madrid-p-euml-rpara-sprov-euml-s-reale-br-wolfsburg-ngre-quot-murin-quot-n-euml-bernabeu|title=Real Madrid, përpara sprovës reale, Wolfsburg ngre "murin" në Bernabeu|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=12 prill 2016|accessdate=5 mars 2016}}</ref> Me këtë tregolësh Ronaldo arriti në shifrën 16 gola në këtë kompeticion, duke u shpallur golashënuesi më i mirë për të katërtin sezon rresht, dhe për herë të pestë gjithsej.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e947ece185b-093dd2b4ded8-1000--cristiano-ronaldo-takes-scoring-prize-again/?referrer=%2Fuefachampionsleague%2Fnews%2Fnewsid%3D2368004|title=Cristiano Ronaldo takes scoring prize again|trans-title=Cristiano Ronaldo merr çmimin e shënimit sërisht|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|accessdate=31 maj 2016}}</ref> Ronaldo zhvilloi një paraqitje jo pozitive në finalen e Ligës së Kampioneve kundër Atlético Madridit, në një përsëritje të finales së vitit 2014, kjo për shkak të disa problemeve fizike.<ref name="Independent16">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/cristiano-ronaldo-brands-critics-jealous-after-third-champions-league-triumph-a7056501.html|title=Cristiano Ronaldo brands his critics 'jealous' after third Champions League triumph|trans-title=Cristiano Ronaldo i etikon kritikët e tij me termin 'xheloz' pas triumit të tretë të Ligës së Kampioneve|publisher=The Independent|language=en|author=Samuel Stevens|date=30 maj 2016|accessdate=31 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160530150535/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/cristiano-ronaldo-brands-critics-jealous-after-third-champions-league-triumph-a7056501.html|archive-date=30 maj 2016|url-status=live}}</ref> Megjithatë, ai shënoi penalltinë e fundit të ekipit të tij në gjuajtjet e penalltive ku Reali triumfoi 5–3 për të siguruar ''La Undécima'', trofeu i 11të në historinë e Madridit.<ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/real-madrid-ben-histori-fiton-per-here-te-11-te-champions-league/|title=Real Madrid bën histori, fiton për herë të 11-të Champions League|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=28 maj 2016|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Për të gjashtin vit rresht, Ronaldo shënoi më shumë se 50 gola në të gjitha kompeticionet.<ref name="Independent16"/> Performancat e tij gjatë sezonit u shpërblyen me [[Çmimi UEFA Lojtari më i mirë në Evropë|Çmimin UEFA Lojtari më i mirë në Evropë]], një çmim që ai e fitoi për herë të dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.rd.al/2016/08/ronaldo-lojtari-me-i-mire-i-europes/|title=Ronaldo lojtari më i mirë i Europës|publisher=Rilindja Demoraktike|language=sq|date=26 gusht 2016|accessdate=4 qershor 2020|archive-date=4 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604190107/https://www.rd.al/2016/08/ronaldo-lojtari-me-i-mire-i-europes/|url-status=dead}}</ref> Ronaldo humbi tre ndeshjet e para të Real Madridit në sezonin 2016–17, përfshirë edhe ndeshjen e UEFA Super Kupës kundër Seviljes, pasi ai ishte ende duke u rikuperuar nga dëmtimi që pësoi në finalen e UEFA Euro 2016.<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/zidane-ronaldo-mungon-ne-keto-ndeshje/|title=Zidane: Ronaldo mungon në këto ndeshje|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=30 korrik 2016|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Më 15 shtator, Ronaldo nuk festoi golin që i shënoi ish klubit të tij [[Sporting CP]] në Ligën e Kampioneve, duke deklaruar pas përfundimit të ndeshjes se "ata më bënë ky që jam."<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/champions-league/2016-2017/cristiano-ronaldo-i-couldnt-celebrate-goal-against-sporting-they-made-me-who-i-am_sto5854073/story.shtml|title=Cristiano Ronaldo: I couldn't celebrate goal against Sporting, they made me who I am|trans-title=Cristiano Ronaldo: Nuk munda të festojë golin kundër Sporting, ata më bënë ky që jam|publisher=Eurosport|language=en|date=15 shtator 2016|accessdate=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011133421/https://www.eurosport.com/football/champions-league/2016-2017/cristiano-ronaldo-i-couldnt-celebrate-goal-against-sporting-they-made-me-who-i-am_sto5854073/story.shtml|archive-date=11 tetor 2018|url-status=live}}</ref> Më 19 nëntor, Ronaldo shënoi tre gola në fitoren 3–0 në transfertë kundër Atlético Madrid,<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2016/11/19/derbi-eshte-i-realit-ronaldo-gjunjezon-atletikon/|title=Derbi është i Realit, Ronaldo gjunjëzon Atletikon|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=19 nëntor 2016|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605022856/https://www.gazeta-shqip.com/2016/11/19/derbi-eshte-i-realit-ronaldo-gjunjezon-atletikon/|url-status=dead}}</ref> duke u bërë golashënuesi më i mirë në historinë e [[Derbi i Madridit|Derbit të Madridit]] me 18 gola.<ref name="Rekordi në Derbin e Madridit">{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/cristiano-ronaldo-all-time-top-scorer-in-the-derby-against-atletico|title=Cristiano Ronaldo, all-time top scorer in the derby against Atlético|trans-title=Cristiano Ronaldo, golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në derbin kundër Atléticos|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|date=20 nëntor 2016|accessdate=20 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121042812/http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/cristiano-ronaldo-all-time-top-scorer-in-the-derby-against-atletico|archive-date=21 nëntor 2016|url-status=dead}}</ref> Më 15 dhjetor, ai shënoi golin e 500të në karrierë në fitoren 2–0 kundër [[Club América]] në gjysëm-finalen e [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2016|FIFA Kupës së Botës për Klube]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-500-gola-ne-karriere/|title=Ronaldo, 500 gola në karrierë|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=15 dhjetor 2016|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Në finale, ai shënoi tre gola me Realin që mposhti 4–2 ekipin japonez [[Kashima Antlers]] për të fituar trofeun.<ref>{{cite web|url=https://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2016/12/18/real-madridi-fiton-boterorin-e-klubeve-ronaldo-shenon-3-gola-632920|title=Real Madridi fiton Botërorin e Klubeve, Ronaldo shënon 3 gola|website=trt.net.tr|language=sq|date=18 dhjetor 2016|accessdate=5 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/real-fiton-boterorin-e-klubeve-br-ronaldo-3-gola-ndaj-kashima|title=Real fiton Botërorin e Klubeve, Ronaldo 3 gola ndaj Kashima|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=18 dhjetor 2016|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Ai e mbylli turnamentin si golashënuesi më i mirë me 4 gola si dhe u shpall lojtari më i mirë i turnamentit.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2016/m=12/news=double-joy-for-cristiano-ronaldo-2861147.html|title=Ronaldo, Modric and Shibasaki sweep awards|trans-title=Ronaldo, Modric dhe Shibasaki ndajnë çmimet|publisher=FIFA|language=en|date=18 dhjetor 2016|accessdate=18 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220142311/http://www.fifa.com/clubworldcup/news/y=2016/m=12/news=double-joy-for-cristiano-ronaldo-2861147.html|archive-date=20 dhjetor 2016|url-status=live}}</ref> Në fund të vitit, Ronaldo fitoi Topin e Artë për herë të katërt në karrierë si dhe u shpall fituesi i parë i Best FIFA Men's Player, pasardhësja e çmimit [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]], duke ju falur më së shumti suksesit me Portugalinë në Euro 2016.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/zyrtare-kristiano-ronaldo-fiton-topin-e-arte-2016/|title=Zyrtare: Kristiano Ronaldo fiton “Topin e Artë 2016”|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=12 dhjetor 2016|accessdate=5 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/cristiano-ronaldo-fiton-edhe-br-ccedil-mimin-ldquo-fifa-best-player-rdquo|title=Cristiano Ronaldo fiton edhe çmimin “FIFA Best Player”|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=21 dhjetor 2016|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> ====2017–2018: Titulli i pestë i Ligës së Kampioneve dhe Topi i Artë i pestë==== [[Skeda:Real Madrid, campeón de la Champions (27309388231).jpg|parapamje|Ronaldo me [[Cristina Cifuentes]], Presidenten e Komunitetit të Madridit, gjatë festimeve të fitimit të Ligës së Kampioneve në Madrid.|alt=|260x260px]] Në përballjen kundër Bayern München në çerek-finalet e Ligës së Kampioneve në prill 2017, Ronaldo shënoi të dy golat në fitoren 2–1 në transfertë në ndeshjen e parë.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/04/12/zhgenjen-bayern-munich-e-mposht-ronaldo/|title=Zhgënjen Bayern Munich, e mposht Ronaldo|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=12 prill 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më këtë dopietë, ai hyri në histori si lojtari i parë që shënon 100 gola në kompeticionet për klube të UEFA-s.<ref name="centurion100">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2406572.html|title=Ronaldo makes history with 100th European goal|trans-title=Ronaldo bën historinë me golin e 100të evropian|publisher=UEFA|language=en|date=12 prill 2017|accessdate=13 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414200754/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2406572.html|archive-date=14 prill 2017|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në Madrid, Ronaldo shënoi një tregolësh 'të përkryer' për të arritur golin e tij të 100të në këtë kompeticion, duke u bërë lojtari i parë që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=http://www.infosport.mk/2017/04/18/2658/|title=Ronaldo, 100 Gola Në Ligën E Kampionëve|website=infosport.mk|language=sq|date=18 prill 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Real Madridi fitoi 4–2 pas kohës shtesë.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-goleade-dhe-spektakel-reali-permbys-bajernin-mes-polemikave-ne-shtese-per-mbrojtjen-e-trofeut/|title=VIDEO / Goleadë dhe spektakël, Reali përmbys Bajernin mes polemikave në shtesë për mbrojtjen e trofeut|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=18 prill 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më 2 maj, Ronaldo shënoi një tjetër tregolësh me Realin që mposhti 3–0 Atlético Madridin në ndeshjen e parë të gjysëm-finales së Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=http://www.gazetatema.net/2017/05/02/triplete-e-ronaldos-reali-fiton-ndaj-atletikos-dhe-hedh-nje-hap-drejt-finales/|title=Tripletë e Ronaldos, Reali fiton ndaj Atletikos dhe hedh një hap drejt finales|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=2 maj 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më 17 maj, Ronaldo shënoi një dopietë kundër Celta Vigos, duke parakaluar [[Jimmy Greaves]] si golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në pesë ligat kryesore evropiane.<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaere.com/ronaldo-thyen-rekordin-46-vjecar-te-evropes-foto/|title=Ronaldo thyen rekordin 46 vjeçar të Evropës (Foto)|publisher=Gazeta Ere|language=sq|date=1 maj 2017|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182544/https://www.gazetaere.com/ronaldo-thyen-rekordin-46-vjecar-te-evropes-foto/|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 42 gola në të gjitha kompeticionet duke ndihmuar Realin të fitonte kampionatin e parë që nga viti 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/reali-i-madridit-fiton-titullin-e-33-te-kampion-barcelona-i-shpeton-turpit-ne-shtepi-video/|title=Reali i Madridit fiton titullin e 33-të kampion, Barcelona i shpëton turpit në shtëpi (VIDEO)|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=21 maj 2017|accessdate=7 mars 2019}}</ref> Në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2017|finalen e Ligës së Kampioneve 2017]], Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 4–1 kundër Juventusit dhe u shpall golashënuesi më i mirë për të pestin sezon rresht dhe të gjashtin gjithsej.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/06/03/12-tituj-real-madrid-mposht-juventusin-ne-finalen-e-champions/|title=12 tituj, Real Madrid mposht Juventusin në finalen e Champions|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=3 qershor 2016|accessdate=7 mars 2019}}</ref> Ai gjithashtu u bë lojtari i parë që shënon në tre finale të Ligës së Kampioneve si dhe regjistroi edhe golin e 600të në nivel klubesh.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3138139/real-madrids-cristiano-ronaldo-scores-brace-to-net-600th-career-goal|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo nets 600th goal, hails 'unique moment'|trans-title=Cristiano Ronaldo i Real Madridit shënon golin e 600të, e lartëson si një 'moment unik'|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 qershor 2017|accessdate=3 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603222941/http://www.espnfc.com/real-madrid/story/3138139/real-madrids-cristiano-ronaldo-scores-brace-to-net-600th-career-goal|archive-date=3 qershor 2017|url-status=live}}</ref> Reali u bë ekipi i parë që e fiton këtë kompeticion dy herë rresht që pas riemërimit të kompeticionit me emrin Liga e Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/06/03/sports/champions-league-final-score.html|title=Champions League Final: Real Madrid Confirms Its Spot as World's Best|trans-title=Finalja e Ligës së Kampioneve: Real Madridi konfirmon vendin e saj si më e mra e botës|publisher=The New York Times|language=en|author1=Andrew Das|author2=Rory Smith|date=3 qershor 2017|accessdate=3 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603230044/https://www.nytimes.com/2017/06/03/sports/champions-league-final-score.html|archive-date=3 qershor 2017|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Ronaldo in 2018.jpg|parapamje|Ronaldo në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2018|finalen e UEFA Ligës së Kampioneve 2018]], ndeshja e tij e fundit me Real Madridin|alt=|200x200px|majtas]] Në fillim të sezonit 2017–18, Ronaldo shënoi një gol spektakolar në fitoren 3–1 kundër Barcelonës në [[Camp Nou]] në ndeshjen e parë të Superkupës së Spanjës 2017.<ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2017/08/14/reali-hipotekon-superkupen-e-spanjes-mund-barcen-3-1-foto/|title=Reali “hipotekon” Superkupën e Spanjës; mund Barçën 3-1 (Foto)|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=14 gusht 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Në atë ndeshje, ai u ndëshkua me karton të kuq pas dy të verdhëve, njëra e marë për heqjen e fanellës gjatë festimit të golit kurse tjetra për një simulim të diskutueshëm brënda zone.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/superkupa-e-spanjes-reali-mposht-br-3-1-barcelonen-skuqet-ronaldo-vd|title=Superkupa e Spanjës, Reali mposht 3-1 Barcelonën, skuqet Ronaldo/VD|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=14 gusht 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Në momentin e marjes së kartonit të kuq, Ronaldo shtyu gjyqtarin Ricardo de Burgos Bengoetxea.<ref>{{cite web|url=http://www.vipsport.al/2017/08/shtyu-gjyqtarin-ronaldon-e-pret-nje-denim-ekstrem/|title=Shtyu gjyqtarin, Ronaldon e pret një dënim ekstrem|publisher=VIPSport.al|language=sq|date=14 gusht 2017|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605210726/http://www.vipsport.al/2017/08/shtyu-gjyqtarin-ronaldon-e-pret-nje-denim-ekstrem/|url-status=dead}}</ref> Për shkak të këtij veprimi, ai u pezullua me pesë ndeshje, duke humbur ndeshjen e kthimit të Superkupës si dhe katër ndeshjet e para në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/sq/bota/cristiano-ronaldo-d%C3%ABnohet-me-5-ndeshje-pezullim/884303|title=Cristiano Ronaldo dënohet me 5 ndeshje pezullim|website=aa.com.tr|language=sq|date=14 gusht 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më 23 tetor, performancat e tij gjatë vitit u shpërblyen me çmimin [[The Best FIFA Men's Player]] për të dytin vitin rresht.<ref>{{cite web|url=https://www.tpz.al/2017/10/23/ceremonia-gala-e-fifa-s-the-best-2017-kristiano-ronaldo-fiton-trofeun-fotot-dhe-video/|title=Ceremonia gala e FIFA-s: “The Best 2017”. Kristiano Ronaldo fiton trofeun (Fotot dhe Video)|website=tpz.al|language=sq|date=23 tetor 2017|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605211206/https://www.tpz.al/2017/10/23/ceremonia-gala-e-fifa-s-the-best-2017-kristiano-ronaldo-fiton-trofeun-fotot-dhe-video/|url-status=dead}}</ref> Më 6 dhjetor, ai u bë lojtari i parë në histori që shënon gol në të gjashtë ndeshjet e fazës së grupeve të Ligës së Kampioneve pas një goli në shtëpi kundër Borussia Dortmund.<ref>{{cite web|url=https://demo.telesport.al/tjeter-rekord-per-cristiano-ronaldo|title=Champions League, tjetër rekord golash për Cristiano Ronaldo...|publisher=Telesport.al|language=sq|author=Ergi Lubani|date=6 dhjetor 2017|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182532/https://demo.telesport.al/tjeter-rekord-per-cristiano-ronaldo|url-status=dead}}</ref> Një ditë më pas, Ronaldo fitoi Topin e Artë për herë të pestë në karrierë, duke marrë trofeun në [[Kulla Eiffel|Kullën Eiffel]] në Paris.<ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2017/12/07/topi-i-arte-2017-fiton-cristiano-ronaldo-barazon-messin/|title=Ronaldo fiton Topin e Artë, barazon Messin|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=7 dhjetor 2017|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më 3 mars 2018, Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 3–1 kundër Getafes, duke regjistruar golin e tij të 300të në La Liga në vetëm 286 ndeshje; ai u bë lojtari më i shpejtë që e arrin këtë shifër dhe i dyti pas Lionel Messit.<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/sport-300-gola-ne-la-liga-flet-ronaldo-504220/|title=300 gola në La Liga, flet Ronaldo|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=25 shkurt 2018|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605212134/https://www.gazetaexpress.com/sport-300-gola-ne-la-liga-flet-ronaldo-504220/|url-status=dead}}</ref> Më 18 mars, ai regjistroi tregolëshin e 50të në karrierë, duke shënuar katër herë në fitoren 6–3 kundër [[Girona FC|Gironës]].<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/article/shenon-shume-por-edhe-peson-reali-gropos-gironen|title=Shënon shumë por edhe pëson! Reali "gropos" Gironen|publisher=Ora News|language=sq|date=18 mars 2018|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Më 3 prill, Ronaldo shënoi dy golat e fitores 3–0 në tranfertë kundër Juventusit në ndeshjen e parë çerek-finale të Ligës së Kampioneve, me golin e dytë që erdhi me një gjuajtje akrobatike me rrofeshatë.<ref>{{cite web|url=http://www.tvt.al/2018/04/03/champions-league-ronaldo-mposht-juventusin-n-torino-bajerni-triumfon-ndaj-sevillias-video|title=Champions League/ Ronaldo mposht Juventusin në Torino, Bajerni triumfon ndaj Sevillias (VIDEO)|website=tvt.al|language=sq|date=3 prill 2018|accessdate=6 qershor 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182530/http://www.tvt.al/2018/04/03/champions-league-ronaldo-mposht-juventusin-n-torino-bajerni-triumfon-ndaj-sevillias-video|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2018/04/11/skuadra-e-ronaldos-mposht-juventusin-948658|title=Skuadra e Ronaldos mposht Juventusin|website=trt.net.tr|language=sq|date=11 prill 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Goli, i përshkruar si një "gol [[PlayStation]]i" nga mbrojtësi i Juventusit [[Andrea Barzagli]],<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/goli-ronaldos-si-ne-playstation-te-hyje-ne-histori-thote-barzagli/|title=Goli i Ronaldos “si në Playstation” do të hyjë në histori – thotë Barzagli|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=4 prill 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> i dha atij një duartrokitje në këmbë nga tifozët kundërshtar si dhe lëvdata të shumta nga kolegë, analistë dhe trajnerë.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/goli-i-ronaldos-kunder-juventusit-vepra-e-artit-do-tju-mahnise/|title=Goli i Ronaldos kundër Juventusit, vepra e artit do t’ju mahnisë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=19 dhjetor 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Ky gol u shpall edhe më i miri për edicionin 2017–18.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/goli-ronaldos-kunder-juventusit-shpallet-goli-bukur-sezonit/|title=Goli i Ronaldos kundër Juventusit, shpallet goli më i bukur i sezonit|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=28 gusht 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Më 11 prill, ai shënoi golin që Real Madridi kishte nevojë për tu kualifikuar në finale në ndeshjen e kthimit në Madrid, ku Real Madridi u mposht 3–1, por megjithatë fitoi duelin me rezultatin e përgjithshëm 4–3.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-penalltia-ne-limite-nderon-realin-ronaldo-i-shpeton-fytyren-juventusi-bie-mes-protestave/|title=VIDEO/ Penalltia në limite nderon Realin, Ronaldo i “shpëton fytyrën”. Juventusi bie mes protestave|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=1 prill 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Ky ishte goli i tij i 10të kundër Juventusit, duke vendosur një rekord në Ligën e Kampioneve për numrin e golave të shënuar kundër një klubi.<ref>{{cite web|url=https://insporti.com/10-golat-e-ronaldos-kunder-juventusit-video/|title=10 golat e Ronaldos kundër Juventusit (VIDEO)|publisher=Insporti.com|language=sq|date=10 korrik 2018|accessdate=6 qershor 2020|archive-date=6 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606121121/https://insporti.com/10-golat-e-ronaldos-kunder-juventusit-video/|url-status=dead}}</ref> Në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2018|finalen e kompeticionit]] më 26 maj, Real Madridi mposhti Liverpoolin 3–1, me Ronaldon i cili u bë lojtari i parë që fiton e Ligën e Kampioneve pesë herë.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/formacionet-zyrtare-finalja-e-championsit-ne-kiev-ja-si-rreshtohen-real-madrid-dhe-liverpool/|title=Europa i nënshtrohet Real Madrid, mposhtin Liverpool dhe fitojnë “Championsin” e 3 radhazi (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=26 maj 2018|accessdate=7 mars 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/kush-jane-lojtaret-qe-e-kane-fituar-me-se-shumti-here-ligen-e-kampioneve/|title=Kush janë lojtarët që e kanë fituar më së shumti herë Ligën e Kampionëve?|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=9 korrik 2019|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Pas finales, Ronaldo iu referua kohës së tij me Real Madridin në kohën e shkuar, duke nxitur spekulime se ai mund të largohej nga Real Madridi.<ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/ronaldo-paralajmeron-largimin-nga-real-madrid/|title=Ronaldo paralajmëron largimin nga Real Madrid|publisher=ABC News|language=sq|date=27 maj 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> ===Juventus=== ====2018–2020: Titujt rresht në Serie A==== [[Skeda:2019-20 Serie A - Torino v Juventus - Cristiano Ronaldo.jpg|parapamje|djathtas|180px|Ronaldo duke luajtur me Juventusin në vitin 2019.]] Pas një jave spekullimesh mbi të ardhmen e tij, më 10 korrik 2018, Ronaldo firmosi në kontratë katër-vjeçare me klubin italian [[Juventus F.C.|Juventus]] për 100 milion €, përfshirë edhe 12 miljon € shtesë si dhe kontribute solidarizuese për ekipet e Ronaldos gjatë karrierës në rini.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/en/news/news/2018/cristiano-ronaldo-signs-for-juventus.php|title=Cristiano Ronaldo signs for Juventus!|trans-title=Cristiano Ronaldo firmos për Juventusin!|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=10 korrik 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Ky ishte transferimi më i shtrenjtë për një lojtar mbi të 30-tave, dhe më i kushtueshmi për klubin italian.<ref>{{cite web|url=http://shqiptarja.com/lajm/mediat-italiane-zyrtare-ronaldo-te-juventus-per-30-mln-ne-sezon-reali-perfiton-400-mln|title=Arrihet marrëveshja me Real Madrid, Ronaldo transferohet te Juventus për shifrën rekord|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=10 korrik 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Me të firmosur, Ronaldo tha se arsyeja e largimit të tij nga Real Madrid ishte dëshira për një sfidë të re, por më vonë ja etiketoi mbështetjes së pakët të shfaqur nga presidenti [[Florentino Pérez]].<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/919029/ronaldo-me-leter-te-hapur-faleminderit-madrilena-ja-pse-u-largova-nga-klubi/|title=Ronaldo me letër të hapur: Faleminderit madrilena, ja pse u largova nga klubi|publisher=Botasot.info|language=sq|date=10 korrik 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://klankosova.tv/ronaldo-u-largova-nga-reali-per-shkak-te-presidentit-perez/|title=Ronaldo: U largova nga Reali për shkak të presidentit Perez|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=29 tetor 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Ronaldo debutoi zyrtarisht për klubin e tij të ri në ndeshjen e parë të Serie A më 18 gusht, një fitore 3–2 ndaj [[A.C. Chievo Verona|Chievos]].<ref>{{cite web|url=http://www.rd.al/2018/08/juventus-fiton-me-vuajtje-allegri-ronaldo-me-befasoi/|title=Juventus fiton me vuajtje, Allegri: Ronaldo më befasoi!|publisher=Rilindja Demokratike|language=sq|date=18 gusht 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Më 16 shtator, në ndeshjen e tij të katërt për Juventusin, Ronaldo shënoi golin e parë, i cili u pasua menjëherë nga i dyti, në një fitore 2–1 ndaj [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]]; goli i dytë ishte i 400ti në ligë për të.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2018/09/16/fiton-juventus-clirohet-cristiano-goli-i-pare-me-bardhezinjte-eshte-me-fat-video/|title=Fiton Juventus, çlirohet Cristiano! Goli i parë me bardhezinjtë është me fat (Video)|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 shtator 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Tre ditë më vonë, në paraqitjen e parë me Juventusin në [[2018–19 UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]], ai u nxorr jashtë në minutën e 29të për "sjellje të dhunshme".<ref>{{cite web|url=http://shenja.tv/cristiano-ronaldo-ndeshkohet-me-karton-te-kuq/|title=Cristiano Ronaldo ndëshkohet me karton të kuq|publisher=Shenja.tv|language=sq|date=19 shtator 2018|accessdate=30 tetor 2018|archive-date=22 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122164513/http://shenja.tv/cristiano-ronaldo-ndeshkohet-me-karton-te-kuq/|url-status=dead}}</ref> Ishte kartoni i tij i parë i kuq në 154 ndeshje në kompedicion. Juventus megjithatë fitoi 2–0 kundër [[Valencia CF|Valencias]].<ref>{{cite web|url=https://konica.al/2018/09/skuqet-ronaldo-juventus-fiton-me-10-vete/|title=“Skuqet” Ronaldo, Juventus fiton me 10 vetë|publisher=Konica.al|language=sq|date=19 shtator 2018|accessdate=30 tetor 2018}}</ref> Në dhjetor, ai shënoi me penallti në fitoren 3–0 në transfertë kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]], duke regjistruar golin e dhjetë në kampionat; ai u bë lojtari i parë që nga [[John Charles]] në vitin 1957 që shënon 10 gola në 14 ndeshjet e para në kampionat për klubin.<ref>{{cite web|url=http://telegraf.al/sport/fitorja-ndaj-fiorentines-ja-rekordet-qe-thyejne-juventusi-e-cristiano-ronaldo/|title=Fitorja ndaj Fiorentinës, ja rekordet që “thyejnë” Juventusi e Cristiano Ronaldo|publisher=Gazeta Telegraf|language=sq|date=2 dhjetor 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Pasi u rendit i dyti për herë të parë pas tre vitesh për çmimet [[UEFA Men's Player of the Year]] dhe [[The Best FIFA Men's Player]], mbrapa [[Luka Modrić]], performancat e Ronaldos bënë që ai të renditej i dyti edhe në garën për Topin e Artë, sërisht mbrapa ish shokut të tij te Real Madridi.<ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/luka-modric-fiton-topin-e-arte/|title=Luka Modriç fiton Topin e Artë|publisher=ABC News|language=sq|date=3 dhjetor 2018|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Më 16 janar 2019, Ronaldo fitoi trofeun e parë me Juventusin, [[Supercoppa Italiana 2018|Superkupën Italiane 2018]], duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes ndaj [[A.C. Milan|Milanit]] në minutën e 61të.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2019/01/16/juventusi-mund-milanin-cr7-fiton-trofeun-e-pare-si-bardhezi/|title=Juventusi mund Milanin, CR7 fiton trofeun e parë si bardhezi|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 janar 2019|accessdate=16 janar 2019}}</ref> Më 10 shkurt, Ronaldo shënoi si dhe asistoi golin e [[Emre Can]] në fitoren 3–0 si vizitor ndaj [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]]; kjo ishte ndeshja e nëntë rresht si vizitor ku Ronaldo kishte shënuar të paktën një gol, duke barazuar rekordin e [[Giuseppe Signori]]t për numrin e ndeshjeve rresht si vizitor me të paktën një gol në një sezon të vetëm të Serie A.<ref>{{cite web|url=http://www.gazetatema.net/2019/02/11/kampionat-i-ri-por-zakon-i-vjeter-per-ronaldon-portugezi-vendos-rekord-ne-serie-a/|title=Kampionat i ri por zakon i vjetër për Ronaldon, portugezi vendos rekord në Serie A|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=11 shkurt 2019|accessdate=22 maj 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/ronaldo-shenon-dhe-sherben-juve-vret-garen-per-titull/|title=Ronaldo shënon dhe shërben, Juve mposht Sassuolon dhe “vret” garën për titull|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Adi Metaliu|date=10 shkurt 2019|accessdate=22 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182543/https://www.supersport.al/ronaldo-shenon-dhe-sherben-juve-vret-garen-per-titull/|archive-date=25 gusht 2020|url-status=dead}}</ref> Më 12 mars 2019, Ronaldo shënoi një tregolësh në fitoren 3–0 në shtëpi kundër [[Atlético Madrid]] në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve, duke ndihmuar Juventusin të përmbyste disavantazhin e dy golave nga ndeshja e parë.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ronaldo-hyjnor-juventusi-ben-kryeveper-kunder-atletikos-dhe-shkon-ne-cerekfinale/|title=RONALDO HYJNOR, Juventusi bën kryevepër kundër Atletikos dhe shkon në çerekfinale|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=12 mars 2019|accessdate=13 mars 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/triplete-dhe-permbysje-hyjnori-ronaldo-juvja-me-ka-blere-per-keto-nete-magjike-me-kete-mentalitet/|title=Tripletë dhe përmbysje, hyjnori Ronaldo: Juvja më ka blerë për këto netë magjike, me këtë mentalitet..|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=12 mars 2019|accessdate=13 mars 2019}}</ref> Ai regjistroi golin e 125të në këtë kompeticion në barazimin 1–1 kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]] në ndeshjen e parë çerek-finale.<ref>{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/156046/ajax-ndash-juventus-formacionet-zyrtare/#article-1|title=Ajaxi e Juve barazojnë në çerekfinalen e parë|publisher=Koha.net|language=sq|date=10 prill 2019|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Ai shënoi edhe në ndeshjen e kthimit në [[Torino]] por Juventusi u mposht 2–1 dhe u eliminua nga kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/vazhdon-mrekullia-ajax-eliminon-juventusin-dhe-kalon-ne-gjysmefinale/|title=Vazhdon mrekullia Ajax, eliminon Juventusin dhe kalon në gjysmëfinale|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=16 prill 2019|accessdate=6 qershor 2020}}</ref> Më 20 prill, Ronaldo luajti në ndeshjen vendimtare për të vulosur kampionatin kundër Fiorentinës, ku Juventusi fitoi 2–1 dhe siguroi titullin e tetë rresht të Serie A.<ref>{{cite web|url=https://indeksonline.net/juventus-kampion-i-series-a-per-te-8-tin-sezon-radhazi/|title=Juventus, kampion i Series A për të 8-tin sezon radhazi|website=Indeksonline.net|language=sq|date=20 prill 2019|accessdate=22 maj 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://konica.al/2019/04/juventus-hap-shampanjen-bardhezinjte-shpallen-kampione-te-italise/|title=Juventus shpallet kampion i Italisë|publisher=Konica.al|language=sq|date=20 prill 2019|accessdate=22 maj 2019}}</ref> Ky triumf e bëri Ronaldon lojtarin e parë në histori që fiton kampionatin në [[Angli]], [[Spanjë]] dhe [[Itali]].<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/pas-anglise-e-spanjes-ronaldo-pushton-dhe-italine/|title=Pas Anglisë e Spanjës, Ronaldo “pushton” dhe Italinë|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=21 maj 2019|accessdate=22 maj 2019}}</ref> Shtatë ditë më pas, ai shënoi golin e 600të në nivel klubesh në barazimin 1–1 ndaj [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[San Siro]].<ref>{{cite web|url=http://www.oranews.tv/article/video-perla-e-nainggolan-vendos-pjesen-e-pare-te-derbit-te-italis|title=Video/ "Perla" e Nainggolan ndal Juventusin, Inter rrezikon pozitat|publisher=Ora News|language=sq|date=27 prill 2019|accessdate=22 maj 2019}}</ref> Ai e mbylli sezonin e tij të parë në Serie A me 21 gola dhe u shpall fitues i çmimit "Lojtari më i mirë" në edicionin e parë të [[Çmimet e Serie A|Çmimeve të Serie A]].<ref name="MVP">{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/163910/ronaldo-shpallet-lojtari-me-i-mire-i-vitit-ne-seria-a/|title=Ronaldo shpallet lojtari më i mirë i vitit në “Seria A”|publisher=Koha.net|language=sq|date=20 maj 2019|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Ronaldo shënoi golin e parë të sezonit 2019–20 më 31 gusht në fitoren 4–3 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në kampionat.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49537181|title=Juventus–Napoli 4–3|publisher=BBC Sport|author=Emlyn Begley|language=en|date=31 gusht 2019|access-date=1 shtator 2019}}</ref> Më 23 shtator, ai u rendit i treti për çmimin "FIFA Best".<ref name="Results">{{cite web|url=https://www.fifa.com/news/messi-rapinoe-crowned-the-best-in-milan|title=Messi, Rapinoe Crowned The Best in Milan|publisher=FIFA|language=en|date=23 shtator 2019|access-date=5 nëntor 2019|archive-date=23 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623090055/https://www.fifa.com/news/messi-rapinoe-crowned-the-best-in-milan|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, Ronaldo vendosi disa rekorde të fitoren 3–0 të Juventusit kundër [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve; ky ishte sezoni i 14të rresht që ai shënonte, duke barazuar rekordin e Raúlit dhe Messit; ai gjithashtu theu rekordin e [[Iker Casillas]] për numrin e fitoreve në këtë kompeticion; Leverkusen ishte ekipi i 33të që Ronaldo i shënonte gol në Ligën e Kampioneve, duke barazuar një tjetër rekord të Raúlit.<ref>{{cite news|url=https://www.90min.com/posts/6467560-cristiano-ronaldo-smashes-champions-league-record-during-juventus-win-over-bayer-leverkusen|title=Cristiano Ronaldo breaks series of records after scoring 128th Champions League goal in Juventus win over Bayer Leverkusen|website=90min.com|language=en|author=Sam Jacot|date=2 tetor 2019|access-date=5 nëntor 2019}}</ref> Më 6 nëntor, Ronaldo luajti ndeshjen e tij të 174të në Ligën e Kampioneve në fitoren 2–1 në transfertë kundër [[FC Lokomotiv Moskva|Lokomotiv Moskës]], duke barazuar rekordin e [[Paolo Maldini]]t si lojtari me më shumë ndeshje në kompeticion.<ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/news/juve-ronaldo-raggiunge-maldini-174-presenze-nelle-competizioni-u-90376|title=Juve, Ronaldo raggiunge Maldini: 174 presenze nelle competizioni Uefa. Al primo posto...|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=6 nëntor 2019|access-date=8 nëntor 2019|archive-date=14 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614225024/https://www.calciomercato.com/news/juve-ronaldo-raggiunge-maldini-174-presenze-nelle-competizioni-u-90376|url-status=live}}</ref> Më 18 drejtor, Ronaldo arriti lartësinë 2 metra e 57 centimetra (më lartë se traversa e portës) në momentin e shënimit me kokë të golit në fitoren 2–1 në transfertë kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]].<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo: Juventus forward defies gravity with jump|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50849469|date=18 dhjetor 2019|access-date=20 dhjetor 2020|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai më pas shënoi tregolëshin e parë në Serie A më 6 janar 2020 në fitoren 3–0 kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]]. Ky ishte tregolëshi i tij i 56të në karrierë e cila e bëri atë lojtarin e dytë pas [[Alexis Sánchez]] që shënon tregolësh në Premier Ligë, La Liga dhe Serie A.<ref>{{cite news|title=Juventus 4–0 Cagliari: Cristiano Ronaldo scores first Serie A hat-trick|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51000226|date=6 janar 2019|access-date=6 janar 2019|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 2 shkurt, Ronaldo shënoi dy gola me penallti në fitoren 3–0 kundër Fiorentinës, duke barazuar rekordin e klubit të mbajtur nga [[David Trezeguet]] për numrin e ndeshjeve rresht me të paktën një gol të shënuar.<ref>{{cite news|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/juve/2020/02/02-66308628/juve_ronaldo_come_trezeguet_in_gol_per_la_nona_volta_di_fila_in_serie_a/|title=Juve, Ronaldo come Trezeguet: in gol per la nona volta di fila in Serie A|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=2 shkurt 2020|access-date=9 shkurt 2020}}</ref> Ai e theu rekordin e Trezeguet gjashtë ditë më vonë në humbjen 2–1 kundër [[Hellas Verona F.C.|Hellas Veronës]] në transfertë.<ref>{{cite news|url=https://www.espn.com/soccer/blog-the-toe-poke/story/4050390/amazing-giant-cristiano-ronaldo-figure-towers-over-town-at-italian-carnival|title=Amazing giant Cristiano Ronaldo figure towers over town at Italian carnival|publisher=ESPN FC|language=en|author=Chris Wright|date=10 shkurt 2020|access-date=10 shkurt 2020}}</ref> Më 22 shkurt, Ronaldo shënoi në ndeshjen e tij të 11të rresht në Serie A, duke barazuar rekordin e të gjitha kohërave të [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]] dhe [[Fabio Quagliarella|Fabio Quagliarellës]], në fitoren 2–1 kundër [[S.P.A.L. 2013|SPAL]], e cila ishte gjithashtu ndeshja e tij e 1,000 si profesionist.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51598794|title=Cristiano Ronaldo scores in win to equal Serie A record in 1,000th game|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 shkurt 2020|access-date=22 shkurt 2020}}</ref> Më 22 qershor, ai shënoi me penallti në fitoren 2–0 kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]], duke kaluar [[Rui Costa|Rui Costën]] për t'u bërë portugezi me më shumë gola në historinë e Serie A.<ref>{{cite news|url=https://sports.yahoo.com/cristiano-ronaldo-overtakes-rui-costa-225433836.html|title=Cristiano Ronaldo overtakes Rui Costa to become Serie A's top Portuguese scorer|publisher=Yahoo Sports|language=en|date=22 qershor 2020|access-date=23 qershor 2020|archive-date=24 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624104659/https://sports.yahoo.com/cristiano-ronaldo-overtakes-rui-costa-225433836.html|url-status=dead}}</ref> Më 4 korrik, ai regjistroi golin e 25të në kampionat duke shënuar me goditje dënimi në fitoren 4–1 kundër Torinos në shtëpi, duke u bërë lojtari i parë i klubit që nga [[Omar Sívori]] në vitin 1961 që e arrin këtë shifër; ky ishte gjithashtu goli i tij i parë me goditje dënimi si lojtar i Juventusit pas 43 tentativash.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53291695|title=Juventus 4–1 Torino: Cristiano Ronaldo scores first free-kick for Juve in win|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 korrik 2020|access-date=4 korrik 2020|archive-date=5 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200705053431/https://www.bbc.co.uk/sport/football/53291695|url-status=live}}</ref> Më 20 korrik, Ronaldo shënoi një dopietë në suksesin 2–1 në shtëpi kundër [[S.S. Lazio|Lazios]]; goli i parë në këtë ndeshje ishte i 50ti i tij në Serie A, duke u bërë lojtari i dytë më i shpejtë që e arrin këtë shifër pas suedezit [[Gunnar Nordahl]]. Ai gjithashtu u bë lojtari i parë në histori që shënon 50 gola në Premier Ligë, La Liga dhe Serie A si dhe lojtari i dytë pas [[Edin Džeko]]s që shënon 50 gola në tre nga pesë ligat kryesore të Evropës.<ref>{{Cite web|author=Bhargav|date=24 shtator 2020|title=Top 5 players who have succeeded in 3 top-5 leagues|url=https://www.sportskeeda.com/football/top-5-players-succeeded-3-top-five-leagues|access-date=25 janar 2024|website=sportskeeda.com|language=en}}</ref> Me këtë dopietë, Ronaldo arriti në kuotën e 30 golave në kampionat, duke u bërë lojtari i tretë në historinë e Juventusit (pas [[Felice Borel]] në vitin 1934 dhe [[John Hansen (futbollist, lindur në 1924)|John Hansen]] në vitin 1952) që arrin këtë shifër.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53421439|title=Cristiano Ronaldo became the first player to score 50 goals in Serie A, La Liga and the Premier League as his double against Lazio put Juventus on the brink of the Serie A title|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 korrik 2020|access-date=20 korrik 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://en.as.com/en/2020/07/20/soccer/1595280857_289365.html|title=Cristiano Ronaldo hits 50 league goals in England, Spain and Italy|website=AS.com|language=en|date=20 korrik 2020|access-date=26 nëntor 2022|archive-date=26 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126212314/https://en.as.com/en/2020/07/20/soccer/1595280857_289365.html|url-status=live}}</ref> Për më tepër, në moshën 35 vjeç e 166 ditë, ai u bë lojtari më i vjetër që nga [[Ronnie Rooke]] me Arsenalin në vitin 1948 që shënon 30 gola në një nga pesë ligat kryesore të Evropës.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/07/21/5f171bcdca4741ba628b464d.html|title=Cristiano Ronaldo equals a record from 1948|website=Marca|language=en|date=21 korrik 2020|access-date=22 korrik 2020|archive-date=22 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722172859/https://www.marca.com/en/football/international-football/2020/07/21/5f171bcdca4741ba628b464d.html|url-status=live}}</ref> Më 26 korrik, Ronaldo shënoi një nga dy golat e fitores kundër Sampdorias me Juventusin që u shpall kampion i Serie A për të nëntin sezon rresht.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/53544939|title=Juventus 2–0 Sampdoria: Maurizio Sarri's side claim ninth straight Serie A title|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 korrik 2020|access-date=6 gusht 2020}}</ref> Ai e mbylli kampionatin me 31 gola, duke u renditur i dyti mbrapa [[Ciro Immobile]]s së Lazios, i cili shënoi 36 gola.<ref>{{Cite web|url=https://en.as.com/en/2020/08/01/soccer/1596287115_246089.html|title=Cristiano Ronaldo denied chance to be Serie A top scorer|website=AS.com|language=en|date=1 gusht 2020|access-date=2 gusht 2020|archive-date=2 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802044850/https://en.as.com/en/2020/08/01/soccer/1596287115_246089.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/lazio/story/4151277/immobile-beats-lewandowskironaldo-to-win-european-golden-shoeequals-serie-a-record|title=Immobile wins Golden Shoe, levels Serie A record|publisher=ESPN FC|language=en|author=Andrew Cesare Richardson|date=1 gusht 2020|access-date=6 gusht 2020|archive-date=3 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803110755/https://www.espn.com/soccer/lazio/story/4151277/immobile-beats-lewandowskironaldo-to-win-european-golden-shoeequals-serie-a-record|url-status=live}}</ref> Më 7 gusht, Ronaldo shënoi një dopietë në fitoren 2–1 kundër Lyonit në ndeshjen e dytë të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve; ai e mbylli sezonin me 37 gola, duke thyer rekordit e klubit për numrin e golave në një sezon e cila mbahej nga Borel me 36 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-za/news/ronaldo-breaks-all-time-juventus-scoring-record-with-lyon/g3rzq1s808zo1x25vgeu90whu|title=Ronaldo breaks all-time Juventus scoring record with Lyon double|website=Goal.com|language=en|date=7 gusht 2020|access-date=7 gusht 2020|archive-date=9 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809035730/https://www.goal.com/en-za/news/ronaldo-breaks-all-time-juventus-scoring-record-with-lyon/g3rzq1s808zo1x25vgeu90whu/|url-status=live}}</ref> Pavarësisht fitores 2–1, Juventusi u eliminua nga kompeticioni me rregullin e golit jashtë fushe pasi kishte humbur ndeshjen e parë në [[Francë]] me rezultatin 1–0.<ref>{{cite web|author=Tom Rostance|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53683503|title=Juventus 2–1 Lyon|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 gusht 2020|access-date=7 gusht 2020|archive-date=24 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524154327/https://www.bbc.co.uk/sport/football/53683503|url-status=live}}</ref> ====2020–2021: 100 gola me Juven, ''Capocannoniere'' dhe largimi==== [[Skeda:Atlético de Madrid v Juventus, 10 August 2019 (5).jpg|parapamje|majtas|220px|Ronaldo shënoi 101 gola me Juventusin në tre sezone.]] Më 20 shtator, Ronaldo shënoi në fitoren 3–0 në shtëpi kundër Sampdorias në ndeshjen hapëse të sezonit.<ref>{{cite news|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2020/09/20/juventus-sampdoria-risultato-gol|title=Juventus-Sampdoria 3–0: gol e highlights. Tris bianconero, Pirlo vince al debutto|publisher=Sky Sport|language=it|date=20 shtator 2020|access-date=20 shtator 2020}}</ref> Më 1 nëntor, pasi qëndroi jashtë fushave për tre javë për shkak të [[Pandemia e COVID-19|Pandemisë së COVID-19]], Ronaldo u aktivizua si zëvëndësues në ndeshjen kundër [[Spezia Calcio|Spezias]]; ai shënoi brënda tre minutash pasi kishte hyrë në fushë si dhe shënoi edhe një penallti.<ref>{{cite web|url=https://www.sportsnet.ca/soccer/article/cristiano-ronaldo-scores-twice-first-match-since-recovering-covid-19/|title=Cristiano Ronaldo scores twice in first match since recovering from COVID-19|website=Sportsnet.ca|language=en|date=1 nëntor 2020|access-date=1 nëntor 2020|archive-date=2 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102001619/https://www.sportsnet.ca/soccer/article/cristiano-ronaldo-scores-twice-first-match-since-recovering-covid-19/|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, Ronaldo shënoi golin e 750të me klube kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/ronaldo-nets-750th-career-goal-in-juventus-champions-league/1aee0uzgccd8p16yitvrspbn7j|title=Ronaldo scores 750th career goal in Juventus' Champions League victory over Dynamo Kiev|website=Goal.com|language=en|date=2 dhjetor 2020|access-date=15 korrik 2021|archive-date=8 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208002007/https://www.goal.com/en/news/ronaldo-nets-750th-career-goal-in-juventus-champions-league/1aee0uzgccd8p16yitvrspbn7j|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai luajti ndeshjen e 100të me Juventusin në të gjitha kompeticionet në suksesin 3–1 kundër Genoas në kampionat, duke shënuar dy gola me penallti, të cilat ishin golat numër 78 dhe 79 me ''Bardhezinjtë''.<ref>{{cite web|date=13 dhjetor 2020|title=Serie A, Genoa-Juventus 1–3: Dybala e CR7 stendono i rossoblù|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-genoa-juventus1-3-dybala-e-cr7-stendono-i-rossobl_26560749-202002a.shtml|access-date=13 dhjetor 2020|website=Sport Mediaset|language=en|archive-date=14 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214021755/https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/seriea/serie-a-genoa-juventus1-3-dybala-e-cr7-stendono-i-rossobl_26560749-202002a.shtml|url-status=live}}</ref> Më 20 janar 2021, Juventusi fitoi [[Supercoppa Italiana 2020|Superkupën Italiane 2020]], duke mposhtur Napolin 2–0; Ronaldo shënoi golin e parë të ndeshjes.<ref>{{cite news|url=https://sport.sky.it/calcio/2021/01/20/juventus-napoli-risultato-gol-supercoppa|title=Juventus-Napoli 2–0: Ronaldo, 760 gol e regala (con Morata) la Supercoppa ai bianconeri|publisher=Sky Sport|language=it|date=20 janar 2021|access-date=14 korrik 2021}}</ref> Më 2 mars, ai shënoi në fitoren 3–0 kundër Spezias në ndeshjen e tij të 600të në kampionat, duke u bërë lojtari i parë në histori që shënon 20 ose më shumë gola në 12 sezone rresht në pesë ligat kryesore të Evropës.<ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/2021/03/03/football/cristiano-ronaldo-goal-record-spt-intl/index.html|title=Cristiano Ronaldo breaks another record during his 600th league game|publisher=CNN|language=en|date=3 mars 2021|access-date=15 korrik 2021}}</ref> Dymbëdhjetë ditë më pas, Ronaldo regjistroi tregolëshin e tij të 57të në karrierë në fitoren 3–1 në transfertë kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|date=14 mars 2021|title=Ronaldo hat-tricks inspired by Cagliari|url=https://www.football-italia.net/167729/ronaldo-hat-tricks-inspired-cagliari|access-date=14 mars 2021|website=Football Italia|language=en|archive-date=14 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314190757/https://www.football-italia.net/167729/ronaldo-hat-tricks-inspired-cagliari|url-status=live}}</ref> Më 12 maj, Ronaldo shënoi një nga tre golat e fitores kundër Sassuolos në [[Mapei Stadium]] për të arritur në kuotën e 100 golave me Juventusin në ndeshjen e tij të 131të; ai u bë gjithashtu lojtari më i shpejtë që e arrin këtë shifër.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/ronaldo-becomes-fastest-player-to-reach-100-juventus-goals/1ie2lnhyz7z1c1ka0qv1rzwi9t|title=Ronaldo becomes fastest player to reach 100 Juventus goals|publisher=Goal.com|language=en|date=12 maj 2021|access-date=12 maj 2021|archive-date=13 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513013241/https://www.goal.com/en-us/news/ronaldo-becomes-fastest-player-to-reach-100-juventus-goals/1ie2lnhyz7z1c1ka0qv1rzwi9t|url-status=live}}</ref> Pasi Juventusi fitoi [[Coppa Italia 2020–21|Kupën e Italisë]] më 19 maj, Ronaldo u bë lojtari i parë në histori që i fiton të gjitha trofetë vendor në Angli, Spanjë dhe Itali.<ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2021/05/20/football/cristiano-ronaldo-wins-coppa-italia-spt-intl/index.html|title=Cristiano Ronaldo cements domestic dominance as Juventus wins Coppa Italia|publisher=CNN|language=en|date=20 maj 2021|access-date=21 maj 2021|archive-date=15 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215083109/https://www.cnn.com/2021/05/20/football/cristiano-ronaldo-wins-coppa-italia-spt-intl/index.html|url-status=live}}</ref> Ronaldo e mbylli sezonin me 29 gola në kampionat, duke fituar çmimin ''[[Capocannoniere]]'' si golashënuesi më i mirë i Serie A; ai gjithashtu u bë lojtari i parë që shpallet golashënuesi më i mirë në Angli, Spanjë dhe Itali.<ref name="Serie A top scorer">{{Cite web|url=https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga|title=Cristiano Ronaldo first player to finish as top scorer in Serie A, Premier League, La Liga|date=23 maj 2021|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=23 maj 2021|archive-date=24 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524070459/https://www.espn.com/soccer/juventus-itajuventus/story/4390877/cristiano-ronaldo-first-player-to-finish-as-top-scorer-in-serie-a-premier-league-la-liga|url-status=live}}</ref> Më 22 gusht, Ronaldo e nisi ndeshjen e parë të sezonit të ri si zëvëndësues, duke u aktivizuar në vend të [[Álvaro Morata|Álvaro Moratës]] në pjesën e dytë në barazimin 2–2 në transfertë kundër [[Udinese Calcio|Udineses]]. Ai shënoi me kokë në minutat shtesë, por goli u anullua nga sistemi VAR për pozicion jashtë loje.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/juventus-itajuventus/story/4459488/cristiano-ronaldo-dropped-to-juventus-bench-for-serie-a-opener-amid-future-doubts|title=Cristiano Ronaldo dropped to Juventus bench for Serie A opener amid future doubts|date=22 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=23 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823073246/https://www.espn.co.uk/football/juventus-itajuventus/story/4459488/cristiano-ronaldo-dropped-to-juventus-bench-for-serie-a-opener-amid-future-doubts|url-status=live}}</ref> Edhe pse trajneri [[Massimiliano Allegri]] konfirmoi se lënja në stol e Ronaldos ishte vendim i tij për shkak të gjëndjes fizike të lojtarit, erdhi mes zërave të merkatos se Ronaldo do të largohej nga klubi para mbylljes së merkatos verore.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/12961/12388381/cristiano-ronaldo-juventus-boss-says-he-decided-to-use-portuguese-star-from-the-bench-on-sunday|title=Cristiano Ronaldo: Juventus boss says he decided to use Portuguese star from the bench on Sunday|date=23 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=Sky Sports|language=en|archive-date=23 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823191915/https://www.skysports.com/football/news/12961/12388381/cristiano-ronaldo-juventus-boss-says-he-decided-to-use-portuguese-star-from-the-bench-on-sunday|url-status=live}}</ref> Sipas raportimeve, Ronaldo i kishte komunikuar Allegrit se ai "nuk kishte qëllim për të vazhduar si lojtar i Juventusit".<ref>{{cite web|author=Alex Pattle|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-man-city-news-b1909836.html|title=Cristiano Ronaldo has 'no intention' of staying at Juventus as Man City close in|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=[[The Independent]]|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827204438/https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-man-city-news-b1909836.html|url-status=live}}</ref> Më 26 gusht, Ronaldo dhe agjenti i tij [[Jorge Mendes]] arritën një marrëveshje verbale me [[Manchester City F.C.|Manchester Cityn]] për kushtet personale,<ref>{{cite web|author=Miguel Delaney|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-man-city-news-b1909193.html|title=Cristiano Ronaldo: Man City agree personal terms with Juventus star ahead of possible transfer|date=26 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=[[The Independent]]|language=en|archive-date=26 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826223614/https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-man-city-news-b1909193.html|url-status=live}}</ref> por klubi u tërhoq nga marrëveshja për shkak të kostos së transferimit.<ref>{{cite web|author=Rob Dawson|url=https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4462735/cristiano-ronaldo-to-manchester-city-off-manchester-united-now-frontrunners-sources|title=Cristiano Ronaldo to Manchester City off: Manchester United now front-runners|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827210345/https://www.espn.com/soccer/manchester-city-engman_city/story/4462735/cristiano-ronaldo-to-manchester-city-off-manchester-united-now-frontrunners-sources|url-status=live}}</ref> Në të njëjtën ditë, u konfirmua se rivali i Cityt, Manchester United, ishte në bisedime të avancuara për të transferuar Ronaldon,<ref>{{cite web|author=Simon Stone|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58359561|title=Cristiano Ronaldo: Man Utd in advanced talks to sign Juventus forward|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=[[BBC Sport]]|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827225241/https://www.bbc.co.uk/sport/football/58359561|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12392208/cristiano-ronaldo-manchester-united-in-advanced-talks-to-sign-forward-after-manchester-city-pull-out-of-deal|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United in advanced talks to sign forward after Manchester City pull out of deal|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827210305/https://www.skysports.com/football/news/11667/12392208/cristiano-ronaldo-manchester-united-in-advanced-talks-to-sign-forward-after-manchester-city-pull-out-of-deal|url-status=live}}</ref> kurse ish trajneri [[Alex Ferguson]] dhe disa nga ish shokët e ekipit te United kishin kontaktuar portugezin për t'a bindur për t'u rikthyer në [[Old Trafford]].<ref>{{cite web|author=Miguel Delaney|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-manchester-united-transfer-b1910152.html|title=Cristiano Ronaldo: How Manchester United sealed a transfer 12 years in the making in a matter of hours|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=The Independent|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827183453/https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-manchester-united-transfer-b1910152.html|url-status=live|ref=none}}</ref><ref>{{cite web|author=Mark Ogden|url=https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/4462844/cristiano-ronaldos-man-utd-return-ex-teammates-whatsapp-messages-helped-end-man-city-move-sources|title=Cristiano Ronaldo's Man Utd return: ex-teammates' Whatsapp messages helped end Man City move|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=27 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827213003/https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/4462844/cristiano-ronaldos-man-utd-return-ex-teammates-whatsapp-messages-helped-end-man-city-move-sources|url-status=live}}</ref> ===Rikthimi te Manchester United=== Më 27 gusht 2021, Manchester United njoftoi se kishte arritur një marrëveshje për transferimin e Ronaldos.<ref>{{Cite web|author1=Ed Aarons|author2=Fabrizio Romano|url=https://www.theguardian.com/football/2021/aug/27/manchester-city-cristiano-ronaldo-wants-to-leave-juventus-allegri|title='Welcome back': Manchester United agree €20m deal for Cristiano Ronaldo|date=27 gusht 2021|access-date=27 gusht 2021|publisher=The Guardian|language=en|archive-date=28 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223405/https://www.theguardian.com/football/2021/aug/27/manchester-city-cristiano-ronaldo-wants-to-leave-juventus-allegri|url-status=live}}</ref> Transferimi u zyrtarizua më 31 gusht, për vlerën e 12.85 milion £, me Ronaldon i cili firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo to Man Utd: 'I'm back where I belong' and dedicates return to Sir Alex Ferguson|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58367537|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 gusht 2021|access-date=31 gusht 2021|archive-date=1 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901021527/https://www.bbc.co.uk/sport/football/58367537|url-status=live}}</ref> Ai mori fanellën me numrin 7 pasi [[Edinson Cavani]] pranoi të merrte fanellën me numrin 21.<ref>{{cite web|author=Lawrence Ostlere|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-shirt-number-manchester-united-b1913375.html|title=Cristiano Ronaldo shirt number: New Manchester United forward takes No7 from Edinson Cavani|date=2 shtator 2021|access-date=2 shtator 2021|publisher=The Independent|language=en|archive-date=3 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903225143/https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-shirt-number-manchester-united-b1913375.html|url-status=live}}</ref> Shitja e fanellës së Ronaldos 24 orë pas transferimit theu rekordin e të gjitha kohërave, duke kaluar Messin pas transferimit të tij te [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]].<ref>{{cite news|author=Tommaso Fiore|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12400586/ronaldo-smashes-man-utd-shirt-sales|title=Cristiano Ronaldo: New Manchester United No 7 smashes shirt sale record and causes media frenzy|date=6 shtator 2021|access-date=7 shtator 2021|publisher=Sky Sports|language=en}}</ref> ====2021–2022: 100 gola në Premier Ligë dhe forma negative e ekipit==== [[Skeda:Manchester United v Newcastle United, 11 September 2021 (10).jpg|parapamje|djathtas|Ronaldo në debutimin e tij të dytë në Old Trafford, 11 shtator 2021.]] Më 11 shtator, Ronaldo bëri debutimin e tij të dytë në Old Trafford, duke shënuar dy golat e parë të fitores 4–1 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] në kampionat.<ref>{{cite web|author=Simon Stone|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58437003|title=Cristiano Ronaldo twice scores as Manchester United beat Newcastle|date=11 shtator 2021|access-date=11 shtator 2021|publisher=BBC Sport|language=en|archive-date=15 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915102644/https://www.bbc.co.uk/sport/football/58437003|url-status=live|ref=none}}</ref> Më 29 shtator, ai shënoi golin e fitores në minutën e fundit të suksesit 2–1 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, duke kaluar Iker Casillas si lojtari me më shumë ndeshje në kompeticion.<ref>{{cite web|author=Charlotte Marsh|url=https://www.skysports.com/football/man-utd-vs-villarreal/report/457343|title=Man Utd 2–1 Villarreal: Cristiano Ronaldo snatches dramatic late Champions League victory for United|date=29 shtator 2021|access-date=30 shtator 2021|publisher=Sky Sports|language=en|archive-date=5 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211005023533/https://www.skysports.com/football/man-utd-vs-villarreal/report/457343|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e rradhës në Ligën e Kampioneve më 20 tetor, Ronaldo u bë sërisht protagonist me një gol në minutën e fundit, duke i dhënë ekipit një fitore 3–2 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në shtëpi.<ref>{{cite web|url=https://www.fotmob.com/news/kcpmhlgkqks61jvk4teszf2uk/manchester-united-3-2-atalanta-ronaldo-delivers-again-as-red-devils-rally-from-two-goals-down|title=Manchester United 3-2 Atalanta: Ronaldo delivers again as Red Devils rally from two goals down|date=20 tetor 2021|access-date=14 nëntor 2022|publisher=FotMob|language=en|archive-date=19 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219151234/https://www.fotmob.com/news/kcpmhlgkqks61jvk4teszf2uk/manchester-united-3-2-atalanta-ronaldo-delivers-again-as-red-devils-rally-from-two-goals-down|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e kthimit kundër Atalantës, Ronaldo shënoi të dy golat e ekipit të tij, përfshirë një në momentet e fundit të ndeshjes, duke i dhënë ekipit një barazim.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2021/11/02/football/cristiano-ronaldo-atalanta-manchester-united-champions-league-spt-intl/index.html|title=Late Cristiano Ronaldo goal salvages dramatic point for Manchester United in Champions League|date=3 nëntor 2021|access-date=14 nëntor 2022|publisher=[[CNN]]|language=en|archive-date=6 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206130252/https://edition.cnn.com/2021/11/02/football/cristiano-ronaldo-atalanta-manchester-united-champions-league-spt-intl/index.html|url-status=live}}</ref> Më 23 nëntor, Ronaldo u bë lojtari i parë në histori që shënon në pesë ndeshje rresht në Ligën e Kampioneve për një klub anglez, pas golit që shënoi kundër Villarrealit në transfertë që rezultoi vendimtar për kualikimin e ekipit në raundin e 16-tave si fitues të grupit.<ref>{{cite news|title=Villarreal 0-2 Man Utd: Cristiano Ronaldo and Jadon Sancho score as United reach Champions League last 16|url=https://www.skysports.com/football/news/11945/12476601/villarreal-0-2-man-utd-cristiano-ronaldo-and-jadon-sancho-score-as-united-reach-champions-league-last-16|access-date=13 nëntor 2022|publisher=Sky Sports|language=en|archive-date=23 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223210905/https://www.skysports.com/football/news/11945/12476601/villarreal-0-2-man-utd-cristiano-ronaldo-and-jadon-sancho-score-as-united-reach-champions-league-last-16|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, Ronaldo shënoi një dopietë në fitoren 3–2 kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]] në kampionat, duke kaluar kuotën e 800 golave në karrierë.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo: Man Utd & Portugal forward becomes first player to score 800 top-level goals|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59514549|date=3 dhjetor 2021|access-date=4 dhjetor 2021|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Në muajin e ardhshëm, marrëdhënja negative me disa nga shokët e ekipit dhe me trajnerin e përkohëshëm [[Ralf Rangnick]] bënë që forma e tij dhe e ekipit të pësonte rënje, me Ronaldon i cili përjetoi ecurinë më negative të shënimit që nga viti 2010 kur luante me Real Madridin, duke qëndruar dy muaj pa shënuar gol.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-ae/news/ronaldo-37-time-finally-catching-up-man-utd-superstar/bltadab34347c5bb2e7|title=Ronaldo at 37: Is time finally catching up with Man Utd superstar?|website=Goal.com|language=en|date=8 shkurt 2022|access-date=11 nëntor 2022|archive-date=20 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230220122122/https://www.goal.com/en-ae/news/ronaldo-37-time-finally-catching-up-man-utd-superstar/bltadab34347c5bb2e7|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë për vitin 2022 erdhi më 15 shkurt në fitoren 2–0 kundër [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]].<ref>{{cite web|author=Simon Stone|title=Manchester United 2-0 Brighton & Hove Albion: Ronaldo scores as Man Utd beat Brighton|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/59618478|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 shkurt 2022|access-date=15 shkurt 2022|archive-date=12 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221112110744/https://www.bbc.co.uk/sport/football/59618478|url-status=live}}</ref> Pas një dëmtimi në kofshë, që bëri të humbiste derbin e Manchesterit, Ronaldo u rikthye në ndeshjen e rradhës kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenhamit]], duke shënuar tre gola në fitoren 3–2 në shtëpi.<ref>{{cite news|date=11 mars 2022|title=Premier League: Ronaldo scores hat-trick as Man Utd beat Tottenham – reaction|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/football/60147068|access-date=12 mars 2022}}</ref> Kjo gjë e bëri atë golashënuesin më të mirë në historinë e futbollit me 807 gola, duke thyer rekordin e [[Josef Bican]], edhe pse [[Federata Çeke e Futbollit]] pretendoi se Bican kishte shënuar 821 gola.<ref>{{cite web|author=Jonathan Wilson|title=Filling in the Blanks on (Possibly) the Greatest Goalscorer Ever|url=https://www.si.com/soccer/2021/02/02/josef-bican-goal-record-history-cristiano-ronaldo|magazine=Sports Illustrated|language=en|access-date=28 shkurt 2024}}</ref> Më 16 prill, Ronaldo shënoi tregolëshin e tij të 50të me klube në fitoren 3–2 kundër [[Norwich City F.C.|Norwich Cityt]].<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/cristiano-ronaldo-milestone-50th-club-hat-trick|title=Cristiano Ronaldo seals milestone 50th club hat-trick with rare free-kick|website=90min.com|language=en|date=16 prill 2022|access-date=23 prill 2022|archive-date=25 prill 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220425014642/https://www.90min.com/posts/cristiano-ronaldo-milestone-50th-club-hat-trick|url-status=dead}}</ref> Më 23 prill, ai regjistroi golin e tij të 100të në Premier Ligë në humbjen 3–1 në [[Emirates Stadium]] kundër Arsenalit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/61202500|title=Cristiano Ronaldo scores 100th Premier League goal: Can you name other players to reach landmark?|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 prill 2022}}</ref> Pasi shënoi në ndeshjet e rradhës kundër Çelsit dhe [[Brentford F.C.|Brentfordit]], ai u shpall [[Lojtari i Muajit i Premier Ligës]] për prillin.<ref>{{cite web|author=Sam Carney|date=12 maj 2022|title=Ronaldo wins Player of the Month|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/cristiano-ronaldo-wins-premier-league-player-of-the-month-for-april-2022|access-date=13 maj 2022|website=manutd.com|publisher=Manchester United F.C.|language=en}}</ref> Ronaldo e mbylli sezonin me 24 gola në të gjitha kompeticionet, përfshirë 18 në Premier Ligë, duke u renditur i treti mbrapa [[Mohamed Salah]] dhe [[Son Heung-min]] në garën për Këpucën e Artë. Në përfundim të sezonit, ai u përfshi në Ekipin e Vitit të Premier Ligës dhe u shpall fitues i çmimit [[Sir Matt Busby Lojtari i Vitit]], i dhënë lojtarit më të mirë të klubit për sezonin e kaluar.<ref>{{cite web|author=Omar Garrick|url=https://theathletic.com/news/pfa-premier-league-team-of-the-year-ronaldo-salah-de-bruyne/mPO0l7G4S946/|title=PFA Premier League Team of the Year: Ronaldo, De Bruyne, Salah included|date=9 qershor 2022|access-date=19 qershor 2022|publisher=The Athletic|language=en}}</ref><ref>{{cite news|author=Joe Nelson|title=Ronaldo named United's Player of the Year|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/cristiano-ronaldo-wins-man-utd-sir-matt-busby-player-of-the-year-award-2021-22-06-june-2022|website=manutd.com|publisher=Manchester United F.C.|language=en|date=4 qershor 2022|access-date=4 qershor 2022}}</ref> Megjithatë, pavarësisht suksesit personal, United e mbylli kampionatin në vendin e gjashtë, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] për sezonin e ardhshëm. Ekipi gjithashtu u eliminua nga Liga e Kampioneve dhe kupat kombëtare, duke bërë që ky të ishte sezoni i parë pa trofe për Ronaldon që nga sezoni 2009–10.<ref>{{cite web|date=23 maj 2022|title=Comparing Messi's PSG record with Ronaldo's at Man Utd in 2021-22|url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/comparing-lionel-messi-psg-record-with-cristiano-ronaldo-at-man-utd-in-2021-22/|access-date=12 qershor 2022|publisher=Planet Football|language=en}}</ref> ====2022: Sezoni i fundit dhe largimi==== [[Skeda:Cr7 Manchester United v Brighton & Hove Albion, 7 August 2022 (32) (cropped).jpg|parapamje|majtas|Ronaldo në aksion kundër Brighton & Hove Albion; ai e humbi vendin e titullarit në sezonin e dytë pas rikthimit në Angli.]] Pas pakënaqësisë në rritje me drejtuesit e klubit brenda dhe jashtë fushës, Ronaldo humbi fazën para-sezinale të klubit në [[Tajlanda|Tajlandë]] dhe [[Australi]] për arsye familjare, mes raporteve për dëshirën e tij për t'u larguar për t'iu bashkuar një klubi që garon në Ligën e Kampionëve, pavarësisht se trajneri i ri [[Erik ten Hag]] këmbënguli se ai nuk ishte në shitje dhe ishte pjesë e planeve të klubit.<ref>{{cite web|date=31 korrik 2022|title=Cristiano Ronaldo leaves Old Trafford before Man Utd pre-season friendly even finishes|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/cristiano-ronaldo-man-utd-controversy-27623456|access-date=11 nëntor 2022|publisher=[[Daily Mirror]]|language=en}}</ref> Agjenti i tij Jorge Mendes filloi të negocionte me disa klube për transferimin e tij ose në huazim ose si lojtar i lirë, duke përfshirë Bayern München, Paris Saint-Germain dhe Çelsin. Presidenti i ri i Çelsit [[Todd Boehly]] ishte i interesuar për një transferim të mundshëm.<ref>{{cite web|date=28 korrik 2022|title=Cristiano Ronaldo reiterates desire to leave Manchester United during Carrington meeting|url=https://theathletic.com/3457659/2022/07/28/cristiano-ronaldo-manchester-united-desire/|access-date=11 nëntor 2022|publisher=[[The Athletic]]|language=en}}</ref> Megjithatë, për shkak të moshës, kostos së transferimit dhe kërkesave të larta të rrogës, disa klube evropiane nuk e pranuan mundësinë për të firmosur me lojtarin, përfshirë edhe Çelsi pas refuzimit nga trajneri [[Thomas Tuchel]].<ref>{{cite web|author=Ed Aarons|url=https://www.theguardian.com/football/2022/jul/14/chelsea-decide-against-signing-cristiano-ronaldo-after-talks-with-representatives|title=Chelsea decide against signing Cristiano Ronaldo after talks with representatives|date=14 korrik 2022|access-date=27 nëntor 2022|publisher=The Guardian|language=en}}</ref> Pasi nuk mundi të siguronte një transferim, Ronaldo e humbi vendin e titullarit te United kundrejt [[Marcus Rashford]] dhe [[Anthony Martial]], duke u aktivizuar në ndeshjet e Ligës së Evropës. Ai shënoi golin e parë në këtë kompeticion në moshën 37, në fitoren 2–0 kundër [[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] më 15 shtator.<ref>{{cite web|date=7 tetor 2022|title=Cristiano Ronaldo in limbo: Manchester United legend unwanted by elite clubs|url=https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/4762389/cristiano-ronaldo-in-limbo-manchester-united-legend-unwanted-by-elite-clubs|access-date=11 nëntor 2022|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Më 2 tetor, Ronaldo ishte një zëvëndësim i papërdorur në humbjen 6–3 kundër Manchester Cityt; i pyetur rreth kësaj, Ten Hag deklaroi se ai vendosi të mos e aktivizonte Ronaldon si "shenjë respekti ndaj karrierës së tij të madhe."<ref>{{cite web|date=2 tetor 2022|title=Erik ten Hag explains why Cristiano Ronaldo did not come on for Manchester United vs Man City|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-cristiano-ronaldo-sub-25159776|access-date=19 nëntor 2022|publisher=[[Manchester Evening News]]|language=en}}</ref> Shtatë ditë më pas, Ronaldo hyri si zëvëndësues dhe shënoi golin e 700të në karrierë me klube në fitoren 2–1 në transfertë kundër Evertonit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/manchester-united-engman_utd/story/4754406/manchester-uniteds-cristiano-ronaldo-reaches-700-club-goals|title=Manchester United's Cristiano Ronaldo reaches 700 club goals|date=9 tetor 2022|access-date=20 tetor 2022|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Më 19 tetor, Ronaldo refuzoi të hynte si zëvëndësues gjatë ndeshjes në shtëpi kundër Tottenhamit dhe u largua nga fusha para përfundimit të ndeshjes; Ten Hag e ndëshkoi duke mos e përfshirë për ndeshjen e rradhës kundër Çelsit dhe e detyroi të stërvitej veçmas nga ekipi.<ref>{{cite web|author=Jamie Jackson|url=https://www.theguardian.com/football/2022/oct/20/cristiano-ronaldo-manchester-united-dropped-chelsea-reluctant-engage-staff|title=Ronaldo banished by Manchester United and reluctant to engage with some staff|date=20 tetor 2022|access-date=20 tetor 2022|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|author=Laurie Whitwell|url=https://theathletic.com/3713598/2022/10/20/cristiano-ronaldo-manchester-united-2/|title=Cristiano Ronaldo made to train alone after refusing to come on as substitute|date=20 tetor 2022|access-date=20 tetor 2022|publisher=[[The Athletic]]|language=en}}</ref> Pas bisedimeve me trajnerin, Ronaldo u rikthye në stërvitje dhe luajti si titullar në fitoren kundër Sheriffit, duke shënuar golin e tretë të ndeshjes; me këtë fitore United u kualifikua në fazën me eliminim direkt të Ligës së Evropës.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12729877/cristiano-ronaldo-returns-to-manchester-united-first-team-training-ahead-of-europa-league-tie-with-sheriff|title=Cristiano Ronaldo returns to Manchester United first-team training ahead of Europa League tie with Sheriff|date=26 tetor 2022|access-date=11 nëntor 2022|publisher=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Ten Hagu e emëroi Ronaldon kapiten në humbjen 3–1 kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]] më 6 nëntor, duke deklaruar se "Ronaldo është një lojtar i rëndësishëm në ekip" dhe "ne jemi të lumtur që e kemi dhe ai do të marrë një rol prej lideri në ekip".<ref>{{cite news|author=Tyrone Marshall|title=Why Erik ten Hag named Cristiano Ronaldo Manchester United captain vs Aston Villa|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/man-utd-team-aston-villa-25447059|access-date=14 nëntor 2022|website=[[Manchester Evening News]]|language=en|date=6 nëntor 2022}}</ref> Ronaldo më pas humbi ndeshjet e ekipit para fillimit të Kupës së Botës 2022, me Ten Hag i cili deklaroi se portugezi ishte i sëmurë.<ref>{{cite news|author=Richard Fay|title=Erik ten Hag issues Cristiano Ronaldo update after Manchester United beat Fulham|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-news-ronaldo-tenhag-25507054|access-date=14 nëntor 2022|website=[[Manchester Evening News]]|language=en|date=14 nëntor 2022}}</ref> Më 14 nëntor, një intervistë me [[Piers Morgan]] u publikua, ku Ronaldo tha se ai ndihej "i tradhëtuar" nga Ten Hag dhe drejtuesit të cilët donin që Ronaldo të largohej nga klubi. Ai gjithashtu shtoi se u ndje i zhgënjyer nga fakti që klubi nuk i besoi në lidhje me sëmundjen e vajzës së tij, gjë që bëri që ai të humbiste fazën përgatitore. Në lidhje me Ten Hag, ai deklaroi se nuk e respekton trajnerin holandez sepse "as ai nuk më respekton mua".<ref name="betrayal">{{cite news|author1=Tommy Lund|author2=Toby David|title=Ronaldo accuses Manchester United of betrayal|url=https://edition.cnn.com/2022/11/13/football/ronaldo-manchester-united-betrayal-intl-hnk-spt/index.html|access-date=14 nëntor 2022|publisher=[[CNN]]|language=en|date=14 nëntor 2022}}</ref> Ronaldo shtoi se Ten Hag e provokoi qëllimisht duke e lënë në stol në ndeshjen kundër Manchester Cityt, dhe më pas duke dashur t'a aktivizonte në momentet e fundit të ndeshjes kundër Tottenhamit, por shtoi se ishte penduar që ishte larguar para mbarimit të ndeshjes.<ref name="betrayal"/> Ai gjithashtu vuri në dukje emërimin e [[Ralf Rangnick]] si trajner i ekipit, duke shtuar se ai është drejtor sportiv dhe jo trajner.<ref name="betrayal"/><ref name="NoRespect">{{cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12747058/cristiano-ronaldo-manchester-united-forward-says-he-feels-betrayed-and-has-no-respect-for-erik-ten-hag|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United forward says he feels 'betrayed' and has 'no respect' for Erik ten Hag|access-date=14 nëntor 2022|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|date=14 nëntor 2022}}</ref> Duke folur rreth klubit, Ronaldo tha se nuk kishte "zhvillim" që nga largimi i trajnerit Sir Alex Ferguson në vitin 2013, pavarësisht se ai priste ndryshime në "teknologji dhe infrastrukturë".<ref name="betrayal"/><ref name="NoRespect"/> Ronaldo shtoi se familja Glazer "nuk i interesonte klubi", pasi ai nuk foli asnjëherë me ta dhe e përshkroi Unitedin si "klub marketingu".<ref name="betrayal"/><ref name="NoRespect"/> Pas intervistës, e cila u transmetua në dy pjesë më 16 dhe 17 nëntor, United filloi të kërkonte nëse Ronaldo kishte shkelur kushtet e kontratës së tij<ref>{{cite news|author=Jamie Jackson|url=https://www.theguardian.com/football/2022/nov/18/manchester-united-to-sue-cristiano-ronaldo-and-ban-him-over-interview|title=Manchester United explore legal action as they look to force Ronaldo exit|date=18 nëntor 2022|access-date=19 nëntor 2022|publisher=[[The Guardian]]|language=en|ref=none}}</ref> dhe kishin si synim ta ndërprenin bashkëpunimin me portugezin.<ref>{{cite news|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12748168/cristiano-ronaldo-manchester-united-exploring-ways-to-terminate-contract|title=Cristiano Ronaldo: Manchester United exploring ways to terminate contract|date=19 nëntor 2022|access-date=19 nëntor 2022|publisher=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Më 22 nëntor, të dyja palët ranë dakord për ndërprerjen e menjëherëshme të kontratës.<ref>{{Cite web|author=Jamie Jackson|url=https://www.theguardian.com/football/2022/nov/22/cristiano-ronaldo-to-leave-manchester-united-with-immediate-effect|title=Cristiano Ronaldo to leave Manchester United with immediate effect|date=22 nëntor 2022|access-date=22 nëntor 2022|publisher=[[The Guardian]]|language=en|ref=none}}</ref> ===Al Nassr=== ====2023: Transferimi në Arabinë Saudite dhe sezoni debutues==== Më 30 dhjetor 2022, klubi saudit [[Al Nassr FC|Al Nassr]] njoftoi arritjen e marrëveshjes me Ronaldon për t'ju bashkuar klubit duke nisur nga data 1 janar 2023, duke firmosur një kontratë dy-vjeçare.<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12777056/cristiano-ronaldo-former-manchester-united-forward-signs-for-saudi-arabian-club-al-nassr|title=Cristiano Ronaldo: Former Manchester United forward signs for Saudi Arabian club Al-Nassr|date=30 dhjetor 2022|access-date=30 dhjetor 2022|publisher=[[Sky Sports]]|language=en}}</ref> Ashtu siç ishte raportuar nga [[Fabrizio Romano]] i ''[[The Guardian]]'', Ronaldo morri rrogën më të lartë në historinë e futbollit, me vlerë 200 milion €;<ref>{{Cite web|author=Fabrizio Romano|url=https://www.theguardian.com/football/2022/dec/30/cristiano-ronaldo-al-nassr-saudi-arabia|title=Cristiano Ronaldo completes deal to join Saudi Arabian club Al Nassr|date=30 dhjetor 2022|access-date=30 dhjetor 2022|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/63805297|title=Cristiano Ronaldo joins Saudi Arabian side Al Nassr until 2025|date=30 dhjetor 2022|access-date=30 dhjetor 2022|publisher=[[BBC Sport]]|language=en}}</ref> kjo përfshinë një rrogë bazë vjetore 90 milion €, kurse të drejtat e reklamimit dhe sponsorizimit kapnin vlerën e mbi 100 milion €. Ai gjithashtu mori një bonus 100 milion € në momentin e firmosjes së kontratës.<ref>{{Cite web|author=Feargal Brennan|url=https://www.sportingnews.com/us/soccer/news/cristiano-ronaldo-al-nassr-offer-salary-contract-man-united/j07nftskqnfqudolp3zpi2y0|title=Cristiano Ronaldo considers Al Nassr offer: Salary, contract details as star moves on from Man United|date=30 dhjetor 2022|access-date=30 dhjetor 2022|website=[[The Sporting News]]|language=en}}</ref> Sipas raportimeve të medias, Ronaldo refuzoi një transferim në [[Major League Soccer]] te [[Sporting Kansas City]] për të kaluar te Al Nassr.<ref>{{Cite news|author=Sam McDowell|date=2 janar 2023|title=The inside story of how Sporting KC pursued Cristiano Ronaldo. How close were they?|url=https://www.kansascity.com/sports/spt-columns-blogs/sam-mcdowell/article270632212.html|publisher=[[The Kansas City Star]]|language=en|accessdate=22 janar 2024}}</ref> Ronaldo ishte programuar për të luajtur në ndeshjen ndaj [[Al-Tai FC|Al-Tai]] më 5 janar, por kjo gjë nuk ndodhi për shkak të një incidenti të ndodhur në prill 2022 ku Ronaldo i hodhi telefonin një tifozi 14 vjeçar të Evertonit, një veprim për të cilën ai u ndëshkua me dy ndeshje pezullim.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-al-nassr-debut-ban-fifa-fa-b2256448.html|title=Cristiano Ronaldo banned from making Al-Nassr debut|date=5 janar 2023|access-date=5 janar 2023|publisher=The Independent|language=en}}</ref> Më 19 janar, ai shënoi një dygolësh në humbjen 5–4 në miqësoren kundër [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]], duke qënë pjesë e një ekipi të përbërë nga lojtarët e Al Nassr dhe [[Al Hilal SFC|Al Hilal]].<ref>{{Cite web|url=https://en.as.com/soccer/riyadh-season-xi-psg-live-online-score-stats-and-updates-cristiano-ronaldo-vs-leo-messi-n/|title=Riyadh Season XI 4-5 PSG summary: Messi and Ronaldo score, goals, highlights|date=20 janar 2023|publisher=AS|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Ronaldo debutoi zyrtarisht për Al-Nassr duke luajtur 90 minuta të plota si kapiten në fitoren 1–0 kundër [[Ettifaq FC|Al-Ettifaq]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64368434|title=Cristiano Ronaldo: Portugal forward makes competitive debut in Al Nassr win|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 janar 2023|access-date=23 janar 2023}}</ref> Ai shënoi golin e parë në Arabinë Saudite në ndeshjen e rradhës në kampionat kundër [[Al Fateh SC|Al-Fateh]], duke ndihmuar Al-Nassr të merrte një barazim 2–2.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/av/football/64523053|title=Cristiano Ronaldo scores late penalty for first Al Nassr goal in Saudi Arabia|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 shkurt 2023|access-date=3 shkurt 2023}}</ref> Më 9 shkurt, Ronaldo shënoi katër gola në fitoren 4–0 kundër [[Al Wehda FC|Al Wehda]], duke tejkaluar shifrën e 500 golave në kampionate.<ref>{{Cite web|title=Ronaldo scores four goals to pass 500 in club career|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/ronaldo-scores-four-goals-pass-500-club-career-2023-02-09/|access-date=10 shkurt 2023|date=9 shkurt 2023|publisher=[[Reuters]]|language=en}}</ref> Dy javë më pas, ai shënoi një tregolësh në suksesin 3–0 kundër [[Damac FC|Damac]] në transfertë, duke u bërë lojtari i parë në historinë e Ligës Pro Saudite që shënon tre gola në pjesën e parë.<ref name="Hodgson">{{Cite web|author=George Hodgson|date=28 maj 2023|title=Ronaldo suffers Saudi Pro League title heartbreak as Al Nassr miss out|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/cristiano-ronaldo-al-nassr-manchester-27008716|access-date=8 qershor 2023|website=Manchester Evening News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ronaldo hat-trick puts Al Nassr top of Saudi Pro League|url=https://www.reuters.com/video/watch/ronaldo-hat-trick-puts-al-nassr-top-of-s-idOV301225022023RP1|access-date=26 shkurt 2023|date=25 shkurt 2023|publisher=[[Reuters]]|language=en}}</ref> Gjatë shkurtit Ronaldo shënoi tetë gola dhe dy asiste, duke u shpallur lojtari i muajit në kampionat.<ref>{{cite web|title=رونالدو أفضل لاعب لشهر فبراير وغروهي أفضل حارس وتتويج ثالث لمدرب الشباب وثاني للصعدي|url=https://spl.sa/ar/node/4390|website=spl.sa|language=ar|date=28 shkurt 2023|access-date=4 mars 2023|archive-date=28 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230228213658/https://spl.sa/ar/node/4390|url-status=dead}}</ref> Pavarësisht kontributit të Ronaldos, Al-Nassr e mbylli kampionatin në vendin e dytë.<ref name="Hodgson"/> ====2023–2024: Triumfi në Kupën Arabe të Klubeve Kampione==== [[Skeda:Cristiano Ronaldo with Al Nassr, 19 September 2023 - 26.jpg|parapamje|djathtas|Ronaldo në aksion me Al Nassr, 16 shtator 2023.]] Transferimi i Ronaldos te Al-Nassr solli rritjen e famës dhe popullaritit të Ligës Pro Saudite, pjesë e të cilës u bashkuan lojtarë me famë botërore si [[Karim Benzema]], [[Sadio Mané]], [[N'Golo Kanté]], [[Rúben Neves]], [[Riyad Mahrez]], [[Roberto Firmino]] dhe [[Neymar]].<ref>{{cite web|title=Cristiano Ronaldo, Karim Benzema & the football stars who moved to the Saudi Pro League|url=https://www.goal.com/en/lists/cristiano-ronaldo-karim-benzema-football-stars-saudi-pro-league/bltf55eda1b0fe9fb8d#cs00247fb1962494d5|website=Goal.com|language=en|access-date=26 mars 2024}}</ref> Ronaldo shënoi golin e parë të sezonit 2023–24 në fitoren 4–1 kundër [[US Monastir (futboll)|Union Monastirienne]] në fazën e grupeve të Kupës Arabe të Klubeve Kampione.<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2023-07-31/us-monastir-vs-al-nassr-saudi-club/3014175/|title=Match Report of US Monastir vs Al Nassr Saudi Club - 2023-07-31 - King Salman Club Cup - Global Sports Archive|website=globalsportsarchive.com|language=en|access-date=26 mars 2024}}</ref> Katër ditë më pas, ai shënoi në minutat e fundit të barazimit 1–1 kundër [[Zamalek SC|Zamalek]], një rezultat që i siguroi Al-Nassrit kalimin në çerek-finale.<ref>{{Cite web|author=John McAuley|date=4 gusht 2023|title=Cristiano Ronaldo rescues Al Nassr's King Salman Cup bid as Sadio Mane makes debuts|url=https://www.thenationalnews.com/sport/football/2023/08/04/cristiano-ronaldo-rescues-al-nassrs-king-salman-cup-bid-as-sadio-mane-makes-debuts/|access-date=4 gusht 2023|website=The National|language=en}}</ref> Më 9 gusht, Ronaldo shënoi golin e vetëm në ndeshjen gjysëm-finale kundër [[Al-Shorta SC|Al-Shorta]], duke ndihmuar ekipin të kualifikohej në finalen e Kupës Arabe të Klubeve Kampione për herë të parë në histori.<ref>{{Cite web|author=Ritabrata Banerjee|date=9 gusht 2023|title=WATCH: Cristiano Ronaldo does it again! CR7 fires Al-Nassr to Arab Club Champions Cup final with clinical penalty against Al-Shorta|url=https://www.goal.com/en/news/cristiano-ronaldo-fires-al-nassr-arab-club-champions-cup-final-penalty-al-shorta/blt2df6f21edc3906cb|access-date=10 gusht 2023|website=Goal.com|language=en}}</ref> Në finale, Ronaldo shënoi një dopietë kundër [[Al-Hilal SFC|Al-Hilal]] duke i dhënë ekipit një fitore 2–1 me përmbysje; ky ishte titulli i parë i Al Nassr në këtë kompeticion. Ai e mbylli turnamentin si golashënuesi më i mirë.<ref name="accc">{{Cite web|author=Robert Summerscales|date=12 gusht 2023|title=Cristiano Ronaldo Wins First Trophy Since 2021 After Scoring Two Goals For 10-Man Al Nassr In Arab Club Champions Cup Final|url=https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-wins-1st-al-nassr-trophy-after-2-goals-in-final|access-date=12 gusht 2023|magazine=Sports Illustrated|language=en}}</ref> Ronaldo luajti ndeshjen e parë në kampionat për sezonin 2023–24 më 18 gusht në humbjen 2–0 kundër [[Al-Taawoun FC|Al-Taawoun]]<ref>{{cite web|title=النصر السعودي يتلقى الهزيمة الثانية.. والتعاون بعد فوزه: نحن هنا|date=18 gusht 2023|url=https://arabic.cnn.com/sport/article/2023/08/19/saudi-league-al-nasr-club-al-taawun|publisher=CNN|language=ar}}</ref> si dhe shënoi tregolëshin e parë një javë më vonë në fitoren 5–0 kundër [[Al-Fateh SC|Al-Fateh]].<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo scores hat-trick and Sadio Mane twice for Saudi Pro League side Al-Nassr|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.com/sport/football/66622735|access-date=27 mars 2024}}</ref> Më 29 gusht, ai regjistroi dy gola dhe një asist në fitoren 4–0 kundër ekipit rival [[Al-Shabab FC (Riyadh)|Al-Shabab]].<ref>{{cite news|title=Saudi Pro League: Cristiano Ronaldo, Sadio Mane and Riyad Mahrez score in Al-Nassr and Al-Ahli wins|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.com/sport/football/66653941|access-date=27 mars 2024}}</ref> Ronaldo u shpall lojtari i muajit në Ligën Pro Saudite për gushtin, gjatë së cilës regjistroi pesë gola dhe dy asiste.<ref>{{cite web|title=رونالدو ونونو وغروهي والعييري الأفضل في أغسطس|url=https://spl.sa/ar/node/4558|access-date=31 gusht 2023|language=ar|archive-date=31 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230831132417/https://spl.sa/ar/node/4558|url-status=dead}}</ref> Në ndeshjen e rradhës kundër [[Al-Hazem F.C.|Al-Hazem]], Ronaldo shënoi në një fitore 5–1 në transfertë, duke arritur në kuotën e 850 golave në karrierë.<ref>{{cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/sports/cristiano-ronaldo-becomes-1st-player-to-score-850-official-goals-in-history/2982391|title=Cristiano Ronaldo becomes 1st player to score 850 official goals in history|author=Emre Asikci|date=3 shtator 2023|publisher=Anadolu Ajansı|language=en|access-date=7 shtator 2023}}</ref> Më 19 shtator, ai bëri debutimin e tij në [[AFC Liga e Kampioneve|AFC Ligën e Kampioneve]] në fitoren 2–0 kundër [[Persepolis F.C.|Persepolis]] në fazën e grupeve, duke u bërë lojtari i parë në histori që luan 1000 ndeshje pa humbje (776 fitore dhe 224 barazime).<ref>{{cite web|url=https://sportsbrief.com/football/49195-cristiano-ronaldo-achieves-record-afc-champions-league-debut-al-nassr/|title=Ronaldo becomes 1st player to reach 1000 total career games unbeaten|website=sportsbrief.com|language=en|date=20 shtator 2023|access-date=31 tetor 2023|archive-date=5 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005145935/https://sportsbrief.com/football/49195-cristiano-ronaldo-achieves-record-afc-champions-league-debut-al-nassr/|url-status=dead}}</ref> Gjatë muajit shtator, Ronaldo regjistroi pesë gola dhe tre asiste në kampionat, duke u shpallur sërisht lojtari i muajit.<ref>{{cite web|title=رونالدو وكاسترو وغروهي وفقيهي الأفضل في سبتمبر|url=https://spl.sa/ar/node/4575|access-date=3 tetor 2023|language=ar|archive-date=5 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005150540/https://spl.sa/ar/node/4575|url-status=dead}}</ref> Më 2 tetor, ai shënoi golin e parë në Ligën e Kampioneve të AFC-së në fitoren 3–1 kundër [[FC Istiklol|Istiklol]].<ref>{{cite news|title=Ronaldo sparks fightback as Al-Nassr given Asian Champions League scare|newspaper=Reuters|language=en|date=2 tetor 2023|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/ronaldo-sparks-fightback-al-nassr-given-asian-champions-league-scare-2023-10-02/|author=Michael Church}}</ref> Dy muaj më pas, Ronaldo luajti ndeshjen e 1200të në karrierë në fitoren 4–1 kundër [[Al-Riyadh SC|Al-Riyadh]]; ai shënoi golin e parë të ekipit të tij.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo chega aos 1200 jogos na carreira: «Que viagem, mas ainda não acabámos»|newspaper=Record|language=pt|date=8 dhjetor 2023|url=https://www.record.pt/o-diario-de-cr7/detalhe/cristiano-ronaldo-chega-aos-1200-jogos-na-carreira-obrigado-a-todos-os-meus-colegas-de-equipa}}</ref> Ronaldo e mbylli vitin 2023 me 54 gola në të gjitha kompeticionet me Al Nassr dhe Portugalinë, duke u shpallur golashënuesi më i mirë në botë. Kjo ishte shifra më e lartë e golave për portugezin që nga viti 2016 si dhe viti i gjashtë që ai shënon 50 ose më shumë gola.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo to end 2023 as world's top goal scorer|publisher=ESPN FC|language=en|date=30 dhjetor 2023|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39211354/cristiano-ronaldo-end-2023-world-top-goalscorer}}</ref><ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo Ends 2023 Two Goals Clear Of Harry Kane And Kylian Mbappe As Top Scorer In World Soccer|newspaper=[[Sports Illustrated]]|language=en|date=30 dhjetor 2023|url=https://www.si.com/fannation/soccer/futbol/news/cristiano-ronaldo-ends-2023-as-top-scorer-in-world-with-54-goals}}</ref> Ronaldo e nisi vitin 2024 duke shënuar në të dyja ndeshjet e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Al-Fayha FC|Al-Fayha]], duke kualifikuar ekipin në çerek-finale.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo: Al Nassr Star Reacts After Scoring on His 1000th Club Appearance|newspaper=Sports Brief|language=en|date=15 shkurt 2024|url=https://sportsbrief.com/football/59093-cristiano-ronaldo-al-nassr-star-reacts-scoring-1000th-club-appearance/|access-date=28 mars 2024|archive-date=21 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221235145/https://sportsbrief.com/football/59093-cristiano-ronaldo-al-nassr-star-reacts-scoring-1000th-club-appearance/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Ronaldo strikes as Al-Nassr confirm Asian Champions League progress|newspaper=BNN|language=en|date=21 shkurt 2024|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/late-lopes-penalty-moves-marinos-into-asian-champions-league-quarters-2024-02-21/}}</ref> Më 25 shkurt, ai u filmua duke bërë një veprim të pahijshëm në drejtim të tifozëve të Al-Shabab, të cilët po e vërshëllenin, duke bërë që ai të pezullohej me katër ditë nga [[Federata Saudite e Futbollit]].<ref>{{Cite news|author=John Duerden|date=28 shkurt 2024|title=Cristiano Ronaldo suspended for one match over alleged offensive gesture in Saudi league game|url=https://apnews.com/article/cristiano-ronaldo-suspension-saudi-arabia-47bf6c5600e477122aebb63f38fc5be1|access-date=29 shkurt 2024|publisher=[[Associated Press]]|language=en}}</ref> Më 11 mars, Ronaldo u bë lojtari i parë në histori që arrin 800 fitore në karrierë pas fitores së Al Nassr kundër [[Al Ain FC|Al Ain]] në ndeshjen e kthimit të çerek-finales së Ligës së Kampioneve.<ref>{{Cite news|date=13 mars 2024|title=Cristiano Ronaldo é o primeiro jogador da história a chegar às 800 vitórias na carreira|url=https://maisfutebol.iol.pt/internacional/arabia-saudita/cristiano-ronaldo-e-o-primeiro-jogador-da-historia-a-chegar-as-800-vitorias-na-carreira|access-date=18 mars 2024|publisher=Mais Futebol|language=pt}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2001–2007: Të rinjë dhe vitet e para me kombëtaren e të rriturve=== Ronaldo filloi karrierën e tij ndërkombëtare me Portugalinë në Festivalin Olimpik Veror Evropian të të Rinjëve 2001, duke debutuar në distaftën 3–1 kundër Finlandës.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-sub-15/jogos/ficha-de-jogo/match/1041608|title=Portugal – Finlândia|trans-title=Portugali – Finlandë|publisher=[[Federata Portugeze e Futbollit]]|language=pt|accessdate=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707150316/http://www.fpf.pt/pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-sub-15/jogos/ficha-de-jogo/match/1041608|archive-date=7 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Në vitin e ardhshëm ai luajti me ekipin nën-17 në [[UEFA Kampionati Evropian nën-17 i Futbollit 2002|UEFA Kampionatin Evropian nën-17]], ku ekipi dështoi të kalonte fazën e grupeve.<ref name="u17"/> Ronaldo ishte gjithashtu pjesë e ekipit olimpik që luajti në [[Lojërat olimpike verore]] 2004; ai shënoi një gol gjatë turnamentit, ku Portugalia u eliminua në raundin e parë, duke e mbyllur grupin e tyre në vendin e fundit me tre pikë pas dy humbjeve rresht kundër Irakut dhe Kosta Rikës.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/07/21/portugal.ronaldo/|title=Ronaldo is chosen for the Olympics|trans-title=Ronaldo zgjidhet për Lojërat olimpike|publisher=CNN|language=en|date=21 korrik 2004|accessdate=25 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100703131802/http://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/07/21/portugal.ronaldo/|archive-date=3 korrik 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2383448/Ronaldo-keen-to-play-at-Olympics.html|title=Ronaldo keen to play at Olympics|trans-title=Ronaldo i gatshëm të luajë në Lojërat olimpike|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Sam Wallace|location=Londër|date=24 korrik 2004|accessdate=25 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130811093615/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2383448/Ronaldo-keen-to-play-at-Olympics.html|archive-date=11 gusht 2013|url-status=live}}</ref> Në vitet e tij me të rinjtë, Ronaldo luajti me ekipet nën-15, nën-17, nën-20, nën-21 dhe nën-23, duke koleksionuar gjithsej 34 ndeshje dhe shënuar 18 gola.<ref name="YouthCaps">{{cite web|url=https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Pesquisar-Jogadores-Internacionais/Cristiano-Ronaldo|title=Cristiano Ronaldo|publisher=Federata Portugeze e Futbollit|language=pt|accessdate=12 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160727211502/http://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Pesquisar-Jogadores-Internacionais/Cristiano-Ronaldo|archive-date=27 korrik 2016|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo (links unten) im EM-Halbfinale gegen die Niederlande.jpg|parapamje|majtas|Ronaldo (#17) në ndeshjen gjysëm-finale të Euro 2004 kundër Holandës, 30 qershor 2004.]] Ronaldo bëri debutimin e tij me ekipin e parë në moshën 18 vjeç më 20 gusht 2003 në fitoren minimale 1–0 kundër [[Kombëtarja kazakistaneze e futbollit|Kazakistianit]].<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/en/doc/2003-08/21/content_256878.htm|title=Lucky rebound gives Portugal narrow win over Kazakhstan|trans-title=Ribaundi me fat i jep Portugalisë fitoren e ngushtë ndaj Kazakistanit|publisher=China Daily|language=en|date=21 gusht 2003|accessdate=25 gusht 2010}}</ref> Ai më pas u thirr për të luajtur në [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]],<ref>{{cite web|url=https://www.breakingnews.ie/sport/soccer/fans-can-get-best-out-of-ronaldo-148582.html|title=Fans can get best out of Ronaldo|trans-title=Tifozët mund të marrin më të mirën e Ronaldos|publisher=Breaking News|language=en|date=21 maj 2004|accessdate=22 maj 2020}}</ref> që u zhvillua në vendin e tij, duke shënuar golin e parë ndërkombëtar në humbjen në fazën e grupeve kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]].<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3787343.stm|title=Portugal 1–2 Greece|trans-title=Portugali 1–2 Greqi|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 qershor 2004|accessdate=22 maj 2020}}</ref> Pavarësisht kësaj, Portugalia kaloi me sukses fazën e grupeve dhe u përball në çerek-finale kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]], të cilën e mposhti nga gjuatjet e penalltive, ku Ronaldo shënoi me sukses në tentativën e tij.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3830451.stm|title=Portugal break England hearts|trans-title=Portugalia thyen zemrat e Anglisë|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 qershor 2004|accessdate=22 maj 2020}}</ref> Në gjysëm-finalen kundër [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandës]], Ronaldo regjistroi golin e dytë në turnament duke ndihmuar ekipin të fitonte 2–1 dhe të arrinte në [[Finalja e UEFA Euro 2004|finale]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2004/jul/01/euro2004.sport2|title=Portugal have the final word|trans-title=Portugalia ka fjalën e fundit|publisher=The Guardian|language=en|author=Kevin McCarra|date=1 korrik 2004|accessdate=22 maj 2020}}</ref> Megjithatë, në finale, Portugalia u mposht nga Greqia falë një goli të vetëm të shënuar nga [[Angelos Charisteas]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7b673abd33-d04e3bb2cd62-1000--greece-are-crowned-kings-of-europe/|title=Greece are crowned kings of Europe|trans-title=Greqia kurorëzohet mbret i Evropës|publisher=UEFA|language=en|author=Adam Szreter|date=4 korrik 2004|accessdate=22 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182546/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7b673abd33-d04e3bb2cd62-1000--greece-are-crowned-kings-of-europe/|url-status=dead}}</ref> Ai u zgjodh në [[Çmimet e UEFA Kampionatit Evropian#Ekipi i Turnamentit|Ekipin e Turnamentit]] për performancat e tij, duke regjistruar dy gola dhe dy asiste.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/statistics/round=1581/players/type=assists/index.html|title=UEFA EURO 2004 Statistics: Assists|trans-title=Statistikat e UEFA Euro 2004: Asistet|publisher=UEFA|language=en|accessdate=9 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202232904/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/statistics/round=1581/players/type=assists/index.html|archive-date=2 dhjetor 2013|url-status=live}}</ref> Ronaldo ishte golashënuesi i dytë më i mirë i Portugalisë në kualifikueset evropiane të [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2006]] me shtatë gola.<ref name="Ronaldo profile">{{cite web|url=http://www.paktribune.com/sports/fifa2006/playerprofile.php?id=226|title=Cristiano Ronaldo|publisher=Paktribune|language=en|accessdate=14 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209155608/http://www.paktribune.com/sports/fifa2006/playerprofile.php?id=226|archive-date=9 shkurt 2014|url-status=dead}}</ref> Gjatë turnamentit, ai shënoi golin e tij të parë në një Kupë Bote kundër [[Kombëtarja iraniane e futbollit|Iranit]] me penallti në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve.<ref name="Por. Vs Iran">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853078.stm|title=Portugal 2–0 Iran|trans-title=Portugal 2–0 Iran|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 qershor 2006|accessdate=22 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen çerek-finale kundër Anglisë, shoku i tij te Manchester United Wayne Rooney u përjashtua me karton të kuq pasi shkeli këmbën e mbrojtësit portugez [[Ricardo Carvalho]]. Edhe pse gjyqtari më vonë sqaroi se ky përjashtim erdhi vetëm për shkak të veprimit të Rooneyt,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373212|title=Ronaldo cleared over Rooney red card|trans-title=Ronaldo i pafajshëm mbi kartonin e kuq të Rooneyt|publisher=ESPN FC|language=en|date=4 korrik 2006|accessdate=17 nëntor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110161806/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373212|archive-date=10 nëntor 2012|url-status=live}}</ref> media angleze spekulloi se Ronaldo ndikoi në këtë vendim duke u ankuar agresivisht, pasi u pa nga kamerat duke i shkelur syrin stolit të Portugalisë pas përjashtimit të Rooneyt.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373109|title=Ronaldo: I never asked for Rooney red card|trans-title=Ronaldo: Kurr nuk kërkova kartonin e kuq të Rooneyt|publisher=ESPN FC|language=en|author=Tim Spanton|date=2 korrik 2006|accessdate=10 korrik 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220192642/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=373109|archive-date=20 dhjetor 2008|url-status=live}}</ref> Ronaldo më pas shënoi penalltinë vendimtare në gjuajtjet e penalltive që dërgoi Portugalinë në gjysëm-finale.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=97410300/match=97410059/index.html|title=Matches – England-Portugal|trans-title=Ndeshjet – Angli-Portugali|website=FIFA Kupa e Botës Gjermani 2006|publisher=FIFA|language=en|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704153052/https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=97410300/match=97410059/index.html|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Në gjysëm-finale, ai u vërshëllye nga tifozët gjatë gjithë 90 minutave kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]], ku Portugalia u eleminua.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jul/06/worldcup2006.match|title=Zidane and France seize their final chance|trans-title=Zidane dhe Franca kapin mundësinë e tyre finale|publisher=The Guardian|language=en|author=Kevin McCarra|date=6 korrik 2006|accessdate=22 maj 2020}}</ref> Grupi i Studimit Teknik i FIFA-s vendosi ti jepte çmimin e Lojtarit të ri më të mirë sulmuesit të [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] [[Lukas Podolski]], duke cituar sjelljen e Ronaldos si arsyen e këtij vendimi.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/5157434.stm|title=Podolski beats Ronaldo to award|trans-title=Podolski mposht Ronaldon për çmimin|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 korrik 2006|accessdate=10 korrik 2006}}</ref> Pas përfundimit të Kupës së Botës 2006, Ronaldo luajti në katër ndeshje kualifikuese të [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]], duke shënuar dy gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-a/jogos/ficha-de-jogo/match/1042168|title=Portugal – Azerbaijão|trans-title=Portugali – Azerbajxhan|publisher=Federata Portugeze e Futbollit|language=pt|accessdate=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707151558/http://www.fpf.pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-a/jogos/ficha-de-jogo/match/1042168|archive-date=7 korrik 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fpf.pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-a/jogos/ficha-de-jogo/match/1042170|title=Portugal – Cazaquistão|trans-title=Portugali – Kazakistan|publisher=Federata Portugeze e Futbollit|language=pt|accessdate=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707150308/http://www.fpf.pt/selecoes/futebol-masculino/selecao-a/jogos/ficha-de-jogo/match/1042170|archive-date=7 korrik 2018|url-status=live}}</ref> ===2008–2012: Shiriti i kapitenit=== [[Skeda:Cristiano Ronaldo - Dagur Brynjólfsson.jpg|parapamje|djathtas|180px|Ronaldo duke luajtur në ndeshjen kualifikuese të Euro 2012 kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]], 12 tetor 2010.]] Një ditë pas ditëlindjes së 22të, Ronaldo u bë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] për herë të parë në një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilit]] më 6 shkurt 2007.<ref>{{cite web|url=http://www.metro.co.uk/sport/football/article.html?in_article_id=36364&in_page_id=43|title=Ronaldo: I could leave United|trans-title=Ronaldo: Unë mund të largohem nga United|publisher=The Metro|language=en|accessdate=25 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20070212052740/http://www.metro.co.uk/sport/football/article.html?in_article_id=36364&in_page_id=43|archive-date=12 shkurt 2007|url-status=live}}</ref> Ky vendim u mor pas kërkesës së presidentit të [[Federata Portugeze e Futbollit|Federatës Portugeze të Futbollit]] [[Carlos Silva]], i cili kishte vdekur dy ditë më parë.<ref name="Rediff captain">{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2007/feb/07scol.htm|title=Scolari delighted with Portugal victory over Brazil|trans-title=Scolari i kënaqur me fitoren e Portugalisë ndaj Brazilit|publisher=Rediff|language=en|date=7 shkurt 2007|accessdate=15 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629013920/http://www.rediff.com/sports/2007/feb/07scol.htm|archive-date=29 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Trajneri i portugalisë, [[Luiz Felipe Scolari]] tregoi: "Mr. Silva më pyeti mua për ta bërë [Ronaldon] kapiten si një xhest... [ai] është shumë i vogël për t'u bërë kapiten, por Mr.Silva ma kërkoi, dhe tani ai nuk është më me ne.<ref name="Rediff captain"/> Ronaldo shënoi tetë gola gjatë fazës kualifikuese të Euro 2008, duke u renditur si golashënuesi i dytë më i mirë i të gjitha grupeve kualifikuese,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cristiano-ronaldo/em-qualifikation-2006-2007/portugal-team/3/|title=Cristiano Ronaldo » EURO Qualifiers 2006/2007|trans-title=Cristiano Ronaldo » Kualifikueset EURO 2006/2007|publisher=World Football|language=en|accessdate=23 maj 2020}}</ref> me një gol më pak se polaku [[Euzebiusz Smolarek]]. Para fillimit të turnamentit, ai mori fanellën me numrin 7 për herë të parë. Pavarësisht formës së mirë në kualifikuese, Ronaldo regjistroi vetëm një gol në turnament, duke shënuar të dytin e fitores 3–1 kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]]; në të njëjtën ndeshje, ai asistoi edhe golin e tretë të shënuar nga [[Ricardo Quaresma|Quaresma]] dhe në fund u shpall lojtari më i mirë.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2008/Logo_MD05_300691_CZE_POR_FullReport.pdf|title=Full-time report Czech Republic-Portugal|trans-title=Raporti Koha e plotë Republikë Çeke-Portugali|publisher=UEFA|language=en|date=11 qershor 2008|accessdate=26 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314061056/http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2008/Logo_MD05_300691_CZE_POR_FullReport.pdf|archive-date=14 mars 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7bfc3d4da2-ea6c6fc705c5-1000--ronaldo-show-seals-portugal-progress/|title=Ronaldo show seals Portugal progress|trans-title=Shfaqja e Ronaldos vulos progresin e Portugalisë|publisher=UEFA|language=en|author=Pete Sanderson|date=11 qershor 2008|accessdate=23 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182624/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7bfc3d4da2-ea6c6fc705c5-1000--ronaldo-show-seals-portugal-progress/|url-status=dead}}</ref> Portugalia u eliminua në çerek-finale nga [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]] me rezultatin 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/301699--portugal-vs-germany/postmatch/report/?referrer=%2Fuefaeuro%2Fseason%3D2008%2Fmatches%2Fround%3D15094%2Fmatch%3D301699%2Fpostmatch%2Freport%2Findex|title=Portugal ousted by German power show|trans-title=Portugalia rrëzohet nga shfaqja e fuqisë gjermane|publisher=UEFA|language=en|author=Simon Hart|date=19 qershor 2008|accessdate=23 maj 2020|ref=none}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo 20120609.jpg|parapamje|majtas|200px|Ronaldo, i fotografuar duke luajtur kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] në [[UEFA Euro 2012|Euro 2012]], u bë kapiten i Portugalisë në vitin 2008.]] Pas performancës jo të suksesshme të Portugalisë në Kampionatin Evropian, [[Luiz Felipe Scolari]] u shkarkua dhe u zëvëndësua nga [[Carlos Queiroz]], i cili më parë kishte qënë ndihmës trajner te United.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/07/11/portugal.queiroz/index.html?iref=nextin|title=Queiroz appointed new coach of Portugal|trans-title=Queiroz punësohet si trajneri i ri i Portugalisë|publisher=CNN|language=en|date=11 korrik 2008|accessdate=25 gusht 2010|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182551/http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/07/11/portugal.queiroz/index.html?iref=nextin|url-status=dead}}</ref> Ai e bëri Ronaldon kapitenin e përhershëm të ekipit në korrik 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal|title=Queiroz's belief in Ronaldo as captain of Portugal|trans-title=Besimi i Queiroz te Ronaldo si kapiten i Portugalisë|website=CristianoRonaldofan.net|language=en|author=Angela Asante|date=15 tetor 2008|url-status=dead|access-date=9 tetor 2013|archive-date=24 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124083946/http://cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal/}}</ref> Ronaldo nuk shënoi asnjë gol gjatë fushatës kualifikuese të [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2010]], me Portugalinë e cila arriti të kualifikohej me vështirësi në turnament falë fitores në play-off ndaj [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnje dhe Hercegovinës]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/portugal/6607365/Cristiano-Ronaldo-Portugal-star-player-at-World-Cup-2010.html|title=Cristiano Ronaldo: Portugal star player at World Cup 2010|trans-title=Cristiano Ronaldo: Ylli i Portugalisë në Kupën e Botës 2010|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Jonathan Liew|date=20 nëntor 2009|accessdate=23 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509095901/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/portugal/6607365/Cristiano-Ronaldo-Portugal-star-player-at-World-Cup-2010.html|archive-date=9 maj 2016|url-status=live}}</ref> Në fazën e grupeve të Kupës së Botës, ai u shpall lojtari më i mirë në të tre ndeshjet, respektivisht kundër [[Kombëtarja fildishtase e futbollit|Bregut të Fildishtë]], [[Kombëtarja koreanoveriore e futbollit|Koresë së Veriut]] dhe Brazilit.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061489/report.html|title=Full-time report Côte d'Ivoire-Portugal|trans-title=Raporti Koha e plotë Bregu i Fildishtë-Portugali|publisher=FIFA|language=en|format=PDF|date=15 qershor 2010|url-status=dead|access-date=23 maj 2020|archive-date=13 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513034839/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300061489/report.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061487/report.html|title=Full-time report North Korea-Portugal|trans-title=Raporti Koha e plotë Koreja e Veriut-Portugali|publisher=FIFA|language=en|format=PDF|date=21 qershor 2010|url-status=dead|access-date=23 maj 2020|archive-date=18 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618010543/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300061487/report.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300111111/report.html|title=Full-time report Brazil-Portugal|trans-title=Raporti Koha e plotë Brazil-Portugali|publisher=FIFA|language=en|format=PDF|date=25 qershor 2010|url-status=dead|access-date=23 maj 2020|archive-date=13 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513030008/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300111111/report.html}}</ref> Goli i tij i vetëm në turnament erdhi në fitoren rekord 7–0 kundër Koresë së Veriut, duke regjistruar golin e parë ndërkombëtarë pas 16 muajsh.<ref name="wsj1">{{cite web|url=https://www.wsj.com/article/SB10001424052748704895204575320582816388848.html|title=Portugal Beats North Korea in 7–0 Rout|trans-title=Portugalia mposht Korenë e Veriut 7–0|publisher=The Wall Street Journal|language=en|author=Jonathan Clegg|date=21 qershor 2010|accessdate=26 korrik 2010}}</ref> Turnamenti i Portugalisë u mbyll pas humbjes minimale 1–0 kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]] në raundin e 16-tave.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/news/2890/world-cup-2010/2010/06/29/2001867/world-cup-2010-spain-1-0-portugal-david-villa-breaks-down|title=World Cup 2010: Spain 1-0 Portugal - David Villa breaks down Portuguese resistance to send European champions into quarter-finals|trans-title=Kupa e Botës 2010: Spanjë 1-0 Portugali - David Villa thyen rezistencën e portugezëve për të dërguar kampionët e Evropës në çerek-finale|publisher=Goal.com|language=en|author=Subhankar Mondal|date=29 qershor 2010|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Ronaldo shënoi shtatë gola gjatë [[Kualifikueset e UEFA Euro 2012|kualifikueseve të Euro 2012]], duke përfshirë edhe dy finalizime në fitoren 6–2 kundër Bosnje dhe Hercegovinës në fazën play-off. Kontributi i tij e dërgoi Portugalinë në finalet e turnamentit, ku ata u shortuan në një grup sëbashku me [[Kombëtarja hollandeze e futbollit|Holandën]], [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkën]] dhe Gjermaninë, e cila quhej "[[grupi i vdekjes]]".<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/18463292|title=Euro 2012: Who will survive the Group of Death?|trans-title=Euro 2012: Kush do ti mbijetojë grupit të vdekjes?|publisher=BBC Sport|language=en|author=Chris Bevan|date=16 qershor 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Në një intervistë me revistën gjermane ''kicker'', Ronaldo foli rreth objektivit të tij për të fituar trofe me ekipin kombëtar, duke deklaruar: "Unë do të jem plotësisht i kënaqur me karrierën time vetëm kur unë të kem ngritur një trofe me Portugalinë."<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/2898/euro-2012/2012/05/26/3127044/cristiano-ronaldo-i-will-only-reach-the-top-when-i-win-a|title=Cristiano Ronaldo: I will only reach the top when I win a trophy with Portugal|trans-title=Cristiano Ronaldo: Do të arrij majën vetëm kur të kem fituar një trofe me Portugalinë|publisher=Goal.com|language=en|author=Igor Mladenovic|date=26 maj 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e tretë të fazës së grupeve kundër Holandës, Ronaldo shënoi dy gola për ti dhënë ekipit fitoren 2–1.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2012/06/18/euro-2012-gjermania-kalon-me-lehtesi/|title=EURO 2012, Gjermania kalon me lehtësi|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 qershor 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen çerek-finale kundër Republikës Çeke, ai shënoi golin e vetëm të takimit me kokë për të dërguar Portugalinë në gjysëm-finale.<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2012/06/22/portugalia-eshte-gjysmefinalistja-e-pare/|title=Portugalia është gjysmëfinalistja e parë|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=22 qershor 2012|accessdate=23 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182556/https://www.gazeta-shqip.com/2012/06/22/portugalia-eshte-gjysmefinalistja-e-pare/|url-status=dead}}</ref> Pas koha e rregullt dhe shtesa e ndeshjes gjysëm-finale me Spanjën u mbyll në barazim pa gola, me Ronaldon i cili kishte gjuajtur tre herë sipër traversës, Portugalia u eliminua në gjuajtjet e penalltive.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/inate-te-vjetra-rivalitet-pa-fund-el-clasico-e-europianit/|title=Portugalia qan penalltitë, Spanja ka fatin e kampiones|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=27 qershor 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Ronaldo nuk e gjuajti penalltinë e tij pasi ishte vendosur që ai të gjuante penalltinë e 5të, e cila nuk u përdor; ky vendim shkaktoi kritika. Megjithatë, trajneri i ekipit [[Paulo Bento]] e mbrojti këtë vendim duke thënë: "Ne e kishim planifikuar që penalltitë do të shkonin 4–4 dhe Ronaldo do të gjuante penalltinë e fundit".<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ronaldo-trajneri-me-tha-te-gjuaja-penalltine-i-fundit/|title=Ronaldo: Trajneri më tha të gjuaja penalltinë i fundit|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Irgis Hysenaj|date=29 qershor 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Ronaldo e mbylli turnamentin si golashënuesi më i mirë me tre gola sëbashku me pesë lojtarë të tjerë, si dhe u emërua në [[UEFA Euro 2012#Çmimet|Ekipin e Turnamentit]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d815dd5e3a6-a39ed29456ec-1000--euro-2012-team-of-the-tournament/|title=EURO 2012 Team of the Tournament|trans-title=Ekipi i Turnamentit i UEFA Euro 2012|publisher=UEFA|language=en|date=1 janar 2020|accessdate=23 maj 2020|archive-date=17 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317163203/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d815dd5e3a6-a39ed29456ec-1000--euro-2012-team-of-the-tournament/|url-status=dead}}</ref> ===2012–2016: Golashënuesi më i mirë i Portugalisë dhe titulli evropian=== [[Skeda:Cristiano Ronaldo (L), Luka Modric (R) - Croatia vs. Portugal, 10th June 2013.jpg|parapamje|majtas|Ronaldo duke shmangur [[Luka Modrić]] gjatë një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në qershor 2013.|alt=|260x260px]] Ronaldo shënoi tetë gola gjatë kualifikueseve për [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]]. Më 17 tetor 2012, ai regjistroi ndeshjen e 100të me ekipin kombëtar kundër [[Kombëtarja irlandezoveriore e futbollit|Irlandës së Veriut]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid=1875661.html|title=Centurion Ronaldo honoured by UEFA|trans-title=Ronaldo shekullor nderohet nga UEFA|publisher=UEFA|language=en|date=17 tetor 2012|url-status=dead|access-date=24 maj 2020|archive-date=10 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130810203615/http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid%3D1875661.html}}</ref> Kundër këtij ekipi Ronaldo gjithashtu shënoi tregolëshin e parë në karrierë me Portugalinë, duke ndihmuar ekipin të fitonte 4–2 në transfertë më 6 shtator 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/article/portugalia-fiton-ronaldo-triplet|title=Portugalia fiton, Ronaldo triplet|publisher=Ora News|language=sq|date=7 shtator 2013|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Pasi Portugalia dështoi të kualifikohej gjatë fushatës së rregullt, Ronaldo shënoi katër gola në dy ndeshje play-off kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] – e etikuar si beteja midis Ronaldos dhe [[Zlatan Ibrahimović]] – duke kualifikuar Portugalinë në turnament.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB|title=Ronaldo-Ibrahimoviç 3-2, Portugalia në Botëror, Suedia jashtë|publisher=Sot.com.al|language=sq|date=20 nëntor 2013|accessdate=8 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182559/https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ronaldo-fiton-duelin-me-ibren-per-brazilin/|title=Ronaldo mund Ibrën për Brazilin|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=20 nëntor 2013|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Tregolëshi i tij në ndeshjen e dytë në Suedi e rriti shifrën e tij me ekipin kombëtar në 47 gola, duke barazuar rekordin e [[Pauleta|Pauletës]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/468/international-football/2013/11/19/4419136/ronaldo-equals-pauletas-portugal-record|title=Ronaldo equals Pauleta's Portugal record|trans-title=Ronaldo barazon rekordin e Pauletës me Portugalinë|publisher=Goal.com|language=en|author=Craig Turnbull|date=19 nëntor 2013|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Ronaldo më pas shënoi një dopietë në fitoren 5–1 në miqësore kundër [[Kombëtarja kamerunase e futbollit|Kamerunit]] më 5 mars 2014 për tu bërë golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Portugalisë.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html|title=Records come naturally to me, says Ronaldo|trans-title=Rekordet vijnë te mua në mënyrë natyrale, thotë Ronaldo|publisher=ESPN FC|language=en|date=5 mars 2014|accessdate=24 maj 2020|archive-date=24 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524033429/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html|url-status=dead}}</ref> Ronaldo mori pjesë në turnament pavarësisht se pësoi një dëmtim të muskujve në anën e pasme të kofshës së tij të majtë vetëm disa ditë para nisjes së saj,<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/bot-euml-rori-ronaldo-i-d-euml-mtuar-januzaj-br-n-euml-list-euml-murinjo-parashikon-finalen|title=Botërori, Ronaldo i dëmtuar, Januzaj në listë, Murinjo parashikon finalen|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=4 qershor 2014|accessdate=24 maj 2020}}</ref> një dëmtim i cili mund ti rrezikonte karrierën.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/demtimi-ne-gju-ronaldo-rrezikon-karrieren/|title=Dëmtimi në gju, Ronaldo rrezikon karrierën|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=19 qershor 2014|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Ai më pas komentoi: "Nëse do të kishim dy ose tre Cristiano Ronaldo në ekip do të ndihesha më komod. Por nuk i kemi."<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2015/nov/05/cristiano-ronaldo-film-messi|title=Cristiano Ronaldo film captures giant ego and strange, lonely world of being CR7|trans-title=Filmi i Cristiano Ronaldo kap egon gjigande dhe të çudtishme, bota e vetmuar e të qënit CR7|publisher=The Guardian|language=en|author=Daniel Taylor|date=5 nëntor 2015|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Pavarësisht dyshimeve rreth gjëndjes së tij fizike, të cilat u shtuan pasi Ronaldo u detyrua të braktiste stërvitjen dy herë, ai sërisht luajti 90 minuta të plota në ndeshjen e parë të grupit kundër Gjermanisë e cila u mbyll me një humbje 4–0.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/221332/|title=Gjermania e frikshme, Myler leksion për CR7|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=17 qershor 2014|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Pasi asistoi golin e barazimit 2–2 në ndeshjen e dytë në grup kundër [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shteteve të Bashkuara]],<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/portugalia-barazon-tani-i-duhet-nje-mrekulli/|title=Portugalia barazon, tani i duhet mrekullia|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=23 qershor 2014|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Ronaldo shënoi në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]] në ndeshjen e tretë dhe të fundit.<ref name="Portugalia jashtë">{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/|title=Ronaldo zgjohet vonë, Portugalia & Gana jashtë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=26 qershor 2014|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Ky ishte goli i tij i 50të me ekipin kombëtar, duke u bërë edhe lojtari i parë i Porgualisë që shënon gol në tre edicione rresht të Kupës së Botës.<ref>{{cite web|url=http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192|title=Cristiano Ronaldo is the first Portuguese to score in three final stages|trans-title=Cristiano Ronaldo është lojtari i parë portugez që shënon në tre Kupa Bote|publisher=Diário de Notícias|language=pt|accessdate=26 qershor 2014|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714143745/http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192|url-status=dead}}</ref> Portugalia u eliminua që në fazën e grupeve për shkak të golavarazhit negativ në krahasim me Shba-në.<ref name="Portugalia jashtë"/> [[Skeda:Euro 2016 Cristiano Ronaldo.jpg|parapamje|djathtas|Ronaldo duke luajtur me Portugalinë në ndeshjen e tyre çerek-finale të Euro 2016 kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]].|alt=|333x333px]] Ronaldo shënoi pesë gola në [[Eliminatoret e Kampionatit Evropian të Futbollit 2016|kualifikueset e Euro 2016]],<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cristiano-ronaldo/em-qualifikation-2014-2015/portugal-team/3/|title=Cristiano Ronaldo » EURO Qualifiers 2014/2015|trans-title=Cristiano Ronaldo » Kualifikueset e EURO-s 2014/2015|publisher=World Football|language=en|accessdate=24 maj 2020}}</ref> përfshirë një tregolësh kundër [[Kombëtarja armene e futbollit|Armenisë]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-me-hat-trick-mposht-armenine-video/|title=Ronaldo me hat-trick mposht Armeninë (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=13 qershor 2015|accessdate=24 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/sporti/415947/het-trik-i-ronaldos-portugalia-gjunjezoi-armenet/|title=Het-trik i Ronaldos, Portugalia gjunjëzoi armenët|publisher=Botasot.info|language=sq|author=Kemajl Goca|date=13 qershor 2015|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Më 14 nëntor 2014, ai shënoi golin e vetëm në një fitore tjetër kundër Armenisë, duke u bërë golashënuesi më i mirë me 23 gola në Kampionatin Evropian, përfshirë edhe ndeshjet kualifikuese.<ref name="twentythree">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2181027.html|title=European Championship's all-time top scorers|trans-title=Golashënuesit më të mirë të të gjitha kohërave të Kampionatit Evropian|publisher=UEFA|language=en|date=14 nëntor 2014|accessdate=14 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141118034301/http://www.uefa.com/uefaeuro/qualifiers/news/newsid=2181027.html|archive-date=18 nëntor 2014|url-status=live}}</ref><ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian">{{cite web|url=https://telegrafi.com/permbledhje-rekordet-te-cilat-theu-ronaldo-ne-kete-evropian-video/|title=Përmbledhje: Rekordet të cilat i theu Ronaldo në këtë Evropian (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=11 korrik 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Në fillim të turnamentit, Ronaldo humbi disa mundësi për gol në dy ndeshjet e para të grupit kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]] dhe [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]], pavarësisht se regjistroi 20 gjuajtje në kuadrat.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/36579430|title=Euro 2016: What's wrong with Portugal's Cristiano Ronaldo?|trans-title=Euro 2016: Çfarë nuk shkon me Cristiano Ronaldon e Portugalisë?|publisher=BBC Sport|language=en|author=Andy Brassell|date=21 qershor 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e dytë, ai kaloi Luís Figon si lojtari me më shumë ndeshje i kombëtares portugeze, duke regjistruar paraqitjen e tij të 128të.<ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian"/> Në këtë ndeshje, ai gjithashtu humbi një penallti, me Portugalinë që barazoi pa gola.<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/index.php/article/portugalia-ndalet-serish-ndaj-austrise-ronaldo-humbet-penallti|title=Portugalia ndalet sërish ndaj Austrisë, Ronaldo humbet penallti|publisher=Ora News|language=sq|date=18 qershor 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e tretë kundër [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]], Ronaldo fillimisht asistoi dhe më pas shënoi një dopietë për tu bërë lojtari i parë në histori që shënon në katër edicione të Kampionatit Evropian.<ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian"/> Ai gjithashtu regjistroi paraqitjen e tij të 17të në këtë kompeticion, duke vendosur një tjetër rekord.<ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian"/> Portugalia arriti një vend të tretë me vështirësi, duke u renditur mbarapa Islandës dhe Hungarisë, megjithatë arriti të kualifikohej në fazën me eliminim direkt falë formatit të ri të turnamentit.<ref>{{cite web|url=https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-kualifikohet-portugalia-ronaldo-eliminon-shqiperine/|title=Euro 2016: Kualifikohet Portugalia, Ronaldo eliminon Shqipërinë|publisher=Radio Televizioni Shqiptar|language=sq|date=22 qershor 2016|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=24 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824123030/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-kualifikohet-portugalia-ronaldo-eliminon-shqiperine/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/formati-i-euro-2016-shqiperia-kalon-grupin-me-nje-fitore/|title=Formati i EURO 2016, Shqipëria kalon grupin me një fitore|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=13 tetor 2015|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e parë me eliminim direkt të Portugalisë, gjuajtja e tij e vetme në kuadrat nuk u prit saktë nga portieri i [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] dhe përfundoi te [[Ricardo Quaresma]] i cili shënoi golin e vetëm të takimit në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-portugalia-kualifikohet-per-ne-cerekfinale/|title=Euro 2016: Portugalia kualifikohet për në çerekfinale|publisher=Radio Televizioni Shqiptar|language=sq|date=25 qershor 2016|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=27 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160627144024/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-portugalia-kualifikohet-per-ne-cerekfinale/|url-status=dead}}</ref> Pasi eliminuan [[Kombëtarja polake e futbollit|Poloninë]] nga gjuajtjet e penalltive,<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/euro-2016-sances-kthen-baraspeshen-supergol-ndaj-polonise/|title=Portugalia në gjysmëfinale, Polonia eliminohet me penallti (VIDEO)|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=1 korrik 2016|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> Ronaldo u bë lojtari i parë që luajti në tre gjysëm-finale të Kampionatit Evropian,<ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian"/><ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian1"/> duke shënuar dhe asistuar në fitoren komode 2–0 kundër [[Kombëtarja uellsiane e futbollit|Uellsit]];<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2016/07/06/euro-2016-portugalia-shkon-ne-finale-mposht-uellsin-2-0/|title=Euro 2016, Portugalia shkon në finale, mposht Uellsin 2-0|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=6 korrik 2016|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=19 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819020433/https://www.gazeta-shqip.com/2016/07/06/euro-2016-portugalia-shkon-ne-finale-mposht-uellsin-2-0/|url-status=dead}}</ref> me këtë gol, ai barazoi [[Michel Platini]] si golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i këtij kompeticioni me nëntë gola.<ref name="Rekordet në Kampionatin Evropian1">{{cite web|url=https://telegrafi.com/ronaldo-barazon-platinin-thyen-dy-rekorde/|title=Ronaldo barazon Platinin, thyen dy rekorde|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=6 korrik 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen [[Finalja e UEFA Euro 2016|finale]] kundër vendit organizator [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]], Ronaldo u zëvëndësua në minutën e 25të pasi pësoi një dëmtim pas një ndërhyrje të [[Dimitri Payet]]. Pas disa mjekimeve dhe tentativave për tu rikthyer në fushë, ai u nxorr jashtë me barrelë dhe u zëvëndësua nga Quaresma.<ref>{{cite web|url=http://www.droni.al/2016/07/10/euro-2016-e-dhimbshme-ronaldo-le-finalen-i-demtuar-ne-gju/|title=EURO 2016/ E dhimbshme, Ronaldo lë finalen i dëmtuar në gju|publisher=Droni.al|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> Gjatë kohës shtesë, zëvëndësuesi Eder shënoi golin e vetëm të ndeshjes në minutën e 109të për të shpallur Portugalinë kampione evrope.<ref>{{cite web|url=https://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2016/07/11/euro-2016-portugalia-kampione-e-evropes-mposht-francen-ne-shtesa-526776|title=EURO 2016 – Portugalia kampione e Evropës, mposht Francën në shtesa|website=trt.net.tr|language=sq|date=11 korrik 2016|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> Si kapiteni i ekipit, Ronaldo ngriti trofeun në festimet e trofeut të parë në historinë e kombit të tij. Ai gjithashtu u nderua me çmimin Këpuca e Argjendë si golashënuesi i dytë më i mirë i turnamentit,<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/ronaldo-e-fitoi-kepucen-e-argjendte-por-ja-kujt-ia-dhuroi-foto/|title=Ronaldo e fitoi Këpucën e Argjendtë, por ja kujt ia dhuroi (FOTO)|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=11 korrik 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> me tre gola dhe tre asiste, si dhe u përfshi në Ekipin e Turnamentit për herë të tretë në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/zyrtare-ky-eshte-formacioni-mire-euro-2016/|title=Zyrtare: Ky është formacioni më i mirë i Euro 2016 (Foto)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=11 korrik 2016|accessdate=24 maj 2020}}</ref> ===2016–2018: Pas triumfit në Evropian dhe Kupa e Botës=== Pas suksesit në Kampionatin Evropian, Ronaldo shënoi gjashtë gola në tre raundet e para të kualifikueseve të Kupës së Botës 2018, duke regjistruar repektivisht katër gola kundër [[Kombëtarja andorrase e futbollit|Andorrës]] dhe dy kundër [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujve Faroe]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2016/oct/07/portugal-andorra-world-cup-2018-qualifier-cristiano-ronaldo|title=Cristiano Ronaldo hits four in Portugal's 6–0 rout of nine-man Andorra|trans-title=Cristiano Ronaldo shënon katër në fitoren shkatërrimtare 6–0 të Portugalisë kundër Andorrës me nëntë lojtarë|publisher=The Guardian|language=en|date=8 tetor 2016|accessdate=2 shkurt 2017}}</ref> Me këto gola ai u ngjit në kuotën e 68 golave ndërkombëtar, duke barazuar [[Gerd Müller]] dhe [[Robbie Keane]] i golashënuesi i katërt evropian i të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2412422.html|title=Ronaldo goes fourth on all-time list of international scorers|trans-title=Ronaldo shkon i katërti në listën e të gjitha kohërave të golashënuesve ndërkombëtarë|publisher=UEFA|language=en|date=13 nëntor 2016|accessdate=18 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117081635/http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2412422.html|archive-date=17 nëntor 2016|url-status=live}}</ref> Ai luajti ndeshjen e tij të parë si profesionist në vendlindjen e tij Madeira në moshën 32 vjeç, duke shënuar të parin e distafës 3–2 kundër Suedisë në [[Estádio dos Barreiros]]. Me këtë gol, ai barazoi rekordin e golave të [[Miroslav Klose]] (71 gola) si golashënuesi i tretë evropian më i mirë i të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/portugal-sweden-italy-netherlands-russia-belgium-world-cup-2018-qualifiers-a7655051.html|title=Bittersweet return for Ronaldo as Portugal beaten by Sweden in Madeira, Russia fight back against Belgium|trans-title=Rikthim i hidhur për Ronaldon, Portugalia mposht nga Suedia në Madeira, Russia lufton kundër Belgjikës|publisher=The Independent|language=en|author=Steve Douglas|date=29 mars 2017|accessdate=30 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329175340/http://www.independent.co.uk/sport/football/international/portugal-sweden-italy-netherlands-russia-belgium-world-cup-2018-qualifiers-a7655051.html|archive-date=29 mars 2017|url-status=live}}</ref> Në qershor 2017, Ronaldo përfaqsoi Portugalinë në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2017|FIFA Kupën e Konfederatave 2017]]; në ndeshjen e parë të grupit më 17 qershor, ai asistoi golin e parë të shënuar Quaresma në një barazim 2–2 kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/portugalia-dhe-meksika-ndahen-ne-paqe-ne-kupen-e-konfederatave-video/|title=Portugalia dhe Meksika ndahen në paqe në Kupën e Konfederatave (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=18 qershor 2017|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e vetëm të takimit kundër vendit organizator [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/06/21/kupa-e-konfederatave-ronaldo-mposht-rusine/|title=Kupa e Konfederatave, Ronaldo mposht Rusinë|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=21 qershor 2017|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Më 24 qershor, në ndeshjen e tretë dhe të fundit të grupeve, ai shënoi me penallti në fitoren komode 4–0 kundër [[Kombëtarja zelandeze e futbollit|Zelandës së Re]], duke ndihmuar Portugalinë të përparonte në gjysëm-finalet e kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/portugalia-kalon-si-e-para-e-grupit-pas-fitores-se-lehte-ndaj-zelandes-se-re-video/|title=Portugalia kalon si e para e Grupit A pas fitores së lehtë ndaj Zelandës së Re (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=24 qershor 2017|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Me 75 gola ndërkombëtarë, ai barazoi [[Sándor Kocsis]] si golashënuesi i dytë evropian më i mirë i të gjitha kohërave, duke u renditur mbrapa Ferenc Puskás.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/40393539|title=Confederations Cup: Ronaldo helps Portugal into semi-final as hosts Russia out|trans-title=Kupa e Konfederatave: Ronaldo ndihmon Portugalinë të shkojë në gjysëm-finale, vendi organizator Rusia jashtë|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 qershor 2017|accessdate=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170628001450/http://www.bbc.com/sport/football/40393539|archive-date=28 qershor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2412422.html|title=Ronaldo second on all-time list of international scorers|trans-title=Ronaldo i dytë listën e të gjitha kohërave të golashënuesve ndërkombëtarë|publisher=UEFA|language=en|date=24 qershor 2017|accessdate=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623154956/http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2412422.html|archive-date=23 qershor 2017|url-status=live}}</ref> Ai u shpall lojtari më i mirë në të tre ndeshjet e grupit.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/confederationscup/awards/man-of-the-match/index.html|title=2017 FIFA Confederations Cup {{!}} Awards {{!}} Man of the Match|trans-title=FIFA Kupa e Konfederatave 2017 {{!}} Çmimet {{!}} Lojtari i Ndeshjes|publisher=FIFA|language=en|accessdate=26 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621031639/http://www.fifa.com/confederationscup/awards/man-of-the-match/index.html|archive-date=21 qershor 2017|url-status=live}}</ref> Ronaldo u largua nga kompeticionet herët: pas eliminimit të Portugalisë në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja kiliane e futbollit|Kili]] 3–0 me penallti, ai u lejua të rikthehej në shtëpi për të parë fëmijët e sapolindur të tij. Kjo gjë bëri që ai të humbiste ndeshjen për vendin e tretë kundër Meksikës, ku Portugalia fitoi 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/07/02/pepe-shpeton-portugaline-luzitanet-te-trete-ne-kupen-e-konfederatave/|title=Pepe shpëton Portugalinë, luzitanët të tretë në Kupën e Konfederatave|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=2 korrik 2017|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> [[Skeda:Por-Mar (1).jpg|parapamje|majtas|200px|Ronaldo në ndeshjen e fazës së grupeve të Kupës së Botës 2018 kundër Marokut, ku ai shënoi golin e vetëm.]] Më 31 gusht 2017, Ronaldo shënoi një tregolësh në një ndeshje kualifikuese të Kupës së Botës kundër Ishujve Faroe, duke parakaluar Pelén dhe barazuar [[Hussein Saeed]] si golashënuesi i pestë më i mirë në futbollin ndërkombëtar me 78 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/en/football/news/pele-congratulates-cristiano-ronaldo-on-sur-1/637898|title=Pele congratulates Cristiano Ronaldo on surpassing his goals record|trans-title=Pele përgëzon Cristiano Ronaldon për kalimin e rekordit të tij të golave|publisher=beIN Sports|language=en|date=1 shtator 2017|accessdate=2 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903031511/http://www.beinsports.com/en/football/news/pele-congratulates-cristiano-ronaldo-on-sur-1/637898|archive-date=3 shtator 2017|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu arriti në kuotën e 14 golave në këtë fushatë kualifikuese, duke barazuar rekordin e të gjitha kohërave për numrin e golave në një fushtatë të vetme kualifikuese të zonës UEFA të vendosur nga [[Predrag Mijatović]] si dhe duke thyer rekordet sulmuesve [[David Healy]] dhe [[Robert Lewandowski]] (të dy me nga 13 gola). Ky tregolësh e çoi numrin e golave të tij në ndeshjet kualifikuese të Kupës së Botës në 29, duke u bërë golashënuesi më i mirë i ndeshjet kualifikuese të zonës evropiane, para [[Andriy Shevchenko]]s. Ai gjithashtu u bë golashënuesi më i mirë në kualifikueset dhe finalet e Kupës së Botës sëbashku, me 32 gola, duke kaluar Miroslav Klosen.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2497563.html|title=Cristiano Ronaldo equals European Qualifiers goal record|trans-title=Cristiano Ronaldo barazon rekordin e golave në kualifikueset evropiane|publisher=UEFA|language=en|author=Paul Saffer|date=1 shtator 2017|accessdate=2 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903173620/http://www.uefa.com/european-qualifiers/news/newsid=2497563.html|archive-date=3 shtator 2017|url-status=live}}</ref> Ronaldo më pas regjistroi golin e 15të në kualifikuese në fitoren 2–0 kundër Andorrës.<ref>{{cite web|url=https://indeksonline.net/ronaldo-shpetimtari-i-portugalise/|title=Ronaldo, shpëtimtari i Portugalisë|website=indeksionline.net|language=sq|date=7 tetor 2017|accessdate=26 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tetovasot.com/2017/10/portogalia-mposht-andorren-shkelqen-ronaldo-video/|title=Portogalia mposht Andorrën, shkëlqen Ronaldo (VIDEO)|website=tetovasot.com|language=sq|date=7 tetor 2017|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Në ndeshjet miqësore para fillimit të Kupës së Botës 2018, Portugalia luajti kundër [[Kombëtarja tuniziane e futbollit|Tunizisë]], [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikës]] dhe [[Kombëtarja algjeriane e futbolit|Algjerisë]]. Ronaldo u aktivizua vetëm në ndeshjen e tretë, duke zhvilluar paraqitjen e tij të 150të me Portugalinë.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/portugal-3-algeria-0-guedes-double-ronaldos-150th-outing|title=Portugal 3 Algeria 0: Guedes at the double in Ronaldo's 150th outing|trans-title=Portugali 3 Algjeri 0: Guedes shënon dopietë në ndeshjen e 150të të Ronaldo|publisher=FourFourTwo|language=en|date=7 qershor 2018|accessdate=7 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612150144/https://www.fourfourtwo.com/news/portugal-3-algeria-0-guedes-double-ronaldos-150th-outing|archive-date=12 qershor 2018|url-status=live}}</ref> Më 15 qershor, Ronaldo u bë lojtari më i vjetër që shënon tre gola në një ndeshje të Kupës së Botës, duke ndihmuar Portugalinë të barazonte 3–3 me Spanjën në ndeshjen e parë të fazës së grupeve.<ref>{{cite news|url=https://www.botasot.info/boterori-2018/906103/drame-ne-sochi-ronaldo-si-i-cmendur-portugali-spanje-3-3/|title=Dramë në Sochi, Ronaldo si i çmendur! Portugali-Spanjë 3:3|publisher=Botasot.info|language=sq|author=Kemajl Goca|date=15 qershor 2018|accessdate=15 qershor 2018}}</ref> Përveç kësaj, ai u bë portugezi i parë që shënon në katër edicione të Kupës së Botës dhe lojtari i katërt gjithsej.<ref>{{cite web|url=https://gazetaimpakt.com/ronaldo-si-peleshenon-ne-kater-boterore-dhe-thyen-nje-rekord/|title=Ronaldo si Pele…shënon në katër Botërorë dhe thyen një rekord|publisher=Gazeta Impakt|language=sq|date=16 qershor 2018|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Me këtë tregolësh ai arriti në shifrën e 84 golave ndërkombëtarë, duke barazuar Ferenc Puskás si golashënuesi evropian më i mirë i të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=http://kwese.espn.com/football/fifa-world-cup/4/blog/post/3527951/ronaldo-equals-puskas;-becomes-oldest-to-bag-world-cup-hat-trick|title=33 years, 84 goals: Ronaldo equals Puskas; becomes oldest to bag World Cup hat-trick|trans-title=33 vjeç, 84 gola: Ronaldo barazon Puskas; bëhet lojtari më i vjetër që shënon tregolësh në Kupën e Botës|publisher=ESPN FC|language=en|author=Debayan Sen|date=15 qershor 2018|accessdate=16 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153854/http://kwese.espn.com/football/fifa-world-cup/4/blog/post/3527951/ronaldo-equals-puskas;-becomes-oldest-to-bag-world-cup-hat-trick|archive-date=16 qershor 2018|url-status=dead}}</ref> Goli i tij i tretë erdhi dy minuta para mbarimit të kohës së rregullt me një goditje të lirë spektakolare nga 27 metra e cila përfundoi në trekëndësh.<ref>{{cite web|url=https://insporti.com/gol-magjik-i-het-rikun-te-ronaldos-e-le-ne-gjume-de-gean-video/|title=Goli magjik i het-rikut të Ronaldos, e lë në gjumë De Gean (VIDEO)|publisher=Insporti.com|language=sq|date=15 qershor 2018|accessdate=26 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182616/https://insporti.com/gol-magjik-i-het-rikun-te-ronaldos-e-le-ne-gjume-de-gean-video/|url-status=dead}}</ref> Pesë ditë më pas, në ndeshjen e dytë në grupe kundër [[Kombëtarja marokiene e futbollit|Marokut]], ai shënoi golin e vetëm të takimit, duke thyer rekordin e Puskás.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/portugalia-mposht-marokun-ronaldo-thyen-rekord/|title=Portugalia mposht Marokun, Ronaldo thyen rekord|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=20 qershor 2018|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e tretë të grupit, Ronaldo humbi një penallti në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja iraniane e futbollit|Iranit]], me Portugalinë që përparoi në fazën me eliminim direkt pas u rendit në vendin e dytë mbrapa Spanjës.<ref>{{cite web|url=http://www.vipsport.al/2018/06/var-i-ben-lemsh-iranin-dhe-portugaline-ne-fund-ronaldoco-kualifikohen-video/|title=VAR-i bën lëmsh Iranin dhe Portugalinë, në fund Ronaldo&Co kualifikohen (VIDEO)|publisher=VIPSport.al|language=sq|date=25 qershor 2018|accessdate=26 maj 2020|archive-date=27 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627204739/http://www.vipsport.al/2018/06/var-i-ben-lemsh-iranin-dhe-portugaline-ne-fund-ronaldoco-kualifikohen-video/|url-status=dead}}</ref> Më 30 qershor, Portugalia u eliminua në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja uruguajiane e futbollit|Uruguaji]] me rezultatin 2–1.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/rusi-2018-sport/uruguaji-mposht-portugaline-dhe-kalon-ne-cerekfinale-ronaldo-le-boterorin-mes-lotesh|title=Uruguaji mposht Portugalinë dhe kalon në çerekfinale, Ronaldo lë Botërorin mes lotësh|publisher=Sot.com.al|language=sq|author=Adriatik Balla|date=1 korrik 2018|accessdate=10 qershor 2019|archive-date=26 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626221826/https://sot.com.al/rusi-2018-sport/uruguaji-mposht-portugaline-dhe-kalon-ne-cerekfinale-ronaldo-le-boterorin-mes-lotesh|url-status=dead}}</ref> Për performancat e tij gjatë turnamentit, Ronaldo u emërua në Ekipin e Ëndërrave të Kupës së Botës 2018. ===2018–2022: Mungesa e shkurtër dhe titulli i Ligës së Kombeve=== Pas përfundimit të Kupës së Botës 2018, Ronaldo humbi gjatë ndeshjet e rradhës së Portugalisë, përfshirë të gjithë fazën e [[UEFA Liga e Kombeve 2018–19|UEFA Ligës së Kombeve 2018–19]].<ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/kristiano-ronaldo-i-kthen-shpinen-portugalise/|title=Kristiano Ronaldo i kthen “shpinën” Portugalisë|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=4 tetor 2018|accessdate=26 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta-shqip.com/2018/10/05/cristiano-ronaldo-i-thote-lamtumire-portugalise/|title=Cristiano Ronaldo, i thotë “lamtumirë” Portugalisë!|publisher=Gazeta Shqip|language=sq|date=5 tetor 2018|accessdate=26 maj 2020|archive-date=19 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164050/https://www.gazeta-shqip.com/2018/10/05/cristiano-ronaldo-i-thote-lamtumire-portugalise/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/sq/sport/komb%C3%ABtarja-e-portugalis%C3%AB-pa-ronaldon-deri-n%C3%AB-fund-t%C3%AB-vitit/1272814|title=Kombëtarja e Portugalisë pa Ronaldon deri në fund të vitit|website=aa.com.tr|language=sq|date=4 tetor 2018|accessdate=26 maj 2020}}</ref> Megjithatë, ai u rikthye për të luajtur në [[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2018–19]] në qershor 2019, ku Portugalia ishte vendi organizator. Në ndeshjen gjysëm-finale më 5 qershor, ai shënoi një tripletë kundër [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrës]], duke dërguar Portugalinë në finale.<ref>{{cite web|url=http://www.vipsport.al/2019/06/video-ronaldo-i-pandalshem-me-tregolesh-ndaj-zvicres-portugalia-ne-finalen-e-nations-league/|title=VIDEO / Ronaldo i pandalshëm me tregolësh ndaj Zvicrës, Portugalia në finalen e Nations League|publisher=VIPSport.al|language=sq|date=5 qershor 2019|accessdate=26 maj 2020|archive-date=9 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809091211/http://www.vipsport.al/2019/06/video-ronaldo-i-pandalshem-me-tregolesh-ndaj-zvicres-portugalia-ne-finalen-e-nations-league/|url-status=dead}}</ref> Pasi shënoi në këtë ndeshje, ai u bë lojtari i parë në histori që shënon në dhjetë kompeticione zyrtare rresht, duke thyer rekordin që e ai ndante me sulmuesin e [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]] [[Asamoah Gyan]].<ref>{{cite news|url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/international/hat-trick-hero-cristiano-ronaldo-sets-new-world-record/656483|title=Hat-Trick Hero Ronaldo Sets New World Record|trans-title=Heroi i tregolëshit Ronaldo vendos rekord të ri botëror|publisher=Soccer Laduma|language=en|author=David Kappel|date=6 qershor 2019|accessdate=6 qershor 2019|archive-date=6 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706071425/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/international/hat-trick-hero-cristiano-ronaldo-sets-new-world-record/656483|url-status=dead}}</ref> Në finale kundër Holandës, Portugalia fitoi me rezultatin 1–0 dhe u shpall fituesja e parë e këtij kompeticioni, me Ronaldon i cili fitoi trofeun e dytë ndërkombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/portugalia-ne-histori-fiton-edicionin-e-pare-te-liges-se-kombeve/?fbclid=IwAR1AlrXoh8ObZ4qfTjBcW4XwEZNk2bg5xvi2doE0SOhPNrFeh_6nnm4LfK8|title=Portugalia në histori, fiton edicionin e parë të Ligës së Kombeve!|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Sotir Kora|date=9 qershor 2019|accessdate=10 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819020451/https://www.supersport.al/portugalia-ne-histori-fiton-edicionin-e-pare-te-liges-se-kombeve/|archive-date=19 gusht 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-triumf-historik-portugalia-mposht-ne-finale-holanden-dhe-shpallet-kampione-e-liges-se-kombeve/|title=VIDEO/ Triumf historik, Portugalia mposht në finale Holandën dhe shpallet kampione e Ligës së Kombeve|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=9 qershor 2019|accessdate=10 qershor 2019}}</ref> Më 10 shtator 2019, Ronaldo shënoi katër gola në fitoren 5–1 në transfertë kundër [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituanisë]] në kualifikueset e Euro 2016; me këto gola, ai parakaloi Robbie Keane (23 gola) si golashënuesi më i mirë në ndeshjet kualifikuese të Kampionatit Evropian, duke vendosur një rekord të ri me 25 gola.<ref>{{cite web|url=https://gazetamapo.al/shenoi-4-gola-ndaj-lituanise-ronaldo-ne-ndjekje-te-rekordit-te-ri/|title=Shënoi 4 gola ndaj Lituanisë, Ronaldo në ndjekje të rekordit të ri|publisher=Gazeta Mapo|language=sq|date=11 shtator 2019|accessdate=7 qershor 2020|archive-date=7 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607194248/https://gazetamapo.al/shenoi-4-gola-ndaj-lituanise-ronaldo-ne-ndjekje-te-rekordit-te-ri/|url-status=dead}}</ref><ref name="Lituania">{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/askush-si-cristiano-ronaldo-ne-europe-tjeter-rekord-per-sulmuesin/|title=Askush si Cristiano Ronaldo në Europë, tjetër rekord për sulmuesin|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=11 shtator 2019|accessdate=7 qershor 2020}}</ref> Në atë ndeshje, Ronaldo vendosi një rekord si lojtari që i ka shënuar më shumë ekipeve kombëtare (40),<ref>{{cite web|url=https://gianlucadimarzio.com/it/ronaldo-record-keane-portogallo-lituania|title=Ronaldo, poker con la Lituania e record: è il re del gol nelle qualificazioni europee|trans-title=Ronaldo, poker kundër Lituanisë dhe rekord: është mbreti i golave në kualifikueset e Evropianit|website=gianlucadimarzio.com|language=it|author=Gianluca Di Marzio|date=10 shtator 2019|accessdate=11 shtator 2019|archive-date=8 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191208094111/https://gianlucadimarzio.com/it/ronaldo-record-keane-portogallo-lituania|url-status=dead}}</ref> si dhe regjistruar tripletën e tetë me Portugalinë.<ref name="Lituania"/> Më 14 tetor, në humbjen 2–1 kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]] në një tjetër ndeshje kualifikuese të Euro 2020, Ronaldo shënoi me penallti golin e 700të me klube dhe kombëtare, në ndeshjen e tij të 974të.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2019/10/15/700-gola-ne-karriere-ronaldo-thyen-tjeter-rekord/|title=700 gola në karrierë, Ronaldo thyen tjetër rekord|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=15 tetor 2019|accessdate=7 qershor 2020}}</ref> Më 17 nëntor, Ronaldo shënoi golin e tij të 99të ndërkombëtar në fitoren 2–0 ndaj Luksemburgut, një fitore që kualifikoi Portugalinë në [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]].<ref>{{cite web|url=http://sfidanti.al/futboll/kristiano-ronaldo-ben-99-gola-me-kombetaren-portugalia-ne-euro-2020|title=Kristiano Ronaldo bën 99 gola me kombëtaren, Portugalia në Euro 2020|publisher=Sfidanti Sportiv|language=sq|date=17 nëntor 2019|accessdate=19 shtator 2020}}</ref> Më 8 shtator 2020, Ronaldo shënoi golat e tij të 100të dhe 101të ndërkombëtar në fitoren 2–0 në transfertë ndaj Suedisë në ndeshjen e vlefshme për [[UEFA Liga e Kombeve 2020–21|UEFA Ligën e Kombeve 2020–21]]. Me këto gola, ai u bë lojtari i dytë në histori – dhe i pari Evropian – që arrin këtë shifër.<ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2020/09/08/portugalia-fiton-ne-suedi-ronaldo-legjende-101-gola-me-kombetaren/|title=Portugalia fiton në Suedi, Ronaldo legjendë, 101 gola me kombëtaren|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=8 shtator 2020|accessdate=19 shtator 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ronaldo-ajo-cfare-kam-bere-ne-karrieren-time-flet-vete-nuk-kam-pse-te-vertetoj-asgje/|title=Ronaldo: Ajo çfarë kam bërë në karrierën time flet vetë, nuk kam pse të vërtetoj asgjë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=9 shtator 2020|accessdate=19 shtator 2020}}</ref> Më 15 qershor 2021, Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 3–0 kundër Hungarisë në ndeshjen e parë të [[UEFA Euro 2020|Euro 2020]], duke parakaluar [[Michel Platini]]n si golashënuesi më i mirë në historinë e kompeticionit me 11 gola.<ref>{{cite web|author=Vithushan Ehantharaja|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/hungary-portugal-result-cristiano-ronaldo-euro-2020-b1866551.html|title=Cristiano Ronaldo puts historic stamp on Portugal's late victory over Hungary at Euro 2020|date=15 qershor 2021|access-date=15 qershor 2021|publisher=The Independent|language=en}}</ref><ref>{{cite web|author=Tom White|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/cristiano-ronaldo-michel-platini-portugal-hungary-holland-b1866598.html|title=Comparing Cristiano Ronaldo with the other European Championship sharp-shooters|date=15 qershor 2021|access-date=15 qershor 2021|publisher=The Independent|language=en}}</ref> Ai u bë lojtari i parë që shënon në pesë edicione të Kampionatit Evropian,<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4209629/2021/06/15/cristiano-ronaldo-becomes-top-scorer-in-european-championship-history/|title=Cristiano Ronaldo becomes top scorer in European Championship history|publisher=The Athletic|language=en|date=15 qershor 2021|access-date=15 qershor 2021}}</ref> në 11 turne rresht, si dhe u bë golashënuesi më i vjetër i Portugalisë në këtë kompeticion.<ref>{{cite news|author=Emma Smith|url=https://www.goal.com/en-us/news/portugal-ronaldo-play-five-european-championship-finals/1w3l1wnz9gjux1a2yv7ujdh5md|title=Portugal legend Ronaldo breaks Euros goal record and becomes first player to feature at five finals tournaments|publisher=Goal.com|language=en|date=15 qershor 2021|access-date=15 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news|author=Vishal Bhawani|url=https://footballexpress.co.uk/cristiano-ronaldo-breaks-record-as-portugal-beats-hungary/|title=Cristiano Ronaldo breaks record as Portugal beats Hungary|website=Football Express|language=en|access-date=17 qershor 2021|archive-date=20 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620232229/https://footballexpress.co.uk/cristiano-ronaldo-breaks-record-as-portugal-beats-hungary/|url-status=dead}}</ref> Tetë ditë më pas, ai shënoi dy gola kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]] në barazimin 2–2 në ndeshjen e fundit të grupit, duke barazuar rekordin e 109 golave të Ali Daeit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57590218|title=Cristiano Ronaldo equals men's international goalscoring record|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 qershor 2021}}</ref> Portugalia u eliminua në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]],<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60d9e056ca4741d61f8b459c.html|title=Cristiano Ronaldo on Portugal exit: We gave it our all|publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref> kurse Ronaldo fitoi Këpucën e Artë të turneut si golashënuesi më i mirë me pesë gola dhe një asist.<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/026b-12bba1451d65-5786b2cf1519-1000/|title=Cristiano Ronaldo wins Euro 2020 Alipay Top Scorer award|publisher=UEFA|language=en|date=11 korrik 2021|access-date=11 korrik 2021|archive-date=14 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210714034902/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/026b-12bba1451d65-5786b2cf1519-1000/|url-status=dead}}</ref> Më 1 shtator 2021, Ronaldo shënoi dy gola me kokë në fitoren 2–1 me përmbysje kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Republikës së Irlandës]] në një ndeshje kualifikuese të [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|Kupës së Botës 2022]] në [[Estádio Algarve]], duke kaluar ali Daein me golin e tij të 110të dhe 111të.<ref>{{cite web|author=Emlyn Begley|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58412201|title=Cristiano Ronaldo breaks men's international scoring record with 110th and 111th goals|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 shtator 2021|access-date=1 shtator 2021}}</ref> Falë kësaj, ai mori certifikatën nga [[Guinness World Records]] si golashënuesi më i mirë në futbollin ndërkombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/9/cristiano-ronaldo-breaks-iconic-record-for-most-goals-scored-in-international-matches|title=Cristiano Ronaldo breaks iconic record for most goals scored in international matches|publisher=[[Guinness World Records]]|language=en|date=1 shtator 2021|access-date=20 qershor 2024}}</ref> Një muaj më pas, ai shënoi golin e parë të fitores 3–0 në miqësoren kundër Katarit, duke kaluar [[Sergio Ramos]]in si lojtari evropian me më shumë ndeshje ndërkombëtare (181).<ref>{{cite news|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/ronaldo-record-appearance-portugal-international-21814851|title=Cristiano Ronaldo breaks another international record while scoring 112th goal|publisher=Manchester Evening News|language=en|author=Joshua Smith|date=9 tetor 2021|access-date=10 tetor 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cristiano Ronaldo bate recorde europeu de internacionalizações|url=https://maisfutebol.iol.pt/portugal/selecao-nacional/cristiano-ronaldo-bate-recorde-europeu-de-internacionalizacoes|access-date=3 janar 2024|website=Maisfutebol|language=pt}}</ref> Më 12 tetor, Ronaldo shënoi tre gola kundër Luksemburgut, duke u bërë lojtari i parë që shënon dhjetë tregolësha në futbollin ndërkombëtar;<ref>{{cite news|url=https://www.sportinglife.com/football/news/cristiano-ronaldo-scores-a-record-breaking-10th-international-hat-trick-for-portugal/195305|title=Cristiano Ronaldo scores a record-breaking 10th international hat-trick for Portugal|publisher=Sporting Life|language=en|date=13 tetor 2021|access-date=6 dhjetor 2022}}</ref> ai arriti në kuotën e 36 golave në kualifikueset e Kupës së Botës, duke u renditur i dyti mbrapa [[Carlos Ruiz]].<ref>{{cite web|url=https://iffhs.com/posts/1384|title=Cristiano Ronaldo scored 3 goals yesterday to break more records!|website=iffhs.com|language=en|date=13 tetor 2021|access-date=20 qershor 2024|archive-date=20 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620233015/https://iffhs.com/posts/1384|url-status=dead}}</ref> Më 29 mars 2022, Portugalia siguroi kualikimin në turne falë fitores 2–0 kundër [[Kombëtarja maqedonase e futbollit|Maqedonisë së Veriut]]; Ronaldo asistoi golin e parë të takimit të shënuar nga [[Bruno Fernandes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/world-cup/2022/03/29/62431838e2704e8c618b45a0.html|title=Portugal 2-0 North Macedonia: Goals and highlights - World Cup Playoffs 2022|publisher=Marca|language=en|date=29 mars 2022|access-date=20 qershor 2024}}</ref> Ronaldo u emërua në ekipin e Portugalisë për Kupën e Botës 2022 në [[Katar]]; kjo ishte pjesëmarrja e tij e pestë në këtë kompeticion. Në ndeshjen hapëse të grupit kundër Ganës më 24 nëntor, Ronaldo shënoi me penallti dhe u bë lojtari i parë që shënon në pesë turne rresht të Kupës së Botës.<ref>{{Cite web|author=Adriana Garcia|url=https://www.espn.co.uk/football/portugal-por/story/4805137/cristiano-ronaldo-becomes-first-man-to-score-in-5-world-cups|title=Portugal's Cristiano Ronaldo becomes first male player to score in 5 World Cups|date=24 nëntor 2022|access-date=24 nëntor 2022|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ndeshjen e tretë të grupit kundër [[Kombëtarja koreanojugore e futbollit|Koresë së Jugut]], Ronaldo u kritikua nga trajneri i tij për reagimin e tij në momentin e zëvëndësimit.<ref>{{cite news|author=Jeremy Wilson|url=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2022/12/05/cristiano-ronaldo-slapped-portugal-coach-unacceptable-reaction/|title=Cristiano Ronaldo slapped down by Portugal coach for unacceptable reaction|date=5 dhjetor 2022|access-date=7 dhjetor 2022|publisher=The Telegraph|language=en}}</ref> Ai u la në stol për ndeshjen e raundit të 16-tave kundër Zvicrës; kjo ishte hera e parë që Portugalia luante pa të si titullar që nga faza e grupeve të Euro 2008.<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/63882676|title=World Cup 2022: 'Cristiano Ronaldo reduced to role of superstar nobody wants'|date=6 dhjetor 2022|access-date=7 dhjetor 2022|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Ali Humayun|url=https://www.nytimes.com/athletic/3975683/2022/12/06/cristiano-ronaldo-portugal-team-news/|title=Cristiano Ronaldo dropped for Portugal's World Cup clash with Switzerland|date=6 dhjetor 2022|access-date=6 dhjetor 2022|publisher=The Athletic|language=en}}</ref> Portugalia fitoi me lehtësi me rezultatin 6–1, duke arritur fitoren më të madhe në turne që nga viti 1966; Ronaldo u aktivizua në minutat e fundit të ndeshjes, kurse zëvëndësuesi i tij [[Gonçalo Ramos]] shënoi tre gola.<ref>{{Cite web|author=Richard Jolly|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/world-cup/cristiano-ronaldo-portugal-b2240179.html|title=Cristiano Ronaldo shocked by seismic shift in Portugal's World Cup pecking order|date=6 dhjetor 2022|access-date=6 dhjetor 2022|publisher=The Independent|language=en}}</ref> Portugalia ndoqi të njëjtën strategji në çerek-finale, por u eliminua nga [[Kombëtarja marokene e futbollit|Maroku]], e cila u bë shteti i parë afrikan që arrin në gjysëm-finalen e turneut;<ref>{{Cite web|date=10 dhjetor 2022|title=Morocco 1-0 Portugal: World Cup 2022 quarter-final – as it happened|url=https://www.theguardian.com/football/live/2022/dec/10/morocco-portugal-world-cup-2022-quarter-final-live|access-date=11 dhjetor 2022|publisher=The Guardian|language=en}}</ref> Ronaldo sërisht u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë, duke regjistruar paraqitjen e tij të 196të me ekipin kombëtar. Ai barazoi [[Bader Al-Mutawa]] si lojtari me më shumë ndeshje ndërkombëtare.<ref>{{cite web|title=Ronaldo equals men's international appearance record|url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/ronaldo-equals-mens-international-appearance-record|publisher=FIFA|language=en|access-date=17 dhjetor 2022}}</ref> ===2023–2026: Një tjetër titull i Ligës së Kombeve=== Pas përfundimit të Kupës së Botës, e ardhmja e Ronaldos në ekipin kombëtar ishte në dyshim, pasi media raportoi se trajneri i ri [[Roberto Martínez]] mund të mos e thërriste në ekip.<ref>{{cite web|title=Roberto Martinez names Cristiano Ronaldo in first Portugal squad since World Cup|date=17 mars 2023|url=https://www.espn.com/soccer/portugal-por/story/4902954/ronaldo-named-in-roberto-martinez-first-portugal-squad|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=24 mars 2023}}</ref> Megjithatë, ai u ftua për dy ndeshjet kundër Lihteshtajnit dhe Luksemburgut për kualifikueset e [[UEFA Euro 2024|Euro 2024]]. Më 23 mars, Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 4–0 kundër Lihteshtajnit në ndeshjen e tij të 197të me ekipin kombëtar, duke parakaluar Al-Mutawan si lojtari me më shumë ndeshje në futbollin ndërkombëtar.<ref>{{cite web|url=https://portugoal.net/selecao/3146-ronaldo-at-the-double-as-portugal-beat-liechtenstein-4-0-in-the-euro-2024-qualifiers|title=Ronaldo at the double as Portugal beat Liechtenstein 4–0 in the Euro 2024 qualifiers|publisher=PortuGOAL|language=en|author=Matthew Marshall|date=23 mars 2023|access-date=23 mars 2023}}</ref> Më 20 qershor, Ronaldo luajti ndeshjen e tij të 200të me Portugalinë dhe shënoi golin e vetëm të transfertës kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]], duke u bërë lojtari i parë që arrin 200 ndeshje në futbollin ndërkombëtar.<ref>{{cite web|url=https://portugoal.net/selecao/3274-cristiano-ronaldo-celebrates-his-200th-cap-in-style-by-firing-portugal-to-a-1-0-win-in-iceland|title=Cristiano Ronaldo celebrates his 200th cap in style by firing Portugal to a 1-0 win in Iceland|publisher=PortuGOAL|language=en|author=Matthew Marshall|date=20 qershor 2023|access-date=20 qershor 2023|ref=none}}</ref> Më 13 tetor, Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 3–2 kundër [[Kombëtarja sllovake e futbollit|Sllovakisë]], duke ndihmuar Portugalinë të bëhej shteti i parë që kualifikohet në Euro 2024.<ref>{{cite news|title=Portugal já está no Euro-2024 (e com a qualificação mais rápida de sempre!)|url=https://www.abola.pt/selecao/noticias/portugal-ja-esta-no-euro-2024-e-com-a-qualificacao-mais-rapida-de-sempre-2023101320423428087|date=13 tetor 2023|access-date=13 tetor 2023|agency=Abola|language=pt}}</ref> Tre ditë më pas, Portugalia siguroi vendin e parë me një fitore 5–0 kundër [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnje dhe Hercegovinës]]; Ronaldo sërisht shënoi dy gola dhe u bë lojtari i parë në histori që shënon mbi 100 gola në tre dekada.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo scored a brace in Portugal's win over Bosnia|url=https://khelnow.com/football/2023-10-world-football-cristiano-ronaldo-new-record-portugal-secure-euro-2024-spot|access-date=21 shkurt 2024|agency=KhelNow|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title="38 and still shining," "Messi did this ages ago" - Fans react as incredible new Cristiano Ronaldo stat comes to light|url=https://www.sportskeeda.com/football/news-38-still-shining-messi-ages-ago-fans-react-incredible-new-cristiano-ronaldo-stat-comes-light|date=18 tetor 2023|access-date=21 shkurt 2024|agency=Sportskeeda|language=en}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo 2275 (cropped).jpg|parapamje|majtas|220px|Ronaldo duke luajtur në ndeshjen kualifikuese të Kupës së Botës 2026 kundër Armenisë, 6 shtator 2025.]] Ronaldo u përfshi në ekipin që do të luante në Euro 2024.<ref>{{cite news|date=21 maj 2024|title=Convocados para o Euro 2024|url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/45104|language=pt|publisher=[[Federata Portugeze e Futbollit]]|access-date=21 maj 2024}}</ref> Më 18 qershor, ai u aktivizua si titullar në ndeshjen hapëse të grupit kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]], duke u bërë lojtari i parë që luan në gjashtë edicione të Kampionatit Evropian,<ref>{{cite web|url=https://ge.globo.com/futebol/eurocopa/noticia/2024/06/18/cristiano-ronaldo-e-o-primeiro-jogador-a-disputar-seis-eurocopas-veja-outros-recordes-do-craque.ghtml|title=Cristiano Ronaldo é o primeiro jogador a disputar seis Eurocopas; veja outros recordes do craque|publisher=[[Grupo Globo|Globo]]|language=pt|date=18 qershor 2024}}</ref> si dhe lojtari i dytë më i vjetër pas shokut të ekipit Pepe.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40382789/euro-2024-stats-ronaldo-creates-euros-history-guler-breaks-cr7-record-2004|title=Euro 2024 stats: Ronaldo creates Euro history; Guler breaks CR7 record from 2004|publisher=ESPN FC|language=en|date=18 qershor 2024|access-date=19 qershor 2024}}</ref> Në ndeshjen e rradhës kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]], ai asistoi golin e Bruno Fernandesit me Portugalinë që fitoi 3–0 dhe siguroi kualikimin në fazën me eliminim direkt; ai kështu u bë asistuesi më i mirë në historinë e kompeticionit me tetë asiste.<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/soccer/cristiano-ronaldo-continues-to-break-records-n/|title=Cristiano Ronaldo continues to break records|publisher=AS|language=en|date=22 qershor 2024|access-date=22 qershor 2024}}</ref> Portugalia u eliminua në çerek-finale nga Franca pas gjuajtjeve të penalltive, pavarësisht se Ronaldo shënoi penalltinë e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy79llev4znt|title=Portugal 0–0 France (France win 5–3 on pens)|publisher=BBC Sport|language=en|author=Emma Sanders|date=5 korrik 2024|access-date=6 korrik 2024}}</ref> Për herë të parë në karrierën e tij, Ronaldo dështoi të shënonte në një turne ndërkombtar, duke i humbur të 23 gjuajtjet në drejtim të portës.<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/is-this-the-end-of-ronaldos-international-career-the-portuguese-star-crashes-out-of-euro-2024-without-scoring-a-goal/articleshow/111542892.cms?from=mdr|title=End of Ronaldo international career?|publisher=Economic Times|language=en|date=6 korrik 2024|access-date=7 korrik 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tsn.ca/ronaldo-soccer-s-ultimate-showstopper-still-portugal-s-main-man-despite-slow-start-to-euro-2024-1.2142033|title=Ronaldo still Portugal's main man despite slow start to UEFA Euro 2024|website=tan.ca|language=en|date=29 qershor 2024|access-date=1 korrik 2024}}</ref> Më 5 shtator 2024, Ronaldo shënoi golin e tij të 900të në karrierë në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në Ligën e Kombeve, duke u bërë lojtari i parë që arrin këtë shifër.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cvg5j08n694o|title=Ronaldo reaches 900 career goals - the numbers behind the landmark|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 shtator 2024}}</ref><ref>{{Cite web|author=Homero De La Fuente|date=5 shtator 2024|title=Cristiano Ronaldo becomes first man to score 900 career goals|url=https://www.cnn.com/2024/09/05/sport/cristiano-ronaldo-scores-900-career-goals-spt-intl/index.html|access-date=6 shtator 2024|publisher=CNN|language=en}}</ref> Më 15 nëntor, ai shënoi dy gola në fitoren 5–1 kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]], duke regjistruar fitoren e tij të 132të me ekipin kombëtar, që e bëri atë lojtarin me më shumë fitore në futbollin ndërkombëtar.<ref>{{Cite web|url=https://www.sportsmole.co.uk/football/portugal/uefa-nations-league/news/still-rewriting-history-ronaldo-breaks-international-record-in-portugal-win_558229.html|title=Cristiano Ronaldo breaks international record as Portugal star overtakes ex-Real Madrid teammate|publisher=Sports Mole|language=en|date=15 nëntor 2024}}</ref> Portugalia fitoi grupin dhe u kualifikua në çerek-finalen e kompeticionit;<ref>{{cite web|url=https://portugoal.net/selecao/4297-vitinha-sparks-second-half-demolition-job-as-portugal-thrash-poland-5-1-in-porto|title=Vitinha sparks second-half demolition job as Portugal thrash Poland 5-1 in Porto|publisher=PortuGOAL|language=en|date=1 nëntor 2024|access-date=16 nëntor 2024}}</ref> në ndeshjen e dytë kundër [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkës]], Ronaldo fillimisht humbi një penallti por më pas shënoi në fitoren 5–2 të ekipit,<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cg5dp3vr01dt|title=Portugal 5-2 Denmark (agg: 5-3): Cristiano Ronaldo scores and misses penalty in thriller|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 mars 2025|access-date=11 qershor 2025}}</ref> duke u bërë golashënuesi më i vjetër në historinë e kompeticionit në moshën 40 vjeç.<ref>{{cite web|url=https://macaonews.org/life/sports/portugal-spain-nations-league-final/|title=UEFA Nations League final: All you need to know before Portugal faces Spain|website=macaonews.org|language=en|date=6 qershor 2025|access-date=11 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ge.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2025/03/24/cristiano-ronaldo-entra-no-grupo-dos-que-marcaram-por-selecoes-aos-40-anos-veja-lista.ghtml|title=Cristiano Ronaldo entra no grupo dos que marcaram por seleções aos 40 anos|language=br|website=ge.globo.com|date=24 mars 2025|access-date=24 qershor 2025}}</ref> Më 4 qershor 2025, Ronaldo shënoi në fitoren 2–1 në gjysëm-finalen kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], duke arritur fitoren e parë kundër tyre.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cewdp10www5o|title=Ronaldo ends Germany duck - where next in his 1,000 goals pursuit?|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 qershor 2025}}</ref> Në finalen kundër Spanjës, ai shënoi në pjesën e dytë për të barazuar rezultatin në 2–2; ndeshja shkoi në gjuajtjet e penalltive aty ku Portugalia fitoi 5–3, me Ronaldon i cili fitoi trofeun e tretë me ekipin kombëtar;<ref>{{cite web|author=Emily Salley|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cvgqzyl24j4t|title=Portugal 2–2 Spain|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 qershor 2025|access-date=8 qershor 2025}}</ref> ai gjithashtu u bë kapiteni i parë që fiton këtë trofe dy herë.<ref name="Times">{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/football/cristiano-ronaldo-creates-history-breaks-57-year-old-record-becomes-first-player-in-world-to-astonishing-feat-article-151821978|title=Cristiano Ronaldo Creates History, Breaks 57-Year-Old Record|website=timesnownews.com|language=en|date=9 qershor 2025|access-date=11 qershor 2025}}</ref> Më 6 shtator 2025, Ronaldo shënoi dy gola në fitoren 5–0 kundër Armenisë në kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2026, duke arritur në kuotën e 140 golave me Portugalinë.<ref>{{cite web|author=James Robson|url=https://apnews.com/article/world-cup-qualifying-scores-england-portugal-5fd810ae36755376e183b30ed9a12d2f|title=Cristiano Ronaldo extends goal-scoring record as he targets a sixth World Cup|publisher=AP News|language=en|date=6 shtator 2025}}</ref> Tre ditë më pas, ai shënoi me penallti në fitoren 3–2 kundër Hungarisë, duke barazuar rekordin e të gjitha kohërave të golave të shënuar në kualifikueset e Kupës së Botës të mbajtur nga [[Carlos Ruiz]] (39 gola).<ref>{{cite web|author=Richie Mills|url=https://www.goal.com/en-gb/lists/cristiano-ronaldo-world-cup-history-equals-record-most-goals-qualifiers-portugal-hungary/blt6a2ed75eed49666f#cs59707ba31c2d088b|title=Cristiano Ronaldo makes World Cup history! CR7 equals record for most goals in qualifiers after Portugal spared from horror defeat in Hungary|publisher=Goal.com|language=en|date=9 shtator 2025}}</ref> Ai e theu rekordin më 14 tetor në barazimin 2–2 kundër Hungarisë.<ref>{{cite web|author=Ritabrata Banerjee|url=https://www.goal.com/en-ae/lists/record-cristiano-ronaldo-portuguese-goat-world-cup-qualifying-history-goals-hungary/blte22ffce900301121|title=Another record falls for Cristiano Ronaldo as Portuguese GOAT makes World Cup qualifying history with crucial goals against Hungary|publisher=Goal.com|language=en|date=14 tetor 2025}}</ref> Më 13 nëntor, Ronaldo mori kartonin e kuq të parë me Portugalinë në humbjen 2–0 kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Irlandës]] pasi goditi me brryl mbrojtësin kundërshtar [[Dara O'Shea]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/46956724/cristiano-ronaldo-red-card-portugal-republic-ireland|title=Cristiano Ronaldo shown red card in Portugal loss to Ireland|publisher=ESPN FC|language=en|date=13 nëntor 2025}}</ref> Pavarësisht se u pezullua me tre ndeshje për këtë veprim, Ronaldo nuk luajti vetëm një ndeshje,<ref>{{cite web|author=Gary Rose|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c0mxyj1j9rjt|title=Portugal 9–1 Armenia|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 nëntor 2025}}</ref> kurse dy ndeshjet e tjera u lanë pezull me qëllim që ai të luante në dy ndeshjet e para të Kupës së Botës.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c30jp9q4jp6o|title=Ronaldo clear for World Cup opener despite red card|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 nëntor 2025}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo Croatia v Portugal 2 July 2026-070.jpg|parapamje|djathtas|250px|Ronaldo duke luajtur në ndeshjen e raundit të 32-tave të Kupës së Botës 2026 kundër Kroacisë.]] Më 19 maj 2026, Ronaldo u përfshi në ekipin që do të luante në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|Kupën e Botës 2026]], duke u bërë lojtari i parë në histori që thirrej në 6 edicione rresht.<ref>{{cite web|author=Ben Collins|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn4p1332exzo|title=Portugal's Ronaldo set for record sixth World Cup|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 maj 2026}}</ref> Ai luajti si titullar në ndeshjen e parë të grupit kundër [[Kombëtarja kongoleze e futbollit|Kongos]], duke u bërë lojtari më i vjetër portugez që luan në këtë kompeticion.<ref>{{cite news|title=Cristiano Ronaldo overtakes Pepe, becomes Portugal's oldest ever|url=https://onefootball.com/en/news/cristiano-ronaldo-overtakes-pepe-becomes-portugals-oldest-ever-43022520|publisher=OneFootball|language=en|date=17 qershor 2026}}</ref> Në ndeshjen e dytë, ai shënoi dy gola në fitoren 5–0 kundër [[Kombëtarja uzbeke e futbollit|Uzbekistanit]], duke u shpallur lojtari i ndeshjes. Ai arriti në kuotën e 10 golave në kompeticion, duke kaluar rekordin e [[Eusébio]]s si golashënuesi më i mirë portugez në Kupën e Botës.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/portugal-vs-uzbekistan-live-updates-world-cup-2026-score-result/BgWNd0QLnPcl/JjwI4QH7ycFz/|title=Cristiano Ronaldo scores at record sixth World Cup as Portugal thrash Uzbekistan: Live updates and reaction|publisher=The New York Times|language=en|date=23 qershor 2026}}</ref> Ai gjithashtu u bë lojtari më i vjetër portugez që shënon në këtë kompeticion, duke ghyer rekordin e [[Pepe]]s, si dhe lojtari i dytë më i vjetër pas kamerunasit [[Roger Milla]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/portugal-uzbekistan-match-report-highlights|title=Ronaldo announces arrival as Portugal run riot|publisher=FIFA|language=en|date=23 qershor 2026}}</ref> Më 2 korrik, Ronaldo shënoi golin e tij të parë në fazën me eliminim direkt të Kupës së Botës në fitoren 2–1 kundër Kroacisë në raundin e 32-tave, dyke u shpallur sërisht lojtari i ndeshjes.<ref>{{Cite web|date=2 korrik 2026|title=Cristiano Ronaldo, de Portugal, marca primeiro gol em mata-matas de Copa do Mundo|url=https://ge.globo.com/futebol/copa-do-mundo/noticia/2026/07/02/cristiano-ronaldo-de-portugal-marca-primeiro-gol-em-mata-matas-de-copa-do-mundo.ghtml|access-date=3 korrik 2026|website=ge|language=pt}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/portugal-croatia-match-report-highlights|title=Ramos the hero as Portugal edge World Cup epic|publisher=FIFA|language=en|date=3 korrik 2026}}</ref> Portugalia u eliminua në raundin e 16-tave nga Spanja;<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49290017/cristiano-ronaldo-portugal-spain-last-world-cup-2026|title=Cristiano Ronaldo exits final World Cup with 'clear conscience'|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 korrik 2026}}</ref> gjithsej Ronaldo u aktivizua në 27 ndeshje në Kupën e Botës, duke regjistruar 11 gola dhe 2 asiste.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48956258/cristiano-ronaldo-world-cup-history-results-stats|title=Cristiano Ronaldo at the World Cup: History, results, stats|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 korrik 2026}}</ref> Në shtator 2026, Ronaldo u ftua nga trajneri [[Jorge Jesus]], me të cilin kishte punuar te Al Nassr, për ndeshjet e UEFA Ligës së Kombeve A.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/49972034/cristiano-ronaldo-41-named-new-portugal-boss-first-squad|title=Cristiano Ronaldo, 41, continues with Portugal, named in Nations League squad|publisher=ESPN FC|language=en|date=18 shtator 2026|access-date=4 tetor 2026}}</ref> Pasi luajti 67 minuta në ndeshjen kundër Uellsit dhe u la në stol për 90 minuta në ndeshjen kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]], Ronaldo njoftoi më 30 shtator se ai ishte larguar nga qëndra stërvitore e ekipit kombëtar për arsyje që do ti tregonte më vonë.<ref>{{Cite web|author=Michael Short|date=30 shtator 2026|title=Ronaldo leaves Portugal camp after coach denies rift|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cm9dw7ddwgzwo|access-date=1 tetor 2026|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Gazeta sportive portugeze ''[[O Jogo]]'' konfirmoi tërheqjen e tij nga ekipi kombëtar.<ref name="Retirement – O Jogo – Cristiano Ronaldo">{{cite web|author=Manuel Casaca|url=https://www.ojogo.pt/internacional/artigo/decisao-tomada-e-irreversivel-cristiano-ronaldo-nao-volta-a-selecao-nacional/18132248|title=Decisão tomada e irreversível: Cristiano Ronaldo não volta à Seleção Nacional|publisher=O Jogo|language=pt|date=30 shtator 2026|access-date=30 shtator 2026|archive-date=30 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260930212313/https://www.ojogo.pt/internacional/artigo/decisao-tomada-e-irreversivel-cristiano-ronaldo-nao-volta-a-selecao-nacional/18132248|url-status=live}}</ref> ==Profili i lojtarit== ===Stili i lojës=== Ronaldo është një [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] i shkathët i cili është i aftë të luajë në të dyja krahët si dhe në qëndër,<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/exclusive/why-cristiano-ronaldo-is-better-than-lionel-messi_3863.html|title=Why Cristiano Ronaldo is better than Lionel Messi!|trans-title=Pse Cristiano Ronaldo është më i mirë se Lionel Messi!|website=Zeenews.india.com|language=en|date=26 gusht 2012|accessdate=30 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130804194346/http://zeenews.india.com/exclusive/why-cristiano-ronaldo-is-better-than-lionel-messi_3863.html|archive-date=4 gusht 2013|url-status=live}}</ref> dhe pavarësisht se është këmbë-djathtë, ai zotëron një gjuajtje shumë të mirë edhe me të majtën.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2010/mar/24/the-question-inside-out-wingers|title=Why are so many wingers playing on the 'wrong' wings?|trans-title=Pse ka shumë anësorë në krahun e 'gabuar'?|publisher=The Guardian|language=en|author=Jonathan Wilson|date=24 mars 2010|accessdate=16 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826015823/https://www.theguardian.com/sport/blog/2010/mar/24/the-question-inside-out-wingers|archive-date=26 gusht 2016|url-status=live}}</ref> Ai renditet mes futbollistëve më të shpejtë të botës, si me top dhe pa top.<ref name="Bolt del calcio">{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28668.shtml|title=E' Ronaldo il Bolt del calcio|trans-title=Është Ronaldo Bolti i futbollit|publisher=Sport Mediaset|language=it|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924104915/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo28668.shtml|archive-date=24 shtator 2015|url-status=live}}</ref> Në aspektin teknik, Ronaldo ka evoluar disa herë në karrierën e tij. Te Sporting dhe në sezonin e tij të parë te Manchester United, ai luante zakonisht në rolin e anësorit tradicional në krahun e djathtë të mesfushës, ku ai kërkonte shpesh për të dërguar krosime në zonën kundërshtare. Në këtë pozicion, ai përdorte me saktësi shpejtësinë, nxitimin, dhe driblimet për tu përballur me kundërshtarët në duele një-kundër-një. Kështu Ronaldo u bë i njohur për driblimet e tij, duke shpalosur disa lloje driblimesh dhe kalimesh,<ref name="Bolt del calcio" /><ref name="Cristiano Ronaldo – Portogallo">{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/dossier/Sport/2008/europei-2008/campioni/portogallo-ronaldo.shtml?uuid=7b8731d6-2da2-11dd-ba2d-00000e251029&|title=Cristiano Ronaldo – Portogallo|trans-title=Cristiano Ronaldo – Portugali|website=ilsole24ore.com|language=it|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428065744/http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/dossier/Sport/2008/europei-2008/campioni/portogallo-ronaldo.shtml?uuid=7b8731d6-2da2-11dd-ba2d-00000e251029&|archive-date=28 prill 2014|url-status=live}}</ref> si ''pedalada'' ose e quajtur ndryshe ''biçikleta'' e cila u bë lëvizja e tij më e njohur;<ref name="Grantland">{{cite web|url=http://grantland.com/the-triangle/the-evolution-of-cristiano-ronaldo-real-madrid-manchester-united/|title=The Evolution of Cristiano Ronaldo|trans-title=Evolucioni i Cristiano Ronaldos|publisher=Grantland|language=en|author=Mike L. Goodman|date=22 shtator 2015|accessdate=25 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512095445/http://grantland.com/the-triangle/the-evolution-of-cristiano-ronaldo-real-madrid-manchester-united/|archive-date=12 maj 2016|url-status=dead}}</ref> ai gjithashtu njihet edhe për përdorimin e ''elásticos''.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11835/10773390/watch-ronaldos-elastico-nutmeg|title=WATCH: Ronaldo's elastico nutmeg!|publisher=Sky Sports|language=en|date=20 shkurt 2017|accessdate=8 prill 2020}}</ref> [[Skeda:Contrôle de Cristiano Ronaldo.jpg|parapamje|Ronaldo duke kontrolluar topin me gjoks gjatë një ndeshje kundër [[UD Almería|Almerías]] në La Liga. Në kulmin e tij, ai shquhej për shpejtësinë e jashtëzakonshme dhe atleticizmin.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/12/spanish-football/2009/12/11/1680966/real-madrids-cristiano-ronaldo-the-fastest-in-football|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo: The Fastest In Football – German Study|trans-title=Cristiano Ronaldo i Real Madridit: Më i shpejti në futboll|publisher=Goal.com|language=en|access-date=14 qershor 2019}}</ref> |alt=|majtas|250x250px]] Pas kalimit te Manchester United, Ronaldo pësoi një zhvillim rrënjësor fizik, duke formuar një trup muskulor e cila e lejon atë të ruajë zotërimin e topit, kurse këmbët e fuqishme i lejojnë që të ketë një kërcim të jashtëzakonshëm.<ref>{{cite web|url=http://www.inquisitr.com/1386948/cristiano-ronaldo-named-fittest-man-alive-by-mens-health-magazine-photos/|title=Cristiano Ronaldo Named Fittest Man Alive By Men's Health Magazine|trans-title=Cristiano Ronaldo është burri më në formë në botë nga revista e shëndetit të burrave|publisher=Inquisitr|language=en|accessdate=3 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140805111127/http://www.inquisitr.com/1386948/cristiano-ronaldo-named-fittest-man-alive-by-mens-health-magazine-photos/|archive-date=5 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Forca e tij dhe kërcimi, i kombinuar edhe me gjatësinë, aftësinë e gjuajtjeve me kokë, i japin atij avantazhin në duelet ajërore. Këto tipare e lejojnë atë të luajë edhe si sulmues pykë, duke e bërë atë një lojtar shumë të rrezikshëm në duelet ajërore brënda zonës kundërshtare; falë kësaj, Ronaldo ka shënuar një numër të madh të golave të tij me kokë.<ref name="sportsnet-molinaro">{{cite web|url=https://www.sportsnet.ca/soccer/ronaldo-vs-messi-case-ronaldo-worlds-greatest-player/|title=Ronaldo Vs. Messi: The Case For Ronaldo As World's Best Player|trans-title=Ronaldo vs. Messi: Çështja për Ronaldon si lojtari më i mirë i botës|publisher=Sportsnet|language=en|author=John Molinaro|accessdate=26 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627033937/https://www.sportsnet.ca/soccer/ronaldo-vs-messi-case-ronaldo-worlds-greatest-player/|archive-date=27 qershor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/blog/the-match/60/post/2896675/cristiano-ronaldo-stars-as-portugal-accept-fernando-santos-challenge-to-reach-the-euro-2016-final|title=Ronaldo, Portugal accept manager's challenge to reach Euro 2016 final|trans-title=Ronaldo, Portugalia pranon sfidën e trajnerit për të arritur finalen e Euro 2016|publisher=ESPN FC|language=en|author=Gabriele Marcotti|date=6 korrik 2016|accessdate=26 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627005549/http://www.espn.com/soccer/blog/the-match/60/post/2896675/cristiano-ronaldo-stars-as-portugal-accept-fernando-santos-challenge-to-reach-the-euro-2016-final|archive-date=27 qershor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/9870500/How-did-Cristiano-Ronaldo-score-his-incredible-header-against-Manchester-United.html|title=How did Cristiano Ronaldo score his incredible header against Manchester United?|trans-title=Si e shënoi Cristiano Ronaldo golin e tij të jashtëzakonshëm me kokë kundër Manchester United?|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|date=14 shkurt 2013|accessdate=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530150630/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-united/9870500/How-did-Cristiano-Ronaldo-score-his-incredible-header-against-Manchester-United.html|archive-date=30 maj 2013|url-status=live}}</ref> Ai është një lojtar që shquhet për rezistencën dhe shkallën e punës, duke bërë që mesatarja e tij e golave të përmirsohej ndjeshëm, sidmos pas zhvendosjes së tij në krahun e majtë të sulmit ku ju dha edhe liria për të kaluar në qëndër për të finalzuar aksione. Ai gjithashtu ka luajtur edhe në role krijuese për ekipet e tij, duke u tërhequr shpesh në mesfushë për të marrë topin, për të marrë pjesë në ndërtimin e aksioneve si dhe për të krijuar asiste për shokët e ekipit, kjo falë vizionit të tij të mirë dhe aftësisë së pasimeve.<ref name="Bolt del calcio" /><ref name="sportsnet-molinaro" /> Në sezonet e tij të fundit me United, Ronaldo luajti në një rol më sulmues dhe qëndror, duke u aktivizuar si [[Sulmuesi (futboll)|qëndër-sulmues]] dhe [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]]), dhe në disa raste me [[Mesfushori (futboll)|mesfushor sulmues]].<ref name="Stili i lojës"/> Ai u zhvillua në një golashënues prolifik, i aftë të finalizonte nga brënda dhe jashtë zone dhe nga distanca të largëta me gjuajtje të fuqishme dhe të sakta, kjo falë aftësive të tij.<ref name="sportsnet-molinaro" /><ref name="Stili i lojës">{{cite web|url=http://www.o-posts.com/news/champions-league/the-mechanization-of-cristiano-ronaldo-how-his-style-of-play-has-changed/|title=The Mechanization of Cristiano Ronaldo: How his style of play has changed|trans-title=Mekanizimi i Cristiano Ronaldos: Si ka ndryshuar stili i tij i lojës|publisher=O-Posts|language=en|date=13 shkurt 2012|url-status=dead|access-date=26 maj 2020|archive-date=21 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321004902/http://o-posts.com/news/champions-league/the-mechanization-of-cristiano-ronaldo-how-his-style-of-play-has-changed/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://eurofantasy.uefa.com/en/fantasy16/news-hub/2371737|title=#EUROfantasy Tipster: Paolo's team|trans-title=#EUROfantasy Tipster: Ekipi i Paolos|publisher=UEFA|language=en|date=10 qershor 2016|accessdate=14 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612174736/http://eurofantasy.uefa.com/en/fantasy16/news-hub/2371737|url-status=dead|archive-date=12 qershor 2016}}</ref> Gjatë kësaj kohe, ai u bë specialist i goditjeve standarte dhe i penalltive,<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.us/blog/espn-fc-united-blog/68/post/2075094/who-is-the-best-penalty-taker-and-saver-in-europe|title=Eden Hazard the new penalty taker king; Julio Cesar the best stopper|trans-title=Eden Hazard është mbreti i ri i penalltive; Julio Cesar pritësi më i mirë|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 tetor 2014|accessdate=18 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161114104846/http://www.espnfc.us/blog/espn-fc-united-blog/68/post/2075094/who-is-the-best-penalty-taker-and-saver-in-europe|archive-date=14 nëntor 2016|url-status=live}}</ref> duke u bërë i njohur edhe për goditje e lira me hark,<ref>{{cite web|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/telebest/sport/from-messi-to-ronaldo--the-worlds--best-freekick-takers-14784405.html|title=From Messi to Ronaldo – the world's best free kick takers|trans-title=Nga Messi te Ronaldo – gjuajtësit më të mirë të goditjeve të lira në botë|publisher=The Belfast Telegraph|language=en|accessdate=4 nëntor 2012}}</ref> edhe pse kjo aftësi pësoi rënje me kalimin e viteve.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11095/9804389/cristiano-ronaldo-free-kick-goals-are-rare-show-whoscoredcom-stats|title=Cristiano Ronaldo free-kick goals are rare|trans-title=Golat me goditje të lirë të Cristiano Ronaldo janë të rrallë|publisher=Sky Sports|language=en|author=Alistair Tweedale|date=14 prill 2015|accessdate=16 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160719133639/http://www.skysports.com/football/news/11095/9804389/cristiano-ronaldo-free-kick-goals-are-rare-show-whoscoredcom-stats|archive-date=19 korrik 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.latinpost.com/articles/93597/20151110/real-madrid-transfer-2015-time-sell-declining-cristiano-ronaldo-now.htm|title=The Time to Sell Declining Cristiano Ronaldo Is Now|trans-title=Koha për të shitur Cristiano Ronaldon në rënje është tani|publisher=Latin Post|language=en|author=David Salazar|date=10 nëntor 2015|accessdate=16 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806124052/http://www.latinpost.com/articles/93597/20151110/real-madrid-transfer-2015-time-sell-declining-cristiano-ronaldo-now.htm|archive-date=6 gusht 2016|url-status=dead}}</ref> Kur ekzekuton goditje të lira, Ronaldo njihet për përdorimin e teknikës ''Knuckleball'' (një gjuajtje e drejtë, pa hark dhe e fuqishme), e cila u bë e njohur nga braziliani [[ Juninho Pernambucano]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/7ff3d21d-6ff3-480b-b22c-3b198bad381f|title=Noughty Boys: No one hit a free-kick quite like Juninho Pernambucano|trans-title=Askush nuk gjuan një goditje të lirë si Juninho Pernambucano|publisher=BBC Sport|language=en|author=Carl Anka|date=12 dhjetor 2018|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212134537/https://www.bbc.co.uk/bbcthree/article/7ff3d21d-6ff3-480b-b22c-3b198bad381f|archive-date=12 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu ka përshtatur qëndrimin e tij karakteristik te topi, me këmbët që qëndrojnë të hapur nga njera-tjetra.<ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2018/06/16/football/cristiano-ronaldo-world-cup-portugual-commentary-intl-spt/index.html|title=Cristiano Ronaldo: Portuguese commentator goes wild over CR7|trans-title=Cristiano Ronaldo: Komentatori portugez çmnëdet për CR7|publisher=CNN|language=en|author=Chris Scott|date=16 qershor 2018|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224614/https://www.cnn.com/2018/06/16/football/cristiano-ronaldo-world-cup-portugual-commentary-intl-spt/index.html|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> I pyetur në lidhje me stilin unik të të goditur të enceve nga Ronaldo, ish ndihmës trajneri i Manchester United [[Mike Phelan]] ka deklaruar: "Njerëzit e vinin topin poshtë, largoheshin, vraponin dhe e godisnin. Ai solli një shfaqje më dinamike. Ai e vendos topin poshtë, niveli i përqendrimit është i lartë, ai merr sasinë e tij të caktuar të hapave prapa në mënyrë që këmbët e tij që do godas topin në vendin e përsosur për të goditur topin në vendin e ëmbël. Ai është showmani i fundit. Ai ka atë arrogancë të lehtë. Kur ai tërheq të shkurtrat lart dhe tregon kofshët e tij, ai po thotë 'Të gjitha sytë nga unë' dhe kjo po vazhdon. Ai e kupton anën e marketingut të saj. Mënyra se si ai shtrëngon dhe e vendos; bota po e shikon atë."<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/serie-a/967412/former-manchester-united-coach-reveals-cristiano-ronaldo-iconic-free-kick-stance/|title=Former Manchester United coach reveals why Cristiano Ronaldo takes free-kicks in his iconic style|trans-title=Ish trajneri i Manchester United zbulon se pse Cristiano Ronaldo gjuan goditjet e lira në stilin e tij ikonik|publisher=Fox Sports Asia|language=en|author=Sarthak Sharma|date=4 nëntor 2018|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215225822/https://www.foxsportsasia.com/football/serie-a/967412/former-manchester-united-coach-reveals-cristiano-ronaldo-iconic-free-kick-stance/|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Cristiano Ronaldo Real Madrid Gareth Bale Tottenham.jpg|parapamje|Pasi Ronaldo hyri në të tridhjetat, ai filloi të driblonte më pak.<ref name="evolves"/>|alt=|250x250px]] Te Real Madridi, Ronaldo vazhdoi të luante në një rol të avancuar, duke bërë që kontributi i tij në mbrojtje dhe krijueshmëria të kufizoheshin, edhe pse jo tërësisht.<ref name="Stili i lojës"/> Ai fillisht u aktivizua në rolin e qëndër sulmuesit nga trajnerët [[Manuel Pellegrini]] dhe [[José Mourinho]], por më pas u zhvendos në të majtë, duke pasur një rol taktik të lirë; ky pozicion e lejonte atë që kalonte në qëndër për të finalizuar krosime dhe për të shënuar, ose për të tërhequr mbrojtësit kundërshtar me lëvizjet e tij, duke krijuar hapsira për shokët e ekipit për të shënuar.<ref name="sportsnet-molinaro"/><ref name="Ronaldo's rise at Real"/><ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/why-manuel-pellegrini-could-be-forced-out-his-comfort-zone-beat-barcelona|title=Why Manuel Pellegrini could be forced out of his comfort zone to beat Barcelona|trans-title=Pse Manuel Pellegrini mund të detyrohet të dalë nga zona e tij e rehatit për të mposhtur Barcelonën|publisher=FourFourTwo|language=en|author=Michael Cox|date=17 shkurt 2014|accessdate=18 prill 2020}}</ref><ref name="Argument Ronaldo centrally Real"/><ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/how-liverpool-can-stop-cristiano-ronaldo|title=How Liverpool can stop Cristiano Ronaldo|trans-title=Si mund ta ndali Liverpooli Cristiano Ronaldon|publisher=FourFourTwo|language=en|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214183045/http://www.fourfourtwo.com/features/how-liverpool-can-stop-cristiano-ronaldo|archive-date=14 dhjetor 2014|url-status=dead}}</ref> Stili i kundërsulmeve të Realit e lejonte atë të kishte një vazhdimsi të mirë dhe të ishte efikas, e vërtetuar kjo nga rekordi mbreslënës i golave të shënuar ndër vite. Megjithatë, përveç aftësive si golashënues, Ronaldo ka marrë lëvdata edhe për aftësinë e tij si një krijues efikas në këtë rol.<ref name="The Most Underrated Man in Football">{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/978123-real-madrids-cristiano-ronaldo-the-most-underrated-man-in-football|title=Real Madrid's Cristiano Ronaldo: The Most Underrated Man in Football?|trans-title=Cristiano Ronaldo i Real Madridit: Njeriu më i nënvlerësuar në futboll?|publisher=Bleacher Report|language=en|accessdate=8 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409043039/http://bleacherreport.com/articles/978123-real-madrids-cristiano-ronaldo-the-most-underrated-man-in-football|archive-date=9 prill 2018|url-status=live}}</ref><ref name="flourish">{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1676581-did-jose-mourinhos-tactics-help-cristiano-ronaldo-flourish-at-real-madrid|title=Did Jose Mourinho's Tactics Help Cristiano Ronaldo Flourish at Real Madrid?|trans-title=A ndihmuan taktikat e Jose Mourinhos në lulëzimin e Cristiano Ronaldos te Real Madridi?|publisher=Bleacher Report|language=en|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619210739/http://bleacherreport.com/articles/1676581-did-jose-mourinhos-tactics-help-cristiano-ronaldo-flourish-at-real-madrid|archive-date=19 qershor 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thetimes.co.uk/article/real-madrid-v-liverpool-the-five-phases-of-cristiano-ronaldo-gxhqs8htq|title=Real Madrid v Liverpool: The five phases of Cristiano Ronaldo|trans-title=Real Madrid v Liverpool: Pesë fazat e Cristiano Ronaldos|publisher=The Times|language=en|author=Gabriele Marcotti|date=25 maj 2018|accessdate=28 qershor 2018}}</ref> Ky rol unik i tij është përshkruar nga analistët me etiketimet "anësor falso", "golashënues" dhe "sulmues", pasi Ronaldo pothuajse gjithnjë zhvendosej në qëndër me vrapimet e tij qëndrore drejt zonës kundërshtare, pavarësisht se duhej të ishte në krahun e majtë.<ref name="Ronaldo's rise at Real">{{cite web|url=https://www.football-italia.net/125639/cristiano-ronaldos-rise-real-madrid|title=Cristiano Ronaldo's rise at Real Madrid|trans-title=Rritja e Cristiano Ronaldos te Real Madridi|publisher=Football Italia|language=en|author=Jon Driscoll|date=2 gusht 2018|accessdate=18 prill 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/blog/name/93/post/1839626/headline|title=Bale and Ronaldo comparisons not so ridiculous|trans-title=Krahasimet Bale Ronaldo jo aq qesharake|publisher=ESPN FC|language=en|author=Martin Laurence|date=11 shkurt 2013|accessdate=18 prill 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/club/real-madrid/86/blog/post/2824537/real-madrid-prepare-for-a-post-cristiano-ronaldo-era|title=Are Real Madrid ready for life without Cristiano Ronaldo?|trans-title=A është Real Madridi gati për jetë pa Cristiano Ronaldon?|publisher=ESPN FC|language=en|author=Mike Goodman|date=8 mars 2016|accessdate=18 prill 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/club/real-madrid/86/blog/post/3418861/cristiano-ronaldo-evolving-into-an-effective-striker-for-real-madrid|title=Cristiano Ronaldo evolving into an effective striker for Real Madrid|trans-title=Cristiano Ronaldo po evolon në një sulmues efektiv për Real Madridin|publisher=ESPN FC|language=en|author=Robbie Dunne|date=14 mars 2018|accessdate=18 prill 2020}}</ref> Nga viti 2013 e në vijim, nën drejtimin e trajnerit [[Carlo Ancelotti]], ai e përshtati në mënyrë të suksesshme stilin e tij të lojës më efektet fizike të moshës në rritje, duke pakësuar në mënyrë të përgjithshme lëvizjen me top dhe lëvizjen e përgjithshme në fushë. Kjo gjë bëri që mestarja e tij e asisteve dhe driblimeve të suksesshme të pësonte rënje, duke bërë që ai të përqëndrohej më shumë në shënimin e golave dhe krijimin e rasteve në distanca të shkurtra.<ref name="Grantland" /><ref name="Argument Ronaldo centrally Real">{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/club/name/86/blog/post/2055111/headline|title=The argument for playing Cristiano Ronaldo centrally at Real Madrid|trans-title=Argumenti për aktivizimin e Cristiano Ronaldos në qëndër te Real Madridi|publisher=ESPN FC|language=en|author=Nicholas Rigg|date=25 shtator 2014|accessdate=14 dhjetor 2014}}</ref><ref name="Cristiano Ronaldo's evolution">{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10657507/cristiano-ronaldo8217s-evolution-could-he-really-play-beyond-the-age-of-40|title=Cristiano Ronaldo's evolution: Could he really play beyond the age of 40?|trans-title=Evolucioni i Cristiano Ronaldos: A mund të luajë vërtet ai deri në moshën 40 vjeç?|publisher=Sky Sports|language=en|author=Adam Bate|date=15 nëntor 2016|accessdate=28 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629021805/http://www.skysports.com/football/news/11095/10657507/cristiano-ronaldo8217s-evolution-could-he-really-play-beyond-the-age-of-40|archive-date=29 qershor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://m.espn.com/soccer/blogs/blogpost?w=1invg&i=TOP&id=2105117&topslot=1&wjb=|title=Real Madrid vs. Barcelona: Clasico promises goals aplenty|trans-title=Real Madrid vs. Barcelona: Klasikja premton shumë gola|publisher=ESPN FC|language=en|author=Graham Hunter|date=23 tetor 2014|accessdate=28 qershor 2018}}</ref> Që nga viti 2017, Ronaldo e përshtati sërisht stilin e tij të lojës, duke luajtur si një qëndër-sulmues i lirë nën drejtimin e trajnerit [[Zinedine Zidane]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/05/10/cristiano-ronaldo-joins-illustrious-list-players-reinvented/|title=Cristiano Ronaldo joins illustrious list of players who reinvented themselves in a new position|trans-title=Cristiano Ronaldo i bashkohet listës ilustruese të lojtarëve që rikrijuan veten në një pozicion të ri|publisher=The Telegraph|language=en|date=10 maj 2017|accessdate=28 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529064430/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/05/10/cristiano-ronaldo-joins-illustrious-list-players-reinvented/|archive-date=29 maj 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/29326/10842815/cristiano-ronaldo-can-become-great-centre-forward-says-gary-neville|title=Cristiano Ronaldo can become great centre-forward, says Gary Neville|trans-title=Cristiano Ronaldo mund të bëhet një qëndër-sulmues i madh, thotë Gary Neville|publisher=Sky Sports|language=en|date=20 prill 2017|accessdate=28 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529054101/http://www.skysports.com/football/news/29326/10842815/cristiano-ronaldo-can-become-great-centre-forward-says-gary-neville|archive-date=29 maj 2018|url-status=live}}</ref> Në këtë rol, Ronaldo vazhdoi të ruante rekordin e tij mbreslënës të shënimit të golave si dhe fitoi lavdërime nga media për lëvizjet e tij inteligjente me dhe pa top, pozicionimin e shkëlqyer, kombinimet me shokët e ekipit, finalizimin cinik dhe oportunizmin.<ref>{{cite web|url=https://medium.com/football-crunching/valuing-off-the-ball-movement-59d1b6d0a69d|title=Valuing Off-the-ball Movement|trans-title=Duke vlerësuar lëvizjet pa top|publisher=Medium|language=en|author=Ricardo Tavares|date=13 janar 2020|accessdate=26 prill 2020}}</ref> Ai gjithashtu u komplimentua për aftësinë për tju shpërtuar markimit të mbrojtësve kundërshtar, për të gjetur hapsira në zonën kundërshtare dhe shënimin e golave me vetëm disa prekje ose raste.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/why-cristiano-ronaldo-has-been-real-madrids-major-problem-season-he-can-also-be-their|title=Why Cristiano Ronaldo has been Real Madrid's major problem this season... but he can also be their solution|trans-title=Pse Cristiano Ronaldo ka qënë problemi madhor i Real Madridit këtë sezon... por ai mund të jetë gjithashtu zgjidhja e tyre|publisher=FourFourTwo|language=en|author=Thore Haugstad|date=13 shkurt 2018|accessdate=26 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627005805/https://www.fourfourtwo.com/features/why-cristiano-ronaldo-has-been-real-madrids-major-problem-season-he-can-also-be-their|archive-date=27 qershor 2018|url-status=live}}</ref> Në sezonin e tij të parë te Juventusi, Ronaldo luajti në disa pozicione të ndryshme sulmuese nën drejtimin e trajnerit [[Massimiliano Allegri]], në varësi se me kë luante në sulm. Pavarësisht se te Reali luante një rol shumë sulmues, te Juventusi ai funksiononte në një rol të lirë, më së shumti në pozicionin e tij trandicional në krahun e majtë në formacionin 4–2–3–1 ose 4–3–3, ku ai ndërronte shpesh krahët me [[Mario Mandžukić]].<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/blog/espn-fc-united/68/post/3779061/juventus-twin-towers-of-ronaldomandzukic-to-provide-a-unique-test-for-atleticos-stingy-defence|title=Juventus' twin towers of Ronaldo, Mandzukic to provide a unique test for Atletico's stingy defence|trans-title=Kullat binjake të Juvenuts Ronaldo, Mandzukic do të japin një test unik për mbrojtjen e fortë të Atleticos|publisher=ESPN FC|language=en|author=Michael Cox|date=19 shkurt 2019|accessdate=30 prill 2019}}</ref> Në këtë rol, ai mund të zbriste në thellësi ose të kalonte në krahun e djathtë për të fituar topin dhe të përfshihej më shumë në ndërtimin e aksioneve; si pasoj e kësaj, pavarësisht golave që shënonte vetë, ai filloi të krijonte raste më shpesh se sa kishte bërë në sezonet e fundit te Real Madridi. Kur ishte pa top, Ronaldo ishte i aftë të krijonte hapsira për shokët e ekipit me lëvizjet e tij, inkursionet drejt zonës kundërshtare, si dhe ishte i aftë të finalizonte krosimet nga krahët.<ref name="Ronaldo's free role with Juventus is a headache for Sarri">{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/italian-serie-a/story/3958370/ronaldos-free-role-with-juventus-is-a-headache-for-sarri-how-can-he-work-around-his-star|title=Ronaldo's free role with Juventus is a headache for Sarri. How can he work around his star?|trans-title=Roli i lirë i Ronaldos është një dhimbje koke për Sarrin. Si mund të punojë ai rreth yllit të tij?|publisher=ESPN FC|language=en|author=Stewart Robson|date=5 tetor 2019|accessdate=12 tetor 2019}}</ref> Në disa raste ai krijoi një partneritet me Mandžukić në formacionin 4–3–1–2, 4–4–2, ose 3–5–2.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com.au/football/blog/marcottis-musings/62/post/3606914/cristiano-ronaldo-conundrum-how-should-max-allegri-use-juventus-star|title=Cristiano Ronaldo conundrum: How should Max Allegri use Juventus' star?|trans-title=Përmbledhja e Cristiano Ronaldos? Si duhet ta përdori Allegri yllin e Juventusit?|publisher=ESPN FC|language=en|author=Gabriele Marcotti|date=22 gusht 2018|accessdate=30 prill 2019|ref=none}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/128820/dybala-gives-allegri-headache|title=Dybala gives Allegri a headache|trans-title=Dybala i jep dhimbje koke Allegrit|publisher=Football Italia|language=en|author=Gaby McKay|date=3 tetor 2018|accessdate=30 prill 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/12961/11572135/is-cristiano-ronaldo-undergoing-another-evolution-at-juventus|title=Is Cristiano Ronaldo undergoing another evolution at Juventus?|trans-title=A po kalon një tjetër evolucion Cristiano Ronaldo te Juventusi?|publisher=Sky Sports|language=en|author=James Walker-Roberts|date=6 dhjetor 2018|accessdate=30 prill 2019}}</ref> Ronaldo vazhdoi të luante në një rol të ngjashëm edhe në sezonin e tij të dytë, këtë herë nën drejtimin e [[Maurizio Sarri]]t.<ref name="Ronaldo's free role with Juventus is a headache for Sarri"/> ===Pritja=== {{quote box|width=30%|quote="Në gjashtë vitet që Manchester United e pati atë, ju thjesht patë që loja u rrit gjatë gjithë kohës, dhe ai ishte një lojtar fantastik. Tani e shihni lojtarin e kompletuar. Vendimmarrja e tij, pjekuria e tij, përvoja e tij, plus të gjitha aftësitë e shkëlqyera që ai ka, të gjitha e bëjnë atë lojtar të kompletuar."|source=– Ish trajneri Alex Ferguson, janar 2013<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/jan/09/cristiano-ronaldo-complete-alex-ferguson|title=Cristiano Ronaldo is the 'complete player', admits Sir Alex Ferguson|trans-title=Cristiano Ronaldo është një 'lojtar i kompletuar'|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=9 janar 2013|accessdate=25 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903153638/http://www.theguardian.com/football/2013/jan/09/cristiano-ronaldo-complete-alex-ferguson|archive-date=3 shtator 2014|url-status=live}}</ref>}} Ronaldo konsiderohet si një nga dy lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij, sëbashku me argjentinasin Lionel Messi.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/story/messi-ronaldo-the-future/index.html|title=A future without Messi and Ronaldo|trans-title=Një e ardhme pa Messin dhe Ronaldon|publisher=Goal.com|language=en|author=Paul Macdonald|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/story/messi-ronaldo-changing-face-of-football/index.html|title=Messi and Ronaldo: Changing the face of football|trans-title=Messi dhe Ronaldo: Duke ndryshuar faqen e futbollit|publisher=Goal.com|language=en|author=Peter Staunton|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.co.uk/football/whoever-wins-the-ballon-d-or-the-messi-ronaldo-duopoly-is-coming-to-an-end_sto5054730/story.shtml|title=Whoever wins the Ballon d'Or, the Messi-Ronaldo duopoly is coming to an end|trans-title=Kushdo ta fitojë Topin e artë, dyshes Messi-Ronaldo po i vjen fundi|publisher=Eurosport|language=en|author=Thore Haugstad|date=11 janar 2016|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tifofootball.com/features/will-cristiano-ronaldos-departure-hasten-the-end-of-the-greatest-era/|title=Will Cristiano Ronaldo's Madrid departure hasten the end of the 'Greatest' era?|trans-title=A do të përshpejtojë largimi Cristiano Ronaldos nga Madridi fundin e epokës së 'Madhe'?|publisher=Tifo Football|language=en|author=John Brewin|date=16 korrik 2018|accessdate=11 gusht 2018|archive-date=11 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811132449/https://www.tifofootball.com/features/will-cristiano-ronaldos-departure-hasten-the-end-of-the-greatest-era/|url-status=dead}}</ref> Pasi fitoi Topin e Artë të parë në moshën 23 vjeç me një rekord votash, debati publik në lidhje me cilësitë e tij si lojtar u zhvendos përtej statusit të tij në futbollin bashkëkohor në mundësinë që ai të ishte një nga lojtarët më të mëdhenj të të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/top-50-greatest-footballers-all-time-pele-maradona-messi-ronaldo-included-best-soccer-1624974|title=Top 50 Greatest Footballers of All-Time – Pelé, Maradona, Messi And Ronaldo Included in the Best Soccer Players Ever List|trans-title=50 futbollistët më të mëdhenjë të të gjitha kohërave|publisher=IBT|language=en|date=10 korrik 2014|accessdate=7 gusht 2014|quote=CR7 renditet i 7ti dhe për një arsye të mirë. Ai ka treguar pak shenja që nuk do të vazhdojë të jetë ylli më ndriçues te një ekip i Real Madridit i mbushur me lojtarë të klasit botëror. I kritkuar më parë për mungesë produkti përfundimtar, ai është zhvilluar në lojtarin më efikas në botë, një dëshmi e dëshirës së tij të pamëshirshme për vetë-përmirësim, i cili gjithashtu mund të shihet në atletizmin e tij fenomenal.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812193256/http://www.ibtimes.com/top-50-greatest-footballers-all-time-pele-maradona-messi-ronaldo-included-best-soccer-1624974|archive-date=12 gusht 2014|url-status=live}}</ref> I vlerësuar për rekordin e golave mbresëlënës dhe të qëndrueshëm,<ref>{{cite web|url=http://www.givemesport.com/734756-cristiano-ronaldo-is-the-worlds-greatest-ever-goal-scorer|title=Cristiano Ronaldo is the world's greatest ever goal scorer|trans-title=Cristiano Ronaldo është golashënuesi më i madh ndonjëherë i botës|publisher=GiveMeSport|language=en|author=Ryan Danny|date=2017|accessdate=21 janar 2018|archive-date=22 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180122072002/http://www.givemesport.com/734756-cristiano-ronaldo-is-the-worlds-greatest-ever-goal-scorer|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2017/06/07/5937e189468aeb72498b45a2.html|title=Cristiano Ronaldo is the greatest goalscorer of all time|trans-title=Cristiano Ronaldo është golashënuesi më i madh i të gjitha kohërave|publisher=Marca|language=en|author=Graham Ruthven|date=7 qershor 2017|accessdate=21 janar 2018}}</ref> Ronaldo konsiderohet një lojtar vendimtar që është gjithashtu një ndryshues i lojës,<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-will-miss-ronaldo-says-lampard-1775367.html|title=Manchester United will miss Ronaldo says Lampard|trans-title=Manchester United do ta ndjej mungesën e Ronaldos, thotë Lampard|publisher=The Independent|language=en|author=Gareth Purnell|location=Londër|date=21 gusht 2009|accessdate=22 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212082407/http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-will-miss-ronaldo-says-lampard-1775367.html|archive-date=12 shkurt 2013|url-status=live}}</ref> veçanërisht në situata të rëndësishme dhe me presion të lartë.<ref>{{cite web|url=http://nordic.businessinsider.com/cristiano-ronaldo-or-lionel-messi-the-winner-is-clear-for-big-games-2018-4?r=US&IR=T|title=We analysed who the better big-game player is, Cristiano Ronaldo or Lionel Messi – and the stats show the winner is clear|trans-title=Ne analizuam se kush është lojtari më i mirë i ndeshjeve të mëdha, Cristiano Ronaldo ose Lionel Messi – dhe statistikat që tregojnë fituesin janë të qarta|publisher=Business Insider|language=en|author=Alan Dawson|date=13 prill 2018|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.qt.com.au/news/cristiano-ronaldo-kills-off-paris-saintgermain-to-/3354487/|title=Scary proof Ronaldo is the ultimate big game player|trans-title=Provat e frikshme tregojnë që Ronaldo është lojtari i fundit i ndeshjeve të madhe|publisher=The Queensland Times|language=en|author=David Weiner|date=7 mars 2018|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/football/european/ronaldo-has-become-king-of-the-biggame-occasion-for-real-madrid-36776116.html|title=Ronaldo has become king of the big-game occasion for Real Madrid|trans-title=Ronaldo është mbreti i ndeshjeve të mëdha për Real Madridin|publisher=Belfast Telegraph|language=en|author=Robert Jones|date=5 prill 2018|accessdate=8 qershor 2018}}</ref> [[Skeda:SK 20170808 214655 (36289315022).jpg|parapamje|majtas|Një tifoz i [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] (majtas; në atë kohë klubi aktual i Ronaldos) dhe [[Manchester United F.C.|Manchester Unitedit]] (djathtas; ish klubi i Ronaldos) me fanellat e Ronaldos me numrin 7 në ndeshjen [[ UEFA Super Kupa 2017|UEFA Super Kupës 2017]].]] Ronaldo dallohet për etikën e tij të punës, kushtëzimin elitar të trupit dhe përkushtimin për përmirësim në fushën e stërvitjes, si dhe vlerësohet si një udhëheqës natyror.<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/pitchside-europe/ronaldo-became-world-best-inside-story-094104722.html|title=How Ronaldo became the world's best: the inside story|trans-title=Si u bë Ronaldo më i miri i botës: historia e brëndshme|publisher=Yahoo!|language=en|date=5 mars 2013|accessdate=13 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308105353/http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/pitchside-europe/ronaldo-became-world-best-inside-story-094104722.html|url-status=dead|archive-date=8 mars 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2016/07/11/football/cristiano-ronaldo-euro-2016/index.html|title=Cristiano Ronaldo: Is Euro 2016 triumph his greatest achievement?|trans-title=Cristiano Ronaldo: A është triumfi në Euro 2016 arritja e tij më e madhe|publisher=CNN|language=en|accessdate=28 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180328165731/https://edition.cnn.com/2016/07/11/football/cristiano-ronaldo-euro-2016/index.html|archive-date=28 mars 2018|url-status=live}}</ref> Duke shkruar për "angazhimin e tij të jashtëzakonshëm për përgatitjen fizike", Adam Bate i [[Sky Sports]] shton, "Përkushtimi është një pjesë e madhe e qëndrimit në majë dhe përqëndrimi i Ronaldos është ndoshta i pashembullt brenda lojës".<ref name="evolves">{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/10657507/cristiano-ronaldo8217s-evolution-could-he-really-play-beyond-the-age-of-40|title=Cristiano Ronaldo's evolution: Could he really play beyond the age of 40?|trans-title=Evolucioni i Cristiano Ronaldos: Ai mund të luajë ai deri në moshën 40 vjeçare?|publisher=Sky Sports|language=en|author=Adam Bate|date=15 nëntor 2016|accessdate=1 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001142304/https://www.skysports.com/football/news/11095/10657507/cristiano-ronaldo8217s-evolution-could-he-really-play-beyond-the-age-of-40|archive-date=1 tetor 2018|url-status=live|ref=none}}</ref> Shtytja dhe vendosmëria e tij për të pasur sukses janë nxitur nga një dëshirë për t'u folur përkrah [[Pelé]]s dhe [[Diego Maradona|Diego Maradonës]] pasi ai të tërhiqet nga futbolli.<ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/cristiano-ronaldo-says-no-idea-3620117|title=Cristiano Ronaldo says he has no idea how much money he has|trans-title=Cristiano Ronaldo thotë se ai nuk e ka idenë sa para ka|publisher=Daily Mirror|language=en|location=Londër|accessdate=5 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612151241/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/cristiano-ronaldo-says-no-idea-3620117|archive-date=12 qershor 2018}}</ref> Megjithatë, në disa raste ai është akuzuar edhe për simulime kur ka pësuar ndërhyrje.<ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/1844766#slide6|title=10 Biggest Divers in World Football §&nbsp;6. Cristiano Ronaldo|trans-title=10 simuluesit më të mëdhenjë në botën e futbollit §&nbsp;6. Cristiano Ronaldo|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Tom Sunderland|date=11 nëntor 2013|accessdate=8 qershor 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup/10935074/Arjen-Robben-joins-list-of-top-9-football-divers-of-all-time-but-where-does-he-rank-compared-to-the-others.html|title=Arjen Robben joins list of top 9 football divers of all time, but where does he rank compared to the others?|trans-title=Arjen Robben i bashkohet listës së top 9 simuluesve të të gjitha kohërave, por ku renditet ai në krahasim me të tjerët|publisher=The Telegraph|language=en|author=Oliver Pickup|date=30 qershor 2014|accessdate=30 dhjetor 2017|quote='''6. Cristiano Ronaldo'''}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.sport-english.com/en/news/sir-alex-ferguson-admits-cristiano-ronaldo-was-diver-4734422|title=Sir Alex Ferguson admits Cristiano Ronaldo was a diver|trans-title=Sir Alex Ferguson pranon se Cristiano Ronaldo ishte një simulues|publisher=Sport English|language=en|date=2015|accessdate=8 qershor 2018|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141258/https://www.sport-english.com/en/news/sir-alex-ferguson-admits-cristiano-ronaldo-was-diver-4734422|url-status=dead}}</ref> Përveç kësaj, ai është kritikuar herë pas here në fillim të karrierës së tij nga trajneri Alex Ferguson, shokët e ekipit dhe media për të qenë një lojtar egoist dhe pompoz.<ref name="Ronaldo selfish">{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/rio-ferdinand-claims-cristiano-ronaldo-4267114|title=Rio Ferdinand claims Cristiano Ronaldo was once blasted by Sir Alex Ferguson for playing selfishly|trans-title=Rio Ferdinand tregon se një herë Cristiano Ronaldo u kritikua nga Sir Alex Ferguson për shkak se luante në mënyrë egoiste|publisher=Daily Mirror|language=en|author=Jim Daly|location=Londër|date=16 shtator 2014|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219083945/http://www.mirror.co.uk/sport/football/news/rio-ferdinand-claims-cristiano-ronaldo-4267114|archive-date=19 dhjetor 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehardtackle.com/2014/wayne-rooney-hits-out-at-selfish-cristiano-ronaldo-shrugs-off-scholes-strange-criticism/|title=Wayne Rooney Hits Out At 'Selfish' Cristiano Ronaldo, Shrugs Off Scholes' 'Strange' Criticism|trans-title=Wayne Rooney flet rreth Cristiano Ronaldos 'arrogant', ngre kritikën e 'çuditshme' të Scholes|publisher=The Hard Tackle|language=en|accessdate=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714091901/http://www.thehardtackle.com/2014/wayne-rooney-hits-out-at-selfish-cristiano-ronaldo-shrugs-off-scholes-strange-criticism/|archive-date=14 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> Gjatë karrierës së tij, Ronaldo është përshkruar se ka një "imazh arrogant" në fushë,<ref name="FPMH">{{cite web|url=https://www.footballparadise.com/blood-sweat-foundation-legacy-cristiano-ronaldo/|title=Blood, sweat and toil: The foundations for the legacy of Cristiano Ronaldo|trans-title=Gjak, djersë dhe mundim: themelet për trashëgiminë e Cristiano Ronaldos|publisher=[[Football Paradise]]|language=en|author=Marco Heta|date=8 qershor 2018|accessdate=8 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141107/https://www.footballparadise.com/blood-sweat-foundation-legacy-cristiano-ronaldo/|archive-date=12 qershor 2018|url-status=live|ref=none}}</ref> me portugezin i cili deklaroi se ai ishte bërë një "viktimë" për shkak të mënyrës se si ai u portretizua në media.<ref name="Personaliteti">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2012/11/08/sport/football/cristiano-ronaldo-interview/index.html|title=Ronaldo admits perceived arrogance has cost him|trans-title=Ronaldo pranon se arroganca e perceptuar i ka kushtuar atij|publisher=CNN|language=en|date=8 nëntor 2012|accessdate=23 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122071522/http://edition.cnn.com/2012/11/08/sport/football/cristiano-ronaldo-interview/index.html|archive-date=22 nëntor 2012|url-status=live}}</ref> Ai shpesh është parë duke u ankuar, duke bërë gjeste dhe duke skuqur ndërsa përpiqet të frymëzojë skuadrën e tij drejt fitores,<ref name="FPMH"/> me Ronaldon që këmbëngul që natyra e tij konkurruese nuk duhet të gabohet për arrogancë.<ref name="Personaliteti"/> Trajnerët e tij, shokët e ekipit dhe gazetarë të ndryshëm kanë komentuar se ky reputacion ka shkaktuar një imazh të padrejtë ndaj tij.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1381618/jose-mourinho-claims-cristiano-ronaldo-deserved-to-win-ballon-d%27or|title=Jose Mourinho claims Cristiano Ronaldo deserved to win Ballon d'Or|trans-title=Jose Mourinho prentendon se Cristiano Ronaldo e meritonte ta fitonte Topin e Artë|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2013|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140513032710/http://www.espnfc.com/news/story/_/id/1381618/jose-mourinho-claims-cristiano-ronaldo-deserved-to-win-ballon-d%27or|archive-date=13 maj 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2013/09/10/en/football/real_madrid/1378834274.html|title=Pepe: "Cristiano is a symbol"|trans-title=Pepe: "Cristiano është një simbol"|publisher=Marca|language=en|location=Madrid|date=10 shtator 2013|accessdate=10 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130913013826/http://www.marca.com/2013/09/10/en/football/real_madrid/1378834274.html|archive-date=13 shtator 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/12087/9115007/ballon-dor-cristiano-ronaldos-improved-image-helped-win-says-guillem-balague|title=Ballon d'Or: Cristiano Ronaldo's improved image helped win, says Guillem Balague|trans-title=Topi i Artë: Imazhi i përmirësuar i Cristiano Ronaldo ndihmoi në fitore, thotë Guillem Balague|publisher=Sky Sports|language=en|date=14 janar 2014|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116014128/https://www.skysports.com/football/news/12087/9115007/ballon-dor-cristiano-ronaldos-improved-image-helped-win-says-guillem-balague|archive-date=16 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> Në vitin 2014, Ronaldo i tha ''[[France Football]]'' se kishte bërë një "gabim" kur tha në vitin 2011, "Njerëzit janë xheloz për mua pasi unë jam i pasur, i pashëm dhe një lojtar i shkëlqyeshëm", duke shtuar se ai ishte pjekur që nga atëherë dhe tifozët e kuptojnë atë të mirë.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/sport/story/276161.html|title=Ronaldo regrets 'jealousy' remark|trans-title=Ronaldo pendohet për komentet e "xhelozisë"|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2014|accessdate=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20141218030459/http://www.espn.co.uk/football/sport/story/276161.html|archive-date=18 dhjetor 2014|url-status=live}}</ref> ===Festimet e golave=== Ronaldo ka pasur disa lloje të festimeve të golave në karrierën e tij, përfshirë një festim e cila mori një vëmëndje të madhe në media, ku ai shkonte te kamera jashtë vijave të fushës dhe vendoste dorën e tij në mjekërr.<ref name="FIFA 18 celebrations"/><ref name="Ronaldo-Goal_Celebrations">{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2706975-chronology-of-cristiano-ronaldo-told-through-his-goal-celebrations#slide2|title=Chronology of Cristiano Ronaldo Told Through His Goal Celebrations|trans-title=Kronologjia e Cristiano Ronaldos e treguar përmes festimeve të golave të tij|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Karl Matchett|date=3 maj 2017|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223301/https://bleacherreport.com/articles/2706975-chronology-of-cristiano-ronaldo-told-through-his-goal-celebrations#slide2|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Ronaldo’s new goal celebration"/> Megjithatë, pasi shënon një gol, Ronaldo zakonisht feston me një "kërcim të furishëm" dhe "kthesë", para se të ulet në tokë "si një shqiponjë",<ref name="Ronaldo-Goal_Celebrations"/> duke bërë pozën e tij karakteristike,<ref name="Ronaldo’s new goal celebration">{{cite web|url=https://www.foxsports.com/soccer/story/everyone-mocks-cristiano-ronaldos-new-goal-celebration-including-his-own-son-112016|title=Everyone mocks Cristiano Ronaldo's new goal celebration, including his own son|trans-title=Të gjithë e tallin festimin e ri të golit të Cristiano Ronaldos, përfshirë edhe djali i tij|publisher=Fox Sports|language=en|author=Caitlin Murray|date=9 dhjetor 2016|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223301/https://www.foxsports.com/soccer/story/everyone-mocks-cristiano-ronaldos-new-goal-celebration-including-his-own-son-112016|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> në të njëjtën kohë duke bërtitur "Sí" (po në gjuhën italiane dhe spanjolle);<ref name="FIFA 18 celebrations"/><ref>{{cite web|url=https://www.joe.co.uk/sport/cristiano-ronaldo-celebration-166745|title=What does Cristiano Ronaldo's goal celebration mean?|trans-title=Çfarë do të thotë festimi i golit i Cristiano Ronaldos|website=joe.co.uk|language=en|author=Simon Lloyd|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215231528/https://www.joe.co.uk/sport/cristiano-ronaldo-celebration-166745|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> kështu, në media ky festim karakteristik i tij është dubluar "Sii!".<ref name="FIFA 18 celebrations"/><ref name="Ronaldo-Goal_Celebrations" /><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/blog/the-toe-poke/65/post/3214519/little-fan-absolutely-nails-cristiano-ronaldo-goal-celebration|title=Little fan absolutely nails Cristiano Ronaldo goal celebration|trans-title=Tifozi i vogël e qan festimin e golit të Cristiano Ronaldos|publisher=ESPN FC|language=en|author=Chris Wright|date=27 shtator 2017|accessdate=13 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215222939/http://www.espn.com/soccer/blog/the-toe-poke/65/post/3214519/little-fan-absolutely-nails-cristiano-ronaldo-goal-celebration|archive-date=15 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref> ===Krahasimet me Lionel Messin=== [[Skeda:Cristiano Ronaldo and Lionel Messi - Portugal vs Argentina, 9th February 2011.jpg|parapamje|djathtas|200px|Ronaldo me [[Lionel Messi]]n para një ndeshje miqësore ndërkombëtare midis [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] dhe [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinës]] në shkurt 2011.]] Të dy lojtarët kanë shënuar në të paktën dy finale të UEFA Ligës së Kampioneve dhe kanë thyer barrierën e 50 golave në një sezon rregullisht. Gazetarët dhe ekspertët sportivë argumentojnë rregullisht meritat individuale të të dy lojtarëve në një përpjekje për të argumentuar se kush sipas atyre se është lojtari më i mirë në futbollin modern.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/10923614/World-Cup-2014-Cristiano-Ronaldos-personal-duel-with-Lionel-Messi-is-affecting-his-performances-for-Portugal.html|title=Cristiano Ronaldo's personal duel with Lionel Messi is affecting his performances for Portugal|trans-title=Dueli personal i Cristiano Ronaldos me Lionel Messin po ndikon në performancat e tij për Portugalinë|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Chris Mendes|location=Londër|date=24 qershor 2014|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007135938/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/10923614/World-Cup-2014-Cristiano-Ronaldos-personal-duel-with-Lionel-Messi-is-affecting-his-performances-for-Portugal.html|archive-date=7 tetor 2014|url-status=live}}</ref> Rivaliteti i tyre është krahasuar me rivalitetet sportive të tilla si rivaliteti [[Muhammad Ali]]–[[Joe Frazier]] në boks, rivaliteti Borg–McEnroe në tenis, dhe rivaliteti [[Ayrton Senna]]–[[Alain Prost]] nga garat me makina në [[Formula Një]].<ref>{{cite web|url=http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/5842703/el-clasico-all-ronaldo-vs-messi|title=The game's best rivalry|trans-title=Rivaliteti më i mirë i lojës|publisher=ESPN FC|language=en|author=Graham Hunter|date=28 nëntor 2010|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006150207/http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/5842703/el-clasico-all-ronaldo-vs-messi|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/news/21227/7235124/messi-v-ronaldo|title=Messi v Ronaldo|publisher=Sky Sports|language=en|date=17 tetor 2011|url-status=dead|access-date=28 maj 2020|archive-date=6 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006105413/http://www.skysports.com/news/21227/7235124/messi-v-ronaldo}}</ref> Disa komentues zgjedhin të analizojnë fizikun dhe stilin e lojës të ndryshëm së të dyve,<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html|title=Ronaldo May Look Like the Best, but There Is Someone Better|trans-title=Ronaldo mund të duket si më i miri, por është dikush më i mirë|publisher=The New York Times|language=en|author=Rob Hughes|date=13 shtator 2011|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701061906/http://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html|archive-date=1 korrik 2015|url-status=live}}</ref> ndërsa një pjesë e debatit rrotullohet rreth personaliteteve të kundërta të dy lojtarëve: Ronaldo nganjëherë përshkruhet si "arrogant" dhe person që do të duket, ndërsa Messi portretizohet si "i turpshëm" dhe me karakter të përulur.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2009/may/26/cristiano-ronaldo-lionel-messi-champions-league|title=Cristiano Ronaldo versus Lionel Messi pits showman against shy man|trans-title=Cristiano Ronaldo kundër Lionel Messin vendos showmanin kundër njeriut të turpshëm|publisher=The Guardian|language=en|author=Paul Hayward|location=Londër|date=26 maj 2009|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009050509/http://www.theguardian.com/football/blog/2009/may/26/cristiano-ronaldo-lionel-messi-champions-league|archive-date=9 tetor 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/theobserver/2013/nov/24/cristiano-ronaldo-real-madrid-portugal-football|title=Cristiano Ronaldo: he's got a god-given talent – and he knows it|trans-title=Cristiano Ronaldo: ai ka një talent të dhënë nga zoti – dhe ai e di këtë|publisher=The Guardian|language=en|author=Tim Lewis|location=Londër|date=24 nëntor 2013|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006163656/http://www.theguardian.com/theobserver/2013/nov/24/cristiano-ronaldo-real-madrid-portugal-football|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-last-word-crunch-time-for-lionel-messi-and-cristiano-ronaldo-9537924.html|title=Crunch time for Lionel Messi and Cristiano Ronaldo|trans-title=Koha e krizës për Lionel Messin dhe Cristiano Ronaldon|publisher=The Independent|language=en|author=Michael Calvin|date=15 qershor 2014|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006094101/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-last-word-crunch-time-for-lionel-messi-and-cristiano-ronaldo-9537924.html|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/FIFA-World-Cup-2014/news/15241/9350562/ronaldo-the-world8217s-best|title=Ronaldo: The world's best?|trans-title=Ronaldo: Më i miri në botë?|publisher=Sky Sports|language=en|author=Daniel Storey|date=16 qershor 2014|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006071315/http://www1.skysports.com/FIFA-World-Cup-2014/news/15241/9350562/ronaldo-the-world8217s-best|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref> {{quote box|width=24%|align=left|quote="Është pjesë e jetës time tani. Njerëzit na krahasojnë. Ai përpiqet të bëjë më të mirën për klubin e tij dhe ekipin kombëtar të tij, ashtu si unë, dhe aty ka një shkallë rivaliteti për të dy ne që përpiqemi të bëjmë më të mirën për ekipet që përfaqsojmë."|source=– Cristiano Ronaldo duke komentuar mbi rivalitetin e tij me Messin.<ref name="Marca 2014">{{cite web|url=https://www.marca.com/2014/08/28/en/football/real_madrid/1409211779.html|title=Messi and I are colleagues, work friends|trans-title=Messi dhe unë janë kolegë, shokë pune|publisher=Marca|language=en|date=28 gusht 2014|accessdate=21 nëntor 2014}}</ref> }} Në një intervistë të vitit 2012, Ronaldo komentoi rivalitetin, duke thënë "Unë mendoj se ne e shtyjmë njëri-tjetrin nganjëherë në këtë garë, kjo është arsyeja pse konkurrenca është kaq e lartë",<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2012/05/17/sport/football/football-champions-league-ronaldo-interview/|title=Cristiano Ronaldo: I'm better than Messi|trans-title=Cristiano Ronaldo: Jam më i mirë se Messi|publisher=CNN|language=en|author1=James Montague|author2=Pedro Pinto|date=29 maj 2012|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006125456/http://edition.cnn.com/2012/05/17/sport/football/football-champions-league-ronaldo-interview/|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref> ndërsa trajneri i Ronaldos gjatë kohës së tij në Manchester United, Alex Ferguson, deklaroi se "Unë nuk mendoj se rivaliteti kundër njëri-tjetrit i shqetëson ata. Unë mendoj se ata kanë krenarinë e tyre personale përsa i përket dëshirës për të qenë më i miri."<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/story/1271003/alex-ferguson-cristiano-ronaldo-and-lionel-messi-both-the-best|title=Fergie: Ronaldo and Messi are equals|trans-title=Ferguson: Ronaldo dhe Messi janë të barabartë|publisher=ESPN FC|language=en|author=Kevin Palmer|date=20 dhjetor 2012|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006074354/http://www.espnfc.com/story/1271003/alex-ferguson-cristiano-ronaldo-and-lionel-messi-both-the-best|archive-date=6 tetor 2014|url-status=live}}</ref> Vetë Messi mohoi çdo rivalitet, duke thënë se ishte "vetëm media, shtypi, të cilët duan dëshiron që ne të jemi në luftë, por unë kurrë nuk kam luftuar me Cristianon."<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/9478241/Barcelonas-Lionel-Messi-blames-media-for-inventing-rivalry-with-Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo.html|title=Barcelona's Lionel Messi blames media for inventing rivalry with Real Madrid's Cristiano Ronaldo|trans-title=Lionel Messi i Barcelonës fajson median për rivalitetin e shpikur me Cristiano Ronaldon e Real Madridit|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|date=15 gusht 2012|accessdate=30 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007221041/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/9478241/Barcelonas-Lionel-Messi-blames-media-for-inventing-rivalry-with-Real-Madrids-Cristiano-Ronaldo.html|archive-date=7 tetor 2014|url-status=live}}</ref> Duke iu përgjigjur pretendimeve se ai dhe Messi nuk shkojnë mirë në nivel personal, Ronaldo komentoi, "Ne nuk kemi një marrëdhënie jashtë botës së futbollit, ashtu siç nuk kemi me shumë lojtarë të tjerë", para se të shtonte se në vitet në vazhdim ai shpreson se mund të qeshin për këtë së bashku, duke deklaruar; "Ne duhet ta shohim këtë rivalitet me një frymë pozitive, sepse është një gjë e mirë."<ref name="Marca 2014"/> Duke përfaqësuar klubet rivale Real Madrid dhe Barcelona, të dy lojtarët u përballën me njëri-tjetrin të paktën dy herë çdo sezon në një nga ndeshjet më mëdha të futbolli, ''[[El Clásico]]'', e cila është një nga ngjarjet sportive më të ndjekura në botë.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2014/05/16/lionel-messi-agrees-to-new-50-million-a-year-deal-with-barcelona/|title=Lionel Messi Reaches $50 Million-A-Year Deal With Barcelona"|trans-title="Lionel Messi arrin një marrëveshje 50 milion $ në vit me Barcelonën|publisher=Forbes|language=en|accessdate=1 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091338/http://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2014/05/16/lionel-messi-agrees-to-new-50-million-a-year-deal-with-barcelona/|archive-date=6 tetor 2014}}</ref> Në një debat në Oxford Union në tetor 2013, kur u pyet nëse presidenti i FIFA-s [[Sepp Blatter]] preferonte Messin apo Ronaldon, Blatter i vlerësoi etikën e punës së argjentinasit përpara se ti jepte një goditje të shpejtë Ronaldos, duke pretenduar se "njëri prej tyre ka më shumë shpenzime te parukieri se tjetri.” Real Madrid kërkoi – dhe menjëherë mori – një falje të plotë, dhe portugezi lëshoi kundërpërgjigjen e tij me një festim tallës pas një gol me penallti kundër Seviljes, pasi Blatter e kishte përshkruar atë si një "komandant" në fushë.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24730976|title=Cristiano Ronaldo: Sepp Blatter's apology to Real Madrid|trans-title=Cristiano Ronaldo: Ndjesa e Sep Blatter te Real Madridi|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 tetor 2013|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160125161507/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24730976|archive-date=25 janar 2016|url-status=live}}</ref> Në gusht 2019, Ronaldo dhe Messi u intervistuan ndërsa ishin ulur pranë njëri-tjetrit para njoftimit të fituesit të Çmimit Lojtari i Vitit i UEFA-s, me Ronaldon i cili deklaroi: "Sigurisht, ne kemi një marrëdhënie të mirë. Ne ende nuk kemi darkuar së bashku, por shpresoj në të ardhmen. Unë shtyva atë dhe ai më shtyu mua gjithashtu. Kështu që është mirë të jesh pjesë e historisë së futbollit."<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49516474|title=Cristiano Ronaldo, Lionel Messi & Eric Cantona light up Uefa awards|trans-title=Cristiano Ronaldo, Lionel Messi & Eric Cantona ndezin çmimet e UEFA-s|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=30 gusht 2019}}</ref> ==Jashtë futbollit== [[Skeda:CR7.JPG|parapamje|Muzeu Cristiano Ronaldo, CR7, në Funchal, Madeira. U hap më 15 dhjetor 2013.|alt=Muzeu u Cristiano Ronaldo me njerëz rrotull.]] Ndërsa reputacioni i tij u rrit nga koha e tij në Manchester United, Ronaldo ka nënshkruar shumë marrëveshje sponsorizimi për produkte të konsumit, duke përfshirë veshje sportive, këpucë futbolli (që nga nëntori i vitit 2012 Ronaldo ka veshur edicionin e personalizuar të [[Nike Mercurial Vapor]], CR7),<ref>{{cite web|url=https://news.nike.com/news/new-cristiano-ronaldo-signature-collection-from-nike-reflects-attitude-irreverence-of-a-global-icon|title=Nike's CR7 Collection Reflects Attitude And Irreverence Of A Global Icon|trans-title=Koleksioni CR7 i Nikes reflekton qëndrimin dhe rëndësinë e një ikone globale|publisher=Nike|language=en|date=7 nëntor 2012|accessdate=6 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707011634/https://news.nike.com/news/new-cristiano-ronaldo-signature-collection-from-nike-reflects-attitude-irreverence-of-a-global-icon|archive-date=7 korrik 2018|url-status=live}}</ref> pije joalkoolike, veshje, lubrifikante të automjeteve, etj. shërbime financiare, elektronikë dhe video lojëra kompjuterike.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2015/09/16/cristano-ronaldo-expands-his-brand-with-launch-of-legacy-frangrance/|title=Cristiano Ronaldo expands his brand with the launch of Legacy fragrance|trans-title=Cristiano Ronaldo zgjeron brandin e tij me lançimin e aromën Legagy|publisher=Forbes|language=en|date=26 nëntor 2015|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922120808/https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2015/09/16/cristano-ronaldo-expands-his-brand-with-launch-of-legacy-frangrance/|archive-date=22 shtator 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/jun/11/cristiano-ronaldo-transfer-real-madrid|title=From £175 to £80m in 14 years – but can Cristiano Ronaldo earn it like Beckham?|trans-title=Nga 175 £ në 80 milion £ në 14 vite – por a mundet Cristiano Ronaldo ti fitoj si Beckham?|publisher=The Guardian|language=en|author=Robert Booth|location=Londër|date=11 qershor 2009|accessdate=8 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217232948/http://www.theguardian.com/football/2009/jun/11/cristiano-ronaldo-transfer-real-madrid|archive-date=17 dhjetor 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2012/07/11/is-cristiano-ronaldo-the-worlds-most-marketable-athlete/|title=Is Cristiano Ronaldo The World's Most Marketable Athlete?|trans-title=A është Cristiano Ronaldo atleti më me marketing në botë?|publisher=Forbes|language=en|author=Kurt Badenhausen|date=7 nëntor 2012|accessdate=8 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602113649/http://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2012/07/11/is-cristiano-ronaldo-the-worlds-most-marketable-athlete/|archive-date=2 qershor 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2016/12/02/cristiano-ronaldos-1-billion-nike-deal-is-a-bargain-for-sportswear-giant/#9aacd045a918|title=Why Cristiano Ronaldo's $1 Billion Nike Deal May Be A Bargain For Sportswear Giant|trans-title=Pse marrëveshje 1 milard $ e Cristiano Ronaldos me Nike mund të jetë një marrëveshje e mirë për gjigandin e veshjeve sportive|publisher=Forbes|language=en|author=Kurt Badenhausen|date=2 dhjetor 2016|accessdate=6 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705235422/https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2016/12/02/cristiano-ronaldos-1-billion-nike-deal-is-a-bargain-for-sportswear-giant/#9aacd045a918|archive-date=5 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Ronaldo u paraqit si në kopertinën e video lojës së [[FIFA EA Sports]] ''[[FIFA 18]]'', duke u përfshirë shumë dhe në promovimin e lojës.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/ea-unveil-new-fifa-18-trailer-and-official-cover-art/uwbx8pwyazdw1fq8jsk08ojpd|title=EA Unveil new FIFA 18 trailer and official cover art|trans-title=EA prenzanton trailerin e ri të FIFA 18 dhe kopertinën zyrtare|publisher=Goal.com|language=en|date=22 gusht 2017|accessdate=8 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108204922/http://www.goal.com/en-us/news/ea-unveil-new-fifa-18-trailer-and-official-cover-art/uwbx8pwyazdw1fq8jsk08ojpd|archive-date=8 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Festimi i golit i tij "Siiii!" shfaqet në këtë lojë, i shoqëruar edhe me zërin e tij origjinal.<ref name="FIFA 18 celebrations">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/how-do-12-new-fifa-18-celebrations-plus-more-our-favourites?page=0%2C1|title=How to do the 12 new FIFA 18 celebrations – plus more of our favourites|trans-title=Si ti bësh 12 festimet e reja të FIFA 18 – plus më shumë nga të preferuarat tona|publisher=FourFourTwo|language=en|accessdate=11 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012014455/https://www.fourfourtwo.com/features/how-do-12-new-fifa-18-celebrations-plus-more-our-favourites?page=0%2C1|archive-date=12 tetor 2018|url-status=dead}}</ref> Ai ishte gjithashtu fytyra e ''[[Pro Evolution Soccer]]'', duke u shfaqur në kopertinë në vitet 2008, 2012 dhe 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/fifa-18-release-date-confirmed-with-cristiano-ronaldo-as-cover-star-a3557866.html|title=Fifa 18 release date confirmed with Cristiano Ronaldo as cover star|trans-title=Data e lëshimit të FIFA 18 konfirmohet me Cristiano Ronaldon si yllin e kopertinës|publisher=Evening Standard|language=en|date=6 qershor 2017|accessdate=5 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706002905/https://www.standard.co.uk/sport/football/fifa-18-release-date-confirmed-with-cristiano-ronaldo-as-cover-star-a3557866.html|archive-date=6 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Me të ardhura prej 720 milion € (615 milion £) nga viti 2010 deri në vitin 2019, Ronaldo u rendit i dyti në listën e [[Forbes]] të Atletëve më të paguar të Dekadës, duke u renditur mbrapa vetëm boksierit [[Floyd Mayweather, Jr.]].<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2019/12/23/the-highest-paid-athletes-of-the-decade-mayweatherronaldo-lebron-score/|title=The Highest-Paid Athletes Of The Decade: Mayweather, Ronaldo And LeBron Dominate|trans-title=Atletët më të paguar të dekadës: Mayweather, Ronaldo dhe LeBron dominojnë|publisher=Forbes|language=en|author=Kurt Badenhausen|access-date=13 janar 2020}}</ref> Forbes e ka renditur dy herë Ronaldon të parin në listën e saj të futbollistëve me pagë më të lartë në botë; të ardhurat e tij të kombinuara nga pagat, shpërblimet dhe sponsorizimet ishin 73 milion $ në sezonin 2013–14 dhe 79 milion $ në sezonin 2014–15.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2014/05/07/the-worlds-highest-paid-soccer-players-3/|title=The world's highest paid football players|trans-title=Futbollistët më të paguar të botës|publisher=Forbes|language=en|author=Christina Settimi|date=7 maj 2014|accessdate=8 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140510084750/http://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2014/05/07/the-worlds-highest-paid-soccer-players-3/|archive-date=10 maj 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/mlh45eldf/1-cristiano-ronaldo-real/|title=The world's highest paid football players 2015|trans-title=Futbollistët më të paguar të botës në vitin 2015|publisher=Forbes|language=en|accessdate=26 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151126122118/http://www.forbes.com/pictures/mlh45eldf/1-cristiano-ronaldo-real/|archive-date=26 nëntor 2015|url-status=live}}</ref> Të ardhurat e sezonit 2014–15 e listoi atë vetëm mbrapa Mayweather në listën e revistës së Atletëve me Pagë më të Lartë në Botë.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/athletes/|title=The World's Highest-Paid Athletes|trans-title=Atletës më të paguar të botës|publisher=Forbes|language=en|accessdate=14 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118041725/http://www.forbes.com/athletes/|archive-date=18 janar 2015|url-status=live}}</ref> Në vitin 2016, ai u bë futbollisti i parë që kryesoi listën e Forbes të sportistëve me më shumë fitime, me të ardhura totale prej 88 milion $ nga paga dhe sponsorizimet e tij në sezonin 2015–16.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11095/10307782/cristiano-ronaldo-first-footballer-to-top-forbes-rich-list-of-highest-earning-athletes|title=Cristiano Ronaldo first footballer to top Forbes rich list of highest-earning athletes|trans-title=Cristiano Ronaldo është futbollisti i parë që që arrin në krye të listës së Forbes të atletëve me më shumë fitime|publisher=Sky Sports|language=en|author=Ben Reynolds|date=8 qershor 2016|accessdate=9 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610125422/http://www.skysports.com/football/news/11095/10307782/cristiano-ronaldo-first-footballer-to-top-forbes-rich-list-of-highest-earning-athletes|archive-date=10 qershor 2016|url-status=live}}</ref> Ai kryesoi listën për të dytin vit rresht me fimite 93 milion $ në sezonin 2016–17.<ref name="Forbes 2017">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2017/06/15/cristiano-ronaldo-produces-nearly-1-billion-in-value-for-sponsors-on-social-media-this-year/|title=Cristiano Ronaldo Produced Nearly $1 Billion In Value For Sponsors On Social Media|trans-title=Cristiano Ronaldo prodhoi gati 1 miliard $ në vlera për sponsorët në mediat sociale|publisher=Forbes|language=en|accessdate=30 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013015658/https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2017/06/15/cristiano-ronaldo-produces-nearly-1-billion-in-value-for-sponsors-on-social-media-this-year/|archive-date=13 tetor 2018}}</ref> Ronaldo është një nga sportistët me marketing më të madhë në botë: SportsPro e vlerësoi atë si atletin e pestë me më shumë marketing në vitin 2012<ref name="SportsPro 2012">{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer|title=MS Dhoni, Mary Kom world's 16th, 38th most marketable athletes|publisher=The Times of India|language=en|date=26 qershor 2012|accessdate=30 maj 2020|archive-date=18 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618042111/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer|url-status=dead}}</ref> të tretin një vit më pas, me brazilian [[Neymar]] në krye të të dy listave.<ref name="SportsPro 2012"/><ref>{{cite web|url=http://www.sportspromedia.com/most_marketable/cristiano_ronaldo|title=50 Most Marketable 2013&nbsp;– Cristiano Ronaldo|trans-title=50 lojtarët më me marketing për vitin 2013 – Cristiano Ronaldo|publisher=SportsProMedia|language=en|date=8 maj 2013|accessdate=15 maj 2014|archive-date=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515072837/http://www.sportspromedia.com/most_marketable/cristiano_ronaldo|url-status=dead}}</ref> Në maj 2014, ndërmarrja e studimit të tregut sportiv Repucom e emëroi Ronaldon futbollistin më me marketing dhe më të njohur në botë.<ref>{{cite web|url=http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf|title=Top 10 Most Marketable Footballers in the World|trans-title=Top 10 futbollistët më me marketing në botë|publisher=Repucom|language=en|date=28 maj 2014|accessdate=22 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064853/http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Ai u emërua gjithashtu në Time 100 për vitin 2014, lista vjetore e Time e njerëzve më me ndikim në botë.<ref name=":1">{{cite web|url=http://time.com/70818/cristiano-ronaldo-2014-time-100/|title=Cristiano Ronaldo by Pelé: TIME 100|trans-title=Cristiano Ronaldo nga Pelé: TIME 100|publisher=Time|language=en|date=23 prill 2014|accessdate=3 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140602235206/http://time.com/70818/cristiano-ronaldo-2014-time-100/|archive-date=2 qershor 2014|url-status=live}}</ref> ESPN e shpalli Ronaldon si atletin më të famshëm në botë në vitet 2016, 2017, 2018 dhe 2019.<ref>{{cite web|url=http://espn.go.com/espn/feature/story/_/id/15685581/espn-world-fame-100|title=ESPN World Fame 100|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 qershor 2016|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160713040749/http://espn.go.com/espn/feature/story/_/id/15685581/espn-world-fame-100|archive-date=13 korrik 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/page/worldfame100/espn-world-fame-100-top-ranking-athletes#R1__CristianoRonaldo|title=ESPN World Fame 100|publisher=ESPN FC|language=en|date=30 maj 2017|accessdate=1 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170531181150/http://www.espn.com/espn/feature/story/_/page/worldfame100/espn-world-fame-100-top-ranking-athletes#R1__CristianoRonaldo|archive-date=31 maj 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/ftw/2018/05/22/5-surprises-from-espns-ranking-of-the-100-most-famous-athletes/111166614/|title=ESPN ranks the 100 most famous athletes|trans-title=ESPN rendit 100 atletët më të famshëm|publisher=USA Today|language=en|date=31 maj 2018|accessdate=31 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/26113613/espn-world-fame-100-2019|title=World Fame 100 – 2019|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=14 shtator 2019}}</ref> [[Skeda:Funchal CR7 Statue.JPG|parapamje|majtas|267x267px|Statuja e Ronaldos në Madeira i ngjan pozës karakterisitike që ai ka para se të ekzekutoj gjuajtjet e lira.]] Ronaldo ka krijuar një prani të fortë në internet; ai është sportisti më i njohur në mediat sociale, duke numëriar 158 milion ndjekës gjithsej në [[Facebook]], [[Twitter]] dhe [[Instagram]] deri në qershor 2015.<ref name="Forbes15">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2015/06/10/cristiano-ronaldo-heads-the-most-popular-athletes-on-social-media/#b29306144c97|title=Cristiano Ronaldo Heads Most Popular Athletes on Social Media|trans-title=Cristiano Ronaldo bëhet atleti më popullor në mediat sociale|publisher=Forbes|language=en|author=Kurt Badenhausen|date=26 nëntor 2015|access-date=6 janar 2019}}</ref> Që nga korriku i vitit 2019, ai ka fanbazën më të madhe në botë në Facebook me 122 milion ndjekës:<ref name="Forbes15"/> ai u bë i pari sportist që arriti 50 milion ndjekës në gusht 2010,<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/cristiano-ronaldo-tops-50-million-likes-on-facebook-8212363.html|title=Cristiano Ronaldo tops 50 million 'Likes' on Facebook|trans-title=Cristiano Ronaldo arrin 50 milion 'pëlqime' në Facebook|publisher=The Independent|language=en|author=Simon Rice|date=15 tetor 2012|accessdate=20 shtator 2014|archive-date=24 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924042742/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/cristiano-ronaldo-tops-50-million-likes-on-facebook-8212363.html|url-status=dead}}</ref> dhe në tetor 2014, ai u bë i pari sportist, dhe personi i dytë pas Shakirës, që arrin 100 milion ndjekës.<ref name="milestone">{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/ronaldo-makes-history-with-100m-followers-on-facebook_sto4718271/story.shtml|title=Ronaldo makes history with 100m followers on Facebook|trans-title=Ronaldo bën historinë me 100 milion ndjekës në Facebook|publisher=Eurosport|language=en|date=14 tetor 2014|accessdate=31 maj 2020}}</ref> Deri në qershor 2017, Ronaldo kishte 277 milion ndjekës nëpër mediat sociale.<ref name="Forbes 2017"/> Sponzoruesit e tij fituan 936 milion dollarë në vlerë të mediave nëpër llogaritë e tij të mediave sociale midis qershorit 2016 deri në qershor 2017.<ref name="Forbes 2017"/> Ronaldo ka lëshuar dy aplikacione celular: në dhjetor 2011, ai filloi një lojë iPhone të quajtur "Heads Up with Cristiano", i krijuar nga zhvilluesi RockLive,<ref>{{cite web|url=http://mashable.com/2011/12/28/rocklive-cristiano-ronaldo-athletes-mobile-game/|title=How Mobile Games Are Sports Stars' Newest Marketing Channel|trans-title=Si janë lojërat mobile kanali më i miri i marketikut për yjet e sportit|publisher=Mashable|language=en|access-date=6 janar 2019}}</ref> dhe në dhjetor 2013, ai lançoi "Viva Ronaldo", një uebfaqe në rrjetet sociale dhe një aplikacion për celular.<ref>{{cite web|url=http://as.com/diarioas/2013/12/13/english/1386953936_605314.html|title='Viva Ronaldo' – Cristiano creates his own online community|trans-title='Viva Ronaldo' – Cristiano krijon komunitetin e tij online|publisher=AS.com|language=en|date=13 dhjetor 2013|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226101456/http://as.com/diarioas/2013/12/13/english/1386953936_605314.html|archive-date=26 dhjetor 2013|url-status=live}}</ref> Kompania e sigurisë kompjuterike McAfee prodhoi një raport të vitit 2012 duke renditur futbollistët nga probabiliteti i një kërkimi në internet për emrin e tyre që çon në një faqe interneti të pasigurt; emri i Ronaldos ishte i pari në listë.<ref>{{cite web|url=http://www.infosecurity-magazine.com/view/26658/mcafee-names-most-dangerous-football-team-in-europe/|title=McAfee Names Most Dangerous Football Team in Europe|trans-title=McAfree emëron ekipin e futbollit më të rrezikshëm në Evropë|publisher=Infosecurity|language=en|date=28 qershor 2012|accessdate=15 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630155959/http://www.infosecurity-magazine.com/view/26658/mcafee-names-most-dangerous-football-team-in-europe/|archive-date=30 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Jeta dhe personi i Ronaldos kanë qenë objekt i disa punimeve. Autobiografia e tij, e titulluar ''Moments'' (Momentet), u botua në dhjetor 2007.<ref>{{cite web|url=http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html|title=Moments|trans-title=Momentet|publisher=Chapters|language=en|date=27 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090523102037/http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html|url-status=dead|archive-date=23 maj 2009}}</ref> Sponzoruesi i tij Castrol prodhoi filmin televiziv ''Ronaldo: Tested to the Limit'' (Ronaldo: I Testuar deri në kufi), në të cilin ai është i testuar fizikisht dhe mendërisht në disa fusha; performanca e tij fizike ishte rrjedhimisht subjekt i vëzhgimit nga media botërore pas publikimit të filmit në shtator 2011.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html|title=Ronaldo May Look Like the Best, but There Is Someone Better|trans-title=Ronaldo mund të duket si më i miri, por është dikush edhe më i mirë|publisher=The New York Times|language=en|author=Rob Hughes|date=13 shtator 2011|accessdate=30 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701061906/http://www.nytimes.com/2011/09/14/sports/soccer/14iht-soccer14.html|archive-date=1 korrik 2015|url-status=live|ref=none}}</ref> ''[[Cristiano Ronaldo: The World at His Feet]]'' (Cristiano Ronaldo: Bota në këmbët e tij), një dokumentar i transmetuar nga aktori [[Benedict Cumberbatch]], u lëshua përmes Vimeo në qershor 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2014/06/watch-benedict-cumberbatch-narrates-cristiano-ronaldo-documentary/|title=WATCH: Benedict Cumberbatch Narrates Cristiano Ronaldo Documentary|trans-title=Shiko: Benedict Cumberbatch tregon dokumentarin e Cristiano Ronaldos|publisher=BBC America|language=en|author=Brigid Brown|date=qershor 2014|accessdate=10 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510113440/http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2014/06/watch-benedict-cumberbatch-narrates-cristiano-ronaldo-documentary/|archive-date=10 maj 2015|url-status=dead}}</ref> Një film dokumentar për jetën dhe karrierën e tij, me titull ''Ronaldo'', u lëshua në mbarë botën më 9 nëntor 2015.<ref name="Guinness records">{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2015/11/footballer-cristiano-ronaldo-awarded-with-guinness-world-records-certificates-at-405247|title=Footballer Cristiano Ronaldo awarded with Guinness World Records certificates at London film premiere|trans-title=Futbollisti Cristiano Ronaldo nderohet me çertifikatën e Guinness World Records në premierën e filmit në Londër|publisher=Guinness World Records|language=en|accessdate=31 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915090326/http://www.guinnessworldrecords.com/news/2015/11/footballer-cristiano-ronaldo-awarded-with-guinness-world-records-certificates-at-405247|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> Regjizori i filmit ishte fituesi i BAFTA-s, Anthony Wonke. Filmi u prodhua dhe u shpërnda nga Universal Pictures, ndërsa [[Asif Kapadia]] ishte prodhuesi ekzekutiv.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/cristiano-ronaldo-confirms-film-being-made-about-his-life-and-football-career-10310832.html|title=Cristiano Ronaldo confirms film being made about his life with Amy and Senna director on board|trans-title=Cristiano Ronaldo konfirmon se një film po bëhet rreth jetës së tij me Amyn dhe Sennën si regjisor|publisher=The Independent|language=en|author=Jess Denham|date=10 qershor 2015|accessdate=2 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614010448/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/cristiano-ronaldo-confirms-film-being-made-about-his-life-and-football-career-10310832.html|archive-date=14 qershor 2015|url-status=live}}</ref> [[Skeda:The Prime Minister of Portuguese Republic, Mr. Antonio Costa gifts to the Prime Minister, Shri Narendra Modi, the jersey of Portugal football team personally autographed by Cristiano Ronaldo, at Hyderabad House, in New Delhi.jpg|parapamje|Kryeministri i Portugalisë [[António Costa]] duke i dhënë Kyreministrit indian [[Narendra Modi]] një fanellë të firmosur të Ronaldos në janar 2017.]] Kërkesa për një kopje të fanellës së Ronaldos ka qenë e lartë gjatë gjithë karrierës së tij. Në vitin 2008, fanella me numrër 7 e Ronaldos te Manchester United ishte produkti më i shitur sportiv nën kujdesin e [[Premier League|Premier Ligës]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2011/jul/22/wayne-rooney-manchester-united|title=Manchester United's Wayne Rooney is king of the replica kit|trans-title=Wayne Rooney i Manchester United është mbreti i fanellave kopje|publisher=The Guardian|language=en|location=Londër|date=22 korrik 2011|access-date=13 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630161615/https://www.theguardian.com/football/2011/jul/22/wayne-rooney-manchester-united|archive-date=30 qershor 2018|url-status=live}}</ref> Në vitin 2015, fanella e tij me numrin 7 te Real Madridit ishte fanella e dytë më e shitur në të gjithë botën, pas fanellës së Messit me numër 10 te Barcelona.<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2609501-leo-messis-barcelona-shirt-is-the-most-sold-worldwide-cristiano-ronaldo-2nd|title=Leo Messi's Barcelona Shirt Is the Most Sold Worldwide, Cristiano Ronaldo 2nd|trans-title=Fanella e Barcelonës së Lionel Messit është më e shitura në botë, Cristiano Ronaldo i 2ti|publisher=Bleacher Report|language=en|accessdate=4 janar 2019}}</ref> Në vitin 2018, brenda 24 orëve nga lëshimi i fanellës së tij të Juventusit, mbi 520,000 kopje ishin shitur, duke gjeneruar plot 62.4 milion $ brenda një dite.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/juventusi-ka-shitur-520-mije-fanella-te-ronaldos-per-nje-dite-adidas-dhe-zonja-e-vjeter-ftojne-54-milione-euro/|title=Juventusi ka shitur 520 mijë fanella të Ronaldos për një ditë, Adidas dhe ‘Zonja e Vjetër’ fitojnë 54 milionë euro|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=13 korrik 2018|accessdate=1 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/bluzat-e-kristiano-ronaldos-zbulohet-shifra-marramendese-qe-arketoi-juventusi-ne-vitin-e-pare/|title=Bluzat e Kristiano Ronaldos, zbulohet shifra marramendëse që arkëtoi Juventusi në vitin e parë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=8 korrik 2019|accessdate=1 qershor 2020}}</ref> Ronaldo hapi butikun e tij të parë të modës nën emrin CR7 (inicialet e tij dhe numri i fanella) në ishullin Madeira, Portugali, në vitin 2006. Ai e zgjeroi biznesin e tij me një butik të rrobave të dytë në Lisbonë në vitin 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.footballshirtculture.com/Football-Fashion/new-cr7-store-in-lisbon.html|title=New CR7 store in London|trans-title=Dyqan i ri CR7 në Londër|publisher=Football Shirt Culture|language=en|date=10 tetor 2008|accessdate=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616103310/http://www.footballshirtculture.com/Football-Fashion/new-cr7-store-in-lisbon.html|archive-date=16 qershor 2018|url-status=dead}}</ref> Në partneritet me prodhuesin skandinav [[JBS Textile Group]] dhe stilistin e modës në New York [[Richard Chai]], Ronaldo bashkë-projektoi një gamë të linjës së të brendshme dhe çorapesh, e lëshuar në nëntor 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.prweek.com/article/1219136/m-c-saatchi-launches-underwear-range-giant-image-ronaldo-pants|title=M&C Saatchi launches underwear range with giant image of Ronaldo in pants|trans-title=M&C Saatchi lançon një linjë të brendshmesh me një imazh gjigand të Ronaldos në mbadhje|publisher=PR Week|language=en|author=Jonathan Tilley|date=1 nëntor 2013|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517121906/http://www.prweek.com/article/1219136/m-c-saatchi-launches-underwear-range-giant-image-ronaldo-pants|archive-date=17 maj 2014|url-status=live}}</ref> Ai më vonë zgjeroi markën e tij të modës CR7 duke lëshuar një linjë bluzash<ref>{{cite web|url=http://www.complex.com/style/2014/07/cristiano-ronaldo-cr7-richard-chai-shirts|title=Cristiano Ronaldo Is Working With Richard Chai to Add Shirts to His CR7 Underwear Line|trans-title=Cristiano Ronaldo po punon me Richard Chai për të shtuar bluza në linjën e tij CR7 të të brendshmve|publisher=Complex|language=en|date=15 korrik 2014|accessdate=23 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719040243/http://www.complex.com/style/2014/07/cristiano-ronaldo-cr7-richard-chai-shirts|archive-date=19 korrik 2014|url-status=live}}</ref> dhe këpucësh premium nga korriku 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/cristiano-ronaldo-launches-shoe-range-3876935|title=Cristiano Ronaldo launches SHOE range as he branches out into fashion|trans-title=Cristiano Ronaldo lançon linjë këpucës duke vazhduar të zgjerohet në modë|publisher=Irish Mirror|language=en|date=17 korrik 2014|accessdate=23 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140728191556/http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/cristiano-ronaldo-launches-shoe-range-3876935|archive-date=28 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> Në shtator 2015, Ronaldo lëshoi parfumin e tij, "Legacy", në një partneritet me Eden Parfums.<ref>{{cite web|url=https://www.cristianoronaldofragrances.com|title=Ronaldo Fragrances|trans-title=Parfumet e Ronaldos|publisher=Cristiano Ronaldo Fregrances|language=en|accessdate=28 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529054105/https://www.cristianoronaldofragrances.com/|archive-date=29 maj 2018|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2007, C.D. Nacional rimerëoi kampusin e saj të të rinjve me emrin "Cristiano Ronaldo Campus Futebol".<ref>{{cite news|url=http://www.cdnacional.pt/cristiano-ronaldo-campus-futebol/|title=Cristiano Ronaldo Football Campus|publisher=CD Nacional|language=pt|accessdate=21 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222122039/http://www.cdnacional.pt/cristiano-ronaldo-campus-futebol/|archive-date=22 dhjetor 2017|url-status=live}}</ref> Në dhjetor 2013, Ronaldo hapi një muze, Museu CR7, në qytetin e tij të lindjes, Funchal, Madeira, për të vendosur trofe dhe kujtime të jetës së tij dhe karrierës futbollistike;<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/portugali-cristiano-ronaldo-hap-br-muzeun-e-tij-me-trofet-euml-e-fituara?r=pop5s|title=Portugali, Cristiano Ronaldo hap muzeun e tij me trofetë e fituara|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=4 dhjetor 2013|accessdate=1 qershor 2020}}</ref> muzeu është një sponsor zyrtar i ekipit vendor të futbollit [[União da Madeira]].<ref>{{cite web|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga-honra/cr7/cristiano-ronaldo-associa-se-ao-uniao-da-madeira|title=Cristiano Ronaldo associa-se ao União da Madeira|website=Maisfutebol.iol.pt|language=pt|accessdate=24 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825184437/http://www.maisfutebol.iol.pt/liga-honra/cr7/cristiano-ronaldo-associa-se-ao-uniao-da-madeira|archive-date=25 gusht 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tvi24.iol.pt/liga-honra/cr7/cristiano-ronaldo-associa-se-ao-uniao-da-madeira|title=Cristiano Ronaldo associa-se ao União da Madeira|website=Tvi24.iol.pt|language=pt|date=20 nëntor 2014|accessdate=24 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825224903/http://www.tvi24.iol.pt/liga-honra/cr7/cristiano-ronaldo-associa-se-ao-uniao-da-madeira|archive-date=25 gusht 2017|url-status=live}}</ref> Në një ceremoni të mbajtur në Pallatin Belem në janar 2014, Presidenti i Portugalisë [[Aníbal Cavaco Silva]] e ngriti Ronaldon në rangun e Oficerit të Madh të Urdhrit të Princit Henry, "për të dalluar një atlet me famë botërore që ka qenë një simbol i Portugalisë globalisht, duke kontribuar në projeksionin ndërkombëtar të vendit dhe duke dhënë një shembull të qëndrueshmërisë për brezat e ardhshëm."<ref>{{cite web|url=http://elpais.com/elpais/2014/01/21/inenglish/1390317530_265899.html|title=Cristiano Ronaldo made Grand Officer of the Order of Prince Henry|trans-title=Cristiano Ronaldo bëhet Oficer i Madh i Urdhrit të Princit Henry|publisher=El País|language=en|date=21 janar 2014|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517153224/http://elpais.com/elpais/2014/01/21/inenglish/1390317530_265899.html|archive-date=17 maj 2014|url-status=live}}</ref> Një statujë bronzi e Ronaldos, e projektuar nga artisti [[Ricardo Madeira Veloso]], u përurua në Funchal në 21 dhjetor 2014.<ref>{{cite web|url=https://lapsi.al/2014/12/21/cristiano-ronaldo-ka-nje-statuje/|title=Cristiano Ronaldo ka një statujë|publisher=Lapsi.al|language=sq|date=21 dhjetor 2014|accessdate=1 qershor 2020}}</ref> [[Skeda:Madeira Funchal landing strip 1990.jpg|parapamje|majtas|[[Aeroporti Ndërkombëtar Cristiano Ronaldo]] në Madeira. Ceremonia e riemërimit u zhvillua në mars 2017.|alt=|250x250px]] Në qershor 2010, para fillimit të Kupës së Botës, Ronaldo u bë futbollisti i katërt – pas [[Steven Gerrard]], Pelé dhe [[David Beckham]] – që u përfaqësua si një punim dylli në [[Madame Tussauds London]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7816806/World-Cup-2010-Cristiano-Ronaldo-gets-Madam-Tussauds-waxwork.html|title=World Cup 2010: Cristiano Ronaldo gets Madam Tussauds waxwork|trans-title=Kupa e Botës 2010: Cristiano Ronaldo merr punimin me dyll të Madam Tussauds|publisher=The Daily Telegraph|language=en|location=Londër|date=10 qershor 2010|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206192857/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7816806/World-Cup-2010-Cristiano-Ronaldo-gets-Madam-Tussauds-waxwork.html|archive-date=6 shkurt 2015|url-status=live}}</ref> Një tjetër punim me dyll për të u paraqit në Muzeun Wax Madrid në dhjetor 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/31745660|title=Cristiano Ronaldo sends stylist to museum to brush waxwork's hair|trans-title=Cristiano Ronaldo dërgon stilistin në muzeum për të pastruar flokët e punimit të dyllit|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 mars 2015|accessdate=4 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623125358/https://www.bbc.co.uk/sport/football/31745660|archive-date=23 qershor 2018|url-status=live}}</ref> Në qershor 2015, astronomët e udhëhequr nga [[David Sobral]] nga Lisbona dhe Leiden zbuluan një galaktikë të cilën e quajtën CR7 (Cosmos Redshift 7) në nderim të Ronaldos.<ref>{{cite web|url=https://klankosova.tv/ronaldo-nga-yll-ne-galaksi/|title=Ronaldo, nga yll në galaksi|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=18 qershor 2015|accessdate=1 qershor 2020}}</ref> Më 23 korrik 2016, pas triumfit të Portugalisë në Euro 2016, Aeroporti Madeira në Funchal u riemërua si Aeroporti Ndërkombëtar Cristiano Ronaldo.<ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/sq/bota/aeroporti-n%C3%AB-madeira-merr-emrin-e-cristiano-ronaldos/782582|title=Aeroporti në Madeira merr emrin e Cristiano Ronaldos|website=aa.com.tr|language=sq|date=29 mars 2017|accessdate=1 qershor 2020}}</ref> Zbulimi i terminalit me emër të ri u bë më 29 mars 2017, e cila përfshinte një bust të kokës së tij që ju prezantua publikut.<ref name="Emri i aeroportit">{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/portugal/story/3079064/cristiano-ronaldo-airport-rename-critics-slammed-by-madeira-president|title=Cristiano Ronaldo airport rename critics slammed by Madeira president|trans-title=Kritkët për riemërimit e Aeroportit Cristiano Ronaldo kritikohen nga presideni i Madeiras|publisher=ESPN FC|language=en|author=Dermot Corrigan|date=10 mars 2017|accessdate=11 mars 2017|quote=Riemërimi do të kryhet më 29 mars pasi Portugalia të luajë një ndeshje miqësore me Suedinë në Funchal – hera e parë që Ronaldo do të luajë një ndeshje zyrtare në vendlindjen e tij.}}</ref> Busti dhe ndryshimi i emrit shkaktuan polemika, kjo pasi busti nuk kishte ngjashmëri me Ronaldon, duke bërë që të tallet nga komedianët, përfshirë dhe ''[[Saturday Night Live]]'',<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=lhNNrhze3vs|title=Weekend Update: Cecilia Gimenez on Cristiano Ronaldo Bust – SNL|publisher=Saturday Night Live|via=YouTube|language=en|date=9 prill 2017|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180329140115/https://www.youtube.com/watch?v=lhNNrhze3vs|archive-date=29 mars 2018|url-status=live}}</ref> ndërsa ndryshimi i emrit ishte subjekt i shumë debateve në vend nga disa politikanë dhe qytetarë, të cilët madje filluan një peticion kundër këtij vendimi. Ky veprim u kritikua Presidenti i Madeira Miguel Albuquerque.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/world-cup-qualifying-uefa/story/3090789/madeira-airport-preparing-to-be-renamed-after-portugal-captain-cristiano-ronaldo|title=Madeira airport preparing to be renamed after Cristiano Ronaldo|trans-title=Aeroporti i Madeiras përgatitet për tu emëruar pas Cristiano Ronaldos|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612144103/http://www.espnfc.com/world-cup-qualifying-uefa/story/3090789/madeira-airport-preparing-to-be-renamed-after-portugal-captain-cristiano-ronaldo|archive-date=12 qershor 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Emri i aeroportit"/> Një vit më vonë, faqja e internetit sportive Bleacher Report urdhëroi skulptorin Emanuel Santos të krijojë një tjetër bust.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43598431|title=Ronaldo statue: Sculptor Emanuel Santos takes another shot at bust|trans-title=Statuja e Ronaldos: Skulptori Emanuel Santos ka një tjetër mundësi te busti|publisher=BBC News|language=en|date=30 mars 2018|accessdate=30 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525025556/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43598431|archive-date=25 maj 2018|url-status=live}}</ref> Sidoqoftë, ky bust nuk u përdor kurrë; në vend të kësaj, një e re u bë nga një skulptor spanjoll; puna e tij ju shfaq publikut më 15 qershor 2018.<ref>{{cite web|url=http://www.dnoticias.pt/madeira/aeroporto-da-madeira-tem-novo-busto-de-cristiano-ronaldo-EL3296107|title=Aeroporto da Madeira tem novo busto de Cristiano Ronaldo|trans-title=Aeroporti i Madeiras me një tjetër bust të Cristiano Ronaldos|publisher=Diário de Notícias Madeira|language=pt|date=17 qershor 2018|accessdate=17 qershor 2018|archive-date=17 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180617142245/http://www.dnoticias.pt/madeira/aeroporto-da-madeira-tem-novo-busto-de-cristiano-ronaldo-EL3296107|url-status=dead}}</ref> Në shkurt 2020, [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] i dhanë një vizë të artë Ronaldos, nën iniciativën e Këshillit Sportiv të Dubait për të lidhur lojtarët globalë, dhe për t'i inkurajuar ata të jetojnë dhe investojnë në Emiratet e Bashkuara Arabe.<ref>{{cite web|url=https://www.thepledge.ng/uae-grants-gold-card-visa-to-ronaldo/|title=UAE Grants Gold Card Visa To Ronaldo|trans-title=EBA i japin vizë të artë Ronaldos|publisher=The Pledge|language=en|accessdate=13 shkurt 2020}}</ref> ==Jeta personale== ===Familja, fëmijët dhe marrëdhënjet=== <div class="mw-collapsible" style="box-sizing:border-box;width:100%; overflow:auto; font-size:83%;padding:4px;border:none;float:right; clear:right; width:22em; margin-left:1em; border:1px #aaa solid;"><div style="font-size:100%;line-height:1.6;font-weight:bold;color:inherit;background:transparent;text-align:center;;">Fëmijët e Ronaldos</div><div class="mw-collapsible-content" style="background:transparent;color:inherit;text-align:left;;"> * Me anë të surrogacisë ** Cristiano Ronaldo Jr. (l. 2010), djalë ** Eva Maria (l. 2017), vajzë binjake ** Mateo Ronaldo (l. 2017), djalë binjak * Me Georgina Rodríguez ** Alana Martina (l. 2017), vajzë</div></div> Ronaldo ka katër fëmijë. Ai u bë baba për herë të parë më 17 qershor 2010 pas lindjes së djalit të tij, Cristiano Jr., në Shtetet e Bashkuara.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7870962/Cristiano-Ronaldo-announces-he-is-the-father-of-a-baby-boy-on-Twitter.html|title=Cristiano Ronaldo announces he is the father of a baby boy on Twitter|trans-title=Cristiano Ronaldo njofton se ai është baba i një djali në Twitter|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=4 korrik 2010|accessdate=5 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821132940/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/cristiano-ronaldo/7870962/Cristiano-Ronaldo-announces-he-is-the-father-of-a-baby-boy-on-Twitter.html|archive-date=21 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Ai deklaroi se ka kujdestarinë e plotë të fëmijës dhe nuk do të zbulojë publikisht identitetin e nënës sipas marrëveshjes me të.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8786871.stm|title=Baby 'joy' for Cristiano Ronaldo|trans-title='Kënaqësi' bebeje për Cristiano Ronaldon|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 korrik 2010|accessdate=4 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20170722144547/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/8786871.stm|archive-date=22 korrik 2017|url-status=live}}</ref><ref name="tel_child">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7878410/Cristiano-Ronaldo-names-son-Cristiano-Ronaldo.html|title=Cristiano Ronaldo names son Cristiano Ronaldo|trans-title=Cristiano Ronaldo i vë emrin djalit Cristiano Ronaldo|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=8 korrik 2010|accessdate=8 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501163740/http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7878410/Cristiano-Ronaldo-names-son-Cristiano-Ronaldo.html|archive-date=1 maj 2013|url-status=live}}</ref> Në janar 2015, Ronaldo njoftoi se marrëdhënia e tij pesë-vjeçare me modelen ruse [[Irina Shayk]] kishte përfunduar.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/ronaldo-ndahet-nga-irina-shayk-sepse/|title=Ronaldo ndahet nga Irina Shayk sepse…|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=17 janar 2015|accessdate=2 qershor 2020}}</ref> Ronaldo më pas u bë baba i binjakëve, vajzës Eva dhe djalit Mateo, lindur më 8 qershor 2017 në Shtetet e Bashkuara përmes surrogacisë.<ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/cristiano-ronaldo-behet-baba-i-dy-binjakeve/|title=Cristiano Ronaldo bëhet baba i dy binjakëve|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=11 qershor 2017|accessdate=2 qershor 2020}}</ref> Ai është në një lidhje me modelen spanjolle [[Georgina Rodríguez]], e cila lindi vajzën e tyre Alana Martina, më 12 nëntor 2017.<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/cristiano-ronaldo-behet-serish-baba/|title=Cristiano Ronaldo bëhet sërish baba|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=12 nëntor 2017|accessdate=2 qershor 2020}}</ref> Babai i Ronaldos, José, vdiq nga një gjendje e mëlçisë e lidhur me alkoolizmin në moshën 52 vjeç në shtator 2005 kur Ronaldo ishte 20 vjeç.<ref>{{cite web|url=http://www.newstatesman.com/2014/01/fan-cristiano-ronaldo-tarnished-icon|title=The Fan: Cristiano Ronaldo the tarnished icon|trans-title=Cristiano Ronaldo ikona e njollosur|publisher=New Statesman|language=en|author=Hunter Davies|date=16 janar 2014|accessdate=18 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140726100131/http://www.newstatesman.com/2014/01/fan-cristiano-ronaldo-tarnished-icon|archive-date=26 korrik 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2005/09/13/sports/13iht-soccer.html|title=Forlán reborn in Spanish soccer|trans-title=Forlan i rilindur në futbollin spanjoll|publisher=The New York Times|language=en|author=Rob Hughes|date=14 shtator 2005|accessdate=19 korrik 2014}}</ref> Ronaldo ka thënë që nuk pi alkool, dhe ai mori një shumë të madhe parash si shpagim për një artikull të ''[[The Daily Telegraph|Daily Telegraph]]'' që kishte raportuar se Ronaldo kishte pirë shumë në një klub nate ndërsa po rikuperohej nga një dëmtim në korrik 2008.<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-11-09-873451543_x.htm|title=Ronaldo receives libel damages over drink story|trans-title=Ronaldo merr dëmet e shpifjeve nga historia e pijeve|publisher=USA Today|language=en|date=9 nëntor 2009|accessdate=12 prill 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091113084928/http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-11-09-873451543_x.htm|archive-date=13 nëntor 2009|url-status=live}}</ref> Nëna e tij, Dolores, u diagnostikua me kancer të gjirit në 2007, por në fund u shërua.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/cristiano-ronaldo-wants-bodyguards-mum-7595364|title=Cristiano Ronaldo wants bodyguards for his mum, amid fears she will become a target|trans-title=Cristiano Ronaldo kërkon truproje për mamanë e tij, mes frikës se ajo mund të bëhet një sinjestër|publisher=Daily Mirror|language=en|author=Gerald Couzens|date=20 mars 2016|accessdate=15 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015192253/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/cristiano-ronaldo-wants-bodyguards-mum-7595364|archive-date=15 tetor 2018|url-status=live}}</ref> ===Bamirësia=== Ronaldo ka dhënë kontribute për kauza të ndryshme bamirësie gjatë gjithë karrierës së tij. Pamjet televizive nga tërmeti dhe tsunami i Oqeanit Indian të vitit 2004 treguan një djalë tetë vjeçar të mbijetuar, të quajtur Martunis, i cili kishte me një fanellë numër 7 të futbollistit portugez. Ai ishte i bllokuar për 19 ditë pasi familja e tij u vra. Pas kësaj, Ronaldo vizitoi qytetin Aceh të Indonezisë, për të mbledhur fonde për rehabilitimin dhe rindërtimin.<ref name="Bamirësia">{{cite web|url=https://eduasportin.com/lajme/5-aktet-e-bamiresise-te-cristiano-ronaldo/|title=5 aktet e bamirësisë të Cristiano Ronaldo|publisher=E Dua Sportin|language=sq|date=2 dhjetor 2017|accessdate=3 qershor 2020|archive-date=3 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603160415/https://eduasportin.com/lajme/5-aktet-e-bamiresise-te-cristiano-ronaldo/|url-status=dead}}</ref> Pasi pranoi dëmet e pazbuluara nga një çështje shpifje kundër gazetës The Sun në 2008, Ronaldo dhuroi shumën e marrë për një bamirësi në Madeira.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-11709871|title=Cristiano Ronaldo accepts Daily Telegraph libel payout|trans-title=Cristiano Ronaldo merr shumën e dëmshpërlimit për shpifje nga Daily Telegraph|publisher=BBC News|language=en|date=8 nëntor 2010|accessdate=6 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131125225838/http://www.bbc.co.uk/news/uk-11709871|archive-date=25 nëntor 2013|url-status=live}}</ref> Në vitin 2009, Ronaldo dhuroi 100,000 £ në spitalin që shpëtoi jetën e nënës së tij në Madeira pas betejës së saj me kancerin, në mënyrë që ata të mund të ndërtojnë një qendër për kurimin e kancerit në ishull.<ref>{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/312084/cristiano-ronaldo-donates-100-000-to-cancer-hospital|title=Ronaldo donates to Cancer-stricken mums saviors|trans-title=Ronaldo dhuron për mamatë që kanë mbijetuar ndaj kancerit|website=CristianoRonaldoFan.net|language=en|date=25 qershor 2012|accessdate=25 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212005600/http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/312084/cristiano-ronaldo-donates-100-000-to-cancer-hospital|archive-date=12 shkurt 2013|url-status=live}}</ref> Në mbështetje të viktimave të përmbytjes në Madeira të vitit 2010, Ronaldo u zotua të luajë në një ndeshje bamirësie në Madeira ndërmjet klubit të Premiera Ligës [[FC Porto|Porto]] dhe lojtarëve nga klubet me bazë në Madeira Marítimo dhe Nacional.<ref name="Reuters22Feb2010CharityMatch">{{cite web|url=https://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222|title=Ronaldo to play in charity match for Madeira|trans-title=Ronaldo do të luajë një ndeshje bamirësie për Madeirën|publisher=Reuters|language=en|date=22 shkurt 2010|url-status=dead|access-date=3 qershor 2020|archive-date=19 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119064041/http://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222}}</ref> Në vitin 2012, Ronaldo dhe agjenti i tij paguan një trajtim të specializuar për një djalë nëntë vjeçar Canarian i cili kishte kancer terminal.<ref>{{cite web|url=http://www.as.com/english/articulo/cristiano-ronaldo-funds-cancer-treatment/20120619dasdenspo_11/Ten|title=Cristiano Ronaldo funds cancer treatment for 9-year-old boy|trans-title=Cristiano Ronaldo financon trajtimin e kancerit për një djalë 9-vjeçar|publisher=AS.com|language=en|date=19 qershor 2012|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517153709/http://www.as.com/english/articulo/cristiano-ronaldo-funds-cancer-treatment/20120619dasdenspo_11/Ten|archive-date=17 maj 2014|url-status=live}}</ref> Në dhjetor 2012, Ronaldo iu bashkua programit "11 për Shëndetin" të FIFA-s për të rritur ndërgjegjësimin midis fëmijëve se si të qëndronin larg nga droga, HIV, malarja dhe mbipesha.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2012/12/31/en/football/international_football/1356973939.html|title=Messi and Ronaldo join forces for FIFA's '11 for Health'|trans-title=Messi dhe Ronaldo bashkojnë forcat për "11 për Shëndetin" të FIFA-s|publisher=Marca|language=en|date=31 dhjetor 2012|accessdate=21 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206092629/http://www.marca.com/2012/12/31/en/football/international_football/1356973939.html|archive-date=6 shkurt 2013|url-status=live}}</ref> Në janar 2013, Ronaldo u bë Ambasadori i ri Global Artist i Save the Children, në të cilën shpreson të ndihmojë në luftimin e urisë dhe mbipeshes së fëmijëve.<ref>{{cite web|url=http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073|title=Cristiano Ronaldo Kicks Off the New Year as Save the Children's New Global Artist Ambassador for Child Hunger and Nutrition|trans-title=Cristiano Ronaldo e nis vitin e ri Ambasadori i ri global i Save the Children për urinë dhe ushqyerjen e fëmijëve|publisher=Save the Children|language=en|date=27 mars 2013|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170927052831/http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073|archive-date=27 shtator 2017|url-status=dead}}</ref> Në mars, Ronaldo pranoi të jetë ambasadori i Forumit të Kujdesit Mangrove në Indonezi, një organizatë që synon të rrisë vetëdijen për ruajtjen e mangrove.<ref>{{cite web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2013/03/17/ronaldo-ambassador-mangrove.html|title=Ronaldo ambassador for mangrove|trans-title=Ronaldo ambasador për mangrovët|publisher=The Jakarta Post|language=en|date=17 mars 2013|accessdate=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130321060234/http://www.thejakartapost.com/news/2013/03/17/ronaldo-ambassador-mangrove.html|archive-date=21 mars 2013|url-status=dead}}</ref> Ronaldo u emërua sportisti më bamirës në botë për vitin 2015 pasi dhuroi 5 milion £ për përpjekjet e ndihmës pas tërmetit në Nepal i cili vrau mbi 8,000 njerëz.<ref name="Bamirësia"/> Në qershor 2016, Ronaldo dhuroi të gjithë bonusin e tij prej 600,000 € pas fitmit të Ligës së Kampioneve nga Real Madridi për sezonin 2015–16.<ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/ronaldo-dhuron-per-bamiresi-bonusin-e-realit/247460/|title=Ronaldo dhuron për bamirësi bonusin e Realit|website=Sport.albeu.com|language=sq|date=4 qershor 2016|accessdate=3 qershor 2020|archive-date=3 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603160414/http://sport.albeu.com/sport/ronaldo-dhuron-per-bamiresi-bonusin-e-realit/247460/|url-status=dead}}</ref> Në gusht 2016, Ronaldo lançoi "CR7Selfie", një aplikacion selfie për bamirësi për të ndihmuar Save the Children që lejon pjesëmarrësit të bëjnë një selfie me të në një nga disa veshje dhe poza të ndryshme.<ref>{{Cite web|url=http://www.adweek.com/adfreak/cristiano-ronaldos-new-charity-app-lets-you-post-selfies-him-topless-or-otherwise-172893|title=Cristiano Ronaldo's New Charity App Lets You Post Selfies With Him, Topless or Otherwise|trans-title=Aplikacioni i ri i bamirësisë i Cristiano Ronaldos të lejon të postosh selfie me të, pa bluze ose ndryshe|publisher=Adweek|language=en|author=David Griner|date=9 gusht 2016|access-date=11 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811170925/http://www.adweek.com/adfreak/cristiano-ronaldos-new-charity-app-lets-you-post-selfies-him-topless-or-otherwise-172893|archive-date=11 gusht 2016|url-status=live}}</ref> Në aplikacion, tifozët mund të zgjedhin 68 fotografi të ndryshme të Ronaldos në veshje dhe poza dhe të lëvizin nëpër 39 filtra për ti vendosur në selfiet e tyre.<ref>{{cite web|url=http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=9357115&ct=14908085&notoc=1|title=Soccer Superstar Cristiano Ronaldo Launches New Selfie App, Donation for Every Download Helps Kids in Need|trans-title=Superylli i futbollit Cristiano Ronaldo lançon aplikacionin e ri të Selfies, dhurim për çdo shkarkim ndihmon fëmijët në nevojë|publisher=Save the Children|language=en|date=9 gusht 2016|accessdate=11 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813024003/http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=9357115&ct=14908085&notoc=1|archive-date=13 gusht 2016|url-status=dead}}</ref> ===Çështjet ligjore=== Në korrik 2017, Ronaldo u akuzua për evazion fiskal me vlerë gati 15 milion € të taksave ndërmjet 2011 dhe 2014, një pretendim që ai e mohoi në atë kohë.<ref>{{cite web|url=https://tvklan.al/cristiano-ronaldo-nen-akuze-per-evazion-fiskal-me-vlere-14-milione-euro/|title=Cristiano Ronaldo nën akuzë për evazion fiskal me vlerë 14 milionë Euro|publisher=TV Klan|language=sq|date=13 qershor 2017|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Në qershor 2018, Ronaldos iu dha një dënim me burg për dy vite (i pezulluar) dhe u gjobit me 18,8 milion €, e cila më vonë u ul në 16,8 milion € pasi Ronaldo arriti një marrëveshje me autoritetet spanjolle.<ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/sq/sport/ronaldo-gjobitet-me-18-8-milion%C3%AB-euro/1214798|title=Ronaldo gjobitet me 18,8 milionë euro|website=aa.com.tr|language=sq|date=26 korrik 2018|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Dënimi mund të kryhet në provë, pa pasur nevojë që Ronaldo të jetë në burg, për sa kohë që ai nuk kryen evazion fiskal sërisht.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/ronaldo-denohet-me-dy-vite-burg-dhe-nje-prej-gjobe-188-milione-euro|title=Evazion fiskal /Ronaldo dënohet me dy vite burg dhe një gjobë prej 18.8 milionë euro|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=15 qershor 2018|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Ronaldo dhe një burrë tjetër u hetuan nga Shërbimi i Prokurorisë Britanike të Kurorës pasi një akuzë për përdhunim në vitin 2005 që u soll nga dy gra. Brenda disa ditësh, të dy gratë tërhoqën pretendimet e tyre dhe [[Scotland Yard]] më vonë lëshoi një deklaratë duke thënë se nuk kishte prova të mjaftueshme për një ndjekje penale.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/4468628.stm|title=Ronaldo will not face rape charge|trans-title=Ronaldo nuk do të përballet me akuza për përdhunim|publisher=BBC News|language=en|accessdate=8 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008175202/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/4468628.stm|archive-date=8 tetor 2018|url-status=live}}</ref> Në prill 2017, u raportua se Ronaldo po hetohej nga Departamenti i Policisë në Las Vegas për një akuzë për përdhunim që nga viti 2009.<ref>{{cite web|url=https://www.koha.net/showbiz/120300/ronaldo-akuzohet-per-perdhunim/|title=Ronaldo akuzohet për përdhunim|publisher=Koha.net|language=sq|date=1 tetor 2018|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Dokumentet, të konfirmuara nga avokatët e Ronaldos, thonë se Ronaldo pagoi një grua 375,000 $ që ajo të mos e bënte publike këtë ngjarje.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/christiano-ronaldo-akuzohet-per-br-perdhunim-8203-ka-paguar-per-heshtjen?r=app|title=Cristiano Ronaldo akuzohet për përdhunim, ka paguar për heshtjen|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|date=15 prill 2017|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> Ronaldo dhe avokatët e tij lëshuan një deklaratë të gjatë duke mohuar të gjitha akuzat, duke i përshkruar ato si një "fushatë të qëllimshme për shpifje" me pjesë të konsiderueshme "të ndryshuara/ose të fabrikuara plotësisht",<ref>{{cite web|url=https://www.balkanweb.com/akuzat-per-perdhunim-reagon-cristiano-ronaldo-akuze-e-peshtire-do-te-bej-gjithcka/|title=Akuzat për përdhunim, reagon Cristiano Ronaldo: E pështirë, do të bëj gjithçka|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=15 prill 2017|accessdate=4 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/120745/ronaldo-mohon-akuzat-per-perdhunim/|title=Ronaldo mohon akuzat për përdhunim|publisher=Koha.net|language=sq|date=3 tetor 2018|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> një pretendim të cilin ''Der Spiegel'' e mohoi kategorikisht.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/45824263|title=Cristiano Ronaldo: 'German Magazine stands by reporting'|trans-title=Cristiano Ronaldo: 'Revista gjermane qëndron duke raportuar'|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=10 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012012740/https://www.bbc.co.uk/sport/amp/football/45824263|archive-date=12 tetor 2018|url-status=live}}</ref> Në korrik 2019, prokurorët e Las Vegas thanë se nuk do të akuzonin Ronaldon për akuzat e përdhunimit; deklarata shtoi: "Bazuar në një rishikim të informacionit në këtë kohë, pretendimet për sulm seksual kundër Cristiano Ronaldos nuk mund të provohen përtej një dyshimi të arsyeshëm."<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49078808|title=Ronaldo will not face charges over alleged rape|trans-title=Ronaldo nuk do të përballet me akuza për përdhunim të sajuar|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 korrik 2019|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|15 mars 2024}}<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/cristiano-ronaldo-dos-santos-aveiro/382/|title=Cristiano Ronaldo|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=1 qershor 2020}}</ref><ref name="footballzzclub">{{cite web|url=https://www.thefinalball.com/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club|title=Cristiano Ronaldo|website=footballzz.co.uk|language=en|accessdate=23 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226204311/http://www.footballzz.co.uk/jogador.php?epoca_id=132&id=1579&op=zoomstats&tpstats=club|archive-date=26 dhjetor 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/ronaldo.html|title=Cristiano Ronaldo|website=StretfordEnd.co.uk|language=en|accessdate=28 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430070139/http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/ronaldo.html|archive-date=30 prill 2012|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan=2|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|Kupa !colspan=2|[[Kupa EFL|Kupa e Ligës]] !colspan=2|[[UEFA|Evropa]] !colspan=2|Tjetër !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |[[Sporting CP B]] |[[2002–03 Segunda Divisão B|2002–03]] |[[Segunda Divisão]] |2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||2||0 |- |[[Sporting CP]] |[[2002–03 Primeira Liga|2002–03]] |[[Primeira Liga]] |25||3||3||2||colspan=2|—||3<ref group="lower-alpha">Një ndeshje në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], dy ndeshje në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]</ref>||0||0||0||31||5 |- |rowspan=7|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[Premier League 2003–04|2003–04]] |rowspan=6|[[Premier League]] |29||4||5||2||1||0||5||0||0||0||40||6 |- |[[Premier League 2004–05|2004–05]] |33||5||7||4||2||0||8||0||0||0||50||9 |- |[[Premier League 2005–06|2005–06]] |33||9||2||0||4||2||8||1||colspan=2|—||47||12 |- |[[Premier League 2006–07|2006–07]] |34||17||7||3||1||0||11||3||colspan=2|—||53||23 |- |[[Premier League 2007–08|2007–08]] |34||31||3||3||0||0||11||8||1<ref group="lower-alpha" name="CS">Ndeshje në [[FA Community Shield]]</ref>||0||49||42 |- |[[Premier League 2008–09|2008–09]] |33||18||2||1||4||2||12||4||2<ref group="lower-alpha" name="FCW">Të gjitha ndeshjet në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]</ref>||1||53||26 |- !colspan=2|Gjithsej !196!!84!!26!!13!!12!!4!!55!!16!!3!!1!!292!!118 |- |rowspan=10|[[Real Madrid CF|Real Madrid]] |[[La Liga 2009–10|2009–10]] |rowspan=9|[[La Liga]] |29||26||0||0||colspan=2|—||6||7||colspan=2|—||35||33 |- |[[La Liga 2010–11|2010–11]] |34||40||8||7||colspan=2|—||12||6||colspan=2|—||54||53 |- |[[La Liga 2011–12|2011–12]] |38||46||5||3||colspan=2|—||10||10||2<ref group="lower-alpha" name="SCE">Të gjitha ndeshjet në [[Supercopa de España]]</ref>||1||55||60 |- |[[La Liga 2012–13|2012–13]] |34||34||7||7||colspan=2|—||12||12||2<ref group="lower-alpha" name="SCE"/>||2||55||55 |- |[[La Liga 2013–14|2013–14]] |30||31||6||3||colspan=2|—||11||17||colspan=2|—||47||51 |- |[[La Liga 2014–15|2014–15]] |35||48||2||1||colspan=2|—||12||10||5<ref group="lower-alpha">Një ndeshje dhe dy gola në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], dy ndeshje në [[Supercopa de España]], dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]</ref>||2||54||61 |- |[[La Liga 2015–16|2015–16]] |36||35||0||0||colspan=2|—||12||16||colspan=2|—||48||51 |- |[[La Liga 2016–17|2016–17]] |29||25||2||1||colspan=2|—||13||12||2<ref group="lower-alpha" name="FCW"/>||4||46||42 |- |[[La Liga 2017–18|2017–18]] |27||26||0||0||colspan=2|—||13||15||4<ref group="lower-alpha">Një ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], një ndeshje dhe një gol në [[Supercopa de España]], dy ndeshje dhe dy gola në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]</ref>||3||44||44 |- !colspan=2|Gjithsej !292!!311!!30!!22!!colspan=2|—!!101!!105!!15!!12!!438!!450 |- |rowspan="5"|[[Juventus F.C.|Juventus]] |[[2018–19 Juventus FC season|2018–19]] |rowspan=4|[[Serie A]] |31||21||2||0||colspan="2"|—||9||6||1{{efn|name="SI"|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||1||43||28 |- |[[2019–20 Juventus FC season|2019–20]] |33||31||4||2||colspan="2"|—||8||4||1{{efn|name="SI"}}||0||46||37 |- |[[2020–21 Juventus FC season|2020–21]] |33||29||4||2||colspan="2"|—||6||4||1{{efn|name="SI"}}||1||44||36 |- |[[2021–22 Juventus FC season|2021–22]] |1||0||0||0||colspan="2"|—||0||0||0||0||1||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !98!!81!!10!!4!!colspan="2"|—!!23!!14!!3!!2!!134!!101 |- |rowspan="3"|Manchester United |[[2021–22 Manchester United F.C. season|2021–22]] |rowspan=2|Premier League |30||18||1||0||0||0||7||6||colspan="2"|—||38||24 |- |[[2022–23 Manchester United F.C. season|2022–23]] |10||1||0||0||0||0||6{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||2||colspan=2|—||16||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !40!!19!!1!!0!!0!!0!!13!!8!!colspan="2"|—!!54!!27 |- |rowspan="3"|[[Al Nassr FC|Al Nassr]] |[[2022–23 Al-Nassr FC season|2022–23]] |rowspan=2|[[Liga Pro Saudite]] |16||14||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1{{efn|Ndeshje në [[Super Kupa Saudite|Super Kupën Saudite]]}}||0||19||14 |- |[[2023–24 Al Nassr FC season|2023–24]] |22||23||2||1||colspan="2"|—||9{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[AFC Liga e Kampioneve|AFC Ligën e Kampioneve]]}}||6||6{{efn|Të gjjtha ndeshjet në [[Kupa Arabe e Klubeve Kampione|Kupën Arabe të Klubeve Kampione]]}}||6||39||36 |- !colspan="2"|Gjithsej !38!!37!!4!!1!!colspan="2"|—!!9!!6!!7!!6!!58!!50 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !691!!535!!74!!42!!12!!4!!204!!149!!28!!21!!1,009!!751 |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ===Kombëtarja=== [[Skeda:Ronaldo 2017.jpg|parapamje|Ronaldo në aksion gjatë [[FIFA Kupa e Konfederatave 2017|FIFA Kupës së Konfederatave 2017]] në [[Rusi]].]] {{updated|26 mars 2024}}<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/cronaldo-intlg.html|title=Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro – Century of International Appearances|trans-title=Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro - Një shekull me paraqitje ndërkombëtare|publisher=RSSSF|language=en|author=Roberto Mamrud|date=29 gusht 2013|accessdate=25 dhjetor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=24753|title=Cristiano Ronaldo|website=EU-Football.info|language=en|accessdate=4 qershor 2020}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=23|[[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] |- |2003||2||0 |- |2004||16||7 |- |2005||11||2 |- |2006||14||6 |- |2007||10||5 |- |2008||8||1 |- |2009||7||1 |- |2010||11||3 |- |2011||8||7 |- |2012||13||5 |- |2013||9||10 |- |2014||9||5 |- |2015||5||3 |- |2016||13||13 |- |2017||11||11 |- |2018||7||6 |- |2019||10||14 |- |2020||6||3 |- |2021||14||13 |- |2022||12||3 |- |2023||9||10 |- |2024||1||0 |- !colspan=2|Gjithsej||206||128 |} ==Trofe== ===Klube=== ;Sporting CP<ref>{{cite web|url=https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php|title=Cristiano Ronaldo|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604100358/https://www.juventus.com/en/teams/first-team/forwards/cristiano-ronaldo/index.php|archive-date=4 qershor 2019|publisher=Juventus F.C.}}</ref> * [[Supertaça Cândido de Oliveira]]: [[Supertaça Cândido de Oliveira 2002|2002]] ;Manchester United<ref name="Transfermarkt">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.com/cristiano-ronaldo/erfolge/spieler/8198|title=Cristiano Ronaldo|publisher=Transfermarkt|language=en|accessdate=26 maj 2020}}</ref> * [[Premier League]]: [[2006–07 FA Premier League|2006–07]], [[2007–08 Premier League|2007–08]], [[2008–09 Premier League|2008–09]] * [[FA Cup]]: [[Finalja e FA Cup 2004|2003–04]] * [[EFL Cup|Football League Cup]]: [[Finalja e Football League Cup 2006|2005–06]], [[Finalja e Football League Cup 2009|2008–09]] * [[FA Community Shield]]: [[FA Community Shield 2007|2007]], [[FA Community Shield 2008|2008]] * [[UEFA Liga e Kampionëve]]: [[UEFA Liga e Kampionëve 2007–08|2007–08]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[2008 FIFA Kupa e Botës për Klube|2008]] ;Real Madrid<ref name="Transfermarkt"/> * [[La Liga]]: [[2011–12 La Liga|2011–12]], [[2016–17 La Liga|2016–17]] * [[Copa del Rey]]: [[Finalja e Copa del Rey 2011|2010–11]], [[Finalja e Copa del Rey 2014|2013–14]] * [[Supercopa de España]]: [[Supercopa de España 2012|2012]], [[Supercopa de España 2017|2018]] * [[UEFA Liga e Kampionëve]]: [[2013–14 UEFA Liga e Kampioneve|2013–14]], [[2015—16 UEFA Liga e Kampioneve|2015–16]], [[2016–17 UEFA Liga e Kampioneve|2016–17]], [[2017–18 UEFA Liga e Kampioneve|2017–18]] * [[UEFA Super Kupa]]: [[UEFA Super Kupa 2014|2014]], [[UEFA Super Kupa 2016|2016]], [[UEFA Super Kupa 2017|2017]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2014|2014]], [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2016|2016]], [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2017|2017]] ;Juventus<ref name="Transfermarkt"/> * [[Serie A]]: [[Serie A 2018–19|2018–19]], [[Serie A 2019–20|2019–20]] * [[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2020–21|2020–21]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2018|2018]], [[Supercoppa Italiana 2020|2020]] ;Al-Nassr<ref name="Transfermarkt"/> *[[Kupa e Kampionëve të Klubeve Arabe]]: [[Kupa e Kampionëve të Klubeve Arabe 2023|2023]] *[[Liga Profesionale Saudite]]: [[Liga Profesionale Saudite 2025–26|2025–26]] ===Kombëtarja=== ;Portugalia<ref name="Transfermarkt"/> * [[Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionati Evropian]]: [[UEFA Euro 2016|2016]] * [[UEFA Liga e Kombeve]]: [[UEFA Liga e Kombeve 2018–19|2018–19]], [[UEFA Liga e Kombeve 2024–25|2024–25]] ===Personale=== <!--Të gjitha çmimet dhe trofetë e fituara nga Cristiano Ronaldo janë listuar në rend kronologjik, duke nisur nga çmimi/trofeu i parë i fituar e deri te i fundit.--> [[Skeda:Cristiano Ronaldo - Ballon d'Or (cropped).jpg|thumb|upright|Ronaldo ka fituar Topin e Artë pesë herë në karrierën e tij; në foto është Topi i Artë i vitit 2014.]] *[[Çmimet e UEFA Kampionatit Evropian#Ekipi i Turnamentit|Ekipi i Turnamentit në UEFA Kampionatin Evropian]]: [[UEFA Euro 2004#Çmimet|2004]], [[UEFA Euro 2012#Çmimet|2012]], [[UEFA Euro 2016#Çmimet|2016]] *[[UEFA Ekipi i Vitit]]: [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2004|2004]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2007|2007]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2008|2008]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2009|2009]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2010|2010]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2011|2011]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2012|2012]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2013|2013]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2014|2014]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2015|2015]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2016|2016]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2017|2017]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2018|2018]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2019|2019]]<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2201679.html|title=Ultimate Team of the Year: the all-time XI|trans-title=Ekipi i Vitit Ultimate: XI e të gjitha kohërave|publisher=UEFA|language=en|date=22 nëntor 2015|accessdate=25 nëntor 2015|archive-date=31 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171231165432/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2201679.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.realmadrid.com/en/news/2018/01/cristiano-ramos-marcelo-kroos-and-modric-all-in-the-uefacom-team-of-the-year-2017|title=Cristiano, Ramos, Marcelo, Kroos and Modric all in the UEFA.com Team of the Year 2017|trans-title=Cristiano, Ramos, Marcelo, Kroos dhe Modric të gjithë në UEFA.com Ekipin e Vitit 2017|website=realmadrid.com|publisher=Real Madrid C.F.|language=en|date=11 janar 2018|accessdate=17 janar 2018|quote=Cristiano Ronaldo është zgjedhur për herë të dymbëdhjetë dhe është lojtari me më shumë paraqitje.|location=Madrid, Spanjë}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2589223.html|title=UEFA.com fans' Team of the Year 2018 revealed|trans-title=UEFA.com Ekipi i Vitit nga Tifozët 2018 zbulohet|publisher=UEFA|language=en|date=11 janar 2019|accessdate=11 janar 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2637433.html|title=UEFA.com fans' Team of the Year 2019 revealed|trans-title=UEFA.com Ekipi i Vitit nga Tifozët 2019 zbulohet|publisher=UEFA|language=en|date=15 janar 2020|accessdate=15 janar 2020}}</ref> *[[PFA Lojtari i Ri i Vitit]]: 2006–07<ref name="PFA0607">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6582201.stm|title=Ronaldo secures PFA awards double|trans-title=Ronaldo siguron dopietën e çmimeve PFA|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 prill 2007|accessdate=18 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414212009/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6582201.stm|archive-date=14 prill 2008|url-status=live}}</ref> *[[PFA Lojtari i Vitit i Lojtarëve]]: 2006–07,<ref name="PFA0607"/> 2007–08<ref name="PFA0708">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7370319.stm|title=Ronaldo named player of the year|trans-title=Ronaldo emërohet lojtari i vitit|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 prill 2008|accessdate=18 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501021313/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7370319.stm|archive-date=1 maj 2008|url-status=live}}</ref> *[[Lojtari i Sezonit i Premier League|Lojtari i Sezonit i Premier Ligës]]: 2006–07, 2007–08<ref name="PremProfile"/> *[[FWA Futbollisti i Vitit]]: 2006–07, 2007–08<ref>{{cite web|url=http://footballwriters.co.uk/previous-foty/|title=Previous Winners – Footballer of the year|trans-title=Fituesit e mëparshëm – Futbollisti i Vitit|publisher=Football Writers' Association|language=en|accessdate=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118205853/http://footballwriters.co.uk/previous-foty/|archive-date=18 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> *[[Futbollisti i Vitit i UEFA-s]]: 2007–08 *[[Sulmuesi i Vitit i UEFA-s]]: 2007–08 *[[Këpuca e Artë e Premier League|Këpuca e Artë e Premier Ligës]]: 2007–08<ref name="PremProfile">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview|title=Cristiano Ronaldo: Overview|trans-title=Cristiano Ronaldo: Përmbledhje|publisher=Premier League|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417224152/https://www.premierleague.com/players/2522/Cristiano-Ronaldo/overview|archive-date=17 prill 2018|accessdate=28 shtator 2018}}</ref> *[[Topi i artë|FIFA Topi i Artë]]/[[Topi i artë|Topi i Artë]]: [[Topi i Artë 2008|2008]], [[FIFA Topi i Artë 2013|2013]], [[FIFA Topi i Artë 2014|2014]], [[Topi i Artë 2016|2016]], [[Topi i Artë 2017|2018]] *[[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]]: [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit 2008|2008]] *[[FIFPro Lojtari Botëror i Vitit]]: [[FIFPro Lojtari Botëror i Vitit 2008|2008]] *[[FIFA Çmimi Puskás]]: 2009<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/ballon-dor/history/index.html|title=History|trans-title=Historia|publisher=FIFA|language=en|quote=2009 – PUSKÁS AWARD – CRISTIANO RONALDO (POR)|accessdate=24 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160605073410/http://www.fifa.com/ballon-dor/history/index.html|archive-date=5 qershor 2016|url-status=live}}</ref> *[[Trofeu Pichichi]]: 2010–11, 2013–14, 2014–15 *[[Çmimet e La Ligas|Lojtari më i vlefshëm i La Ligas]]: [[2012–13 La Liga|2012–13]]<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/barcelona/10491269/Lionel-Messi-completes-double-at-La-Liga-awards-while-Cristiano-Ronaldo-picks-up-newly-created-prize.html|title=Lionel Messi completes double at La Liga awards while Cristiano Ronaldo picks up newly created prize|trans-title=Lionel Messi plotëson dopietën në Çmimet e La Ligas kurse Cristiano Ronaldo fiton çmimin e sapokrijuar|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Ben Bloom|date=3 dhjetor 2013|accessdate=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007223458/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/barcelona/10491269/Lionel-Messi-completes-double-at-La-Liga-awards-while-Cristiano-Ronaldo-picks-up-newly-created-prize.html|archive-date=7 tetor 2018|url-status=live}}</ref> *[[Çmimet e La Ligas|Lojtari më i mirë i La Ligas]]: [[2013–14 La Liga|2013–14]]<ref name="2013–14">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/atletico-madrid-snubbed-at-la-liga-awards-despite-winning-league-ahead-of-spanish-giants-real-madrid-9822760.html|title=Atlético Madrid snubbed at La Liga awards despite winning league ahead of Spanish giants Real Madrid and Barcelona|trans-title=Atletico Madrid injohet te Çmimet e La Ligas pavarësisht se fitoi ligën para gjigandëve spanjoll Real Madrid dhe Barcelona|publisher=The Independent|language=en|author=Nicholas Rigg|date=28 tetor 2014|accessdate=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309200553/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/atletico-madrid-snubbed-at-la-liga-awards-despite-winning-league-ahead-of-spanish-giants-real-madrid-9822760.html|archive-date=9 mars 2016|url-status=live|ref=none}}</ref> *[[Çmimet e La Ligas|Sulmuesi më i mirë i La Ligas]]: [[2013–14 La Liga|2013–14]]<ref name="2013–14"/> *[[UEFA Çmimi i Lojtarit më të mirë në Evropë]]: 2014, 2016, 2017 *Ekipi i Sezonit në [[La Liga]] nga [[UEFA]]: 2015–16,<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/spanish-football/2016/05/16/573a37ec468aeb19478b45ef.html|title=Atletico dominate UEFA's La Liga team of the season|trans-title=Atletico dominon Ekipin e Sezonit të La Ligas nga UEFA|publisher=Marca|language=en|date=16 maj 2016|access-date=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615214832/http://www.marca.com/en/football/spanish-football/2016/05/16/573a37ec468aeb19478b45ef.html|archive-date=15 qershor 2018|url-status=live}}</ref> 2016–17<ref>{{cite web|url=http://futbol.as.com/futbol/2017/05/22/primera/1495474276_384251.html|title=Once ideal de LaLiga para UEFA: 4 del Madrid, 3 del Barça...|trans-title=Ekipi All-Star i La Ligas nga UEFA: 4 nga Madridi, 3 nga Barça...|publisher=Diario AS|language=es|date=22 maj 2017|accessdate=18 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817123159/https://futbol.as.com/futbol/2017/05/22/primera/1495474276_384251.html|archive-date=17 gusht 2017|url-status=dead}}</ref> *[[The Best FIFA Men's Player]]: [[The Best FIFA Men's Player 2016|2016]], [[The Best FIFA Men's Player 2017|2017]] *[[Çmimet e FIFA Kupës së Botës|Ekipi i Ëndërrave të FIFA Kupës së Botës]]: [[2018 FIFA Kupa e Botës|2018]]<ref name="2018 FWC Dream Team">{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/fan-dream-team-and-prize-winners-revealed|title=Fan Dream Team and prize winners revealed!|trans-title=Ekipi i Ëndërrave i tifozëve dhe fituesit e çmimeve zbulohen!|publisher=FIFA|language=en|date=23 korrik 2018|accessdate=18 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180828182020/https://www.fifa.com/worldcup/news/fan-dream-team-and-prize-winners-revealed|archive-date=28 gusht 2018|url-status=live}}</ref> *Lojtari më i mirë në [[Serie A]]: [[2018–19 Serie A#Çmimet|2018–19]]<ref name="MVP"/> *[[Futbollisti i Vitit në Serie A]]: [[2018–19 Serie A|2019]] *[[Ekipi i Vitit i Serie A]]: [[2018–19 Serie A|2018–19]]<ref>{{cite web|url=https://www.kosova-sot.info/sport/381506/ekipi-i-vitit-ne-serie-a-asnje-lojtar-nga-interi-dhe-milani/|title=Ekipi i vitit në Serie A, asnjë lojtar nga Interi dhe Milani!|publisher=Kosova Sot Online|language=sq|date=22 maj 2019|accessdate=4 qershor 2020|archive-date=4 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604122622/https://www.kosova-sot.info/sport/381506/ekipi-i-vitit-ne-serie-a-asnje-lojtar-nga-interi-dhe-milani/|url-status=dead}}</ref> *EKipi i Turnamentit i Finaleve të [[UEFA Liga e Kombeve|UEFA Ligës së Kombeve]]: [[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve|2019]]<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/news/newsid=2607717.html|title=UEFA Nations League Finals: Team of the Tournament|trans-title=Finalet e UEFA Ligës së Kombeve: Ekipi i Turnamentit|publisher=UEFA|language=en|date=10 qershor 2019|accessdate=11 qershor 2019}}</ref> ==Shënimet== <references group="note"/> == Referime == {{Reflist|30em}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ Uebfaqja zyrtare] *[https://www.realmadrid.com/en/football/squad/cristiano-ronaldo-dos-santos Profili te uebfaqja zyrtare e Real Madrid] *[https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo Cristiano Ronaldo] – Rekordi në kompeticonin e [[La Liga]] *[https://www.fpf.pt/pt/Jogadores/Cristiano-Ronaldo Profili zyrtar] te [[Federata Portugeze e Futbollit|FPF]] *[https://web.archive.org/web/20181204224723/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=63706/profile/index.html Cristiano Ronaldo] – Rekordi në kompeticonet e [[UEFA]]-s *[https://www.fifa.com/worldcup/players/player/201200/ Cristiano Ronaldo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180624203012/https://www.fifa.com/worldcup/players/player/201200/ |date=24 qershor 2018 }} – Rekordi në kompeticonet e [[FIFA]]-s *[https://www.national-football-teams.com/player/5279/Cristiano_Ronaldo.html Cristiano Ronaldo] te National-Football-Teams.com *[https://www.bdfutbol.com/en/j/j12429.html Cristiano Ronaldo] te BDFutbol {{Skuadra Juventus F.C.}} {{UEFA Futbollisti i Vitit}} {{World Soccer Futbollisti i Vitit}} {{Këpuca e Artë e Premier League}} {{FIFA Lojtari Botëror i Vitit}} {{Fituesit e Çmimit Bravo}} {{UEFA Euro 2012 Skuadra e Turnamentit}} {{2018 FIFA Kupa e Botës Skuadra e Turnamentit}} {{Artikull i mirë|dita=16|muaj=11|viti=2018}} [[Kategoria:Lindje 1985]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë portugezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren portugeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Sporting CP]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Al-Nassr FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Primeira Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligën Profesionale Saudite]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2006]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2010]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2026]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Kampionatit Evropian]] 1rjayj2y1t9swhsmu6t0p8y6vyh6z3x Wikipedia:Zyra e Ankesave 4 25990 3062454 3062115 2026-11-04T10:07:52Z Klein Muçi 52109 /* Ndrrim titulli i nje artikulli */ Mbyllur: U zgjidh · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062454 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}} __TOC__ {{Clear}} {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 4 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> <!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> == Ndrrim titulli i nje artikulli == {{dmb|Zgjidhur|2=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:07 (CET)}} Përshëndetje! Dëshiroj ta zhvendosni faqen "Front end and back end" te titulli "Pjesa e përparme dhe pjesa e pasme" sepse është artikull i përkthyer në shqip dhe titulli duhet të jetë në shqip. Faleminderit! https://sq.wikipedia.org/wiki/Front_end_and_back_end {{Unsigned|Elion Musliu|1 nëntor 2026 14:54 (CET)}} :@[[Përdoruesi:Elion Musliu|Elion Musliu]], përshëndetje! Shoh që e keni kryer tashmë zhvendosjen. Nëse nuk keni kundërshtime, po e mbyll këtë ankesë pas 24 orësh. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 10:53 (CET) o2833iyzu23zaj9rq4gyhzej81wl3g1 Kutretina 0 31503 3062222 2993701 2026-11-03T17:35:17Z Ehrlich91 34047 3062222 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Кутретино | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Кутретино.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Pellagonisë|Pellagonia]] |Komuna = [[Komuna e Murgashovës|Murgashovë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = 280 |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Murgashovës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Murgashovës]] {{MKD-gjeo-cung}} 0keygorqt9xzf9o5vhbovm2xf1trtnb Leskova (Murgashovë) 0 31504 3062243 2993702 2026-11-03T19:37:03Z Ehrlich91 34047 3062243 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Лесково | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Воздушен поглед на Лесково.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni i Pellagonisë|Pellagonia]] |Komuna = [[Komuna e Murgashovës|Murgashovë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 0 | population_total_viti = 2021 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = |Zona Kohore = |Ora Verore = | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = 280 |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Murgashovës}} [[Kategoria:Fshatra në Komunën e Murgashovës]] {{MKD-gjeo-cung}} 61r59pun96eqes8lchpd7lz8d172tsi Demir Behluli 0 37183 3062477 3001376 2026-11-04T11:32:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062477 wikitext text/x-wiki [[Figura:Demir Behluli.jpg|250px|thumb|right|Demir Behluli]] '''Demir Behluli''' ishte një shkrimtar dhe piktor shqiptar nga Kosova. Ai lindi më 10 shkurt 1938 në [[Ranatoci|Ranatoc]] të [[Preshevë]]s. Shkollën fillore e kreu në fshatin Maxhere dhe Preshevë. Shkollën normale në Shkup, Shkollën e Lartë Pedagogjike-dega e artit figurativ në Prishtinë, ndërsa për dizajn specializoi në Kufshtajn të Gjermanisë. Për 50 vjet realizoi mbi 3000 vepra artistike: 850 portrete, hapi 12 eksozita personale dhe 63 kolektive, bëri 7 skenografi, 50 ballina librash, ilustroi mbi 30 libra, realizoi 63 dezene perdesh, 7 stripe origjinale, 60 murale, pikturoi 650 metra katror afreska në Kishën e Binçës në Viti, dekoroi 40 xhami me mbi 26.000 metra katror afreska, botoi 14 vepra letrare, u prezantua në 11 antologji, 11 herë u shpërblue dhe ka marrë 23 diploma e mirënjohje. Pikturat e tij gjinden në kolekcione individuale e institucionale në: Kosovë, Shqipëri, Amerikë, Holandë, Gjermani, Austri, Australi, Turqi, Zvicër e gjetiu, ndërsa dhuroi mbi 560 punime artistike. Demir Behluli ndëroi jetë më 4 maj 2018 (e premte)në Gjilan, ku edhe ka jetuar që prej viteve të 1970-ta.<ref>{{Cite web|date=2018-05-05|title=Varroset me nderime shkrimtari dhe piktori i njohur Demir Behluli nga Presheva|url=https://www.preshevajone.com/varroset-me-nderime-shkrimtari-dhe-piktori-i-njohur-demir-behluli-nga-presheva/|access-date=2025-01-06|website=Presheva Jonë|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604214451/https://www.preshevajone.com/varroset-me-nderime-shkrimtari-dhe-piktori-i-njohur-demir-behluli-nga-presheva/|archive-date=4 qershor 2023|url-status=dead}}</ref> == Veprat == === Veprat letrare === * ''Me këto duar'' - 1968 * ''Dielli-zog qielli'' - 1969 * ''Jehonë maji'' - 1981 * ''Udhëtimi'' - 1984 * ''Kronikë-SHKA "Punëtori 1968/78"'' - 1985 * ''Arabeska origjinale në xhami të Kosovës Lindore'' - 1995 * ''Mbreti i shtëpisë'' - 1996 * ''Trenat e bukës'' - 1997 * ''Duke pritur'' - 1997 * ''Ese, kritika, ekspozita'' - 1997 * ''Portrete shkrimtarësh-250 portrete me laps'' - 2002 * ''Shtëpi prj zalli-poezi për fëmijë'' - 2004 * ''Kur njeriu flet vetëmevete-tregime'' - 2006 * ''Befasi e këndshme-novelë'' - 2006 === Ekspozitat kolektive === === Ekspozitat personale === *1955, Preshevë, si nxënës i klasës së VI-të fillore *1960, Shkup, si normalist *1965, Bileçe,si ushtarak *1967, Preshevë, *1971, Preshevë, *1980, Gjilan, *1985, Gjilan, ekspozitë retrospektive *2004, Gjilan, “Portete e laps” *2005, Tiranë *2007, Gjilan,etj. === Muralet === * ''Martirët e Karadakut'' (650 metra katror-500 figura)-Kisha në Binçë === Xhamitë e dekoruara === *Malishevë-Gjilan, 1984 *Smirë-Viti,1988 *Lluçan-Bujanoc,1988 *Vërban-Viti,1989 *Karaçevë e poshtme-Dardanë,1991 *Skifteraj (ish Gjylekar)-Viti,1991 *Letovicë-Preshevë,1991 *Sullare e epërme,Gjorgje Petrov-Shkup,1993 *Bukurocë-Preshevë, 1993 *Breznicë-Bujanoc, 1993 *Geraj (mëhalla e poshtme)-Preshevë, 1994 *Geraj (mëhalla e epërme)-Preshevë, 1994 *Rahovicë-Preshevë,1994 *Xhamia "Atik"-Gjilan 1994 (renovim dhe arabeska të reja) *Beguncë-Viti, 1995 *Ramjan-Viti, 1995 *Hani i Elezit-Lagjja e Re, 1995 *Zhiti-Viti,1996 *Manastirc-Ferizaj,1996 *Stagovë-Kaçanik, 1996 *Marali-Malishevë, 1997 *Krushë e madhe-Rahovec, 1997 *Tërnavë-Preshevë,1997 *Miratoc (Shatërvani)-Preshevë, 1997 *Asllare-Bujanoc, 1997 *Remnik-Viti, 1998 *Norçë-Preshevë, 1998 *Asllare (riparim pas djegies nga serbët)-Bujanoc, 1999 *Lagjja Çenar çeshme-Gjian, 2000 *Muçivercë-Drdanë, 2000 *Sadovinë e Çerkezëve-Viti, 2000 *Livoç i poshtëm-Gjilan, 2000 *Zhegër-Gjilan, 2000 *Tërpezë-Viti, 2001 *Sllakoc-Gjilan,2001 *Dobërçan-Gjilan, 2002 *Budrigë e epërme-Viti, 2002 *Damjan i Hasit (teqe)-Gjakovë, 2004 *Xhamia e vogël -Gjilan, 2005 *Llocë (ish Llovcë)-Gjilan, 2006 == Referime == <references /> [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Piktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Lindje 1938]] [[Kategoria:Vdekje 2018]] e2hxzsv7xdh8y7a2yclc10i3go8bf2r Fjala 0 41930 3062244 2914494 2026-11-03T19:54:49Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Word, versioni i datës 5 tetor 2026 (revizioni 1378709075) shembujt nga anglishtja duhet të zëvendësohen me shembuj nga shqipja 3062244 wikitext text/x-wiki s{{Short description|Elementet bazë të gjuhës}} [[Skeda:NZs-longest-place-name.jpg|upright=1.5|thumb|Shenjë në një kodër në Zelandën e Re me një emër njëfjalësh jashtëzakonisht të gjatë: Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu (85 {{ill|Karakteri (simboli)|en|Character (symbol)|lt=karaktere}})]] {{Gjuhësi}} Një '''fjalë''' është një element bazë i [[Gjuha (komunikim)|gjuhës]] që mbart [[Semantika|kuptim]], mund të përdoret më vete dhe është e pandërprerë.<ref name=CDL>{{Cite book |last=Brown |first=E. K. |title=The Cambridge dictionary of linguistics |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |others=J. E. Miller |isbn=978-0-521-76675-3 |location=Cambridge |oclc=801681536|page=473 |language=en}}</ref> Megjithëse folësit e gjuhës shpesh kanë një kuptim intuitiv të asaj që është një fjalë, gjuhëtarët nuk pajtohen rreth përkufizimit të saj dhe përpjekjet e shumta për të gjetur kritere të posaçme për këtë koncept mbeten të debatueshme.<ref name=RDLL>{{Cite book |last=Bussmann |first=Hadumod |title=Routledge dictionary of language and linguistics |date=1998 |publisher=Routledge |others=Gregory Trauth, Kerstin Kazzazi |isbn=0-415-02225-8 |location=London |oclc=41252822 |page=1285 |language=en}}</ref> Janë propozuar standarde të ndryshme, në varësi të sfondit teorik dhe kontekstit përshkrues; ato nuk përputhen me një përkufizim të vetëm.<ref name=Brown2005>{{Cite book |last=Brown |first=Keith |title=Encyclopedia of Language and Linguistics: V1-14 |date=2005 |others=Keith Brown |isbn=1-322-06910-7 |edition=2nd |oclc=1097103078 |language=en}}</ref>{{rp|13:618}} Përdoren përkufizime të posaçme të termit «fjalë» për të shprehur kuptimet e tij të ndryshme në nivele të ndryshme përshkrimi, për shembull duke u mbështetur në bazë [[Fonologjia|fonologjike]], [[Gramatika|gramatikore]] ose [[Drejtshkrimi|drejtshkrimore]]. Të tjerë sugjerojnë se koncepti është thjesht një konvencion që përdoret në situata të përditshme.<ref name=WACLT>{{Cite book |title=Word: a cross-linguistic typology |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |others=Robert M. W. Dixon, A. Y. Aikhenvald |isbn=0-511-06149-8 |location=Cambridge |oclc=57123416 |language=en}}</ref>{{rp|6}} Koncepti i «fjalës» dallohet nga ai i [[Morfema|morfemës]], njësia më e vogël e gjuhës që ka kuptim, edhe kur nuk mund të qëndrojë më vete.<ref name=CDL /> Fjalët përbëhen nga të paktën një morfemë. Morfemat mund të bashkohen edhe për të krijuar fjalë të tjera përmes një procesi të [[Ndajshtesimi|formimit morfologjik]].{{r|RDLL|p=768}} Në [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe në shumë gjuhë të tjera, morfemat që përbëjnë një fjalë përfshijnë përgjithësisht të paktën një [[Rrënja e fjalës|rrënjë]] (si «rock», «god», «type», «writ», «can», «not») dhe mundësisht disa [[ndajshtesa]] («-s», «un-», «-ly», «-ness»). Fjalët me më shumë se një rrënjë («[type][writ]er», «[cow][boy]s», «[tele][graph]ically») quhen {{ill|Fjala e përbërë|en|Compound (linguistics)|lt=fjalë të përbëra}}. {{ill|Tkurrja (gramatikë)|en|Contraction (grammar)|lt=Tkurrjet}} («can't», «would've») janë fjalë të formuara duke bashkuar disa fjalë në një të vetme. Nga ana tjetër, fjalët bashkohen për të formuar elemente të tjera gjuhësore, si [[Shprehja|shprehje]] («a red rock», «put up with»), {{ill|Klauzola (gramatikë)|en|Clause|lt=klauzola}} («I threw a rock») dhe [[Fjalia|fjali]] («I threw a rock, but missed»). Në shumicën e gjuhëve, nocioni i asaj që përbën një «fjalë» mund të mësohet si pjesë e përvetësimit të sistemit të shkrimit.<ref name=Haspelmath2011>{{Cite journal |last=Haspelmath |first=Martin |date=2011 |title=The indeterminacy of word segmentation and the nature of morphology and syntax |url=https://zenodo.org/record/225844 |journal=Folia Linguistica |volume=45 |issue=1 |doi=10.1515/flin.2011.002 |s2cid=62789916 |issn=0165-4004 |language=en}}</ref> Kjo vlen për [[Drejtshkrimi i anglishtes|drejtshkrimin e anglishtes]] dhe për shumicën e gjuhëve që shkruhen me alfabete të prejardhura nga [[Alfabeti Latin|alfabeti latin]] ose [[alfabeti grek]] i lashtë. Në drejtshkrimin e anglishtes, vargjet e shkronjave «rock», «god», «write», «with», «the» dhe «not» konsiderohen fjalë me një morfemë, ndërsa «rocks», «ungodliness», «typewriter» dhe «cannot» janë fjalë të përbëra nga dy ose më shumë morfema («rock» + «s», «un» + «god» + «li» + «ness», «type» + «writ» + «er» dhe «can» + «not»). == Përkufizime == Që nga fillimet e studimit të gjuhësisë, janë bërë përpjekje të shumta për të përkufizuar fjalën, duke përdorur kritere të ndryshme.<ref name=Haspelmath2011 /> Megjithatë, ende nuk është gjetur një përkufizim i kënaqshëm që zbatohet për të gjitha gjuhët dhe në të gjitha nivelet e analizës gjuhësore. Sidoqoftë, mund të gjenden përkufizime të qëndrueshme të «fjalës» në nivele të ndryshme përshkrimi.{{r|WACLT|p=6}} Këto përfshijnë përkufizime në nivelin [[Fonetika|fonetik]] dhe [[Fonologjia|fonologjik]], ku fjala është segmenti më i vogël i tingullit që mund të veçohet teorikisht përmes theksit të fjalës dhe shenjuesve të kufirit; në nivelin [[Drejtshkrimi|drejtshkrimor]], si segment i shënuar nga hapësira boshe në shkrim ose në [[Shtypi|shtyp]]; në bazë të [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjisë]], si elementi bazë i paradig&shy;mave [[Gramatika|gramatikore]], si {{ill|Fleksioni|en|Inflection|lt=fleksioni}}, i dalluar nga format e fjalës; brenda [[Semantika|semantikës]], si bartësja më e vogël dhe relativisht e pavarur e kuptimit në leksik; dhe, nga pikëpamja [[Sintaksa|sintaksore]], si njësia më e vogël e një fjalie që mund të ndërrohet me një tjetër ose të zëvendësohet.{{r|RDLL|p=1285}} Në disa gjuhë, këto lloje të ndryshme fjalësh përputhen dhe, për shembull, «fjala fonologjike» mund të analizohet si në thelb e njëjtë me «fjalën gramatikore». Në gjuhë të tjera, megjithatë, ato mund t'u përgjigjen elementeve me madhësi të ndryshme.{{r|WACLT|p=1}} Për shkak të këtij statusi të paqartë, disa gjuhëtarë propozojnë shmangien e termit «fjalë» krejtësisht dhe përqendrimin në terma më të përcaktuar, si [[morfema]].<ref>{{Cite journal |last=Harris |first=Zellig S. |date=1946 |title=From morpheme to utterance |journal=Language |volume=22 |issue=3 |pages=161–183|doi=10.2307/410205 |jstor=410205 |language=en}}</ref> [[Fjalor]]ët e ndajnë leksikun e një gjuhe në forma të renditura veçmas, të quajtura {{ill|Lemma (morfologji)|en|Lemma (morphology)|lt=lemma}}. Këto mund të merren si tregues i asaj që autorët e atij fjalori e konsiderojnë «fjalë». Forma e shkruar e një fjale përbën një [[Leksema|leksemë]].{{r|RDLL|p=670-671}} Mënyra më e përshtatshme për të matur gjatësinë e një fjale është numërimi i [[Rrokja|rrokjeve]] ose i morfemave të saj.<ref>{{Cite book |title=The Oxford handbook of the word |date=2015 |editor=John R. Taylor |isbn=978-0-19-175669-6 |edition=1st |location=Oxford, United Kingdom |oclc=945582776 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> Kur një fjalë ka disa përkufizime ose disa kuptime, kjo mund të shkaktojë ngatërresë në një debat ose diskutim.<ref>{{Cite journal |last1=Chodorow |first1=Martin S. |last2=Byrd |first2=Roy J. |last3=Heidorn |first3=George E. |date=1985 |title=Extracting semantic hierarchies from a large on-line dictionary |url=http://portal.acm.org/citation.cfm?doid=981210.981247 |journal=Proceedings of the 23rd Annual Meeting on Association for Computational Linguistics |language=en |location=Chicago, Illinois |publisher=Association for Computational Linguistics |pages=299–304 |doi=10.3115/981210.981247|s2cid=657749 |doi-access=free }}</ref> === Fonologjia === Një kuptim i dallueshëm i termit «fjalë» mund të përkufizohet mbi baza fonologjike. Fjala është një njësi sa një rrokje ose më e madhe se ajo, e cila mund të dallohet nga veçori segmentale ose [[Prozodia (gjuhësi)|prozodike]], ose nga ndërveprimet e saj me rregullat fonologjike. Në gjuhën australiane walmatjari, rrënjët ose prapashtesat mund të kenë vetëm një rrokje, por një fjalë fonologjike duhet të ketë të paktën dy rrokje. Një rrënjë foljore dyrrokëshe mund të marrë një prapashtesë zero, p.sh. {{lang|wmt|luwa-ø}} «godit!», ndërsa një rrënjë njërrokëshe duhet të marrë një prapashtesë, p.sh. {{lang|wmt|ya-nta}} «shko!», duke ndjekur kështu një model segmental të fjalëve walmatjari. Në dialektin pitjantjatjara të gjuhës wati, një tjetër gjuhë australiane, një rrokje brenda fjalës mund të përfundojë me bashkëtingëllore, por rrokja fundore e fjalës duhet të përfundojë me zanore.{{R|WACLT|p=14}} Në shumicën e gjuhëve, [[Theksi (gjuhësi)|theksi]] mund të shërbejë si kriter për përcaktimin e një fjale fonologjike. Në gjuhët me theks të fiksuar, është e mundur të përcaktohen kufijtë e fjalëve nga vendndodhja e tij.{{R|WACLT|p=16}} Shumë rregulla fonologjike veprojnë vetëm brenda një fjale fonologjike ose pikërisht në kufijtë mes fjalëve. Në [[Gjuha hungareze|gjuhën hungareze]], bashkëtingëlloret dentale /d/, /t/, /l/ ose /n/ asimilohen me gjysmëzanoren pasuese /j/, duke dhënë tingullin përkatës palatal, por vetëm brenda një fjale. Në të kundërt, rregullat e sandhit të jashtëm veprojnë përtej kufijve të fjalëve. Shembulli tipik i këtij rregulli vjen nga [[Gjuha sanskrite|sanskritishtja]]; megjithatë, mutacioni fillestar i bashkëtingëlloreve në [[gjuhët kelte]] bashkëkohore ose dukuria e r-së lidhëse në disa dialekte angleze jorotike mund të përdoren gjithashtu për të ilustruar kufijtë e fjalëve.{{R|WACLT|p=17}} Shpesh, një fjalë fonologjike nuk përputhet me përfytyrimin tonë intuitiv për një fjalë. Fjala e përbërë finlandeze {{lang|fi|pääkaupunki}}, «kryeqytet», është fonologjikisht dy fjalë ({{lang|fi|pää}}, «kokë», dhe {{lang|fi|kaupunki}}, «qytet»), sepse nuk përputhet me modelet finlandeze të {{Ill|Harmonia zanore|en|vowel harmony|lt=harmonisë zanore}} brenda fjalëve. Në të kundërt, një fjalë e vetme fonologjike mund të përbëhet nga më shumë se një element sintaksor, si në frazën angleze ''I'll come'', ku ''I'll'' formon një fjalë fonologjike.{{R|Brown2005|p=13:618}} === Leksemat === Një fjalë mund të shihet si një njësi në leksikun e brendshëm të folësit; kjo quhet [[Leksema|leksemë]]. Megjithatë, kjo mund të ndryshojë nga kuptimi që ka «fjalë» në të folurën e përditshme, pasi një leksemë përfshin të gjitha format e lakuara. Leksema {{Smallcaps|teapot}} i referohet si trajtës njëjës ''teapot'', ashtu edhe trajtës shumës ''teapots''. Shtrohet gjithashtu pyetja se deri në ç’masë duhet të përfshihen në një leksemë fjalët e lakuara ose të përbëra, veçanërisht në gjuhët aglutinative. Për shembull, nuk ka shumë dyshim se leksema turke për {{Smallcaps|house}} duhet të përfshijë njëjësin emëror ''ev'' dhe shumësin ''evler''. Megjithatë, nuk është e qartë nëse duhet të përfshijë edhe fjalën ''evlerinizden'', «nga shtëpitë tuaja», të formuar përmes prapashtesimit të rregullt. Ka edhe leksema si «bardhë e zi» ose «bëje vetë», të cilat, ndonëse përbëhen nga disa fjalë, formojnë gjithsesi një bashkim të vetëm me kuptim të caktuar.{{R|Brown2005|p=13:618}} === Gramatika === Propozohet që fjalët gramatikore të përbëhen nga disa elemente gramatikore që shfaqen së bashku (jo në vende të ndara brenda një fjalie), në një rend të fiksuar dhe me një kuptim të caktuar. Megjithatë, secili prej këtyre kritereve ka përjashtime.{{R|WACLT|p=19}} Fjalët e vetme gramatikore kanë një strukturë të brendshme të fiksuar; kur struktura ndryshon, ndryshon edhe kuptimi i fjalës. Në gjuhën dyirbal, e cila mund të përdorë shumë ndajshtesa fjalëformuese me emrat, gjenden prapashtesa e dyshit ''-jarran'' dhe prapashtesa ''-gabun'', që do të thotë «një tjetër». Me emrin ''yibi'', ato mund të renditen si ''yibi-jarran-gabun'' («dy gra të tjera») ose ''yibi-gabun-jarran'' («dy gra të tjera»), por ndryshimi i rendit të prapashtesave ndryshon edhe kuptimin. Folësit e një gjuhe zakonisht e lidhin një kuptim të caktuar me një fjalë, e jo me një morfemë të vetme. Për shembull, kur u kërkohet të flasin për ''pandershmërinë'', ata rrallë përqendrohen te kuptimi i morfemave si ''-th'' ose ''-ness''.{{R|WACLT|p=19–20}} === Semantika === [[Leonard Bloomfield]]i paraqiti konceptin e «formave minimale të lira» në vitin 1928. Fjalët shihen si njësitë më të vogla kuptimplota të [[Fjalimi|të folurit]] që mund të qëndrojnë më vete.<ref name=Katamba2005>{{Cite book |last=Katamba |first=Francis |title=English words: structure, history, usage |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=0-415-29892-X |edition=2nd |location=London |oclc=54001244|language=en }}</ref>{{Rp|11}} Kjo lidh fonemat (njësitë e tingullit) me [[leksema]]t (njësitë e kuptimit). Megjithatë, disa fjalë të shkruara nuk janë forma minimale të lira, sepse nuk kanë kuptim më vete (për shembull, ''the'' dhe ''of'').<ref name=Fleming2003>{{Cite book |last1=Fleming |first1=Michael |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781134568512 |title=Meeting the Standards in Secondary English |last2=Hardman |first2=Frank |last3=Stevens |first3=David |last4=Williamson |first4=John |date=2003-09-02 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-56851-2 |edition=1st |language=en |doi=10.4324/9780203165553}}</ref>{{Rp|77}} Disa semanticienë kanë propozuar një teori të të ashtuquajturave primitive semantike ose {{Ill|Primitivat semantike|en|semantic primes}}, fjalë të papërkufizueshme që përfaqësojnë koncepte themelore me kuptim intuitiv. Sipas kësaj teorie, primitivet semantike shërbejnë si bazë për përshkrimin e kuptimit të fjalëve të tjera dhe të denotimeve të tyre konceptuale, pa rënë në rrethviciozitet.<ref name=Wierzbicka1996>{{Cite book |last=Wierzbicka |first=Anna |title=Semantics : primes and universals |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-870002-4 |location=Oxford [England] |oclc=33012927}}</ref><ref name=Goddard2002>{{Cite book |title=Meaning and universal grammar. Volume II: theory and empirical findings |chapter=The search for the shared semantic core of all languages. |date=2002 |publisher=John Benjamins Pub. Co |others=Cliff Goddard, Anna Wierzbicka |isbn=1-58811-264-0 |location=Amsterdam |oclc=752499720|language=en }}</ref> === Karakteristikat === Në shkollën e [[Programi minimalist|programit minimalist]] të sintaksës teorike, fjalët (të quajtura në literaturë edhe ''njësi leksikore'') konceptohen si «tufa» tiparesh gjuhësore, të cilat bashkohen në një strukturë me formë dhe kuptim.<ref>{{Cite book |last=Adger |first=David |title=Core syntax: a minimalist approach |date=2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-924370-0 |location=Oxford |oclc=50768042 |language=en}}</ref>{{Rp|36–37}} Për shembull, fjala «koalat» ka tipare semantike (u referohet objekteve të botës reale, [[koala]]ve), tipare të kategorisë (është emër), tipare të [[Numri gramatikor|numrit gramatikor]] (është në shumës dhe duhet të pajtohet me foljet, përemrat dhe dëftorët brenda fushës së saj), tipare [[Fonologjia|fonologjike]] (shqiptohet në një mënyrë të caktuar) etj. === Drejtshkrimi === [[Skeda:Happy Valentines Day.jpg|thumbnail|Fjalë të formuara nga shkronja, të ndara me hapësira]] Në gjuhët me traditë letrare, drejtshkrimi ndikon në përcaktimin e asaj që konsiderohet fjalë e vetme. Ndarësit e fjalëve, zakonisht [[Hapsira (në shkrim)|hapësirat]] dhe shenjat e pikësimit, janë të zakonshëm në drejtshkrimin modern të gjuhëve që përdorin shkrime alfabetike, por ky zhvillim është relativisht i vonë në [[Historia e shkrimit|historinë e shkrimit]]. Në kodimin e karaktereve, ndarja e tekstit në fjalë varet nga karakteret që përcaktohen si ndarës të fjalëve. Në [[drejtshkrim i anglishtes|drejtshkrimin e anglishtes]], shprehjet e përbëra mund të përmbajnë hapësira. Për shembull, ''ice cream'', ''air raid shelter'' dhe ''get up'' zakonisht konsiderohen si të përbëra nga më shumë se një fjalë (meqë secili përbërës mund të përdoret më vete, me përjashtim të mundshëm të ''get''), po ashtu edhe ''no one''; ndërsa ''someone'' dhe ''nobody'', të përbëra në mënyrë të ngjashme, konsiderohen fjalë të vetme. Ndonjëherë gjuhët që janë të afërta nga ana gramatikore e ndajnë ndryshe të njëjtën renditje fjalësh. Për shembull, në [[Gjuha frënge|frëngjisht]], foljet vetvetore në paskajore shkruhen të ndara nga pjesëza përkatëse, p.sh. ''se laver'' («të lahet»), ndërsa në [[Gjuha portugeze|portugalisht]] ndahen me vizë, p.sh. ''lavar-se'', dhe në [[Gjuha spanjolle|spanjisht]] shkruhen bashkë, p.sh. ''lavarse''.{{Efn|Konventa varet edhe nga koha ose mënyra foljore: shembujt e dhënë këtu janë në paskajore, ndërsa urdhërorja në frëngjisht, për shembull, shkruhet me vizë (''lavez-vous''), kurse koha e tashme në spanjisht shkruhet e ndarë (''me lavo'').}} Jo të gjitha gjuhët i ndajnë qartësisht fjalët me shkrim. [[Gjuha mandarin|Kinezishtja mandarine]] është një [[Gjuha analitike|gjuhë analitike]] me pak ndajshtesa lakimore, ndaj nuk është e nevojshme të ndahen fjalët me shkrim. Megjithatë, në mandarinisht ka shumë fjalë të përbëra nga disa morfema, si edhe një larmi morfemash të varura, çka e vështirëson përcaktimin e qartë të asaj që përbën një fjalë.<ref name=Fasold2006>{{Cite book |last1=Fasold |first1=Ralph W. |title=An introduction to language and linguistics |last2=Connor-Linton |first2=Jeff |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84768-1 |location=Cambridge, UK |oclc=62532880 |language=en}}</ref>{{Rp|56}} [[Gjuha japoneze|Japonishtja]] përdor të dhëna drejtshkrimore për të ndarë fjalët, si kalimi midis [[kanxhi]]t (karaktere të huazuara nga shkrimi kinez) dhe dy rrokësoreve kana. Ky është një rregull mjaft fleksibël, sepse fjalët përmbajtësore mund të shkruhen edhe me hiragana për efekt stilistik; megjithatë, nëse kjo bëhet gjerësisht, zakonisht shtohen hapësira për ta bërë tekstin më të lexueshëm. Drejtshkrimi vietnamez, ndonëse përdor [[Alfabeti Latin|alfabetin latin]], ndan morfemat njërrokëshe dhe jo fjalët. == Kufijtë e fjalëve == Për të përcaktuar se çfarë përbën një fjalë, duhet gjetur se ku mbaron njëra fjalë dhe ku fillon tjetra. Në të folur, kufijtë e fjalëve mund të dallohen me disa metoda:<ref name=Haspelmath2011 /> * '''Pauza e mundshme''': Folësit i kërkohet ta përsërisë ngadalë një fjali, duke lejuar pauza. Folësi priret të bëjë pauza te kufijtë e fjalëve. Megjithatë, kjo metodë nuk është e pagabueshme: folësi mund t'i ndajë lehtësisht fjalët shumërrrokëshe ose të mos ndajë dy a më shumë fjalë të lidhura ngushtë (p.sh. «to a» në «He went to a house»). * '''Pandashmëria''': Folësit i kërkohet ta thotë një [[Fjalia|fjali]] me zë dhe pastaj ta thotë përsëri duke i shtuar fjalë. Kështu, «Kam jetuar në këtë fshat për dhjetë vjet» mund të bëhet «Unë dhe familja ime kemi jetuar në këtë fshat të vogël për rreth dhjetë vjet ose më shumë». Fjalët e shtuara priren të vendosen te kufijtë e fjalëve të fjalisë fillestare. Megjithatë, disa gjuhë kanë infikse, të cilat vendosen brenda rrënjës. Po ashtu, disa kanë ndajshtesa të ndashme: në fjalinë [[Gjuha gjermane|gjermane]] {{lang|de|Ich '''komme''' gut zu Hause '''an'''}}, folja {{lang|de|ankommen}} është e ndarë. * '''Kufijtë fonetikë''': Disa gjuhë kanë rregulla të veçanta të [[shqiptimi]]t që e bëjnë më të lehtë dallimin e kufirit të fjalës. Për shembull, në një gjuhë ku theksi bie rregullisht në rrokjen e fundit të fjalës, kufiri i fjalës ka gjasa të jetë pas çdo rrokjeje të theksuar. Një shembull tjetër shihet në gjuhët me [[harmoni zanore]], si [[Gjuha turke|turqishtja]]:<ref name=Bauer1983>{{Cite book |last=Bauer |first=Laurie |title=English word-formation |date=1983 |isbn=0-521-24167-7 |location=Cambridge [Cambridgeshire] |oclc=8728300 |language=en}}</ref>{{Rp|9}} zanoret brenda një fjale kanë të njëjtën <em>cilësi</em>, ndaj kufiri i fjalës ka gjasa të jetë aty ku ndryshon cilësia e zanores. Sidoqoftë, jo të gjitha gjuhët kanë rregulla të tilla fonetike të përshtatshme dhe edhe ato që i kanë, bëjnë përjashtime herë pas here. * '''Kufijtë drejtshkrimorë''': Ndarësit e fjalëve, si hapësirat dhe shenjat e pikësimit, mund të përdoren për të dalluar fjalët e veçanta. Megjithatë, kjo varet nga gjuha. Sistemet e shkrimit të Azisë Lindore shpesh nuk i ndajnë karakteret. Kështu ndodh në [[Kinezishtja e shkruar|shkrimin kinez]] dhe atë japonez, që përdorin karaktere logografike, si edhe në shkrimet tajlandeze dhe laotiane, që janë abugida. == Morfologjia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Morfologjia|en|Morphology (linguistics)}}}} [[Skeda:Independently morphology tree.png|thumbnail|Pemë morfologjike e fjalës angleze «independently»|class=skin-invert-image]] Morfologjia është studimi i formimit dhe strukturës së fjalëve. Fjalët mund t'u nënshtrohen proceseve të ndryshme morfologjike, të cilat tradicionalisht ndahen në dy grupe të gjera: [[Ndajshtesimi|derivimi]] dhe fleksioni. Derivimi është procesi me të cilin krijohet një fjalë e re nga fjalë ekzistuese, duke i ndryshuar kuptimin dhe shpesh edhe klasën e fjalës. Për shembull, në anglisht folja ''to convert'' mund të shndërrohet në emrin ''a convert'' përmes zhvendosjes së theksit, ose në mbiemrin ''convertible'' përmes shtimit të ndajshtesave. Fleksioni i shton fjalës informacion gramatikor, siç është tregimi i rasës, kohës ose gjinisë.<ref name=Fasold2006>{{Cite book |last1=Fasold |first1=Ralph W. |title=An introduction to language and linguistics |last2=Connor-Linton |first2=Jeff |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84768-1 |location=Cambridge, UK |oclc=62532880 |language=en}}</ref>{{Rp|73}} Në [[Gjuha sintetike|gjuhët sintetike]], një [[Stemi i fjalës|stem i vetëm i fjalës]] (për shembull, ''love'') mund të lakohet e të marrë disa forma të ndryshme (për shembull, ''loves'', ''loving'' dhe ''loved''). Megjithatë, për disa qëllime zakonisht nuk konsiderohen fjalë të ndryshme, por forma të ndryshme të së njëjtës fjalë. Në këto gjuhë, fjalët mund të konsiderohen të përbëra nga disa [[morfema]]. Veçanërisht në [[gjuhët indo-evropiane]], morfemat e dallueshme janë: * [[Rrënja e fjalës|rrënja]] * ndajshtesa të ndryshme të mundshme * një [[Prapashtesa|prapashtesë]] lakimore. Kështu, forma proto-indo-evropiane {{lang|ine-x-proto|*wr̥dhom}} do të analizohej si e përbërë nga: # {{lang|ine-x-proto|*wr̥-}}, shkalla zero e rrënjës {{lang|ine-x-proto|*wer-}}. # Një zgjerim i rrënjës {{lang|ine-x-proto|*-dh-}} (diakronikisht një prapashtesë), që jep rrënjën e përbërë {{lang|ine-x-proto|*wr̥dh-}}. # Prapashtesa tematike {{lang|ine-x-proto|*-o-}}. # Prapashtesa emërore e gjinisë asnjanëse, në rasën emërore ose kallëzore njëjës, {{lang|ine-x-proto|*-m}}. == Filozofia == Filozofët i kanë parë fjalët si objekte magjepsjeje të paktën që nga shekulli V p.e.s., kur u hodhën themelet e [[Filozofia e gjuhës|filozofisë së gjuhës]]. [[Platoni]] (Plato) i analizoi fjalët duke shqyrtuar prejardhjen dhe tingujt që i përbëjnë, dhe arriti në përfundimin se ekzistonte një lidhje mes tingullit dhe kuptimit, ndonëse fjalët ndryshojnë shumë me kalimin e kohës. [[John Locke]] shkroi se përdorimi i fjalëve «është të shërbejnë si shenja të ndjeshme të ideve», ndonëse ato zgjidhen «jo për shkak të ndonjë lidhjeje të natyrshme mes tingujve të artikuluar dhe ideve të caktuara, sepse atëherë do të kishte vetëm një gjuhë mes të gjithë njerëzve; por përmes një caktimi vullnetar, me anë të të cilit një fjalë e tillë bëhet në mënyrë arbitrare shenjë e një ideje të tillë».<ref name=Locke1690>{{Cite book |last=Locke |first=John |url=https://en.wikisource.org/wiki/An_Essay_Concerning_Human_Understanding/Book_III#Chapter_II:_Of_the_Signification_of_Words |title=An Essay Concerning Human Understanding |publisher=Thomas Basset |year=1690 |edition=1st |volume=III |location=London |language=en |chapter=Chapter II: Of the Signification of Words}}</ref> Mendimi i [[Wittgenstein]]it kaloi nga fjala si paraqitje e kuptimit te ideja se «kuptimi i një fjale është përdorimi i saj në gjuhë».<ref name="Biletzki2021">{{Cite book |last1=Biletzki |first1=Anar |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/wittgenstein/ |title=Ludwig Wittgenstein |last2=Matar |first2=Anat |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |year=2021 |edition=Winter 2021 |language=en}}</ref> == Klasat == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kategoria leksikore|en|Lexical category}}}} Çdo fjalë i përket një kategorie të përcaktuar nga veti të përbashkëta [[Gramatika|gramatikore]]. Zakonisht, leksiku i një gjuhe mund të ndahet në disa grupe të tilla fjalësh. Numri i përgjithshëm i kategorive dhe llojet e tyre nuk janë universale; ato ndryshojnë nga njëra gjuhë te tjetra. Për shembull, anglishtja ka një grup fjalësh të quajtura [[Trajta (gramatikë)|nyja]], si ''the'' (nyja e shquar) ose ''a'' (nyja e pashquar), të cilat shënojnë shquarsinë ose identifikueshmërinë. Kjo klasë nuk gjendet në japonisht, e cila mbështetet te konteksti për të shprehur këtë dallim. Nga ana tjetër, japonishtja ka një klasë fjalësh të quajtura [[pjesëza]], të cilat përdoren për të shënuar togfjalëshat emërorë sipas funksionit të tyre gramatikor ose marrëdhënies tematike; në anglisht këto shënohen me rendin e fjalëve ose me prozodinë.<ref name=Akmajian2010>{{Cite book |last=Akmajian |first=Adrian |title=Linguistics: an introduction to language and communication |date=2010 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-01375-8 |edition=6th |location=Cambridge, Mass. |oclc=424454992 |language=en}}</ref>{{rp|21–24}} Nuk është e qartë nëse ndonjë kategori, përveç pasthirrmës, është pjesë universale e gjuhës njerëzore. Ndarja bazë dypjesëshe që gjendet gjerësisht në [[Gjuha natyrore|gjuhët natyrore]] është ajo mes [[Emri (gramatikë)|emrave]] dhe [[Folja|foljeve]]. Megjithatë, në disa {{ill|gjuhë vakashane|en|Wakashan languages}} dhe {{ill|gjuhë salishane|en|Salish languages}}, të gjitha fjalët përmbajtësore mund të kuptohen si foljore nga natyra. Në gjuhën lushootseed, një gjuhë salishane, të gjitha fjalët me kuptime «si emra» mund të përdoren si kallëzues, ku funksionojnë si folje. Për shembull, fjala ''sbiaw'' mund të kuptohet si «është kojotë» dhe jo thjesht «kojotë».<ref>{{Citation |last=Beck |first=David |chapter=Unidirectional flexibility and the noun–verb distinction in Lushootseed |date=2013-08-29 |chapter-url=https://academic.oup.com/book/26032/chapter/193935978 |title=Flexible Word Classes |pages=185–220 |editor-last=Rijkhoff |editor-first=Jan |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acprof:oso/9780199668441.003.0007 |isbn=978-0-19-966844-1 |access-date=2022-08-25 |editor2-last=van Lier |editor2-first=Eva |language=en}}</ref>{{r|Brown2005|p=13:631}} Nga ana tjetër, në [[gjuhët eskimo-aleute]], të gjitha fjalët përmbajtësore mund të analizohen si emërore, ndërsa emrat që shënojnë vepruesin kryejnë funksionin që u afrohet më shumë foljeve. Së fundi, në disa [[Gjuhët austronesiane|gjuhë austronesiane]] nuk është e qartë nëse dallimi është i zbatueshëm dhe të gjitha fjalët mund të përshkruhen më mirë si pasthirrma që mund të kryejnë funksionet e kategorive të tjera.{{r|Brown2005|p=13:631}} Klasifikimi i sotëm i fjalëve në klasa mbështetet në punën e {{ill|Dionisi Traksit|en|Dionysius Thrax}}, i cili në shekullin I p.e.s. dalloi tetë kategori fjalësh të [[Greqishtja e lashtë|greqishtes së lashtë]]: [[Emri (gramatikë)|emrin]], [[Folja|foljen]], [[ill|pjesoren|en|Participle]], [[Trajta (gramatikë)|nyjën]], [[përemri]]n, [[ill|parafjalën|en|Preposition]], [[Ndajfolja|ndajfoljen]] dhe [[ill|lidhëzën|en|Grammatical conjunction]]. Më vonë, autorët latinë Apoloni Diskoli dhe Prisciani e zbatuan këtë kuadër në gjuhën e tyre; meqë latinishtja nuk ka nyja, ata e zëvendësuan këtë kategori me [[Pasthirrma|pasthirrmën]]. [[Mbiemri|Mbiemrat]] («i lumtur»), [[ill|kuantifikuesit|en|Quantifier (linguistics)]] («pak») dhe [[Numërori|numërorët]] («njëmbëdhjetë») nuk u trajtuan si kategori më vete në këto klasifikime, për shkak të ngjashmërisë së tyre morfologjike me emrat në latinisht dhe greqishten e lashtë. Ata u njohën si kategori të dallueshme vetëm kur studiuesit nisën të studionin gjuhët e mëvonshme evropiane.{{r|Brown2005|p=13:629}} Në traditën gramatikore indiane, {{ill|Pāṇini|en|Pāṇini}} paraqiti një klasifikim të ngjashëm themelor mes një klase emërore (''nāma'', ''suP'') dhe një klase foljore (''ākhyāta'', ''tiN''), të bazuar në grupin e [[ill|prapashtesave|en|Suffix]] që merr fjala. Disa fjalë mund të jenë të diskutueshme, si [[ill|zhargoni|en|Slang]] në kontekste formale; emërtimet e gabuara, kur kuptimi i tyre nuk përputhet me atë që nënkuptohet; ose fjalët me shumë kuptime, për shkak të mundësisë së ngatërrimit mes kuptimeve të ndryshme të tyre.<ref name=DeSoto1985>{{Cite journal |last1=De Soto |first1=Clinton B. |last2=Hamilton |first2=Margaret M. |last3=Taylor |first3=Ralph B. |date=December 1985 |title=Words, People, and Implicit Personality Theory |url=http://guilfordjournals.com/doi/10.1521/soco.1985.3.4.369 |journal=Social Cognition |language=en |volume=3 |issue=4 |pages=369–382 |doi=10.1521/soco.1985.3.4.369 |issn=0278-016X|url-access=subscription }}</ref> == Historia == Në traditën gramatikore të lashtë greke dhe romake, fjala ishte njësia bazë e analizës. Studioheshin format e ndryshme gramatikore të një lekseme të caktuar, por nuk bëhej asnjë përpjekje për t’i zbërthyer ato në morfema.<ref name=Robins1997>{{Cite book |last=Robins |first=R. H. |title=A short history of linguistics |date=1997 |isbn=0-582-24994-5 |edition=4th |location=London |oclc=35178602 |language=en}}</ref>{{Rp|70}} Kjo mund të ketë qenë pasojë e natyrës sintetike të këtyre gjuhëve, ku struktura e brendshme e fjalëve mund të jetë më e vështirë për t’u deshifruar sesa në gjuhët analitike. Nuk kishte as koncept për lloje të ndryshme fjalësh, si ato gramatikore ose fonologjike: fjala konsiderohej një ndërtim i pandashëm.{{R|WACLT|p=269}} Fjala (''dictiō'') përkufizohej si njësia minimale e një ligjërimi (''ōrātiō''), shprehja e një mendimi të plotë.{{R|Robins1997|p=70}} == Shiko edhe == * {{ill|Fjalët më të gjata|en|Longest words}} * {{ill|Thënia|en|Utterance}} * {{ill|Fjala (arkitektura e kompjuterit)|en|Word (computer architecture)}} * {{ill|Numri i fjalëve|en|Word count}}, numri i fjalëve në një dokument ose pasazh teksti * {{ill|Formulimi|en|Wording}} * [[Etimologjia]] == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == {{Commonskat|Words|Fjalët}} {{WikiQuote}} {{Wiktionary kuti|word}} * {{Cite book |last=Barton |first=David |title=Literacy: an introduction to the ecology of written language |date=1994 |publisher=Blackwell |isbn=0-631-19089-9 |location=Oxford, UK |oclc=28722223 |page=96 |language=en}} * {{Cite book |title=The encyclopedia of language & linguistics |date=2006 |publisher=Elsevier |others=E. K. Brown, Anne Anderson |isbn=978-0-08-044854-1 |edition=2nd |location=Amsterdam |oclc=771916896 |language=en}} * {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=The Cambridge encyclopedia of the English language |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-40179-8 |location=Cambridge [England] |oclc=31518847 |language=en}} * {{Cite book |last=Plag |first=Ingo |title=Word-formation in English |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-511-07843-9 |location=Cambridge |oclc=57545191 |language=en}} * {{Cite book |title=The Oxford English Dictionary |date=1989 |publisher=Clarendon Press |others=J. A. Simpson, E. S. C. Weiner, Oxford University Press |isbn=0-19-861186-2 |edition=2nd |location=Oxford |oclc=17648714 |language=en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Fjalët]] [[Kategoria:Njësitë leksikore]] [[Kategoria:Pragmatika]] [[Kategoria:Njësitë semantike]] [[Kategoria:Njësitë sintaksore]] [[Kategoria:Morfemat]] avod27sdszxb8eoe23mk1mwyvv7plzb 3062245 3062244 2026-11-03T19:55:08Z Arianit 106 3062245 wikitext text/x-wiki {{Short description|Elementet bazë të gjuhës}} [[Skeda:NZs-longest-place-name.jpg|upright=1.5|thumb|Shenjë në një kodër në Zelandën e Re me një emër njëfjalësh jashtëzakonisht të gjatë: Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu (85 {{ill|Karakteri (simboli)|en|Character (symbol)|lt=karaktere}})]] {{Gjuhësi}} Një '''fjalë''' është një element bazë i [[Gjuha (komunikim)|gjuhës]] që mbart [[Semantika|kuptim]], mund të përdoret më vete dhe është e pandërprerë.<ref name=CDL>{{Cite book |last=Brown |first=E. K. |title=The Cambridge dictionary of linguistics |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |others=J. E. Miller |isbn=978-0-521-76675-3 |location=Cambridge |oclc=801681536|page=473 |language=en}}</ref> Megjithëse folësit e gjuhës shpesh kanë një kuptim intuitiv të asaj që është një fjalë, gjuhëtarët nuk pajtohen rreth përkufizimit të saj dhe përpjekjet e shumta për të gjetur kritere të posaçme për këtë koncept mbeten të debatueshme.<ref name=RDLL>{{Cite book |last=Bussmann |first=Hadumod |title=Routledge dictionary of language and linguistics |date=1998 |publisher=Routledge |others=Gregory Trauth, Kerstin Kazzazi |isbn=0-415-02225-8 |location=London |oclc=41252822 |page=1285 |language=en}}</ref> Janë propozuar standarde të ndryshme, në varësi të sfondit teorik dhe kontekstit përshkrues; ato nuk përputhen me një përkufizim të vetëm.<ref name=Brown2005>{{Cite book |last=Brown |first=Keith |title=Encyclopedia of Language and Linguistics: V1-14 |date=2005 |others=Keith Brown |isbn=1-322-06910-7 |edition=2nd |oclc=1097103078 |language=en}}</ref>{{rp|13:618}} Përdoren përkufizime të posaçme të termit «fjalë» për të shprehur kuptimet e tij të ndryshme në nivele të ndryshme përshkrimi, për shembull duke u mbështetur në bazë [[Fonologjia|fonologjike]], [[Gramatika|gramatikore]] ose [[Drejtshkrimi|drejtshkrimore]]. Të tjerë sugjerojnë se koncepti është thjesht një konvencion që përdoret në situata të përditshme.<ref name=WACLT>{{Cite book |title=Word: a cross-linguistic typology |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |others=Robert M. W. Dixon, A. Y. Aikhenvald |isbn=0-511-06149-8 |location=Cambridge |oclc=57123416 |language=en}}</ref>{{rp|6}} Koncepti i «fjalës» dallohet nga ai i [[Morfema|morfemës]], njësia më e vogël e gjuhës që ka kuptim, edhe kur nuk mund të qëndrojë më vete.<ref name=CDL /> Fjalët përbëhen nga të paktën një morfemë. Morfemat mund të bashkohen edhe për të krijuar fjalë të tjera përmes një procesi të [[Ndajshtesimi|formimit morfologjik]].{{r|RDLL|p=768}} Në [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe në shumë gjuhë të tjera, morfemat që përbëjnë një fjalë përfshijnë përgjithësisht të paktën një [[Rrënja e fjalës|rrënjë]] (si «rock», «god», «type», «writ», «can», «not») dhe mundësisht disa [[ndajshtesa]] («-s», «un-», «-ly», «-ness»). Fjalët me më shumë se një rrënjë («[type][writ]er», «[cow][boy]s», «[tele][graph]ically») quhen {{ill|Fjala e përbërë|en|Compound (linguistics)|lt=fjalë të përbëra}}. {{ill|Tkurrja (gramatikë)|en|Contraction (grammar)|lt=Tkurrjet}} («can't», «would've») janë fjalë të formuara duke bashkuar disa fjalë në një të vetme. Nga ana tjetër, fjalët bashkohen për të formuar elemente të tjera gjuhësore, si [[Shprehja|shprehje]] («a red rock», «put up with»), {{ill|Klauzola (gramatikë)|en|Clause|lt=klauzola}} («I threw a rock») dhe [[Fjalia|fjali]] («I threw a rock, but missed»). Në shumicën e gjuhëve, nocioni i asaj që përbën një «fjalë» mund të mësohet si pjesë e përvetësimit të sistemit të shkrimit.<ref name=Haspelmath2011>{{Cite journal |last=Haspelmath |first=Martin |date=2011 |title=The indeterminacy of word segmentation and the nature of morphology and syntax |url=https://zenodo.org/record/225844 |journal=Folia Linguistica |volume=45 |issue=1 |doi=10.1515/flin.2011.002 |s2cid=62789916 |issn=0165-4004 |language=en}}</ref> Kjo vlen për [[Drejtshkrimi i anglishtes|drejtshkrimin e anglishtes]] dhe për shumicën e gjuhëve që shkruhen me alfabete të prejardhura nga [[Alfabeti Latin|alfabeti latin]] ose [[alfabeti grek]] i lashtë. Në drejtshkrimin e anglishtes, vargjet e shkronjave «rock», «god», «write», «with», «the» dhe «not» konsiderohen fjalë me një morfemë, ndërsa «rocks», «ungodliness», «typewriter» dhe «cannot» janë fjalë të përbëra nga dy ose më shumë morfema («rock» + «s», «un» + «god» + «li» + «ness», «type» + «writ» + «er» dhe «can» + «not»). == Përkufizime == Që nga fillimet e studimit të gjuhësisë, janë bërë përpjekje të shumta për të përkufizuar fjalën, duke përdorur kritere të ndryshme.<ref name=Haspelmath2011 /> Megjithatë, ende nuk është gjetur një përkufizim i kënaqshëm që zbatohet për të gjitha gjuhët dhe në të gjitha nivelet e analizës gjuhësore. Sidoqoftë, mund të gjenden përkufizime të qëndrueshme të «fjalës» në nivele të ndryshme përshkrimi.{{r|WACLT|p=6}} Këto përfshijnë përkufizime në nivelin [[Fonetika|fonetik]] dhe [[Fonologjia|fonologjik]], ku fjala është segmenti më i vogël i tingullit që mund të veçohet teorikisht përmes theksit të fjalës dhe shenjuesve të kufirit; në nivelin [[Drejtshkrimi|drejtshkrimor]], si segment i shënuar nga hapësira boshe në shkrim ose në [[Shtypi|shtyp]]; në bazë të [[Morfologjia (gjuhësi)|morfologjisë]], si elementi bazë i paradig&shy;mave [[Gramatika|gramatikore]], si {{ill|Fleksioni|en|Inflection|lt=fleksioni}}, i dalluar nga format e fjalës; brenda [[Semantika|semantikës]], si bartësja më e vogël dhe relativisht e pavarur e kuptimit në leksik; dhe, nga pikëpamja [[Sintaksa|sintaksore]], si njësia më e vogël e një fjalie që mund të ndërrohet me një tjetër ose të zëvendësohet.{{r|RDLL|p=1285}} Në disa gjuhë, këto lloje të ndryshme fjalësh përputhen dhe, për shembull, «fjala fonologjike» mund të analizohet si në thelb e njëjtë me «fjalën gramatikore». Në gjuhë të tjera, megjithatë, ato mund t'u përgjigjen elementeve me madhësi të ndryshme.{{r|WACLT|p=1}} Për shkak të këtij statusi të paqartë, disa gjuhëtarë propozojnë shmangien e termit «fjalë» krejtësisht dhe përqendrimin në terma më të përcaktuar, si [[morfema]].<ref>{{Cite journal |last=Harris |first=Zellig S. |date=1946 |title=From morpheme to utterance |journal=Language |volume=22 |issue=3 |pages=161–183|doi=10.2307/410205 |jstor=410205 |language=en}}</ref> [[Fjalor]]ët e ndajnë leksikun e një gjuhe në forma të renditura veçmas, të quajtura {{ill|Lemma (morfologji)|en|Lemma (morphology)|lt=lemma}}. Këto mund të merren si tregues i asaj që autorët e atij fjalori e konsiderojnë «fjalë». Forma e shkruar e një fjale përbën një [[Leksema|leksemë]].{{r|RDLL|p=670-671}} Mënyra më e përshtatshme për të matur gjatësinë e një fjale është numërimi i [[Rrokja|rrokjeve]] ose i morfemave të saj.<ref>{{Cite book |title=The Oxford handbook of the word |date=2015 |editor=John R. Taylor |isbn=978-0-19-175669-6 |edition=1st |location=Oxford, United Kingdom |oclc=945582776 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> Kur një fjalë ka disa përkufizime ose disa kuptime, kjo mund të shkaktojë ngatërresë në një debat ose diskutim.<ref>{{Cite journal |last1=Chodorow |first1=Martin S. |last2=Byrd |first2=Roy J. |last3=Heidorn |first3=George E. |date=1985 |title=Extracting semantic hierarchies from a large on-line dictionary |url=http://portal.acm.org/citation.cfm?doid=981210.981247 |journal=Proceedings of the 23rd Annual Meeting on Association for Computational Linguistics |language=en |location=Chicago, Illinois |publisher=Association for Computational Linguistics |pages=299–304 |doi=10.3115/981210.981247|s2cid=657749 |doi-access=free }}</ref> === Fonologjia === Një kuptim i dallueshëm i termit «fjalë» mund të përkufizohet mbi baza fonologjike. Fjala është një njësi sa një rrokje ose më e madhe se ajo, e cila mund të dallohet nga veçori segmentale ose [[Prozodia (gjuhësi)|prozodike]], ose nga ndërveprimet e saj me rregullat fonologjike. Në gjuhën australiane walmatjari, rrënjët ose prapashtesat mund të kenë vetëm një rrokje, por një fjalë fonologjike duhet të ketë të paktën dy rrokje. Një rrënjë foljore dyrrokëshe mund të marrë një prapashtesë zero, p.sh. {{lang|wmt|luwa-ø}} «godit!», ndërsa një rrënjë njërrokëshe duhet të marrë një prapashtesë, p.sh. {{lang|wmt|ya-nta}} «shko!», duke ndjekur kështu një model segmental të fjalëve walmatjari. Në dialektin pitjantjatjara të gjuhës wati, një tjetër gjuhë australiane, një rrokje brenda fjalës mund të përfundojë me bashkëtingëllore, por rrokja fundore e fjalës duhet të përfundojë me zanore.{{R|WACLT|p=14}} Në shumicën e gjuhëve, [[Theksi (gjuhësi)|theksi]] mund të shërbejë si kriter për përcaktimin e një fjale fonologjike. Në gjuhët me theks të fiksuar, është e mundur të përcaktohen kufijtë e fjalëve nga vendndodhja e tij.{{R|WACLT|p=16}} Shumë rregulla fonologjike veprojnë vetëm brenda një fjale fonologjike ose pikërisht në kufijtë mes fjalëve. Në [[Gjuha hungareze|gjuhën hungareze]], bashkëtingëlloret dentale /d/, /t/, /l/ ose /n/ asimilohen me gjysmëzanoren pasuese /j/, duke dhënë tingullin përkatës palatal, por vetëm brenda një fjale. Në të kundërt, rregullat e sandhit të jashtëm veprojnë përtej kufijve të fjalëve. Shembulli tipik i këtij rregulli vjen nga [[Gjuha sanskrite|sanskritishtja]]; megjithatë, mutacioni fillestar i bashkëtingëlloreve në [[gjuhët kelte]] bashkëkohore ose dukuria e r-së lidhëse në disa dialekte angleze jorotike mund të përdoren gjithashtu për të ilustruar kufijtë e fjalëve.{{R|WACLT|p=17}} Shpesh, një fjalë fonologjike nuk përputhet me përfytyrimin tonë intuitiv për një fjalë. Fjala e përbërë finlandeze {{lang|fi|pääkaupunki}}, «kryeqytet», është fonologjikisht dy fjalë ({{lang|fi|pää}}, «kokë», dhe {{lang|fi|kaupunki}}, «qytet»), sepse nuk përputhet me modelet finlandeze të {{Ill|Harmonia zanore|en|vowel harmony|lt=harmonisë zanore}} brenda fjalëve. Në të kundërt, një fjalë e vetme fonologjike mund të përbëhet nga më shumë se një element sintaksor, si në frazën angleze ''I'll come'', ku ''I'll'' formon një fjalë fonologjike.{{R|Brown2005|p=13:618}} === Leksemat === Një fjalë mund të shihet si një njësi në leksikun e brendshëm të folësit; kjo quhet [[Leksema|leksemë]]. Megjithatë, kjo mund të ndryshojë nga kuptimi që ka «fjalë» në të folurën e përditshme, pasi një leksemë përfshin të gjitha format e lakuara. Leksema {{Smallcaps|teapot}} i referohet si trajtës njëjës ''teapot'', ashtu edhe trajtës shumës ''teapots''. Shtrohet gjithashtu pyetja se deri në ç’masë duhet të përfshihen në një leksemë fjalët e lakuara ose të përbëra, veçanërisht në gjuhët aglutinative. Për shembull, nuk ka shumë dyshim se leksema turke për {{Smallcaps|house}} duhet të përfshijë njëjësin emëror ''ev'' dhe shumësin ''evler''. Megjithatë, nuk është e qartë nëse duhet të përfshijë edhe fjalën ''evlerinizden'', «nga shtëpitë tuaja», të formuar përmes prapashtesimit të rregullt. Ka edhe leksema si «bardhë e zi» ose «bëje vetë», të cilat, ndonëse përbëhen nga disa fjalë, formojnë gjithsesi një bashkim të vetëm me kuptim të caktuar.{{R|Brown2005|p=13:618}} === Gramatika === Propozohet që fjalët gramatikore të përbëhen nga disa elemente gramatikore që shfaqen së bashku (jo në vende të ndara brenda një fjalie), në një rend të fiksuar dhe me një kuptim të caktuar. Megjithatë, secili prej këtyre kritereve ka përjashtime.{{R|WACLT|p=19}} Fjalët e vetme gramatikore kanë një strukturë të brendshme të fiksuar; kur struktura ndryshon, ndryshon edhe kuptimi i fjalës. Në gjuhën dyirbal, e cila mund të përdorë shumë ndajshtesa fjalëformuese me emrat, gjenden prapashtesa e dyshit ''-jarran'' dhe prapashtesa ''-gabun'', që do të thotë «një tjetër». Me emrin ''yibi'', ato mund të renditen si ''yibi-jarran-gabun'' («dy gra të tjera») ose ''yibi-gabun-jarran'' («dy gra të tjera»), por ndryshimi i rendit të prapashtesave ndryshon edhe kuptimin. Folësit e një gjuhe zakonisht e lidhin një kuptim të caktuar me një fjalë, e jo me një morfemë të vetme. Për shembull, kur u kërkohet të flasin për ''pandershmërinë'', ata rrallë përqendrohen te kuptimi i morfemave si ''-th'' ose ''-ness''.{{R|WACLT|p=19–20}} === Semantika === [[Leonard Bloomfield]]i paraqiti konceptin e «formave minimale të lira» në vitin 1928. Fjalët shihen si njësitë më të vogla kuptimplota të [[Fjalimi|të folurit]] që mund të qëndrojnë më vete.<ref name=Katamba2005>{{Cite book |last=Katamba |first=Francis |title=English words: structure, history, usage |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=0-415-29892-X |edition=2nd |location=London |oclc=54001244|language=en }}</ref>{{Rp|11}} Kjo lidh fonemat (njësitë e tingullit) me [[leksema]]t (njësitë e kuptimit). Megjithatë, disa fjalë të shkruara nuk janë forma minimale të lira, sepse nuk kanë kuptim më vete (për shembull, ''the'' dhe ''of'').<ref name=Fleming2003>{{Cite book |last1=Fleming |first1=Michael |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781134568512 |title=Meeting the Standards in Secondary English |last2=Hardman |first2=Frank |last3=Stevens |first3=David |last4=Williamson |first4=John |date=2003-09-02 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-56851-2 |edition=1st |language=en |doi=10.4324/9780203165553}}</ref>{{Rp|77}} Disa semanticienë kanë propozuar një teori të të ashtuquajturave primitive semantike ose {{Ill|Primitivat semantike|en|semantic primes}}, fjalë të papërkufizueshme që përfaqësojnë koncepte themelore me kuptim intuitiv. Sipas kësaj teorie, primitivet semantike shërbejnë si bazë për përshkrimin e kuptimit të fjalëve të tjera dhe të denotimeve të tyre konceptuale, pa rënë në rrethviciozitet.<ref name=Wierzbicka1996>{{Cite book |last=Wierzbicka |first=Anna |title=Semantics : primes and universals |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-870002-4 |location=Oxford [England] |oclc=33012927}}</ref><ref name=Goddard2002>{{Cite book |title=Meaning and universal grammar. Volume II: theory and empirical findings |chapter=The search for the shared semantic core of all languages. |date=2002 |publisher=John Benjamins Pub. Co |others=Cliff Goddard, Anna Wierzbicka |isbn=1-58811-264-0 |location=Amsterdam |oclc=752499720|language=en }}</ref> === Karakteristikat === Në shkollën e [[Programi minimalist|programit minimalist]] të sintaksës teorike, fjalët (të quajtura në literaturë edhe ''njësi leksikore'') konceptohen si «tufa» tiparesh gjuhësore, të cilat bashkohen në një strukturë me formë dhe kuptim.<ref>{{Cite book |last=Adger |first=David |title=Core syntax: a minimalist approach |date=2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-924370-0 |location=Oxford |oclc=50768042 |language=en}}</ref>{{Rp|36–37}} Për shembull, fjala «koalat» ka tipare semantike (u referohet objekteve të botës reale, [[koala]]ve), tipare të kategorisë (është emër), tipare të [[Numri gramatikor|numrit gramatikor]] (është në shumës dhe duhet të pajtohet me foljet, përemrat dhe dëftorët brenda fushës së saj), tipare [[Fonologjia|fonologjike]] (shqiptohet në një mënyrë të caktuar) etj. === Drejtshkrimi === [[Skeda:Happy Valentines Day.jpg|thumbnail|Fjalë të formuara nga shkronja, të ndara me hapësira]] Në gjuhët me traditë letrare, drejtshkrimi ndikon në përcaktimin e asaj që konsiderohet fjalë e vetme. Ndarësit e fjalëve, zakonisht [[Hapsira (në shkrim)|hapësirat]] dhe shenjat e pikësimit, janë të zakonshëm në drejtshkrimin modern të gjuhëve që përdorin shkrime alfabetike, por ky zhvillim është relativisht i vonë në [[Historia e shkrimit|historinë e shkrimit]]. Në kodimin e karaktereve, ndarja e tekstit në fjalë varet nga karakteret që përcaktohen si ndarës të fjalëve. Në [[drejtshkrim i anglishtes|drejtshkrimin e anglishtes]], shprehjet e përbëra mund të përmbajnë hapësira. Për shembull, ''ice cream'', ''air raid shelter'' dhe ''get up'' zakonisht konsiderohen si të përbëra nga më shumë se një fjalë (meqë secili përbërës mund të përdoret më vete, me përjashtim të mundshëm të ''get''), po ashtu edhe ''no one''; ndërsa ''someone'' dhe ''nobody'', të përbëra në mënyrë të ngjashme, konsiderohen fjalë të vetme. Ndonjëherë gjuhët që janë të afërta nga ana gramatikore e ndajnë ndryshe të njëjtën renditje fjalësh. Për shembull, në [[Gjuha frënge|frëngjisht]], foljet vetvetore në paskajore shkruhen të ndara nga pjesëza përkatëse, p.sh. ''se laver'' («të lahet»), ndërsa në [[Gjuha portugeze|portugalisht]] ndahen me vizë, p.sh. ''lavar-se'', dhe në [[Gjuha spanjolle|spanjisht]] shkruhen bashkë, p.sh. ''lavarse''.{{Efn|Konventa varet edhe nga koha ose mënyra foljore: shembujt e dhënë këtu janë në paskajore, ndërsa urdhërorja në frëngjisht, për shembull, shkruhet me vizë (''lavez-vous''), kurse koha e tashme në spanjisht shkruhet e ndarë (''me lavo'').}} Jo të gjitha gjuhët i ndajnë qartësisht fjalët me shkrim. [[Gjuha mandarin|Kinezishtja mandarine]] është një [[Gjuha analitike|gjuhë analitike]] me pak ndajshtesa lakimore, ndaj nuk është e nevojshme të ndahen fjalët me shkrim. Megjithatë, në mandarinisht ka shumë fjalë të përbëra nga disa morfema, si edhe një larmi morfemash të varura, çka e vështirëson përcaktimin e qartë të asaj që përbën një fjalë.<ref name=Fasold2006>{{Cite book |last1=Fasold |first1=Ralph W. |title=An introduction to language and linguistics |last2=Connor-Linton |first2=Jeff |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84768-1 |location=Cambridge, UK |oclc=62532880 |language=en}}</ref>{{Rp|56}} [[Gjuha japoneze|Japonishtja]] përdor të dhëna drejtshkrimore për të ndarë fjalët, si kalimi midis [[kanxhi]]t (karaktere të huazuara nga shkrimi kinez) dhe dy rrokësoreve kana. Ky është një rregull mjaft fleksibël, sepse fjalët përmbajtësore mund të shkruhen edhe me hiragana për efekt stilistik; megjithatë, nëse kjo bëhet gjerësisht, zakonisht shtohen hapësira për ta bërë tekstin më të lexueshëm. Drejtshkrimi vietnamez, ndonëse përdor [[Alfabeti Latin|alfabetin latin]], ndan morfemat njërrokëshe dhe jo fjalët. == Kufijtë e fjalëve == Për të përcaktuar se çfarë përbën një fjalë, duhet gjetur se ku mbaron njëra fjalë dhe ku fillon tjetra. Në të folur, kufijtë e fjalëve mund të dallohen me disa metoda:<ref name=Haspelmath2011 /> * '''Pauza e mundshme''': Folësit i kërkohet ta përsërisë ngadalë një fjali, duke lejuar pauza. Folësi priret të bëjë pauza te kufijtë e fjalëve. Megjithatë, kjo metodë nuk është e pagabueshme: folësi mund t'i ndajë lehtësisht fjalët shumërrrokëshe ose të mos ndajë dy a më shumë fjalë të lidhura ngushtë (p.sh. «to a» në «He went to a house»). * '''Pandashmëria''': Folësit i kërkohet ta thotë një [[Fjalia|fjali]] me zë dhe pastaj ta thotë përsëri duke i shtuar fjalë. Kështu, «Kam jetuar në këtë fshat për dhjetë vjet» mund të bëhet «Unë dhe familja ime kemi jetuar në këtë fshat të vogël për rreth dhjetë vjet ose më shumë». Fjalët e shtuara priren të vendosen te kufijtë e fjalëve të fjalisë fillestare. Megjithatë, disa gjuhë kanë infikse, të cilat vendosen brenda rrënjës. Po ashtu, disa kanë ndajshtesa të ndashme: në fjalinë [[Gjuha gjermane|gjermane]] {{lang|de|Ich '''komme''' gut zu Hause '''an'''}}, folja {{lang|de|ankommen}} është e ndarë. * '''Kufijtë fonetikë''': Disa gjuhë kanë rregulla të veçanta të [[shqiptimi]]t që e bëjnë më të lehtë dallimin e kufirit të fjalës. Për shembull, në një gjuhë ku theksi bie rregullisht në rrokjen e fundit të fjalës, kufiri i fjalës ka gjasa të jetë pas çdo rrokjeje të theksuar. Një shembull tjetër shihet në gjuhët me [[harmoni zanore]], si [[Gjuha turke|turqishtja]]:<ref name=Bauer1983>{{Cite book |last=Bauer |first=Laurie |title=English word-formation |date=1983 |isbn=0-521-24167-7 |location=Cambridge [Cambridgeshire] |oclc=8728300 |language=en}}</ref>{{Rp|9}} zanoret brenda një fjale kanë të njëjtën <em>cilësi</em>, ndaj kufiri i fjalës ka gjasa të jetë aty ku ndryshon cilësia e zanores. Sidoqoftë, jo të gjitha gjuhët kanë rregulla të tilla fonetike të përshtatshme dhe edhe ato që i kanë, bëjnë përjashtime herë pas here. * '''Kufijtë drejtshkrimorë''': Ndarësit e fjalëve, si hapësirat dhe shenjat e pikësimit, mund të përdoren për të dalluar fjalët e veçanta. Megjithatë, kjo varet nga gjuha. Sistemet e shkrimit të Azisë Lindore shpesh nuk i ndajnë karakteret. Kështu ndodh në [[Kinezishtja e shkruar|shkrimin kinez]] dhe atë japonez, që përdorin karaktere logografike, si edhe në shkrimet tajlandeze dhe laotiane, që janë abugida. == Morfologjia == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Morfologjia|en|Morphology (linguistics)}}}} [[Skeda:Independently morphology tree.png|thumbnail|Pemë morfologjike e fjalës angleze «independently»|class=skin-invert-image]] Morfologjia është studimi i formimit dhe strukturës së fjalëve. Fjalët mund t'u nënshtrohen proceseve të ndryshme morfologjike, të cilat tradicionalisht ndahen në dy grupe të gjera: [[Ndajshtesimi|derivimi]] dhe fleksioni. Derivimi është procesi me të cilin krijohet një fjalë e re nga fjalë ekzistuese, duke i ndryshuar kuptimin dhe shpesh edhe klasën e fjalës. Për shembull, në anglisht folja ''to convert'' mund të shndërrohet në emrin ''a convert'' përmes zhvendosjes së theksit, ose në mbiemrin ''convertible'' përmes shtimit të ndajshtesave. Fleksioni i shton fjalës informacion gramatikor, siç është tregimi i rasës, kohës ose gjinisë.<ref name=Fasold2006>{{Cite book |last1=Fasold |first1=Ralph W. |title=An introduction to language and linguistics |last2=Connor-Linton |first2=Jeff |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84768-1 |location=Cambridge, UK |oclc=62532880 |language=en}}</ref>{{Rp|73}} Në [[Gjuha sintetike|gjuhët sintetike]], një [[Stemi i fjalës|stem i vetëm i fjalës]] (për shembull, ''love'') mund të lakohet e të marrë disa forma të ndryshme (për shembull, ''loves'', ''loving'' dhe ''loved''). Megjithatë, për disa qëllime zakonisht nuk konsiderohen fjalë të ndryshme, por forma të ndryshme të së njëjtës fjalë. Në këto gjuhë, fjalët mund të konsiderohen të përbëra nga disa [[morfema]]. Veçanërisht në [[gjuhët indo-evropiane]], morfemat e dallueshme janë: * [[Rrënja e fjalës|rrënja]] * ndajshtesa të ndryshme të mundshme * një [[Prapashtesa|prapashtesë]] lakimore. Kështu, forma proto-indo-evropiane {{lang|ine-x-proto|*wr̥dhom}} do të analizohej si e përbërë nga: # {{lang|ine-x-proto|*wr̥-}}, shkalla zero e rrënjës {{lang|ine-x-proto|*wer-}}. # Një zgjerim i rrënjës {{lang|ine-x-proto|*-dh-}} (diakronikisht një prapashtesë), që jep rrënjën e përbërë {{lang|ine-x-proto|*wr̥dh-}}. # Prapashtesa tematike {{lang|ine-x-proto|*-o-}}. # Prapashtesa emërore e gjinisë asnjanëse, në rasën emërore ose kallëzore njëjës, {{lang|ine-x-proto|*-m}}. == Filozofia == Filozofët i kanë parë fjalët si objekte magjepsjeje të paktën që nga shekulli V p.e.s., kur u hodhën themelet e [[Filozofia e gjuhës|filozofisë së gjuhës]]. [[Platoni]] (Plato) i analizoi fjalët duke shqyrtuar prejardhjen dhe tingujt që i përbëjnë, dhe arriti në përfundimin se ekzistonte një lidhje mes tingullit dhe kuptimit, ndonëse fjalët ndryshojnë shumë me kalimin e kohës. [[John Locke]] shkroi se përdorimi i fjalëve «është të shërbejnë si shenja të ndjeshme të ideve», ndonëse ato zgjidhen «jo për shkak të ndonjë lidhjeje të natyrshme mes tingujve të artikuluar dhe ideve të caktuara, sepse atëherë do të kishte vetëm një gjuhë mes të gjithë njerëzve; por përmes një caktimi vullnetar, me anë të të cilit një fjalë e tillë bëhet në mënyrë arbitrare shenjë e një ideje të tillë».<ref name=Locke1690>{{Cite book |last=Locke |first=John |url=https://en.wikisource.org/wiki/An_Essay_Concerning_Human_Understanding/Book_III#Chapter_II:_Of_the_Signification_of_Words |title=An Essay Concerning Human Understanding |publisher=Thomas Basset |year=1690 |edition=1st |volume=III |location=London |language=en |chapter=Chapter II: Of the Signification of Words}}</ref> Mendimi i [[Wittgenstein]]it kaloi nga fjala si paraqitje e kuptimit te ideja se «kuptimi i një fjale është përdorimi i saj në gjuhë».<ref name="Biletzki2021">{{Cite book |last1=Biletzki |first1=Anar |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2021/entries/wittgenstein/ |title=Ludwig Wittgenstein |last2=Matar |first2=Anat |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |year=2021 |edition=Winter 2021 |language=en}}</ref> == Klasat == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kategoria leksikore|en|Lexical category}}}} Çdo fjalë i përket një kategorie të përcaktuar nga veti të përbashkëta [[Gramatika|gramatikore]]. Zakonisht, leksiku i një gjuhe mund të ndahet në disa grupe të tilla fjalësh. Numri i përgjithshëm i kategorive dhe llojet e tyre nuk janë universale; ato ndryshojnë nga njëra gjuhë te tjetra. Për shembull, anglishtja ka një grup fjalësh të quajtura [[Trajta (gramatikë)|nyja]], si ''the'' (nyja e shquar) ose ''a'' (nyja e pashquar), të cilat shënojnë shquarsinë ose identifikueshmërinë. Kjo klasë nuk gjendet në japonisht, e cila mbështetet te konteksti për të shprehur këtë dallim. Nga ana tjetër, japonishtja ka një klasë fjalësh të quajtura [[pjesëza]], të cilat përdoren për të shënuar togfjalëshat emërorë sipas funksionit të tyre gramatikor ose marrëdhënies tematike; në anglisht këto shënohen me rendin e fjalëve ose me prozodinë.<ref name=Akmajian2010>{{Cite book |last=Akmajian |first=Adrian |title=Linguistics: an introduction to language and communication |date=2010 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-01375-8 |edition=6th |location=Cambridge, Mass. |oclc=424454992 |language=en}}</ref>{{rp|21–24}} Nuk është e qartë nëse ndonjë kategori, përveç pasthirrmës, është pjesë universale e gjuhës njerëzore. Ndarja bazë dypjesëshe që gjendet gjerësisht në [[Gjuha natyrore|gjuhët natyrore]] është ajo mes [[Emri (gramatikë)|emrave]] dhe [[Folja|foljeve]]. Megjithatë, në disa {{ill|gjuhë vakashane|en|Wakashan languages}} dhe {{ill|gjuhë salishane|en|Salish languages}}, të gjitha fjalët përmbajtësore mund të kuptohen si foljore nga natyra. Në gjuhën lushootseed, një gjuhë salishane, të gjitha fjalët me kuptime «si emra» mund të përdoren si kallëzues, ku funksionojnë si folje. Për shembull, fjala ''sbiaw'' mund të kuptohet si «është kojotë» dhe jo thjesht «kojotë».<ref>{{Citation |last=Beck |first=David |chapter=Unidirectional flexibility and the noun–verb distinction in Lushootseed |date=2013-08-29 |chapter-url=https://academic.oup.com/book/26032/chapter/193935978 |title=Flexible Word Classes |pages=185–220 |editor-last=Rijkhoff |editor-first=Jan |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acprof:oso/9780199668441.003.0007 |isbn=978-0-19-966844-1 |access-date=2022-08-25 |editor2-last=van Lier |editor2-first=Eva |language=en}}</ref>{{r|Brown2005|p=13:631}} Nga ana tjetër, në [[gjuhët eskimo-aleute]], të gjitha fjalët përmbajtësore mund të analizohen si emërore, ndërsa emrat që shënojnë vepruesin kryejnë funksionin që u afrohet më shumë foljeve. Së fundi, në disa [[Gjuhët austronesiane|gjuhë austronesiane]] nuk është e qartë nëse dallimi është i zbatueshëm dhe të gjitha fjalët mund të përshkruhen më mirë si pasthirrma që mund të kryejnë funksionet e kategorive të tjera.{{r|Brown2005|p=13:631}} Klasifikimi i sotëm i fjalëve në klasa mbështetet në punën e {{ill|Dionisi Traksit|en|Dionysius Thrax}}, i cili në shekullin I p.e.s. dalloi tetë kategori fjalësh të [[Greqishtja e lashtë|greqishtes së lashtë]]: [[Emri (gramatikë)|emrin]], [[Folja|foljen]], [[ill|pjesoren|en|Participle]], [[Trajta (gramatikë)|nyjën]], [[përemri]]n, [[ill|parafjalën|en|Preposition]], [[Ndajfolja|ndajfoljen]] dhe [[ill|lidhëzën|en|Grammatical conjunction]]. Më vonë, autorët latinë Apoloni Diskoli dhe Prisciani e zbatuan këtë kuadër në gjuhën e tyre; meqë latinishtja nuk ka nyja, ata e zëvendësuan këtë kategori me [[Pasthirrma|pasthirrmën]]. [[Mbiemri|Mbiemrat]] («i lumtur»), [[ill|kuantifikuesit|en|Quantifier (linguistics)]] («pak») dhe [[Numërori|numërorët]] («njëmbëdhjetë») nuk u trajtuan si kategori më vete në këto klasifikime, për shkak të ngjashmërisë së tyre morfologjike me emrat në latinisht dhe greqishten e lashtë. Ata u njohën si kategori të dallueshme vetëm kur studiuesit nisën të studionin gjuhët e mëvonshme evropiane.{{r|Brown2005|p=13:629}} Në traditën gramatikore indiane, {{ill|Pāṇini|en|Pāṇini}} paraqiti një klasifikim të ngjashëm themelor mes një klase emërore (''nāma'', ''suP'') dhe një klase foljore (''ākhyāta'', ''tiN''), të bazuar në grupin e [[ill|prapashtesave|en|Suffix]] që merr fjala. Disa fjalë mund të jenë të diskutueshme, si [[ill|zhargoni|en|Slang]] në kontekste formale; emërtimet e gabuara, kur kuptimi i tyre nuk përputhet me atë që nënkuptohet; ose fjalët me shumë kuptime, për shkak të mundësisë së ngatërrimit mes kuptimeve të ndryshme të tyre.<ref name=DeSoto1985>{{Cite journal |last1=De Soto |first1=Clinton B. |last2=Hamilton |first2=Margaret M. |last3=Taylor |first3=Ralph B. |date=December 1985 |title=Words, People, and Implicit Personality Theory |url=http://guilfordjournals.com/doi/10.1521/soco.1985.3.4.369 |journal=Social Cognition |language=en |volume=3 |issue=4 |pages=369–382 |doi=10.1521/soco.1985.3.4.369 |issn=0278-016X|url-access=subscription }}</ref> == Historia == Në traditën gramatikore të lashtë greke dhe romake, fjala ishte njësia bazë e analizës. Studioheshin format e ndryshme gramatikore të një lekseme të caktuar, por nuk bëhej asnjë përpjekje për t’i zbërthyer ato në morfema.<ref name=Robins1997>{{Cite book |last=Robins |first=R. H. |title=A short history of linguistics |date=1997 |isbn=0-582-24994-5 |edition=4th |location=London |oclc=35178602 |language=en}}</ref>{{Rp|70}} Kjo mund të ketë qenë pasojë e natyrës sintetike të këtyre gjuhëve, ku struktura e brendshme e fjalëve mund të jetë më e vështirë për t’u deshifruar sesa në gjuhët analitike. Nuk kishte as koncept për lloje të ndryshme fjalësh, si ato gramatikore ose fonologjike: fjala konsiderohej një ndërtim i pandashëm.{{R|WACLT|p=269}} Fjala (''dictiō'') përkufizohej si njësia minimale e një ligjërimi (''ōrātiō''), shprehja e një mendimi të plotë.{{R|Robins1997|p=70}} == Shiko edhe == * {{ill|Fjalët më të gjata|en|Longest words}} * {{ill|Thënia|en|Utterance}} * {{ill|Fjala (arkitektura e kompjuterit)|en|Word (computer architecture)}} * {{ill|Numri i fjalëve|en|Word count}}, numri i fjalëve në një dokument ose pasazh teksti * {{ill|Formulimi|en|Wording}} * [[Etimologjia]] == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == {{Commonskat|Words|Fjalët}} {{WikiQuote}} {{Wiktionary kuti|word}} * {{Cite book |last=Barton |first=David |title=Literacy: an introduction to the ecology of written language |date=1994 |publisher=Blackwell |isbn=0-631-19089-9 |location=Oxford, UK |oclc=28722223 |page=96 |language=en}} * {{Cite book |title=The encyclopedia of language & linguistics |date=2006 |publisher=Elsevier |others=E. K. Brown, Anne Anderson |isbn=978-0-08-044854-1 |edition=2nd |location=Amsterdam |oclc=771916896 |language=en}} * {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=The Cambridge encyclopedia of the English language |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-40179-8 |location=Cambridge [England] |oclc=31518847 |language=en}} * {{Cite book |last=Plag |first=Ingo |title=Word-formation in English |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-511-07843-9 |location=Cambridge |oclc=57545191 |language=en}} * {{Cite book |title=The Oxford English Dictionary |date=1989 |publisher=Clarendon Press |others=J. A. Simpson, E. S. C. Weiner, Oxford University Press |isbn=0-19-861186-2 |edition=2nd |location=Oxford |oclc=17648714 |language=en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Fjalët]] [[Kategoria:Njësitë leksikore]] [[Kategoria:Pragmatika]] [[Kategoria:Njësitë semantike]] [[Kategoria:Njësitë sintaksore]] [[Kategoria:Morfemat]] d7aauivosdo72vgosbz0iqovf8ofbto Botimi 0 44960 3062418 3052737 2026-11-04T07:04:19Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062418 wikitext text/x-wiki '''Botimi''' është një term i cili sipas përkufizimit bibliografik nënkupton të gjitha kopjet e një [[libri]] të shtypur nga pothuajse i njëjti mjedis i llojit, duke përfshirë të gjitha variantet e vogla [[Shtyshkrimi|tipografike]] . == Botimi i parë == [[Skeda:Harriet Beecher Stowe, Uncle Tom's Cabin, vol. 1, 1852, title page.jpg|djathtas|parapamje|312x312px|Faqe titulli e ilustruar nga Hammatt Billings për ''Uncle Tom's Cabin'', botimi i parë, Boston: John P. Jewett and Company, 1852]] Sipas përcaktimit të mësipërm të ''botimit'', një libër i botuar sot, nga i njëjti [[Botuesi|botues]], dhe i të njëjtit lloj si kur u botua për herë të parë, është ende ''botimi i parë'' i atij libri për një [[Bibliografia|bibliograf]] . Sidoqoftë, koleksionistët e librave në përgjithësi përdorin termin ''botim i parë'' për të nënkuptuar në mënyrë specifike shtypjen e parë të botimit të parë (aka "botimi i parë, përshtypja e parë"). Që nga Lufta e Dytë Botërore, librat shpesh përfshijnë një rresht numerik ( çelësin e printerit ) që tregon xhiron e printimit. Një "botim i parë" në vetvete nuk është një libër i vlefshëm koleksionues. Një vepër popullore mund të botohet dhe ribotohet me kalimin e kohës nga shumë botues dhe në një sërë formatesh. Do të ketë një botim të parë të secilit, të cilin botuesi mund ta citojë në faqen e të drejtave të autorit, si p.sh.: "Edicioni i parë i tregut masiv me kapak me kapak". Botimi i parë i një ribotimi faksimile është botimi i parë i botuesit të ribotuar, por jo vetë botimi i parë i veprës. Shoqata e Pavarur e Librarive Online ka ''Abetare të Botimit të Parë'' që diskuton disa aspekte të identifikimit të botimeve të para, duke përfshirë botimin dhe mënyrën specifike të botuesve për përcaktimin e botimeve të para. === Përkufizimi bibliografik === Shpjegimi klasik i botimit u dha nga Fredson Bowers në ''Principles of Bibliographical Description'' (1949). Bowers shkroi se një botim është "numri i plotë i kopjeve të shtypura në çdo kohë ose kohë nga pothuajse i njëjti cilësim i faqeve të tipit", duke përfshirë "të gjitha çështjet dhe gjendjet e varianteve që ekzistojnë brenda cilësimit të tij bazë të tipit, si dhe të gjitha përshtypjet. " Botuesit shpesh përdorin të njëjtin radhitje për versionet me kopertinë të fortë dhe tregtojnë me fletë letre të një libri. Këta libra kanë kopertina të ndryshme, faqja e titullit dhe faqja e të drejtave të autorit mund të ndryshojnë dhe madhësitë e margjinave të faqes mund të ndryshojnë ( ''zona e njëjtë e llojit'', ''prerje'' më e vogël), por për një bibliograf ato janë të njëjtin botim. Herë pas here, lexuesit mund të vërejnë një gabim në tekst (ose, në ditët e tipit metalik, një copë të tipit të thyer) dhe t'ia raportojnë botuesit. Botuesi zakonisht i mban këto "korrigjime të ribotimit" në një skedar në pritje të kërkesës për një botim të ri të printimit të botimit dhe para se të printohet versioni i ri, ato do të futen. Mënyra e hyrjes varet nga mënyra e radhitjes. Për metalin e shtypjes së shkronjave, zakonisht nënkuptonte rivendosjen e disa karaktereve ose një rreshti ose dy. Për linotipin, kjo nënkuptonte hedhjen e një linje të re për çdo linjë me një ndryshim në të. Me film, ai përfshinte prerjen e një pjese të filmit dhe futjen e një pjese të re. Në një skedar elektronik, do të thotë futja e ndryshimeve në mënyrë dixhitale. Ndryshime të tilla të vogla nuk përbëjnë një botim të ri, por sjellin variacione tipografike brenda një botimi, të cilat janë me interes për koleksionistët. === Përkufizimi i koleksionistëve === Një ankesë e zakonshme e koleksionistëve të librave është se përkufizimi i bibliografit përdoret në një kontekst të mbledhjes së librave. Për shembull, J.D. Salinger 's ''The Catcher in the Rye'' {{As of|2016|lc=y}} mbetet e shtypur në kopertinë të fortë. Lloji është i njëjtë me shtypjen e parë të vitit 1951, prandaj të gjitha kopjet me kopertinë të fortë janë, për bibliografin, botimi i parë. Koleksionistët do ta përdornin termin vetëm për shtypjen e parë. Botimi i parë më shpesh i referohet botimit të parë komercial të një vepre midis kopertinave të veta, edhe nëse është shtypur për herë të parë në një periodik: teksti i plotë i ''[[Plaku dhe deti|"Plaku dhe deti"]]'' i [[Ernest Hemingway]] u shfaq në 1 shtator 1952, numri i ''Life'', megjithatë botimi "i parë" i pranuar përgjithësisht është libri me kopertinë të fortë Scribner 's i botuar më 8 shtator 1952. Termi "botimi i parë i tregtisë", i referohet botimit më të hershëm të një libri të ofruar për shitje për publikun e gjerë në libraritë. Për shembull, romani i Upton Sinclair i vitit 1906 ''The Jungle'' u botua në dy forma variante. Një "Sustainers' Edition", botuar nga Jungle Publishing Company, iu dërgua abonentëve që kishin fonde të avancuara për Sinclair. Edicioni i parë tregtar u botua nga Doubleday, Page për t'u shitur në librari. Shumë koleksionistë librash vendosin vlerën maksimale për kopjet më të hershme të lidhura të një libri - kopjet promovuese paraprake, galerat e lidhura, provat e pakorrigjuara dhe kopjet e leximit paraprak të dërguara nga botuesit te recensuesit e librave dhe [[Libraria|shitësit e librave]] . Është e vërtetë që këto janë më të rralla se kopjet e prodhimit; por duke qenë se këto nuk janë shtypur nga një mjedis tjetër tipi (vetëm e kundërta; qëllimi kryesor i galerive dhe provave është të kontrollojnë dyfish lëndën e tipit që do të përdoret për prodhim), ato nuk janë botime të ndryshme. === Përkufizimet e botuesve === Botuesit përdorin "botimin e parë" sipas qëllimeve të tyre, dhe për rrjedhojë midis tyre emërtimi përdoret në mënyrë shumë jokonsistente. "Botimi i parë" i një libri tregtar mund të jetë përsëritja e parë e veprës së shtypur nga botuesi në fjalë ose përsëritja e parë e veprës që përfshin një grup specifik ilustrime ose komente editoriale. Botuesit e veprave jo-fiction, akademike dhe [[Teksti shkollor|teksteve shkollore]] në përgjithësi bëjnë dallimin midis rishikimeve të tekstit të veprës, duke cituar zakonisht datat e botimeve të para dhe të fundit të veprës në faqen e të drejtave të autorit. Përjashtimet nga ky rregull përfshijnë emërtimin si "botim të dytë" të një teksti të ri që ka një format, titull dhe/ose autor(ë) të ndryshëm, sepse një tekst shkollor i mëparshëm që ndan vetëm të njëjtën temë si "botimi i dytë" konsiderohet botimi i parë. Arsyeja për këtë shtrirje të përkufizimit është shpesh për avantazhin afatshkurtër të marketingut të librit të ri, sepse, megjithëse botimet e para shpesh konsiderohen më të vlefshme se botimet e mëvonshme për koleksionistët e librave, të qenit një botim i mëvonshëm i një teksti të mëparshëm jep përshtypjen. se teksti shkollor i emërtuar si botim i mëpasshëm është më autoritar. == Lloje të tjera botimesh == === Botim i rishikuar === Botuesit ndonjëherë emërtojnë një përsëritje të re të një vepre një "botim të rishikuar" ose "botim (N) të rishikuar" kur përsëritja e mëparshme është rishikuar ose përditësuar në mënyrë editoriale, por autori ose botuesi nuk dëshiron ta emërojë atë "(N +1) botimi" ("N" është numri i botimit të mëparshëm) për disa arsye subjektive. Anasjelltas, një përsëritje e re e një vepre që nuk është thelbësisht e ndryshme mund të emërtohet si "botim i ri" ose "botimi (N+1) i thëni". Dallimi cilësor midis një "botimi të rishikuar" dhe një "botimi të ri" është subjektiv. Kjo është analoge me mënyrën se si botuesit e programeve kompjuterike mund të emërtojnë një përsëritje "versioni 3.7" dhe përsëritjen e përditësuar pasuese "versioni 4" në vend të "versionit 3.8". Gjykimi subjektiv i ''shkallës'' së rëndësisë së ndryshimit të bërë me përsëritjen e re ose avantazhi i perceptuar i marketingut për përcaktimin e përsëritjes së re si një numër specifik përcakton se si numërohet përsëritja e re. Prandaj, emërtimi "botim i rishikuar" nuk shënon ndonjë cilësi ose sasi të rishikimit me siguri. === Botim i rishikuar dhe i përditësuar === Kur një libër jo-fiction botohet për herë të parë, ndonjëherë nxit më shumë kërkime mbi temën e tij. Autori mund të përcaktojë se informacioni i ri justifikon rishikimin e librit. Një përsëritje e re e librit do të botohej si një botim i ri, i cili mund të emërtohet një "botim i rishikuar dhe i përditësuar". Megjithatë, si me emërtimin "botim i rishikuar", përdorimi i "botimit të rishikuar dhe të përditësuar" manifeston vetëm zgjedhjen subjektive të botuesit, i cili mund të jetë i ndryshëm nga botuesi i një "botimi të rishikuar" të mëparshëm të së njëjtës vepër. == Ripublikimi == Shumë libra të suksesshëm komercialë janë ribotuar, qoftë nga gjurmët e tyre origjinale apo të tjera. Për këtë arsye, nëse një libër popullor kërkohet në një librari të madh si [[Amazon (kompani)|Amazon.com]] ose në një katalog të madh bibliotekë si WorldCat, shpesh një sërë vitesh të ndryshme të të drejtave të autorit, botues, botime, formate (me kopertinë të fortë, me kopertinë të butë, tregti dhe masë treg) dhe kështu me radhë janë vëzhguar. Për shkak se asnjë autoritet apo konventë universale nuk përcakton dallimin e saktë midis "ribotimit" dhe "ribotimit" dhe nëse një ribotim është një "edicion" i ndryshëm, emërtimi i emërtimeve të tilla është i paqartë, të paktën në shikim të parë. == Shih edhe == * [[Publikimi]] * [[Shtyshkrimi]] * [[Literatura gri]] * [[Literatura shkencore]] == Literatura == {{Commonscat|Book covers of first editions}} * Bowers, Fredson. ''Principles of Bibliographical Description'', Winchester and New Castle, Delaware: St Paul's Bibliographies and Oak Knoll Press, 2005 (reprint edition, first published in 1949). * [https://web.archive.org/web/20240327131817/https://www.firsteditionpoints.com/ First Edition Points Online Reference Guide] is a free searchable database of points of issue for hundreds of modern first edition books. Includes images of cover, copyright page, dust jacket flaps, etc. * {{citation|last=Leventhal|first=Lionel|year=2006|title=On Publishing: A Professional Memoir|publisher=Greenhill Books|location=London, England|ISBN=978-1-85367-517-1|lang=en}} * [http://www.booklibris.com/BLFirstEditionID.htm How to Identify a First Edition] * [http://www.ilab.org/eng/glossary.html Glossary, International League of Antiquarian Booksellers] — see "Edition", "First Edition", "Impression", "Printing" etc. [[Kategoria:Bibliografi]] [[Kategoria:Botim]] b5jv2e4daxwtqah3d85umfnw0ml8hhg Ankona 0 45882 3062283 2980233 2026-11-03T22:29:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062283 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Ankona | official_name = Comune di Ancona | native_name = Ancona | settlement_type = [[Komunë]] | image_skyline = AnkonPanorama.jpg | image_flag = Ancona-Bandiera.png | pushpin_map = Italy | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Itali | coordinates = {{Coord|43|37|01|N|13|31|00|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Italisë|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[Marke]] | subdivision_type2 = Provinca | subdivision_name2 = [[Provinca e Ankonës|Ankona]] (AN) | leader_title = Kryetari | leader_name = [[Daniele Silvetti]] | elevation_m = 16 | area_total_km2 = 124.23 | population_footnotes =<ref name="population">{{cite web|title=Popolazione Ancona 2001-2024|url=https://www.tuttitalia.it/marche/40-ancona/statistiche/popolazione-andamento-demografico/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 31 dhjetor 2024 | population_total = 99533 | timezone1 = CET | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = CEST | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 60121–60131 | area_code_type = Kodi telefonik | area_code = 071 | blank_name_sec1 = Shenjti mbrojtës | blank_info_sec1 = [[Shën Ciriaku]] | blank1_name_sec1 = Dita festive | blank1_info_sec1 = 4 maj | website = {{URL|www.comune.ancona.it}} |image_seal=Ancona-Stemma.svg}} '''Ankona''' (it. ''Ancona'') është një [[qytet]] dhe [[komunë]] në [[Italia|Italinë]] qendrore, kryeqendra e rajonit [[Marke]] dhe e [[Provinca e Ankonës|provincës së Ankonës]]. Qyteti ndodhet në bregdetin e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe përfaqëson një nga qendrat kryesore administrative, portuale, universitare dhe kulturore të Italisë qendrore.<ref name="brit">{{cite web|title=Ancona|url=https://www.britannica.com/place/Ancona-Italy|publisher=Encyclopaedia Britannica|language=en|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="oldport">{{cite web|title=Old Port|url=https://anconatourism.it/en/places-you-cant-miss/old-port/|publisher=Ancona Tourism|language=en|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="univpm">{{cite web|title=La storia|url=https://www.ingegneria.univpm.it/content/la-storia|publisher=Università Politecnica delle Marche|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Ankona shtrihet në bregdetin qendror adriatik, në skajin më të largët të promontorit që zbret nga masivi i [[Monte Conero|Monte Coneros]]. Pozita e saj gjeografike, e lidhur ngushtë me detin dhe me konfigurimin e harkuar të bregdetit, ka favorizuar zhvillimin e qytetit si port dhe qendër tregtare që në lashtësi.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Territori i qytetit përfshin edhe zona bregdetare shumë të njohura si [[Passetto]] dhe [[Portonovo]], të lidhura me Rivierën e Coneros.<ref name="marchetourism">{{cite web|title=Ancona|url=https://letsmarche.it/web/marche-tourism/-/ancona|publisher=Marche Tourism|language=en|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="portonovo">{{cite web|title=Portonovo, Ancona's seaside resort|url=https://www.rivieradelconero.info/en/-portonovo-ancona-s-seaside-resort/|publisher=Riviera del Conero|language=en|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Historia == Ankona u themelua nga kolonë dorikë të Sirakuzës rreth vitit 387 p.e.s. Emri i qytetit rrjedh nga fjala greke ''ankon'', që do të thotë “bërryl”, në lidhje me formën e promontorit që mbron gjirin natyror.<ref name="oldport" /> Në epokën romake qyteti u zhvillua si port me rëndësi të madhe në Adriatik. Perandori Trajan zgjeroi portin, ndërsa [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], i ngritur midis viteve 100 dhe 116 e.s., mbetet një nga dëshmitë monumentale më të rëndësishme të kësaj faze historike.<ref name="brit" /><ref name="arco">{{cite web|title=Arco di Traiano|url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/arco-di-traiano/|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> Pas shkatërrimit saracen të vitit 839, Ankona u bë një komunë e pavarur rreth shekullit XI dhe zhvilloi tregtinë detare me Lindjen, duke forcuar identitetin e saj si qytet portual i Adriatikut.<ref name="historypdf">{{cite web|title=The history of Ancona|url=https://anconatourism.it/wp-content/uploads/2022/04/guida-della-citta-eng_corretta-aprile-2022.pdf|publisher=Ancona Tourism|language=en|access-date=10 prill 2026}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Demografia == Sipas të dhënave të përditësuara mbi bazë ISTAT, Ankona kishte 99.533 banorë më 31 dhjetor 2024.<ref name="population" /> Qyteti mbetet qendra urbane më e rëndësishme e rajonit si kryeqendër administrative e Markes dhe ruan një profil të qëndrueshëm demografik, i lidhur edhe me funksionet universitare dhe portuale.<ref name="brit" /><ref name="univpm" /> == Ekonomia == Ekonomia e Ankonës lidhet ngushtë me portin, shërbimet, tregtinë, transportin dhe funksionet administrative e universitare.<ref name="brit" /><ref name="oldport" /> Porti i Ankonës klasifikohet si port me rëndësi ndërkombëtare nga Bashkimi Evropian dhe bën pjesë në korridoret TEN-T Skandinav-Mesdhetar dhe Baltik-Adriatik. Sipas autoritetit portual, më shumë se një milion pasagjerë kalojnë çdo vit nëpër port drejt brigjeve të Adriatikut lindor, ndërsa trafiku i kontejnerëve ka kaluar 160.000 TEU.<ref name="port">{{cite web|title=Port of Ancona|url=https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona|publisher=Autorità di Sistema Portuale del Mare Adriatico Centrale|language=en|access-date=10 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260412063446/https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona|archive-date=12 prill 2026|url-status=dead}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Qyteti ruan një trashëgimi të pasur monumentale, nga epoka romake te Mesjeta dhe periudha moderne. Ndër monumentet më të njohura janë [[Katedralja e Ankonës|Katedralja e Shën Ciriakut]], [[Arco di Traiano|Harku i Trajanit]], ''Loggia dei Mercanti'', ''Fontana del Calamo'' dhe ''Mole Vanvitelliana''.<ref name="duomo">{{cite web|title=Cattedrale di San Ciriaco|url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/cattedrale-di-san-ciriaco-3/|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="loggia">{{cite web|title=Loggia dei Mercanti|url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/loggia-dei-mercanti/|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fontana">{{cite web|title=Fontana del Calamo|url=https://www.comuneancona.it/ankonline/cultura/fontana-del-calamo/|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="mole">{{cite web|title=Mole Vanvitelliana|url=https://www.comune.ancona.it/it/vivere/mole-vanvitelliana|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> Katedralja e Shën Ciriakut, e vendosur në kodrën Guasco, është simboli fetar dhe panoramik i qytetit.<ref name="duomo" /> ''Loggia dei Mercanti'' dëshmon lidhjen historike të qytetit me tregtinë dhe lundrimin, ndërsa ''Fontana del Calamo'', e quajtur edhe “e trembëdhjetë grykave”, përfaqëson një nga veprat më karakteristike të qendrës historike.<ref name="loggia" /><ref name="fontana" /> Në qytet ndodhet edhe [[Museo Archeologico Nazionale delle Marche|Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes]], i vendosur në Palazzo Ferretti dhe i njohur për koleksionet që paraqesin historinë e rajonit nga paleoliti deri në Mesjetë.<ref name="museum">{{cite web|title=National Archaeological Museum|url=https://anconatourism.it/en/art-and-culture/museums/national-archaeological-museum/|publisher=Ancona Tourism|language=en|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Ankona është një qytet universitar. Institucioni më i rëndësishëm akademik është [[Università Politecnica delle Marche|Universiteti Politeknik i Markes]], i themeluar në vitin 1969 si ''Libera Università di Ancona''.<ref name="univpm" /> Prania e universitetit i jep qytetit një profil të fortë në fushën e arsimit të lartë, kërkimit shkencor dhe jetës studentore.<ref name="univpm2">{{cite web|title=Presentazione Video dell'Ateneo|url=https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo|publisher=Università Politecnica delle Marche|language=en|access-date=10 prill 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260418150413/https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo|archive-date=18 prill 2026|url-status=dead}}</ref> == Transporti == Ankona është një nyjë e rëndësishme e transportit në Adriatik. Porti i saj lidh Italinë me [[Kroacia]]n, [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Greqia|Greqinë]], si për trafikun e pasagjerëve ashtu edhe për atë të mallrave.<ref name="port" /> Transporti urban menaxhohet nga ''Conerobus'', i cili operon shërbimin urban të qytetit dhe lidhjet me zona të ndryshme të territorit, përfshirë edhe shërbime të dedikuara si ''Aerobus Raffaello'' dhe ''University Link''.<ref name="conerobus">{{cite web|title=Servizio urbano Ancona|url=https://www.conerobus.it/servizi-tpl/servizio-urbano-ancona/|publisher=Conerobus|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> Qyteti ka edhe një stacion hekurudhor të rëndësishëm; sipas RFI, stacioni i Ankonës ka gjithsej 10 binarë për shërbimin e udhëtarëve.<ref name="rfi">{{cite web|title=Ancona|url=https://www.rfi.it/it/stazioni/ancona.html|publisher=Rete Ferroviaria Italiana|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> Ankona shërbehet gjithashtu nga ''Aeroporto delle Marche'', i vendosur në Falconara Marittima, pranë qytetit.<ref name="airport">{{cite web|title=Aeroporto delle Marche|url=https://aeroportomarche.it/|publisher=Aerdorica|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Ankonës. Komuna menaxhon dhe promovon impiantet sportive dhe veprimtaritë agonistike në bashkëpunim me federatat dhe shoqatat sportive të territorit.<ref name="sport">{{cite web|title=Impianti sportivi e Sport|url=https://www.comune.ancona.it/it/unita_organizzative/sport|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> Ndër impiantet më të njohura janë ''Stadio del Conero'' dhe ''PalaCasali''. Ky i fundit pret rregullisht kampionate kombëtare indoor të atletikës, gjë që e bën Ankonën një nga qendrat italiane më të njohura për atletikën në sallë.<ref name="stadio">{{cite web|title=Concessione di 4 punti ristoro presso lo Stadio del Conero|url=https://www.comune.ancona.it/it/news/concessione-di-4-punti-ristoro-presso-lo-stadio-del-conero|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="palacasali">{{cite web|title=Campionati Italiani Atletica Assoluti|url=https://www.comune.ancona.it/it/eventi/campionati-italiani-atletica-assoluti|publisher=Comune di Ancona|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref><ref name="fidal">{{cite web|title=Campionati Italiani Indoor Master 2026, Ancona|url=https://www.fidal.it/content/Campionati-Italiani-Indoor-Master-2026-Ancona/183009|publisher=FIDAL|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Feja dhe traditat qytetare == Shenjti mbrojtës i qytetit është [[Shën Ciriaku]]. Festa e tij kremtohet më 4 maj dhe lidhet tradicionalisht me ''Fiera di San Ciriaco'', një nga ngjarjet më të njohura qytetare të Ankonës.<ref name="duomo" /><ref name="fiera">{{cite web|title=La Fiera di San Ciriaco|url=https://anconaservizi.it/la-fiera-di-san-ciriaco/|publisher=Ancona Servizi|language=it|access-date=10 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Marke]] * [[Italia]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * [https://www.comune.ancona.it/ Faqja zyrtare e Komunës së Ankonës] * [https://anconatourism.it/ Faqja zyrtare turistike e Ankonës] * [https://web.archive.org/web/20070406194554/http://www.univpm.it/ Faqja zyrtare e Universitetit Politeknik të Markes] [[Kategoria:Qytete në Itali]] mer2zygzbczj4na9w1ddkfsp3utuc47 Çmimi i madh i Britanisë 2007 0 46433 3062220 3026850 2026-11-03T17:12:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Grand Prix race report |Country = Anglia |Grand Prix = Anglia |Date = 8 korrik |Year = 2007 |Image = Circuit_Silverstone.png |Caption = Qarku Silverstone i ndrshuar në vitin 2000 |Race_No = 9 |Season_No = 17 |Official name = LX [[Grupo Santander|Santander]] [[F1 Anglia]] |Location = [[Silverstone Circuit]],<br /> [[Silverstone]],<br /> [[Northamptonshire]] dhe<br /> [[Buckinghamshire]], [[Anglia|Angli]] |Course = Drejtimi permanent |Course_mi = 3.194 |Course_km = 5.141 |Distance_laps = 60 |Distance_mi = 191.603 |Distance_km = 308.355 |Weather = Dry |Pole_Driver = [[Lewis Hamilton]] |Pole_Country = the United Kingdom |Pole_Team = [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren-Mercedes]] |Pole_Time = 1.19.997 |Fast_Driver = [[Kimi Räikkönen]] |Fast_Country = Finland |Fast_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |Fast_Time = 1.20.638 |Fast_Lap = 17 |First_Driver = [[Kimi Räikkönen]] |First_Team = [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |First_Country = Finland |Second_Driver = [[Fernando Alonso]] |Second_Team = [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren-Mercedes]] |Second_Country= Spain |Third_Driver = [[Lewis Hamilton]] |Third_Team = [[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren-Mercedes]] |Third_Country = the United Kingdom }} '''F1 Britania e Madhe''' për vitin 2007 ishte gara e nëntë e sezonit [[Rezultatet e F1 2007|F1 2007]]. Kjo garë u zhvillua në fundjavën mes [[6 korrik|6]]-[[8 korrik]] në qarkun [[Silverstone Circuit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/races/in_detail/778|title=F1 Britania e Madhe 2007|language=en|access-date=9 korrik 2007|archive-date=7 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707170752/http://www.formula1.com/races/in_detail/778/|url-status=dead}}</ref> Garën e fitoi piloti [[Kimi Räikkönen]] i cili fitoi epërsi ndaj [[Lewis Hamilton]] pas [[pit stop]]it të parë.<ref>{{Cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421|title=Formula1.com|language=en|access-date=9 korrik 2007|archive-date=12 korrik 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070712091003/http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421/|url-status=dead}}</ref> Pas fitores së pilotit anglez, [[Lewis Hamilton]], në garën për çmimin e madh të [[F1 Kanadaja - 2007|Kanadasë]] biletat arritën kulmin, deklaroi drejtori i qarkut Richard Phillips duke shtuar shtuar se interes i tillë nuk është treguar që nga pjesmarrja e pilotit [[Nigel Mansell|Mansell]] gjat fundit të viteve 80-të dhe fillimit të viteve 90-të.<ref>[http://www.autosport.com/news/report.php/id/59694 Hamilton shkakton ngritjen e numrit të spektatorëve.]</ref> ==== Testimi ==== [[Skeda:Toyota at Silverstone 07.jpg|thumb|left|[[Jarno Trulli]] shënoi kohën më të shpejtë gjat testimeve me veturën e tijë [[Toyota F1|Toyota]] [[Toyota TF107|TF107]].]] Përgatitjet për garën filluan më [[19 qershor]], kur ekipet filluan të testojnë në qarkun Silverstone. Gjatë ditës së parë të testimit [[Ralf Schumacher]] shënoi kohën më të shpejtë. Në ditën e dytë ishte [[Jarno Trulli]] me veturën e tijë [[Toyota F1|Toyota]] ai i cili shënoi kohën më të shpejtë, kurse në ditën e tretë [[Felipe Massa]] ishte piloti më i shpejtë në qark. == Kualifikimet == == Gara == === Race === == Rezultatet e kualifikimit == {|class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! align="center" colspan="7" |KUALIFIKIMET |- ! Pozita ! Piloti ! Ekipi ! Pjesa e parë ! Pjesa e dytë ! Pjesa e tretë |- |1 |{{flagicon|the United Kingdom}} [[Lewis Hamilton]] |[[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |1:19.885 |1:19.400 |'''1:19.997''' |- |2 |{{flagicon|Finland}} [[Kimi Räikkönen]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:19.753 |1:19.252 |1:20.099 |- |3 |{{flagicon|Spain}} [[Fernando Alonso]] |[[Mercedes-Benz SLR McLaren|McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |'''1:19.330''' |'''1:19.152''' |1:20.147 |- |4 |{{flagicon|Brazil}} [[Felipe Massa]] |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:19.790 |1:19.421 |1:20.265 |- |5 |{{flagicon|Poland}} [[Robert Kubica]] |[[BMW Sauber]] |1:20.294 |1:20.054 |1:20.401 |- |6 |{{flagicon|Germany}} [[Ralf Schumacher]] |[[Toyota F1|Toyota]] |1:20.513 |1:19.860 |1:20.516 |- |7 |{{flagicon|Finland}} [[Heikki Kovalainen]] |[[Renault F1|Renault]] |1:20.570 |1:20.077 |1:20.721 |- |8 |{{flagicon|Italy}} [[Giancarlo Fisichella]] |[[Renault F1|Renault]] |1:20.842 |1:20.042 |1:20.775 |- |9 |{{flagicon|Germany}} [[Nick Heidfeld]] |[[BMW Sauber]] |1:20.534 |1:20.178 |1:20.894 |- |10 |{{flagicon|Italy}} [[Jarno Trulli]] |[[Toyota F1|Toyota]] |1:21.150 |1:20.133 |1:21.240 |- |11 |{{flagicon|Australia}} [[Mark Webber]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |1:20.583 |1:20.235 | |- |12 |{{flagicon|the United Kingdom}} [[David Coulthard]] |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] |1:21.154 |1:20.329 | |- |13 |{{flagicon|Austria}} [[Alexander Wurz]] |[[WilliamsF1|Williams]]-[[Toyota F1|Toyota]] |1:20.830 |1:20.350 | |- |14 |{{flagicon|Brazil}} [[Rubens Barrichello]] |[[Honda Racing F1|Honda]] |1:21.169 |1:20.364 | |- |15 |{{flagicon|USA}} [[Scott Speed]] |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:20.834 |1:20.515 | |- |16 |{{flagicon|Italy}} [[Vitantonio Liuzzi]] |[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:21.160 |1:20.823 | |- |17 |{{flagicon|Germany}} [[Nico Rosberg]] |[[WilliamsF1|Williams]]-[[Toyota F1|Toyota]] |1:21.219 | | |- |18 |{{flagicon|the United Kingdom}} [[Jenson Button]] |[[Honda Racing F1|Honda]] |1:21.335 | | |- |19 |{{flagicon|the United Kingdom}} [[Anthony Davidson]] |[[Super Aguri F1|Super Aguri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |1:21.448 | | |- |20 |{{flagicon|Germany}} [[Adrian Sutil]] |[[Spyker F1|Spyker]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:22.019 | | |- |21 |{{flagicon|Japan}} [[Takuma Sato]] |[[Super Aguri F1|Super Aguri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |1:22.045 | | |- |22 |{{flagicon|the Netherlands}} [[Christijan Albers]] |[[Spyker F1|Spyker]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |1:22.586 | | |} == Rezultatet e garës == {|class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! Pozita !! Numri !! Piloti !! Ekipi !! Xhiro !! Koha/Ngecja!! Lëvizje !! Pikë |- ! 1 | 6 || {{flagicon|Finland}} '''[[Kimi Räikkönen]]''' || '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | 1:21:43.074 | 2 | '''10''' |- ! 2 | 1 || {{flagicon|Spain}} '''[[Fernando Alonso]]''' || '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 59 | +2.459 sekonda | 3 | '''8''' |- ! 3 | 2 || {{flagicon|the United Kingdom}} '''[[Lewis Hamilton]]''' || '''[[Team McLaren|McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 59 | +39.373 sek. | 1 | '''6''' |- ! 4 | 10 || {{flagicon|Poland}} '''[[Robert Kubica]]''' || '''[[BMW Sauber]]''' | 59 | +53.319 sek. | 5 | '''5''' |- ! 5 | 5 || {{flagicon|Brazil}} '''[[Felipe Massa]]''' || '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 59 | +54.063 sek. | 4+ | '''4''' |- ! 6 | 9 || {{flagicon|Germany}} '''[[Nick Heidfeld]]''' || '''[[BMW Sauber]]''' | 59 | +56.336 sek. | 9 | '''3''' |- ! 7 | 4 || {{flagicon|Finland}} '''[[Heikki Kovalainen]]''' || '''[[Renault F1|Renault]]''' | 58 | +1 xhiro | 7 | '''2''' |- ! 8 | 3 || {{flagicon|Italy}} '''[[Giancarlo Fisichella]]''' || '''[[Renault F1|Renault]]''' | 58 | +1 xhiro | 8 | '''1''' |- ! 9 | 8 || {{flagicon|Brazil}} [[Rubens Barrichello]] || [[Honda Racing F1|Honda]] | 58 | +1 xhiro | 14 | |- ! 10 | 7 || {{flagicon|the United Kingdom}} [[Jenson Button]] || [[Honda Racing F1|Honda]] | 58 | +1 xhiro | 18 | |- ! 11 | 14 || {{flagicon|the United Kingdom}} [[David Coulthard]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | 58 | +1 xhiro | 12 | |- ! 12 | 16 || {{flagicon|Germany}} [[Nico Rosberg]] || [[WilliamsF1|Williams]]-[[Toyota F1|Toyota]] | 58 | +1 xhiro | 17 | |- ! 13 | 17 || {{flagicon|Austria}} [[Alexander Wurz]] || [[WilliamsF1|Williams]]-[[Toyota F1|Toyota]] | 58 | +1 xhiro | 13 | |- ! 14 | 22 || {{flagicon|Japan}} [[Takuma Sato]] || [[Super Aguri F1|Super Aguri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 57 | +2 xhiro | 21+ | |- ! 15 | 21 || {{flagicon|the Netherlands}} [[Christijan Albers]] || [[Spyker F1|Spyker]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 57 | +2 xhiro | 22 | |- !colspan=8|Pilotët që nuk mbaruan garë |- ! 16 | 18 || {{flagicon|Italy}} [[Vitantonio Liuzzi]] || [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 53 | | 16 | |- ! Ret | 12 || {{flagicon|Italy}} [[Jarno Trulli]] || [[Toyota F1|Toyota]] | 43 | | 10 | |- ! Ret | 23 || {{flagicon|the United Kingdom}} [[Anthony Davidson]] || [[Super Aguri F1|Super Aguri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 35 | | 19 | |- ! Ret | 19 || {{flagicon|USA}} [[Scott Speed]] || [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 29 | | 15 | |- ! Ret | 11 || {{flagicon|Germany}} [[Ralf Schumacher]] || [[Toyota F1|Toyota]] | 22 | | 6 | |- ! Ret | 20 || {{flagicon|Germany}} [[Adrian Sutil]] || [[Spyker F1|Spyker]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 16 | | 20 | |- ! Ret | 15 || {{flagicon|Australia}} [[Mark Webber]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] | 8 | | 11 | |} == Shtesë == * + Filluan nga [[pit stop]]i: F.Massa dhe T.Sato * '''Xhiro më e shpejtë''': [[Kimi Räikkönen]]: 1.20.638 (xhiro 17) == Shiko dhe këtë == {{F1 2007}} == References == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20070629162938/http://www.britishgp.co.uk/ Uebfaqja Zyrtare] * [http://www.formula1.com/races/in_detail/778/ Formula1.com Zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701225313/http://www.formula1.com/races/in_detail/778/ |date=1 korrik 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20070930154947/http://www.manipef1.com/results/2007/britain.php Rezultaret e Detajuara të Garës] {{Wikinews|Kimi Räikkönen wins 2007 British Grand Prix|Kimi Räikkönen fitoi garën}} {{Wikinews|Lewis Hamilton on top for 2007 British Grand Prix|Lewis Hamilton arrin pol pozitën}} [[Kategoria:F1 Anglia]] [[Kategoria:Gara të sezonit 2007 në Formula Një]] 2fbl21l3ovjor765ul4885nfojuhoje Epi i Gilgameshit 0 49738 3062260 2702321 2026-11-03T20:38:22Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Epic of Gilgamesh, versioni i datës 30 tetor 2026 (revizioni 1382816348) 3062260 wikitext text/x-wiki {{Short description|Poemë epike nga Mesopotamia}} {{Use dmy dates|date=April 2024}} {{Titull i pjerrët}} {| class="infobox" |+ ''Epi i Gilgameshit'' |- ! Imazhi | [[File:British Museum Flood Tablet.jpg|thumb]] |- ! Përshkrimi | Pllaka e Përmbytjes së ''Gilgameshit'' në [[Gjuha akadiane|akadianisht]] |- ! Shkrimi | {{Rreth|2100|1200}} p.e.s.{{Sfn|Brandão|2020|p=23}} |- ! Vendi | [[Mesopotamia]] |- ! Gjuha | Fillimisht [[Gjuha sumere|sumerisht]], përkthimet e mëvonshme në [[Gjuha akadiane|akadianisht]] |- ! Lloji i medias | {{ill|Pllaka prej argjile|en|Clay tablet}} |- ! Wikiburimi | Epic of Gilgamesh |} '''''Epi i Gilgameshit''''' ({{IPAc-en|ˈ|ɡ|ɪ|l|ɡ|ə|m|ɛ|ʃ}})<ref>{{Cite web |url=https://www.dictionary.com/browse/gilgamesh |title=Gilgamesh |website=Random House Webster's Unabridged Dictionary |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413064309/https://www.dictionary.com/browse/gilgamesh |archive-date=2019-04-13}}</ref> është një [[Poezia epike|epos]] i Mesopotamisë së lashtë, që është shembulli më i vjetër i ruajtur i letërsisë narrative në botë. Historia letrare e [[Gilgameshi|Gilgameshit]] fillon me pesë poema [[Gjuha sumere|sumeriane]] për Gilgameshin,{{Efn-lr|Disa vepra moderne tregojnë se ''Gilgamesh'' ishte forma akadiane e emrit, ndërsa forma origjinale sumeriane ishte ''Bilgamesh''; studiues të tjerë sugjerojnë se të dyja format ishin në përdorim në sumerisht. Në studimin «Reading Sumerian Names, II: Gilgameš», Gonzalo Rubio analizon lexime të ndryshme dhe arrin në përfundimin se ''Bilgamesh'' nuk ka qenë kurrë në përdorim në sumerisht, por ndoshta shfaqet në lashtësinë e vonë për shkak të leximit të gabuar, etimologjisë popullore ose, ndoshta, lojës me fjalët. Studiuesit modernë do t'i kishin interpretuar atëherë këto raste si ruajtje të formës origjinale të emrit, ose të një varianti të hershëm të tij, në vend që të kishin futur një formë të re.<ref>{{Cite journal |last=Rubio |first=Gonzalo |date=January 2012 |title=Reading Sumerian Names, II: Gilgameš |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.5615/jcunestud.64.0003 |journal=Journal of Cuneiform Studies |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=3–16,8-9 |doi=10.5615/jcunestud.64.0003 |issn=0022-0256}}</ref>}} mbretin e [[Uruk]]ut, disa prej të cilave mund të datohen në {{ill|Dinastinë e Tretë të Urit|en|Third Dynasty of Ur}} ({{Rreth|2100 p.e.s.}}).{{Sfn|Brandão|2020|p=23}} Këto histori të pavarura u përdorën më vonë si material burimor për një epos të kombinuar në [[Gjuha akadiane|akadisht]]. Versioni i parë i ruajtur i këtij eposi të kombinuar, i njohur si versioni «paleobabilonas», datohet në shekullin e 18 p.e.s. dhe titullohet sipas incipitit të tij, '''''Shūtur eli sharrī''''' («Mbi të gjithë mbretërit e tjerë»). Prej tij kanë mbijetuar vetëm pak {{ill|tableta|en|Clay tablet}}. Versioni i mëvonshëm standard babilonas, i përpiluar nga {{ill|Sin-leqi-unninni|en|Sîn-lēqi-unninni|lt=Sin-leqi-unninni (Sîn-lēqi-unninni)}}, datohet diku midis shekullit të 13 dhe të 10 p.e.s. dhe ka incipitin '''''Sha naqba īmuru'''''{{Efn-lr|Në vitin 2008, dorëshkrimet e versionit mesbabilonas të gjetura në [[Ugarit]], të shkruara para versionit standard, tashmë fillonin me ''Sha naqba īmuru''.{{Sfn|Brandão|2020|p=23}}{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=21}}}} («Ai që pa humnerën/humnerat», fjalë për fjalë «Ai që sheh të panjohurën»). Rreth dy të tretat e këtij versioni më të gjatë, me 12 tableta, janë rikuperuar. Disa nga kopjet më të mira u zbuluan në {{ill|rrënojat e bibliotekës|en|Library of Ashurbanipal}} së mbretit asirian të shekullit të 7 p.e.s., [[Asurbanipali|Ashurbanipalit]]. Pjesa e parë e historisë flet për Gilgameshin, mbretin e Urukut, dhe [[Enkidu]]n, një njeri të egër të krijuar nga perënditë për ta ndaluar Gilgameshin që të shtypte popullin e tij. Pasi Enkidu civilizohet përmes iniciimit seksual me Shamhatin, ai udhëton drejt Urukut, ku e sfidon Gilgameshin në një provë force. Gilgamesh e fiton garën; megjithatë, të dy bëhen miq. Së bashku ndërmarrin një udhëtim gjashtëditor drejt {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest}} legjendar, ku në fund vrasin rojtarin e tij, [[Humbaba]]n, dhe pritin kedrin e shenjtë.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/classicalmedieva00jel_629 |title=Epic of Gilgamesh Classical and Medieval Literature Criticism |date=2005 |publisher=Gale |isbn=978-0-7876-8021-3 |editor-last=Krstovic |editor-first=Jelena O. |volume=74 |location=Detroit, MI |oclc=644697404 |url-access=registration |language=en}}</ref> Perëndesha {{ill|Ishtar|en|Ishtar}} dërgon {{ill|Demin e Qiellit|en|Bull of Heaven|lt=Demin e Qiellit}} për ta ndëshkuar Gilgameshin që i refuzoi përparimet e saj. Gilgamesh dhe Enkidu e vrasin, duke e fyer Ishtarin gjatë kësaj. Perënditë vendosin ta dënojnë Enkidun me vdekje, duke i dhënë një sëmundje fatale. Në pjesën e dytë të eposit, hidhërimi për vdekjen e Enkidut e shtyn Gilgameshin të ndërmarrë një udhëtim të gjatë dhe të rrezikshëm për të zbuluar sekretin e [[Pavdekësia|jetës së përjetshme]]. Në fund, ai takon Utnapishtimin dhe gruan e tij, të vetmit njerëz që mbijetuan [[Përmbytja e Gjilgameshit|përmbytjen]] e shkaktuar nga perënditë (krh. [[Atra-Hasis|''Athra-Hasis'']]). Gilgamesh mëson prej tij se «Jetën që kërkon, nuk do ta gjesh kurrë. Sepse kur perënditë krijuan njeriun, ia caktuan vdekjen si pjesë të tij, ndërsa jetën e mbajtën në duart e tyre».<ref name="Mesopotamia: The Good Life">{{Cite book |last=Thrower |first=James |title=The Alternative Tradition: A Study of Unbelief in the Ancient World |date=1980 |publisher=Mouton Publishers |location=The Hague, The Netherlands |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Frankfort |first=Henri |title=Before Philosophy: The Intellectual Adventure of Ancient Man, an essay on speculative thought in the ancient near East |date=1974 |publisher=Penguin |page=226 |chapter=Chapter VII: Mesopotamia: The Good Life |oclc=225040700 |orig-year=1949 |language=en}}</ref> Epi konsiderohet si një vepër themelore në fushën e religjionit dhe të traditës së sagave heroike, ku Gilgamesh përbën prototipin e heronjve të mëvonshëm si [[Herakleu]] ([[Herkuli]]) dhe vetë epi shërben si ndikim për eposet homerike.<ref>{{Cite book |last=Temple |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=zkEOAAAAYAAJ |title=He who saw everything: a verse translation of the Epic of Gilgamesh |pages=viii–ix |date=1991 |publisher=Random Century Group Ltd |isbn=978-0-7126-4798-4 |language=en}}</ref> Ai është përkthyer në shumë gjuhë dhe shfaqet në disa vepra të kulturës popullore. == Zbulimi == [[File:Hérosmaîtrisantunlion.jpg|left|upright=0.77|thumb|Statujë e lashtë asiriane, që ndodhet sot në {{ill|Luvër|en|Louvre}}, ndoshta paraqet Gilgameshin]] {{quote box | width = 25% | align = right|...ky zbulim duket qartë se do të ngjallë një debat të gjallë. Për momentin, njerëzit ortodoksë janë shumë të kënaqur dhe i japin rëndësi të madhe përputhjes që ai duket se i ofron historisë biblike. Megjithatë, siç është vënë në dukje, është e mundur që mbishkrimi kaldeas, nëse është autentik, të shihet si vërtetim i pohimit se ekzistojnë tradita të ndryshme të përmbytjes, përveç asaj biblike, e cila ndoshta është legjendare si të tjerat.|''[[The New York Times]]'', faqja e parë, 1872<ref>{{Cite journal |date=1872-12-22 |title=The New York Times |at=front page |newspaper=[[The New York Times]] |language=en}}</ref>|| }} [[File:Enkidu, Gilgamesh's friend. From Ur, Iraq, 2027-1763 BCE. Iraq Museum.jpg|thumb|[[Enkidu]], miku i Gilgameshit. Nga Uri, Irak, 2027–1763 p.e.s., Muzeu i Irakut]] Rreth 15.000 fragmente pllakash me shkrim kuneiform asirian u zbuluan në {{ill|Biblioteka e Ashurbanipalit|en|Library of Ashurbanipal}} në {{ill|Ninive|en|Nineveh}} nga {{ill|Austen Henry Lejard (Austen Henry Layard)|en|Austen Henry Layard}}, ndihmësi i tij {{ill|Hormuzd Rassam|en|Hormuzd Rassam}}, dhe {{ill|William Loftus|en|William Loftus (archaeologist)}} në fillim të viteve 1850.<ref name=tangled /> Nga fundi i dekadës pasuese, {{ill|Muzeu Britanik|en|British Museum}} e punësoi {{ill|George Smith|en|George Smith (Assyriologist)}} për t’i studiuar ato. Në vitin 1872, Smithi lexoi fragmente të përkthyera përpara {{ill|Shoqata e Arkeologjisë Biblike|en|Society of Biblical Archaeology}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.sacred-texts.com/ane/chad/ |title=The Chaldean Account of the Deluge |last=Smith |first=George |date=1872-12-03 |website=Sacred Texts |access-date=2020-03-27 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411045721/https://www.sacred-texts.com/ane/chad/ |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitet 1875 dhe 1876 ai botoi përkthime më të plota,{{sfn|George|2003|p= xi}} dhe i dyti u botua si ''The Chaldaean Account of Genesis''.<ref name=tangled /> Personazhi qendror i Gilgameshit iu rikthye fillimisht botës si «Izdubar», përpara se të mund të shqiptoheshin saktë logogramet kuneiforme në emrin e tij.<ref name=tangled>{{Cite journal |last=George |first=Andrew R. |date=2008 |title=Shattered tablets and tangled threads: Editing Gilgamesh, then and now |url=http://eprints.soas.ac.uk/id/eprint/7497 |journal=Aramazd. Armenian Journal of Near Eastern Studies |volume=3 |pages=7–30 |access-date=2018-09-12 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208175153/https://eprints.soas.ac.uk/7497/ |url-status=live |language=en}}</ref>{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=11}} Në vitin 1891, {{ill|Paul Haupt|en|Paul Haupt}} mblodhi tekstin kuneiform, dhe nëntë vjet më vonë orientalisti Peter Jensen përgatiti një botim gjithëpërfshirës; {{ill|R. Campbell Thompson|en|R. Campbell Thompson}} i përditësoi punimet e të dyve në vitin 1930. Gjatë dy dekadave pasuese, {{ill|Samuel Noah Kramer|en|Samuel Noah Kramer}} ribashkoi poemat sumere.{{sfn|George|2003|p=xi}} Në vitin 1998, asiriologu amerikan {{ill|Theodore Kwasman|en|Theodore Kwasman}} zbuloi në depon e Muzeut Britanik një fragment që mendohet se përmbante vargjet e para të poemës epike. Fragmenti, i gjetur në vitin 1878 dhe i datuar midis viteve 600 dhe 100 p.e.s., kishte mbetur i paekzaminuar nga ekspertët për më shumë se një shekull pas zbulimit të tij.<ref>{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/first-lines-of-oldest-epic-poem-found-1185270.html |title=First lines of oldest epic poem found |date=1998-11-16 |website=The Independent |access-date=2019-09-16 |archive-date=2019-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230101336/https://www.independent.co.uk/news/first-lines-of-oldest-epic-poem-found-1185270.html |url-status=live |language=en}}</ref> Në fragment lexohej: «Ai që pa gjithçka, që ishte themeli i vendit, që dinte (gjithçka), ishte i urtë në çdo çështje: Gilgameshi».<ref>{{Cite web |url=https://www.northcoastjournal.com/humboldt/it-was-a-dark-and-stormy-night/Content?oid=2804001 |title=It Was a Dark and Stormy Night |last=Evans |first=Barry |website=North Coast Journal |date=2015-01-15 |access-date=2019-09-16 |archive-date=2015-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416135730/https://www.northcoastjournal.com/humboldt/it-was-a-dark-and-stormy-night/Content?oid=2804001 |url-status=live |language=en}}</ref> Zbulimi i objekteve ({{Rreth|2600 p.e.s.}}) të lidhura me {{ill|Enmebaragesi|en|Enmebaragesi}} të {{ill|Kishi|en|Kish (Sumer)}}, i cili përmendet në legjenda si babai i njërit prej kundërshtarëve të Gilgameshit, i ka dhënë besueshmëri ekzistencës historike të Gilgameshit.{{sfn|Dalley|2000|pp= 40–41}} Në fillim të viteve 2000, Tabela e Ëndrrës së Gilgameshit u importua ilegalisht në Shtetet e Bashkuara. Sipas [[Departamenti i Drejtësisë i Shteteve të Bashkuara|Departamentit të Drejtësisë të Shteteve të Bashkuara]], kur një tregtar amerikan i objekteve antike e bleu në vitin 2003, tabela ishte e mbuluar me papastërti dhe e palexueshme. Në vitin 2007, një tregtar i paidentifikuar e shiti tabelën, duke përfshirë një letër të rreme ku thuhej se ajo kishte qenë brenda një kutie me fragmente bronzi të lashta, të blera në një ankand të vitit 1981.<ref name=Hurley>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epic-of-gilgamesh-hobby-lobby-b1891782.html |author=Bevan Hurley |date=2021-07-27 |title=US seizes Epic of Gilgamesh tablet, considered one of world's oldest works of literature, from Hobby Lobby |work=Independent UK |access-date=2022-01-25 |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125205254/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epic-of-gilgamesh-hobby-lobby-b1891782.html |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2014, {{ill|Hobby Lobby|en|Hobby Lobby}} e bleu privatisht tabelën për ta ekspozuar në {{ill|Muzeu i Biblës|en|Museum of the Bible}} në [[Uashington D.C.]].<ref name=Hurley /><ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/justice-department-seizes-rare-ancient-tablet-illegally-auctioned-hobby-lobby-n1275217 |title=Justice Department seizes rare, ancient tablet illegally auctioned to Hobby Lobby |work=NBC News |first1=Dartunorro |last1=Clark |first2=Pete |last2=Williams |date=2021-07-27 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223192311/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/justice-department-seizes-rare-ancient-tablet-illegally-auctioned-hobby-lobby-n1275217 |language=en}}</ref> Në vitin 2019, zyrtarët amerikanë e konfiskuan Tabelën e Ëndrrës së Gilgameshit; ajo iu kthye Irakut në shtator të vitit 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-57992957 |work=BBC News |title=Gilgamesh tablet: US authorities take ownership of artefact |date=2021-07-28 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102175700/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-57992957 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ancient-gilgamesh-tablet-taken-iraq-bought-hobby-lobby-returned-n1279996 |title=Ancient Gilgamesh tablet taken from Iraq and bought by Hobby Lobby is returned |work=NBC News |last=Helsel |first=Phil |date=2021-09-23 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223192303/https://www.nbcnews.com/news/us-news/ancient-gilgamesh-tablet-taken-iraq-bought-hobby-lobby-returned-n1279996 |language=en}}</ref> Që nga themelimi i projektit Fragmentarium në vitin 2015, segmente të tjera të poemës epike, të ruajtura në pllaka të tjera, janë bashkuar me segmentet ekzistuese përmes analizës me të mësuarit makinerik. Deri në gusht të vitit 2024, kjo kishte bërë që përkthimet në anglisht të botuara në shtyp në vitet 2020 dhe 2021 të përfshinin segmente të reja të poemës epike.<ref>Erik Ofgang, [https://www.nytimes.com/2024/08/12/books/booksupdate/ai-ancient-tablets-gilgamesh.html «Piecing Together an Ancient Epic Was Slow Work. Until A.I. Got Involved»], [[The New York Times]], 12 gusht 2024</ref> == Versionet == [[File:The Gilgamesh Dream tablet. From Iraq. Middle Babylonian Period, First Sealand Dynasty, 1732-1460 BCE. Iraq Museum, Baghdad.jpg|thumb|Pllaka e ëndrrës së Gilgameshit. Nga Iraku. Periudha e Babilonisë së Mesme, dinastia e parë e Vendi Detar, 1732–1460 p.e.s. Muzeu i Irakut, Bagdad. Kjo pllakë përshkruan një pjesë të eposit të Gilgameshit, ku heroi Gilgamesh ia tregon ëndrrat nënës së tij, perëndeshës Ninsun, e cila i interpreton si paralajmërim për ardhjen e një miku të ri, që do të bëhet shoku i tij.]] Ekzistojnë burime të ndryshme që shtrihen përgjatë një periudhe mbi 2.000-vjeçare. Poezitë më të hershme [[Gjuha sumere|sumere]] sot përgjithësisht konsiderohen si rrëfime të veçanta, jo si pjesë të një eposi të vetëm.{{sfn|Dalley|2000|p=45}} Disa prej tyre mund të datojnë që në {{ill|Dinastinë e Tretë të Urit|en|Third Dynasty of Ur}} ({{Rreth|2100 p.e.s.}}).{{sfn|Dalley|2000|pp=41–42}} Pllakat e Babilonisë së Vjetër ({{Rreth|1800 p.e.s.}}){{sfn|Dalley|2000|p=45}} janë pllakat më të hershme të mbijetuara që përmbajnë një rrëfim të vetëm të ''Eposit të Gilgameshit''.<ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=T.C. |title=The Bible in the British Museum |date=1988 |publisher=The British Museum Press |page=70 |language=en}}</ref> Pllakat më të vjetra të Babilonisë së Vjetër dhe versioni i mëvonshëm në [[Gjuha akadiane|gjuhën akadiane]] janë burime të rëndësishme për përkthimet moderne; tekstet e mëhershme përdoren kryesisht për të plotësuar boshllëqet ({{ill|Lakunat (dorëshkrime)|en|Lacuna (manuscripts)|lt=lakunat}}) në tekstet e mëvonshme. Megjithëse janë botuar disa versione të rishikuara, bazuar në zbulime të reja, eposi mbetet i paplotë.{{sfn|George|2003|p=}} Analiza e tekstit të Babilonisë së Vjetër është përdorur për të rindërtuar forma të mundshme më të hershme të eposit.<ref>{{cite book |last=Abusch |first=T. |title=The Tablet and the Scroll; Near Eastern Studies in Honor of William W. Hallo |year=1993 |publisher=CDL Press |pages=1–14 |chapter=Gilgamesh's Request and Siduri's Denial. Part I: The Meaning of the Dialogue and Its Implications for the History of the Epic |language=en}}</ref> Versioni më i fundit akadian, i njohur edhe si versioni standard babilonas, përbëhet nga dymbëdhjetë pllaka dhe u redaktua nga {{ill|Sin-leqi-unninni (Sîn-lēqi-unninni)|en|Sîn-lēqi-unninni}},<ref>{{Cite journal |last=George |first=Andrew R. |date=2008 |title=Shattered tablets and tangled threads: Editing Gilgamesh, then and now |url=http://eprints.soas.ac.uk/id/eprint/7497 |journal=Aramazd. Armenian Journal of Near Eastern Studies |volume=3 |page=11 |access-date=2018-09-12 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208175153/https://eprints.soas.ac.uk/7497/ |url-status=live |language=en}}</ref> i cili mendohet të ketë jetuar diku midis viteve 1300 p.e.s. dhe 1000 p.e.s.{{sfn|George|2003|p=ii}} Nga burimet e ndryshme të zbuluara, janë rindërtuar pjesërisht dy versione kryesore të eposit: versioni standard babilonas, ose ''Ai që pa thellësinë'', dhe versioni i Babilonisë së Vjetër, ose ''Që i tejkaloi të gjithë mbretërit''. Janë rikuperuar pjesërisht pesë poezi më të hershme sumere për Gilgameshin; disa përmbajnë variante primitive të episodeve të caktuara të versionit babilonas, ndërsa të tjerat rrëfejnë histori të palidhura. === Versioni standard babilonas === Versioni standard babilonas u zbulua nga {{ill|Hormuzd Rassam|en|Hormuzd Rassam}} në {{ill|bibliotekën e Ashurbanipalit|en|Library of Ashurbanipal}} në {{ill|Ninive|en|Nineveh}} më 1853. «Standard babilonas» i referohet një stili letrar që përdorej për qëllime letrare. Ky version u përpilua nga Sin-leqi-unninni diku midis viteve 1300 dhe 1000 p.e.s., duke u mbështetur në tekste më të hershme.{{sfn|George|2003|p=ii}}{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Një nga ndikimet që Sin-leqi-unninni pati në vepër ishte vënia në plan të parë e çështjes së vdekshmërisë, duke bërë kështu të mundur që personazhi të shndërrohej nga një «aventurier në një njeri të urtë».{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Studiuesi brazilian Lins Brandão mendonte se versioni standard mund të shihej në këtë kuptim si «letërsi urtësie» ({{ill|Letërsia e urtësisë|en|Wisdom literature}}), e zakonshme në Lindjen e Mesme,{{Sfn|Brandão|2015|p=120}}{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=15}} por kjo ide nuk është pranuar gjerësisht. [[File:Tablet XI or the Flood Tablet of the Epic of Gilgamesh, currently housed in the British Museum in London.jpg|thumb|Pllaka XI (ose Pllaka e Përmbytjes) e Eposit të Gilgameshit. Muzeu Britanik.]] [[File:Mr. George Smith, the man who transliterated and read the so-called the Babylonian Flood Story of Tablet XI.jpg|thumb|upright=0.8|George Smith transliteroi pllakën XI]]Versioni standard babilonas ka fjalë të ndryshme hyrëse, ose incipit, nga versioni më i vjetër. Versioni më i vjetër nis me fjalët «Që i tejkaloi të gjithë mbretërit», ndërsa versioni standard babilonas nis me «Ai që pa thellësinë» (''ša naqba īmuru''); «thellësia» u referohet mistereve të njohurive që Gilgameshi solli me vete pas takimit me Uta-Napishtin ({{ill|Utnapishtim|en|Utnapishtim}}) rreth [[Enki|Eas]], burimit të urtësisë.{{sfn|George|2003|p=}}{{Sfn|Brandão|2015|p=105, 106}} Gilgameshit iu dha njohuria se si të adhuroheshin perënditë, përse vdekja ishte caktuar për njerëzit, çfarë e bën një mbret të mirë dhe si të jetohej një jetë e mirë. Historia e Utnapishtimit, heroit të [[Miti i përmbytjes|mitit të përmbytjes]], gjendet edhe në eposin babilonas ''[[Atra-Hasis]]''.{{sfn|Tigay|1982|pp=23, 218, 224, 238}}{{Sfn|Brandão|2015|p=106}} Versioni standard njihet edhe si ''iškar Gilgāmeš'', «Seria e Gilgameshit».{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Pllaka XII është vazhdim i 11 pllakave fillestare dhe ka të ngjarë të jetë shtuar më vonë.{{sfn|George|2003|pp=xxvii–viii}} Ajo ka pak lidhje me eposin e përpunuar me 11 pllaka; vargjet në fillim të pllakës së parë citohen në fund të pllakës XI, duke i dhënë veprës një strukturë rrethore dhe një përfundim. Pllaka XII është një kopje gati e saktë e një rrëfimi më të hershëm sumer, një rrëfim pararendës, ku Gilgameshi e dërgon Enkidun të marrë disa sende të tij nga Bota e Nëndheshme; Enkidu kthehet si frymë dhe i rrëfen Gilgameshit natyrën e Botës së Nëndheshme. Sa i përket formës, përdorimi i konvencioneve poetike në versionin standard babilonas duket i paqëndrueshëm dhe mbetet ende i debatueshëm ndër studiues. Megjithatë, përdoret gjerësisht [[Paralelizmi (retorikë)|paralelizmi]] në grupe prej dy ose tri vargjesh ngjitur, njësoj si në [[Psalteri|psalmet]] hebraike. ==== Zhanri ==== {{Kryesor|Poezia epike}} Kur u zbulua në shekullin XIX, historia e Gilgameshit u klasifikua si epikë greke, një zhanër i njohur në Evropë, megjithëse i paraprin kulturës greke që e lindi epikën,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=10}} më saktësisht, që kur [[Herodoti]] iu referua në këtë mënyrë veprave të [[Homeri]]t.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=12}} Kur {{ill|Alfred Jeremias|en|Alfred Jeremias}} e përktheu tekstin, ai këmbënguli në lidhjen me Zanafillën duke i dhënë titullin «''Izdubar-Nimrod''» dhe duke e njohur zhanrin si poezi heroike greke. Megjithëse lidhja me Nimrodin u braktis, pikëpamja e «epikës greke» u ruajt.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=11}} Në vitin 1966, {{ill|Martin Litchfield West|en|Martin Litchfield West}}, në parathënien e botimit të tij të [[Hesiodi]]t, vuri në dukje afërsinë e grekëve me qendrën e ndërthurjes së Lindjes së Mesme: «Letërsia greke është letërsi e Lindjes së Afërt».{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=13}} Është e vështirë të merret parasysh se si do të shihej teksti në kohën e vet. Siç pranon George Smith, nuk ka «fjalë sumere ose akadiane për mitin apo rrëfimin heroik, ashtu siç nuk ka njohje të lashtë të rrëfimit poetik si zhanër».{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=14}} Lins Brandão sugjeroi, ndonëse me pak dëshmi mbështetëse, se prologu i «Atij që pa Humnerën» të kujton frymëzimin e Muzave greke, megjithëse këtu nuk ka ndihmë nga perënditë sumere.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=17}} Në trajtime më popullore, [[Jonathan Sacks, Baron Sacks|Sir Jonathan Sacks]] dhe {{ill|Neil MacGregor|en|Neil MacGregor}} e interpretojnë mitin e përmbytjes në Epin e Gilgameshit si paraqitje të një panteoni perëndish mizantrope, të gatshme ta dënojnë njerëzimin me vdekje.<ref name=":0">{{Cite book |last=MacGregor |first=Neil |title=A History of the World in 100 Objects |publisher=Viking Press |year=2011 |isbn=978-0-670-02270-0 |edition=First American |location=New York |page=99 |author-link=Neil MacGregor |language=en}}</ref> Po ashtu bëhet e qartë se Gilgameshi u ngrit në rangun e një «të urti të lashtë» (antediluvian).{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=18}} Lins Brandão vazhdon duke vënë në dukje se poema do të ishte «vendosur mbi një stelë» («narû»); fillimisht, «narû» mund të kuptohej si zhanri i poemës,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=18}} duke pasur parasysh se lexuesi (ose kopjuesi) duhej ta përcillte tekstin,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=19}} pa hequr ose shtuar asgjë.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=24}} ==== Përmbajtja e pllakave të versionit standard babilonas ==== Kjo përmbledhje bazohet në përkthimin e {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}}it.{{Sfn|George|2003}} ===== Pllaka e parë ===== Historia paraqet [[Gilgameshi]]n, mbretin e [[Uruk]]ut. Gilgameshi, dy të tretat perëndi dhe një të tretën njeri, shtyp popullin e tij, i cili u lutet perëndive për ndihmë. Për gratë e reja të Urukut, kjo shtypje merr formën e përdhunimit të nuseve nga Gilgameshi natën e dasmës. Për të rinjtë (pllaka është e dëmtuar në këtë pikë), hamendësohet se Gilgameshi i rraskapit përmes lojërave, sprovave të forcës ose, ndoshta, punës së detyruar në projekte ndërtimi. Perënditë u përgjigjen lutjeve të popullit duke krijuar një të barabartë me Gilgameshin, i cili do të mund t’i jepte fund shtypjes së tij. Ky është [[Enkidu]], me forcë pothuajse të papërballueshme dhe i mbuluar me qime, që jeton në shkretëtirë me tufën e kafshëve të tij. Atë e vëren një gjahtar, jetesa e të cilit po shkatërrohet sepse Enkidu i prish të gjitha kurthet. Gjahtari i tregon për këtë burrë perëndisë së diellit, {{ill|Shamash|en|Shamash}}it, dhe rregullohet që Enkidu të joshet nga {{ill|Shamhat|en|Shamhat}}i, një prostitutë tempulli, si hapi i parë për ta zbutur. Pas gjashtë ditësh e shtatë netësh (ose dy javësh, sipas studimeve më të reja<ref name="10.5615">{{Cite journal |last1=Al-Rawi |first1=F. N. H. |last2=George |first2=A. R. |date=2014 |title=Back to the Cedar Forest: The Beginning and End of Tablet V of the Standard Babylonian Epic of Gilgameš |url=http://eprints.soas.ac.uk/18512/1/jcunestud.66.0069_w-footer.pdf |journal=Journal of Cuneiform Studies |volume=66 |pages=69–90 |doi=10.5615/jcunestud.66.2014.0069 |jstor=10.5615/jcunestud.66.2014.0069 |s2cid=161833317 |access-date=2019-02-22 |archive-date=2021-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117000846/https://eprints.soas.ac.uk/18512/1/jcunestud.66.0069_w-footer.pdf |url-status=live |language=en}}</ref>) marrëdhëniesh seksuale, Enkidu «dobësohet»; tufa e tij ikën e tmerruar drejt stepës. Enkidu tronditet nga vetmia, por Shamhat përpiqet ta ngushëllojë: «Mos u pikëllo, tani ke dije, si perënditë.» Ndërkohë, Gilgameshi ka parë ëndrra për ardhjen e afërt të një shoku të ri e të dashur dhe i kërkon nënës së tij, perëndeshës {{ill|Ninsun|en|Ninsun}}, ta ndihmojë t’i interpretojë ato. ===== Pllaka e dytë ===== [[File:Fragment of Tablet II of the Epic of Gilgamesh. Old-Babylonian period, from southern Iraq. Sulaymaniyah Museum, Iraqi Kurdistan.jpg|thumb|Fragment i pllakës së dytë të ''Epit të Gilgameshit'', Muzeu i Sulejmanijes, Irak]] Shamhat e çon Enkidun në kampin e barinjve dhe e mëson të sillet si njeri i qytetëruar: ia presin flokët dhe ai mëson të hajë ushqim njerëzor e të pijë birrë. Në kampin e barinjve, me mënyrën e jetesës së të cilëve është mësuar, Enkidu caktohet si roje nate. Pasi mëson nga një i panjohur kalimtar për mënyrën si i trajton Gilgameshi nuset e reja, ai zemërohet dhe udhëton drejt Urukut për të ndërhyrë në një dasmë. Kur Gilgameshi përpiqet të hyjë në dhomën e dasmës, Enkidu ia zë rrugën dhe ata përleshen. Pas një beteje të ashpër, Enkidu pranon forcën më të madhe të Gilgameshit dhe ata bëhen miq. Gilgameshi propozon një udhëtim në Pyllin e Kedrave për të vrarë gjysmëperëndinë përbindësh [[Humbaba]], me qëllim që të fitojë famë dhe lavdi. Pavarësisht paralajmërimeve të Enkidut dhe këshillit të pleqve, Gilgameshi nuk tërhiqet. ===== Pllaka e tretë ===== Pleqtë i japin Gilgameshit këshilla për udhëtimin. Gilgameshi viziton nënën e tij, Ninsunin, e cila kërkon mbështetjen dhe mbrojtjen e perëndisë së diellit {{ill|Shamash|en|Shamash}} për aventurën e tyre. Ninsuni e birëson Enkidun si të birin, ndërsa Gilgameshi lë udhëzime për qeverisjen e Urukut gjatë mungesës së tij. ===== Pllaka e katërt ===== [[File:Clay tablet, Epic of Gilgamesh, from Hattusa, Turkey. 13th century BCE. Neues Museum, Germany.jpg|thumb|Ëndrra e dytë e Gilgameshit gjatë udhëtimit për në Pyllin e Kedrave. Pllakë e Eposit të Gilgameshit nga {{ill|Hattusa|en|Hattusa}}, Turqi. Shekulli XIII p.e.s. {{ill|Neues Museum|en|Neues Museum}}, Gjermani.]] Gilgameshi dhe Enkidu udhëtojnë drejt {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest}}. Çdo disa ditë, ata ngrenë kamp në një mal dhe kryejnë një rit ëndrrash. Gilgameshi sheh pesë ëndrra të tmerrshme për male që shembën, stuhi, dema të egër dhe një zog që nxjerr zjarr nga goja. Megjithëse figurat e ëndrrave i ngjajnë përshkrimeve të mëparshme të Humbabës, Enkidu i interpreton ëndrrat si ogure të mira dhe mohon se pamjet e frikshme përfaqësojnë rojtarin e pyllit. Teksa i afrohen malit të kedrave, dëgjojnë Humbabën duke ulëritur dhe duhet të japin zemër njëri-tjetrit që të mos kenë frikë. ===== Pllaka e pestë ===== [[File:Tablet V of the Epic of Gligamesh.JPG|thumb|Pllaka V e ''Eposit të Gilgameshit'']] [[File:Reverse side of the newly discovered tablet V of the Epic of Gilgamesh. It dates back to the old Babylonian period, 2003-1595 BCE and is currently housed in the Sulaymaniyah Museum, Iraq.jpg|thumb|Ana e pasme e pllakës V të sapozbuluar të ''Eposit të Gilgameshit''. Ajo daton nga periudha e Babilonisë së Vjetër, 2003–1595 p.e.s., dhe ruhet aktualisht në {{ill|Muzeun e Sulejmanijes|en|Sulaymaniyah Museum}}, Irak.]] Heronjtë hyjnë në Pyllin e Kedrave. [[Humbaba]], rojtar i Pyllit të Kedrave, i fyen dhe i kërcënon. Ai e akuzon Enkidun për tradhti dhe betohet se do t’ia nxjerrë të brendshmet Gilgameshit e do t’ua hedhë mishin e tij zogjve. Gilgameshi ka frikë, por pas disa fjalëve inkurajuese nga Enkidu, nis beteja. Malet dridhen nga zhurma dhe qielli nxihet. Perëndia {{ill|Shamash|en|Shamash}} dërgon 13 erëra për ta lidhur Humbabën dhe ai kapet. Humbaba lutet për jetën e tij dhe Gilgameshit i vjen keq për të. Ai i ofron ta bëjë Gilgameshin mbret të pyllit, t’i presë drurët dhe të bëhet skllavi i tij. Enkidu, megjithatë, këmbëngul se Gilgameshi duhet ta vrasë Humbabën që ta përjetësojë famën e tij. Humbaba i mallkon të dy dhe Gilgameshi e vret me një goditje në qafë, si edhe vret shtatë bijtë e tij.<ref name=10.5615 /> Dy heronjtë presin shumë kedra, përfshirë një pemë gjigante që Enkidu planifikon ta kthejë në derë për tempullin e [[Enlili|Enlilit]]. Ata ndërtojnë një trap dhe kthehen në shtëpi përgjatë [[Lumi i Eufratit|Eufratit]], duke marrë me vete pemën gjigante dhe, ndoshta, kokën e Humbabës. ===== Pllaka e gjashtë ===== Gilgameshi i refuzon përparimet e perëndeshës {{ill|Ishtar|en|Ishtar}}, për shkak të keqtrajtimit që ajo u kishte bërë të dashurve të saj të mëparshëm, si {{ill|Dumuzi|en|Tammuz (deity)}}. Ishtari zemërohet dhe ia ndalon Gilgameshit hyrjen në E-Ana, duke i ndërhyrë në punët e tij. Ishtari i kërkon të atit, {{ill|Anu|en|Anu}}, të dërgojë Gulaanën, {{ill|Demi i Qiellit|en|Bull of Heaven}}, që të hakmerret për të. Kur Anu i hedh poshtë ankesat e saj, Ishtari kërcënon se do t’i {{ill|Të vdekurit e ringjallur|en|Undead|lt=ringjallë të vdekurit}}, të cilët do t’ua kalojnë në numër të gjallëve dhe do t’i përpinë, si edhe se do të ulërijë aq fort sa të dëgjohet në qiell e në tokë. Anu thotë se, po t’ia japë Demin e Qiellit, Uruku do të përballet me shtatë vjet zi buke. Ishtari i siguron ushqimet për shtatë vjet në këmbim të demit. Ishtari e çon Demin e Qiellit në Uruk dhe ai shkakton shkatërrime të mëdha. Demi pi pa u ngopur, ul nivelin e lumit Eufrat dhe than kënetat. Ai hap gropa të mëdha që gëlltitin 300 burra. Pa ndihmën e perëndive, Enkidu dhe Gilgameshi e vrasin dhe ia ofrojnë zemrën Shamashit. Kur Ishtari thërret me zë të lartë, Enkidu i hedh një nga këmbët e pasme të demit. Qyteti i Urukut feston, por Enkidu sheh një ëndërr ogurzezë për dështimin e tij të ardhshëm. ===== Pllaka e shtatë ===== Në ëndrrën e Enkidut, perënditë vendosin se njëri prej heronjve duhet të vdesë, sepse ata vranë Humbabën dhe Demin e Qiellit. Megjithë protestat e Shamashit, Enkidu dënohet me vdekje. Enkidu mallkon derën e madhe që kishte punuar për tempullin e Enlilit. Ai mallkon edhe gjahtarin dhe Shamhatin, që e nxorën nga egërsia. Shamashi i kujton Enkidut se si Shamhat e ushqeu dhe e veshi, si edhe e njohu me Gilgameshin. Shamashi i thotë se Gilgameshi do t’i bëjë nderime të mëdha në varrimin e tij dhe, i kapluar nga hidhërimi, do të endet në natyrë. Enkidu pendohet për mallkimet e tij dhe e bekon Shamhatin. Megjithatë, në ëndrrën e dytë ai e sheh veten të zënë rob e të çuar në [[Nëntoka|Nëntokë]], në një «shtëpi pluhuri» e errësire, banorët e së cilës hanë argjilë dhe vishen me pupla zogjsh, nën mbikëqyrjen e qenieve të frikshme. Për 12&nbsp;ditë, gjendja e Enkidut përkeqësohet. Më në fund, pas një vajtimi që nuk mundi të vdiste si hero në betejë, ai vdes. Në një varg të famshëm të eposit, Gilgameshi mbahet pas trupit të Enkidut dhe nuk pranon se ai ka vdekur, derisa një krimb i del nga hunda kufomës. ===== Pllaka e tetë ===== Gilgameshi mban një vajtim për Enkidun, ku u bën thirrje maleve, pyjeve, fushave, lumenjve, kafshëve të egra dhe gjithë Urukut të vajtojnë për mikun e tij. Duke kujtuar aventurat që përjetuan së bashku, Gilgameshi shkul flokët dhe rrobat nga hidhërimi. Ai porosit një statujë funerale dhe siguron dhurata varri nga thesari i tij, që Enkidu të pritet mirë në mbretërinë e të vdekurve. Mbahet një banket i madh, ku thesaret u ofrohen perëndive të Nëntokës. Pak para një ndërprerjeje në tekst, sugjerohet se një lumë po bllokohet, çka tregon për një varrim në shtratin e lumit, si në poemën përkatëse sumere, ''{{ill|Vdekja e Gilgameshit|en|Death of Gilgamesh}}''. ===== Pllaka e nëntë ===== [[File:Baylonianmaps.JPG|thumb|300px|Harta botërore e Babilonisë. Vijat më vertikale tregojnë [[Lumi i Eufratit|Eufratin]], ndërsa trekëndëshat malet në skajin e botës, përfshirë [[Mali Ararat|Araratin]], mbi të cilin doli në tokë Utnapishtimi, «Noeu». Rrathët e vegjël tregojnë qytet-shtete si Uruku, ndërsa brezi tregon gjarprin e detit të kripur të perëndeshës Tiamat.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=LUxFzh8r384 |title=The Babylonian Map of the World with Irving Finkel {{!}} Curator's Corner S9 Ep5 |date=2024-10-11 |last=The British Museum |access-date=2024-09-01 |via=YouTube |language=en}}</ref> Ajo, {{ill|Abzu|en|Abzu}} dhe Përmbytja ka të ngjarë të jenë burimet e [[Leviatani|Leviatanit]], një përbindësh kozmik detar që ha njerëz.]] Pllaka e nëntë nis me Gilgameshin që endet në natyrë i veshur me lëkura, duke vajtuar për Enkidun. Tashmë i frikësuar nga vdekja e vet, ai vendos të kërkojë {{ill|Utnapishtimin|en|Utnapishtim}} («I Largëti») dhe të mësojë sekretin e jetës së përjetshme. Utnapishtimi dhe gruaja e tij janë i vetmi çift njerëzish të krijuar artificialisht nga perënditë, të cilët u lejuan t’i mbijetonin Përmbytjes së Madhe dhe madje u pajisën me pavdekësi hyjnore si shpërblim për flijimet ushqimore që u bënë perëndive; prandaj, Utnapishtimi duket se është i njëjti me priftin e devotshëm [[Atra-Hasis]]. Gilgameshi kalon natën në një qafë mali dhe ndeshet me një tufë luanësh. Para se të flejë, ai lutet për mbrojtje te perëndia e hënës [[Nana|Sin]]. Pastaj zgjohet pas një ëndrre inkurajuese, vret luanët dhe i përdor lëkurat e tyre si veshje. Pas një udhëtimi të gjatë e të rrezikshëm, Gilgameshi arrin te dy majat binjake të malit {{ill|Mali Mashu|en|Mashu}} në skajin perëndimor të tokës. Ai ndeshet me tunelin e perëndisë së diellit {{ill|Shamash|en|Shamash}}, ku nuk kishte hyrë kurrë asnjë njeri, të ruajtur nga dy {{ill|Përbindëshi akrep|en|Scorpion man|lt=përbindësha akrepë}}, të cilët duket se janë çift i martuar. Mashkulli përpiqet ta bindë Gilgameshin të mos kalojë, por femra ndërhyn, shpreh dhembshuri për Gilgameshin dhe (sipas redaktorit të poemës, Benjamin Foster) e lejon të kalojë.{{sfn|Foster|2003}} Pasi hyn në hyrjen e tunelit, ai ndjek shtegun e Shamashit në errësirë të plotë dhe arrin vërtet te dalja lindore brenda 12 «orëve të dyfishta», pak para se ta zinte dielli dhe ta digjte të gjallë. I mahnitur, hyn në Kopshtin e Mrekullueshëm të Perëndive, një parajsë ku rriten pemë të mbushura me gurë të çmuar të shijshëm. ===== Tabela e dhjetë ===== Gilgameshi takon {{ill|Sidurin|en|Siduri}}, mbajtësen e pijetores. Në fillim, për shkak të pamjes së tij të çrregullt, ajo mendon se mund të jetë vrasës ose hajdut, por Gilgameshi i tregon qëllimin e udhëtimit të tij. Ajo përpiqet ta bindë të heqë dorë nga kërkimi, por e dërgon te {{ill|Urshanabi|en|Urshanabi}}, lundërtari që do ta ndihmojë të kalojë detin për te Utnapishtimi. Në një shpërthim të beftë zemërimi, Gilgameshi shkatërron hajmalitë prej guri që Urshanabi mban me vete. Gilgameshi ia tregon historinë e tij, por kur i kërkon ndihmë, Urshanabi i thotë se ai sapo ka shkatërruar sendet që mund t'i ndihmonin të kalonin Ujërat e Vdekjes, prekja e të cilave është vdekjeprurëse. Urshanabi e udhëzon Gilgameshin të presë 120 pemë dhe t'i bëjë shufra për lundrim. Kur mbërrijnë në ishullin ku jeton Utnapishtimi, Gilgameshi ia rrëfen historinë dhe i kërkon ndihmë. Utnapishtimi e qorton dhe i thotë se është e kotë të luftosh kundër fatit të përbashkët të njerëzve, sepse kështu zvogëlohen gëzimet e jetës. ===== Tabela e njëmbëdhjetë ===== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Gilgameshi dhe miti i përmbytjes|en|Gilgamesh flood myth}}}} [[File:Babylon's world view.jpg|thumb|300px|Zanafilla sumere e përshkruan {{ill|Abzun|en|Abzu}} si një oqean kozmik me ujë të ëmbël, që rrethon planetin tonë të krijuar në mes të tij; skica paraqet të njëjtën gjë si harta babilonase, por nga ana. Një flluskë ajri të frymëmarrshëm mbështillet rreth sipërfaqes së Tokës; malet e Libanit dhe të Zagrosit shërbejnë si shtylla të qiellit me ujë të ëmbël; ndërsa tuneli i mundëson [[Shamash|perëndisë së diellit]] të përshkojë natën rrugën nga perëndimi në lindje. Atje, pranë agimit dhe pijetores së Sidurit, ndodhet {{ill|Dilmuni|en|Dilmun}}, ishulli i Utnahpishtimit, ku Gilgameshi u zhyt në thellësi dhe gjeti bimën e jetës së përjetshme. Portat e ujit të vendosura në qiell janë një hollësi e rëndësishme: nëpërmjet tyre, perënditë, me aftësitë e tyre për të ndërtuar sisteme ujitjeje, mundën ta ujitnin Mesopotaminë me shi, por edhe të lëshonin përmbytjen e madhe.]] Gilgameshi vëren se Utnapishtimi nuk duket aspak ndryshe nga ai vetë dhe e pyet si e fitoi pavdekësinë. Utnapishtimi shpjegon se perënditë vendosën të dërgonin një përmbytje të madhe. Për ta shpëtuar, perëndia [[Enki]] i tha Utnapishtimit të ndërtonte një barkë. Ai i dha përmasat e sakta, e cila u vulos me katran dhe bitum. E gjithë familja e tij hipi në barkë bashkë me zejtarët dhe «të gjitha kafshët e fushës». Më pas shpërtheu një stuhi e dhunshme, që i bëri perënditë e tmerruara të tërhiqeshin në qiej. Ishtari vajtoi shkatërrimin e plotë të njerëzimit dhe perënditë e tjera qanë pranë saj. Stuhia zgjati gjashtë ditë e net; më pas, «të gjitha qeniet njerëzore u kthyen në argjilë». Utnapishtimi qan kur sheh shkatërrimin. Barka e tij ngec në {{ill|malin Nimush|en|Mount Nisir}} dhe ai lëshon një pëllumb, një dallëndyshe dhe një korb. Kur korbi nuk kthehet, ai hap barkën dhe i liron banorët e saj. Utnapishtimi u bën flijim perëndive, të cilët nuhasin aromën e këndshme dhe mblidhen rreth tij. Ishtari zotohet se, ashtu siç nuk do ta harrojë kurrë gjerdanin e shkëlqyer që i varet në qafë, do ta kujtojë gjithmonë këtë çast. Kur mbërrin Enlili, i zemëruar që ka të mbijetuar, ajo e dënon për nxitjen e përmbytjes. Edhe Enki e qorton për dërgimin e një ndëshkimi joproporcional. Enlili e bekon Utnapishtimin dhe gruan e tij, duke i shpërblyer me jetë të përjetshme. Kjo rrëfenjë përputhet kryesisht me historinë e përmbytjes që përmbyll ''Epin e {{nowrap|[[Atra-Hasis]]}}''.{{Sfn|George|2003|p=xxx}}{{Sfn|Brandão|2015|p=106}} Pika kryesore duket se është që, kur Enlili i dhuroi jetën e përjetshme, ky ishte një dhuratë e pashoqe. Si për ta vërtetuar këtë, Utnapishtimi e sfidon Gilgameshin të qëndrojë zgjuar gjashtë ditë e shtatë net. Gilgameshi e zë gjumi dhe Utnapishtimi e udhëzon gruan e tij të pjekë nga një bukë për secilën ditë që ai fle, në mënyrë që Gilgameshi të mos mund ta mohojë dështimin e tij për të qëndruar zgjuar. Gilgameshi, që kërkon të mposhtë vdekjen, nuk arrin dot as të mposhtë gjumin. Pasi e udhëzon Urshanabin, lundërtarin, të lajë Gilgameshin e ta veshë me rroba mbretërore, ata nisen drejt Urukut. Teksa po largoheshin, gruaja e Utnapishtimit i kërkon të shoqit t'i japë Gilgameshit një dhuratë lamtumire. Utnapishtimi i tregon se në fund të detit rritet një bimë e ngjashme me {{ill|Kulprën|en|Boxthorn|lt=kulprën}}, e cila do ta bëjë sërish të ri. Gilgameshi arrin ta marrë bimën duke lidhur gurë pas këmbëve, që të mund të ecë në fund të detit. Ai propozon të vërtetojë nëse bima ka aftësinë përtëritëse të hamendësuar, duke e provuar te një plak kur të kthehet në Uruk.{{Sfn|George|2003|p=98}} Kur Gilgameshi ndalon të lahet, një gjarpër ia vjedh bimën dhe, teksa largohet, ndërron lëkurën. Gilgameshi qan për kotësinë e përpjekjeve të tij, sepse tashmë e ka humbur çdo mundësi për pavdekësi. Ai kthehet në Uruk, ku pamja e mureve të saj të mëdha e shtyn ta lavdërojë këtë vepër të qëndrueshme para Urshanabit. ===== Tabela e dymbëdhjetë ===== Kjo tabelë është kryesisht një përkthim akadian i një poezie sumere më të hershme, «Gilgameshi dhe Bota e Nëndheshme» (e njohur edhe si «[[Gilgamesh, Enkidu dhe Bota e Nëndheshme]]» dhe me variante të tjera), megjithëse është sugjeruar se ajo rrjedh nga një version i panjohur i kësaj rrëfenje.{{Sfn|Dalley|2000|p=42}} Përmbajtja e kësaj tabele të fundit nuk përputhet me ato të tabelave të mëparshme: Enkidu është ende gjallë, megjithëse vdiq më herët në ep. Për shkak të kësaj mospërputhjeje, mungesës së lidhjes me tabelat e tjera dhe faktit se është pothuajse kopje e një versioni të mëparshëm, ajo është quajtur «shtojcë e panatyrshme» e epikës.<ref>{{Cite book |last=Maier |first=John R. |url=https://books.google.com/books?id=0Ok5WbdWi3QC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA136 |title=Gilgamesh: A reader |date=1997 |publisher=Bolchazy-Carducci Publishers |isbn=978-0-86516-339-3 |page=136 |access-date=2020-11-10 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074633/https://books.google.com/books?id=0Ok5WbdWi3QC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA136 |url-status=live |language=en}}</ref> Një tjetër sugjerim është se «qëllimi i saj, ndonëse trajtohet në mënyrë të vrazhdë, është t'i shpjegojë Gilgameshit (dhe lexuesit) fatet e ndryshme të të vdekurve në jetën e përtejme» dhe, në «një përpjekje të ngathët për të sjellë një përmbyllje»,<ref>{{Cite book |last1=Patton |first1=Laurie L. |url=https://books.google.com/books?id=OgsTmeRHpeUC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA306 |title=Myth and Method |last2=Doniger |first2=Wendy |date=1996 |publisher=University of Virginia Press |isbn=978-0-8139-1657-6 |page=306 |access-date=2020-11-10 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074626/https://books.google.com/books?id=OgsTmeRHpeUC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA306 |url-status=live |language=en}}</ref> ajo lidh Gilgameshin e eposit me Gilgameshin, mbretin e Botës së Nëndheshme,<ref>{{Cite book |last=Kovacs |first=Maureen |title=The Epic of Gilgamesh |date=1989 |publisher=University of Stanford Press |isbn=978-0-8047-1711-3 |page=117 |language=en}}</ref> dhe shërben si «kurorëzim dramatik, me të cilin epika dymbëdhjetëtabelëshe përfundon në të njëjtën temë me të cilën nisi, atë të “të parit” (= të kuptuarit, zbulimit etj.)».<ref>{{Cite book |title=Zikir Šumim: Assyriological Studies Presented to F.R. Kraus on the Occasion of His Seventieth Birthday |date=1982 |isbn=978-90-6258-126-9 |editor-last=van Driel |editor-first=G. |page=131 |publisher=Brill Archive |editor-last2=Krispijn |editor-first2=Th. J. H. |editor-last3=Stol |editor-first3=M. |editor-last4=Veenhof |editor-first4=K. R. |language=en}}</ref> Gilgameshi i ankohet Enkidut se sende të ndryshme të tij (tabela nuk e sqaron saktësisht se cilat — përkthime të ndryshme përmendin një daulle dhe një top) kanë rënë në botën e nëndheshme. Enkidu ofrohet t'i kthejë. I gëzuar, Gilgameshi i tregon Enkidut se çfarë duhet dhe çfarë nuk duhet të bëjë në botën e nëndheshme nëse dëshiron të kthehet. Enkidu bën gjithçka që i ishte thënë të mos bënte. Bota e nëndheshme e mban aty. Gilgameshi u lutet perëndive që t'ia kthejnë mikun. Enlili dhe [[Suen|Sueni]] nuk përgjigjen, por Enkiu dhe Shamashi vendosin ta ndihmojnë. Shamashi çan tokën dhe fantazma e Enkidut del prej saj. Tabela përfundon me Gilgameshin që e pyet Enkidun se çfarë ka parë në botën e nëndheshme. === Versionet e Babilonisë së Vjetër === Ky version i eposit, i quajtur në disa fragmente ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'', përbëhet nga pllaka dhe fragmente me prejardhje të ndryshme dhe në gjendje të ndryshme ruajtjeje.{{Sfn|George|2003|pp=101–126}} Pjesa më e madhe e tij mbetet e paplotë: mungojnë disa pllaka, ndërsa ato që janë gjetur kanë lakuna të mëdha. Ato emërtohen sipas vendndodhjes së tyre të tanishme ose vendit ku u gjetën. ==== Pllaka e Pensilvanisë ==== Pllaka II e ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'' përputhet në një masë të madhe me pllakat I–II të versionit standard babilonas. Gilgameshi i tregon nënës së tij, Ninsunit, për dy ëndrra që kishte parë. Nëna ia shpjegon se ato paralajmërojnë ardhjen së shpejti të një shoku të ri në Uruk. Ndërkohë, Enkidu i egër kryen marrëdhënie seksuale me priftëreshën, të quajtur këtu Shamkatum. Ajo e zbut atë në shoqërinë e barinjve, duke i ofruar bukë dhe birrë. Enkidu i ndihmon barinjtë duke ruajtur delet. Ata udhëtojnë për në Uruk që të përballen me Gilgameshin dhe t’i japin fund abuzimeve të tij. Enkidu dhe Gilgameshi luftojnë, por Gilgameshi e ndërpret përleshjen. Më pas, Enkidu e lavdëron Gilgameshin. ==== Pllaka e Jeilit ==== Pllaka III e ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'' përputhet pjesërisht me pllakat II–III të versionit standard babilonas. Për arsye të panjohura, Enkidu është i trishtuar (pllaka është pjesërisht e thyer). Për ta gëzuar, Gilgameshi i propozon të shkojnë në Pyllin e Pishave për të prerë pemë dhe për të vrarë Humbabën, të quajtur këtu Huwawa. Enkidu kundërshton, sepse e njeh Huwawën dhe është i vetëdijshëm për fuqinë e tij. Gilgameshi e bind Enkidun me disa fjalë inkurajuese, por Enkidu mbetet ngurrues. Ata përgatiten dhe thërrasin pleqtë. Edhe pleqtë kundërshtojnë, por, pasi Gilgameshi u flet, ata pranojnë ta lënë të shkojë. Pasi Gilgameshi i kërkon zotit të tij, Shamashit, mbrojtje dhe pasi ai dhe Enkidu pajisen, nisen me bekimin dhe këshillat e pleqve. ==== Fragmenti i Filadelfias ==== Ndoshta një version tjetër i përmbajtjes së Pllakës së Jeilit, praktikisht i pamundur për t’u rindërtuar. ==== Pllaka shkollore e Nipurit ==== Gjatë udhëtimit për në Pyllin e Kedrave dhe te Huwawa, Enkidu interpreton njërën nga ëndrrat e Gilgameshit. ==== Pllakat e Tel Harmalit ==== Fragmente nga dy versione ose pllaka të ndryshme tregojnë se si Enkidu interpreton njërën nga ëndrrat e Gilgameshit gjatë rrugës për në Pyllin e Kedrave, si dhe bisedën e tyre teksa hyjnë në pyll. ==== Pllaka e {{ill|Tell Ishçali|en|Tell Ishchali}} ==== Pasi e mposht Humbabën, Gilgameshi heq dorë nga vrasja e tij dhe e nxit Enkidun të gjuajë «shtatë aurat» e Humbabës. Enkidu e bind të godasë armikun e tyre. Pasi vrasin Humbabën dhe aurat, ata presin një pjesë të pyllit dhe zbulojnë vendbanimin e fshehtë të perëndive. Pjesa tjetër e pllakës është e thyer. Aurat nuk përmenden në versionin standard babilonas, por shfaqen në njërën prej poezive sumere si «bij». ==== Fragment i pjesshëm në Bagdad ==== Përputhet pjesërisht me prerjen e pemëve të përshkruar në pllakën e Ishçalit. ==== Pllaka e Siparit ==== Përputhet pjesërisht me pllakat IX–X të versionit standard babilonas. Gilgameshi vajton vdekjen e Enkidut, ndërsa endet në kërkim të pavdekësisë. Gilgameshi debaton me Shamashin për kotësinë e kërkimit të tij. Pas një lakune, Gilgameshi i flet {{ill|Siduri|en|Siduri}}t për kërkimin e tij dhe udhëtimin për të takuar Utnapishtimin, të quajtur këtu Uta-na’ishtim. Siduri përpiqet ta bindë Gilgameshin të heqë dorë nga kërkimi i pavdekësisë, duke e nxitur të kënaqet me gëzimet e thjeshta të jetës.<ref name="Mesopotamia: The Good Life" />{{Sfn|Brandão|2015|p=119}} Pas një lakune tjetër, Gilgameshi i copëton «njerëzit prej guri» dhe flet me lundërtarin Urshanabi, të quajtur këtu Sur-sunabu. Pas një bisede të shkurtër, Sur-sunabu i kërkon të gdhendë 300 rrema, në mënyrë që të kalojnë ujërat e vdekjes pa pasur nevojë për «njerëzit prej guri». Pjesa tjetër e pllakës mungon. Teksti i fragmentit të vjetër babilonas të Meissnerit, fragmenti më i madh i ruajtur i pllakës së Siparit, është përdorur për të rindërtuar forma të mundshme më të hershme të ''Eposit të Gilgameshit''. Është sugjeruar se «një formë e mëparshme e tregimit — edhe më e hershme se ajo që ruhet në fragmentin e Babilonisë së Vjetër — mund të ketë përfunduar me dërgimin e Gilgameshit sërish në Uruk nga Siduri...» dhe se «Utnapishtimi fillimisht nuk ishte pjesë e tregimit».<ref>Abusch, T. Gilgamesh's Request and Siduri's Denial. Part I: The Meaning of the Dialogue and Its Implications for the History of the Epic. |11.05&nbsp;MB ''The Tablet and the Scroll; Near Eastern Studies in Honor of William W. Hallo'', f. 1–14. Marrë më 2013-09-09.</ref> === Poezitë sumere === Janë ruajtur pesë tregime për Gilgameshin në formën e poezive më të vjetra në [[Gjuha sumere|gjuhën sumere]].{{Sfn|George|2003|pp=141–208}} Këto ka të ngjarë të jenë qarkulluar më vete, e jo si pjesë e një eposi të bashkuar. Disa nga emrat e personazheve kryesore në këto poezi ndryshojnë pak nga emrat e mëvonshëm akadë; për shembull, në vend të «Gilgamesh» shkruhet «Bilgames», dhe ka disa dallime në tregimet themelore, siç është fakti që Enkidu është shërbëtori i Gilgameshit në versionin sumer: # ''{{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest|lt=Gilgameshi dhe Huwawa}}'' (incipit: ''Zotëria shkoi te Mali i të Gjallit'') dhe ''Hej, urra!'' i përgjigjen episodit të Pyllit të Kedrave (pllakat II–V të versionit standard babilonas). Gilgameshi dhe Enkidu udhëtojnë me burra të tjerë drejt Pyllit të Kedrave. Atje, i zënë në kurth nga Huwawa, Gilgameshi e mashtron atë — me ndihmën e Enkidut në njërin prej versioneve — që të heqë dorë nga aurat e tij, e kështu të humbasë fuqinë. # ''{{ill|Demi i Qiellit|en|Bull of Heaven|lt=Gilgameshi dhe Demi i Qiellit}}'' (incipit: ''Hero në betejë'') i përgjigjet episodit të Demit të Qiellit (pllaka VI e versionit akad, standard babilonas). Oreksi i pangopur i Demit shkakton thatësirë dhe vështirësi në vend, ndërsa Gilgameshi bën gosti. Lugal-gabagal e bind të përballet me Demin, të cilin e sulmon bashkë me Enkidun. # ''{{ill|Gilgameshi dhe Aga|en|Gilgamesh and Aga}}'' (incipit: ''Lajmëtarët e {{ill|Agës|en|Aga of Kish|lt=Agës}}'' ose ''Akka-s'') nuk ka episod përkatës në epos, por temat e mëshirës ndaj robërve dhe të këshillave nga pleqtë e qytetit shfaqen edhe në versionin standard babilonas të tregimit të Humbabës. Në poemë, Uruku përballet me një rrethim nga ushtria e Kishit, e udhëhequr nga mbreti Akka, të cilin Gilgameshi e mposht dhe e fal.<ref>{{Cite book |last1=Katz |first1=Dina |title=Gilgamesh and Akka |date=1993 |publisher=Brill |isbn=978-90-72371-67-6 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=bCn5-COYETwC&pg=PA14 |language=en |access-date=2020-04-26 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074653/https://books.google.com/books?id=bCn5-COYETwC&pg=PA14 |url-status=live}}</ref> # ''{{ill|Gilgameshi, Enkidu dhe Bota e Nëndheshme|en|Gilgamesh, Enkidu, and the Netherworld}}'' (incipit: ''Në ato ditë, në ato ditë të largëta'') është burimi i përkthimit akad, të përfshirë si pllaka XII në versionin standard babilonas, i cili rrëfen udhëtimin e Enkidut në Botën e Nëndheshme. Është gjithashtu burimi kryesor i informacionit për {{ill|Zanafilla e Eridu-së|en|Eridu Genesis}} dhe tregimin e «{{ill|Pemës Huluppu|en|Inanna#Huluppu Tree|lt=Pemës ''Huluppu'' të Inannës}}».<ref>{{Cite book |last=Kramer |first=Samuel Noah |date=1972 |orig-year=1944 |title=Sumerian Mythology: A Study of Spiritual and Literary Achievement in the Third Millennium B.C. |publisher=University of Pennsylvania Press |location=Philadelphia, Pennsylvania |isbn=978-0-8122-1047-7 |pages=30–41 |edition=Revised |language=en}}</ref> # ''{{ill|Vdekja e Gilgameshit|en|Death of Gilgamesh}}'' (incipit: ''Demi i madh i egër është shtrirë''), poemë për vdekjen dhe varrimin e Gilgameshit, si dhe shugurimin e tij si gjysmëperëndi që mbretëron dhe jep gjykime mbi të vdekurit. Pasi sheh në ëndërr se si perënditë vendosin fatin e tij pas vdekjes, Gilgameshi kërkon këshilla, përgatit varrimin e vet dhe u dhuron dhurata perëndive. Pas vdekjes, ai varroset nën Eufrat, i cili devijohet nga shtrati i tij dhe më pas kthehet në të. === Përkthimet === Përkthimi i parë i drejtpërdrejtë në arabisht nga pllakat origjinale u botua në vitet 1960 nga arkeologu irakian {{ill|Taha Baqir|en|Taha Baqir}}.<ref>{{cite book |last1=Helle |first1=Sophus |title=Gilgamesh: A New Translation of the Ancient Epic |date=2021 |publisher=Yale University Press |page=144 |quote=Taha Baqir published the first Arabic translation of Gilgamesh in 1962 |language=en}}</ref> Arkeologia dhe parahistoriania britanike {{ill|Nancy Katharine Sandars|en|Nancy Sandars}} botoi më 1960 një përkthim popullor të ''The Epic of Gilgamesh''.<ref>''The Epic of Gilgamesh'' Translated with an Introduction by N.K. Sandars. Harmondsworth, Penguin Books, 1960, revised edition 1964. ISBN 0-14-044100-X</ref> Sandars ishte studiues e pavarur dhe nuk punoi kurrë si akademike universitare. Më 1992, {{ill|David Ferry|en|David Ferry (poet)}} botoi ''Gilgamesh: A New Rendering in English Verse'' me shtëpinë botuese {{ill|Farrar, Straus and Giroux|en|Farrar, Straus and Giroux}}.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://us.macmillan.com/books/9780374523831/gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |website=Macmillan Publishers |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ferry |first=David |url=http://archive.org/details/gilgameshnewrend0000ferr |title=Gilgamesh : a new rendering in English verse |date=1992 |publisher=New York : Farrar, Straus, and Giroux |others=Internet Archive |isbn=978-0-374-16227-6 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dirda |first=Michael |date=1993-01-03 |title=CLASSICS AND CONTEMPORATIES |url=https://www.washingtonpost.com/archive/entertainment/books/1993/01/03/classics-and-contemporaties/d022b7f6-6fcc-4733-afe6-1f21d9b1d394/ |access-date=2026-09-03 |work=The Washington Post |language=en |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peseroff |first=Joyce |title=Gilgamesh, by David Ferry |url=https://pshares.org/issue-article/rev-gilgamesh-david-ferry/ |access-date=2026-09-03 |website=Ploughshares |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ferry |first=David |title=from Gilgamesh: Tablet 1 |url=https://www.poetryfoundation.org/poems/57374/gilgamesh-tablet-1 |access-date=2026-09-03 |website=The Poetry Foundation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-05-31 |title=Paying (Homage to) the Ferryman - A. E. Stallings - Literary Matters |url=https://www.literarymatters.org/13-3-paying-homage-to-the-ferryman/ |access-date=2026-09-03 |language=en}}</ref> ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts'' i {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}} është një përkthim modern përfundimtar në anglisht. Ky botim kritik në dy vëllime u botua nga [[Oxford University Press]] më 2003. Në një recension të librit, studiuesja e Kembrixhit {{ill|Eleanor Robson|en|Eleanor Robson}} pohon se vepra e George është punimi kritik më i rëndësishëm mbi Gilgameshin në 70 vitet e fundit.<ref name="Bryn Mawr Classical Review">{{Cite journal |last=Mawr |first=Bryn |date=2004-04-21 |title=Bryn Mawr Classical Review 2004.04.21 |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-04-21.html |journal=Bryn Mawr Classical Review |access-date=2017-10-18 |archive-date=2017-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710162042/http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-04-21.html |url-status=live |language=en}}</ref> George shqyrton gjendjen e materialit që ka mbijetuar dhe ofron një shpjegim pllakë pas pllake, së bashku me përkthimin paralel në dy gjuhë. Më 2004, {{ill|Stephen Mitchell|en|Stephen Mitchell (translator)}} botoi një përkthim që përfshin komente lidhur me [[Lufta e Irakut|Luftën e Irakut]] të vitit 2003.<ref>{{Cite news |date=2004-10-15 |title=From Gilgamesh Book 1 translated by Stephen Mitchell |url=https://www.theguardian.com/books/2004/oct/16/featuresreviews.guardianreview32 |access-date=2026-09-03 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |last=Connolly |first=Joy |date=2004-12-05 |title='Gilgamesh': The Iraq War, 2500 B.C. |url=https://www.nytimes.com/2004/12/05/books/review/gilgamesh-the-iraq-war-2500-bc.html?unlocked_article_code=1.-VA.UPeJ.bBF0hDXoN8xW&smid=url-share |access-date=2026-09-03 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fenton |first=James |date=2004-11-06 |title=Signs of the times |url=https://www.theguardian.com/books/2004/nov/06/featuresreviews.guardianreview15 |access-date=2026-09-03 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Miller |first=John J. |title=The world’s first story |url=https://newcriterion.com/article/the-worlds-first-story/ |access-date=2026-09-03 |website=The New Criterion |language=en}}</ref> Në një recension nga {{ill|Mark Jarman|en|Mark Jarman}}, Jarman thotë se «Kur përpiqet të tërheqë paralele midis veprimeve të heronjve, Gilgameshit dhe Enkidu-së, dhe SHBA-së, paralelet nuk kanë kuptim».<ref>{{Cite journal |last=Jarman |first=Mark |date=2005-01-01 |title=When the Light Came on: The Epic Gilgamesh |journal=The Hudson Review |volume=58 |issue=2 |pages=329–34 |jstor=30044781 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=rrrWd4MsVIAC |title=Gilgamesh: A New English Version |date=2010 |orig-year=2004 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-7432-6169-2 |access-date=2012-11-09 |language=en}}</ref> Derrek Hines botoi një përkthim me shtëpinë botuese {{ill|Penguin Random House|en|Penguin Random House}} në vitin 2004.<ref>{{Cite web |last=Hines |first=Derrek |title=Gilgamesh |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/80316/gilgamesh-by-derrek-hines/ |access-date=2026-09-03 |website=PenguinRandomHouse.com |language=en-US}}</ref><ref name=":1" /> {{ill|Stanley Lombardo|en|Stanley Lombardo}} botoi një përkthim në vitin 2019 me {{ill|Hackett Publishing Company|en|Hackett Publishing Company}}.<ref>{{Cite journal |last=Foster |first=Benjamin R. |title=Review of: Gilgamesh |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2019/2019.07.63/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=On the Epic of Gilgamesh |url=https://newbooksnetwork.com/126-on-the-epic-of-gilgamesh |access-date=2026-09-08 |website=New Books Network |language=en}}</ref> Në vitin 2021, u botua një përkthim nga Sophus Helle, nga Yale University Press.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://yalebooks.yale.edu/9780300268096/gilgamesh |access-date=2022-10-19 |website=Yale University Press |language=en-US |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074627/https://yalebooks.yale.edu/book/9780300268096/gilgamesh/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kriss |first=Sam |date=2022-08-04 |title=Nothing But Wind |url=https://thelampmagazine.com/blog/nothing-but-wind |access-date=2026-09-03 |website=The Lamp Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Macfarlane |first=Robert |date=2022-10-20 |title=A Fireball from the Sands |url=https://www.nybooks.com/articles/2022/10/20/a-fireball-from-the-sands-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |work=The New York Review of Books |language=en |volume=69 |issue=16 |issn=0028-7504}}</ref><ref>{{Cite web |last=Helle |first=Sophus |date=2022-04-22 |title=Climate Change: From Gilgamesh to Hitchhiker’s Guide to the Galaxy |url=https://themarginaliareview.com/climate-change-from-gilgamesh-to-hitchhikers-guide-to-the-galaxy/ |access-date=2026-09-03 |website=The Marginalia Review of Books |language=en-US}}</ref> Në vitin 2026, {{ill|Simon Armitage|en|Simon Armitage}} botoi ''Gilgamesh: A New Verse Translation'' me shtëpinë botuese {{ill|W. W. Norton & Company|en|W. W. Norton & Company}}.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://wwnorton.com/books/9781631496684 |access-date=2026-09-03 |website=wwnorton.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Giraldi |first=William |date=2026-04-24 |title=‘Gilgamesh’ Review: Love and Death in Mesopotamia |url=https://www.wsj.com/arts-culture/books/gilgamesh-review-love-and-death-in-mesopotamia-c9600fb3?st=pyN7Md&reflink=desktopwebshare_permalink |access-date=2026-09-03 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web |last=Liney |first=Nicolas |date=2026-05-03 |title=The Epic of the Fear of Death |url=https://lareviewofbooks.org/article/gilgamesh-new-verse-translation-simon-armitage-hero-epic |access-date=2026-09-03 |website=Los Angeles Review of Books |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eppiheimer |first=Melissa |title=Simon Armitage on Translating Gilgamesh - Pittsburgh Review of Books |url=https://pghrev.com/simon-armitage-on-translating-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spector |first=Jordan |date=2026-03-02 |title=Beginning to End: A Review of Simon Armitage’s New Translation of Gilgamesh |url=https://www.asymptotejournal.com/blog/2026/03/02/beginning-to-end-a-review-of-simon-armitages-new-translation-of-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |website=Asymptote Journal |language=en}}</ref> Historia e përkthimit dhe e pritjes së poemës u trajtua nga poeti {{ill|Michael Schmidt|en|Michael Schmidt (poet)}} në librin e tij ''Gilgamesh: The Life of a Poem''.<ref>{{Cite book |last=Schmidt |first=Michael |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvdtpk87 |title=Gilgamesh: The Life of a Poem |date=2019 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctvdtpk87 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Review |first=The Manchester |date=2019-12-04 |title=Michael Schmidt {{!}} Gilgamesh, the Life of a Poem {{!}} reviewed by David Cooke |url=http://www.themanchesterreview.co.uk/?p=11116 |access-date=2026-09-03 |website=The Manchester Review |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Butler |first=John |date=2019-09-26 |title="Gilgamesh: The Life of a Poem" by Michael Schmidt |url=https://asianreviewofbooks.com/gilgamesh-the-life-of-a-poem-by-michael-schmidt/ |access-date=2026-09-03 |website=Asian Review of Books |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gullette |first=David |date=2019-10-16 |title=Book Review: "Gilgamesh: The Life of a Poem" - A Dazzling Study of the Oldest Long Poem in the World - The Arts Fuse |url=https://artsfuse.org/189410/book-review-gilgamesh-the-life-of-a-poem-a-dazzling-study-of-the-oldest-long-poem-in-the-world/ |access-date=2026-09-03 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Falconer |first=Kirsty Jane |title=Enkidu |url=https://www.the-tls.com/regular-features/in-brief/gilgamesh-the-life-of-a-poem-by-michael-schmidt-book-review-kirsty-jane-falconer |access-date=2026-09-03 |website=TLS |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Acocella |first=Joan |date=2019-10-07 |title=How to Read “Gilgamesh” |url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/10/14/how-to-read-gilgamesh |access-date=2026-09-10 |work=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}</ref> == Ndikimi i mëvonshëm == === Marrëdhënia me Biblën === Tema, elemente të subjektit dhe personazhe të ndryshme të [[Bibla hebreje|Biblës hebreje]] janë lidhur me ''Epin e Gilgameshit''{{Snd}}veçanërisht rrëfimet për [[Kopshti i Edenit|Kopshtin e Edenit]], këshillat nga ''[[Libri i Predikuesit]]'' dhe [[Tregimi i përmbytjes i Zanafillës]]. ==== Kopshti i Edenit ==== Paralelet mes rrëfimeve të Enkidut dhe Shamhatit, nga njëra anë, dhe Adamit e Evës, nga ana tjetër, janë vënë re prej kohësh nga studiuesit.<ref>{{Cite book |last=Gmirkin |first=Russell |title=Berossus and Genesis, Manetho and Exodus.. |date=2006 |publisher=Continuum |page=103 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Blenkinsopp |first=Joseph |title=Treasures old and new.. |date=2004 |publisher=Eerdmans |pages=93–95 |language=en}}</ref> Në të dyja rrëfimet, një hyjni krijon një njeri nga dheu dhe ai jeton në natyrë. Njeriu njihet me një grua të së njëjtës natyrë, e cila e tundon. Në të dyja historitë, burri pranon ushqim nga gruaja, mbulon lakuriqësinë dhe duhet të largohet nga shtëpia e dikurshme, pa mundur të kthehet. Një tjetër pikë ngjashmërie është prania e një gjarpri që ia vjedh heroit një bimë të pavdekësisë, më vonë në epikë. Megjithatë, mes dy rrëfimeve ka një dallim të madh: ndërsa Enkidu pendohet që u josh larg natyrës, kjo është e përkohshme. Pasi hyu Shamash e qorton për mosmirënjohje, Enkidu tërhiqet nga fjalët e tij dhe vendos t’i japë bekimin e fundit gruas që e joshi, para se të vdesë. Kjo ndryshon nga Adami, rrëzimi i të cilit nga hiri hyjnor paraqitet kryesisht si ndëshkim për mosbindjen ndaj Zotit dhe si pasojë e pashmangshme e humbjes së pafajësisë rreth së mirës dhe së keqes. ==== Këshilla nga libri i Predikuesit ==== Disa studiues sugjerojnë se autori i ''[[Libri i Predikuesit|Librit të Predikuesit]]'' huazoi drejtpërdrejt këshillat e {{ill|Siduri|en|Siduri}}t.<ref>{{Cite book |last=Van Der Torn |first=Karel |title=Bible Review |year=2000 |volume=16 |pages=22ff |chapter=Did Ecclesiastes copy Gilgamesh? |access-date=2017-10-18 |chapter-url=https://www.baslibrary.org/bible-review/16/1/9 |archive-date=2021-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204140553/https://www.baslibrary.org/bible-review/16/1/9 |url-status=live |language=en}}</ref> Një fjalë e urtë e rrallë për forcën e një litari me tri fije, «litari me tri fije nuk këputet lehtë», gjendet në të dy librat. {{Citim i duhur|date=November 2019}} ==== Përmbytja e Noas ==== {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}} pohon se rrëfimi i Zanafillës për përmbytjen përputhet aq shumë me atë të Gilgameshit, saqë «pak veta dyshojnë» se ai rrjedh nga një rrëfim mesopotamian.{{Sfn|George|2003|pp=70ff}} Veçanërisht bie në sy mënyra se si rrëfimi i Zanafillës ndjek tregimin e përmbytjes te ''Gilgameshi'' «pikë për pikë dhe në të njëjtin rend», edhe pse historia lejonte alternativa të tjera.<ref>{{Cite book |last=Rendsburg |first=Gary |date=2007 |title=Gilgamesh and the world of Assyria |chapter=The Biblical flood story in the light of the ''Gilgamesh'' flood account |editor-last=Azize |editor-first=J |editor2-last=Weeks |editor2-first=N |publisher=Peters |page=117 |language=en}}</ref> Në një koment të Torës të vitit 2001, botuar në emër të Lëvizjes Konservatore të Judaizmit, studiuesi rabinik {{ill|Robert Wexler|en|Robert Wexler (rabbi)}} tha: «Përfundimi më i mundshëm që mund të nxjerrim është se si Zanafilla, ashtu edhe Gilgameshi i morën materialet e tyre nga një traditë e përbashkët mesopotamiane rreth përmbytjes. Më pas, këto rrëfime u ndanë teksa u ritreguan.»<ref>{{Cite book |last=Wexler |first=Robert |title=Ancient Near Eastern Mythology |date=2001 |language=en}}</ref> {{ill|Ziusudra|en|Ziusudra}}, {{ill|Utnapishtim|en|Utnapishtim}} dhe [[Noa]] janë përkatësisht heronjtë e legjendave sumere, akadiane dhe biblike të përmbytjes në [[Lindja e Lashtë e Afërt|Lindjen e Lashtë të Afërt]]. ==== Paralele të tjera biblike ==== Shumë personazhe të epikës kanë paralele biblike. Më së shumti, {{ill|Ninti|en|Ninti}}, hyjnesha sumere e jetës, u krijua nga brinja e [[Enki]]t për ta shëruar pasi ai kishte ngrënë lule të ndaluara. Sipas një sugjerimi, kjo histori shërbeu si bazë për rrëfimin e [[Eva]]s, e krijuar nga brinja e [[Adami|Adamit]] në [[Libri i Zanafillës|Librin e Zanafillës]].<ref name="Meagher 1995">{{Cite book |last=Meagher |first=Robert Emmet |title=The meaning of Helen: in search of an ancient icon |date=1995 |publisher=Bolchazy-Carducci Pubs (IL) |isbn=978-0-86516-510-6 |location=United States |url-access=registration |url=https://archive.org/details/meaningofhelenin0000meag |language=en}}</ref> Esther J. Hamori, në veprën ''Echoes of Gilgamesh in the Jacob Story'', gjithashtu pohon se rrëfimi i {{ill|Jakobit dhe Esaut|en|Jacob and Esau}} ka paralele me ndeshjen e mundjes mes Gilgameshit dhe Enkidut.<ref>{{Cite journal |last=Hamori |first=Esther J. |s2cid=161293144 |date=Winter 2011 |title=Echoes of Gilgamesh in the Jacob Story |journal=Journal of Biblical Literature |volume=130 |issue=4 |pages=625–42 |doi=10.2307/23488271 |jstor=23488271 |language=en}}</ref> ==== Libri i Gjigantëve ==== Gilgameshi përmendet në një version të ''[[Libri i Gjigantëve|Librit të Gjigantëve]]'', i cili lidhet me [[Enoku 1|Librin e Enokut]]. Versioni i Librit të Gjigantëve i gjetur në [[Kumran]] përmend heroin sumer Gilgamesh dhe përbindëshin Humbaba, së bashku me Vëzhguesit dhe gjigantët.<ref>{{Cite web |url=https://www.st-andrews.ac.uk/divinity/rt/otp/abstracts/bgiants/ |title=Old Testament Pseudepigrapha – Just another WordPress @ St Andrews site |access-date=2019-05-02 |archive-date=2021-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912214104/https://otp.wp.st-andrews.ac.uk/ |url-status=dead |language=en}}</ref> === Ndikimi te Homeri === Shumë studiues kanë vënë në dukje tema, episode dhe vargje të ndryshme që tregojnë se ''Epi i Gilgameshit'' pati ndikim të konsiderueshëm në të dyja poemat epike që i atribuohen [[Homeri]]t. Sipas Tzvi Abuschut nga Universiteti Brandeis, poema «bashkon fuqinë dhe tragjedinë e ''[[Iliada|Iliadës]]'' me udhëtimet dhe mrekullitë e ''[[Odiseja|Odisesë]]''. Ajo është vepër aventureske, por njëherazi edhe meditim mbi disa çështje themelore të ekzistencës njerëzore.»<ref>{{Cite journal |last=Abusch |first=Tzvi |date=December 2001 |title=The Development and Meaning of the Epic of Gilgamesh: An Interpretive Essay |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=121 |issue=4 |pages=614–22 |doi=10.2307/606502 |jstor=606502 |language=en}}</ref> {{ill|Martin Litchfield West|en|Martin Litchfield West}}, në librin e tij ''The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth'', hamendëson se kujtimi për Gilgameshin mund t’u ketë mbërritur grekëve përmes një poeme të humbur për Herakliun.<ref>{{Cite book |last=West |first=Martin Litchfield |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |date=2003 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815221-7 |location=Oxford |pages=334–402 |oclc=441880596 |orig-year=1997 |language=en}}</ref>{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=22}} === Legjendat e Aleksandrit === Në ''{{ill|Romanca e Aleksandrit|en|Alexander Romance}}'' dhe në shumë {{ill|legjenda e Aleksandrit të Madh|en|Alexander the Great in legend|lt=legjenda të mëvonshme për Aleksandrin e Madh}}, Aleksandri niset në kërkim të {{ill|Shatërvani i Rinisë|en|Fountain of Youth|lt=Shatërvanit të Jetës}} për t’u bërë i pavdekshëm. Kjo u frymëzua nga mitet për kërkimin e Gilgameshit për rininë e përjetshme, përballë vdekshmërisë së tij; pavarësisht ndikimit, ka dy dallime kryesore. Së pari, Gilgameshi kërkon bimën e rinisë, ndërsa Aleksandri kërkon ujin e jetës. Së dyti, motivi i gjarprit që ndërron lëkurën në legjendën e Gilgameshit zëvendësohet në legjendën e Aleksandrit nga një peshk që kthehet në jetë pasi lahet në shatërvan. Këto dallime u shkaktuan nga ndikimi i krishterë në përshtatjen e legjendave të Gilgameshit.<ref>{{Cite journal |last=Tesei |first=Tommaso |date=2010 |title=Survival and Christianization of the Gilgamesh Quest for Immortality in the Tale of Alexander and the Fountain of Life |url=https://www.jstor.org/stable/43927088 |journal=Rivista degli studi orientali |volume=83 |issue=1/4 |pages=417–440 |jstor=43927088 |issn=0392-4866 |language=en}}</ref> === Në kulturën popullore === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gilgameshi në kulturën popullore|en|Gilgamesh in popular culture}}}} ''Epi i Gilgameshit'' ka frymëzuar shumë vepra të letërsisë, artit dhe muzikës.<ref>{{Cite book |last=Ziolkowski |first=Theodore |url=https://archive.org/details/gilgameshamongus00ziol |title=Gilgamesh Among Us: Modern Encounters With the Ancient Epic |year=2011 |publisher=Cornell Univ Pr |isbn=978-0-8014-5035-8 |author-link=Theodore Ziolkowski |language=en}}</ref><ref name="berfrois">{{Cite web |url=http://www.berfrois.com/2011/11/theodore-ziolkowski-gilgamesh |title=Gilgamesh: An Epic Obsession |last=Ziolkowski |first=Theodore |author-link=Theodore Ziolkowski |date=2011-11-01 |publisher=Berfrois |access-date=2017-10-18 |archive-date=2016-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161002040838/http://www.berfrois.com/2011/11/theodore-ziolkowski-gilgamesh/ |url-status=live |language=en}}</ref> Vetëm pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] epopeja e Gilgameshit arriti te publiku modern dhe vetëm pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] u trajtua në zhanre të ndryshme.<ref name="berfrois" /> Filmi anime i vitit 1997 i {{ill|Hajao Mijazaki|en|Hayao Miyazaki|lt=Hajaos Mijazakit}}, ''{{ill|Princesha Mononoke|en|Princess Mononoke}}'', bazohet pjesërisht në episodin e {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest|lt=Pyllit të Kedrave}} në ''Epin e Gilgameshit''.<ref>{{Cite journal |title=On ''Princess Mononoke'' |journal=Obirin Review of International Studies |last=Tetsuo |first=Ōta |date=2005-03-31 |url=https://obirin.repo.nii.ac.jp/records/1562 |volume=17 |pages=8–10 |publisher=Obirin University |issn=0916-2690 |access-date=2026-09-28 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == {{Portal|Asia|Literature|Mythology}} {{Div col |colwidth = 30em }} * {{ill|Lista e objekteve arkeologjike biblike|en|List of artifacts in biblical archaeology}} * {{ill|Lista e personazheve në Epin e Gilgameshit|en|List of characters in Epic of Gilgamesh}} * {{ill|Letërsia babilonase|en|Babylonian literature}} * {{ill|Gjedhët në fe|en|Cattle in religion}} * {{ill|Zanafilla e Eridu-së|en|Eridu Genesis}} * {{ill|Letërsia sumere|en|Sumerian literature}} {{Div col end}} == Shënime == {{Notelist-lr}} == Referime == {{Reflist}} === Burimet === {{Refbegin}} * {{Cite book |translator=Andrew R. George |year=2003 |orig-year=1999 |title=The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian |edition=reprinted |publisher=Penguin Books |location=London, England |isbn=0-14-044919-1 |url=https://archive.org/details/isbn_9780140449198 |url-access=registration |oclc=901129328 |ref={{Harvid|George|2003}} |language=en}} * {{Cite book |translator=Benjamin R. Foster |url=https://archive.org/details/isbn_9780393975161 |title=The Epic of Gilgamesh |year=2001 |publisher=W.W. Norton & Company |isbn=978-0-393-97516-1 |location=New York, NY |ref={{Harvid|Foster|2003}} |language=en}} * {{Cite journal |url=http://eoi.citefactor.org/10.11248/ehum.v8i1.1545 |title=Como se faz um herói: as linhas de força do poema de Gilgámesh |language=pt-br |last=Brandão |first=Jacyntho Lins |year=2015 |journal=E-hum |volume=8 |number=1 |doi=10.11248/ehum.v8i1.1545 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719021827/https://revistas.unibh.br/dchla/article/download/1545/892 |archivedate=2020-07-19 |url-status=live |pages=104–121 |doi-broken-date=30 August 2026 |place=Belo Horizonte}} ([[:s:pt:Como se faz um Herói|Wikisource në portugalisht]]. [https://archive.org/details/1545-5226-2-pb Internet Archive]) * {{Cite journal |url=https://seer.ufu.br/index.php/artcultura/article/view/50156/26715 |title=A "Epopeia Gilgamesh" é uma epopeia? |journal=ArtCultura |volume=21 |number=38 |pages=9–24 |year=2019 |first=J. |last=Lins Brandão |doi=10.14393/artc-v21-n38-2019-50156 |s2cid=202426524 |language=pt-br |place=Uberlândia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217121305/https://seer.ufu.br/index.php/artcultura/article/download/50156/26715/207520 |archivedate=2021-12-17 |url-status=live|doi-access=free}} ([https://archive.org/details/revista-ac-art-cultura-38-9-24-jacyntho 20211225 Internet Archive]) * {{Cite book |title=Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-953836-2 |editor-last=Dalley |editor-first=Stephanie |editor-link=Stephanie Dalley |language=en}} * {{Cite book |last=Tigay |first=Jeffrey H. |year=1982 |title=The Evolution of the Gilgamesh Epic |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-7805-7 |url=https://books.google.com/books?id=HzYOAAAAYAAJ |access-date=2020-04-17 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074631/https://books.google.com/books?id=HzYOAAAAYAAJ |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |title=Ele que o abismo viu |language=pt-br |editor=Sin-leqi-unninni |translator=Jacyntho Lins Brandão |pages=320 |date=2020 |publisher=Autêntica |isbn=978-85-513-0283-5 |url=https://books.google.com/books?id=OolDDwAAQBAJ |ref={{Harvid|Brandão|2020}} |edition=1 |orig-year=2017 |access-date=2023-03-19 |archive-date=2023-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321191113/https://books.google.com/books?id=OolDDwAAQBAJ |url-status=live}} {{Refend}} == Lexim i mëtejshëm == ===Përkthime të kohëve të fundit dhe përkthime shkencore=== * Foster, Benjamin R. (2019) ''The Epic of Gilgamesh'', botimi i dytë. New York: W.W. Norton. {{ISBN|978-0-393-64398-5}} * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. {{ISBN|978-0-140-44919-8}} (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit dhe lexuesit e përgjithshëm) * Helle, Sophus. (2021). ''Gilgamesh: A New Translation of the Ancient Epic''. New Haven: Yale University Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * {{cite book |last=Parpola |first=Simo |title=The Standard Babylonian, Epic of Gilgamesh |year=1997 |publisher=The Neo-Assyrian Text Corpus Project |others=Mikko Luuko and Kalle Fabritius |isbn=978-951-45-7760-4 |author-link=Simo Parpola |language=en}}: (Vëllimi 1) në origjinalin kuneiform akad dhe në transliterim; komentari dhe fjalori janë në anglisht. (Përkthim për studiuesit dhe lexuesit e përgjithshëm) * {{ill|Armitage, Simon|en|Simon Armitage}} (2026). ''Gilgamesh: A New Verse Translation.'' New York City: Liveright; ISBN 978-1631496684. ===Përkthime të tjera=== * {{ill|Gardner, John|en|John Gardner (American writer)}}; Maier, John (1984). ''Gilgamesh: Translated from the Sin-Levi-Unninni Version''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-394-53771-8}} (Përkthim vetëm i fragmenteve të versionit akad) * Heidel, Alexander (1946). ''The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels''. Chicago: University Press (ribotuar më 1963). {{ISBN|0-226-32398-6}} (Përkthim referues për kohën e vet) * Jastrow, Morris; Clay, Albert Tobias (2016). ''An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic: On the Basis of Recently Discovered Texts'' [1925]. Cambridge Library Collection – Archaeology. {{ISBN|978-1-108-08127-6}} * Jastrow, M.; Clay, A. (1920). ''An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic: On the Basis of Recently Discovered Texts.'' Yale University Press. * {{ill|Sandars, N. K.|en|Nancy Sandars}} (2006). ''The Epic of Gilgamesh. Penguin Epics, {{ill|Penguin Classics|en|Penguin Classics}}. London: Penguin. {{ISBN|978-0-14-102628-2}}.'': ribotim i përkthimit në prozë të N. K. Sandars, botuar fillimisht më 1960 ({{ISBN|0-14-044100-X}}), pa hyrjen. * Shin, Shifra (2000). ''Alilot Gilgamesh (Tales of Gilgamesh). [[Tel Aviv-Jafa]]: Am Oved.'' – përshtatje për të rinj të rritur, përkthyer drejtpërdrejt në hebraisht nga origjinali akad nga Shin Shifra. (Për të rinj të rritur: hebraisht) ===Versionet=== * Beckman, Gary. (2019) [https://doi.org/10.2307/j.ctvd1c8xx ''The Hittite Gilgamesh''], ''Journal of Cuneiform Supplemental Series'' * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit) * {{cite book |last=Ferry |first=David |url=https://archive.org/details/gilgameshnewrend00ferr |title=Gilgamesh: A New Rendering in English Verse |year=1993 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52383-1 |location=New York, NY |author-link=David Ferry (poet) |language=en}} (I vjetruar) * {{cite book |last=Jackson |first=Danny |title=The Epic of Gilgamesh |year=1997 |publisher=Bolchazy-Carducci Publishers |isbn=978-0-86516-352-2 |location=Wauconda, IL |language=en}} * {{cite book |last=Mason |first=Herbert |title=Gilgamesh: A Verse Narrative |year=2003 |publisher=Mariner Books |isbn=978-0-618-27564-9 |location=Boston, MA |orig-year=1970, 1972 |language=en}} Botuar për herë të parë më 1970 nga Houghton Mifflin; botimi në letër i Mentor Books u botua më 1972. ===Analiza=== * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit) * {{cite book |last=Best |first=Robert |date=1999 |title=Noah's Ark and the Ziusudra Epic |publisher=Eisenbrauns |isbn=978-0-9667840-1-5 |url=https://books.google.com/books?id=VVjXAAAAMAAJ |language=en}} * {{cite book |last=Damrosch |first=David |date=2007 |title=The Buried Book: The Loss and Rediscovery of the Great Epic of Gilgamesh |publisher=[[Henry Holt and Company|Henry Holt and Co.]] |isbn=978-0-8050-8029-2 |url=https://archive.org/details/buriedbooklossre00damr |url-access=registration |language=en}} * {{cite book |last=Jacobsen |first=Thorkild |author-link=Thorkild Jacobsen |date=1976 |title=The Treasures of Darkness, A History of Mesopotamian Religion |publisher={{ill|Yale University Press|en|Yale University Press}} |isbn=978-0-300-01844-8 |url=https://books.google.com/books?id=pD17nsgWQBoC&pg=PP1 |language=en}} * {{cite book |last=Kluger |first=Rivkah |date=1991 |title=The Gilgamesh Epic: A Psychological Study of a Modern Ancient Hero |publisher=Daimon |isbn=978-3-85630-523-9 |url=https://books.google.com/books?id=oALOCGuQHK0C&q=gilgamesh |language=en}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat}} {{WikiQuote}} {{Wikisource|Epic of Gilgamesh}} *[https://www.ebl.lmu.de/corpus/L/1/4 I.4 Poema e Gilgameshit] botim kritik dhe përkthim i tekstit (Biblioteka elektronike babilonase). * Përkthime të legjendave të Gilgameshit në [[Gjuha sumere|gjuhën sumere]] gjenden te Black, J.A., Cunningham, G., Fluckiger-Hawker, E., {{ill|Eleanor Robson|en|Eleanor Robson}} dhe Zólyomi, G., ''[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/ Korpusi elektronik i teksteve të letërsisë sumere]'', Oksford, 1998– ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.5# Gilgameshi dhe Huvava], versioni A ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.5.1# Gilgameshi dhe Huvava], versioni B ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.2# Gilgameshi dhe Demi i Qiellit] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1# Gilgameshi dhe Aga] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.4# Gilgameshi, Enkidu dhe bota e nëndheshme] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.3# Vdekja e Gilgameshit] * {{Gutenberg|no=11000|name=An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic by Anonymous}}, botuar nga Morris Jastrow, përkthyer nga Albert T. Clay *[https://web.archive.org/web/20140515171703/http://king-of-heroes.co.uk/the-epic-of-gilgamesh/reginald-campbell-thompson-translation/ ''Epi i Gilgameshit'', përkthim i plotë akademik] nga {{ill|Reginald Campbell Thompson|en|Reginald Campbell Thompson}} *[https://web.archive.org/web/20140515171700/http://king-of-heroes.co.uk/the-epic-of-gilgamesh/maureen-gallery-kovacs-translation/ ''Epi i Gilgameshit''] nga Kovacs, M.G. {{Clear}} [[Kategoria:Epi i Gilgameshit| ]] [[Kategoria:Libra të shekullit XXI para erës sonë]] [[Kategoria:Vepra të vendosura në mijëvjeçarin III para erës sonë]] [[Kategoria:Zbulime arkeologjike të vitit 1853]] [[Kategoria:Poezi epike|Gilgameshi]] [[Kategoria:Mitet e përmbytjes]] [[Kategoria:Trillime për pavdekësinë]] [[Kategoria:Poezi të humbura]] [[Kategoria:Poezi të përshtatura në filma]] [[Kategoria:Prostitucioni në letërsi]] [[Kategoria:Letërsi e rizbuluar]] [[Kategoria:Sumeri në trillim]] [[Kategoria:Letërsia sumere]] [[Kategoria:Letërsia akadiane]] [[Kategoria:Vepra për monarkët]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të Gilgameshit]] fapb0a3moxyvmo4gblz9ksc6n2ah31t 3062431 3062260 2026-11-04T07:55:47Z Arianit 106 /* Shiko edhe */ 3062431 wikitext text/x-wiki {{Short description|Poemë epike nga Mesopotamia}} {{Use dmy dates|date=April 2024}} {{Titull i pjerrët}} {| class="infobox" |+ ''Epi i Gilgameshit'' |- ! Imazhi | [[File:British Museum Flood Tablet.jpg|thumb]] |- ! Përshkrimi | Pllaka e Përmbytjes së ''Gilgameshit'' në [[Gjuha akadiane|akadianisht]] |- ! Shkrimi | {{Rreth|2100|1200}} p.e.s.{{Sfn|Brandão|2020|p=23}} |- ! Vendi | [[Mesopotamia]] |- ! Gjuha | Fillimisht [[Gjuha sumere|sumerisht]], përkthimet e mëvonshme në [[Gjuha akadiane|akadianisht]] |- ! Lloji i medias | {{ill|Pllaka prej argjile|en|Clay tablet}} |- ! Wikiburimi | Epic of Gilgamesh |} '''''Epi i Gilgameshit''''' ({{IPAc-en|ˈ|ɡ|ɪ|l|ɡ|ə|m|ɛ|ʃ}})<ref>{{Cite web |url=https://www.dictionary.com/browse/gilgamesh |title=Gilgamesh |website=Random House Webster's Unabridged Dictionary |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413064309/https://www.dictionary.com/browse/gilgamesh |archive-date=2019-04-13}}</ref> është një [[Poezia epike|epos]] i Mesopotamisë së lashtë, që është shembulli më i vjetër i ruajtur i letërsisë narrative në botë. Historia letrare e [[Gilgameshi|Gilgameshit]] fillon me pesë poema [[Gjuha sumere|sumeriane]] për Gilgameshin,{{Efn-lr|Disa vepra moderne tregojnë se ''Gilgamesh'' ishte forma akadiane e emrit, ndërsa forma origjinale sumeriane ishte ''Bilgamesh''; studiues të tjerë sugjerojnë se të dyja format ishin në përdorim në sumerisht. Në studimin «Reading Sumerian Names, II: Gilgameš», Gonzalo Rubio analizon lexime të ndryshme dhe arrin në përfundimin se ''Bilgamesh'' nuk ka qenë kurrë në përdorim në sumerisht, por ndoshta shfaqet në lashtësinë e vonë për shkak të leximit të gabuar, etimologjisë popullore ose, ndoshta, lojës me fjalët. Studiuesit modernë do t'i kishin interpretuar atëherë këto raste si ruajtje të formës origjinale të emrit, ose të një varianti të hershëm të tij, në vend që të kishin futur një formë të re.<ref>{{Cite journal |last=Rubio |first=Gonzalo |date=January 2012 |title=Reading Sumerian Names, II: Gilgameš |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.5615/jcunestud.64.0003 |journal=Journal of Cuneiform Studies |language=en |volume=64 |issue=1 |pages=3–16,8-9 |doi=10.5615/jcunestud.64.0003 |issn=0022-0256}}</ref>}} mbretin e [[Uruk]]ut, disa prej të cilave mund të datohen në {{ill|Dinastinë e Tretë të Urit|en|Third Dynasty of Ur}} ({{Rreth|2100 p.e.s.}}).{{Sfn|Brandão|2020|p=23}} Këto histori të pavarura u përdorën më vonë si material burimor për një epos të kombinuar në [[Gjuha akadiane|akadisht]]. Versioni i parë i ruajtur i këtij eposi të kombinuar, i njohur si versioni «paleobabilonas», datohet në shekullin e 18 p.e.s. dhe titullohet sipas incipitit të tij, '''''Shūtur eli sharrī''''' («Mbi të gjithë mbretërit e tjerë»). Prej tij kanë mbijetuar vetëm pak {{ill|tableta|en|Clay tablet}}. Versioni i mëvonshëm standard babilonas, i përpiluar nga {{ill|Sin-leqi-unninni|en|Sîn-lēqi-unninni|lt=Sin-leqi-unninni (Sîn-lēqi-unninni)}}, datohet diku midis shekullit të 13 dhe të 10 p.e.s. dhe ka incipitin '''''Sha naqba īmuru'''''{{Efn-lr|Në vitin 2008, dorëshkrimet e versionit mesbabilonas të gjetura në [[Ugarit]], të shkruara para versionit standard, tashmë fillonin me ''Sha naqba īmuru''.{{Sfn|Brandão|2020|p=23}}{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=21}}}} («Ai që pa humnerën/humnerat», fjalë për fjalë «Ai që sheh të panjohurën»). Rreth dy të tretat e këtij versioni më të gjatë, me 12 tableta, janë rikuperuar. Disa nga kopjet më të mira u zbuluan në {{ill|rrënojat e bibliotekës|en|Library of Ashurbanipal}} së mbretit asirian të shekullit të 7 p.e.s., [[Asurbanipali|Ashurbanipalit]]. Pjesa e parë e historisë flet për Gilgameshin, mbretin e Urukut, dhe [[Enkidu]]n, një njeri të egër të krijuar nga perënditë për ta ndaluar Gilgameshin që të shtypte popullin e tij. Pasi Enkidu civilizohet përmes iniciimit seksual me Shamhatin, ai udhëton drejt Urukut, ku e sfidon Gilgameshin në një provë force. Gilgamesh e fiton garën; megjithatë, të dy bëhen miq. Së bashku ndërmarrin një udhëtim gjashtëditor drejt {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest}} legjendar, ku në fund vrasin rojtarin e tij, [[Humbaba]]n, dhe pritin kedrin e shenjtë.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/classicalmedieva00jel_629 |title=Epic of Gilgamesh Classical and Medieval Literature Criticism |date=2005 |publisher=Gale |isbn=978-0-7876-8021-3 |editor-last=Krstovic |editor-first=Jelena O. |volume=74 |location=Detroit, MI |oclc=644697404 |url-access=registration |language=en}}</ref> Perëndesha {{ill|Ishtar|en|Ishtar}} dërgon {{ill|Demin e Qiellit|en|Bull of Heaven|lt=Demin e Qiellit}} për ta ndëshkuar Gilgameshin që i refuzoi përparimet e saj. Gilgamesh dhe Enkidu e vrasin, duke e fyer Ishtarin gjatë kësaj. Perënditë vendosin ta dënojnë Enkidun me vdekje, duke i dhënë një sëmundje fatale. Në pjesën e dytë të eposit, hidhërimi për vdekjen e Enkidut e shtyn Gilgameshin të ndërmarrë një udhëtim të gjatë dhe të rrezikshëm për të zbuluar sekretin e [[Pavdekësia|jetës së përjetshme]]. Në fund, ai takon Utnapishtimin dhe gruan e tij, të vetmit njerëz që mbijetuan [[Përmbytja e Gjilgameshit|përmbytjen]] e shkaktuar nga perënditë (krh. [[Atra-Hasis|''Athra-Hasis'']]). Gilgamesh mëson prej tij se «Jetën që kërkon, nuk do ta gjesh kurrë. Sepse kur perënditë krijuan njeriun, ia caktuan vdekjen si pjesë të tij, ndërsa jetën e mbajtën në duart e tyre».<ref name="Mesopotamia: The Good Life">{{Cite book |last=Thrower |first=James |title=The Alternative Tradition: A Study of Unbelief in the Ancient World |date=1980 |publisher=Mouton Publishers |location=The Hague, The Netherlands |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Frankfort |first=Henri |title=Before Philosophy: The Intellectual Adventure of Ancient Man, an essay on speculative thought in the ancient near East |date=1974 |publisher=Penguin |page=226 |chapter=Chapter VII: Mesopotamia: The Good Life |oclc=225040700 |orig-year=1949 |language=en}}</ref> Epi konsiderohet si një vepër themelore në fushën e religjionit dhe të traditës së sagave heroike, ku Gilgamesh përbën prototipin e heronjve të mëvonshëm si [[Herakleu]] ([[Herkuli]]) dhe vetë epi shërben si ndikim për eposet homerike.<ref>{{Cite book |last=Temple |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=zkEOAAAAYAAJ |title=He who saw everything: a verse translation of the Epic of Gilgamesh |pages=viii–ix |date=1991 |publisher=Random Century Group Ltd |isbn=978-0-7126-4798-4 |language=en}}</ref> Ai është përkthyer në shumë gjuhë dhe shfaqet në disa vepra të kulturës popullore. == Zbulimi == [[File:Hérosmaîtrisantunlion.jpg|left|upright=0.77|thumb|Statujë e lashtë asiriane, që ndodhet sot në {{ill|Luvër|en|Louvre}}, ndoshta paraqet Gilgameshin]] {{quote box | width = 25% | align = right|...ky zbulim duket qartë se do të ngjallë një debat të gjallë. Për momentin, njerëzit ortodoksë janë shumë të kënaqur dhe i japin rëndësi të madhe përputhjes që ai duket se i ofron historisë biblike. Megjithatë, siç është vënë në dukje, është e mundur që mbishkrimi kaldeas, nëse është autentik, të shihet si vërtetim i pohimit se ekzistojnë tradita të ndryshme të përmbytjes, përveç asaj biblike, e cila ndoshta është legjendare si të tjerat.|''[[The New York Times]]'', faqja e parë, 1872<ref>{{Cite journal |date=1872-12-22 |title=The New York Times |at=front page |newspaper=[[The New York Times]] |language=en}}</ref>|| }} [[File:Enkidu, Gilgamesh's friend. From Ur, Iraq, 2027-1763 BCE. Iraq Museum.jpg|thumb|[[Enkidu]], miku i Gilgameshit. Nga Uri, Irak, 2027–1763 p.e.s., Muzeu i Irakut]] Rreth 15.000 fragmente pllakash me shkrim kuneiform asirian u zbuluan në {{ill|Biblioteka e Ashurbanipalit|en|Library of Ashurbanipal}} në {{ill|Ninive|en|Nineveh}} nga {{ill|Austen Henry Lejard (Austen Henry Layard)|en|Austen Henry Layard}}, ndihmësi i tij {{ill|Hormuzd Rassam|en|Hormuzd Rassam}}, dhe {{ill|William Loftus|en|William Loftus (archaeologist)}} në fillim të viteve 1850.<ref name=tangled /> Nga fundi i dekadës pasuese, {{ill|Muzeu Britanik|en|British Museum}} e punësoi {{ill|George Smith|en|George Smith (Assyriologist)}} për t’i studiuar ato. Në vitin 1872, Smithi lexoi fragmente të përkthyera përpara {{ill|Shoqata e Arkeologjisë Biblike|en|Society of Biblical Archaeology}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.sacred-texts.com/ane/chad/ |title=The Chaldean Account of the Deluge |last=Smith |first=George |date=1872-12-03 |website=Sacred Texts |access-date=2020-03-27 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411045721/https://www.sacred-texts.com/ane/chad/ |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitet 1875 dhe 1876 ai botoi përkthime më të plota,{{sfn|George|2003|p= xi}} dhe i dyti u botua si ''The Chaldaean Account of Genesis''.<ref name=tangled /> Personazhi qendror i Gilgameshit iu rikthye fillimisht botës si «Izdubar», përpara se të mund të shqiptoheshin saktë logogramet kuneiforme në emrin e tij.<ref name=tangled>{{Cite journal |last=George |first=Andrew R. |date=2008 |title=Shattered tablets and tangled threads: Editing Gilgamesh, then and now |url=http://eprints.soas.ac.uk/id/eprint/7497 |journal=Aramazd. Armenian Journal of Near Eastern Studies |volume=3 |pages=7–30 |access-date=2018-09-12 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208175153/https://eprints.soas.ac.uk/7497/ |url-status=live |language=en}}</ref>{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=11}} Në vitin 1891, {{ill|Paul Haupt|en|Paul Haupt}} mblodhi tekstin kuneiform, dhe nëntë vjet më vonë orientalisti Peter Jensen përgatiti një botim gjithëpërfshirës; {{ill|R. Campbell Thompson|en|R. Campbell Thompson}} i përditësoi punimet e të dyve në vitin 1930. Gjatë dy dekadave pasuese, {{ill|Samuel Noah Kramer|en|Samuel Noah Kramer}} ribashkoi poemat sumere.{{sfn|George|2003|p=xi}} Në vitin 1998, asiriologu amerikan {{ill|Theodore Kwasman|en|Theodore Kwasman}} zbuloi në depon e Muzeut Britanik një fragment që mendohet se përmbante vargjet e para të poemës epike. Fragmenti, i gjetur në vitin 1878 dhe i datuar midis viteve 600 dhe 100 p.e.s., kishte mbetur i paekzaminuar nga ekspertët për më shumë se një shekull pas zbulimit të tij.<ref>{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/first-lines-of-oldest-epic-poem-found-1185270.html |title=First lines of oldest epic poem found |date=1998-11-16 |website=The Independent |access-date=2019-09-16 |archive-date=2019-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230101336/https://www.independent.co.uk/news/first-lines-of-oldest-epic-poem-found-1185270.html |url-status=live |language=en}}</ref> Në fragment lexohej: «Ai që pa gjithçka, që ishte themeli i vendit, që dinte (gjithçka), ishte i urtë në çdo çështje: Gilgameshi».<ref>{{Cite web |url=https://www.northcoastjournal.com/humboldt/it-was-a-dark-and-stormy-night/Content?oid=2804001 |title=It Was a Dark and Stormy Night |last=Evans |first=Barry |website=North Coast Journal |date=2015-01-15 |access-date=2019-09-16 |archive-date=2015-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416135730/https://www.northcoastjournal.com/humboldt/it-was-a-dark-and-stormy-night/Content?oid=2804001 |url-status=live |language=en}}</ref> Zbulimi i objekteve ({{Rreth|2600 p.e.s.}}) të lidhura me {{ill|Enmebaragesi|en|Enmebaragesi}} të {{ill|Kishi|en|Kish (Sumer)}}, i cili përmendet në legjenda si babai i njërit prej kundërshtarëve të Gilgameshit, i ka dhënë besueshmëri ekzistencës historike të Gilgameshit.{{sfn|Dalley|2000|pp= 40–41}} Në fillim të viteve 2000, Tabela e Ëndrrës së Gilgameshit u importua ilegalisht në Shtetet e Bashkuara. Sipas [[Departamenti i Drejtësisë i Shteteve të Bashkuara|Departamentit të Drejtësisë të Shteteve të Bashkuara]], kur një tregtar amerikan i objekteve antike e bleu në vitin 2003, tabela ishte e mbuluar me papastërti dhe e palexueshme. Në vitin 2007, një tregtar i paidentifikuar e shiti tabelën, duke përfshirë një letër të rreme ku thuhej se ajo kishte qenë brenda një kutie me fragmente bronzi të lashta, të blera në një ankand të vitit 1981.<ref name=Hurley>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epic-of-gilgamesh-hobby-lobby-b1891782.html |author=Bevan Hurley |date=2021-07-27 |title=US seizes Epic of Gilgamesh tablet, considered one of world's oldest works of literature, from Hobby Lobby |work=Independent UK |access-date=2022-01-25 |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125205254/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/epic-of-gilgamesh-hobby-lobby-b1891782.html |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2014, {{ill|Hobby Lobby|en|Hobby Lobby}} e bleu privatisht tabelën për ta ekspozuar në {{ill|Muzeu i Biblës|en|Museum of the Bible}} në [[Uashington D.C.]].<ref name=Hurley /><ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/justice-department-seizes-rare-ancient-tablet-illegally-auctioned-hobby-lobby-n1275217 |title=Justice Department seizes rare, ancient tablet illegally auctioned to Hobby Lobby |work=NBC News |first1=Dartunorro |last1=Clark |first2=Pete |last2=Williams |date=2021-07-27 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223192311/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/justice-department-seizes-rare-ancient-tablet-illegally-auctioned-hobby-lobby-n1275217 |language=en}}</ref> Në vitin 2019, zyrtarët amerikanë e konfiskuan Tabelën e Ëndrrës së Gilgameshit; ajo iu kthye Irakut në shtator të vitit 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-57992957 |work=BBC News |title=Gilgamesh tablet: US authorities take ownership of artefact |date=2021-07-28 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102175700/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-57992957 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/ancient-gilgamesh-tablet-taken-iraq-bought-hobby-lobby-returned-n1279996 |title=Ancient Gilgamesh tablet taken from Iraq and bought by Hobby Lobby is returned |work=NBC News |last=Helsel |first=Phil |date=2021-09-23 |access-date=2021-09-28 |url-status=live |archive-date=2021-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211223192303/https://www.nbcnews.com/news/us-news/ancient-gilgamesh-tablet-taken-iraq-bought-hobby-lobby-returned-n1279996 |language=en}}</ref> Që nga themelimi i projektit Fragmentarium në vitin 2015, segmente të tjera të poemës epike, të ruajtura në pllaka të tjera, janë bashkuar me segmentet ekzistuese përmes analizës me të mësuarit makinerik. Deri në gusht të vitit 2024, kjo kishte bërë që përkthimet në anglisht të botuara në shtyp në vitet 2020 dhe 2021 të përfshinin segmente të reja të poemës epike.<ref>Erik Ofgang, [https://www.nytimes.com/2024/08/12/books/booksupdate/ai-ancient-tablets-gilgamesh.html «Piecing Together an Ancient Epic Was Slow Work. Until A.I. Got Involved»], [[The New York Times]], 12 gusht 2024</ref> == Versionet == [[File:The Gilgamesh Dream tablet. From Iraq. Middle Babylonian Period, First Sealand Dynasty, 1732-1460 BCE. Iraq Museum, Baghdad.jpg|thumb|Pllaka e ëndrrës së Gilgameshit. Nga Iraku. Periudha e Babilonisë së Mesme, dinastia e parë e Vendi Detar, 1732–1460 p.e.s. Muzeu i Irakut, Bagdad. Kjo pllakë përshkruan një pjesë të eposit të Gilgameshit, ku heroi Gilgamesh ia tregon ëndrrat nënës së tij, perëndeshës Ninsun, e cila i interpreton si paralajmërim për ardhjen e një miku të ri, që do të bëhet shoku i tij.]] Ekzistojnë burime të ndryshme që shtrihen përgjatë një periudhe mbi 2.000-vjeçare. Poezitë më të hershme [[Gjuha sumere|sumere]] sot përgjithësisht konsiderohen si rrëfime të veçanta, jo si pjesë të një eposi të vetëm.{{sfn|Dalley|2000|p=45}} Disa prej tyre mund të datojnë që në {{ill|Dinastinë e Tretë të Urit|en|Third Dynasty of Ur}} ({{Rreth|2100 p.e.s.}}).{{sfn|Dalley|2000|pp=41–42}} Pllakat e Babilonisë së Vjetër ({{Rreth|1800 p.e.s.}}){{sfn|Dalley|2000|p=45}} janë pllakat më të hershme të mbijetuara që përmbajnë një rrëfim të vetëm të ''Eposit të Gilgameshit''.<ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=T.C. |title=The Bible in the British Museum |date=1988 |publisher=The British Museum Press |page=70 |language=en}}</ref> Pllakat më të vjetra të Babilonisë së Vjetër dhe versioni i mëvonshëm në [[Gjuha akadiane|gjuhën akadiane]] janë burime të rëndësishme për përkthimet moderne; tekstet e mëhershme përdoren kryesisht për të plotësuar boshllëqet ({{ill|Lakunat (dorëshkrime)|en|Lacuna (manuscripts)|lt=lakunat}}) në tekstet e mëvonshme. Megjithëse janë botuar disa versione të rishikuara, bazuar në zbulime të reja, eposi mbetet i paplotë.{{sfn|George|2003|p=}} Analiza e tekstit të Babilonisë së Vjetër është përdorur për të rindërtuar forma të mundshme më të hershme të eposit.<ref>{{cite book |last=Abusch |first=T. |title=The Tablet and the Scroll; Near Eastern Studies in Honor of William W. Hallo |year=1993 |publisher=CDL Press |pages=1–14 |chapter=Gilgamesh's Request and Siduri's Denial. Part I: The Meaning of the Dialogue and Its Implications for the History of the Epic |language=en}}</ref> Versioni më i fundit akadian, i njohur edhe si versioni standard babilonas, përbëhet nga dymbëdhjetë pllaka dhe u redaktua nga {{ill|Sin-leqi-unninni (Sîn-lēqi-unninni)|en|Sîn-lēqi-unninni}},<ref>{{Cite journal |last=George |first=Andrew R. |date=2008 |title=Shattered tablets and tangled threads: Editing Gilgamesh, then and now |url=http://eprints.soas.ac.uk/id/eprint/7497 |journal=Aramazd. Armenian Journal of Near Eastern Studies |volume=3 |page=11 |access-date=2018-09-12 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208175153/https://eprints.soas.ac.uk/7497/ |url-status=live |language=en}}</ref> i cili mendohet të ketë jetuar diku midis viteve 1300 p.e.s. dhe 1000 p.e.s.{{sfn|George|2003|p=ii}} Nga burimet e ndryshme të zbuluara, janë rindërtuar pjesërisht dy versione kryesore të eposit: versioni standard babilonas, ose ''Ai që pa thellësinë'', dhe versioni i Babilonisë së Vjetër, ose ''Që i tejkaloi të gjithë mbretërit''. Janë rikuperuar pjesërisht pesë poezi më të hershme sumere për Gilgameshin; disa përmbajnë variante primitive të episodeve të caktuara të versionit babilonas, ndërsa të tjerat rrëfejnë histori të palidhura. === Versioni standard babilonas === Versioni standard babilonas u zbulua nga {{ill|Hormuzd Rassam|en|Hormuzd Rassam}} në {{ill|bibliotekën e Ashurbanipalit|en|Library of Ashurbanipal}} në {{ill|Ninive|en|Nineveh}} më 1853. «Standard babilonas» i referohet një stili letrar që përdorej për qëllime letrare. Ky version u përpilua nga Sin-leqi-unninni diku midis viteve 1300 dhe 1000 p.e.s., duke u mbështetur në tekste më të hershme.{{sfn|George|2003|p=ii}}{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Një nga ndikimet që Sin-leqi-unninni pati në vepër ishte vënia në plan të parë e çështjes së vdekshmërisë, duke bërë kështu të mundur që personazhi të shndërrohej nga një «aventurier në një njeri të urtë».{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Studiuesi brazilian Lins Brandão mendonte se versioni standard mund të shihej në këtë kuptim si «letërsi urtësie» ({{ill|Letërsia e urtësisë|en|Wisdom literature}}), e zakonshme në Lindjen e Mesme,{{Sfn|Brandão|2015|p=120}}{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=15}} por kjo ide nuk është pranuar gjerësisht. [[File:Tablet XI or the Flood Tablet of the Epic of Gilgamesh, currently housed in the British Museum in London.jpg|thumb|Pllaka XI (ose Pllaka e Përmbytjes) e Eposit të Gilgameshit. Muzeu Britanik.]] [[File:Mr. George Smith, the man who transliterated and read the so-called the Babylonian Flood Story of Tablet XI.jpg|thumb|upright=0.8|George Smith transliteroi pllakën XI]]Versioni standard babilonas ka fjalë të ndryshme hyrëse, ose incipit, nga versioni më i vjetër. Versioni më i vjetër nis me fjalët «Që i tejkaloi të gjithë mbretërit», ndërsa versioni standard babilonas nis me «Ai që pa thellësinë» (''ša naqba īmuru''); «thellësia» u referohet mistereve të njohurive që Gilgameshi solli me vete pas takimit me Uta-Napishtin ({{ill|Utnapishtim|en|Utnapishtim}}) rreth [[Enki|Eas]], burimit të urtësisë.{{sfn|George|2003|p=}}{{Sfn|Brandão|2015|p=105, 106}} Gilgameshit iu dha njohuria se si të adhuroheshin perënditë, përse vdekja ishte caktuar për njerëzit, çfarë e bën një mbret të mirë dhe si të jetohej një jetë e mirë. Historia e Utnapishtimit, heroit të [[Miti i përmbytjes|mitit të përmbytjes]], gjendet edhe në eposin babilonas ''[[Atra-Hasis]]''.{{sfn|Tigay|1982|pp=23, 218, 224, 238}}{{Sfn|Brandão|2015|p=106}} Versioni standard njihet edhe si ''iškar Gilgāmeš'', «Seria e Gilgameshit».{{Sfn|Brandão|2015|p=105}} Pllaka XII është vazhdim i 11 pllakave fillestare dhe ka të ngjarë të jetë shtuar më vonë.{{sfn|George|2003|pp=xxvii–viii}} Ajo ka pak lidhje me eposin e përpunuar me 11 pllaka; vargjet në fillim të pllakës së parë citohen në fund të pllakës XI, duke i dhënë veprës një strukturë rrethore dhe një përfundim. Pllaka XII është një kopje gati e saktë e një rrëfimi më të hershëm sumer, një rrëfim pararendës, ku Gilgameshi e dërgon Enkidun të marrë disa sende të tij nga Bota e Nëndheshme; Enkidu kthehet si frymë dhe i rrëfen Gilgameshit natyrën e Botës së Nëndheshme. Sa i përket formës, përdorimi i konvencioneve poetike në versionin standard babilonas duket i paqëndrueshëm dhe mbetet ende i debatueshëm ndër studiues. Megjithatë, përdoret gjerësisht [[Paralelizmi (retorikë)|paralelizmi]] në grupe prej dy ose tri vargjesh ngjitur, njësoj si në [[Psalteri|psalmet]] hebraike. ==== Zhanri ==== {{Kryesor|Poezia epike}} Kur u zbulua në shekullin XIX, historia e Gilgameshit u klasifikua si epikë greke, një zhanër i njohur në Evropë, megjithëse i paraprin kulturës greke që e lindi epikën,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=10}} më saktësisht, që kur [[Herodoti]] iu referua në këtë mënyrë veprave të [[Homeri]]t.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=12}} Kur {{ill|Alfred Jeremias|en|Alfred Jeremias}} e përktheu tekstin, ai këmbënguli në lidhjen me Zanafillën duke i dhënë titullin «''Izdubar-Nimrod''» dhe duke e njohur zhanrin si poezi heroike greke. Megjithëse lidhja me Nimrodin u braktis, pikëpamja e «epikës greke» u ruajt.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=11}} Në vitin 1966, {{ill|Martin Litchfield West|en|Martin Litchfield West}}, në parathënien e botimit të tij të [[Hesiodi]]t, vuri në dukje afërsinë e grekëve me qendrën e ndërthurjes së Lindjes së Mesme: «Letërsia greke është letërsi e Lindjes së Afërt».{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=13}} Është e vështirë të merret parasysh se si do të shihej teksti në kohën e vet. Siç pranon George Smith, nuk ka «fjalë sumere ose akadiane për mitin apo rrëfimin heroik, ashtu siç nuk ka njohje të lashtë të rrëfimit poetik si zhanër».{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=14}} Lins Brandão sugjeroi, ndonëse me pak dëshmi mbështetëse, se prologu i «Atij që pa Humnerën» të kujton frymëzimin e Muzave greke, megjithëse këtu nuk ka ndihmë nga perënditë sumere.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=17}} Në trajtime më popullore, [[Jonathan Sacks, Baron Sacks|Sir Jonathan Sacks]] dhe {{ill|Neil MacGregor|en|Neil MacGregor}} e interpretojnë mitin e përmbytjes në Epin e Gilgameshit si paraqitje të një panteoni perëndish mizantrope, të gatshme ta dënojnë njerëzimin me vdekje.<ref name=":0">{{Cite book |last=MacGregor |first=Neil |title=A History of the World in 100 Objects |publisher=Viking Press |year=2011 |isbn=978-0-670-02270-0 |edition=First American |location=New York |page=99 |author-link=Neil MacGregor |language=en}}</ref> Po ashtu bëhet e qartë se Gilgameshi u ngrit në rangun e një «të urti të lashtë» (antediluvian).{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=18}} Lins Brandão vazhdon duke vënë në dukje se poema do të ishte «vendosur mbi një stelë» («narû»); fillimisht, «narû» mund të kuptohej si zhanri i poemës,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=18}} duke pasur parasysh se lexuesi (ose kopjuesi) duhej ta përcillte tekstin,{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=19}} pa hequr ose shtuar asgjë.{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=24}} ==== Përmbajtja e pllakave të versionit standard babilonas ==== Kjo përmbledhje bazohet në përkthimin e {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}}it.{{Sfn|George|2003}} ===== Pllaka e parë ===== Historia paraqet [[Gilgameshi]]n, mbretin e [[Uruk]]ut. Gilgameshi, dy të tretat perëndi dhe një të tretën njeri, shtyp popullin e tij, i cili u lutet perëndive për ndihmë. Për gratë e reja të Urukut, kjo shtypje merr formën e përdhunimit të nuseve nga Gilgameshi natën e dasmës. Për të rinjtë (pllaka është e dëmtuar në këtë pikë), hamendësohet se Gilgameshi i rraskapit përmes lojërave, sprovave të forcës ose, ndoshta, punës së detyruar në projekte ndërtimi. Perënditë u përgjigjen lutjeve të popullit duke krijuar një të barabartë me Gilgameshin, i cili do të mund t’i jepte fund shtypjes së tij. Ky është [[Enkidu]], me forcë pothuajse të papërballueshme dhe i mbuluar me qime, që jeton në shkretëtirë me tufën e kafshëve të tij. Atë e vëren një gjahtar, jetesa e të cilit po shkatërrohet sepse Enkidu i prish të gjitha kurthet. Gjahtari i tregon për këtë burrë perëndisë së diellit, {{ill|Shamash|en|Shamash}}it, dhe rregullohet që Enkidu të joshet nga {{ill|Shamhat|en|Shamhat}}i, një prostitutë tempulli, si hapi i parë për ta zbutur. Pas gjashtë ditësh e shtatë netësh (ose dy javësh, sipas studimeve më të reja<ref name="10.5615">{{Cite journal |last1=Al-Rawi |first1=F. N. H. |last2=George |first2=A. R. |date=2014 |title=Back to the Cedar Forest: The Beginning and End of Tablet V of the Standard Babylonian Epic of Gilgameš |url=http://eprints.soas.ac.uk/18512/1/jcunestud.66.0069_w-footer.pdf |journal=Journal of Cuneiform Studies |volume=66 |pages=69–90 |doi=10.5615/jcunestud.66.2014.0069 |jstor=10.5615/jcunestud.66.2014.0069 |s2cid=161833317 |access-date=2019-02-22 |archive-date=2021-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117000846/https://eprints.soas.ac.uk/18512/1/jcunestud.66.0069_w-footer.pdf |url-status=live |language=en}}</ref>) marrëdhëniesh seksuale, Enkidu «dobësohet»; tufa e tij ikën e tmerruar drejt stepës. Enkidu tronditet nga vetmia, por Shamhat përpiqet ta ngushëllojë: «Mos u pikëllo, tani ke dije, si perënditë.» Ndërkohë, Gilgameshi ka parë ëndrra për ardhjen e afërt të një shoku të ri e të dashur dhe i kërkon nënës së tij, perëndeshës {{ill|Ninsun|en|Ninsun}}, ta ndihmojë t’i interpretojë ato. ===== Pllaka e dytë ===== [[File:Fragment of Tablet II of the Epic of Gilgamesh. Old-Babylonian period, from southern Iraq. Sulaymaniyah Museum, Iraqi Kurdistan.jpg|thumb|Fragment i pllakës së dytë të ''Epit të Gilgameshit'', Muzeu i Sulejmanijes, Irak]] Shamhat e çon Enkidun në kampin e barinjve dhe e mëson të sillet si njeri i qytetëruar: ia presin flokët dhe ai mëson të hajë ushqim njerëzor e të pijë birrë. Në kampin e barinjve, me mënyrën e jetesës së të cilëve është mësuar, Enkidu caktohet si roje nate. Pasi mëson nga një i panjohur kalimtar për mënyrën si i trajton Gilgameshi nuset e reja, ai zemërohet dhe udhëton drejt Urukut për të ndërhyrë në një dasmë. Kur Gilgameshi përpiqet të hyjë në dhomën e dasmës, Enkidu ia zë rrugën dhe ata përleshen. Pas një beteje të ashpër, Enkidu pranon forcën më të madhe të Gilgameshit dhe ata bëhen miq. Gilgameshi propozon një udhëtim në Pyllin e Kedrave për të vrarë gjysmëperëndinë përbindësh [[Humbaba]], me qëllim që të fitojë famë dhe lavdi. Pavarësisht paralajmërimeve të Enkidut dhe këshillit të pleqve, Gilgameshi nuk tërhiqet. ===== Pllaka e tretë ===== Pleqtë i japin Gilgameshit këshilla për udhëtimin. Gilgameshi viziton nënën e tij, Ninsunin, e cila kërkon mbështetjen dhe mbrojtjen e perëndisë së diellit {{ill|Shamash|en|Shamash}} për aventurën e tyre. Ninsuni e birëson Enkidun si të birin, ndërsa Gilgameshi lë udhëzime për qeverisjen e Urukut gjatë mungesës së tij. ===== Pllaka e katërt ===== [[File:Clay tablet, Epic of Gilgamesh, from Hattusa, Turkey. 13th century BCE. Neues Museum, Germany.jpg|thumb|Ëndrra e dytë e Gilgameshit gjatë udhëtimit për në Pyllin e Kedrave. Pllakë e Eposit të Gilgameshit nga {{ill|Hattusa|en|Hattusa}}, Turqi. Shekulli XIII p.e.s. {{ill|Neues Museum|en|Neues Museum}}, Gjermani.]] Gilgameshi dhe Enkidu udhëtojnë drejt {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest}}. Çdo disa ditë, ata ngrenë kamp në një mal dhe kryejnë një rit ëndrrash. Gilgameshi sheh pesë ëndrra të tmerrshme për male që shembën, stuhi, dema të egër dhe një zog që nxjerr zjarr nga goja. Megjithëse figurat e ëndrrave i ngjajnë përshkrimeve të mëparshme të Humbabës, Enkidu i interpreton ëndrrat si ogure të mira dhe mohon se pamjet e frikshme përfaqësojnë rojtarin e pyllit. Teksa i afrohen malit të kedrave, dëgjojnë Humbabën duke ulëritur dhe duhet të japin zemër njëri-tjetrit që të mos kenë frikë. ===== Pllaka e pestë ===== [[File:Tablet V of the Epic of Gligamesh.JPG|thumb|Pllaka V e ''Eposit të Gilgameshit'']] [[File:Reverse side of the newly discovered tablet V of the Epic of Gilgamesh. It dates back to the old Babylonian period, 2003-1595 BCE and is currently housed in the Sulaymaniyah Museum, Iraq.jpg|thumb|Ana e pasme e pllakës V të sapozbuluar të ''Eposit të Gilgameshit''. Ajo daton nga periudha e Babilonisë së Vjetër, 2003–1595 p.e.s., dhe ruhet aktualisht në {{ill|Muzeun e Sulejmanijes|en|Sulaymaniyah Museum}}, Irak.]] Heronjtë hyjnë në Pyllin e Kedrave. [[Humbaba]], rojtar i Pyllit të Kedrave, i fyen dhe i kërcënon. Ai e akuzon Enkidun për tradhti dhe betohet se do t’ia nxjerrë të brendshmet Gilgameshit e do t’ua hedhë mishin e tij zogjve. Gilgameshi ka frikë, por pas disa fjalëve inkurajuese nga Enkidu, nis beteja. Malet dridhen nga zhurma dhe qielli nxihet. Perëndia {{ill|Shamash|en|Shamash}} dërgon 13 erëra për ta lidhur Humbabën dhe ai kapet. Humbaba lutet për jetën e tij dhe Gilgameshit i vjen keq për të. Ai i ofron ta bëjë Gilgameshin mbret të pyllit, t’i presë drurët dhe të bëhet skllavi i tij. Enkidu, megjithatë, këmbëngul se Gilgameshi duhet ta vrasë Humbabën që ta përjetësojë famën e tij. Humbaba i mallkon të dy dhe Gilgameshi e vret me një goditje në qafë, si edhe vret shtatë bijtë e tij.<ref name=10.5615 /> Dy heronjtë presin shumë kedra, përfshirë një pemë gjigante që Enkidu planifikon ta kthejë në derë për tempullin e [[Enlili|Enlilit]]. Ata ndërtojnë një trap dhe kthehen në shtëpi përgjatë [[Lumi i Eufratit|Eufratit]], duke marrë me vete pemën gjigante dhe, ndoshta, kokën e Humbabës. ===== Pllaka e gjashtë ===== Gilgameshi i refuzon përparimet e perëndeshës {{ill|Ishtar|en|Ishtar}}, për shkak të keqtrajtimit që ajo u kishte bërë të dashurve të saj të mëparshëm, si {{ill|Dumuzi|en|Tammuz (deity)}}. Ishtari zemërohet dhe ia ndalon Gilgameshit hyrjen në E-Ana, duke i ndërhyrë në punët e tij. Ishtari i kërkon të atit, {{ill|Anu|en|Anu}}, të dërgojë Gulaanën, {{ill|Demi i Qiellit|en|Bull of Heaven}}, që të hakmerret për të. Kur Anu i hedh poshtë ankesat e saj, Ishtari kërcënon se do t’i {{ill|Të vdekurit e ringjallur|en|Undead|lt=ringjallë të vdekurit}}, të cilët do t’ua kalojnë në numër të gjallëve dhe do t’i përpinë, si edhe se do të ulërijë aq fort sa të dëgjohet në qiell e në tokë. Anu thotë se, po t’ia japë Demin e Qiellit, Uruku do të përballet me shtatë vjet zi buke. Ishtari i siguron ushqimet për shtatë vjet në këmbim të demit. Ishtari e çon Demin e Qiellit në Uruk dhe ai shkakton shkatërrime të mëdha. Demi pi pa u ngopur, ul nivelin e lumit Eufrat dhe than kënetat. Ai hap gropa të mëdha që gëlltitin 300 burra. Pa ndihmën e perëndive, Enkidu dhe Gilgameshi e vrasin dhe ia ofrojnë zemrën Shamashit. Kur Ishtari thërret me zë të lartë, Enkidu i hedh një nga këmbët e pasme të demit. Qyteti i Urukut feston, por Enkidu sheh një ëndërr ogurzezë për dështimin e tij të ardhshëm. ===== Pllaka e shtatë ===== Në ëndrrën e Enkidut, perënditë vendosin se njëri prej heronjve duhet të vdesë, sepse ata vranë Humbabën dhe Demin e Qiellit. Megjithë protestat e Shamashit, Enkidu dënohet me vdekje. Enkidu mallkon derën e madhe që kishte punuar për tempullin e Enlilit. Ai mallkon edhe gjahtarin dhe Shamhatin, që e nxorën nga egërsia. Shamashi i kujton Enkidut se si Shamhat e ushqeu dhe e veshi, si edhe e njohu me Gilgameshin. Shamashi i thotë se Gilgameshi do t’i bëjë nderime të mëdha në varrimin e tij dhe, i kapluar nga hidhërimi, do të endet në natyrë. Enkidu pendohet për mallkimet e tij dhe e bekon Shamhatin. Megjithatë, në ëndrrën e dytë ai e sheh veten të zënë rob e të çuar në [[Nëntoka|Nëntokë]], në një «shtëpi pluhuri» e errësire, banorët e së cilës hanë argjilë dhe vishen me pupla zogjsh, nën mbikëqyrjen e qenieve të frikshme. Për 12&nbsp;ditë, gjendja e Enkidut përkeqësohet. Më në fund, pas një vajtimi që nuk mundi të vdiste si hero në betejë, ai vdes. Në një varg të famshëm të eposit, Gilgameshi mbahet pas trupit të Enkidut dhe nuk pranon se ai ka vdekur, derisa një krimb i del nga hunda kufomës. ===== Pllaka e tetë ===== Gilgameshi mban një vajtim për Enkidun, ku u bën thirrje maleve, pyjeve, fushave, lumenjve, kafshëve të egra dhe gjithë Urukut të vajtojnë për mikun e tij. Duke kujtuar aventurat që përjetuan së bashku, Gilgameshi shkul flokët dhe rrobat nga hidhërimi. Ai porosit një statujë funerale dhe siguron dhurata varri nga thesari i tij, që Enkidu të pritet mirë në mbretërinë e të vdekurve. Mbahet një banket i madh, ku thesaret u ofrohen perëndive të Nëntokës. Pak para një ndërprerjeje në tekst, sugjerohet se një lumë po bllokohet, çka tregon për një varrim në shtratin e lumit, si në poemën përkatëse sumere, ''{{ill|Vdekja e Gilgameshit|en|Death of Gilgamesh}}''. ===== Pllaka e nëntë ===== [[File:Baylonianmaps.JPG|thumb|300px|Harta botërore e Babilonisë. Vijat më vertikale tregojnë [[Lumi i Eufratit|Eufratin]], ndërsa trekëndëshat malet në skajin e botës, përfshirë [[Mali Ararat|Araratin]], mbi të cilin doli në tokë Utnapishtimi, «Noeu». Rrathët e vegjël tregojnë qytet-shtete si Uruku, ndërsa brezi tregon gjarprin e detit të kripur të perëndeshës Tiamat.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=LUxFzh8r384 |title=The Babylonian Map of the World with Irving Finkel {{!}} Curator's Corner S9 Ep5 |date=2024-10-11 |last=The British Museum |access-date=2024-09-01 |via=YouTube |language=en}}</ref> Ajo, {{ill|Abzu|en|Abzu}} dhe Përmbytja ka të ngjarë të jenë burimet e [[Leviatani|Leviatanit]], një përbindësh kozmik detar që ha njerëz.]] Pllaka e nëntë nis me Gilgameshin që endet në natyrë i veshur me lëkura, duke vajtuar për Enkidun. Tashmë i frikësuar nga vdekja e vet, ai vendos të kërkojë {{ill|Utnapishtimin|en|Utnapishtim}} («I Largëti») dhe të mësojë sekretin e jetës së përjetshme. Utnapishtimi dhe gruaja e tij janë i vetmi çift njerëzish të krijuar artificialisht nga perënditë, të cilët u lejuan t’i mbijetonin Përmbytjes së Madhe dhe madje u pajisën me pavdekësi hyjnore si shpërblim për flijimet ushqimore që u bënë perëndive; prandaj, Utnapishtimi duket se është i njëjti me priftin e devotshëm [[Atra-Hasis]]. Gilgameshi kalon natën në një qafë mali dhe ndeshet me një tufë luanësh. Para se të flejë, ai lutet për mbrojtje te perëndia e hënës [[Nana|Sin]]. Pastaj zgjohet pas një ëndrre inkurajuese, vret luanët dhe i përdor lëkurat e tyre si veshje. Pas një udhëtimi të gjatë e të rrezikshëm, Gilgameshi arrin te dy majat binjake të malit {{ill|Mali Mashu|en|Mashu}} në skajin perëndimor të tokës. Ai ndeshet me tunelin e perëndisë së diellit {{ill|Shamash|en|Shamash}}, ku nuk kishte hyrë kurrë asnjë njeri, të ruajtur nga dy {{ill|Përbindëshi akrep|en|Scorpion man|lt=përbindësha akrepë}}, të cilët duket se janë çift i martuar. Mashkulli përpiqet ta bindë Gilgameshin të mos kalojë, por femra ndërhyn, shpreh dhembshuri për Gilgameshin dhe (sipas redaktorit të poemës, Benjamin Foster) e lejon të kalojë.{{sfn|Foster|2003}} Pasi hyn në hyrjen e tunelit, ai ndjek shtegun e Shamashit në errësirë të plotë dhe arrin vërtet te dalja lindore brenda 12 «orëve të dyfishta», pak para se ta zinte dielli dhe ta digjte të gjallë. I mahnitur, hyn në Kopshtin e Mrekullueshëm të Perëndive, një parajsë ku rriten pemë të mbushura me gurë të çmuar të shijshëm. ===== Tabela e dhjetë ===== Gilgameshi takon {{ill|Sidurin|en|Siduri}}, mbajtësen e pijetores. Në fillim, për shkak të pamjes së tij të çrregullt, ajo mendon se mund të jetë vrasës ose hajdut, por Gilgameshi i tregon qëllimin e udhëtimit të tij. Ajo përpiqet ta bindë të heqë dorë nga kërkimi, por e dërgon te {{ill|Urshanabi|en|Urshanabi}}, lundërtari që do ta ndihmojë të kalojë detin për te Utnapishtimi. Në një shpërthim të beftë zemërimi, Gilgameshi shkatërron hajmalitë prej guri që Urshanabi mban me vete. Gilgameshi ia tregon historinë e tij, por kur i kërkon ndihmë, Urshanabi i thotë se ai sapo ka shkatërruar sendet që mund t'i ndihmonin të kalonin Ujërat e Vdekjes, prekja e të cilave është vdekjeprurëse. Urshanabi e udhëzon Gilgameshin të presë 120 pemë dhe t'i bëjë shufra për lundrim. Kur mbërrijnë në ishullin ku jeton Utnapishtimi, Gilgameshi ia rrëfen historinë dhe i kërkon ndihmë. Utnapishtimi e qorton dhe i thotë se është e kotë të luftosh kundër fatit të përbashkët të njerëzve, sepse kështu zvogëlohen gëzimet e jetës. ===== Tabela e njëmbëdhjetë ===== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Gilgameshi dhe miti i përmbytjes|en|Gilgamesh flood myth}}}} [[File:Babylon's world view.jpg|thumb|300px|Zanafilla sumere e përshkruan {{ill|Abzun|en|Abzu}} si një oqean kozmik me ujë të ëmbël, që rrethon planetin tonë të krijuar në mes të tij; skica paraqet të njëjtën gjë si harta babilonase, por nga ana. Një flluskë ajri të frymëmarrshëm mbështillet rreth sipërfaqes së Tokës; malet e Libanit dhe të Zagrosit shërbejnë si shtylla të qiellit me ujë të ëmbël; ndërsa tuneli i mundëson [[Shamash|perëndisë së diellit]] të përshkojë natën rrugën nga perëndimi në lindje. Atje, pranë agimit dhe pijetores së Sidurit, ndodhet {{ill|Dilmuni|en|Dilmun}}, ishulli i Utnahpishtimit, ku Gilgameshi u zhyt në thellësi dhe gjeti bimën e jetës së përjetshme. Portat e ujit të vendosura në qiell janë një hollësi e rëndësishme: nëpërmjet tyre, perënditë, me aftësitë e tyre për të ndërtuar sisteme ujitjeje, mundën ta ujitnin Mesopotaminë me shi, por edhe të lëshonin përmbytjen e madhe.]] Gilgameshi vëren se Utnapishtimi nuk duket aspak ndryshe nga ai vetë dhe e pyet si e fitoi pavdekësinë. Utnapishtimi shpjegon se perënditë vendosën të dërgonin një përmbytje të madhe. Për ta shpëtuar, perëndia [[Enki]] i tha Utnapishtimit të ndërtonte një barkë. Ai i dha përmasat e sakta, e cila u vulos me katran dhe bitum. E gjithë familja e tij hipi në barkë bashkë me zejtarët dhe «të gjitha kafshët e fushës». Më pas shpërtheu një stuhi e dhunshme, që i bëri perënditë e tmerruara të tërhiqeshin në qiej. Ishtari vajtoi shkatërrimin e plotë të njerëzimit dhe perënditë e tjera qanë pranë saj. Stuhia zgjati gjashtë ditë e net; më pas, «të gjitha qeniet njerëzore u kthyen në argjilë». Utnapishtimi qan kur sheh shkatërrimin. Barka e tij ngec në {{ill|malin Nimush|en|Mount Nisir}} dhe ai lëshon një pëllumb, një dallëndyshe dhe një korb. Kur korbi nuk kthehet, ai hap barkën dhe i liron banorët e saj. Utnapishtimi u bën flijim perëndive, të cilët nuhasin aromën e këndshme dhe mblidhen rreth tij. Ishtari zotohet se, ashtu siç nuk do ta harrojë kurrë gjerdanin e shkëlqyer që i varet në qafë, do ta kujtojë gjithmonë këtë çast. Kur mbërrin Enlili, i zemëruar që ka të mbijetuar, ajo e dënon për nxitjen e përmbytjes. Edhe Enki e qorton për dërgimin e një ndëshkimi joproporcional. Enlili e bekon Utnapishtimin dhe gruan e tij, duke i shpërblyer me jetë të përjetshme. Kjo rrëfenjë përputhet kryesisht me historinë e përmbytjes që përmbyll ''Epin e {{nowrap|[[Atra-Hasis]]}}''.{{Sfn|George|2003|p=xxx}}{{Sfn|Brandão|2015|p=106}} Pika kryesore duket se është që, kur Enlili i dhuroi jetën e përjetshme, ky ishte një dhuratë e pashoqe. Si për ta vërtetuar këtë, Utnapishtimi e sfidon Gilgameshin të qëndrojë zgjuar gjashtë ditë e shtatë net. Gilgameshi e zë gjumi dhe Utnapishtimi e udhëzon gruan e tij të pjekë nga një bukë për secilën ditë që ai fle, në mënyrë që Gilgameshi të mos mund ta mohojë dështimin e tij për të qëndruar zgjuar. Gilgameshi, që kërkon të mposhtë vdekjen, nuk arrin dot as të mposhtë gjumin. Pasi e udhëzon Urshanabin, lundërtarin, të lajë Gilgameshin e ta veshë me rroba mbretërore, ata nisen drejt Urukut. Teksa po largoheshin, gruaja e Utnapishtimit i kërkon të shoqit t'i japë Gilgameshit një dhuratë lamtumire. Utnapishtimi i tregon se në fund të detit rritet një bimë e ngjashme me {{ill|Kulprën|en|Boxthorn|lt=kulprën}}, e cila do ta bëjë sërish të ri. Gilgameshi arrin ta marrë bimën duke lidhur gurë pas këmbëve, që të mund të ecë në fund të detit. Ai propozon të vërtetojë nëse bima ka aftësinë përtëritëse të hamendësuar, duke e provuar te një plak kur të kthehet në Uruk.{{Sfn|George|2003|p=98}} Kur Gilgameshi ndalon të lahet, një gjarpër ia vjedh bimën dhe, teksa largohet, ndërron lëkurën. Gilgameshi qan për kotësinë e përpjekjeve të tij, sepse tashmë e ka humbur çdo mundësi për pavdekësi. Ai kthehet në Uruk, ku pamja e mureve të saj të mëdha e shtyn ta lavdërojë këtë vepër të qëndrueshme para Urshanabit. ===== Tabela e dymbëdhjetë ===== Kjo tabelë është kryesisht një përkthim akadian i një poezie sumere më të hershme, «Gilgameshi dhe Bota e Nëndheshme» (e njohur edhe si «[[Gilgamesh, Enkidu dhe Bota e Nëndheshme]]» dhe me variante të tjera), megjithëse është sugjeruar se ajo rrjedh nga një version i panjohur i kësaj rrëfenje.{{Sfn|Dalley|2000|p=42}} Përmbajtja e kësaj tabele të fundit nuk përputhet me ato të tabelave të mëparshme: Enkidu është ende gjallë, megjithëse vdiq më herët në ep. Për shkak të kësaj mospërputhjeje, mungesës së lidhjes me tabelat e tjera dhe faktit se është pothuajse kopje e një versioni të mëparshëm, ajo është quajtur «shtojcë e panatyrshme» e epikës.<ref>{{Cite book |last=Maier |first=John R. |url=https://books.google.com/books?id=0Ok5WbdWi3QC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA136 |title=Gilgamesh: A reader |date=1997 |publisher=Bolchazy-Carducci Publishers |isbn=978-0-86516-339-3 |page=136 |access-date=2020-11-10 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074633/https://books.google.com/books?id=0Ok5WbdWi3QC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA136 |url-status=live |language=en}}</ref> Një tjetër sugjerim është se «qëllimi i saj, ndonëse trajtohet në mënyrë të vrazhdë, është t'i shpjegojë Gilgameshit (dhe lexuesit) fatet e ndryshme të të vdekurve në jetën e përtejme» dhe, në «një përpjekje të ngathët për të sjellë një përmbyllje»,<ref>{{Cite book |last1=Patton |first1=Laurie L. |url=https://books.google.com/books?id=OgsTmeRHpeUC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA306 |title=Myth and Method |last2=Doniger |first2=Wendy |date=1996 |publisher=University of Virginia Press |isbn=978-0-8139-1657-6 |page=306 |access-date=2020-11-10 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074626/https://books.google.com/books?id=OgsTmeRHpeUC&q=tablet+XII++++++the+Netherworld&pg=PA306 |url-status=live |language=en}}</ref> ajo lidh Gilgameshin e eposit me Gilgameshin, mbretin e Botës së Nëndheshme,<ref>{{Cite book |last=Kovacs |first=Maureen |title=The Epic of Gilgamesh |date=1989 |publisher=University of Stanford Press |isbn=978-0-8047-1711-3 |page=117 |language=en}}</ref> dhe shërben si «kurorëzim dramatik, me të cilin epika dymbëdhjetëtabelëshe përfundon në të njëjtën temë me të cilën nisi, atë të “të parit” (= të kuptuarit, zbulimit etj.)».<ref>{{Cite book |title=Zikir Šumim: Assyriological Studies Presented to F.R. Kraus on the Occasion of His Seventieth Birthday |date=1982 |isbn=978-90-6258-126-9 |editor-last=van Driel |editor-first=G. |page=131 |publisher=Brill Archive |editor-last2=Krispijn |editor-first2=Th. J. H. |editor-last3=Stol |editor-first3=M. |editor-last4=Veenhof |editor-first4=K. R. |language=en}}</ref> Gilgameshi i ankohet Enkidut se sende të ndryshme të tij (tabela nuk e sqaron saktësisht se cilat — përkthime të ndryshme përmendin një daulle dhe një top) kanë rënë në botën e nëndheshme. Enkidu ofrohet t'i kthejë. I gëzuar, Gilgameshi i tregon Enkidut se çfarë duhet dhe çfarë nuk duhet të bëjë në botën e nëndheshme nëse dëshiron të kthehet. Enkidu bën gjithçka që i ishte thënë të mos bënte. Bota e nëndheshme e mban aty. Gilgameshi u lutet perëndive që t'ia kthejnë mikun. Enlili dhe [[Suen|Sueni]] nuk përgjigjen, por Enkiu dhe Shamashi vendosin ta ndihmojnë. Shamashi çan tokën dhe fantazma e Enkidut del prej saj. Tabela përfundon me Gilgameshin që e pyet Enkidun se çfarë ka parë në botën e nëndheshme. === Versionet e Babilonisë së Vjetër === Ky version i eposit, i quajtur në disa fragmente ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'', përbëhet nga pllaka dhe fragmente me prejardhje të ndryshme dhe në gjendje të ndryshme ruajtjeje.{{Sfn|George|2003|pp=101–126}} Pjesa më e madhe e tij mbetet e paplotë: mungojnë disa pllaka, ndërsa ato që janë gjetur kanë lakuna të mëdha. Ato emërtohen sipas vendndodhjes së tyre të tanishme ose vendit ku u gjetën. ==== Pllaka e Pensilvanisë ==== Pllaka II e ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'' përputhet në një masë të madhe me pllakat I–II të versionit standard babilonas. Gilgameshi i tregon nënës së tij, Ninsunit, për dy ëndrra që kishte parë. Nëna ia shpjegon se ato paralajmërojnë ardhjen së shpejti të një shoku të ri në Uruk. Ndërkohë, Enkidu i egër kryen marrëdhënie seksuale me priftëreshën, të quajtur këtu Shamkatum. Ajo e zbut atë në shoqërinë e barinjve, duke i ofruar bukë dhe birrë. Enkidu i ndihmon barinjtë duke ruajtur delet. Ata udhëtojnë për në Uruk që të përballen me Gilgameshin dhe t’i japin fund abuzimeve të tij. Enkidu dhe Gilgameshi luftojnë, por Gilgameshi e ndërpret përleshjen. Më pas, Enkidu e lavdëron Gilgameshin. ==== Pllaka e Jeilit ==== Pllaka III e ''Më i madh se të gjithë mbretërit e tjerë'' përputhet pjesërisht me pllakat II–III të versionit standard babilonas. Për arsye të panjohura, Enkidu është i trishtuar (pllaka është pjesërisht e thyer). Për ta gëzuar, Gilgameshi i propozon të shkojnë në Pyllin e Pishave për të prerë pemë dhe për të vrarë Humbabën, të quajtur këtu Huwawa. Enkidu kundërshton, sepse e njeh Huwawën dhe është i vetëdijshëm për fuqinë e tij. Gilgameshi e bind Enkidun me disa fjalë inkurajuese, por Enkidu mbetet ngurrues. Ata përgatiten dhe thërrasin pleqtë. Edhe pleqtë kundërshtojnë, por, pasi Gilgameshi u flet, ata pranojnë ta lënë të shkojë. Pasi Gilgameshi i kërkon zotit të tij, Shamashit, mbrojtje dhe pasi ai dhe Enkidu pajisen, nisen me bekimin dhe këshillat e pleqve. ==== Fragmenti i Filadelfias ==== Ndoshta një version tjetër i përmbajtjes së Pllakës së Jeilit, praktikisht i pamundur për t’u rindërtuar. ==== Pllaka shkollore e Nipurit ==== Gjatë udhëtimit për në Pyllin e Kedrave dhe te Huwawa, Enkidu interpreton njërën nga ëndrrat e Gilgameshit. ==== Pllakat e Tel Harmalit ==== Fragmente nga dy versione ose pllaka të ndryshme tregojnë se si Enkidu interpreton njërën nga ëndrrat e Gilgameshit gjatë rrugës për në Pyllin e Kedrave, si dhe bisedën e tyre teksa hyjnë në pyll. ==== Pllaka e {{ill|Tell Ishçali|en|Tell Ishchali}} ==== Pasi e mposht Humbabën, Gilgameshi heq dorë nga vrasja e tij dhe e nxit Enkidun të gjuajë «shtatë aurat» e Humbabës. Enkidu e bind të godasë armikun e tyre. Pasi vrasin Humbabën dhe aurat, ata presin një pjesë të pyllit dhe zbulojnë vendbanimin e fshehtë të perëndive. Pjesa tjetër e pllakës është e thyer. Aurat nuk përmenden në versionin standard babilonas, por shfaqen në njërën prej poezive sumere si «bij». ==== Fragment i pjesshëm në Bagdad ==== Përputhet pjesërisht me prerjen e pemëve të përshkruar në pllakën e Ishçalit. ==== Pllaka e Siparit ==== Përputhet pjesërisht me pllakat IX–X të versionit standard babilonas. Gilgameshi vajton vdekjen e Enkidut, ndërsa endet në kërkim të pavdekësisë. Gilgameshi debaton me Shamashin për kotësinë e kërkimit të tij. Pas një lakune, Gilgameshi i flet {{ill|Siduri|en|Siduri}}t për kërkimin e tij dhe udhëtimin për të takuar Utnapishtimin, të quajtur këtu Uta-na’ishtim. Siduri përpiqet ta bindë Gilgameshin të heqë dorë nga kërkimi i pavdekësisë, duke e nxitur të kënaqet me gëzimet e thjeshta të jetës.<ref name="Mesopotamia: The Good Life" />{{Sfn|Brandão|2015|p=119}} Pas një lakune tjetër, Gilgameshi i copëton «njerëzit prej guri» dhe flet me lundërtarin Urshanabi, të quajtur këtu Sur-sunabu. Pas një bisede të shkurtër, Sur-sunabu i kërkon të gdhendë 300 rrema, në mënyrë që të kalojnë ujërat e vdekjes pa pasur nevojë për «njerëzit prej guri». Pjesa tjetër e pllakës mungon. Teksti i fragmentit të vjetër babilonas të Meissnerit, fragmenti më i madh i ruajtur i pllakës së Siparit, është përdorur për të rindërtuar forma të mundshme më të hershme të ''Eposit të Gilgameshit''. Është sugjeruar se «një formë e mëparshme e tregimit — edhe më e hershme se ajo që ruhet në fragmentin e Babilonisë së Vjetër — mund të ketë përfunduar me dërgimin e Gilgameshit sërish në Uruk nga Siduri...» dhe se «Utnapishtimi fillimisht nuk ishte pjesë e tregimit».<ref>Abusch, T. Gilgamesh's Request and Siduri's Denial. Part I: The Meaning of the Dialogue and Its Implications for the History of the Epic. |11.05&nbsp;MB ''The Tablet and the Scroll; Near Eastern Studies in Honor of William W. Hallo'', f. 1–14. Marrë më 2013-09-09.</ref> === Poezitë sumere === Janë ruajtur pesë tregime për Gilgameshin në formën e poezive më të vjetra në [[Gjuha sumere|gjuhën sumere]].{{Sfn|George|2003|pp=141–208}} Këto ka të ngjarë të jenë qarkulluar më vete, e jo si pjesë e një eposi të bashkuar. Disa nga emrat e personazheve kryesore në këto poezi ndryshojnë pak nga emrat e mëvonshëm akadë; për shembull, në vend të «Gilgamesh» shkruhet «Bilgames», dhe ka disa dallime në tregimet themelore, siç është fakti që Enkidu është shërbëtori i Gilgameshit në versionin sumer: # ''{{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest|lt=Gilgameshi dhe Huwawa}}'' (incipit: ''Zotëria shkoi te Mali i të Gjallit'') dhe ''Hej, urra!'' i përgjigjen episodit të Pyllit të Kedrave (pllakat II–V të versionit standard babilonas). Gilgameshi dhe Enkidu udhëtojnë me burra të tjerë drejt Pyllit të Kedrave. Atje, i zënë në kurth nga Huwawa, Gilgameshi e mashtron atë — me ndihmën e Enkidut në njërin prej versioneve — që të heqë dorë nga aurat e tij, e kështu të humbasë fuqinë. # ''{{ill|Demi i Qiellit|en|Bull of Heaven|lt=Gilgameshi dhe Demi i Qiellit}}'' (incipit: ''Hero në betejë'') i përgjigjet episodit të Demit të Qiellit (pllaka VI e versionit akad, standard babilonas). Oreksi i pangopur i Demit shkakton thatësirë dhe vështirësi në vend, ndërsa Gilgameshi bën gosti. Lugal-gabagal e bind të përballet me Demin, të cilin e sulmon bashkë me Enkidun. # ''{{ill|Gilgameshi dhe Aga|en|Gilgamesh and Aga}}'' (incipit: ''Lajmëtarët e {{ill|Agës|en|Aga of Kish|lt=Agës}}'' ose ''Akka-s'') nuk ka episod përkatës në epos, por temat e mëshirës ndaj robërve dhe të këshillave nga pleqtë e qytetit shfaqen edhe në versionin standard babilonas të tregimit të Humbabës. Në poemë, Uruku përballet me një rrethim nga ushtria e Kishit, e udhëhequr nga mbreti Akka, të cilin Gilgameshi e mposht dhe e fal.<ref>{{Cite book |last1=Katz |first1=Dina |title=Gilgamesh and Akka |date=1993 |publisher=Brill |isbn=978-90-72371-67-6 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=bCn5-COYETwC&pg=PA14 |language=en |access-date=2020-04-26 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074653/https://books.google.com/books?id=bCn5-COYETwC&pg=PA14 |url-status=live}}</ref> # ''{{ill|Gilgameshi, Enkidu dhe Bota e Nëndheshme|en|Gilgamesh, Enkidu, and the Netherworld}}'' (incipit: ''Në ato ditë, në ato ditë të largëta'') është burimi i përkthimit akad, të përfshirë si pllaka XII në versionin standard babilonas, i cili rrëfen udhëtimin e Enkidut në Botën e Nëndheshme. Është gjithashtu burimi kryesor i informacionit për {{ill|Zanafilla e Eridu-së|en|Eridu Genesis}} dhe tregimin e «{{ill|Pemës Huluppu|en|Inanna#Huluppu Tree|lt=Pemës ''Huluppu'' të Inannës}}».<ref>{{Cite book |last=Kramer |first=Samuel Noah |date=1972 |orig-year=1944 |title=Sumerian Mythology: A Study of Spiritual and Literary Achievement in the Third Millennium B.C. |publisher=University of Pennsylvania Press |location=Philadelphia, Pennsylvania |isbn=978-0-8122-1047-7 |pages=30–41 |edition=Revised |language=en}}</ref> # ''{{ill|Vdekja e Gilgameshit|en|Death of Gilgamesh}}'' (incipit: ''Demi i madh i egër është shtrirë''), poemë për vdekjen dhe varrimin e Gilgameshit, si dhe shugurimin e tij si gjysmëperëndi që mbretëron dhe jep gjykime mbi të vdekurit. Pasi sheh në ëndërr se si perënditë vendosin fatin e tij pas vdekjes, Gilgameshi kërkon këshilla, përgatit varrimin e vet dhe u dhuron dhurata perëndive. Pas vdekjes, ai varroset nën Eufrat, i cili devijohet nga shtrati i tij dhe më pas kthehet në të. === Përkthimet === Përkthimi i parë i drejtpërdrejtë në arabisht nga pllakat origjinale u botua në vitet 1960 nga arkeologu irakian {{ill|Taha Baqir|en|Taha Baqir}}.<ref>{{cite book |last1=Helle |first1=Sophus |title=Gilgamesh: A New Translation of the Ancient Epic |date=2021 |publisher=Yale University Press |page=144 |quote=Taha Baqir published the first Arabic translation of Gilgamesh in 1962 |language=en}}</ref> Arkeologia dhe parahistoriania britanike {{ill|Nancy Katharine Sandars|en|Nancy Sandars}} botoi më 1960 një përkthim popullor të ''The Epic of Gilgamesh''.<ref>''The Epic of Gilgamesh'' Translated with an Introduction by N.K. Sandars. Harmondsworth, Penguin Books, 1960, revised edition 1964. ISBN 0-14-044100-X</ref> Sandars ishte studiues e pavarur dhe nuk punoi kurrë si akademike universitare. Më 1992, {{ill|David Ferry|en|David Ferry (poet)}} botoi ''Gilgamesh: A New Rendering in English Verse'' me shtëpinë botuese {{ill|Farrar, Straus and Giroux|en|Farrar, Straus and Giroux}}.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://us.macmillan.com/books/9780374523831/gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |website=Macmillan Publishers |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ferry |first=David |url=http://archive.org/details/gilgameshnewrend0000ferr |title=Gilgamesh : a new rendering in English verse |date=1992 |publisher=New York : Farrar, Straus, and Giroux |others=Internet Archive |isbn=978-0-374-16227-6 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dirda |first=Michael |date=1993-01-03 |title=CLASSICS AND CONTEMPORATIES |url=https://www.washingtonpost.com/archive/entertainment/books/1993/01/03/classics-and-contemporaties/d022b7f6-6fcc-4733-afe6-1f21d9b1d394/ |access-date=2026-09-03 |work=The Washington Post |language=en |issn=0190-8286}}</ref><ref>{{Cite web |last=Peseroff |first=Joyce |title=Gilgamesh, by David Ferry |url=https://pshares.org/issue-article/rev-gilgamesh-david-ferry/ |access-date=2026-09-03 |website=Ploughshares |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ferry |first=David |title=from Gilgamesh: Tablet 1 |url=https://www.poetryfoundation.org/poems/57374/gilgamesh-tablet-1 |access-date=2026-09-03 |website=The Poetry Foundation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-05-31 |title=Paying (Homage to) the Ferryman - A. E. Stallings - Literary Matters |url=https://www.literarymatters.org/13-3-paying-homage-to-the-ferryman/ |access-date=2026-09-03 |language=en}}</ref> ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts'' i {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}} është një përkthim modern përfundimtar në anglisht. Ky botim kritik në dy vëllime u botua nga [[Oxford University Press]] më 2003. Në një recension të librit, studiuesja e Kembrixhit {{ill|Eleanor Robson|en|Eleanor Robson}} pohon se vepra e George është punimi kritik më i rëndësishëm mbi Gilgameshin në 70 vitet e fundit.<ref name="Bryn Mawr Classical Review">{{Cite journal |last=Mawr |first=Bryn |date=2004-04-21 |title=Bryn Mawr Classical Review 2004.04.21 |url=http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-04-21.html |journal=Bryn Mawr Classical Review |access-date=2017-10-18 |archive-date=2017-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710162042/http://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004-04-21.html |url-status=live |language=en}}</ref> George shqyrton gjendjen e materialit që ka mbijetuar dhe ofron një shpjegim pllakë pas pllake, së bashku me përkthimin paralel në dy gjuhë. Më 2004, {{ill|Stephen Mitchell|en|Stephen Mitchell (translator)}} botoi një përkthim që përfshin komente lidhur me [[Lufta e Irakut|Luftën e Irakut]] të vitit 2003.<ref>{{Cite news |date=2004-10-15 |title=From Gilgamesh Book 1 translated by Stephen Mitchell |url=https://www.theguardian.com/books/2004/oct/16/featuresreviews.guardianreview32 |access-date=2026-09-03 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |last=Connolly |first=Joy |date=2004-12-05 |title='Gilgamesh': The Iraq War, 2500 B.C. |url=https://www.nytimes.com/2004/12/05/books/review/gilgamesh-the-iraq-war-2500-bc.html?unlocked_article_code=1.-VA.UPeJ.bBF0hDXoN8xW&smid=url-share |access-date=2026-09-03 |work=The New York Times |language=en |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |last=Fenton |first=James |date=2004-11-06 |title=Signs of the times |url=https://www.theguardian.com/books/2004/nov/06/featuresreviews.guardianreview15 |access-date=2026-09-03 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Miller |first=John J. |title=The world’s first story |url=https://newcriterion.com/article/the-worlds-first-story/ |access-date=2026-09-03 |website=The New Criterion |language=en}}</ref> Në një recension nga {{ill|Mark Jarman|en|Mark Jarman}}, Jarman thotë se «Kur përpiqet të tërheqë paralele midis veprimeve të heronjve, Gilgameshit dhe Enkidu-së, dhe SHBA-së, paralelet nuk kanë kuptim».<ref>{{Cite journal |last=Jarman |first=Mark |date=2005-01-01 |title=When the Light Came on: The Epic Gilgamesh |journal=The Hudson Review |volume=58 |issue=2 |pages=329–34 |jstor=30044781 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=rrrWd4MsVIAC |title=Gilgamesh: A New English Version |date=2010 |orig-year=2004 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-7432-6169-2 |access-date=2012-11-09 |language=en}}</ref> Derrek Hines botoi një përkthim me shtëpinë botuese {{ill|Penguin Random House|en|Penguin Random House}} në vitin 2004.<ref>{{Cite web |last=Hines |first=Derrek |title=Gilgamesh |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/80316/gilgamesh-by-derrek-hines/ |access-date=2026-09-03 |website=PenguinRandomHouse.com |language=en-US}}</ref><ref name=":1" /> {{ill|Stanley Lombardo|en|Stanley Lombardo}} botoi një përkthim në vitin 2019 me {{ill|Hackett Publishing Company|en|Hackett Publishing Company}}.<ref>{{Cite journal |last=Foster |first=Benjamin R. |title=Review of: Gilgamesh |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2019/2019.07.63/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |issn=1055-7660 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=On the Epic of Gilgamesh |url=https://newbooksnetwork.com/126-on-the-epic-of-gilgamesh |access-date=2026-09-08 |website=New Books Network |language=en}}</ref> Në vitin 2021, u botua një përkthim nga Sophus Helle, nga Yale University Press.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://yalebooks.yale.edu/9780300268096/gilgamesh |access-date=2022-10-19 |website=Yale University Press |language=en-US |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074627/https://yalebooks.yale.edu/book/9780300268096/gilgamesh/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kriss |first=Sam |date=2022-08-04 |title=Nothing But Wind |url=https://thelampmagazine.com/blog/nothing-but-wind |access-date=2026-09-03 |website=The Lamp Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Macfarlane |first=Robert |date=2022-10-20 |title=A Fireball from the Sands |url=https://www.nybooks.com/articles/2022/10/20/a-fireball-from-the-sands-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |work=The New York Review of Books |language=en |volume=69 |issue=16 |issn=0028-7504}}</ref><ref>{{Cite web |last=Helle |first=Sophus |date=2022-04-22 |title=Climate Change: From Gilgamesh to Hitchhiker’s Guide to the Galaxy |url=https://themarginaliareview.com/climate-change-from-gilgamesh-to-hitchhikers-guide-to-the-galaxy/ |access-date=2026-09-03 |website=The Marginalia Review of Books |language=en-US}}</ref> Në vitin 2026, {{ill|Simon Armitage|en|Simon Armitage}} botoi ''Gilgamesh: A New Verse Translation'' me shtëpinë botuese {{ill|W. W. Norton & Company|en|W. W. Norton & Company}}.<ref>{{Cite web |title=Gilgamesh |url=https://wwnorton.com/books/9781631496684 |access-date=2026-09-03 |website=wwnorton.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Giraldi |first=William |date=2026-04-24 |title=‘Gilgamesh’ Review: Love and Death in Mesopotamia |url=https://www.wsj.com/arts-culture/books/gilgamesh-review-love-and-death-in-mesopotamia-c9600fb3?st=pyN7Md&reflink=desktopwebshare_permalink |access-date=2026-09-03 |work=Wall Street Journal |language=en-US |issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web |last=Liney |first=Nicolas |date=2026-05-03 |title=The Epic of the Fear of Death |url=https://lareviewofbooks.org/article/gilgamesh-new-verse-translation-simon-armitage-hero-epic |access-date=2026-09-03 |website=Los Angeles Review of Books |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Eppiheimer |first=Melissa |title=Simon Armitage on Translating Gilgamesh - Pittsburgh Review of Books |url=https://pghrev.com/simon-armitage-on-translating-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spector |first=Jordan |date=2026-03-02 |title=Beginning to End: A Review of Simon Armitage’s New Translation of Gilgamesh |url=https://www.asymptotejournal.com/blog/2026/03/02/beginning-to-end-a-review-of-simon-armitages-new-translation-of-gilgamesh/ |access-date=2026-09-03 |website=Asymptote Journal |language=en}}</ref> Historia e përkthimit dhe e pritjes së poemës u trajtua nga poeti {{ill|Michael Schmidt|en|Michael Schmidt (poet)}} në librin e tij ''Gilgamesh: The Life of a Poem''.<ref>{{Cite book |last=Schmidt |first=Michael |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvdtpk87 |title=Gilgamesh: The Life of a Poem |date=2019 |publisher=Princeton University Press |doi=10.2307/j.ctvdtpk87 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Review |first=The Manchester |date=2019-12-04 |title=Michael Schmidt {{!}} Gilgamesh, the Life of a Poem {{!}} reviewed by David Cooke |url=http://www.themanchesterreview.co.uk/?p=11116 |access-date=2026-09-03 |website=The Manchester Review |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Butler |first=John |date=2019-09-26 |title="Gilgamesh: The Life of a Poem" by Michael Schmidt |url=https://asianreviewofbooks.com/gilgamesh-the-life-of-a-poem-by-michael-schmidt/ |access-date=2026-09-03 |website=Asian Review of Books |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gullette |first=David |date=2019-10-16 |title=Book Review: "Gilgamesh: The Life of a Poem" - A Dazzling Study of the Oldest Long Poem in the World - The Arts Fuse |url=https://artsfuse.org/189410/book-review-gilgamesh-the-life-of-a-poem-a-dazzling-study-of-the-oldest-long-poem-in-the-world/ |access-date=2026-09-03 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Falconer |first=Kirsty Jane |title=Enkidu |url=https://www.the-tls.com/regular-features/in-brief/gilgamesh-the-life-of-a-poem-by-michael-schmidt-book-review-kirsty-jane-falconer |access-date=2026-09-03 |website=TLS |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Acocella |first=Joan |date=2019-10-07 |title=How to Read “Gilgamesh” |url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/10/14/how-to-read-gilgamesh |access-date=2026-09-10 |work=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}</ref> == Ndikimi i mëvonshëm == === Marrëdhënia me Biblën === Tema, elemente të subjektit dhe personazhe të ndryshme të [[Bibla hebreje|Biblës hebreje]] janë lidhur me ''Epin e Gilgameshit''{{Snd}}veçanërisht rrëfimet për [[Kopshti i Edenit|Kopshtin e Edenit]], këshillat nga ''[[Libri i Predikuesit]]'' dhe [[Tregimi i përmbytjes i Zanafillës]]. ==== Kopshti i Edenit ==== Paralelet mes rrëfimeve të Enkidut dhe Shamhatit, nga njëra anë, dhe Adamit e Evës, nga ana tjetër, janë vënë re prej kohësh nga studiuesit.<ref>{{Cite book |last=Gmirkin |first=Russell |title=Berossus and Genesis, Manetho and Exodus.. |date=2006 |publisher=Continuum |page=103 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Blenkinsopp |first=Joseph |title=Treasures old and new.. |date=2004 |publisher=Eerdmans |pages=93–95 |language=en}}</ref> Në të dyja rrëfimet, një hyjni krijon një njeri nga dheu dhe ai jeton në natyrë. Njeriu njihet me një grua të së njëjtës natyrë, e cila e tundon. Në të dyja historitë, burri pranon ushqim nga gruaja, mbulon lakuriqësinë dhe duhet të largohet nga shtëpia e dikurshme, pa mundur të kthehet. Një tjetër pikë ngjashmërie është prania e një gjarpri që ia vjedh heroit një bimë të pavdekësisë, më vonë në epikë. Megjithatë, mes dy rrëfimeve ka një dallim të madh: ndërsa Enkidu pendohet që u josh larg natyrës, kjo është e përkohshme. Pasi hyu Shamash e qorton për mosmirënjohje, Enkidu tërhiqet nga fjalët e tij dhe vendos t’i japë bekimin e fundit gruas që e joshi, para se të vdesë. Kjo ndryshon nga Adami, rrëzimi i të cilit nga hiri hyjnor paraqitet kryesisht si ndëshkim për mosbindjen ndaj Zotit dhe si pasojë e pashmangshme e humbjes së pafajësisë rreth së mirës dhe së keqes. ==== Këshilla nga libri i Predikuesit ==== Disa studiues sugjerojnë se autori i ''[[Libri i Predikuesit|Librit të Predikuesit]]'' huazoi drejtpërdrejt këshillat e {{ill|Siduri|en|Siduri}}t.<ref>{{Cite book |last=Van Der Torn |first=Karel |title=Bible Review |year=2000 |volume=16 |pages=22ff |chapter=Did Ecclesiastes copy Gilgamesh? |access-date=2017-10-18 |chapter-url=https://www.baslibrary.org/bible-review/16/1/9 |archive-date=2021-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204140553/https://www.baslibrary.org/bible-review/16/1/9 |url-status=live |language=en}}</ref> Një fjalë e urtë e rrallë për forcën e një litari me tri fije, «litari me tri fije nuk këputet lehtë», gjendet në të dy librat. {{Citim i duhur|date=November 2019}} ==== Përmbytja e Noas ==== {{ill|Andrew R. George|en|Andrew R. George}} pohon se rrëfimi i Zanafillës për përmbytjen përputhet aq shumë me atë të Gilgameshit, saqë «pak veta dyshojnë» se ai rrjedh nga një rrëfim mesopotamian.{{Sfn|George|2003|pp=70ff}} Veçanërisht bie në sy mënyra se si rrëfimi i Zanafillës ndjek tregimin e përmbytjes te ''Gilgameshi'' «pikë për pikë dhe në të njëjtin rend», edhe pse historia lejonte alternativa të tjera.<ref>{{Cite book |last=Rendsburg |first=Gary |date=2007 |title=Gilgamesh and the world of Assyria |chapter=The Biblical flood story in the light of the ''Gilgamesh'' flood account |editor-last=Azize |editor-first=J |editor2-last=Weeks |editor2-first=N |publisher=Peters |page=117 |language=en}}</ref> Në një koment të Torës të vitit 2001, botuar në emër të Lëvizjes Konservatore të Judaizmit, studiuesi rabinik {{ill|Robert Wexler|en|Robert Wexler (rabbi)}} tha: «Përfundimi më i mundshëm që mund të nxjerrim është se si Zanafilla, ashtu edhe Gilgameshi i morën materialet e tyre nga një traditë e përbashkët mesopotamiane rreth përmbytjes. Më pas, këto rrëfime u ndanë teksa u ritreguan.»<ref>{{Cite book |last=Wexler |first=Robert |title=Ancient Near Eastern Mythology |date=2001 |language=en}}</ref> {{ill|Ziusudra|en|Ziusudra}}, {{ill|Utnapishtim|en|Utnapishtim}} dhe [[Noa]] janë përkatësisht heronjtë e legjendave sumere, akadiane dhe biblike të përmbytjes në [[Lindja e Lashtë e Afërt|Lindjen e Lashtë të Afërt]]. ==== Paralele të tjera biblike ==== Shumë personazhe të epikës kanë paralele biblike. Më së shumti, {{ill|Ninti|en|Ninti}}, hyjnesha sumere e jetës, u krijua nga brinja e [[Enki]]t për ta shëruar pasi ai kishte ngrënë lule të ndaluara. Sipas një sugjerimi, kjo histori shërbeu si bazë për rrëfimin e [[Eva]]s, e krijuar nga brinja e [[Adami|Adamit]] në [[Libri i Zanafillës|Librin e Zanafillës]].<ref name="Meagher 1995">{{Cite book |last=Meagher |first=Robert Emmet |title=The meaning of Helen: in search of an ancient icon |date=1995 |publisher=Bolchazy-Carducci Pubs (IL) |isbn=978-0-86516-510-6 |location=United States |url-access=registration |url=https://archive.org/details/meaningofhelenin0000meag |language=en}}</ref> Esther J. Hamori, në veprën ''Echoes of Gilgamesh in the Jacob Story'', gjithashtu pohon se rrëfimi i {{ill|Jakobit dhe Esaut|en|Jacob and Esau}} ka paralele me ndeshjen e mundjes mes Gilgameshit dhe Enkidut.<ref>{{Cite journal |last=Hamori |first=Esther J. |s2cid=161293144 |date=Winter 2011 |title=Echoes of Gilgamesh in the Jacob Story |journal=Journal of Biblical Literature |volume=130 |issue=4 |pages=625–42 |doi=10.2307/23488271 |jstor=23488271 |language=en}}</ref> ==== Libri i Gjigantëve ==== Gilgameshi përmendet në një version të ''[[Libri i Gjigantëve|Librit të Gjigantëve]]'', i cili lidhet me [[Enoku 1|Librin e Enokut]]. Versioni i Librit të Gjigantëve i gjetur në [[Kumran]] përmend heroin sumer Gilgamesh dhe përbindëshin Humbaba, së bashku me Vëzhguesit dhe gjigantët.<ref>{{Cite web |url=https://www.st-andrews.ac.uk/divinity/rt/otp/abstracts/bgiants/ |title=Old Testament Pseudepigrapha – Just another WordPress @ St Andrews site |access-date=2019-05-02 |archive-date=2021-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912214104/https://otp.wp.st-andrews.ac.uk/ |url-status=dead |language=en}}</ref> === Ndikimi te Homeri === Shumë studiues kanë vënë në dukje tema, episode dhe vargje të ndryshme që tregojnë se ''Epi i Gilgameshit'' pati ndikim të konsiderueshëm në të dyja poemat epike që i atribuohen [[Homeri]]t. Sipas Tzvi Abuschut nga Universiteti Brandeis, poema «bashkon fuqinë dhe tragjedinë e ''[[Iliada|Iliadës]]'' me udhëtimet dhe mrekullitë e ''[[Odiseja|Odisesë]]''. Ajo është vepër aventureske, por njëherazi edhe meditim mbi disa çështje themelore të ekzistencës njerëzore.»<ref>{{Cite journal |last=Abusch |first=Tzvi |date=December 2001 |title=The Development and Meaning of the Epic of Gilgamesh: An Interpretive Essay |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=121 |issue=4 |pages=614–22 |doi=10.2307/606502 |jstor=606502 |language=en}}</ref> {{ill|Martin Litchfield West|en|Martin Litchfield West}}, në librin e tij ''The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth'', hamendëson se kujtimi për Gilgameshin mund t’u ketë mbërritur grekëve përmes një poeme të humbur për Herakliun.<ref>{{Cite book |last=West |first=Martin Litchfield |title=The East Face of Helicon: West Asiatic Elements in Greek Poetry and Myth |date=2003 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815221-7 |location=Oxford |pages=334–402 |oclc=441880596 |orig-year=1997 |language=en}}</ref>{{Sfn|Lins Brandão|2019|p=22}} === Legjendat e Aleksandrit === Në ''{{ill|Romanca e Aleksandrit|en|Alexander Romance}}'' dhe në shumë {{ill|legjenda e Aleksandrit të Madh|en|Alexander the Great in legend|lt=legjenda të mëvonshme për Aleksandrin e Madh}}, Aleksandri niset në kërkim të {{ill|Shatërvani i Rinisë|en|Fountain of Youth|lt=Shatërvanit të Jetës}} për t’u bërë i pavdekshëm. Kjo u frymëzua nga mitet për kërkimin e Gilgameshit për rininë e përjetshme, përballë vdekshmërisë së tij; pavarësisht ndikimit, ka dy dallime kryesore. Së pari, Gilgameshi kërkon bimën e rinisë, ndërsa Aleksandri kërkon ujin e jetës. Së dyti, motivi i gjarprit që ndërron lëkurën në legjendën e Gilgameshit zëvendësohet në legjendën e Aleksandrit nga një peshk që kthehet në jetë pasi lahet në shatërvan. Këto dallime u shkaktuan nga ndikimi i krishterë në përshtatjen e legjendave të Gilgameshit.<ref>{{Cite journal |last=Tesei |first=Tommaso |date=2010 |title=Survival and Christianization of the Gilgamesh Quest for Immortality in the Tale of Alexander and the Fountain of Life |url=https://www.jstor.org/stable/43927088 |journal=Rivista degli studi orientali |volume=83 |issue=1/4 |pages=417–440 |jstor=43927088 |issn=0392-4866 |language=en}}</ref> === Në kulturën popullore === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gilgameshi në kulturën popullore|en|Gilgamesh in popular culture}}}} ''Epi i Gilgameshit'' ka frymëzuar shumë vepra të letërsisë, artit dhe muzikës.<ref>{{Cite book |last=Ziolkowski |first=Theodore |url=https://archive.org/details/gilgameshamongus00ziol |title=Gilgamesh Among Us: Modern Encounters With the Ancient Epic |year=2011 |publisher=Cornell Univ Pr |isbn=978-0-8014-5035-8 |author-link=Theodore Ziolkowski |language=en}}</ref><ref name="berfrois">{{Cite web |url=http://www.berfrois.com/2011/11/theodore-ziolkowski-gilgamesh |title=Gilgamesh: An Epic Obsession |last=Ziolkowski |first=Theodore |author-link=Theodore Ziolkowski |date=2011-11-01 |publisher=Berfrois |access-date=2017-10-18 |archive-date=2016-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161002040838/http://www.berfrois.com/2011/11/theodore-ziolkowski-gilgamesh/ |url-status=live |language=en}}</ref> Vetëm pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] epopeja e Gilgameshit arriti te publiku modern dhe vetëm pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] u trajtua në zhanre të ndryshme.<ref name="berfrois" /> Filmi anime i vitit 1997 i {{ill|Hajao Mijazaki|en|Hayao Miyazaki|lt=Hajaos Mijazakit}}, ''{{ill|Princesha Mononoke|en|Princess Mononoke}}'', bazohet pjesërisht në episodin e {{ill|Pylli i Kedrave|en|Cedar Forest|lt=Pyllit të Kedrave}} në ''Epin e Gilgameshit''.<ref>{{Cite journal |title=On ''Princess Mononoke'' |journal=Obirin Review of International Studies |last=Tetsuo |first=Ōta |date=2005-03-31 |url=https://obirin.repo.nii.ac.jp/records/1562 |volume=17 |pages=8–10 |publisher=Obirin University |issn=0916-2690 |access-date=2026-09-28 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == {{Div col |colwidth = 30em }} * {{ill|Lista e objekteve arkeologjike biblike|en|List of artifacts in biblical archaeology}} * {{ill|Lista e personazheve në Epin e Gilgameshit|en|List of characters in Epic of Gilgamesh}} * {{ill|Letërsia babilonase|en|Babylonian literature}} * {{ill|Gjedhët në fe|en|Cattle in religion}} * {{ill|Zanafilla e Eridu-së|en|Eridu Genesis}} * {{ill|Letërsia sumere|en|Sumerian literature}} {{Div col end}} == Shënime == {{Notelist-lr}} == Referime == {{Reflist}} === Burimet === {{Refbegin}} * {{Cite book |translator=Andrew R. George |year=2003 |orig-year=1999 |title=The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian |edition=reprinted |publisher=Penguin Books |location=London, England |isbn=0-14-044919-1 |url=https://archive.org/details/isbn_9780140449198 |url-access=registration |oclc=901129328 |ref={{Harvid|George|2003}} |language=en}} * {{Cite book |translator=Benjamin R. Foster |url=https://archive.org/details/isbn_9780393975161 |title=The Epic of Gilgamesh |year=2001 |publisher=W.W. Norton & Company |isbn=978-0-393-97516-1 |location=New York, NY |ref={{Harvid|Foster|2003}} |language=en}} * {{Cite journal |url=http://eoi.citefactor.org/10.11248/ehum.v8i1.1545 |title=Como se faz um herói: as linhas de força do poema de Gilgámesh |language=pt-br |last=Brandão |first=Jacyntho Lins |year=2015 |journal=E-hum |volume=8 |number=1 |doi=10.11248/ehum.v8i1.1545 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719021827/https://revistas.unibh.br/dchla/article/download/1545/892 |archivedate=2020-07-19 |url-status=live |pages=104–121 |doi-broken-date=30 August 2026 |place=Belo Horizonte}} ([[:s:pt:Como se faz um Herói|Wikisource në portugalisht]]. [https://archive.org/details/1545-5226-2-pb Internet Archive]) * {{Cite journal |url=https://seer.ufu.br/index.php/artcultura/article/view/50156/26715 |title=A "Epopeia Gilgamesh" é uma epopeia? |journal=ArtCultura |volume=21 |number=38 |pages=9–24 |year=2019 |first=J. |last=Lins Brandão |doi=10.14393/artc-v21-n38-2019-50156 |s2cid=202426524 |language=pt-br |place=Uberlândia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211217121305/https://seer.ufu.br/index.php/artcultura/article/download/50156/26715/207520 |archivedate=2021-12-17 |url-status=live|doi-access=free}} ([https://archive.org/details/revista-ac-art-cultura-38-9-24-jacyntho 20211225 Internet Archive]) * {{Cite book |title=Myths from Mesopotamia: Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-953836-2 |editor-last=Dalley |editor-first=Stephanie |editor-link=Stephanie Dalley |language=en}} * {{Cite book |last=Tigay |first=Jeffrey H. |year=1982 |title=The Evolution of the Gilgamesh Epic |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-7805-7 |url=https://books.google.com/books?id=HzYOAAAAYAAJ |access-date=2020-04-17 |archive-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712074631/https://books.google.com/books?id=HzYOAAAAYAAJ |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |title=Ele que o abismo viu |language=pt-br |editor=Sin-leqi-unninni |translator=Jacyntho Lins Brandão |pages=320 |date=2020 |publisher=Autêntica |isbn=978-85-513-0283-5 |url=https://books.google.com/books?id=OolDDwAAQBAJ |ref={{Harvid|Brandão|2020}} |edition=1 |orig-year=2017 |access-date=2023-03-19 |archive-date=2023-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321191113/https://books.google.com/books?id=OolDDwAAQBAJ |url-status=live}} {{Refend}} == Lexim i mëtejshëm == ===Përkthime të kohëve të fundit dhe përkthime shkencore=== * Foster, Benjamin R. (2019) ''The Epic of Gilgamesh'', botimi i dytë. New York: W.W. Norton. {{ISBN|978-0-393-64398-5}} * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. {{ISBN|978-0-140-44919-8}} (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit dhe lexuesit e përgjithshëm) * Helle, Sophus. (2021). ''Gilgamesh: A New Translation of the Ancient Epic''. New Haven: Yale University Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * {{cite book |last=Parpola |first=Simo |title=The Standard Babylonian, Epic of Gilgamesh |year=1997 |publisher=The Neo-Assyrian Text Corpus Project |others=Mikko Luuko and Kalle Fabritius |isbn=978-951-45-7760-4 |author-link=Simo Parpola |language=en}}: (Vëllimi 1) në origjinalin kuneiform akad dhe në transliterim; komentari dhe fjalori janë në anglisht. (Përkthim për studiuesit dhe lexuesit e përgjithshëm) * {{ill|Armitage, Simon|en|Simon Armitage}} (2026). ''Gilgamesh: A New Verse Translation.'' New York City: Liveright; ISBN 978-1631496684. ===Përkthime të tjera=== * {{ill|Gardner, John|en|John Gardner (American writer)}}; Maier, John (1984). ''Gilgamesh: Translated from the Sin-Levi-Unninni Version''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-394-53771-8}} (Përkthim vetëm i fragmenteve të versionit akad) * Heidel, Alexander (1946). ''The Gilgamesh Epic and Old Testament Parallels''. Chicago: University Press (ribotuar më 1963). {{ISBN|0-226-32398-6}} (Përkthim referues për kohën e vet) * Jastrow, Morris; Clay, Albert Tobias (2016). ''An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic: On the Basis of Recently Discovered Texts'' [1925]. Cambridge Library Collection – Archaeology. {{ISBN|978-1-108-08127-6}} * Jastrow, M.; Clay, A. (1920). ''An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic: On the Basis of Recently Discovered Texts.'' Yale University Press. * {{ill|Sandars, N. K.|en|Nancy Sandars}} (2006). ''The Epic of Gilgamesh. Penguin Epics, {{ill|Penguin Classics|en|Penguin Classics}}. London: Penguin. {{ISBN|978-0-14-102628-2}}.'': ribotim i përkthimit në prozë të N. K. Sandars, botuar fillimisht më 1960 ({{ISBN|0-14-044100-X}}), pa hyrjen. * Shin, Shifra (2000). ''Alilot Gilgamesh (Tales of Gilgamesh). [[Tel Aviv-Jafa]]: Am Oved.'' – përshtatje për të rinj të rritur, përkthyer drejtpërdrejt në hebraisht nga origjinali akad nga Shin Shifra. (Për të rinj të rritur: hebraisht) ===Versionet=== * Beckman, Gary. (2019) [https://doi.org/10.2307/j.ctvd1c8xx ''The Hittite Gilgamesh''], ''Journal of Cuneiform Supplemental Series'' * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit) * {{cite book |last=Ferry |first=David |url=https://archive.org/details/gilgameshnewrend00ferr |title=Gilgamesh: A New Rendering in English Verse |year=1993 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-52383-1 |location=New York, NY |author-link=David Ferry (poet) |language=en}} (I vjetruar) * {{cite book |last=Jackson |first=Danny |title=The Epic of Gilgamesh |year=1997 |publisher=Bolchazy-Carducci Publishers |isbn=978-0-86516-352-2 |location=Wauconda, IL |language=en}} * {{cite book |last=Mason |first=Herbert |title=Gilgamesh: A Verse Narrative |year=2003 |publisher=Mariner Books |isbn=978-0-618-27564-9 |location=Boston, MA |orig-year=1970, 1972 |language=en}} Botuar për herë të parë më 1970 nga Houghton Mifflin; botimi në letër i Mentor Books u botua më 1972. ===Analiza=== * George, Andrew R. (1999). ''The Epic of Gilgamesh: The Babylonian Epic Poem and Other Texts in Akkadian and Sumerian''. London: Penguin Press. (Përkthim për lexuesit e përgjithshëm) * George, Andrew R. (2003). ''The Babylonian Gilgamesh Epic: Introduction, Critical Edition and Cuneiform Texts, 2 Vols''. Oxford: Oxford University Press. (Përkthim për studiuesit) * {{cite book |last=Best |first=Robert |date=1999 |title=Noah's Ark and the Ziusudra Epic |publisher=Eisenbrauns |isbn=978-0-9667840-1-5 |url=https://books.google.com/books?id=VVjXAAAAMAAJ |language=en}} * {{cite book |last=Damrosch |first=David |date=2007 |title=The Buried Book: The Loss and Rediscovery of the Great Epic of Gilgamesh |publisher=[[Henry Holt and Company|Henry Holt and Co.]] |isbn=978-0-8050-8029-2 |url=https://archive.org/details/buriedbooklossre00damr |url-access=registration |language=en}} * {{cite book |last=Jacobsen |first=Thorkild |author-link=Thorkild Jacobsen |date=1976 |title=The Treasures of Darkness, A History of Mesopotamian Religion |publisher={{ill|Yale University Press|en|Yale University Press}} |isbn=978-0-300-01844-8 |url=https://books.google.com/books?id=pD17nsgWQBoC&pg=PP1 |language=en}} * {{cite book |last=Kluger |first=Rivkah |date=1991 |title=The Gilgamesh Epic: A Psychological Study of a Modern Ancient Hero |publisher=Daimon |isbn=978-3-85630-523-9 |url=https://books.google.com/books?id=oALOCGuQHK0C&q=gilgamesh |language=en}} == Lidhje të jashtme == {{Commonskat}} {{WikiQuote}} {{Wikisource|Epic of Gilgamesh}} *[https://www.ebl.lmu.de/corpus/L/1/4 I.4 Poema e Gilgameshit] botim kritik dhe përkthim i tekstit (Biblioteka elektronike babilonase). * Përkthime të legjendave të Gilgameshit në [[Gjuha sumere|gjuhën sumere]] gjenden te Black, J.A., Cunningham, G., Fluckiger-Hawker, E., {{ill|Eleanor Robson|en|Eleanor Robson}} dhe Zólyomi, G., ''[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/ Korpusi elektronik i teksteve të letërsisë sumere]'', Oksford, 1998– ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.5# Gilgameshi dhe Huvava], versioni A ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.5.1# Gilgameshi dhe Huvava], versioni B ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.2# Gilgameshi dhe Demi i Qiellit] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.1# Gilgameshi dhe Aga] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.4# Gilgameshi, Enkidu dhe bota e nëndheshme] ** [https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.1.8.1.3# Vdekja e Gilgameshit] * {{Gutenberg|no=11000|name=An Old Babylonian Version of the Gilgamesh Epic by Anonymous}}, botuar nga Morris Jastrow, përkthyer nga Albert T. Clay *[https://web.archive.org/web/20140515171703/http://king-of-heroes.co.uk/the-epic-of-gilgamesh/reginald-campbell-thompson-translation/ ''Epi i Gilgameshit'', përkthim i plotë akademik] nga {{ill|Reginald Campbell Thompson|en|Reginald Campbell Thompson}} *[https://web.archive.org/web/20140515171700/http://king-of-heroes.co.uk/the-epic-of-gilgamesh/maureen-gallery-kovacs-translation/ ''Epi i Gilgameshit''] nga Kovacs, M.G. {{Clear}} [[Kategoria:Epi i Gilgameshit| ]] [[Kategoria:Libra të shekullit XXI para erës sonë]] [[Kategoria:Vepra të vendosura në mijëvjeçarin III para erës sonë]] [[Kategoria:Zbulime arkeologjike të vitit 1853]] [[Kategoria:Poezi epike|Gilgameshi]] [[Kategoria:Mitet e përmbytjes]] [[Kategoria:Trillime për pavdekësinë]] [[Kategoria:Poezi të humbura]] [[Kategoria:Poezi të përshtatura në filma]] [[Kategoria:Prostitucioni në letërsi]] [[Kategoria:Letërsi e rizbuluar]] [[Kategoria:Sumeri në trillim]] [[Kategoria:Letërsia sumere]] [[Kategoria:Letërsia akadiane]] [[Kategoria:Vepra për monarkët]] [[Kategoria:Paraqitje kulturore të Gilgameshit]] ewxi1nlsy4ujqjpr9plhrqpuy9vv62r Lista e personaliteteve nga komuna e Podujevës 0 54033 3062252 2982031 2026-11-03T20:12:22Z ~2026-58766-48 195367 /* Shkencëtarë/Shkrimtarë/Mësimdhënës */ 3062252 wikitext text/x-wiki {{Faqe për grisje}} Gjatë historisë [[Podujeva]] ka dhënë kontribut të madhe për kulturën edhe politikën kosovare. Këtu një përmbledhje e disa personaliteteve më të shquara: == Personalitetet == === Politikanë === * [[Adem Demaçi]] * [[Fatmir Sejdiu]] * [[Sabri Hamiti|Sabri Hamiti]] * [[Xhemajl Mustafa]] * [[Enver Maloku]] * [[Vlora Çitaku]] *[[Albulena Haxhiu]] *[[:en:Muhamet_Hamiti|Muhamet Hamiti]] *[[Besnik Tahiri]] *[[Saranda Bogujevci]] *[[Doruntinë Maloku - Kastrati]] *[[Margarita Kadriu]] *[[Floretë Zejnullahu]] *[[:en:Ahmet_Haxhiu|Ahmet Haxhiu]] *[[Agim Veliu]] *[[Ismet Beqiri]] *[[Ilaz Pireva]] *[[Mefail Bajqinovci]] *[[Skënder Hyseni|Skender Hyseni]] *[[Rrustem Mustafa]] *[[Latif Gashi]] *[[Muhamet Latifi]] *[[Eman Rrahmani]] *[[Nuredin Ibishi]] *[[Shpejtim Bulliqi]] *[[Besian Mustafa]] * [[Adil Pireva]] * [[Rexhep Gjergji]] * [[Hazir Raçi]] * [[Ismet Begolli]] * [[Agim Kika]] * [[Fahri Raçi]] * === Heronj, ushtarakë e veprimtarë politikë === * [[Zahir Pajaziti]] - Hero i Kosovës * [[Afrim Zhitia]] - Hero i Kosovës * [[Ali Ajeti]] - Dëshmor i Kosovës * [[Mustafë Hoxha]] - Komandant i Zonës se Llapit gjatë dhe pas Luftës së dytë botërore * [[Hakif Zejnullahu]] - Hero i Kosovës * [[Bahri Fazliu]] - Hero i Kosoves * [[Fahri Fazliu]]- Hero i Kosoves * [[Behram Behluli]]-LULI * [[Ismet Derguti]]-Kom.Isa-Dëshmor i Kosovës * [[Besnik Restelica]] * [[Xhemajl Mustafa]] - Politikan * [[c:File:Ejup_H._Shala.jpg|Ejup Shala -]] Poet, atdhetar, dëshmor i Kosovës * [[Ilir Maloku]] Dëshmor i Kosoves * [[Enver Maloku]] Hero i Kosovës * [[Hakif Sheholli]] * [[Hasan Ramadani]] - Dëshmor i Kosovës * [[Ibrahim H. Gashi]] - veprimtar i çështjes kombëtare * [[Ilaz Pireva]] - Kryetar i Komunes se Podujeves * [[Ilir Konushefci]] - Hero i Kosovës * [[Ismail Dumoshi]]- Hero i Kosoves * [[Jahja Fusha]] * [[Kadri Qerimi]] - Dëshmor i Kosovës * [[Latif Gashi]] - Komandant i UCK -se * [[Mulla Hamit Sejdiu]] * [[Mulla Ramë Govori]] - Luftëtar i Shqipërisë etnike * [[Osman Dumoshi]] - organizator i demostratave të vitit 1968 * [[Sabit Rrahimi]] - Komandant YLLI, Dëshmor i Kosovës * [[Salih Qerimi]] - Dëshmor i Kosovës * [[Sabri Hamiti]] - Veprimtar * [[Sahid Fusha]] * [[Shaban Shala]] - Dëshmor i Kosovës * [[Sylejman Gashi]] - Kryetarë i Komunes se Podujeves * [[Xheladin Rekaliu]] * [[Isak Lutolli]], dëshmor i Kosovës * [[Shaban R. Sfishta]] - Altruist === Sportistë === *[[Fadil Vokrri|Fadil Vokrri]] [[Fadil Vokrri|- Futboll]] *[[Fevzi Rama]] *[[Granit Xhaka]] *[[Taulant Xhaka]] *[[Mentor Zhdredha]] *[[Arlind Ajeti|Albian Ajeti]] *[[Adil Vokrri]] *[[Bahri Ejupi]] (Karateist) *[[Basri Muqolli]] *[[Dardan Berisha]] Futbollist i KF.Llapi *[[Ejup Bekteshi]] *[[Ejup Mehmeti-Kapiti]] - Trajner Futbolli ne Arenen Nderkombetare *[[Enver Cakiqi]] (ish kampion Evropian ne karate) *[[Elvir Babatinca]] Hendbollist KH.Llapi *[[Esad Mehmeti]] *[[Eshref Babatinca]] Hendbollisti i vitit 1995-1996 *[[Fiton Hajdari]] Futbollist i KF.Besiana *[[Gani Lepaja]] Basketbollist, KB "Llapi" *[[Islam Ajeti]] (futboll) *[[Islam Visoka]] *[[Isuf Kamerolli]] (Hendbollist KH "LLAPI") prof. i Edukates Fizike *[[Izeir Mustafa]] *[[Jahja Fusha]] *[[Lorik Rashiti]] Futbollist i KF.Besiana *[[Mehdi Neziri]] (Hendbollist i KH "Fapolli" e KH "LLAPI") Prof.i Edukates Fizike *[[Meriton Sheholli]] (Basketbollist) *[[Mr.Enver Blakqori]] (Hendbollist KH "LLAPI") prof. i Edukates Fizike *[[Muhamet Vokrri]] *[[Nexhat Rexhepi - Dumnica]] (Futbollist i Kf Llapi) *[[Osman Ejupi]] (Karateist) *[[Rifat Raçi]] futboll *[[Rrahim Çitaku]] Futbollist i KF.Hysi *[[Selatin Vokrri]] *[[Shefqet Hasani]] (Atlet e Henbollist)d he Profesor i Edukates Fizike *[[Shukri Paqarada]] *[[Skender Sheholli]] (Basketbollist) *[[Sylejman Mehmeti]] *[[Tefik Bajrami]] (Kickbokser) *[[Valon Ajvazi]] Futbollist i KF.Besiana *[[Xhafer Salihu]] *[[Xhavit Bajrami]] - Kick Bokser - Kampion ne Arenen Nderkombetare === Këngetarë/Muzicient/Aktorë === * [[Ismet Bogujevci]] * [[Sabri Fejzullahu]] * [[Shemsi Krasniqi]] - [[Ilirët (Muzikë)]] *[[Vedat Bajrami]] * [[Agim Gërguri]] - [[Fisnikët]] * [[Afrim Muçiqi]] * [[Nysret Muçiqi]] * [[Mendi Mengjiqi]] * [[Azet (reper)]] * [[Irfan Blakçori]] * [[Edona Llalloshi]] * [[Teuta Selimi]] * [[Ryva Kajtazi]] * [[Beatrix Ramosaj]] * [[Albatrit Muçiqi]] * [[Alban Ramosaj]] * [[Engjellusha Salihu]] === Shkencëtarë/Shkrimtarë/Mësimdhënës === * Ali Mucolli, Veteran i Arsimit ne regjionin e tere Kosoves * Sami Mucolli, Profesor i Gjuhes dhe Letersise Shqipe * Besa Mucolli Haxhiu, Profesor i Gjuhes dhe Letersise Angleze * [[Abdylatif Fusha]], Dr. * [[Nuhi Gashi]] - Veprimtarë i çështjes kombëtare dhe ndër mësuesit e parë në Llap * [[Adem Demaçi]], * [[Ali Hamiti]], Dr., Profesor Universitar * [[Arif Kutleshi]], Poet dhe Shkrimtar * [[Avdullah Vokrri]], Dr. * [[Hakif Bajrami]], Historian * [[Bahtir Sheholli]], Dr. * [[Bajram Krasniqi]], Dr. * [[Driton Statovci]], Dr. i shkencave teknike (doktoroi në Universitetin Teknik te Vjenës) * '''Enver Visoka – Shkrimtar dhe Poet''' * [[Fatmir Sejdiu]], Dr.- President i Kosovës * [[Fehmi Pushkolli]] Dr. - historian * [[Gani Sheholli]], fizikan * [[Gani Xhafolli]], shkrimtar * [[Gezim Visoka]], DR., Ligjerues ne Dublin City * [[Hashim Maloku]],Dr * [[Hazir Raçi]] Prof. i larguar si i papërshtatshëm për regjimin serbosllav në vitin 1981 * [[Hilmi Sheholli]] — Mësuesi i parë * [[Ibrahim H.Gashi]] -historian -ish i përndjekur politik * [[Isa Ymeri]] -Shkenca Sociale * [[Ismet Neziri]] (piktor) profesor i artit figurativ * [[Izber Hoti]]- Historian * [[Jahja Fusha]], Delegat i Lidhjes së dytë Shqiptare të Prizrenit * [[Jetullah Gashi]]- Kryetar i Podujeves * [[Mehmet Aliu]] - veprimtar * [[Rexhep Fusha]] - Avokat * [[Fatmire Fusha]] - Piktore * [[Mendi Mengjiqi]], Kompozitor * [[Muhamed Fusha]] veteran kombëtar i arsimit * [[Murat Blaku]], Dr., profesor universitar * [[Naim Gjergji]] Dr. Shkencave Elektronike * [[Nazmi Rrahmani]], shkrimtar * [[Nazmi Rudari]], shkrimtar * [[Nexhmi Sejdiu]] veteran kombëtar i arsimit * [[Osman Dumoshi]] - i përndjekur politik * [[Qefser Sadiku]], profesor i matematikës * [[Ramadan Zejnullahu]], Dr., profesor universitar * [[Ramush Ahmeti]] * [[Rrahim Gashi]], Jurist., (Juristi i parë nga Llapi) * [[Rrahman Dedaj]], shkrimtar * [[Rexhep Gjergji]], Dr., profesor universitar * [[Rifat Blaku]], Dr., profesor universitar * [[Sabri Hamiti]], Akademik, shkrimtar, profesor universitar * Sani Sheholli, asistent dhe profesor në Degën e Gjuhës dhe të Letërsisë Angleze * [[Sahid Fusha]],Kryetar i parë i Komunës së Podujevës * [[Sejdi N. Gashi]], veteran i arsimit në diasporë-Gjermani * [[Selman Bryma]], Dr. * [[Shefki Rudari]] prof.Gjuhë dhe letërsi shqipe * [[Shefki Sejdiu]], Dr., profesor universitar * [[Shpejtim Bulliqi]], Dr. sc., Profesor Universitar * Ilir Maqastena, MA. sci. sociolog * [[Shukri Lepaja]] Dr. i Kimise, prof. universitar * [[Tahire Maloku-Gjergji]], prof. universitar (femra e pare nga Llapi me grade shkencore dr). * [[Vehbi Kikaj]], shkrimtar * [[Zejnullah Rrahmani]], Akademik, shkrimtar dhe profesor * [[Genti Sheholli]], muzikant, kitarist * [[Lutfi Lepaja]], shkrimtar <br /> [[Kategoria:Podujevë| ]] [[Kategoria:Personalitete|S]] [[Kategoria:Shqiptarë|*]] [[Kategoria:Lista]] drbvaetdhn4hfx6k5a9vsxdj2jbby5x Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet 4 59986 3062353 3061552 2026-11-04T03:00:25Z Smallem 126080 U arkivuan "Klodian Allajbeu", "Lufta e Nuseve" ([[User:Smallem/Hollësi#kërkesat|hollësi]]) 3062353 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Stampa:Community hubs/requests.css" /><templatestyles src="Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css" /> __ARCHIVEDTALK__ <div class="ga-divider" id="Kandidatura"><div class="ga-divider-line"></div><div class="ga-divider-label">Kandidatura<span class="ga-divider-edit plainlinks">&#91;[{{fullurl:Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet|action=edit}} redakto]&#93;</span></div><div class="ga-divider-line"></div></div> {{Vote summary|Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Votimet|kandidature}} <section begin="dritare" /> <!--Vendosni kandidaturën tuaj këtu në formën {{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Titulli}}--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> {{Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ronald Gërçaliu}} stu4jupngr98oqquayi4nwremsa7r60 William Rowan Hamilton 0 62067 3062181 3059500 2026-11-03T14:14:51Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062181 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Uilliam Hamilton | image = [[Skeda:WilliamRowanHamilton.jpeg]] |Emri = Uilliam |Mbiemri = Hamilton |Emri Alt = Hamiltoni | occupation = [[Matematika]]n, [[fizika]]nt, dhe [[Astronomia|astronom]] | birth_date = [[4 gusht]], [[1805]] | birth_place = Dublin , <br />[[Irlanda|Irlandë]] | death_date = [[2 shtator]] [[1865]] | death_place = Dublin | nationality = [[Irlanda|Irlandez]] |}} '''Uilliam Rouan Hamilton''' (angl: William Rowan Hamilton) ([[4 gusht]], [[1805]] – [[2 shtator]], [[1865]]) qe një [[matematika]]n, [[fizika]]në dhe [[Astronomia|astronom]] [[Irlanda|irlandez]] që dha kontribute të rëndësishme në zhvillimin e [[Optika|optikes]], [[Dinamika|dinamikës]] dhe [[Algjebra|algjebrës]]. Ai është shumë i njohur për zbulimin e [[kuaternione]]ve të cilat ai i studioi shumë. [[Funksioni Hamiltonian|Puna e Hamiltonit]] qe shumë i dobishme në zhvillimin e [[Mekanika kuantike|mekanikës kuantike]]. Thuhet se Hamiltoni tregoi një talent të jashtëzakonshëm në një moshë tepër të re, kjo bëri që astronomi prifti Dr. [[John Brinkley|Xhon Brinkli]] të thoshte më 1823, kur Hamilton qe vetëm tetëmbëdhjetëvjeçar : “''Ky djalosh, unë nuk po them që do behet, pasi ai është, matematikani i pare për moshën e tij''.” == Jeta == === Vitet e rinise === === Studimet matematike === === Optika dhe dinamika === === Kuaternionet === [[Skeda:William_Rowan_Hamilton_Plaque_-_geograph.org.uk_-_347941.jpg|framed|Pllaka e kuaternioneve në urën e Broome]] === Vepra te tjera origjinale === === Vdekja === == Përkujtimet për Hamiltonin == * [[Ekuacionet e Hamilton-Jakobit|Ekuacionet e Hamiltonit]] janë një formulim i mekanikes klasike. * [[Funksioni Hamiltonian|Hamiltoniani]] është emri i funksionit (klasik) si dhe operatorit (kuantik) ne fizike, si dhe një term nga [[teoria e grafeve]]. Mund te konsiderohet si funksioni Hamiltonian kuantik. * Algjebra e [[kuaternioneve]] zakonisht jepet me '''H''', ose në [[shkrim të zi]] nga '''<math>\mathbb{H}</math>''', pe ndër të Hamiltonit. == Thënie == == Publikime == * Hamilton, William Rowan (Royal Astronomer Of Ireland), "''[https://web.archive.org/web/20080505013105/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html Introductory Lecture on Astronomy]''". Dublin University Review and Quarterly Magazine Vol. I, Trinity College, January 1833. * Hamilton, William Rowan, "''[https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 Lectures on Quaternions]''". Royal Irish Academy, 1853. * David R. Wilkins's collection of [http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ Hamilton's Mathematical Papers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ |date=30 maj 2013 }}. == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == * MacTutor's [https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html Sir William Rowan Hamilton]. School of Mathematics, [[University of St Andrews]]. * Wilkins, David R., ''[http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/ Sir William Rowan Hamilton]''. School of Mathematics, Trinity College, Dublin. * [http://scienceworld.wolfram.com/biography/HamiltonWilliamRowan.html Wolfram Research's William Rowan Hamilton] * Cheryl Haefner's [https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm Sir William Rowan Hamilton] * [https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm 1911 Britannica Hamilton] * [http://www.hamilton-trust.org.uk/ Hamilton Trust] * [https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ The Hamilton year 2005 web site] * [http://www.hamilton.tcd.ie/ The Hamilton Mathematics Institute, TCD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ |date=31 dhjetor 2015 }} * [http://www.hamilton.ie Hamilton Institute] [[Kategoria:Astronomë]] [[Kategoria:Fizikanë irlandezë]] [[Kategoria:Lindje 1805]] [[Kategoria:Matematikanë]] [[Kategoria:Vdekje 1865]] [[Kategoria:Fizikanë]] [[Kategoria:Shkencëtarë]] b7sgamjzb4qamysae298mvvywlewcsq Baruk Spinoza 0 62634 3062368 3005131 2026-11-04T04:11:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062368 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher|image=Portret van Spinoza mogelijk rond 1665-1666.jpg|emri=Bento de Spinosa|lindja=24 nentor 1632|vendlindja=[[Amsterdami]], Republika Holandeze|vdekja=21 shkurt 1677|vendvdekja=[[Haga]], Republika Holandeze|shkolla_tradita=[[Kartesianizmi]] <br /> [[Konceptualizmi]]|interesimet=Etikë, Epistemologji, Metafizikë|ndikimet=[[Seneka]] [[Epikuri]] [[Descartes]] [[Demokrati]] [[Nikolo Makiaveli|Makiaveli]] [[Thomas Hobbes|Hobbes]]|ndikoi_te=[[Althusser]] [[Deleuze]] [[Hegel]] [[Leibniz]] [[Marksi]] [[Niçe]] [[Novalis]] [[Wittgenstein]] [[Strauss]] [[Wertheimer]]|nënshkrimi=Spinoza's signature (1671).svg}} '''Baruk Spinoza''' ([[hebraisht]]: ברוך שפינוזה Barukut Shpinoza, portugalisht: Bento de Espinosa, latinisht: Benedictus de Spinoza) dhe më vonë '''Benedikt de Spinoza''' (24 nëntor 1632 - 21 shkurt 1677) ishte një filozof hollandez me prejardhje çifute dhe zbulime shkencore të konsiderueshme. Zotësia, gjerësia dhe rëndësia e punës së Spinozës nuk ishte realizuar plotësisht deri në vitet pas vdekjes së tij. Sot ai konsiderohet si një nga racionalistët më të mëdhenj të filozofisë së shekullit të 17-të, që hodhi bazat e Iluminizmit të shekullit të 18-të. Ai edhe filloi kritika moderne biblike. Duke u mbështetur në vepër e tij të madhe letrare, Etikë pas vdekjes, në të cilën ai kundërshtoi [[dualizmin mendje-trup]] të Descartes', Spinoza është konsideruar të jetë një prej filozofëve më të rëndësishme të filozofisë perëndimore. Filozofi dhe historiani [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] tha se të gjithë filozofët bashkëkohor, "Ju ose jeni një Spinozist apo jo një filozof në të gjitha. Spinoza u rrit në komunitetin holandez [[Hebrenjtë|çifut]], ku mori një arsim të shkëlqyer hebre nga një numër i çon rabinët bashkëkohore. Ai u shfaq jashtëzakonisht i ditur në të Biblës hebraike dhe tekste të tjera hebreje. Në kohë, megjithatë, ai i zhvilluar ide shumë e diskutueshme në lidhje me vërtetësinë e [[Bibla hebraike|Biblës hebraike]] dhe natyrën e hyjnore, të cilat besohet udhëhequr nga udhëheqësit e komunitetit hebrej të lëshojë një cherem (hebraisht: חרם, një lloj i dëbim) kundër tij, në mënyrë efektive shkarkimin e tij nga shoqëria hebreje në moshën 23 vjeçare. Librat e tij u vendosën në Indeksin katolik të librave të ndaluar, dhe ishin djegur nga Protestantët holandez. Spinoza jetoi në heshtje, si një mulli lente, duke hedhur poshtë shpërblime dhe dekorata të gjithë jetës së tij, duke përfshirë pozicionet prestigjioze të mësimdhënies, dhe i dha trashëgiminë e tij të familjes për motrën e tij. Arritjet filozofike të Spinozës dhe karakterit moral bëri 20 filozof shekullit [[Gilles Deleuze]] më emrin e tij princi "i filozofëve." Spinoza vdiq në moshën 44 vjeçare , nga një sëmundje e mushkërive, ndoshta tuberkulozi ose Silikozë përkeqësuar nga pluhuri qelqi gjobë thithur ndërsa plying tregtinë e tij. Spinoza është varrosur në varrezë e Nieuwe Kerk krishterë në [[Haga|Hagë]]. == Biografia == === Familja dhe Origjina === Paraardhësit e Spinozës ishin me prejardhje Sefardike hebreje, pjesë e bashkësisë së hebrejve portugezë që u vendosën në qytetin e Amsterdamit pasi Dekreti Alhambra në Spanjë (1492) dhe inkuizicioni portugez (1536) kishte çuar në konvertim të detyruar dhe të dëbimeve nga Gadishullin Iberik. Disa historianë thonë se familja Spinoza ("Espinosa" në portugalisht) e kishte origjinën e vet në Espinosa de los Monteros, pranë Burgos, Spanjë. Të tjerë pohojnë se janë Portugeze Judenjtë që kishin lëvizur në Spanjë dhe më pas u përjashtuan kthyer në vendin e tyre në 1492, vetëm për të konvertuar me forcë në të krishterë në vitin 1498. Babai Spinozës ka lindur afërsisht një shekull pas këtij konvertimi të detyruar në qytetin e vogël Portugeze Vidigueira, pranë Beja në Alentejo. Kur babai i Spinozës ishte ende fëmijë, gjyshi i Spinozës, Isak de Spinoza (i cili ishte nga Lisbona), mori familjen e tij në [[Nantes]]. Ata u dëbuan në vitin 1615 dhe u zhvendosen në [[Roterdami]], ku vdiq në vitin 1627 Isaku. Babai Spinozës, Miguel, dhe xhaxhai i tij, Manuel, u zhvendosen me pas në Amsterdam ku ata reassumed Judaizmi e tyre. Manuel ndryshoi emrin e tij për të Abraão de Spinoza, edhe pse e tij "komerciale", emri i tij ishte ende e njëjtë === Edukimi dhe Jeta === Baruch Spinoza u lind në Amsterdam, Hollandë. Nëna e tij, Ana Debora, gruaja e dytë e Miguel de Spinoza-s, vdiq kur Baruch ishte vetëm gjashtë vjeç. Miguel ishte një importues i suksesshëm / tregtar dhe Baruku kishte një edukim tradicionale hebraike. Spinoza mori pjesë në Yeshiva Tevratin Keter kryesuar nga [[Rabbi Morteira]] Sauli Levi, dhe ka mbajtur një lidhje me Izraelin Rabbi Menasseh ben, shtëpia e të cilit ishte një qendër për studiuesit hebre në Amsterdam. [3] Në këtë kohë, megjithatë, kritik e tij, natyra kurioz do të hyjë në konflikt me komunitetin hebre. Luftërat me Anglinë dhe Francën mori jetën e babait të tij dhe asgjësuar pasurinë e familjes së tij, por ai ishte përfundimisht në gjendje të heqë dorë nga përgjegjësia për biznes dhe borxhet e tij për të vëllanë e tij, Gabriel, dhe përkushtohej filozofi dhe optikë. == Filozofia e Spinozës == === Etika dhe Metafizika === Në veprën e tij kapitale dhe të shtypur pas vdekjes Etika e paraqitur me rendin gjeometrik (që përmban 5 pjesë: Mbi Perëndinë; Mbi natyrën dhe origjinën e shpirtit; Mbi origjinën dhe natyrën e afekteve; Mbi jolirinë e njeriut ose mbi fuqinë e afekteve; Mbi fuqinë gnoseologjike ose mbi lirinë e njeriut) Spinza përpiqet rigorozësh dhe në mënyrë racionaliste dhe «gjeometrike» të nxjerrë tërë filozofinë e tij nga numri i caktuar i përkufizimeve, i aksiomave, i propozicioneve dhe i vërtetimeve. Ideja themelore e filozoflsë së tij, e shprehur në pjesën e parë të Etikës, është pohimi se ekziston, përkundër dualizmit të Dekartit, vetëm një substancë e pafund. Ekzistenca e kësaj substance rrjedh nga vetë nocioni i saj dhe është shkak i vetvetes (causa sui). Si një nga nocionet qëndrore të filozofisë së Spinozes, causa sui përmban në vete refuzimin e secilit shkak të jashtëm (ashtu edhe të perëndisë si transcendencë të natyrës vetëmjaftueshmërinë dhe autonominë e natyrës, si dhe të unitetit të botës, dhe me këtë në thelb është përcaktuar tërë determinizmi monistik i Spinozes, përkatësisht nocioni i domosdoshmërisë së lirisë. Perëndia ose natyra (Deus sive natura) nuk është jashtë ose mbi gjërat, por është në të, dhe së këtejmi ajo dhe natyra që krijon (natura naturans) lidhur me të gjitha moduset e atributeve të perëndisë, domethënë në natyrën e krijuar (natura naturata). Spinoza quan atribut atë «që arsyeja përcepton në substancë, thua se përbën esencën e saj (përkufizimi IV), kurse nga atributet e shumta të pafund të substancës së pafundme arsyeja jonë njeh vetëm dy: shtrirjen dhe të menduarit. Moduset e këtyre atributeve, ndërkaq, janë si gjëra të fundme, gjendjet e ndryshueshme dhe tranzitore të substancës ose forma fenomenale të esencës të saj të amshueshme dhe në vetvete të ndryshueshme. Modifikimet më të rëndësishme të të menduarit janë arsyeja dhe vullneti, kurse modifikimet më të rëndësishme të shtrirjes janë qetësia dhe lëvizja. Tërë të ndodhurit në botën materiale dhe shpirtërore është rigorozisht i determinuar, të gjitha fenomenet kauzalisht janë të lidhura dhe çdo modus i të menduarit është i caktuar nga modusi tjetër i të menduarit, kurse modusi i shtrirjes nga modusi tjetër i shtrirjes. Meqë, ndërkaq, ekziston vetëm një substancë, të dy vargjet kauzale (materiale dhe shpirtërore) në realitet, janë një proces i vështruar nga dy aspekte të ndryshme. Kështu paralelizmi psikofizik i Spinozës i shprehur me qëndrimin se rendi dhe lidhja e ideve janë të njëjtë sikurse rendi dhe lidhja e sendeve (ordo et connexio idearum idem est ac ordo et counexio rerum). Meqë fryma njerëzore është modus rigorozisht i determinuar i të menduarit, atëherë nuk ekziston as liria e vullnetit (madje as perëndia kurrgjë «nuk bën nga vullneti i lirë»), ndërsa edhe vetë ideja e vullnetit të lirë bazohet në mosnjohjen e të gjitha shkaqeve. «Sikur guri që bie të kishte vetëdije, do të konsideronte se rënia e tij është rezultat i vullnetit të lirë të tij». Gjendjet afektive (të cilat Spinoza i nxjerr «me rendin gjeometrik» nga tri afekte themelore: gëzimi, pikëllimi dhe nga epshi) janë formë e parë e njohjes dhe i veprimtarisë së vetëdijshme, çka, ndërkaq, ofrojnë «njohje joadekuate». Spinoza, i cili konsideron se «urrejta kurrë nuk mund të jetë e mirë» (XLV) dhe i cili mendon se virtyti nuk është gjë tjetër veçse «të veprosh sipas ligjeve të natyrës vetjake», jep një analizë të jashtëzakonshme të afekteve njerëzore - të cilat i barazon me gjendjen e skllavërisë njerëzore. N jeriu i varur nga afektet nuk është zot i vetvetes, por i nënshtrohet fatit, në pushtetin e të cilit gjendet ashtu sa që shpesh është i «detyruar të shkoj pas asaj që është më e keqe, ndonëse sheh atë që është më e mirë». Por prapëseprapë, afekti mund të frenohet ose të eliminohet vetëm «me afektin e kundërt dhe më të fortë nga afekti që duhet frenuar». Njëkohësisht, ndërkaq, porsa të kemi idenë e qartë dhe të kthjellët mbi afektin e caktuar, ai pushon të jetë gjendje e pësimit, dhe kështu kjo është më tepër në pushtetin tonë, dhe shpirti përsos aq më pak nga ai sa më të njohur ta kemi. Arsyeja, e cila tejkalon afektet e vërteton vetveten dhe gjen në vete kriterin e vërtetësisë, është shkalla e dytë më e lartë e njohjes. Shkalla e tretë, e cila është manifestimi më i lartë i frymës njerëzore, me anën e të cilit ai arrin deri te vet thelbi i çështjes, deri te njohja e perëndisë ose e natyrës, është njohje intuitive, përkatësisht vëzhgim i sendeve sub specie aeternitatis. Në këtë shkallë lartësohemi deri te dashuria intelektuale ndaj perëndisë (amor Dei intelectualis) ose, që për Spinozën është e njëjtë, deri te njohja e vërtet e natyrës, në të cilën gjendet qetësia absolute dhe pastërtia e shpirtit. Asnjë dashuri përveç kësaj nuk është e amshueshme, kurse «në natyrë nuk ekziston asgjë që është në kundërshtim me këtë dashuri intelektuale ose që do të mund ta zhdukte». Njëkohësisht, sa më shumë gjëra «njeh njohja me llojin e dytë dhe të tretë të njohjes aq më pak pëson nga afektet, të cilat janë të këqija, dhe më pak frikësohet nga vdekja». Lumturia e fituar kështu nuk është shpërblim për virtytin, «por është vetë virtyti, dhe ne nuk i gëzohemi për shkak se frenojmë epshet, por, përkundrazi, për shkak se i gëzohemi, se mund t'i frenojmë epshet». Në Traktatin teologjiko-politik dhe në Traktatin politik të vet, Spinoza dha jo vetëm kritikën brilante të lëvizjeve të përgjithshme ideore dhe shoqërore të kohës së tij, por me mendjen e tij të lirë dhe depërtuse përshkroi disa fenomene sociale në një mënyrë që edhe sot në shumë aspekte është aktuale. Pasojat e të gjitha formave të bestytnive janë fatale për njerëzimin si në marrëdhëniet ndërmjet njerëzve brenda një shteti, ashtu edhe në marrëdhëniet ndërmjet popujve. Paragjykimet nacionale dhe fetare mbajnë njerëzit të mashtruar, i përulin ngase u rrëmbejnë përdorimin e lirë të së mirës më të lartë të tyre - arsyes, krijojnë armiqësi reciproke dhe urrejtje, shkaktojnë luftëra dhe gjakderdhje. «Qeverisja monarkiste» ka dobi nga përkrahjet e produkteve fantastike të bestytnive, duke i sygjeruar popullit që nën formën e religjionit të nderojë mbretërit e vet si perënditë. Për Spinozën «të gjithë popujt janë të barabartë lidhur me arsyen dhe virtytet e vërteta», kurse barazia, pa të cilën medoemos rrënohet liria e përgjithshme, nuk mund të mbahet ashtu që «ndonjë njeriu, të famshëm për shkak të virtytit të tij, me ligj t'i bëhen nderime të jashtëzakonshme». «Sa u përket monumenteve, triumfit dhe nxitjeve të tjera të virtytit, këto janë më tepër shenja të skllavërisë sesa të lirisë. Sepse shpërblimet për nderë u jepen skllavërve dhe jo njerëzve të lirë». E hazuar në mënyrë panteiste dhe racionaliste, filozofia e Spinozës kërkoi zgjidhje për çështjet më të vështira filozofike dhe njerëzore në kuadrin e botës ekzistuese reale, dhe ky «përfaqësues i shkëlqyeshëm i dialektikës» nuk kënaqi, sikurse para-ardhësit e tij skolastikë (madje edhe vetë [[Rëne Dekart|Dekarti]]) me pseudozgjidhjet gnoseo-logjike, të cilat u mundësuan me pohimin mbi ekzistimin edhe të gjithëfuqisë të ndonjë qenieje transcendente. Spinoza megjithatë «thelbin ndijor antiteologjik të natyrës e kuptoi si thelb metafizik, teologjik, përkatësisht nga natyra bëri hyjni» (Plehanovi). Pa dyshim, i penguar dhe i kufizuar nga koha dhe rrethanat e tij, si dhe nga trashëgimi filozofik i shekullit të mesëm (që vërehet, para së gjithash, në terminologjinë e tij), duke mos kuptuar sa duhet përcaktimet themelore të thelbit shoqëror të njeriut (duke e reduktuar shpesh vetëm në pjesë të natyrës), duke u zhytur diku-diku në gnoseologji racionaliste të njëanshme, si dhe në determinizmin mekanik, Spinoza, megjithëkëtë, nga aspekti i mundësive dhe i perspektivave historike të kohës në të cilën jetoi, është një nga përfaqësuesit më të rëndësishëm dhe më konsekuentë të filozofisë racionaliste dhe moniste në përgjithësi. === Reagimi kundër filozofinë së Spinozës === I persekutuar dhe i përulur si «princ ateist» (Atheorum Princeps), «rebel» dhe «mishërim i shejtanit», veprat e të cilit «meritojnë të hidhen në errësirën e ferrit», i njollosur, i mashtruar, i tërhequr në vete, Spinoza refuzon në vitin 1673 të braktisë qëndrimin teorik të tij dhe nuk pranon ftesën për profesor në katedrën e filozofisë në [[Hajdelberg]], duke siguruar ekzistencën me punë të mundimshme të grihjes së xhamave optikë dhe kështu i siguroi vetvetes pavarësinë intelektuale dhe morale. Motrës Rebekës i la tërë trashëgimin e babait dhe për vete ndal vetëm një shtrat dhe një tavolinë. Ai u shua në moshën 45 vjeçare nga tuberkulozi në kohën kur iu botuan vetëm dy vepra: ''Parimet e filozofisë së Rene Dekartit'', në të cilën paraqet në një mënyrë specifike dhe të pavarur mësimin e [[Rëne Dekart|Dekartit]], dhe ''Traktatin teologjiko-politik'', të cilin për shkak të kritikës së ashpër dhe të tezave liberale e shtypi anonimisht. === Ndikimi === Ndikimi i mendimit të tij është jashtëzakonisht i rëndësishëm dhe është i qartë në një seri veprash letrare dhe filozofike deri në ditët tona. Lesingu vërtetoi se «filozofia e Spinozës të cilin kompatriotët tanë e trajtojnë si një qen të ngordhur» - është edhe filozofia e tij; për të folën me entuziazëm edhe Herderi, Gëteja, Fihteja, Shelingu, Hegeli, Shlajermaheri dhe shumë të tjerë. Entuziazmin e pakufishëm për filozofinë e tij e shprehi Hajne me këto fjalë: «Duke lexuar Spinozën, na kaplon ndjenja thuajse vëzhgojmë natyrën në tërë jetësimin e qetësisë së saj. Ky është pyll i mendimeve, të larta dëri në qiell, majat e luleve të të cilave lëkunden valë-valë, ndërsa trungjet e pathyeshme shtrojnë rrënjët e tyre në tokën e amshueshme.Veprat e Spinozës rrezatojnë një frymë që nuk mund të shpjegohet. Ai na prek lehtë si puhia e kohëve të ardhshme. Ndoshta fryma e profetëve çifutë është qetësuar mbi paraardhësit e tyre të vonuar». == Veprat == Vepra më e famshme e Spinozës janë: * Etika (titulli i plote Etika, Rendi Gjeometrik i Vërtetuar, (në [[Latin language|Latinisht]]: ''Ethica, ordine geometrico demonstrata''), botuar pas vdekjes në vitin 1667, një traktat filozofik, cilësuar si një përpjekje tepër ambicioze për të aplikuar parimet gjeometrike të Euklidit në filozofi. * Renati Descartes Principiorum philosophia pars I et II (1663); * Tractatus theologicopoliticus (1670) * Opera posthuma (1677, përmbajnë: Tractatus politicus, Tractatus de intellectus emendatione; Epistolae; Compendium grammatices linguae hebraeae; Ethica ordine geometrico demonstrata). == Ndihmës per studimin e Spinozes == * [https://perturbedintellect.typepad.com/necessarilyeternal/ Necessarily Eternal: Nje Catablog (ne anglisht) per çdo gjë Spinoza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716175248/https://perturbedintellect.typepad.com/necessarilyeternal/ |date=16 korrik 2023 }} * [https://web.archive.org/web/20230716175248/http://spinoza.hab.de/ Spinoza Bibliografie] (ne gjermanisht), bibliografia e Spinozës ne Spinoza Gesellschaft e.V.. * [https://asb4.com/ Spinoza ''Ethica'' Help-Web] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716175249/https://asb4.com/ |date=16 korrik 2023 }}, krijuar dhe mirëmbajtur nga Bert Hamminga. [[Kategoria:Lindje 1632]] [[Kategoria:Vdekje 1677]] [[Kategoria:Njerëz nga Amsterdami]] [[Kategoria:Spinozizëm]] [[Kategoria:Baruk Spinoza]] [[Kategoria:Judej]] [[Kategoria:Skepticizëm]] [[Kategoria:Kritikë të feve]] [[Kategoria:Epistemologë]] [[Kategoria:Kritikë të kishës katolike]] [[Kategoria:Shkrimtarë portugezë]] [[Kategoria:Shkrimtarë holandezë]] [[Kategoria:Epoka e Iluminizmit]] [[Kategoria:Mendim]] [[Kategoria:Filozofë holandezë]] [[Kategoria:Filozofë portugez]] 3ginnildkilmcqhlvw0zp3hex2zzzkp Zlatan Ibrahimović 0 66246 3062207 3049108 2026-11-03T16:16:28Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 5 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062207 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Zlatan Ibrahimović | image = Zlatan Ibrahimović June 2018.jpg | image_size = 180px | caption = Ibrahimović në vitin 2018 | fullname = Zlatan Ibrahimović<ref>{{Cite web|url=http://www.fifadata.com/document/fcwc/2009/PDF/FCWC_2009_SquadLists_BAR.pdf|title=FIFA Club World Cup UAE 2009 presented by Toyota: List of Players|trans-title=FIFA Kupa e Botës për Klube EBA 2009 prezantuar nga Toyota: Lista e lojtarëve|publisher=FIFA|language=en|format=PDF|page=1|date=1 dhjetor 2009|accessdate=28 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012727/http://www.fifadata.com/document/fcwc/2009/PDF/FCWC_2009_SquadLists_BAR.pdf|archive-date=24 shtator 2015|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|3|10|1981|df=y}} | birth_place = [[Malmö]], [[Suedia|Suedi]] | height = 1.95 m<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/en/zlatan-ibrahimovic|title=Zlatan Ibrahimović|website=acmilan.com|publisher=A.C. Milan|language=en|accessdate=22 janar 2020}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 1989–1991 | youthclubs1 = [[Malmö BI]] | youthyears2 = 1991–1995 | youthclubs2 = [[FBK Balkan]] | youthyears3 = 1995–1999 | youthclubs3 = [[Malmö FF|Malmö]] | years1 = 1999–2001 | clubs1 = [[Malmö FF|Malmö]] | caps1 = 40 | goals1 = 16 | years2 = 2001–2004 | clubs2 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps2 = 74 | goals2 = 35 | years3 = 2004–2006 | clubs3 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps3 = 70 | goals3 = 23 | years4 = 2006–2009 | clubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps4 = 88 | goals4 = 57 | years5 = 2009–2011 | clubs5 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps5 = 29 | goals5 = 16 | years6 = 2010–2011 | clubs6 = → [[A.C. Milan|Milan]] (huazim) | caps6 = 29 | goals6 = 14 | years7 = 2011–2012 | clubs7 = [[A.C. Milan|Milan]] | caps7 = 32 | goals7 = 28 | years8 = 2012–2016 | clubs8 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | caps8 = 122 | goals8 = 113 | years9 = 2016–2018 | clubs9 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps9 = 33 | goals9 = 17 | years10 = 2018–2019 | clubs10 = [[LA Galaxy]] | caps10 = 58 | goals10 = 53 | years11 = 2020–2023 | clubs11 = [[A.C. Milan|Milan]] | caps11 = 64 | goals11 = 34 | totalcaps = 637 | totalgoals = 405 | nationalyears1 = 1999 | nationalteam1 = [[Kombëtarja suedeze nën-18 e futbollit|Suedia U18]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2001 |nationalteam2 = [[Kombëtarja suedeze nën-21 e futbollit|Suedia U21]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 2001–2023 | nationalteam3 = [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedia]] | nationalcaps3 = 122 | nationalgoals3 = 62 | pcupdate = | ntupdate = }} '''Zlatan Ibrahimović''' (<small>Suedisht</small>: [[Gjuha suedeze|[ˈslaːtan ɪbraˈhiːmɔvɪtɕ]]], <small>Boshnjakisht</small>: [[Gjuha boshnjake|[zlǎtan ibraxǐːmoʋit͡ɕ]]]; lindur më [[3 tetor]] [[1981]]) është një ish-[[futbolli]]st profesionist [[suedez|suedez.]]Ibrahimović konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të të gjitha kohërave.<ref name="ESPN">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/player/11001/zlatan-ibrahimovic|title=Zlatan Ibrahimovic|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=15 nëntor 2013}}</ref> Ai ka shënuar më shumë se 520 gola me klubet dhe me kombëtaren dhe ka fituar 34 trofe në karrierën e tij.<ref name="500 gola"/> Ibrahimović filloi karrierën e tij te [[Malmö FF]] në fund të viteve 1990', ku performancat e tij pozitive bënë që ai të kalonte te [[AFC Ajax|Ajaxi]]. Te Ajaxi, ai fitoi famë si një nga sulmuesit e rinj më premtues në Evropë, kurse dy vite më vonë kaloi në Itali te [[Juventus F.C.|Juventus]]. Ibrahimović shkëlqeu në [[Serie A]], duke formuar një dyshe të suksesshme sulmi me [[David Trezeguet]], para se të kalonte te klubi rival [[F.C. Internazionale Milano|Inter]] në vitin 2006, ku ai u përfshi në [[UEFA Ekipi i Vitit|UEFA Ekipin e Vitit]] në vitet [[UEFA Ekipi i Vitit#2007|2007]] dhe [[UEFA Ekipi i Vitit#2009|2009]]. Përveç kësaj, ai fitoi çmimin ''[[Capocannoniere]]'' si golashënuesi më i mirë i sezonit 2008–09 si dhe fitoi tre ''[[Scudetto]]'' rresht. Në verën e vitit 2009, ai u transferua te [[FC Barcelona|Barcelona]], duke u bërë një nga blerjet më të shtrenjta në historinë e fundit, para se të rikthehej në Itali një sezon më pas, këtë herë për të luajtur me [[A.C. Milan|Milanin]]; ky transferim e bëri atë një nga lojtarët më të paguar të botës. Ai fitoi një tjetër ''Scudetto'' në sezonin 2010–11, para se të bashkohej me [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në korrik 2012. Gjatë katër sezoneve në [[Franca|Francë]], Ibrahimović fitoi katër tituj rresht të [[Ligue 1]], tre [[Coupes de la Ligue|Kupa të Ligës]], dy [[Coupes de France|Kupa të Francës]] dhe ishte golashënuesi më i mirë i Ligue 1 për tre sezone. Ai u emërua në [[FIFPro|X1 më të mirë të botës nga FIFA]] në vitin 2013. Në tetor 2015, ai u bë [[Lista e rekordeve dhe statistikave të Paris Saint-Germain F.C.#Më shumë gola|golashënuesi më i mirë]] në historinë e klubit. Ai e mbylli epokën e tij te PSG me 156 gola në 180 ndeshje zyrtare. Pas një qëndrimi të shkurtër te [[Manchester United F.C.|Manchester United]], ku ai fitoi [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] dhe dy kupa vendore. Ibrahimović kaloi në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shba]] ku firmosi me LA Galaxy në vitin 2018 dhe iu bashkua Milanit në vitin 2020, duke fituar titullin e tij të pestë në Serie A në 2022. Ibrahimović është një nga dhjetë lojtarët që ka zhvilluar 100 ose më shumë paraqitje për [[Kombëtarja suedeze e futbollit|kombëtaren suedeze]], në një karrierë 15 vjeçare. Ai është gjithashtu [[Lista golashënuesve më të mirë sipas ekipeve kombëtare|golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave]] me 54 gola. Ai ka përfaqsuar Suedinë në edicionet [[2002 FIFA Kupa e Botës|2002]] dhe [[2006 FIFA Kupa e Botës|2006]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]] dhe në edicionet [[UEFA Euro 2004|2004]], [[UEFA Euro 2008|2008]], [[UEFA Euro 2012|2012]] dhe [[UEFA Euro 2016|2016]] të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|Kampionatit Evropian]]. Ai ka fituar ''[[Guldbollen]]'' (''Topi i Artë''), një çmim i dhënë lojtarit suedez më të mirë, plot 11 herë, përfshirë 10 herë rresht në vitet 2007–2016, duke vendosur një rekord absolut.<ref name="guldbollen">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-news-zlatan-ibrahimovic-statue-sweden-player-of-the-year-a7433531.html|title=Manchester United news: Zlatan Ibrahimovic awarded his own statue in Sweden|trans-title=Lajmet e Manchester United: Zlatan Ibrahimovic nderohet me statujën e tij në Suedi|publisher=The Independent|language=en|author=Jack Austin|date=23 nëntor 2016|accessdate=9 dhjetor 2016}}</ref> Stili i tij i lojës dhe golat akrobatik janë krahasuar me ato të legjendës holandeze [[Marco van Basten]], duke bërë që Ibrahimović të konsiderohet si një nga finalizuesit më të mirë dhe një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij.<ref name="ESPN"/><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/24035146|title=Zlatan Ibrahimovic: From teenage outcast to world great|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Nga adoleshent i dëbuar në një nga më të mëdhejtë e botës|publisher=BBC Sport|language=en|author=Ben Smith|date=10 shtator 2013|accessdate=17 maj 2014}}</ref><ref name="FIFA">{{cite web|url=https://www.almaghribtoday.net/en/387/papin-ibrahimovic-is-like-van-basten|title=Papin: Ibrahimovic is like Van Basten|trans-title=Papin: Ibrahimovic është si Van Basten|publisher=Almaghritoday.net|language=en|accessdate=29 mars 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story?id=604536&sec=europe|title=Mourinho: Ibrahimovic is better than Ronaldo|trans-title=Mourinho: Ibrahimovic është më i mirë se Ronaldo|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=17 maj 2014}}</ref> Goli i tij spektakolar me rrofeshatë për Suedinë kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] bëri që ai të fitonte [[Çmimi FIFA Puskás|Çmimi FIFA Puskás]] për golin më të bukur për vitin 2013.<ref name="Puskas">{{cite web|url=http://www.kosovapress.com/sq/sport/ibra-merr-cmimin-puskas-8926/|title=Ibra merr çmimin ‘Puskas’|publisher=Kosova Press|language=sq|date=14 janar 2014|accessdate=22 korrik 2019}}</ref> Në dhjetor 2013, ai u rendit nga ''[[The Guardian]]'' si lojtari i tretë më i mirë i botës.<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2013/dec/100-greatest-footballers-2013|title=The 100 best footballers in the world 2013 – interactive|trans-title=100 futbollistët më të mirë të botës 2013|publisher=The Guardian|language=en|date=20 dhjetor 2013|accessdate=1 janar 2014}}</ref> Në dhjetor 2014, gazeta suedeze ''[[Dagens Nyheter]]'' e shpalli atë si sportistin e dytë më të mirë suedez të të gjitha kohërave, pas [[Björn Borg]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30589052|title=Zlatan Ibrahimovic: Striker fumes as Borg is top sporting Swede|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Sulmuesi i nevrikosur me Borg i cili shpallet sportisti suedez më i mirë|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 dhjetor 2014|accessdate=23 dhjetor 2014}}</ref> ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=30%|align=djathtas|quote="Unë vendosja foto të [[Luis Nazário de Lima|Ronaldos]]. Ronaldo ishte më i miri. Ai ishte çfarë unë doja të bëhesha, një djalë që bënte diferencën. [...] Ronaldo ishte heroi im dhe unë e studiova online dhe përpiqesha të imitoja lëvizjet e tij, dhe unë mendoja se do të bëhesha një lojtar i mrekullueshëm."|source=— Nga autobiografia e tij, ''Unë jam Zlatan''.<ref>{{cite book|title=I Am Zlatan|trans-title=Unë jam Zlatan|publisher=Penguin|language=en|author=Zlatan Ibrahimović|location=Londër|page=55|date=27 qershor 2013}}</ref>}} Ibrahimović ka lindur në [[Malmo]] të [[Suedia|Suedisë]] më 3 tetor 1981.<ref>{{Cite web|url=https://www.biography.com/people/zlatan-ibrahimovic-21342025|title=Zlatan Ibrahimovic|website=Biography|language=en|access-date=19 prill 2018}}</ref> Babai i tij është Šefik Ibrahimović,<ref>{{cite web|title=Under Fire|trans-title=Nën zjarr|date=2 tetor 2014|publisher=Icon Books|language=en|author=Fred Burton|page=224|url=https://books.google.ca/books?id=8Gv4AVL8W2AC&pg=PA224&dq=ibrahimovic+muslim+father&hl=en&sa=X&ei=_LUBVY6sA5CpyASDgoKICA&ved=0CDAQ6AEwAw#v=onepage&q=ibrahimovic%20muslim%20father&f=false|accessdate=12 mars 2015}}</ref> një boshnjak mysliman i cili emigroi në Suedi në vitin 1977, kurse mamaja e tij është Jurka Gravić, një kroate katolike e cila ka origjinë të pjesshme [[Shqiptarët|shqiptare]], e cila gjithashtu emigroi në Suedi.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/besojeni-apo-jo-nene-e-ibrahimovic-eshte-shqiptare-foto/|title=Besojeni apo jo, nëna e Ibrahimovic është shqiptare (Foto)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=23 gusht 2016|accessdate=10 prill 2014}}</ref> Babai i tij ka lindur në Bijeljina dhe mamaja e tij në fshatin Prkos afër Škabrnja në shtetin kroat të Zadarit.<ref>{{cite news|url=http://www.jutarnji.hr/svoj-zivotni-put-opisao-u-knjizi--ja-sam-zlatan----bio-sam-problematican-tinejdzer-iz-kvarta--krao-bicikle-i-uzivao-u-tome---/1033118/|title=Uzbudljiva autobiografije svjetske zvijezde od subote u prodaji! 'Bio sam problematičan tinejdžer iz kvarta, krao bicikle i uživao u tome'|publisher=[[Jutarnji list]]|work=Dražen Krušelj|language=hr|accessdate=3 maj 2020|archive-date=29 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191244/http://www.jutarnji.hr/svoj-zivotni-put-opisao-u-knjizi--ja-sam-zlatan----bio-sam-problematican-tinejdzer-iz-kvarta--krao-bicikle-i-uzivao-u-tome---/1033118/|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović filloi të luante futboll në moshën gjashtë vjeç. Ai e nisi karrierën duke u alternuar mes klubeve lokale [[FBK Balkan]], një klub i krijuar nga emigrantët jugosllav, [[Malmö BI]] dhe për një kohë të shkurtër me BK Flagg.<ref name="Sydsvenskan">{{cite news|url=http://sydsvenskan.se/sport/article96251/raquoRosenberg---for-mig-ar-han-hogerbacklaquo.html|title=Rosenberg – för mig är han högerback|accessdate=28 maj 2009|work=Sydsvenskan|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090802024544/http://sydsvenskan.se/sport/article96251/raquoRosenberg---for-mig-ar-han-hogerbacklaquo.html|archivedate=2 gusht 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.evolvia.se/ZlatanIbrahimovi%C4%87/tabid/54/Default.aspx.|title=Zlatan Ibrahimović|accessdate=28 maj 2009|publisher=Evolvia|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120316025327/http://www.evolvia.se/ZlatanIbrahimovi%C4%87/tabid/54/Default.aspx.|archivedate=16 mars 2012}}</ref> Ai ishte titullar me ekipin e qytetit Malmö FF në vitet e para të adoleshencës.<ref name="Sydsvenskan"/> Në moshën 15 vjeç, Ibrahimović ishte pranë dorëheqjes nga futbolli me qëllim për të punuar në portet e Malmös, por trajneri e tij e bindi që të vazhdonte të luante.<ref>{{cite web|url=http://sydsvenskan.se/sport/article6845.ece|title=Så blev Zlatan stor|publisher=Sydsvenskan|language=sv|author=Jan Jönsson|date=23 qershor 2001|accessdate=28 maj 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804143852/http://sydsvenskan.se/sport/article6845.ece|archivedate=4 gusht 2009}}</ref> Idhulli i tij i fëmijërisë ishte ylli brazilian [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]].<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2650562/Zlatan-Ibrahimovic-hails-Ronaldo-best-player-played-against.html|title=Zlatan Ibrahimovic hails Ronaldo as best player he has ever played against|trans-title=Zlatan Ibrahimovic vlerëson Ronaldon si lojtarit më të mirë me të cilin ai ka luajtur kundër|publisher=Daily Mail|language=en|accessdate=3 gusht 2014}}</ref><ref name="Metro">{{cite web|url=https://metro.co.uk/2016/11/13/zlatan-ibrahimovic-admits-he-idolises-brazil-legend-ronaldo-6254788/|title=Zlatan Ibrahimovic admits he idolises Brazil legend Ronaldo|trans-title=Zlatan Ibrahimovic pranon se ai kishte idhull legjendën e Brazilit Ronaldo|publisher=Metro|language=en|date=13 nëntor 2016|accessdate=18 gusht 2018}}</ref> ==Karriera me klube== ===Malmö FF=== Ibrahimović firmosi kontratën e parë me Malmön në vitin 1996, dhe u bashkua me skuadrën e parë në sezonin 1999 të Allsvenskan, elita e futbollit suedez.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e9195192717-8423051fa810-1000/|title=Background: Ibrahimović's Malmö reunion|trans-title=Sfondi: Ribashkimi i Malmös së Ibrahimovićit|publisher=UEFA|language=en|date=9 shtator 2015|accessdate=25 maj 2020}}</ref> Malmö u rendit e 13-ta në atë sezon duke u rrëzuar në divizionin e dytë,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/swe-allsvenskan-1999-spieltag/26/|title=Sweden » Allsvenskan 1999 » 26. Round|trans-title=Suedi » Allsvenskan 1999 » Raundi 26|publisher=World Football|language=en|accessdate=25 maj 2020}}</ref> por u rikthye sërish në elitë një sezon më pas. Ai nuk u bind dot nga trajneri [[Arsène Wenger]] për t'u transferuar te klubi anglez [[Arsenal F.C.|Arsenal]], kurse [[Leo Beenhakker]] kishte shprehur interes për lojtarin pasi e kishte parë të luaje në një ndeshje stërvitore kundër skuadrës norvegjeze [[Moss FK]].<ref name="Arsenal">{{cite web|url=http://www.thespoiler.co.uk/index.php/2009/04/24/how-zlatan-ibrahimovic-nearly-joined-arsenal|title=How Zlatan Ibrahimovic nearly joined Arsenal|trans-title=Si Zlatan Ibrahimovic ju bashkua Arsenalit për pak|publisher=The Spoiler|language=en|date=24 prill 2009|accessdate=5 maj 2020|archive-date=5 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005204137/http://www.thespoiler.co.uk/index.php/2009/04/24/how-zlatan-ibrahimovic-nearly-joined-arsenal|url-status=dead}}</ref> Më 22 mars 2001, Ajaxi dhe Malmö arritën një marrëveshje për transferimin e suedezit në [[Amsterdami|Amsterdam.]]Ibrahimović ju bashkua ekipit zyrtarisht në korrik; shuma zyrtare e transferimit ishte 80 milion [[korona]] suedeze (8.7 milion [[Euro|€]]).<ref name="Malm">{{cite web|url=http://www.mff.se/himmelsblatt/historien.asp|title=Historien om MFF|website=mff.se|language=sv|access-date=9 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208170223/http://mff.se/himmelsblatt/historien.asp|archive-date=8 shkurt 2009|url-status=dead}}</ref> ===Ajax=== Ibrahimović luajti pak nën drejtimin e trajnerit [[Co Adriaanse]], por kur ai u shkarkua më 21 nëntor 2001, trajneri i ri [[Ronald Koeman]] e vendosi atë në formacionin titullar me Ajaxin që fitoi titullin e Eredivizies në sezonin 2001–02.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/ned-eredivisie-2001-2002/|title=Netherlands » Eredivisie 2001/2002 » 35. Round|trans-title=Holandë » Eredivisie 2001/2002 » Raundi 35|publisher=World Football|language=en|accessdate=25 maj 2020|archive-date=18 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018031020/https://www.worldfootball.net/schedule/ned-eredivisie-2001-2002/|url-status=dead}}</ref> Në sezonin tjetër, Ibrahimović shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër kampionëve francez [[Olympique Lyonnais|Lyon]] në debutimin e tij në [[2002–03 UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] më 17 shtator 2002.<ref>{{cite web|url=https://www.besoccer.com/new/zlatan-ibrahimovic-the-king-of-debuts-403853|title=Zlatan Ibrahimovic: the King of Debuts|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Mbreti i debutimeve|website=besoccer.com|language=en|date=1 prill 2018|accessdate=25 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182533/https://www.besoccer.com/new/zlatan-ibrahimovic-the-king-of-debuts-403853|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi pesë gola në Ligën e Kampioneve në atë sezon me Ajaxin e cila u eleminua në çerek-finale nga [[A.C. Milan|Milani]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/champions-league-2002-2003/afc-ajax/3/|title=Zlatan Ibrahimović » Champions League 2002/2003|trans-title=Zlatan Ibrahimović » Liga e Kampioneve 2002/2003|publisher=World Football|language=en|accessdate=25 maj 2020}}</ref> Më 18 gusht 2004, gjatë një ndeshjeje ndërkombëtare midis [[Kombëtarja hollandeze e futbollit|Holandës]], Ibrahimović dëmtoi shokun e tij të skuadrës [[Rafael van der Vaart]], i cili më vonë e akuzoi suedezin se e dëmtoi qëllimisht. Katër ditë më pas, Ibrahimović fitoi famë ndërkombëtare pasi shënoi një gol individual kundër [[NAC Breda|NAC Bredës]] më 22 gusht 2004 që në fund u votua si "Goli i Vitit" nga shikuesit e kanalit sportiv [[Eurosport]];<ref name="zlatanibrahimovic.net">{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.net/career/|title=Zlatans Career|trans-title=Karriera e Zlatanit|website=ZlatanIbrahimovic.net|language=en|accessdate=7 dhjetor 2008|archive-date=18 qershor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080618081141/http://www.zlatanibrahimovic.net/career/|url-status=dead}}</ref> ajo ndeshje u fitua 6–2 nga Ajaxi, ku Ibrahimović, përveç atij goli spektakolar, shënoi dhe një tjetër si dhe dhuroi edhe një asist.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/eredivisie-2004-2005-ajax-amsterdam-nac-breda/|title=AFC Ajax 6:2 NAC Breda|publisher=World Football|language=en|date=22 gusht 2014|accessdate=25 maj 2020}}</ref><ref name="Ibra-Van der Vaart">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/zlatan-ibrahimovic-nac-breda-ajax-2004-solo-best-goal-retold-van-der-vaart|title=On this day, 2004: Zlatan Ibrahimovic's glorious solo goal for Ajax vs NAC Breda|trans-title=Në këtë ditë, 2004: Goli madhështor individual i Zlatan Ibrahimovic për Ajaxin kundër NAC Bredës|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 gusht 2019|accessdate=25 maj 2020}}</ref> Në atë ndeshje, ai u vërshëllye nga tifozët vendas, kurse më 31 gusht, Ibrahimović u shit papritmas te [[Juventus F.C.|Juventusi]].<ref name="Ibra-Van der Vaart"/> ===Juventus=== Ibrahimović kaloi nga Ajaxi te [[Juventus F.C.|Juventusi]] për 16 milion [[Euro|€]].<ref>{{Cite news|url=https://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2004-2005/comunicato%2031082004%20ibrahimovic_miccoli%20eng.pdf|title=Operations concerning Zlatan Ibrahimovic and Fabrizio Miccoli registration rights|trans-title=Operacionet në lidhje me të drejtat e regjistrimit të Zlatan Ibrahimovic dhe Fabrizio Miccoli|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=31 gusht 2004|accessdate=26 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145817/https://www.juventus.com/media/native/investor-relations-docs/english/price-sensitive-press-releases/2004-2005/comunicato%2031082004%20ibrahimovic_miccoli%20eng.pdf|archive-date=7 maj 2020|url-status=dead}}</ref> Ai u vendos menjëherë në formacionin e parë për shkak të dëmtimit të golashënuesit më të mirë [[David Trezeguet]]. Ibrahimović debutoi me gol në [[Serie A]] me Juventusin, duke shënuar një nga golat në fitoren 3–0 në transfertë ndaj [[Brescia Calcio|Brescias]].<ref>{{cite web|url=http://www.calcio.com/cronaca_partita/serie-a-2004-2005-brescia-calcio-juventus/|title=Brescia 0:3 Juventus|website=Calcio.com|language=it|date=12 shtator 2004|accessdate=7 maj 2020|archive-date=2 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202064550/http://www.calcio.com/cronaca_partita/serie-a-2004-2005-brescia-calcio-juventus/|url-status=dead}}</ref> Në vijim të sezonit, Ibrahimović shënoi disa gola të rëndësishëm, si dopieta kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] dhe tregolëshi kundër [[U.S. Lecce|Lecces]],<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/152229/otd-ibras-first-serie-hat-trick|title=OTD: Ibra's first Serie A hat-trick|trans-title=Në këtë ditë: Tregolëshi i parë i Ibrës në Serie A|publisher=Football Italia|language=en|date=17 prill 2020|accessdate=15 maj 2020}}</ref> duke e mbyllur kampionatin me 16 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.calcio.com/profilo_giocatori/zlatan-ibrahimovic/ita-serie-a-2004-2005/juventus/3/|title=Zlatan Ibrahimović » Serie A 2004/2005|website=Calcio.com|language=it|accessdate=7 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182532/http://www.calcio.com/profilo_giocatori/zlatan-ibrahimovic/ita-serie-a-2004-2005/juventus/3/|url-status=dead}}</ref> Ai ishte një lojtar i rëndësishëm për Juventusin që fitoi ''Scudetton'' e 28të, por titulli u hoq më vonë për shkak të skandalit të Calciopolit. Drejt fundit të sezonit, u raportua se Juventusi kishte refuzuar një ofertë 70 milion € për suedezin nga [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]],<ref>{{cite web|url=https://theworldgame.sbs.com.au/real-madrid-in-zlatan-bid|title=Real Madrid in Zlatan bid|trans-title=Real Madrid ofertë për Zlatanin|publisher=The World Game|language=en|date=23 prill 2014|accessdate=30 maj 2020}}</ref> e cila më vonë doli se ishte një gënjeshtër e sajuar nga agjenti i tij [[Mino Raiola]] me qëllim për t'i rritur vlerën e kartonit.<ref name="zlatanibrahimovic.net"/> Më 14 nëntor 2005, ai u nderua me çmimin ''[[Guldbollen]]'', një çmim që i jepet futbollistit më të mirë suedez të vitit.<ref name="svenskfotboll">{{cite web|url=http://www.svenskfotboll.se/t2svff.aspx?p=28798&x=1&a=187027|title=Guldbollen 2005 till Zlatan Ibrahimovic|trans-title=Guldbollen 2005 i Zlatan Ibrahimovic|website=svenskfotboll.se|language=sv|accessdate=7 dhjetor 2008|archive-date=1 janar 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101082738/http://www.svenskfotboll.se/t2svff.aspx?p=28798|url-status=dead}}</ref> Sezoni i tij i ardhshëm ishte më i dobët krahasuar me të parin; roli i tij në sulmuin e Juventusit ndryshoi, duke u zhvendosur në krahë, gjë që uli edhe mesataren e tij të shënimit. Ai mori pjesë më shumë në ndërtimin e lojës, duke arritur edhe numrin e asisteve.<ref name="Van Basten">{{cite web|date=10 nëntor 2016|title=Capello: I made Ibrahimovic watch Van Basten videos|trans-title=Capello: E bëra Ibrahimovic të shihte videot e Van Bastenit|url=https://www.fourfourtwo.com/news/capello-i-made-ibrahimovic-watch-van-basten-videos|accessdate=4 nëntor 2019|publisher=FourFourTwo|language=en}}</ref> Në sezonin 2005–06, tifozët e Juventusit u acaruan shpesh me të për shkak të performancave të tij nën nivel në ndeshjet e rëndësishme të sezonit, si humbja kundër Arsenalit në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]], që solli eliminimin e ekipit nga kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://www.islingtongazette.co.uk/sport/football/arsenal/arsenal-2-0-juventus-remembering-one-of-highbury-s-finest-european-nights-1-6583504|title=Arsenal 2–0 Juventus: Remembering one of Highbury’s finest European nights|trans-title=Arsenal 2–0 Juventus: Duke kujtuar një nga mrëmjet më të mira evropiane në Highbury|publisher=Islington Gazette|language=en|date=28 mars 2020|accessdate=15 maj 2020|archive-date=29 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200329193422/https://www.islingtongazette.co.uk/sport/football/arsenal/arsenal-2-0-juventus-remembering-one-of-highbury-s-finest-european-nights-1-6583504|url-status=dead}}</ref> Në përfundim të sezonit, Juventusit ju hoqën dy tituj të Serie A për përfshirjen e saj në skandalin e Calciopolit, dhe si rezultat u rrëzua në [[Serie B]] për trukim ndeshjesh.<ref>{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2019/07/23/juventus-calciopoli-and-a-year-in-serie-b/|title=Juventus, Calciopoli and a year in Serie B|trans-title=Juventus, Calciopoli dhe një vit në Serie B|publisher=These Football Times|language=en|author=Ryan Ferguson|date=23 korrik 2017|accessdate=15 maj 2020|archive-date=21 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921201134/https://thesefootballtimes.co/2019/07/23/juventus-calciopoli-and-a-year-in-serie-b/|url-status=dead}}</ref> Stafi i ri drejtues u përpoqën të bindin Ibrahimović dhe yjet e tjerë të skuadrës që të qëndronin, por ai dhe agjenti i tij ishin të bindur për t'u larguar, me Raiolën i cili kërcënoi se do të ndërmerrte veprime ligjore për të shkëputur sulmuesin suedez nga kontrata me klubin.<ref name="The Independent">{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/ibrahimovic-set-to-take-legal-action-to-escape-from-juve-410436.html|title=Ibrahimovic set to take legal action to escape from Juve|trans-title=Ibrahimović i vendosur të ndërmarrë veprime ligjore për të shpëtuar nga Juve|publisher=The Independent|language=en|date=4 gusht 2006|accessdate=7 dhjetor 2008|archive-date=19 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111119232358/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/ibrahimovic-set-to-take-legal-action-to-escape-from-juve-410436.html|url-status=dead}}</ref> ===Internazionale=== ====2006–2008: Dominimi në Itali me Mancinin==== [[Skeda:Zlataninter.jpg|parapamje|djathtas|180px|Ibrahimović me Interin, 22 shtator 2007.]] Më 10 gusht 2006, Ibrahimović u transferua te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] për 24.8 milion €, duke firmosur një kontratë katër-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2006/08/10/zlatan-ibrahimovic-signs-for-inter.html|title=Zlatan Ibrahimovic signs for Inter|trans-title=Zlatan Ibrahimovic firmos për Interin|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=10 gusht 2006|accessdate=6 maj 2020|archive-date=18 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018221206/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=23553&L=en|url-status=dead}}</ref> Gjatë prezantimit të tij, ai mori fanellën me numrin 8 dhe deklaroi se kishte qënë tifoz i klubit që në fëmijëri.<ref>{{cite web|url=https://www.corriere.it/Primo_Piano/Sport/2006/08_Agosto/10/ibradue.shtml|title=Ibra si presenta: «Da piccolo tifavo Inter»|trans-title=Ibra przantohet: «I vogël bëja tifo për Interin»|publisher=La Corriere della Sera|language=it|date=11 gusht 2006|accessdate=9 maj 2020}}</ref> Disa vite më pas, ish drejtori sportiv i Juventusit [[Alessio Secco]], deklaroi se Interi ishte klubi i vetëm që bëri ofertë zyrtare për lojtarin gjatë asaj kohe.<ref>{{cite web|url=https://www.tuttojuve.com/altre-notizie/sportitalia-alessio-secco-ecco-percha-cedemmo-ibra-all-inter-103051|title=Sportitalia - Alessio Secco: "Ecco perchè cedemmo Ibra all'Inter..."|trans-title=Sportitalia - Alessio Secco: "Ja pse e shitëm Ibrën te Interi..."|website=tuttojuve.com|language=it|date=18 korrik 2012|accessdate=6 maj 2020}}</ref> Ibrahimović bëri debutimin e tij zyrtar me klubin më 26 gusht 2006 në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana 2006|Superkupës së Italisë]] kundër [[A.S. Roma|Romës]]. Ai luajti si titullar në të gjithë ndeshjen me Interin që fitoi me përmbysje 4–3 pas kohës shtesë; ekipi ishte në disavantazh të tre golave në fillim të pjesës së dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.fcinternews.it/rewinter/inter-roma-4-3-26082006-a-milano-e-pazza-inter-supercoppa-nerazzurra-145212|title=Inter-Roma 4-3, 26/08/2006 - A Milano è Pazza Inter, Supercoppa nerazzurra|trans-title=Inter-Roma 4-3, 26/08/2006 - Në Milano është Interi i çmëndur, Superkupa është zikaltër|website=fcinternews.it|language=it|accessdate=6 maj 2020|archive-date=8 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008022834/https://www.fcinternews.it/rewinter/inter-roma-4-3-26082006-a-milano-e-pazza-inter-supercoppa-nerazzurra-145212|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi në debutimin e tij në Serie A kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]] më 9 shtator, duke ndihmuar Interin të niste kampionatin me një fitore 3–2 në [[Stadio Artemio Franchi]]. Tre ditë pas, ai zhvilloi edhe paraqitjen e parë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] në humbjen zhgënyjese të Interit në transfertë ndaj [[Sporting CP]], duke e nisur fazën e grupeve në mënyrë të gabuar.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2006/09/12/sporting-edge-inter-in-lisbon.html|title=Sporting edge Inter in Lisbon|trans-title=Sportingu mposht Interin minimalisht në Lisbonā|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=12 shtator 2006|accessdate=6 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182534/https://www.inter.it/en/news/2006/09/12/sporting-edge-inter-in-lisbon.html|url-status=dead}}</ref> Më 28 tetor, Ibrahimović luajti për herë të parë në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër ekipit rival të qytetit [[A.C. Milan|Milan]], duke shënuar golin e tretë të ekipit të tij në një fitore dramatike 4–3.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2006/10/28/inter-win-derby-thriller.html|title=Inter win derby thriller|trans-title=Interi fiton derbin emocionues|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=28 tetor 2006|accessdate=7 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182539/https://www.inter.it/en/news/2006/10/28/inter-win-derby-thriller.html|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e tij të parë në [[Milano]], Ibrahimović ishte golashënuesi më i mirë i Interit në Serie A, që u fitua nga ''Zikaltrit'' me plotë 97 pikë, një rekord në atë kohë.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2007/05/28/inters-historic-200607-serie-a-season.html|title=Inter's historic 2006/07 Serie A season|trans-title=Sezoni historik 2006/07 i Interit në Serie A|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=28 maj 2007|accessdate=28 dhjetor 2019|archive-date=18 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018210442/https://www.inter.it/en/news/2007/05/28/inters-historic-200607-serie-a-season.html|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović luajti ndeshjen e tij të 100të në Serie A më 16 shtator 2007 në [[San Siro]] kundër [[Calcio Catania|Catanias]], ku ai u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të sulmuesit argjentinas [[Hernán Crespo]];<ref name="Dhjetë momentet"/> Inter fitoi 2–0.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2007/09/16/italy/serie-a/fc-internazionale-milano/calcio-catania/501108/|title=Internazionale vs. Catania 2 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=16 shtator 2007|accessdate=18 mars 2016}}</ref> Më 2 tetor, suedezi regjistroi golat e tij të parë në Ligën e Kampioneve për Interin, duke shënuar dopietë në fitoren 2–0 kundër ekipit holandez [[PSV Eindhoven|PSV-së]] në ndeshjen e javës së dytë të fazës së grupeve;<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2007/10/2/champions-league-inter-2-0-psv-eindhoven.html|title=Champions League: Inter 2–0 PSV Eindhoven|trans-title=Liga e Kampioneve: Inter 2–0 PSV Eindhoven|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=2 tetor 2008|accessdate=7 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182539/https://www.inter.it/en/news/2007/10/2/champions-league-inter-2-0-psv-eindhoven.html|url-status=dead}}</ref> këto ishin golat e parë të Ibrahimović në këtë kompeticion pas 12 ndeshjesh pa shënuar. Po në atë muaj, ai firmosi një kontratë të re deri në qershor 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=30127|title=Ibrahimovic: "We're still top"|trans-title=Ibrahimovic: "Jemi ende në krye"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=26 tetor 2008|accessdate=26 korrik 2009|archive-date=2 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802052837/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=30127&L=en|url-status=dead}}</ref> Në atë kohë, u raportua se kontrata e re e kishte bërë suedezin lojtarin më të paguar në botë.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/4537364/Zlatan-Ibrahimovic-and-Kaka-pip-Premier-League-stars-in-football-wages-list.html|title=Zlatan Ibrahimovic and Kaka pip Premier League stars in football wages list|trans-title=Zlatan Ibrahimovic dhe Kaka kryesojnë yjet e Premier Ligës në listën e pagave të futbollit|publisher=The Daily Telegraph|language=en|author=Rory Smith|location=Londër|date=6 shkurt 2009|accessdate=21 tetor 2010}}</ref> Në shkurt 2008, Ibrahimović tregoi se ai kishte dëmtuar tendinën e gjurit të tij të majtë dhe shtoi se i duhej të pushonte për tu rikuperuar.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/champions-league/2007-2008/ibra-revelas-knee-injury_sto1491691/story.shtml|title=Ibrahimovic reveals knee woe|trans-title=Ibrahimovic zbulon dëmtimin në gju|publisher=Eurosport|language=en|date=26 shkurt 2008|accessdate=6 maj 2020}}</ref> Ky dëmtim solli edhe mungesën e tij në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Liverpool F.C.|Liverpollit]], ku Interi u mposht minimalisht në shtëpi dhe u eliminua nga kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=655043.html|title=Torres strikes as Liverpool see off Inter|trans-title=Torres shënon, Liverpoon fshin Interin|publisher=UEFA|language=en|date=11 mars 2008|accessdate=28 dhjetor 2019}}</ref> Megjithatë, gjatë muajit mars, sulmuesi bëri një sforco të madhe duke luajtur me injeksione;<ref>{{cite web|url=https://www.thelocal.se/20080325/10682|title=Sweden without star Ibrahimovic for Brazil friendly|trans-title=Suedia pa yllin Ibrahimovic për miqësoren me Brazilin|website=thelocal.se|language=en|date=25 mars 2008|accessdate=6 maj 2020}}</ref> më 29 mars, Ibrahimović luajti 66 minuta në barazimin 1–1 kundër [[S.S. Lazio|Lazios]].<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2008/03/29/italy/serie-a/ss-lazio-roma/fc-internazionale-milano/501388/|title=Lazio vs. Internazionale 1 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=29 mars 2008|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Pas ndeshjes, gjuri i tij ishte përkeqsuar dhe Ibrahimović ndaloi së luajturi. Ai udhëtoi në Suedi për të kryer fizioterapi, duke humbur disa ndeshje të rëndësishme, përfshirë edhe derbin kundër Milanit.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2007-2008/ibra-in-svezia_sto1545162/story.shtml|title=Ibra in Svezia: torna per il derby?|trans-title=Ibra në Suedi: rikthim për derbi?|publisher=Eurosport|language=it|date=17 prill 2008|accessdate=6 maj 2020}}</ref> {{Quote box|width=27%|align=left|quote="Ju flisni, unë luaj."|source=—Ibrahimović drejtuar gazetarëve pas ndeshjes së fundit të kampionatit kundër Parmës ku dopieta e tij i dha titullin Interit.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/05_Maggio/18/ibra.shtml|title=Il sassolino di Ibra "Voi parlate io gioco"|trans-title=Guraleci i Ibrës "Ju flisni unë luaj"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 maj 2008|accessdate=5 maj 2020}}</ref>}} Më 18 maj 2008, pavarësisht se ishte ende dëmtuar dhe kishte më shumë se një muaj që nuk luante, Ibrahimović, me injeksion në gju, u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë dhe shënoi dy gola në fitoren 2–0 në transfertë kundër [[Parma F.C.|Parmës]] në ndeshjen e javës së fundit të kampionatit, duke i dhënë Interit ''[[Scudetto]]n'' e sezonit 2007–08.<ref name="Dhjetë momentet"/><ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/05/18/serie-a-parma-0-2-inter-scudetto.html|title=Serie A: Parma 0–2 Inter, Scudetto!!!!|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=18 maj 2008|accessdate=6 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182548/https://www.inter.it/en/news/2008/05/18/serie-a-parma-0-2-inter-scudetto.html|url-status=dead}}</ref> Ai regjistroi gjithsej 17 gola në 26 ndeshje në kampionat dhe u nderua me çmimet [[Futbollisti i Vitit i Serie A]] dhe [[Futbollisti i huaj i vitit i Serie A]]. Ai u përfshi dhe në [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2007|Ekipin e Vitit të UEFA-s]] për herë të parë në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/community/teamoftheyear/history/season=2007/index.html|title=Team of the Year 2007|trans-title=Ekipi i Vitit 2007|publisher=UEFA|language=en|author=Adrian Harte|date=25 nëntor 2014|accessdate=6 maj 2020|archive-date=7 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191107235902/https://www.uefa.com/community/teamoftheyear/history/season=2007/index.html|url-status=dead}}</ref> ====2008–2009: ''Scudetto'' dhe ''Capocannoniere'' me Mourinhon==== [[Skeda:Ibrabalotelli.jpg|parapamje|220px|djathtas|Ibrahimović në aksion gjatë sezonit 2008–09.]] Ibrahimović e nisi sezonin e ri me [[José Mourinho]]n si trajnerin e tij;<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=704314.html|title=Mourinho the man for Inter Milan|trans-title=Mourinho njeriu për Interin|publisher=UEFA|language=en|date=2 qershor 2008|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182550/https://www.uefa.com/news/01ce-0e6f6c95b678-7c76de6f223c-1000--mourinho-the-man-for-inter-milan/?referrer=%2fmemberassociations%2fnews%2fnewsid%3d704314|url-status=dead}}</ref> në vitet në vijim, suedezi do të thurrte lëvdata për karakterin dhe punën e trajnerit, duke shtuar se portugezi ishte "i veçantë" dhe "fitimtar".<ref name="Dhjetë citime"/> Më 24 gusht, ai luajti në ndeshjen e Superkupës së Italisë kundër Romës; Interi fitoi 7–6 me penallti pasi koha e rregullt dhe shtesa ishin mbyllur në barazim 2–2, me suedezin i cili shënoi në tentativën e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2008/08/sezioni/sport/calcio/supercoppa-2008/inter-roma-supercoppa/inter-roma-supercoppa.html|title=Totti sbaglia, Zanetti fa centro la Supercoppa va ai nerazzurri|trans-title=Totti shpërdoron Zanetti shënon dhe Superkupa shkon te zikaltrit|publisher=la Repubblica|language=it|date=24 gusht 2008|accessdate=28 dhjetor 2019}}</ref> Më 4 tetor, gjatë fitores së Interit 2–1 në shtëpi ndaj [[Bologna F.C. 1909|Bolonjës]],<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/10/4/serie-a-inter-2-1-bologna.html|title=Serie A: Inter 2–1 Bologna|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=4 tetor 2008|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182554/https://www.inter.it/en/news/2008/10/4/serie-a-inter-2-1-bologna.html|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović shënoi një gol të jashtëzakonshëm, duke shtangur portierin kundërshtar [[Francesco Antonioli]] me një gjuajtje fluturimthi me pjesën e mbrapme të këmbës pas një krosimi nga e majta nga [[Adriano Leite Ribeiro|Adriano]].<ref name="Dhjetë momentet">{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/2377/top-10/2009/07/21/1392230/top-10-zlatan-ibrahimovic-moments-for-inter|title=Top 10 Zlatan Ibrahimovic Moments For Inter|trans-title=10 momentet më të mira të Zlatan Ibrahimovic për Interin|publisher=Goal.com|language=en|date=21 korrik 2009|accessdate=6 maj 2020}}</ref> Në përfundim të sezonit, ky gol u shpall më i bukuri i Serie A për sezonin 2008–09.<ref name="Gran Galà del Calcio"/> Në ndeshjen e rradhës, ai shënoi një dopietë në fitoren 4–0 në transfertë ndaj Romës, duke u vlerësuar për performancën e tij; goli i tij i parë erdhi pas një gjuajtje me parabël nga një kënd i ngushtë jashtë zone, i ndihmuar edhe nga dalja e gabuar e portierit Doni.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/10/19/serie-a-roma-0-4-inter.html|title=Serie A: Roma 0–4 Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=19 tetor 2008|accessdate=5 maj 2020|archive-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914100745/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=30072&L=en&IDINI=30088|url-status=dead}}</ref> Po në atë muaj, Ibrahimović shprehu dëshirën e tij për t'u bërë [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit pas tërheqjes së [[Javier Zanetti]]t nga futbolli.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/ottobre/13/Ibrahimovic_Inter_saro_pure_tuo_ga_10_081013020.shtml|title=Ibrahimovic «Inter, sarò pure il tuo capitano...»|trans-title=Ibrahimovic «Inter, edhe unë do të jem kapiteni jot...»|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 tetor 2008|accessdate=5 maj 2020}}</ref> Më 15 nëntor, Ibrahimović shënoi një dopietë në fitoren 2–0 kundër Palermos,<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/11/15/serie-a-palermo-0-2-inter.html|title=Serie A: Palermo 0–2 Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=15 nëntor 2008|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182558/https://www.inter.it/en/news/2008/11/15/serie-a-palermo-0-2-inter.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/11/15/ibrahimovic-two-important-goals.html|title=Ibrahimovic: "Two important goals"|trans-title=Ibrahimovic: "Dy gola të rëndësishëm"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=15 nëntor 2008|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182608/https://www.inter.it/en/news/2008/11/15/ibrahimovic-two-important-goals.html|url-status=dead}}</ref> kurse më 14 dhjetor shënoi një tjetër dopietë, këtë herë në fitoren 4–2 në shtëpi kundër [[A.C. Chievo Verona|Chievos]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2008/12/14/serie-a-inter-4-2-chievo.html|title=Serie A: Inter 4–2 Chievo|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=14 dhjetor 2008|accessdate=6 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182611/https://www.inter.it/en/news/2008/12/14/serie-a-inter-4-2-chievo.html|url-status=dead}}</ref> Në janar 2009, ai u zgjodh nga gazetarët e ''[[L'Équipe]]'' në formacionin e tyre më të mirë.<ref name="L'Equipe">{{cite web|url=http://www.mcalcio.com/l%E2%80%99equipe%E2%80%99s-best-11-soccer-players-of-2008/|title=L’Équipe’s Best XI Soccer Players of 2008|trans-title=Formacioni më i mirë i lojtarëve të futbollit të L'Equipe 2008|website=mcalcio.com|language=en|accessdate=5 maj 2020|archive-date=18 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018174715/http://www.mcalcio.com/l%E2%80%99equipe%E2%80%99s-best-11-soccer-players-of-2008/|url-status=dead}}</ref> Më 31 maj 2009, në ndeshjen e javës së 38të të Serie A në shtëpi kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], Ibrahimović shënoi nga një gol në çdo pjesë për të ndihmuar ekipin të fitonte ndeshjen 4–3 dhe ta mbyllte kampionatin me 84 pikë;<ref name="Dhjetë momentet"/><ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2009/05/31/serie-a-inter-4-3-atalanta.html|title=Serie A: Inter 4–3 Atalanta|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=31 maj 2009|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182613/https://www.inter.it/en/news/2009/05/31/serie-a-inter-4-3-atalanta.html|url-status=dead}}</ref> kjo gjë do të thoshte se klubi kishte fituar ''Scudetton'' e katërt rresht dhe të 17-tën në histori. Me 25 gola, ai u bë fituesi i çmimit ''[[Capocannoniere]]'', duke regjistruar një më shumë se [[Diego Milito]] i [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref name="Dhjetë momentet"/><ref>{{cite web|url=http://www.calcio.com/marcatori/ita-serie-a-2008-2009/|title=Serie A 2008/2009 » Lista marcatori|trans-title=Serie A 2008/2009 » Lista e shënuesve|publisher=Calcio.com|language=en|accessdate=5 maj 2020|archive-date=6 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200106042114/http://www.calcio.com/marcatori/ita-serie-a-2008-2009/|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli sezonin gjithsej me 29 gola në 47 ndeshje në të gjitha kompeticionet. ===Barcelona=== {{Quote box|width=30%|align=right|quote="Isha me shumë mundësi me ekipin më të mirë në histori. Futbolli i tyre ishte i bukur. Kur përgatitesha për një ndeshje, e dija se do fitonim para se të niste. Unë shikoja lojtarët rreth meje dhe shihja [[Andrés Iniesta|Iniestën]], [[Xavi]]n, [[Carles Puyol|Puyolin]], [[Gerard Piqué|Piquén]], [[Dani Alves]]in dhe [[Sergio Busquets|Busquetsin]]. E jashtëzakonshme! Ishte futboll nga një tjetër planet dhe unë e doja! Ishte teknikisht e përkryer." |source={{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2014/oct/06/zlatan-ibrahimovic-trash-talking-sweden-record-golascorer|title=Zlatan Ibrahimović, the Guardian|language=en}} Intervistë, 6 tetor 2014}} Pasi [[Maxwell Cabelino Andrade|Maxwell]] u transferua te [[FC Barcelona|Barcelona]],<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01db-0e726fa2316b-7b7d8f0aa6e2-1000--barca-make-move-for-maxwell/|title=Barça make move for Maxwell|trans-title=Barça bën lëvizje për Maxwell|publisher=UEFA|language=en|date=16 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> presidenti i klubit [[Joan Laporta]] konfirmoi se kishte një marrëveshje reciproke midis Barcelonës dhe Interit për kalimin e Ibrahimović në Spanjë në shkëmbim të sulmuesit [[Samuel Eto'o]], plus një shumë të raportuar prej 59 milion £.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01db-0e727e1f842f-c69c462fe8a1-1000--ibrahimovic-to-barca-eto-o-to-inter/?referrer=%2Fuefachampionsleague%2Fnews%2Fnewsid%3D854492|title=Ibrahimović to Barça, Eto'o to Inter|trans-title=Ibrahimović te Barça, Eto'o te Inter|publisher=UEFA|language=en|date=27 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ibrahimović la Interin më 23 korrik 2009 gjatë kohës që ekipi po luante në turnamentin veror [[World Football Challenge]] për të vazhduar negociatat e tij me Barcelonën;<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2009/07/23/usa-09-ibra-returns-to-europe.html|title=USA 09: Ibra returns to Europe|trans-title=Shba 09: Ibra rikthehet në Evropë|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=23 korrik 2009|accessdate=5 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182629/https://www.inter.it/en/news/2009/07/23/usa-09-ibra-returns-to-europe.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/jul/24/zlatan-ibrahimovic-barceloana-internazionale|title=Zlatan Ibrahimovic agrees personal terms with Barcelona|trans-title=Zlatan Ibrahimovic bie dakord për kushtet personale me Barcelonën|publisher=The Guardian|language=en|date=24 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> ndeshja e fundit që ai luajti me ''Zikaltrit'' ishte ajo kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/chelsea/5883727/Chelsea-defeat-Jose-Mourinhos-Inter-Milan-in-pre-season-friendly.html|title=Chelsea defeat Jose Mourinho's Inter Milan in pre-season friendly|trans-title=Chelsea mposht Interin e Jose Mourinhos në miqësoren para-sezonale|publisher=The Telegraph|language=en|author=Jason Burt|date=22 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Pasi Interi ra dakord me kushtet e kontratës me Eto'o, si dhe Barcelona me Ibrahimović, klubi njoftoi se Ibrahimović do të mbërrite në [[Katalonja|Katalonjë]] më 26 korrik dhe do të kryente vizitat mjeksore një ditë më pas.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/ozasp-soccer-spain-ibrahimovic-idAFJOE56R02820090728|title=Ibrahimovic and Eto'o complete Inter-Barca swap|trans-title=Ibrahimovic dhe Eto'o plotësojnë shkëmbimin Inter-Barca|publisher=Reuters|language=en|author=Mark Elkington|date=28 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ibrahimović kaloi me sukses vizitat mjeksore dhe u prezantua në [[Camp Nou]] para 60,000 tifozëve.<ref>{{cite web|url=http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/07/n090727107762.html|title=Camp Nou gives Ibrahimovic a hero’s welcome|trans-title=Camp Nou i jep Ibrahimovic një mirëseardhje heroi|website=fcbarcelona.cat|language=en|date=27 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020|archive-date=25 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210725122124/https://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/07/n090727107762.html|url-status=dead}}</ref> Ai firmosi një kontratë pesë-vjeçare;<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2009/jul/27/zlatan-ibrahimovic-barcelona-etoo-inter-hleb|title=Zlatan Ibrahimovic signs five-year deal at Barcelona|trans-title=Zlatan Ibrahimovic firmos një marrëveshje pesë-vjeçare me Barcelonën|publisher=The Guardian|language=en|date=27 korrik 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> për shërbimet e tij, Barcelona pagoi zyrtarisht 46 milion €, dha kartonin e Eto'o (i cili vlerësohej 20 milion €) si dhe [[Alexander Hleb]] në formën e huazimit (me të drejtë blerje për 10 milion €).<ref name="Kontrata">{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/07/n090727107758.html|title=Ibrahimovic signs five-year contract|trans-title=Ibrahimovic firmos një kontratë pesë-vjeçare|publisher=FC Barcelona|language=en|date=27 korrik 2009|accessdate=27 korrik 2009|archive-url=https://archive.today/20120524230305/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/07/n090727107758.html|url-status=dead|archive-date=24 maj 2012}}</ref> Pas firmosjes së kontratës, suedezi kishte një klauzolë lirimi 250 milion €,<ref name="Kontrata"/> duke ngritur vetën e kartonit të tij në 66 milion €. Pasi Hleb refuzoi ti bashkohej Interit, Barcelona u detyrua të paguante shtesë, duke e rritur vlerën e transferimit në 69.884 milion €.<ref name="Barcelona2010Memoria">{{cite book|url=http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/downloads/pdf/2010-11/Memoria_Club_09-10_CASTE_BAIXA.pdf|title=Memoria 2009–10|publisher=FC Barcelona|language=es|chapter=área económica|date=18 tetor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120515214101/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/downloads/pdf/2010-11/Memoria_Club_09-10_CASTE_BAIXA.pdf|archivedate=15 maj 2012}}</ref> Sipas raportimeve të Interit, shuma e transferimit ishte 69.5 milion €,<ref name="Inter2010bilancio">{{cite book|title=FC Internazionale Milano SpA 2009–10 Bilancio|date=2011|publisher=Italian C.C.I.A.A.|language=it|type=PDF|chapter=Nota Integrativa}}</ref> por një pjesë e shumës që mori Interi (5% sipas rregullores së FIFA-s) u hoq dhe u shpërnda nga Barcelona ekipit të të rinjëve dhe ish klubeve profesionist ku Ibrahimović kishte luajtur: [[Malmö FF]] dhe [[AFC Ajax]] si kontribut solidarizues.<ref name="Barcelona2010Memoria"/><ref name="Inter2010bilancio"/> [[Skeda:Zlatan Ibrahimovic of FC Barcelona, August 31, 2009.jpg|parapamje|majtas|200px|Ibrahimović gjatë debutimit të tij në La Liga me Barcelonën, 31 gusht 2009.]] Ibrahimović nisi sezonin zyrtarisht më 23 gusht 2009 në ndeshjen e dytë të [[Supercopa de España 2009|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Athletic Bilbao]]; ai e nisi ndeshjen si titullar dhe luajti për 70 minuta, duke asistuar golin e parë të [[Lionel Messi]]t me Barcelonën që fitoi ndeshjen dhe trofeun. Pesë ditë më pas, Ibrahimović fitoi një tjetër trofe, [[UEFA Super Kupa 2009|UEFA Super Kupën 2009]], duke luajtur për 81 minuta kundër [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]]; goli i vetëm u shënua nga [[Pedro Rodríguez Ledesma|Pedro]] në kohën shtesë, i cili kishte zëvëndësuar suedezin.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/history/2009/|title=2009 Super Cup: Pedro pounces to add to Barça glory|publisher=UEFA|language=en|date=28 gusht 2009|accessdate=16 maj 2020}}</ref> Më 31 gusht, në ndeshjen hapëse të sezonit, Ibrahimović shënoi golin e parë me klubin e tij të tij, duke ndihmuar ekipin të fitonte 3–0 kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-sporting-g/report/107495|title=Barca off to winning start|trans-title=Barca e nis me fitore|publisher=Sky Sports|language=en|date=31 gusht 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Suedezi më pas shënoi edhe në katër ndeshjet e rradhës në kampionat, duke u bërë lojtari i parë në historinë e klubit që shënon në pesë ndeshjet e para në kampionat.<ref name="Barcelona">{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1598120-zlatan-ibrahimovics-10-best-moments-at-barcelona|title=Zlatan Ibrahimovic's 10 Best Moments at Barcelona|trans-title=Dhjetë momentet më të mira të Ibrahimovic te Barcelona|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Jonathan Johnson|date=9 prill 2013|accessdate=12 maj 2020}}</ref> Më 20 tetor, Ibrahimović regjistroi golin e parë në Ligën e Kampioneve në ndeshjen e fazës së grupeve kundër [[FC Rubin Kazan|Rubin Kazan]].<ref>{{cite web|url=http://russianfootballnews.com/barcelona-1-2-rubin-kazan-the-greatest-giant-killing-in-european-history/|title=Barcelona 1-2 Rubin Kazan – The Greatest Giant Killing in European History?|trans-title=Barcelona 1–2 Rubin Kazan – Vrasja më madhështore e gjigandëve në historinë evropiane?|publisher=Russian Football News|language=en|author=David Sansun|date=20 tetor 2017|accessdate=5 maj 2020|archive-date=5 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200105220309/http://russianfootballnews.com/barcelona-1-2-rubin-kazan-the-greatest-giant-killing-in-european-history/|url-status=dead}}</ref> Pesë ditë më pas, ai shënoi dy herë në fitoren tenikstike 6–1 kundër [[Real Zaragoza|Real Zaragozës]] në La Liga, duke numëruar shtatë gola në shtatë ndeshje në kampionat me Barcelonës që mori kreun e renditjes.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/88/spain/2009/10/25/1583983/player-ratings-barcelona-6-1-real-zaragoza|title=Player Ratings: Barcelona 6-1 Real Zaragoza|trans-title=Notat e lojtarëve: Barcelona 6-1 Real Zaragoza|publisher=Goal.com|language=en|date=25 tetor 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Më 7 nëntor, ai pësoi një dëmtim në kofshë që e mbajti jashtë fushave të lojës për tre javës. Ibrahimović u rikthye në aksion në ndeshjen e javës së 12të në La Liga kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]]; ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të [[Thierry Henry]] dhe shënoi golin e vetëm të ndeshjes disa minuta më vonë, duke i dhënë fitoren Barcelonës në ''[[El Clásico]]''.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8385497.stm|title=Barcelona 1–0 Real Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|author=Jonathan Stevenson|date=29 nëntor 2009|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ai e mbylli vitin 2009 me 11 gola dhe 4 asiste në 15 ndeshjet e para të Barcelonës në kampionat; ekipi e mbylli vitin duke fituar [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]] kundër [[Estudiantes de La Plata|Estudiantes]] më 19 dhjetor 2009.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=252913/match=300111971/match-report.html|title=Barça belatedly rule the world|trans-title=Barça sundon me zell botën|publisher=FIFA|language=en|date=19 dhjetor 2009|accessdate=4 maj 2020|archive-date=3 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903085621/http://www.fifa.com/clubworldcup/matches/round=252913/match=300111971/match-report.html|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović e nisi vitin e ri 2010 me një gol në humbjen 2–1 kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] në ndeshjen e parë të raundit të 16-tave të Kupës së Mbretit.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/01/05/spain/copa-del-rey/futbol-club-barcelona/sevilla-futbol-club/884503/|title=Barcelona vs. Sevilla 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=5 janar 2010|accessdate=5 maj 2020}}</ref> Pesëmbëdhjetë ditë më pas, ai u zgjodh në [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2009|Ekipin e Vitit të UEFA-s]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/community/news/newsid=1584345.html|title=Team of the Year 2009|trans-title=Ekipi i Vitit 2009|publisher=UEFA|language=en|date=18 janar 2011|accessdate=4 maj 2020|archive-date=11 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211181049/https://www.uefa.com/community/news/newsid=1584345.html|url-status=dead}}</ref> Më 14 shkurt, Ibrahimović shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në disfatën ndaj [[Atlético Madrid]] në kampionat; kjo ishte humbja e vetme që Barcelona pësoi në La Liga gjatë sezonit 2009–10.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/02/14/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/futbol-club-barcelona/804803/|title=Atlético Madrid vs. Barcelona 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=14 shkurt 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Më 6 mars, ai u përjashtua me karton të kuq në ndeshjen në kampionat ndaj [[UD Almería|Almerías]], duke u pezulluar për një ndeshje, pavarësisht apelit të Barcelonës. Më 31 mars, në ndeshjen e parë të çerek-finales së Ligës së Kampioneve kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], Ibrahimović luajti si titullar për 77 minuta dhe shënoi dy gola për ti dhënë avantazhin 2–0 Barcelonës, por vëndasit shënuar dy gola në minutat e fundit të ndeshjes për të arritur një barazim 2–2.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/arsenal-vs-barcelona/report/208400|title=Fabregas gives Gunners hope|trans-title=Fabregas i jep Topçinjëve shpres|publisher=Sky Sports|language=en|author=Danny Wright|date=1 prill 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ai pësoi një tendosje të muskulit gjatë nxemjes para nisjes së ndeshjes kundër Athletic Bilbao, e para për të pas pezullimit, duke bërë që të humbiste ndeshjen e kthimit në Camp Nou,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/apr/04/zlatan-ibrahimovic-barcelona-arsenal|title=Zlatan Ibrahimovic ruled out of Barcelona's second leg against Arsenal|trans-title=Zlatan Ibrahimovic jashtë për ndeshjen e kthimit të Barcelonës kundër Arsenalit|publisher=The Guardian|language=en|author=Alan Gardner|date=4 prill 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> ku Barcelona fitoi 4–1 dhe u kualifikua në gjysëm-finale me rezultatin e përgjithshëm 6–3.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8602344.stm|title=Barcelona 4–1 Arsenal (agg 6–3)|trans-title=Barcelona 4–1 Arsenal (rp 6–3)|publisher=BBC Sport|language=en|author=Stuart Roach|date=6 prill 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Përveç kësaj, ai humbi edhe ''El Clásicon'' kundër Real Madridit dhe ndeshjen ndaj [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruña]]. Suedezi u rikthye në aksion më 17 prill duke u aktivizuar si zëvëndësues ndaj [[RCD Espanyol|Espanyolit]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2010/apr/19/espanyol-barcelona-la-liga-sid-lowe|title=Espanyol make their new home a fortress to derail Barcelona|trans-title=Espanyol e bën shtëpinë e saj të re një fortesë për të ndalur Barcelonën|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|date=19 prill 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> {{Quote box|width=27%|align=left|quote="Ti bleve një Ferrari por i dhe si një Fiat."|source=—Ibrahimović duke nënçmuar Guardiolën për mënyrën se si ai u përdor te Barcelona.<ref name="Zlatan Pep">{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11946/9815054/zlatan-ibrahimovics-best-quotes-on-barcelona-ahead-of-psg-champions-league-clash|title=Ibrahimovic's best quotes on Barcelona ahead of PSG|trans-title=Citimet më të mira të Ibrahimovic me Barcelonën para PSG-së|publisher=Sky Sports|language=en|date=21 prill 2015|accessdate=9 shtator 2016}}</ref>}} Pas eliminimit të Barcelonës në gjysëm-finalen e Ligës së Kampioneve nga Interi,<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-inter/report/212464|title=Mourinho mission on course|trans-title=Misioni i Mourinhos vazhdon|publisher=Sky Sports|language=en|date=29 prill 2010|accessdate=5 maj 2020}}</ref> Ibrahimović foli se si ai e ballafaqoi trajnerin e tij [[Pep Guardiola]] në dhomat e ndërrimit: "I bërtita: 'Ti nuk ke tope! dhe më e keqja që shtova ishte: 'Shkofsh në ferr!' E humba toruan tërësisht dhe ju mund të prisni që Guardiola të kishte thënë disa fjalë mbrapsht, por ai është një frikacak pa shpinë kurrizore. Ai thjesht u largua pa thënë asnjë fjalë."<ref name="Zlatan Pep"/> Goli i tij i fundit me Barcelonën erdhi më 14 gusht në ndeshjen e parë të Superkupës së Spanjës kundër Seviljes, e cila u mbyll me një humbje 3–1;<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/08/14/spain/super-cup/sevilla-futbol-club/futbol-club-barcelona/984885/|title=Sevilla vs. Barcelona 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=14 gusht 2010|accessdate=5 maj 2020}}</ref> pavarësisht kësaj, Barcelona triumfoi në ndeshjen e kthimit 4–0 dhe fitoi trofeun, duke i dhënë suedezit një tjetër trofe.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/08/21/spain/super-cup/futbol-club-barcelona/sevilla-futbol-club/984886/|title=Barcelona vs. Sevilla 4 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=21 gusht 2010|accessdate=5 maj 2020}}</ref> Ibrahimović luajti ndeshjen e tij të fundit me Barcelonën më 25 gusht kundër Milanit në [[Trofeu Joan Gamper|Trofeun Joan Gamper]]; pas përfundimit të ndeshjes, ai tregoi në media se marrëdhënja e tij me Guardiolën ishte prishur se dhe Guardiola nuk i kishte folur atij që nga muaji shkurt.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2010/08/29/2093342/pep-guardiola-destroyed-my-barcelona-dream-zlatan|title=Pep Guardiola destroyed my Barcelona dream - Zlatan Ibrahimovic|trans-title=Pep Guardiola shkatërroi ëndërrën time të Barcelonës - Zlatan Ibrahimovic|publisher=Goal.com|language=en|author=Paul Macdonald|date=29 gusht 2010|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Në autobiografinë e tij ''I Am Zlatan'', ai tregon: "Nisi mirë por Messi filloi të fliste. Ai donte të luante në qëndër, jo në krah, kështu që formacioni ndryshoi nga 4–3–3 to 4–5–1. Unë u sakrifikova dhe nuk e kisha më lirinë në fushë për tja dalë mbanë."<ref name="Zlatan Pep"/> ===Milan=== ====2010–2011: Titulli i Serie A në sezonin debutues==== [[Skeda:Ibra milan2.JPG|parapamje|djathtas|170px|Ibrahimović në aksion me Milanin gjatë një ndeshje të Ligës së Kampioneve kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]], tetor 2010.]] Më 28 gusht 2010, [[A.C. Milan]] njoftoi në uebfaqen e tyre zyrtare se kishin siguruar shërbimet e Ibrahimović për sezonin 2010–11. Ai do të luante në këtë sezon në formë huazimi, kurse klubi kishte të drejtën e blerjes për 24 milion € në përfundim të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/aug/28/zlatan-ibrahimovic-milan-barcelona|title=Milan agree deal to sign Zlatan Ibrahimovic from Barcelona|trans-title=Milani bie dakord për të firmosur me Zlatan Ibrahimovic nga Barcelona|publisher=The Guardian|language=en|date=28 gusht 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Ai firmosi një kontratë katër-vjeaçre menjëherë pas përfundimit të vizitave mjeksore.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/10/italian-football/2010/08/30/2095516/zlatan-ibrahimovic-passes-milan-medical-hits-back-at-inter|title=Zlatan Ibrahimovic Passes Milan Medical, Hits Back At Inter Captain Javier Zanetti|trans-title=Zlatan Ibrahimovic kalon vizitat mjeksore me Milanin, i kundërpërgjigjet kapitenit të Interit Javier Zanetti|publisher=Goal.com|language=en|author=Subhankar Mondal|date=30 gusht 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Pasi firmosi, Ibrahimović deklaroi: "Ky transferim më jep më shumë adrenalinë. Erdha te Milani për të fituar Ligën e Kampioneve. Dua të fitoj dopietën."<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2010/08/28/2091790/official-milan-sign-zlatan-ibrahimovic-from-barcelona|title=OFFICIAL: Milan Sign Zlatan Ibrahimovic From Barcelona|trans-title=Zyrtare: Milani firmos me Zlatan Ibrahimovic nga Barcelona|publisher=Goal.com|language=en|author=Salvatore Landolina|date=28 gusht 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Ibrahimović bëri debutimin e tij me Milanin më 11 shtator në humbjen 2–0 në transfertë kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]], duke humbur edhe një penallti në minutat e fundit të takimit.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/sep/11/milan-cesena-serie-a|title=Cesena and a missed penalty ruin Zlatan Ibrahimovic's Milan debut|trans-title=Cesena dhe një penallti e humbur prish debutimin e Zlatan Ibrahimvoic me Mialnin|publisher=The Guardian|language=en|date=11 shtator 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Katër ditë më pas, ai regjistroi golat e parë me ''kuqezinjtë'' në suksesin 2–0 kundër [[AJ Auxerre|Auxerre]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01e9-0e7578030dee-bd09b9ecdce0-1000/|title=Ibrahimović helps Milan past Auxerre|trans-title=Ibrahimvoić ndihmon Milan të kaloj Auxerre|publisher=UEFA|language=en|author=Richard Aikman|date=15 shtator 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Më 14 nëntor, Ibrahimović shënoi me penallti golin e vetëm të fitores 1–0 kundër ish klubit të tij Inter në ''Derby della Madonnina''.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/11/15/inter-milan-0-1-the-derby-goes-to-the-rossoneri.html|title=Inter-Milan, 0-1: The Derby goes to the Rossoneri|trans-title=Inter-Milan, 0-1: Derbi shkon për kuqezinjtë|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=15 nëntor 2010|accessdate=3 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182734/https://www.inter.it/en/news/2010/11/15/inter-milan-0-1-the-derby-goes-to-the-rossoneri.html|url-status=dead}}</ref> Në javën e ardhshme, ai shënoi golin e shtatë të sezonit kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]], duke mposhtur portierin kundërshtar me një gjuajtje me rrofeshtarë;<ref>{{cite web|url=https://www.rossoneriblog.com/2010/11/22/milan-1-0-fiorentina/|title=Milan 1–0 Fiorentina|publisher=Rosoneri Blog|language=en|date=22 nëntor 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> me këtë gol, ai kaloi brazilianin [[Alexandre Pato]] si shënuesi më i mirë i ekipit. Më 4 dhjetor, në një ndeshje në shtëpi ndaj [[Brescia Calcio|Brescias]], ai fillimisht asistoi golin e [[Kevin-Prince Boateng]] për ti dhënë Milanit avantazhin para se të shënonte vetë golin e tretë të ekipit me një gjuajtje të fuqishme në hyrje të zonës; Milani fitoi 3–0.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/12/04/italy/serie-a/ac-milan/brescia-calcio/990098/|title=Milan vs. Brescia 3 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=4 dhjetor 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Një javë më pas, Milani fitoi me të njëjtin rezultat kundër Bolonjës, me Ibrahimović i cili asistoi Boateng për golin e parë dhe më pas shënoi të tretin vetë.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/12/12/italy/serie-a/bologna-fc-1909/ac-milan/990102/|title=Bologna vs. Milan 0 – 3|publisher=Soccerway|language=en|date=12 dhjetor 2010|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Gjatë pjesës së parë të sezonit, ai kishte shënuar 13 gola dhe 8 asiste në 21 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Vetëm disa ditë pas mbarimit të ndeshjes, ai fitoi krahasimet me legjendën holandeze [[Marco van Basten]] nga media dhe nga vetë van Basten.<ref>{{cite web|url=https://www.almaghribtoday.net/en/387/papin-ibrahimovic-is-like-van-basten|title=Papin: Ibrahimovic is like Van Basten|trans-title=Papin: Ibrahimovic është si Van Basten|publisher=Almaghtrib Today|language=en|date=25 shtator 2012|accessdate=3 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.footballitaliano.co.uk/p6_1_5146_van-basten-sees-himself-in-ibrahimovic.html|title=Van Basten sees himself in Ibrahimovic|trans-title=Van Basten sheh veten e tij te Ibrahimovic|publisher=Football Italiano|language=en|author=Varun Mathure|date=15 dhjetor 2010|accessdate=16 dhjetor 2010|archive-date=7 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307105506/http://www.footballitaliano.co.uk/p6_1_5146_van-basten-sees-himself-in-ibrahimovic.html|url-status=dead}}</ref> Në mars 2011, Ibrahimović mori kartonin e kuq të parë me Milanin në barazimin 1–1 në kupë kundër [[A.S. Bari|Barit]], kjo për shkak të një goditje në stomak që suedezi i dha mbrojtësit kundërshtar [[Marco Rossi]]. Për këtë veprim ai u ndëshkua me tre ndeshje pezullim.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-india/news/2176/serie-a/2011/03/14/2394402/milan-striker-zlatan-ibrahimovic-receives-three-match-ban|title=Milan Striker Zlatan Ibrahimovic Receives Three Match Ban|trans-title=Sulmuesi i Milanit Zlatan Ibrahimovic pezullohet me tre ndeshje|publisher=Goal.com|language=en|author=Salvatore Landolina|date=14 mars 2011|accessdate=3 maj 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019152326/https://www.goal.com/en-india/news/2176/serie-a/2011/03/14/2394402/milan-striker-zlatan-ibrahimovic-receives-three-match-ban|url-status=dead}}</ref> Menjëherë pas rikthimit, ai mori një tjetër karton të kuq dhe u pezullua me tre ndeshje të tjera në takimin ndaj Fiorentinës në [[Firenze]] ku ekipi fitoi 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.thelocal.se/20110411/33130|title=New Zlatan red card spoils AC Milan win|trans-title=Kartoni i kuq i ri i Zlatanit prish fitoren e Milanit|publisher=The Local Se|language=en|date=11 prill 2011|accessdate=3 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/10/italian-football/2011/04/11/2436542/milans-zlatan-ibrahimovic-handed-three-match-ban-for-red|title=Milan's Zlatan Ibrahimovic handed three-match ban for red card against Fiorentina|trans-title=Zlatan Ibrahimovic i Milanit pezullohet me tre ndeshje për kartonin e kuq kundër Fiorentinës|publisher=Goal.com|language=en|author=Salvatore Landolina|date=11 prill 2011|accessdate=3 maj 2020|ref=none}}</ref> Milani fitoi kampionatin më 7 maj pas një barazimi pa gola kundër Romës,<ref>{{cite web|url=https://forzaitalianfootball.com/2011/04/milans-18th-scudetto-the-main-protaginists/|title=Milan's 18th Scudetto: The Main Protaginists|trans-title=Scudetto e 18të e Milanit: Protagonistët kryesor|publisher=Forza Italian Football|language=en|date=18 qershor 2011|accessdate=28 qershor 2011}}</ref> në një ndeshje ku Ibrahimović luajti 90 minuta të plota.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2011/05/07/italy/serie-a/as-roma/ac-milan/990307/|title=Roma vs. Milan 0 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=7 maj 2011|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Në Serie A, ai regjistroi 14 gola në 29 ndeshje.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/ita-serie-a-2010-2011/ac-milan/3/|title=Zlatan Ibrahimović » Serie A 2010/2011|publisher=World Football|language=en|accessdate=28 qershor 2011}}</ref> Në Ligën e Kampioneve, ai shënoi katër gola në tetë ndeshje me Milanin që u eliminua në raundin e 16-tave nga [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2011/mar/09/tottenham-hotspur-milan-champions-league|title=Tottenham Hotspur hold back Milan tide to book quarter-final spot|trans-title=Tottenham Hotspur mban mbrapa Milanin për të siguruar një vënd në çerek-finale|publisher=The Guardian|language=en|author=Kevin McCarra|date=9 mars 2011|accessdate=3 maj 2020}}</ref> Më 18 qershor 2011, Milan dhe Barcelona ranë dakord për kalimin e plotë të lojtarit në Milano.<ref>{{cite web|url=http://www.acmilan.com/en/news/show/134586|title=ZLATAN IBRAHIMOVIC: AN UNSTOPPABLE FORCE|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Një forcë e pandalshme|publisher=A.C. Milan|language=en|date=18 qershor 2011|accessdate=28 qershor 2011}}</ref> ====2011–2012: Çmimi ''Capocannoniere'' dhe largimi==== [[Skeda:Ibrahimovic 4 wikicommons.jpg|parapamje|majtas|190px|Ibrahimović gjatë një ndeshje të Milanit në dhjetor 2011.]] Ibrahimović e nisi sezonin e ri më 6 gusht në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana|superkupës]] kundër rivalëve të qytetit Inter, duke shënuar golin e parë të fitores me përmbysje 2–1 për ''Kuqezinjtë'', një gol që ndihmoi ekipin të fitonte trofeun e parë të sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/sports/2011-08/06/content_13063948.htm|title=Milan wins Italian Super Cup after classic derby|trans-title=Milan fiton Superkupën e Italisë pas një derbi klasik|publisher=China Daily|language=en|date=6 gusht 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ai e nisi kampionatin me një gol në barazimin 2–2 kundër [[S.S. Lazio|Lazios]] në ndeshjen e javës së parë.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/milan/2011/09/09/news/milan_lazio_in_diretta-21442140/|title=E' subito spettacolo, Milan-Lazio 2-2|trans-title=Spektakël i menjëherëshëm, Milan-Lazio 2-2|publisher=La Repubblica|language=it|author=Luigi Panella|date=9 shtator 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Më 28 shtator, ai shënoi golin e parë në Ligën e Kampioneve në fitoren komode 2–0 kundër [[FC Viktoria Plzeň|Viktoria Plzeň]] në fazën e grupeve,<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/1716/champions-league/2011/09/28/2687279/ac-milan-2-0-viktoria-plzen-ibrahimovic-and-cassano-steal|title=AC Milan 2-0 Viktoria Plzen: Ibrahimovic and Cassano steal the show to seal victory for Italians|trans-title=AC Milan 2-0 Viktoria Plzen: Ibrahimovic dhe Cassano vjedhin shfaqen dhe vulosin fitoren për italianët|publisher=Goal.com|language=en|author=Livio Caferoglu|date=28 shtator 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> e cila u ndoq nga një tjetër më 19 tetor, në një fitore tjetër 2–0, këtë herë kundër [[FC BATE Borisov|BATE Borisov]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/ac-milan-vs-bate-borisov/report/249473|title=Milan beat BATE|trans-title=Milan mposht BATE-n|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 tetor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ibrahimović vazhdoi me performancat e forta në këtë sezon duke shënuar një gol në fitoren 4–1 kundër Parmës dhe një dopietë në fitoren 3–2 në transfertë ndaj Romës, duke e mbyllur tetorin në mënyrë të suksesshme.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/86/italy/2011/10/26/2729656/ac-milan-4-1-parma-nocerino-hat-trick-ibrahimovic-strike|title=AC Milan 4-1 Parma: Nocerino hat-trick & Ibrahimovic strike secure convincing win for champions|trans-title=AC Milan 4-1 Parma: Tripleta e Nocerinos & goli i Ibrahimovic i siguron kampionëve një fitore bindëse|publisher=Goal.com|language=en|author=Adam Wheeler|date=26 tetor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rossoneriblog.com/2011/10/29/roma-2-3-milan/|title=Roma 2–3 Milan|publisher=Rossoneri Blog|language=en|date=29 tetor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Në muajin nëntor ai shënoi rresht në ndeshjen e Ligës së Kampioneve kundër BATE-s dhe në kampionat kundër [[Calcio Catania|Catanias]].<ref>{{cite web|url=http://www.china.org.cn/sports/2011-11/02/content_23791014.htm|title=Milan through despite BATE draw|trans-title=Milan kalon më tej pavarësisht barazimit me BATE-n|publisher=Soccerway|language=en|date=6 nëntor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2011/11/06/italy/serie-a/ac-milan/calcio-catania/1175725/|title=Milan vs. Catania 4 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=6 nëntor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Në takimin kundër ish ekipit të tij Barcelona në Ligën e Kampioneve, Ibrahimović shënoi golin e barazimit të përkohëshëm 1–1 para se [[Xavi]] të shënonte dhe ti jepte ''Barçës'' fitoren 3–2 në San Siro.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/ac-milan-vs-barcelona/report/249489|title=Barca top after thrilling win|trans-title=Barça në krye pas fitores emocionuese|publisher=Sky Sports|language=en|date=23 nëntor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ai e mbylli muajin nëntor me një dopietë kundër [[A.C. Chievo Verona|Chievos]], duke regjistruar golin e tij të 100të në Serie A.<ref>{{cite web|url=https://www.rossoneriblog.com/2011/11/28/video-ibrahimovics-100-serie-a-goals/|title=Video: Ibrahimovic's 100 Serie A goals|trans-title=Video: 100 golat e Ibrahimovic në Serie A|publisher=Rossoneri Blog|language=en|date=28 nëntor 2011|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Në dhjetor, Ibrahimović shënoi në tre ndeshje rresht në Serie A, duke thelluar diferencën ndaj ndjekësve në garën për çmimin e golashënuesit më të mirë. Ai e nisi vitin 2012 duke shënuar me penallti kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Pas një dopiete kundër [[Novara Calcio|Novarës]], me golin e dytë që e shënoi me një gjuajtje me pjesën e mbrapme të këmbës, Ibrahimović kryesonte renditjen e golashënuesve me 14 gola në 16 ndeshje.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-sg/news/3881/italy/2012/01/22/2860487/novara-0-3-milan-ibrahimovic-and-robinho-make-the-difference|title=Novara 0-3 Milan: Ibrahimovic and Robinho make the difference as Rossoneri return gap to Juventus back to one point|trans-title=Novara 0-3 Milan: Ibrahimovic dhe Robinho bëjnë diferencën, Kuqezinjtë shkurtojnë diferencën ndaj Juventusit në vetëm një pikë|publisher=Goal.com|language=en|author=Alex Mott|date=22 janar 2012|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Më 5 shkurt, në ndeshjen e javës së 22të kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në shtëpi, Ibrahimović u ndëshkua me karton të kuq pasi goditi me shuplakë mbrojtësin kundërshtar [[Salvatore Aronica]] gjatë një zënke midis lojtarëve të të dy ekipeve.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2011-2012/milan-napoli-0-0_sto3140473/story.shtml|title=Ibra espulso e Milan-Napoli è 0-0|trans-title=Ibra përjashtohet, Milan-Napoli del 0-0|publisher=Eurosport|language=it|date=5 shkurt 2012|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Për këtë veprim, ai u ndëshkua me tre ndeshje pezullim.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/serie-a/2011-2012/three-game-ban-for-ibra_sto3142374/story.shtml|title=Ibrahimovic banned for three games|trans-title=Ibrahimovic pezullohet për tre ndeshje|publisher=Eurosport|language=en|date=6 shkurt 2012|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Dhjetë ditë më pas, në ndeshjen e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], Ibrahimović asistoi të dy golat e [[Robinho]]s para se të shënonte nga penalltia për të ndihmuar Milanin të merrte një fitore 4–0 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/16940618|title=AC Milan 4–0 Arsenal|publisher=BBC Sport|language=en|date=15 shkurt 2012|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Më 3 mars, ai regjistori tregolëshin e parë me Milanin gjatë fitores 4–0 në kundër [[U.S. Città di Palermo|Palermos]] në [[Stadio Renzo Barbera]];<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/86/italy/2012/03/03/2944127/palermo-0-4-ac-milan-ibrahimovic-hat-trick-demolishes|title=Palermo 0-4 AC Milan: Ibrahimovic hat trick demolishes hapless Palermo to send Milan four points clear|trans-title=Palermo 0-4 AC Milan: Tregolëshi i Ibrahimovic hat trick shkatërron Palermon dhe dërgon Milanin katër pikë para|publisher=Goal.com|language=en|author=Tom Webber|date=3 mars 2012|accessdate=4 maj 2020}}</ref> me këto gola, Ibrahimović u ngjit në kuotën e 18 golave, duke rimarrë kreun e rendites së golashënuesve. Ibrahimović e mbylli kampionatin me 28 gola në 32 ndeshje, me Milanin që humbi titullin. Me 28 gola, ai u shpall golashënuesi më i mirë, duke fituar për të dytën herë çmimin ''[[Capocannoniere]]'';<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/ita-serie-a-2011-2012/ac-milan/3/|title=Zlatan Ibrahimović » Serie A 2011/2012|publisher=World Football|language=en|accessdate=4 maj 2020}}</ref> ai u bë lojtari i parë i huaj në histori që e fiton këtë çmim me dy ekipe të huaja, si dhe lojtari i parë që e fiton me dy ekipe nga i njëjti qytet (në sezonin 2008–09 ai e fitoi me Interin).<ref name="Capocannoniere">{{cite news|url=http://www.ilgiorno.it/milano/sport/calcio/2012/05/14/712621-Ibrahimovic-Capocannoniere-Record.shtml|title=Ibra, l'uomo dei record Come lui nessuno mai|trans-title=Ibra, njeriu i rekordeve, askush si ai|publisher=Il Giorno|language=it|date=14 maj 2012|accessdate=29 maj 2016}}</ref> Në kupë, ku Milani arriti deri në gjysëm-finale, Ibrahimović shënoi një gol në tre ndeshje,<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/ita-coppa-italia-2011-2012/ac-milan/3/|title=Zlatan Ibrahimović » Coppa Italia 2011/2012|publisher=World Football|language=en|accessdate=4 maj 2020}}</ref> kurse në Ligën e Kampioneve, ku Milani u eliminua në çerek-finale nga Barcelona,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/mar/12/barcelona-milan-champions-league|title=Lionel Messi's magic ignites Barcelona revival to sweep Milan aside|trans-title=Magjia e Lionel Messit ndez ringjalljen e Barcelonës për të fshirë Milanin menjëanë|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|date=12 mars 2013|accessdate=4 maj 2020}}</ref> Ibrahimović regjistroi pesë gola në tetë ndeshje. Gjithsej, ai luajti 44 ndeshje dhe shënpo 35 gola, duke vendosur një rekord të ri personal. Në përfundim të sezonit, Ibrahimović u largua nga Milani; gjatë dy sezoneve në Milano, ai luajti 85 ndeshje, shënoi 56 gola dhe asistoi 27 të tjerë. ===Paris Saint–Germain=== [[Skeda:Zlatan Ibrahimović unveiling.jpg|parapamje|djathtas|Ibrahimović gjatë prezantimit të tij me PSG.]] Më 17 korrik 2012, klubi francez [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] konfirmoi se kishte arritur një marrëveshje për blerjen e të drejtave sportive dhe ekonomike të Ibrahimović nga Milan, pas pasi ata kishin arritur kushtet personale me lojtarin, për një transferim me vlerë 20 milion €.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2012/07/18/ibrahimovic-zyrtarisht-te-psg/|title=Ibrahimoviç zyrtarisht të PSG|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 korrik 2012|accessdate=4 qershor 2019}}</ref> I vlersuar mbi 180 milion €, vlerat e transferimeve të tij ndër vite thyen ato të sulmuesit francez [[Nicolas Anelka]]. Ai firmosi një kontratë tre-vjeçare me rrogë 14 milion € në sezon përfshirë edhe bonuset (të cilat ishin rreth 2 milion €, më shumë se fitimi i tij vjetor te Milan), duke u bërë futbollisti i dytë më i paguar në botës pas [[Samuel Eto'o]].<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibrahimovic-te-psg-ja-per-te-fituar-champions-in%E2%80%9D/|title=“Ibrahimoviç te PSG-ja, për të fituar Champions-in”|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=17 korrik 2012|accessdate=4 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/ibra-prezantohet-te-psg-ja/|title=Ibra prezantohet te PSG-ja|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=19 korrik 2012|accessdate=4 qershor 2019}}</ref> Ibrahimović firmosi kontratën një ditë më pas, dhe bëri deklaratën në vijim gjatë konferencës për shtyp: "Ky është një hap i madh në karrierën time dhe një tjetër ëndërr që u bë realitet. Unë jam shumë i lumtur, sepse projekti që ka klubi më pëlqen dhe gjithashtu më pëlqen që edhe une jam pjesë e saj. Unë dua të hyj në historinë e klubit. Jam ketu për të fituar dhe asgje më shumë".<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibrahimovic-dua-te-bej-histori-te-psg/|title=Ibrahimovic: Dua të bëj histori te PSG|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=19 korrik 2012|accessdate=4 qershor 2019}}</ref> ====2012–2013: Sezoni debutues në Francë==== {{Quote box | width=20% | align=left | quote= "Ne nuk kemi pasur një golashënues të tillë në Francë për një kohë të gjatë. Ai është nga një planet tjetër si askush tjetër"|source= <small>— [[Jean-Pierre Papin]] për Ibrahimović.</small> }} Ibrahimović shënoi dy gola në ndeshjen hapëse të [[Ligue 1]], duke ndihmuar PSG të merrte një barazim 2–2 në pjesën e dytë pasi të parën e kishin mbyllur me dy gola disavantazh.<ref>{{cite news|title=Zlatan Ibrahimovic helps PSG draw|trans-title=Zlatan Ibrahimovic ndihmon PSG-në të barazojë|url=http://espn.go.com/sports/soccer/story/_/id/8260364/zlatan-ibrahimovic-rescues-psg-2-2-draw-lorient|agency=Associated Press|language=en|accessdate=15 gusht 2012}}</ref> Ai shënoi një tjetër dygolësh, këtë herë në pjesën e parë për t'i dhënë ekipit fitoren 2–1 kundër [[Lille OSC|Lille]], me të parin që erdhi në sekondën e 18të të ndeshjes; kjo ishte fitorja e parë e PSG-së në kampionat pas tre barazimeve rresht.<ref>{{cite web|url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/ibra-double-gives-psg-first-win.htm|title=Ibra double gives PSG first win|trans-title=Dopieta e Ibrës i jep PSG-së fitoren e parë|publisher=Ligue 1|language=en|date=2 shtator 2012|accessdate=4 qershor 2019|archive-date=7 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407203355/https://www.ligue1.com/ligue1/article/ibra-double-gives-psg-first-win.htm|url-status=dead}}</ref> Më 18 shtator, në debutimin e tij në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] në ndeshjen e parë të fazës së grupeve, ai kontriboi me një penallti të shënuar në fitoren 4–1,<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gh/match/91749/paris-saint-germain-vs-dynamo-kiev/|title=Paris Saint-Germain 4-1 Dynamo Kiev: French giants make statement on Champions League return|trans-title=Paris Saint-Germain 4-1 Dynamo Kiev: Gjigandët francez japin deklaratë në rikthimin e tyre në Ligën e Kampioneve|publisher=Goal.com|language=en|author=Robin Bairner|date=18 shtator 2012|accessdate=4 qershor 2019|archive-date=4 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604120149/https://www.goal.com/en-gh/match/91749/paris-saint-germain-vs-dynamo-kiev/|url-status=dead}}</ref> duke regjistruar golin e gjashtë në pesë ndeshje me klubin kryeqytetas. Ai gjithashtu u bë lojtari i parë që shënon me gjashtë klube të ndryshme në Ligën e Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.sportskeeda.com/football/5-little-known-facts-about-zlatan-ibrahimovic/2|title=5 little-known facts about Zlatan Ibrahimovic|trans-title=5 fakte pak të njohura rreth Zlatan Ibrahimovic|publisher=Sportskeeda.com|language=en|accessdate=4 qershor 2019}}</ref> Më 8 tetor, ai u bë lojtari i tretë (pas [[Laurent Blanc]] dhe [[Ronaldinho]]) që luan në ''El Clásico'' në Spanjë, ''Derby della Madonnina'' në Itali dhe ''Le Classique'', derbi ndërmjet Marseilles dhe PSG. Ai shënoi të dy golat e ekipit (i pari u shënua me pjesën e prapme të këmbës kurse i dyti me goditje dënimi), me ndeshjen që përfundoi në barazim 2–2.<ref>{{cite web|url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/gignac-2-2-ibrahimovic.htm|title=Gignac 2–2 Ibrahimovic|publisher=Ligue 1|language=en|date=7 tetor 2012|accessdate=4 qershor 2019|archive-date=4 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604120737/https://www.ligue1.com/ligue1/article/gignac-2-2-ibrahimovic.htm|url-status=dead}}</ref> Në janar 2013, Ibrahimović morri fanellën me numrin 10 pas largimit të brazilianit [[Nenê (futbollist)|Nenê]].<ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/ibra-nderron-fanelle-merr-numrin-10/97664/|title=Ibra ndërron fanellë, merr numrin 10|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=17 janar 2013|accessdate=28 mars 2020|archive-date=28 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328202041/http://sport.albeu.com/sport/ibra-nderron-fanelle-merr-numrin-10/97664/|url-status=dead}}</ref> Më 12 maj, PSG u shpall kampione e Ligue 1 pas një fitoreje në transfertë ndaj [[Olympique Lyonnais|Lyon]], duke siguruar kampionatin e parë që nga sezoni 1993–94; ky ishte gjithashtu titulli i parë i Ibrahimović me klubin. Në Ligën e Kampioneve, ai u shpall asistuesi më i mirë, duke regjistruar 7 asiste;<ref name="Asistuesi më i mirë">{{cite web|url=http://www.parisfans.fr/club/zlatan-meilleur-passeur-de-la-ligue-des-champions-132349.html|title=Zlatan, meilleur passeur de la Ligue des Champions|trans-title=Zlatan, asistuesi më i mirë i Ligës së Kampioneve|website=parisfans.fr|language=fr|date=11 prill 2013|accessdate=11 maj 2020}}</ref> pavarësisht kontributit të tij, PSG-ja u eliminua në çerek-finale nga Barcelona.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/apr/10/barcelona-psg-match-report-champions-league|title=Lionel Messi comes on to inspire Barcelona and eliminate PSG|trans-title=Lionel Messi hyn për të fyrmëzuar Barcelonën dhe eliminuar PSG-në|publisher=The Guardian|language=en|author=Sid Lowe|date=10 prill 2013|accessdate=28 maj 2020|ref=none}}</ref> ====2013–2014: Dopieta e titujve në Francë dhe rekordi i golave==== Ibrahimović e nisi sezonin 2013–14 duke fituar [[Trophée des Champions]] kundër [[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]], duke asistuar një nga golat e fitores 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/news/3274/ligue-1/2013/08/03/4163625/trophee-des-champions-paris-saint-germain-2-1-bordeaux|title=Trophee des Champions: Paris Saint-Germain 2-1 Bordeaux|publisher=Goal.com|language=en|date=3 gusht 2013|accessdate=26 dhjetor 2019}}</ref> Goli i tij i parë i sezonit erdhi më 31 gusht në fitoren 2–0 ndaj [[En Avant de Guingamp|Guingamp]] në kampionat, duke shënuar në kohën shtesë.<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/20130831-football-psg-beat-guingamp-2-0-ligue-1|title=PSG overcome Guingamp 2-0|trans-title=PSG kalon Guingamp 2-0|website=France 24|language=en|date=31 gusht 2013|accessdate=26 dhjetor 2019}}</ref> Më 24 shtator, PSG njoftoi se Ibrahimović kishte rinovuar kontratën e tij me klubin, që do t'a mbante atë në [[Parc des Princes]] deri në vitin 2016.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2013/09/24/4286319/ibrahimovic-extends-psg-contract-until-2016|title=Ibrahimovic extends PSG contract until 2016|trans-title=Ibrahimovic zgjeron kontratën me PSG-në deri në vitin 2016|publisher=Goal.com|language=en|date=24 shtator 2013|accessdate=26 shtator 2013}}</ref> Një javë më vonë, më 2 tetor, ai shënoi një dopietë në fitoren 3–0 ndaj [[S.L. Benfica|Benficës]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/psg-vs-benfica/301248|title=Champions League Group C: Paris St Germain ease to victory over visiting Benfica|trans-title=Grupi C i Ligës së Kampioneve: Paris St Germain fiton me lehtësi ndaj Benficës vizitore|publisher=Sky Sports|language=en|date=3 tetor 2013|accessdate=26 dhjetor 2019}}</ref> Më 19 tetor, ai shënoi një tjetër dygolësh në fitoren 4–0 kundër [[SC Bastia|Bastias]];<ref>{{cite web|url=http://www.telegrafi.com/sport/ibra-e-cavani-i-sjellin-pike-te-reja-psg-se-5-0-47735.html|title=Ibra e Cavani i sjellin pikë të reja PSG-së|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=19 tetor 2013|accessdate=19 tetor 2013}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> goli i tij i parë ishte i veçantë nga mënyra e realizimit, pasi ai shënoi pasi ngriti këmbën lartë duke qënë mbrapa mbrojtësit kundërshtar.<ref name="unfp"/> Ky gol u zgjodh më pas si [[Trophées UNFP du football#Goli i Vitit|Goli i sezonit në Ligue 1]] nga publiku.<ref name="unfp">{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/27370885|title=Zlatan Ibrahimovic: PSG striker wins player of year award|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Sulmuesi i PSG-së fiton çmimin lojtari i vitit|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 maj 2014|accessdate=12 maj 2014}}</ref> Më 23 tetor, Ibrahimović dhuroi një paraqitje mbreslënëse në fitoren 5–0 në transfertë kundër belgëve të [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve duke shënuar katër gola; ai regjistroi tregolëshin e tetë më të shpejtë në kompeticion si dhe u bë lojtari i 11të në histori që shënon katër gola në një ndeshje të Ligës së Kampioneve.<ref>{{cite news|url=https://telegrafi.com/psg-e-ibras-fundos-anderlechtin/|title=PSG e Ibras fundos Anderlechtin|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=23 tetor 2013|accessdate=23 tetor 2013}}</ref> [[Skeda:Zlatan Ibrahimovic (11669217154).jpg|parapamje|djathtas|Ibrahimović gjatë një seance stërvitore në dhjetor 2013.]] Më 23 tetor, Ibrahimović ishte në listën e 23 lojtarëve për çmimin prestigjoz FIFA [[Topi i Artë]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/fifa-topi-i-arte-lista-prej-23-kandidateve/|title=FIFA Topi i Artë: Lista prej 23 kandidatëve|publisher=Telegrafi.com|language=en|accessdate=29 tetor 2013}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, suedezi vazhdoi me formën e tij fantastike, duke shënuar të tre golat e ekipit të tij në ndeshjen ndaj [[OGC Nice]], kurse më 27 nëntor zhvilloi edhe ndeshjen e tij të 100të në Ligën e Kampioneve kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]],<ref>{{cite web|url=https://www.shqiperia.com/Gjithcka-qe-duhet-te-dini-per-Ligen-e-Kampioneve-2013-2014.25235/|title=Gjithcka qe duhet te dini per Ligen e Kampioneve 2013-2014|publisher=Shqipëria.com|language=sq|date=27 maj 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> duke shënuar një gol në fitoren 2–1 në shtëpi. Më 13 janar 2014, ai u rendit i katërti në garën për Topin e Artë me 257 pikë, duke arritur rezultatin më të mirë në karrierë. Goli i tij kundër Anglisë në nëntor 2012 u shpall fitues i [[FIFA Çmimi Puskás|Çmimit Puskás]], duke marrë 48.7% të votave.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibra-realizues-i-golit-me-te-bukur-video/|title=Ibra, realizues i golit më të bukur (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=13 janar 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Përveç kësaj, ai sëbashku me shokun e skuadrës [[Thiago Silva]] u përfshinë në [[UEFA Ekipi i Vitit#2013|formacionin e vitit të UEFA-s]].<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/uefa-shpall-formacionin-e-vitit-2013-mungon-mesi/|title=UEFA shpall formacionin e vitit 2013, mungon Mesi|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=15 janar 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Më 4 shkurt, me dopietën e shënuar kundër Nanes, ai ndihmoi ''Les Parisiens'' të shkonin në finalen e [[2013–14 Coupe de la Ligue|Kupës së Ligës]]; goli i tij i parë erdhi me një gjuajtje në ajër nga 30 metra distancë pas një spastrimit të gabuar të portierit [[Rémy Riou]]; ky ishte goli i tij i 31të për sezonin 2013–14<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibra-ndalo-se-shenuari-gola-fantastike/|title=Ibra, ndalo së shënuari gola fantastikë|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=6 shkurt 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Ai vazhdoi formën e fuqishme gjatë muajit shkurt, duke shënuar dy gola në suksesin 4–0 në transfertë ndaj [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] në ndeshjen e parë të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve,<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2014/02/18/barca-e-psg-hipotekojne-cerekfinalet/|title=Barça e PSG hipotekojnë çerekfinalet|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 shkurt 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> e cila u pasua nga një tripletë në fitoren 4–2 kundër [[Toulouse FC|Toulouse]], sërisht në transferë. Me këtë tregolësh, Ibrahimović arriti shifrën 37 gola në të gjitha kompeticionet, duke vendosur një rekord të ri personal.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/het-trik-nga-ibra/|title=Het-trik nga Ibra|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=23 mars 2014|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Më 16 mars, Ibrahimović shënoi të dy golat e fitores 2–0 kundër Saint-Étienne, duke regjistruar golat e tij të 24të dhe 25të në Ligue 1, gjë që lejoi të thyente rekordin e [[Carlos Bianchi]]t për numrin e golave të shënuar në një sezon në Ligue 1 për PSG-në.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibra-nuk-ndalet-se-shenuari/|title=Ibra nuk ndalet së shënuari|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=16 mars 2014|accessdate=17 mars 2014}}</ref> Më 2 prill, ai pësoi një tërheqje muskulare gjatë ndeshjes së parë çerek-finale të Ligës së Kampioneve kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]],<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/psg-trondit-celsin-pastore-tremb-moun/|title=PSG trondit Çelsin, Pastore tremb Moun|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=3 prill 2014|accessdate=13 maj 2014}}</ref> dëmtim që e detyroi të qëndronte jashtë fushave për rreth muaj.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibra-mungon-nje-muaj-humb-celsin/|title=Ibra mungon një muaj, humb Çelsin|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=4 prill 2014|accessdate=12 maj 2014}}</ref> Ibrahimović u rikthye në maj, ku PSG u shpall kampione e Ligue 1 pas humbjes kundër [[Stade Rennais F.C.|Rennes]]; për suedezin ishte kampionatin i 11të në 13 sezonet e fundit.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/rekordmeni-ibrahimovic-11-tituj-ne-13-sezone/|title=Rekordmeni Ibrahimoviç, 11 tituj në 13 sezone|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=9 maj 2014|accessdate=13 maj 2014}}</ref> Ai e mbylli kampionatin me 25 gola duke u shpallur lojtari i vitit dhe golashënuesi më i mirë për të dytin sezon rresht.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/27370885|title=Zlatan Ibrahimovic: PSG striker wins player of year award|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Sulmuesi i PSG-së fiton çmimin e lojtarit të vitit|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 maj 2014|accessdate=13 maj 2014}}</ref> Gjithsej, ai regjistroi 41 gola në të gjitha kompeticionet, përfshirë 10 në Ligën e Kampioneve, duke vendosur një rekord personal. ====2014–2015: Tripleta e titujve në Francë==== [[Skeda:Chelsea 2 PSG 2 (Agg 3-3) (16802448025).jpg|parapamje|majtas|200px|Ibrahimović (majtas) gjatë çerek-finales së Ligës së Kampioneve kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në [[Stamford Bridge]], mars 2015.]] Në ndeshjen e parë zyrtare të sezonit 2014–15, Ibrahimović shënoi dy gola në [[Trophée des Champions]] [[Trophée des Champions 2014|2014]] kundër [[En Avant de Guingamp|Guingamp]], duke i dhënë ekipit fitoren 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibrahimovic-i-jep-superkupen-psg-se/|title=Ibrahimoviç i jep Superkupën PSG-së|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=2 gusht 2014}}</ref> Ai ishte sërisht në listën e shënuesve edhe në ndeshjen hapëse të Ligue 1, duke shënuar një dygolësh kundër [[Stade de Reims]]; ai gjithashtu humbi një rast me portë bosh si dhe një penallti, me PSG-në që barazoi 2–2.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.in/football/french-ligue-1/story/1977989/all|title=Zlatan Ibrahimovic hero and villain|trans-title=Zlatan Ibrahimovic hero dhe armik|publisher=ESPN FC|language=en|date=8 gusht 2014|accessdate=8 gusht 2014|archive-date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724130301/https://www.espn.in/football/french-ligue-1/story/1977989/all|url-status=dead}}</ref> Në ndeshjen e rradhës kundër [[SC Bastia|Bastias]], Ibrahimović doli nga fusha i dëmtuar, dhe pas ekzaminimeve, u konfirmua se do të qëndronte jashtë fushave të lojës për gjashtë javë.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibra-do-ti-mungoje-psg-se-per-6-jave/|title=Ibra do t’i mungojë PSG-së për 6 javë|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=31 gusht 2014}}</ref> Ai shënoi tregolëshin e parë më 31 gusht në një tjetër ndeshje në kampionat ndaj Saint-Étienne.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2014/aug/31/paris-saint-germain-st-etienne-ligue-1-match-report|title=Zlatan Ibrahimovic scores hat-trick as Paris St Germain rout St Etienne|trans-title=Zlatan Ibrahimovic shënon tregolësh, Paris St Germain goleadë ndaj St Etienne|publisher=The Guardian|language=en|date=31 gusht 2014|url-status=dead|access-date=24 korrik 2019|archive-date=1 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140901021138/http://www.theguardian.com/football/2014/aug/31/paris-saint-germain-st-etienne-ligue-1-match-report}}</ref> Në çerek-finalen e [[2014–15 Coupe de la Ligue|Coupe de la Ligue]] më 13 janar 2015, Ibrahimović shënoi golin e vetëm të takimit ndaj Saint-Étienne. Ekipi vendas u ankua se topi nuk e kishte kaluar vijën kufizuese, duke bërë që tifozët të hidhin objekte në fushë, që shtyu gjyqtarin të pezullonte ndeshjen për dhjetë minuta.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30808280|title=Zlatan Ibrahimovic's PSG cup goal provokes supporters|trans-title=Goli i Zlatan Ibrahimovic të PSG-së në kupë provokon tifozët|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 janar 2015|accessdate=14 janar 2015}}</ref> Më 11 mars, Ibrahimović mori një karton të kuq direkt në ndeshjen e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në [[Stamford Bridge]], për një ndërhyrje të gabuar ndaj [[Oscar dos Santos|Oscar]].<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/ibrahimovi%C3%A7-ironizon-ekipin-e-murinjos-kisha-rreth-meje-11-f%C3%ABmij%C3%AB-ja-ironia-n%C3%AB-rrjetet-sociale|title=Ibrahimoviç ironizon ekipin e Murinjos: Kisha rreth meje 11 fëmijë, ja ironia në rrjetet sociale (FOTO)|publisher=Sot.com.al|language=sq|date=12 mars 2015|accessdate=24 korrik 2019|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182651/https://sot.com.al/sport/ibrahimovi%C3%A7-ironizon-ekipin-e-murinjos-kisha-rreth-meje-11-f%C3%ABmij%C3%AB-ja-ironia-n%C3%AB-rrjetet-sociale|url-status=dead}}</ref> PSG barazoi 2–2 pas kohës shtesë dhe u kualifikua në çerek-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=http://shekulli.com.al/kualifikimi-historik-i-psg-se-bajerni-shkel-shaktarin/|title=Kualifikimi historik i PSG-së, Bajerni “shkel” Shaktarin (VIDEO)|publisher=Shekulli.com.al|language=sq|author=Elmaz Gorica|date=12 mars 2015|accessdate=24 korrik 2019|archive-date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724155750/http://shekulli.com.al/kualifikimi-historik-i-psg-se-bajerni-shkel-shaktarin/|url-status=dead}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai shënoi një tregolësh në fitoren 3–0 kundër Lorient në Parc des Princes.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/31991716|title=Paris St-Germain 3–1 Lorient|publisher=BBC Sport|language=en|author=Emlyn Begley|date=20 mars 2015|accessdate=20 mars 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2403840-zlatan-ibrahimovic-pulls-off-filthy-pass-for-psg-against-lorient|title=Zlatan Ibrahimovic Performs Filthy Pass, Hits a Hat-Trick for PSG|trans-title=Zlatan Ibrahimovic performon një pasim të pisët, shënon një tregolësh për PSG-në|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Sean Swaby|date=20 mars 2015|accessdate=20 mars 2015}}</ref> Ai shënoi një tjetër tregolësh më 8 prill, këtë herë në fitoren 4–1 Saint-Étienne, duke ndihmuar PSG-në që të shkojë në finalen e Coupe de Ligue; goli i tij i parë me penallti ishte i 100ti i tij për klubin. Ai e mbylli ndeshjen me 102 gola për PSG-në, duke u bërë golashënuesi i dytë më i mirë në histori, mbrapa portugezit [[Pauleta]].<ref>{{Cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2424426-psg-into-coupe-de-france-final-as-another-ibrahimovic-treble-downs-saint-etienne|title=PSG into Coupe De France Final as Another Ibrahimovic Treble Downs Saint-Etienne|trans-title=PSG në finalen e Coupe de France, një tjetër tripletë e Ibrahimovic ul Saint-Etienne|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Jonathan Johnson|date=8 prill 2015|accessdate=9 prill 2015}}</ref> Tre ditë më vonë në [[Finalja e Coupe de la Ligue|finalen e Coupe de la Ligue]], Ibrahimović shënoi një dopietë, duke kontribuar në suksesin 4–0 kundër Bastias. Goli i tij i parë erdhi nga një penallti e fituar nga ai pasi pësoi një ndërhyrje të gabuar nga mbrojtësi kundërshtar [[Sébastien Squillaci]], i cili u përjashtua me karton të kuq.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/32243202|title=Paris St-Germain beat Bastia 4–0 to win the French League Cup|trans-title=Paris St-Germain mposht Bastian 4–0 për të fituar Kupën e Ligës Franceze|publisher=BBC Sport|language=en|first=Matt|last=Davis|date=11 prill 2015|accessdate=11 prill 2015}}</ref> ====2015–2016: Shënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i PSG-së==== [[Skeda:Zlatan Ibrahimovic, 1 August 2015.jpg|parapamje|djathtas|Ibrahimović në aksion për PSG-në në ndeshjen e Trophee des Champions kundër [[Olympique Lyonnais|Lyon]] në gusht 2015.]] Më 4 tetor 2015, Ibrahimović shënoi dy gola me penallti në fitoren 2–1 në derbin kundër Marseille, duke kaluar Pauletën si golshënuesi më i mirë në historinë e klubit me 110 gola në të gjitha kompeticionet.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibra-golashenues-me-i-mire-ne-histori-te-psg-se/|title=Ibra golashënues më i mirë në histori të PSG-së|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=4 tetor 2015|accessdate=25 korrik 2019}}</ref> Më 25 nëntor, ai ishte kapiteni i ekipit në rikthimin e tij te ish klubi i qytetit Malmö FF në [[2015–16 UEFA Liga e Kampioneve|fazën e grupeve]] të [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligës së Kampioneve]].<ref>{{cite web|url=https://telesport.al/ibra-festival-malmo-pergatitet-per-rikthimin-e-djaloshit-te-preferuar/|title='Ibra festival', Malmo përgatitet për rikthimin e "djaloshit të preferuar"|publisher=Telesport.al|language=sq|author=Besmir Nenaj|date=25 nëntor 2015|accessdate=25 korrik 2019|archive-date=25 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725133739/https://telesport.al/ibra-festival-malmo-pergatitet-per-rikthimin-e-djaloshit-te-preferuar/|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golin e tretë të fitores 5–0 kundër suedezëve, një rezultat që konfirmoi kualifikimin e PSG-së për në fazën me eliminim direkt të kompeticionit. Duke shënuar një dygolësh në fitoren 3–0 të PSG-së kundër [[OGC Nice|Nice]] më 4 dhjetor, Ibrahimović theu rekordin e 85 golave të [[Mustapha Dahleb]] për t'u bërë golshënuesi më i mirë në historinë e klubit në elitën e futbollit francez.<ref>{{cite web|url=https://telesport.al/ibrahimovic-vendos-nje-rekord-te-ri-me-paris-saint-germain/|title=Ibrahimovic vendos një rekord të ri me Paris Saint Germain|publisher=Telesport.al|language=sq|author=Besmir Nenaj|date=5 dhjetor 2015|accessdate=25 korrik 2019|archive-date=25 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725135103/https://telesport.al/ibrahimovic-vendos-nje-rekord-te-ri-me-paris-saint-germain/|url-status=dead|ref=none}}</ref> Më 16 shkurt 2016, në ndeshjen e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër Çelsit në shtëpi, Ibrahimović shënoi golin hapës në minutën e 39të me një goditje dënimi duke ndihmuar ekipin e tij të fitojë 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.vizionplus.tv/champions-paris-sg-mund-chelsea/|title=Champions, Paris SG mund Chelsea|publisher=Vizion Plus|language=sq|date=17 shkurt 2016|accessdate=25 korrik 2019}}</ref> Kjo ishte ndeshja e 116të e suedezit, i cili hyri në listën e dhjetë lojtarëve me më shumë ndeshje pasi parakaloi mbrojtësin spanjoll [[Carles Puyol]].<ref>{{cite news|url=http://www.infostradasports.com/wp-content/uploads/2016/03/Preview-Champions-League-Round-of-16-First-leg-16-17-Feb.pdf|title=Champions League 2015/16 Round of 16 First leg (16–17 February)|trans-title=Ndeshja e parë e raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve 2015/16|publisher=Gracenote|language=en|accessdate=8 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423205628/http://www.infostradasports.com/wp-content/uploads/2016/03/Preview-Champions-League-Round-of-16-First-leg-16-17-Feb.pdf|archive-date=23 prill 2016|url-status=dead}}</ref> Katër ditë më vonë, ai shënoi dy herë në fitoren 4–1 kundër Reims, duke u ngjitur në shifrën 23 gola në kampionat; gjatë ndeshjes, ai asistoi edhe golat e [[Edinson Cavani]] dhe [[Gregory van der Wiel]].<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/paris-st-germain/12166805/Zlatan-Ibrahimovic-responds-to-Manchester-United-interest-by-scoring-a-brace-as-PSG-beat-Reims.html|title=Zlatan Ibrahimovic responds to Manchester United interest by scoring a brace as PSG beat Reims|trans-title=Zlatan Ibrahimovic i përgjigjet interesit të Manchester United duke shënuar një dopietë me PSG-në që mposht Reims|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=20 shkurt 2016|accessdate=20 shkurt 2016}}</ref> Më 9 mars, në ndeshjen e dytë të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve kundër Çelsit në Stamford Bridge, Ibrahimović fillimisht asistoi golin e [[Adrien Rabiot]] para se të shënonte vetë golin e fitores, me PSG-në që fitoi ndeshjen 2–1 dhe përparoi në çerek-finale me rezultatin e përgjithshëm 4–2.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/celsi-thyhet-nga-psg-ibra-con-francezet-ne-cerekfinale-video/|title=Çelsi thyhet nga PSG, Ibra çon francezët në çerekfinale (VIDEO)|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=9 mars 2016|accessdate=26 korrik 2019}}</ref> Me këtë gol, ai u bë lojtari i 14të që shënon 50 ose më shumë gola në Ligën e Kampioneve.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2340396.html|title=Ibrahimović joins UEFA's 50-goal club|trans-title=Ibrahimović i bashkohet klubit të UEFA-s "50 gola"|publisher=UEFA|language=en|date=9 mars 2016|accessdate=10 mars 2016}}</ref> Në ndeshjen e rradhës në kampionat, ai shënoi plot katër gola në fitoren shkatërrimtare 9–0 kundër [[Troyes AC|Troyes]], e cila vulosi fitimin e titullit për PSG-në tetë javë nga fundi i sezonit; goli i tij i tretë në ndeshje ishte i 100ti për të në [[Ligue 1]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2016/03/13/psg-fiton-9-0-siguron-titullin-e-katert-radhazi-8-jave-nga-fundi/|title=PSG fiton 9-0, siguron titullin e katërt radhazi 8 javë nga fundi|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=13 mars 2016|accessdate=26 korrik 2019}}</ref> Tregolëshi i tij i shënuar për nëntë minuta ishte më i shpejti në historinë e Ligue 1.<ref name="Tregolëshi më i shpejtë">{{cite news|url=https://www.thesun.co.uk/archives/football/1084422/troyes-0-psg-9-zlatan-ibrahimovic-bags-a-nine-minute-hat-trick-as-psg-smash-sorry-troyes-and-clinch-league-title/|title=Troyes 0 PSG 9: Zlatan Ibrahimovic bags a nine-minute hat-trick as PSG smash sorry Troyes and clinch league title|trans-title=Troyes 0 PSG 9: Zlatan Ibrahimovic shënon një tregolësh për nëntë minuta, PSG-ja shkatërron Troyes dhe vulos titullin e ligës|publisher=The Sun|language=en|author=Jim Sheridan|date=13 mars 2016|accessdate=15 mars 2016}}</ref> Po në atë ditë, suedezi konfirmoi se do të largohej nga klubi në përfundim të sezonit, duke shtuar në mënyrë gazmore se do të qëndronte vetëm nëse ata do të zëvëndësonin [[Kulla Eiffel|Kullën Eiffel]] me statujën e tij.<ref>{{cite web|url=https://klankosova.tv/ibra-qendroj-nese-me-ndertoni-statuje-ne-vend-te-eiffel/|title=Ibra: Qëndroj nëse më ndërtoni statujë në vend të Eiffel|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=13 mars 2016|accessdate=26 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://opinion.al/habit-ibrahimovic-qendroj-ne-paris-vetem-nese-ne-vend-te-kulles-eifel-vendosin-statujen-time/|title=Habit Ibrahimoviç: Qëndroj në Paris vetëm nëse në vend të Kullës Eifel vendosin statujën time|publisher=Opinion.al|language=sq|date=14 mars 2016|accessdate=26 korrik 2019}}</ref> Më 16 prill, Ibrahimović shënoi dy gola të tjerë në një tjetër fitore madhore 6–0 kundër [[Stade Malherbe Caen|Caen]], duke arritur 32 gola në kampionat, një rekord i ri personal; ishte gjithashtu goli i tij i 41të në të gjitha kompeticionet, duke barazuar rekordin e tij personal të vendosur në sezonin 2013–14 me dy ndeshje më pak.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/16/paris-saint-germain-caen-zlatan-ibrahimovic-ligue-1|title=Paris Saint-Germain hit Caen for six as Zlatan Ibrahimovic scores twice|trans-title=Paris Saint-Germain godet Caen me gjashtë gola, Zlatan Ibrahimovic shënon dopietë|publisher=The Guardian|language=en|date=16 prill 2016|accessdate=17 prill 2016}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e fitores në gjysëm-finalen e Coupe de France kundër Lorient, duke dërguar PSG-në në finale për të dytin sezon rresht; ky ishte goli i tij i 42të sezonal, duke vendosur një rekord të ri personal.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/match/lorient-vs-psg/2214457/report?ICID=MP_MS_5|title=Lorient 0–1 PSG: Ibrahimovic sends Blanc's men into Coupe de France final|trans-title=Lorient 0–1 PSG: Ibrahimovic dërgon lojtarët e Blanc në finalen e Coupe de France|publisher=Goal.com|language=en|author=Jamie Smith|date=19 prill 2016|accessdate=20 prill 2016}}</ref> Më 8 maj, ai u shpall UNFP Lojtari i Sezonit në Ligue 1 për të tretin vit rresht.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibrahimovic-miri-ne-france/|title=Ibrahimovic më i miri në Francë|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=9 maj 2016|accessdate=26 korrik 2019}}</ref> Ibrahimović zhvilloi paraqitjen e tij të fundit për PSG-në në Ligue 1 kundër [[FC Nantes|Nantes]] në Parc des Princes më 14 maj 2016, duke shënuar një dopietë në një triumf 4–0 për t'u golashënuesi më i mirë i klubit në një sezon të vetëm të Ligue 1 me 38 gola, duke thyer rekordin e Carlos Bianchit, i cili shënoi 37 gola në sezonin 1977–78.<ref name="Bianchi">{{cite web|url=http://minuta90.com/ibra-largohet-me-rekord-nga-psg-thyen-edhe-nanten-e-shqiptareve/|title=Ibra largohet me rekord nga PSG, thyen edhe Nantën e shqiptarëve|publisher=Minuta90.com|language=sq|date=14 maj 2016|accessdate=26 korrik 2019|archive-date=26 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726161449/http://minuta90.com/ibra-largohet-me-rekord-nga-psg-thyen-edhe-nanten-e-shqiptareve/|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli kampionatin e Ligue 1 duke u shpallur shënuesi më i mirë, kjo për herë të tretë në karrierën e tij. Ndeshja u ndal për pak momente në minutën e dhjetë, me tifozët që i dhanë Ibrahimović – numri i së cilit ishte 10ta – një duartrokitje në këmbë. Ai gjithashtu u brohorit edhe në momentet e fundit të ndeshjes, kur ai po mbante dy djemtë e tij në krahë. Ata kishin hyrë në fushë disa momente më herët dhe kishin veshur fanellat e PSG-së që mbrapa kishin fjalët në anglisht "King" (Mbret) dhe "Legend" (Legjendë).<ref>{{cite web|url=https://www.tring.al/news/sport/ibrahimovic-jep-lamtumiren-erdha-si-mbret-po-iki-si-legjende/|title=Ibrahimoviç jep lamtumiren: Erdha si mbret, po iki si legjendë|publisher=Tring.al|language=sq|date=13 maj 2016|accessdate=26 korrik 2019|archive-date=26 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726161938/https://www.tring.al/news/sport/ibrahimovic-jep-lamtumiren-erdha-si-mbret-po-iki-si-legjende/|url-status=dead}}</ref> Këto fjalë ishin referencë e statusit të babait të tyre një ditë më parë, i cili shkroi në rrjetet sociale: "Erdha si mbret dhe u largova si legjendë".<ref>{{cite web|url=https://topsporti.com/artikulli/erdhi-si-mbret-po-shkon-si-legjende/ligue-1|title=Erdhi si mbret, po shkon si legjendë...|publisher=TopSporti.com|language=sq|date=13 maj 2016|accessdate=26 korrik 2019|archive-date=26 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726163629/https://topsporti.com/artikulli/erdhi-si-mbret-po-shkon-si-legjende/ligue-1|url-status=dead}}</ref> ===Manchester United=== ====2016–2017: Tre trofe në vitin e parë==== [[Skeda:Manchester United v Zorya Luhansk, September 2016 (08) - Zlatan Ibrahimović (edited).jpg|parapamje|upright|Ibrahimović para një ndeshje të Ligës së Evropës në [[Old Trafford]] në shtator 2016.]] Më 1 korrik 2016, Ibrahimović u transferua te [[Manchester United F.C.|Manchester United]] si lojtar i lirë në një kontratë një-vjeçare me mundësi rinovimi edhe për një sezon bazuar në performancat e tij me klubin.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/zyrtare-zlatan-ibrahimovic-tek-manchester-united/|title=Zyrtare, Zlatan Ibrahimovic tek Manchester United|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=30 qershor 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsport.al/zyrtare-ibrahimovic-firmos-per-djajte/|title=Zyrtare, Ibrahimoviç firmos për “Djajtë”|publisher=Newsport.al|language=sq|date=30 qershor 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Rroga e tij u raportua të ishte 200,000 £ në javë.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/kjo-eshte-paga-e-cmendur-e-ibrahimovic-te-united/|title=Kjo është paga e çmendur e Ibrahimovic te United|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=30 qershor 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Ai mori fanellën me numrin 9 për [[2016–17 Premier League|sezonin 2016–17]].<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/ibrahimovic-zgjedh-numrin-e-fanelles-ne-man-utd-foto/|title=Ibrahimovic zgjedh numrin e fanellës në Man Utd (FOTO)|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=17 korrik 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më 7 gusht, Ibrahimović shënoi golin e fitores për Manchester United në [[FA Community Shield 2016]] kundër [[Leicester City F.C.|Leicester City]], duke kërcyer sipër [[Wes Morgan]] për të mposhtur portierin danez [[Kasper Schmeichel]] në një fitore 2–1.<ref>{{cite web|url=https://klankosova.tv/ibrahimovic-shenon-ne-debutim-per-te-fituar-community-shield-video/|title=Ibrahimovic shënon në debutim për të fituar Community Shield (VIDEO)|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=7 gusht 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Në debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] një javë më vonë, ai shënoi me një gjuajtje nga distanca në një fitore 3–1 kundër [[A.F.C. Bournemouth|Bournemouth]] në ndeshjen e parë të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/te-frikshem-djajte-united-nis-rrugetimin-per-titull-video/|title=Të frikshëm Djajtë, United nis rrugëtimin për titull (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|author=Arnolld Korenica|date=14 gusht 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/sport-mourinho-e-nis-me-fitore-aventuren-te-unitedi-ibrahimovic-debuton-me-gol-video-239575/|title=Mourinho e nis me fitore aventurën te Unitedi, Ibrahimovic debuton me gol (Video)|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=14 gusht 2016|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=22 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722223546/https://www.gazetaexpress.com/sport-mourinho-e-nis-me-fitore-aventuren-te-unitedi-ibrahimovic-debuton-me-gol-video-239575/|url-status=dead}}</ref> Më 20 gusht, ai shënoi dy gola, një me kokë në pjesën e parë dhe një me penallti në pjesën e dytë, për t'i dhënë ekipit fitoren 2–0 kundër [[Southampton F.C.|Southampton]] në debutimin e tij në [[Old Trafford]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2016/08/20/zlatan-i-papermbajtshem-2-gola-ne-fitoren-e-man-united/|title=Zlatan, i papërmbajtshëm, 2 gola në fitoren e Man. United|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=20 gusht 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më 6 nëntor, ai shënoi një dygolësh në fitoren 3–1 si vizitor kundër [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]]; goli i tij i parë në ndeshje ishte goli i 25,000 në historinë e Premier Ligës.<ref name="Goli nr. 25">{{cite web|url=https://klankosova.tv/goli-numer-25-mije-ne-premier-league-mban-emrin-e-ibrahimovic/|title=Goli numër 25 mijë në Premier League mban emrin e Ibrahimovic|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=6 nëntor 2016|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Megjithatë, ai u ndëshkua me karton të verdhë, i pesti në këtë sezon, duke bërë që të humbiste ndeshjen e rradhës në shtëpi kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]] më 19 nëntor.<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaexpress.com/sport-ibrahimovic-u-kerkon-falje-tifozeve-275876/|title=Ibrahimovic u kërkon falje tifozëve|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=7 nëntor 2016|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=22 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722224237/https://www.gazetaexpress.com/sport-ibrahimovic-u-kerkon-falje-tifozeve-275876/|url-status=dead}}</ref> Më 5 shkurt 2017, Ibrahimović shënoi golin e 15të në kampionat dhe të 20tin në të gjitha kompeticionet në një fitore 3–0 jashtë fushe kundër Leicester City; me këtë gol, në moshën 35 vjeç e 125 ditë, ai u bë lojtari më i vjetër që shënon 15 gola në një sezon në Premier Ligë.<ref name="Lojtari më i vjetër">{{cite web|url=https://klankosova.tv/ibra-ne-histori-te-premier-liges/|title=Ibra në histori të Premier Ligës|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=5 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> [[Skeda:Zarya-MU (4).jpg|parapamje|upright|majtas|215px|Ibrahimović duke festuar një gol me Manchester United kundër [[FC Zorya Luhansk|Zorya Luhansk]] në një ndeshje të fazës së grupeve të Ligës së Evropës në dhjetor 2016.]] Më 16 shkurt, Ibrahimović regjistroi tregolëshin e parë me Manchester United në fitoren 3–0 kundër [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] në ndeshjen e raundit të 32-tave të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/united-fuqishem-triumfon-fale-mbretit-zlatan-video/|title=United i fuqishëm, triumfon falë ‘Mbretit Zlatan’ (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=16 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Tre ditë më vonë, në paraqitjen e tij të parë në Kupën FA, Ibrahimović u aktivizua si zëvëndësues në minutën e 62të dhe shënoi golin e fitores 2–1 në raundin e pestë kundër [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] në [[Ewood Park]].<ref>{{cite web|url=http://cms.gazetaexpress.com/sport/manchester-united-ne-cerekfinale-te-fa-cup-video-327036/?archive=1|title=Manchester United në çerekfinale të FA Cup (Video)|publisher=Gazeta Express|language=sq|date=19 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/ibrahimovic-e-dergon-unitedin-ne-cerekfinale-te-fa-cup-video/|title=Ibrahimovic e dërgon Unitedin në çerekfinale te FA Cup (VIDEO)|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=19 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Saktësisht një javë pas debutimit të tij në Kupën FA, ai shënoi dy gola, një me kokë dhe një me goditje dënimi (goli i fitores) në finalen e Kupës Carabao kundër Southampton për t'i dhënë Unitedit trofeun e pestë në histori si dhe të dytin e tij në Angli.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/ndeshje-e-cmendur-ne-wembley-ibrahimovic-i-dhuron-kupen-e-pare-manchester-united-video/|title=Ndeshje e çmendur në “Wembley”, Ibrahimoviç i dhuron kupën e parë Manchester United (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=26 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/2354/unitedi-fiton-efl-cup/|title=Unitedi fiton EFL Cup|publisher=Koha.net|language=sq|date=26 shkurt 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më 7 mars, Ibrahimović u pezullua me tre ndeshje nga Federata Angleze e Futbollit për sjellje të dhunshme ndaj [[Tyrone Mings]] të Bournemouth në barazimin 1–1 Old Trafford tre ditë më parë.<ref>{{cite web|url=https://opinion.al/goditi-ne-fytyre-kundershtarin-federata-angleze-denon-ibrahimovic/|title=Goditi në fytyrë kundërshtarin, federata angleze dënon Ibrahimovic|publisher=Opinion.al|language=sq|date=7 mars 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më vonë më 13 prill, ai ishte një nga gjashtë të nominuarit për të fituar çmimin [[PFA Lojtari i Vitit]].<ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/zyrtare-publikohet-lista-e-te-nominuarve-per-lojtarin-e-vitit-ne-angli-foto/|title=Zyrtare: Publikohet lista e të nominuarve për lojtarin e vitit në Angli (FOTO)|publisher=Gazeta Blic|language=sq|date=13 prill 2017|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=22 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722231235/https://gazetablic.com/zyrtare-publikohet-lista-e-te-nominuarve-per-lojtarin-e-vitit-ne-angli-foto/|url-status=dead}}</ref> Shtatë ditë më vonë, Ibrahimović pësoi një dëmtim serioz në ligamentin e gjurit të tij të djathatë në ndeshjen e çerek-finales së Ligës së Evropës kundër [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] në Old Trafford.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibra-zbulon-detajet-e-demtimit-ne-ligamentet-e-gjurit-ka-qene-me-i-rende-nga-se-dukej/|title=Ibra zbulon detajet e dëmtimit në ligamentet e gjurit: Ka qenë më i rëndë nga se dukej|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=21 nëntor 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Disa burime raportuan se suedezi nuk do të luante më për pjesën e mbetur të sezonit 2016–17.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/demtimi-i-tmerrshem-i-mbyll-sezonin-ibra-mund-te-lere-edhe-futbollin-video/|title=Dëmtimi i tmerrshëm i mbyll sezonin, Ibra mund të lërë edhe futbollin (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=21 prill 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Ai nuk pranoi të paguhej gjatë kohës së rikuperimit nga dëmtimi.<ref>{{cite web|url=https://gazetametro.net/ibrahimovic-e-refuzon-oferten-e-manchester-united/|title=Ibrahimovic e refuzon ofertën e Manchester United|publisher=Gazeta Metro|language=sq|date=27 prill 2017|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=22 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722231822/https://gazetametro.net/ibrahimovic-e-refuzon-oferten-e-manchester-united/|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović fitoi trofeun e tij të parë madhor evropian më 24 maj 2017 kur Manchester United mposhti me rezultatin 2–0 ish klubin e tij Ajax në [[Finalja e UEFA Ligës së Evropës 2017|finalen e Ligës së Evropës 2017]] në [[Friends Arena]] në [[Stokholm]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/05/24/united-fiton-europa-league-dhe-champions/|title=United fiton Europa League dhe “Champions”|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=24 maj 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Ai ishte edhe pjesë e skuadrës së sezonit nga UEFA. Në fund të sezonit, u njoftua se Manchester United do ta linte të lirë sulmuesin suedez pas përfundimit të kontratës të tij më 30 qershor 2017,<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/713857/united-nuk-i-ofron-vazhdim-te-kontrates-ibra-largohet/|title=United nuk i ofron vazhdim të kontratës, Ibra largohet|publisher=Botasot.info|language=sq|date=8 qershor 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> edhe pse ata më vonë konfirmuan se ishin në bisedime për të ri-firmosur për sezonin 2017–18.<ref>{{cite web|url=https://www.gazetaere.com/zlatan-ibrahimovic-manchester-united-eshte-gati-te-beje-transferimin-e-katert-kete-vere/|title=Zlatan Ibrahimovic / Manchester United është gati të bëjë transferimin e katërt këtë verë|publisher=Gazeta Ere|language=sq|date=20 gusht 2017|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723110117/https://www.gazetaere.com/zlatan-ibrahimovic-manchester-united-eshte-gati-te-beje-transferimin-e-katert-kete-vere/|url-status=dead}}</ref> ====2017–2018: Rikthimi nga dëmtimi dhe largimi==== Më 24 gusht 2017, u njoftua se Ibrahimović kishte firmosur një kontratë të re një-vjeçare me Manchester United.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/ibrahimovic-djeg-etapat-e-riaftesimit-dhe-rinovon-me-nje-vit-me-manchester-united/|title=Ibrahimovic “djeg” etapat e riaftësimit dhe rinovon me një vit me Manchester United|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=24 gusht 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> U lajmërua gjithashtu se ai do të vishte fanellën me numrin 10 për sezonin e tij të dytë me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.koha.net/sport/39973/ibrahimoviq-me-fanellen-numer-10/|title=Ibrahimovic me fanellën numër 10|publisher=Koha.net|language=sq|date=24 gusht 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më 18 nëntor, Ibrahimović u rikthye në fushat e lojës duke luajtur si zëvëndësues në 18 minutat e fundit të fitores 4–1 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]].<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/11/18/united-shpartallon-newcastle-rikthehet-ibra/|title=United shpartallon Newcastle; rikthehet Ibra|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=18 nëntor 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Një javë më pas, duke u aktivizuar në ndeshjen kundër [[FC Basel|Basel]], ai u bë lojtari i vetëm në histori që ka luajtur me shtatë klube të ndryshme në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]].<ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/ky-eshte-rekordi-radhes-ibrahimovic/|title=Ky është rekordi i radhës i Ibrahimovic|publisher=Gazeta Blic|language=sq|date=23 nëntor 2017|accessdate=23 korrik 2019|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723133851/https://gazetablic.com/ky-eshte-rekordi-radhes-ibrahimovic/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://alpenews.al/ibrahimovic-thyen-rekord-ne-ligen-e-kampioneve/|title=Ibrahimovic thyen rekord në Ligën e Kampionëve|publisher=Alpenews.al|language=sq|date=23 nëntor 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Në ndeshjen e tij të parë si titullar për sezonin 2017–18 më 20 dhjetor, Ibrahimović shënoi golin e parë me një goditje dënimi në humbjen 1–2 kundër [[Bristol City F.C.|Bristol City]] në çerek-finalen e Kupës EFL.<ref>{{cite web|url=http://www.rd.al/2017/12/e-pabesueshme-bristol-city-eliminon-manchester-united/|title=E pabesueshme, Bristol City eliminon Manchester United|publisher=Rilindja Demokratike|language=sq|date=21 dhjetor 2017|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> Më 22 mars 2018, Manchester United njoftoi se Ibrahimović kishte rënë dakord për të ndërprerë kontratën.<ref>{{cite web|url=https://indeksonline.net/zyrtare-ibrahimovic-largohet-nga-manchester-united/|title=2018Zyrtare: Ibrahimoviç largohet nga Manchester United (Foto)|publisher=Indeksi Online|language=sq|date=22 mars 2018|accessdate=23 korrik 2019}}</ref> ===LA Galaxy=== [[Skeda:Zlatan Ibrahimović (48116890751).jpg|parapamje|majtas|Ibrahimović gjatë sezonit 2019 të Major League Soccer me LA Galaxy.]] Më 23 mars 2018, Ibrahimović firmosi me klubin amerikan [[LA Galaxy]] në [[Major League Soccer]].<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/lamtumire-united-ibrahimovic-transferohet-ne-shba/|title=Lamtumirë United, Ibrahimovic transferohet në SHBA|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Adi Metaliu|date=22 mars 2018|accessdate=3 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603111328/https://www.supersport.al/lamtumire-united-ibrahimovic-transferohet-ne-shba/|archive-date=3 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> Ai debutoi më 31 mars në derbin e parë ''[[El Tráfico]]'' kundër [[Los Angeles FC]], duke luajtur si zëvëndësues në 20 minutat e fundit; ai shënoi dy gola, përfshirë një gjuajte në ajër nga 41 metra si dhe një gjuajtje me kohë në kohën shtesë për t'i dhënë fitoren ekipit 4–3.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/ibra-vendos-diktatin-ne-amerike-kam-shenuar-ne-cdo-debutim-goli-nga-40-metra-pashe-portierin/|title=Ibra vendos diktatin në Amerikë: Kam shënuar në çdo debutim. Goli nga 40 metra? Pashë portierin…|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=1 prill 2018|accessdate=3 qershor 2019}}</ref> Pas performancës së tij që i fitoi ndeshjen ekipit, Ibrahimović tha: "Dëgjova turmën që thoshte 'Duam Zlatanin, duam Ztalanin', kështu që unë i dhash Zlatanin".<ref>{{cite web|url=https://telesport.al/ibrahimovic-rrefen-debutimin-ne-amerike-golat-ua-dedikoj-tifozeve/|title=Ibrahimovic rrëfen debutimin në Amerikë: Deshët Zlatan, ja ku e keni|publisher=Telesport.al|language=sq|author=Gentian Spiri|date=1 prill 2018|accessdate=3 qershor 2019|archive-date=3 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603111914/https://telesport.al/ibrahimovic-rrefen-debutimin-ne-amerike-golat-ua-dedikoj-tifozeve/|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi dy gola në distafën 3–2 kundër [[FC Dallas]] më 30 maj, megjithatë ai u revoltua kundër ekipit, duke thënë: "Në çdo ndeshje nuk duhet të humbasim dy ose tre gola sepse pastaj do na duhet të kapim lojën për të fituar. Kjo nuk është një lojë; kjo nuk është absolutisht një lojë. Edhe nëse je në MLS ose Premier Ligë, çfarëdo qoftë, nuk punon në këtë mënyrë. Ne duhet të jemi ekipi udhëheqës dhe të luajmë nga aty, jo të rikuperojmë golat gjithë kohës."<ref>{{cite news|url=https://soccer.nbcsports.com/2018/05/31/brace-bagging-zlatan-tired-of-la-playing-from-behind-highlights/|title=Brace-bagging Zlatan tired of LA playing from behind (highlights)|trans-title=Shënuesi i dopietës Zlatan i lodhur nga LA që luan nga mbrapa (përmbledhja)|work=soccer.nbcsports.com|publisher=NBC Sports|language=en|author=Nicholas Mendola|date=31 maj 2018|accessdate=2 qershor 2018}}</ref> Ibrahimović shënoi dopieta në ndeshjet kundër [[Real Salt Lake]] dhe [[San Jose Earthquakes]] në qershor dhe korrik,<ref>{{cite web|url=https://lajmi.net/ibrahimovic-shenon-dy-gola-ne-amerike/|title=Ibrahimovic shënon dy gola në Amerikë|publisher=Lajmi.net|language=sq|date=10 qershor 2018|accessdate=3 qershor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kosova-sot.info/sport/284718/ibrahimovic-shenon-super-gol-ne-mls/|title=Ibrahimovic shënon super gol në MLS|publisher=Kosova Sot|language=sq|date=1 korrik 2018|accessdate=3 qershor 2019}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> para se të shënonte një penallti në fitoren 4–0 kundër [[Columbus Crew SC|Columbus Crew]] më 8 korrik.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/917738/ibrahimovic-shenon-serish-gol-ne-shba/|title=Ibrahimoviç shënon sërish gol në SHBA|publisher=Botasot.info|language=sq|date=8 korrik 2018|accessdate=3 qershor 2019}}</ref> Ai shënoi golin e 12të sezonal në fitoren 3–1 kundër [[Philadelphia Union]] më 22 korrik.<ref>{{cite web|url=https://klankosova.tv/ibrahimovic-vazhdon-ta-shkruaje-historine-ne-amerike-video/|title=Ibrahimovic vazhdon ta shkruajë historinë në Amerikë (VIDEO)|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=22 korrik 2018|accessdate=3 qershor 2019}}</ref> Në ndeshjen e rradhës, Ibrahimović shënoi tregolëshin e parë në MLS në fitoren 4–3 me përmbysje kundër [[Orlando City SC|Orlando City]], me të tre golat e shënuar në 24 minutat e para të pjesës së dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.rtsh.al/lajme/ibrahimovic-firmos-3-goleshin-e-pare-ne-kampionatin-amerikan-te-futbollit/|title=Ibrahimoviç firmos 3-golëshin e parë në kampionatin amerikan të futbollit|publisher=Radio Televizioni Shqiptar|language=sq|date=30 korrik 2018|accessdate=3 qershor 2019|archive-date=3 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603115029/https://www.rtsh.al/lajme/ibrahimovic-firmos-3-goleshin-e-pare-ne-kampionatin-amerikan-te-futbollit/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.trt.net.tr/shqip/sporti/2018/07/31/ibrahimovic-shenon-hat-trickun-e-pare-ne-shba-1022426|title=Ibrahimoviç shënon hat-trickun e parë në SHBA|website=trt.net.tr|language=sq|date=31 korrik 2018|accessdate=3 qershor 2019}}</ref> Më 15 shtator, Ibrahimović shënoi golin e 500të në karrierë me një tjetër finalizim akrobatik në humbjen 5–3 si vizitor ndaj [[Toronto FC]].<ref name="500 gola">{{cite web|url=https://www.supersport.al/ibrahimovic-arrin-kuoten-e-500-golave-ne-karriere-me-nje-veper-artivideo/|title=500 rrjeta për Ibrahimovic, shihni perlën e fundit të tij!(Video)|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Sotir Kora|date=16 shtator 2018|accessdate=3 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190603121141/https://www.supersport.al/ibrahimovic-arrin-kuoten-e-500-golave-ne-karriere-me-nje-veper-artivideo/|archive-date=3 qershor 2019|url-status=dead}}</ref> Pas ndeshjes, Ibrahimović deklaroi se ai ishte "i lumtur për Toronton pasi ata do të kujtoheshin si viktima e tij e 500të."<ref>{{cite web|url=https://www.gazetamonitor.com/ibrahimovic-vjen-me-nje-deklarate-epike-pas-supergolit-te-shenuar-kunder-torontos/|title=Ibrahimovic vjen me një deklaratë epike pas supergolit të shënuar kundër Torontos|publisher=Gazeta Monitor|language=sq|date=16 shtator 2018|accessdate=23 janar 2020}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Goli i tij erdhi me një gjuajtje akrobatike pas një kthese, duke u nominuar për Çmimin FIFA Puscás 2019 si Goli i Vitit. Në vitin e tij të parë në Shtetet e Bashkuara, Ibrahimović u përfshi në ndeshjen MLS All-Star dhe ishte pjesë e formacionit më të mirë për sezonin 2018;<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/major-league-soccer/story/3543760/zlatan-ibrahimovic-six-atlanta-players-headline-mls-all-star-fan-xi-selections|title=Zlatan Ibrahimovic, six Atlanta players headline MLS All-Star Fan XI selections|trans-title=Zlatan Ibrahimovic, gjashtë lojtarë të Atlantës kryesojnë zgjedhjen e tifozëve për MLS All-Star|publisher=ESPN|language=en|accessdate=2 gusht 2018}}</ref> përveç kësaj, ai u nderua me çmimet i "Ardhuri i Vitit",<ref name=":3">{{cite web|last=Bogert|first=Tom|url=https://www.mlssoccer.com/post/2018/11/12/la-galaxys-zlatan-ibrahimovic-named-2018-mls-newcomer-year|title=LA Galaxy's Zlatan Ibrahimovic named 2018 MLS Newcomer of the Year|trans-title=Zlatan Ibrahimovic i La Galaxy emërohet i Ardhuri i Vitit i MLS 2018|publisher=Major League Soccer|language=en|date=12 nëntor 2018|accessdate=13 nëntor 2018}}</ref> "Goli i Vitit në MLS" si dhe "Lojtari i Vitit i La Galaxy".<ref name="lagalaxy2018">{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2018/10/28/la-galaxy-announce-2018-team-awards|title=LA Galaxy announce 2018 Team Awards|trans-title=La Galaxy publikon çmimet e ekipit 2018|publisher=LA Galaxy|language=en|date=28 tetor 2018|accessdate=12 maj 2020}}</ref> [[Skeda:Zlatan Ibrahimovic LA Galaxy MLS Soccer (47640670062).jpg|parapamje|djathtas|250px|Ibrahimović shënoi 30 gola në sezonin e tij të dytë me LA Galaxy.]] Ibrahimović u emërua [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit para fillimit të sezonit 2019.<ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/ibrahimovic-behet-kapiten-i-la-galaxy/|title=Ibrahimovic bëhet kapiten i LA Galaxy|publisher=Gazeta Blic|language=sq|accessdate=14 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182728/https://gazetablic.com/ibrahimovic-behet-kapiten-i-la-galaxy/|url-status=dead}}</ref> Më 2 mars, ai shënoi kundër [[Chicago Fire Soccer Club|Chicago Fires]] në një fitore 2–1 të La Galaxy në javën e parë të kampionatit.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/ibrahimovic-and-bradley-star-on-mls-opening-day/1dp47ninsuz4x1witc9zwjw21p|title=Ibrahimovic and Bradley star on MLS opening day|trans-title=Ibrahimovic dhe Bradley shkëlqejnë në ditën hapëse të MLS|publisher=Goal.com|language=en|date=3 mars 2019|accessdate=3 mars 2019}}</ref> Më 31 mars, në ndeshjen e javës së dytë në MLS, Ibrahimović i dha ekipit fitoren kundër [[Portland Timbers]] me dy penallti të shënuara, përfshirë një me stilin Panenka; me këto gola, ai arriti në kuotën e 515 gola në karrierë, duke kaluar [[Gunnar Nordahl]] si suedezi me më shumë gola në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2019/03/31/zlatan-ibrahimovic-all-smiles-after-brace-victory-over-portland-timbers|title=Zlatan Ibrahimovic all smiles after brace in victory over Portland Timbers|trans-title=Zlatan Ibrahimovic vetëm buzëqeshje pas dopietës në fitoren kundër Portland Timbers|publisher=La Galaxy|language=en|date=31 mars 2019|accessdate=1 prill 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nbclosangeles.com/news/sports/Zlatan-Ibrahimovic-Scores-2-Goals-in-Return-Galaxy-507927541.html|title=Zlatan Ibrahimovic Scores 2 Goals in Return, Galaxy Chop Down Timbers|trans-title=Zlatan Ibrahimovic shënon dy gola në rikthim, Galaxy pren Timbers|publisher=Socal Sports|language=en|date=31 mars 2019|accessdate=1 prill 2019}}</ref> Më 20 korrik, Ibrahimović shënoi një tregolësh të përkryer në derbi kundër Los Angeles FC, duke i dhënë ekipit të tij fitoren 3–2 mes debatit se kush ishte lojtari më i mirë i Major League Soccer, Ibrahimović apo [[Carlos Vela]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49055685|title=Zlatan Ibrahimovic scores perfect hat-trick after claim he's 'best by far' in MLS|trans-title=Zlatan Ibrahimovic shënon një tregolësh të përkryer pasi prentendoi se ai ishte "më i miri me një distancë të madhe" në MLS|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 korrik 2019|accessdate=14 maj 2020}}</ref> Ai shënoi 30 gola në 29 ndeshje në sezonin e rregullt të MLS-së, duke ndihmuar ekipin të kualifikohej në fazën play-off, ku u eliminua nga LOS Angeles FC me rezultatin 5–3, edhe pse ai shënoi dhe asistoi.<ref>{{cite web|url=https://www.mlssoccer.com/post/2019/10/25/carlos-vela-lafc-not-satisfied-la-galaxy-win-i-want-win-mls|title=Carlos Vela, LAFC not satisfied with LA Galaxy triumph: "I want to win MLS"|trans-title=Carlos Vela, LAFC nuk është e kënaqur me triumfin ndaj LA Galaxy: "Dua të fitoj MLS"|publisher=MLS Soccer|language=en|author=Alex Dwyer|date=25 tetor 2019|accessdate=30 tetor 2019}}</ref> Ai u përshi sërisht në ndeshjen All-Star,<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.mlssoccer.com/all-star/2019/rosters/mls-all-star-team|title=2019 MLS All-Star Roster|trans-title=Ekipi All-Star i MLS 2019|publisher=Major League Soccer|language=en|accessdate=14 korrik 2019|archive-date=15 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715014938/https://www.mlssoccer.com/all-star/2019/rosters/mls-all-star-team|url-status=dead}}</ref> si dhe në formacionin e sezonit të MLS-së,<ref name="MLS2">{{cite web|url=https://www.mlssoccer.com/post/2019/10/28/2019-mls-best-xi|title=2019 MLS Best XI|trans-title=XI më e mirë e MLS 2019|publisher=MLS Soccer|language=en|date=28 tetor 2019|accessdate=28 tetor 2019}}</ref> si dhe fitoi tre çmime të klubit, respektivisht "Lojtari i Vitit", "Këpuca e Artë" dhe "Goli i Vitit".<ref name="lagalaxy2019">{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2018/10/28/la-galaxy-announce-2018-team-awards|title=LA Galaxy Announce 2019 Team Awards|trans-title=La Galaxy publikon çmimet e ekipit 2019|publisher=LA Galaxy|language=en|date=18 tetor 2019|accessdate=12 maj 2020}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Ibrahimović njoftoi se do të largohej nga klubi.<ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/ibra-largohet-nga-la-galaxy-tani-do-shikoni-vetem-bejsboll/|title=Ibra largohet nga LA Galaxy: Tani do shikoni vetëm bejsboll!|website=ABCNews.al|language=sq|date=13 nëntor 2019|accessdate=14 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mattv.al/ibrahimovic-largohet-nga-la-galaxy-ne-menyren-me-zlatan-te-mundshme/|title=Ibrahimoviç largohet nga LA Galaxy në menyrën me “Zlatan” të mundshme|website=mattv.al|language=sq|date=13 nëntor 2019|accessdate=14 maj 2020}}</ref> Gjatë dy viteve të tij në Shtetet e Bashkuara, Ibrahimović regjistroi 53 gola në 58 ndeshje. ===Rikthimi te Milan=== Më 27 dhjetor 2019, Ibrahimović u rikthye te Milani si një transferim të lirë duke firmosur një kontratë gjashtë-mujore deri në përfundim të sezonit, me mundësi rinovimi deri në përfundim të sezonit 2020–21, nëse plotësohen disa kushte të caktuara.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2019/12/26/ibrahimovic-rikthehet-te-milani-eshte-arritur-marreveshja-mes-klubit-dhe-bomberit-suedez/|title=Ibrahimovic rikthehet te Milani/ Është arritur marrëveshja mes klubit dhe bomberit suedez|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=26 dhjetor 2019|accessdate=23 janar 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a2news.com/2019/12/27/ibra-zyrtarisht-lojtar-i-milanit-do-te-luftoj-per-te-ndryshuar-rrjedhen-e-sezonit/|title=Ibra, zyrtarisht lojtar i Milanit: Do të luftoj për të ndryshuar rrjedhën e sezonit|website=a2news.com|language=sq|date=27 dhjetor 2019|accessdate=23 janar 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182651/https://a2news.com/2019/12/27/ibra-zyrtarisht-lojtar-i-milanit-do-te-luftoj-per-te-ndryshuar-rrjedhen-e-sezonit/|url-status=dead}}</ref> Ai zhvilloi paraqitjen e parë që pas rikthimit më 6 janar 2020 në barazimin pa goal në shtëpi ndaj [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/1213016/as-rikthimi-i-ibrahimovic-nuk-e-kendell-milanin/|title=As rikthimi i Ibrahimovic nuk e këndell Milanin|publisher=Botasot.info|language=sq|date=6 janar 2020|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Pesë ditë më pas, në ndeshjen e tij të dytë, Ibrahimović shënoi golin e parë për Milanin që nga viti 2012 në fitoren 2–0 në transfertë ndaj [[Cagliari Calcio|Cagliarit]].<ref>{{cite web|url=https://a2news.com/2020/01/11/rikthehet-milan-ibrahimovic-shenon-te-parin/|title=Rikthehet Milan, Ibrahimoviç shënon të parin|website=a2news.com|language=sq|date=11 janar 2020|accessdate=23 janar 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182654/https://a2news.com/2020/01/11/rikthehet-milan-ibrahimovic-shenon-te-parin/|url-status=dead}}</ref> Me këtë gol, Ibrahimović kishte shënuar të paktën një gol në katër dekadat e fundit (1990', 2000', 2010', 2020').<ref name="Katër dekada">{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibrahimovic-ka-shenuar-gola-ne-kater-dekada-te-ndryshme/|title=Ibrahimovic ka shënuar gola në katër dekada të ndryshme|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=11 janar 2020|accessdate=23 janar 2020}}</ref> Më 9 shkurt, Ibrahimović fillimisht asistoi dhe më pas shënoi në humbjen me përmbysje 4–2 kundër Interit në San Siro;<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/drame-shtylla-dhe-gola-interi-e-fiton-rikthim-nderbin-ndaj-milanit/|title=Dramë, shtylla dhe gola – Interi e fiton me rikthim derbin ndaj Milanit|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=9 shkurt 2020|accessdate=13 maj 2020}}</ref> me këtë gol, ai u bë golashënuesi më i vjetër në historinë e derbit, në moshën 38 vjeç dhe 129 ditë, duke thyer rekordin e suedezit tjetër [[Nils Liedholm]], i cili në moshën 38 vjeç e 43 ditë, kishte shënuar në fitoren 2–1 kundër Interit më 26 mars 1961.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2020/02/10/inter-milan-derby-marcatori-piu-anziani|title=Inter-Milan, i marcatori più anziani del derby di Milano: Ibrahimovic 1° in classifica|trans-title=Inter-Milan, shënuesit më të vjetër të derbit të Milanos: Ibrahimovic i 1ri në renditje|publisher=Sky Sports|language=it|date=10 shkurt 2020|accessdate=27 prill 2020}}</ref> Më 15 korrik, Ibrahimović luajti ndeshjen e tij të 100të me Milanin në transfertën e fituar 3–1 kundër Parmës, ku ai luajti si titullar për 90 minuta.<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/ibra-arrin-kuoten-e-100-ndeshjeve-me-milanin-sulmuesi-me-mesataren-me-te-larte-te-golave/|title=Ibra arrin kuotën e 100 ndeshjeve me Milanin, sulmuesi me mesataren më të lartë të golave|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Erjon Halili|date=16 korrik 2020|accessdate=17 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719141345/https://www.supersport.al/ibra-arrin-kuoten-e-100-ndeshjeve-me-milanin-sulmuesi-me-mesataren-me-te-larte-te-golave/|archive-date=19 korrik 2020|url-status=dead}}</ref> Gjashtë ditë më pas, sulmuesi shënoi dy gola për ti dhënë Milanit fitoren 2–1 kundër [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]]; kjo ishte dopieta e tij e parë në Serie A që nga viti 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-milan-i-frikshem-ibra-kafshon-sasuolon/|title=VIDEO/ Milan i frikshëm, Ibra “kafshon” Sasuolon|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=21 korrik 2020|accessdate=25 korrik 2020}}</ref> Ibrahimović e mbylli muajin me një tjetër dopietë, këtë herë kundër Sampdorias, për tu bërë lojtari i parë në histori që shënon 50 gola për të dy klubet e Milanos.<ref>{{cite web|url=https://lexo.com.al/2020/07/29/ibrahimovic-shkelqen-ne-fitoren-e-milanit-kunder-sampdorias/|title=Ibrahimovic shkëlqen në fitoren e Milanit kundër Sampdorias|website=lexo.com.al|publisher=Lexo|language=sq|date=29 korrik 2020|accessdate=29 korrik 2020|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019141152/https://lexo.com.al/2020/07/29/ibrahimovic-shkelqen-ne-fitoren-e-milanit-kunder-sampdorias/|url-status=dead}}</ref> Më 1 gusht, ai shënoi një nga tre golat e fitores ndaj Cagliarit, duke vendosur një tjetër rekord pasi u bë lojtari më i vjetër, në moshën 38 vjeç dhe 302 ditë, që shënon të paktën dhjetë gola në një sezon të Serie A; lojtari i fundit që e kishte arritur këtë gjë ishte [[Silvio Piola]] me [[Novara Calcio|Novarën]] në vitet 1950'.<ref name="Rekordi në Serie A">{{cite web|url=https://dosja.al/ibrahimovic-nuk-pyet-per-moshen-suedezi-shenoi-ndaj-cagliarit-dhe-vendos-rekord-ne-serie-a/|title=Ibrahimovic nuk pyet për moshën, suedezi shënon ndaj Cagliarit dhe vendos rekord në Serie A|publisher=Dosja.al|language=sq|date=1 gusht 2020|accessdate=22 shtator 2020}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2019–20 dhe 18 ndeshje dhe 10 gola në kampionat, ku Milani siguroi një vend të 6të dhe kualifikimin në Ligën e Evropës, si dhe dy ndeshje dhe një gol në kupë. Më 31 gusht 2020, Ibrahimović firmosi një kontratë të re një-vjeçare me Milanin.<ref>{{cite web|url=https://www.oranews.tv/zyrtare-zlatan-ibrahimovic-rinovon-kontraten-me-milanin/|title=Zyrtare/ Zlatan Ibrahimovic rinovon kontratën me Milanin|publisher=Ora News|language=sq|date=31 gusht 2020|accessdate=22 shtator 2020}}</ref> Ai gjithashtu ndërroi edhe numrin e fanellës, duke marrë numrin 11 që gjithashtu e kishte në qëndrimin e tij të parë me ''Kuqezinjtë''.<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/tashme-eshte-zyrtare-ibra-mbetet-djall-ka-zgjedhur-numrin-11/|title=Tashmë është zyrtare, Ibra mbetet “Djall”, ka zgjedhur numrin 11|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Adi Metaliu|date=31 gusht 2020|accessdate=22 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019124819/https://www.supersport.al/tashme-eshte-zyrtare-ibra-mbetet-djall-ka-zgjedhur-numrin-11/|archive-date=19 tetor 2020|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović shënoi golin e parë të Milanit për sezonin 2020–21 në fitoren 2–0 ndaj [[Shamrock Rovers F.C.|Shamrock Rovers]] në raundin e dytë kualifikues të Ligës së Evropës më 17 shtator.<ref>{{cite web|url=https://www.botasot.info/futboll-sporti/1378346/milan-e-nis-me-sukses-aventuren-europiane/|title=Milan e nis me sukses aventurën europiane|publisher=Botasot.info|language=sq|date=17 shtator 2020|accessdate=22 shtator 2020}}</ref> Katër ditë më pas, Milani e nisi kampionatin me një fitore 2–0 në San Siro, kjo falë një goli në çdo pjesë nga Ibrahimović.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-starti-i-mrekullueshem-milani-i-ibres-dhuron-spektakel-ne-javen-e-pare/|title=VIDEO/ Starti i mrekullueshëm, Milani i Ibrës dhuron spektakël në javën e parë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=21 shtator 2020|accessdate=22 shtator 2020}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===1999–2002: Të rinjtë dhe Kupa e Botës 2002=== Për shkak të origjinës dhe vendlindjes së tij, Ibrahimović mund të zgjidhte tre shtete për të luajtur: [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnja dhe Hercegovinën]], [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacinë]] dhe [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedinë]];<ref>{{cite web|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotbollsbladet/landslagsfotboll/vmkval2006/article312754.ab|title=Kroatien: Vi ville också ha Zlatan|trans-title=Kroacia: Edhe ne e donim Zlatanin|publisher=Aftonbladet|language=sv|date=10 shtator 2005|accessdate=18 gusht 2009}}</ref> në fund ai vendosi të luante për Suedinë. Ibrahimović u bë pjesë e sistemit të të rinjëve të Suedisë për herë të parë në vitin 1999, ku ai u thirr në ekipin nën-18, me të cilin luajti katër ndeshje dhe shënoi një gol. Në vitin 2001, pasi kishte debutuar me ekipin e parë, Ibrahimović u aktivizua edhe me ekipin nën-21 në fushatën e tyre kualifikuese për Kampionatin Evropian nën-21 2002.<ref>{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/sweden-2001|title=Sweden 2001|trans-title=Suedia 2001|website=ZlatanIbrahimovic.com|language=en|accessdate=9 maj 2020|archive-date=24 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124005531/http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/sweden-2001|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović zhvilloi shtatë ndeshje në këtë fazë, duke shënuar gjashtë gola, me Suedinë që arriti vendin e dytë në grupin 4 dhe u kualifikua në finalet e turnamentit.<ref>{{cite web|url=https://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/03/u21-2-0-mot-makedonien/|title=U21: 2–0 mot Makedonien|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=23 mars 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205120/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/03/u21-2-0-mot-makedonien/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/03/u21-herr-svensk-seger-i-snomodd/|title=U21 herr: Svensk seger i snömodd|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=28 mars 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101204836/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/03/u21-herr-svensk-seger-i-snomodd/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/06/u21-herr-svenskt-malfyrverkeri-mot-slovakien/|title=U21 herr: Svenskt målfyrverkeri mot Slovakien|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=1 qershor 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205036/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/06/u21-herr-svenskt-malfyrverkeri-mot-slovakien/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/06/u21-herr-ny-stabil-svensk-seger/|title=U21 herr: Ny stabil svensk seger|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=5 qershor 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205448/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/06/u21-herr-ny-stabil-svensk-seger/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/09/u21-herr-haglos-insats-gav-1-1/|title=U21 herr: Håglös insats gav 1–1|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=1 shtator 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205306/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/09/u21-herr-haglos-insats-gav-1-1/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/09/u21-herr-turkisk-utspelning-i-en-halvlek/|title=U21 herr: Turkisk utspelning i en halvlek|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=4 shtator 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205033/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/09/u21-herr-turkisk-utspelning-i-en-halvlek/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/11/u21-herr-inget-em-avancemang-for-sverige/|title=U21 herr: Inget EM-avancemang för Sverige|website=Svenskfotboll.se|language=sv|date=13 nëntor 2001|accessdate=7 qershor 2012|archive-date=1 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101205123/http://svenskfotboll.se/arkiv/tidigare/2001/11/u21-herr-inget-em-avancemang-for-sverige/|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović zhvilloi ndeshjen e tij të parë më Suedinë më 31 janar 2001 në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujve Faroe]] në [[Värendsvallen]]. Ndeshja ishte pjesë e Kampionatit Nordik të Futbollit 2000–01, një turnament miqësor. Më 7 tetor 2001, ai luajti ndeshjen e parë zyrtare me ekipin kombëtar, duke u aktivizuar në ndeshjen kualifikuese të Kupës së Botës 2002 kundër [[Kombëtarja azerbajxhanase e futbollit|Azerbajxhanit]]; ai shënoi një nga tre golat e fitores 3–0 në [[Stadiumi Råsunda|Stadiumin Råsunda]].<ref name="Tërheqja">{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11096/10322300/zlatan-ibrahimovic-retires-from-sweden-duty-five-memorable-goals-for-his-country|title=Zlatan Ibrahimovic retires from Sweden duty: Five memorable goals for his country|trans-title=Zlatan Ibrahimovic tërhiqet nga detyra me Sueinë: Pesë gola të paharrueshëm për shtetin e tij|publisher=Sky Sports|language=en|author=Peter Smith|date=23 qershor 2016|accessdate=8 gusht 2016}}</ref> Suedia e mbylli grupin 4 në vendin e parë me 26 pikë, duke u kualifikuar për në turnament. Ibrahimović ishte një nga 23 lojtarët e thirrur nga trajneri [[Lars Lagerbäck]] për të luajtur në [[2002 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2002]], e cila u zhvillua në [[Koreja e Jugut|Korenë e Jugut]] dhe [[Japonia|Japoni]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/schweden-team/wm-2002-in-japan-suedkorea/2/|title=Sweden » Squad World Cup 2002 Japan/South Korea|trans-title=Suedia » Ekipi i Kupës së Botës Japoni/Kore e Jugut 2002|publisher=World Football|language=en|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Gjatë turnamentit, ai ishte një lojtar rezervë pasi sulmi përbëhej nga lojtarë me shumë përvojë si [[Henrik Larsson]] dhe [[Marcus Allbäck]]; Ibrahimović, sëbashku me portierin [[Andreas Isaksson]] ishin lojtarët më të rinjë në ekip (të dy kanë lindur më 3 tetor 1981). Ai bëri debutimin e tij në një Kupë Bote më 12 qershor në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve kundër [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinës]], duke u aktivizuar në minutat e fundit; Suedia barazoi 1–1.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2002/jun/12/minutebyminute.worldcupfootball20022|title=Sweden 1–1 Argentina|trans-title=Suedi 1–1 Argjentinë|publisher=The Guardian|language=en|author=Trent Duval|date=12 qershor 2002|accessdate=14 maj 2020}}</ref> Kjo ishte ndeshja e vetme që Ibrahimović zhvilloi në Grupin F, të cilën Suedia e mbylli në vendin e parë. Më 16 qershor, ai luajti ndeshjen e dytë në turnament duke u aktivizuar në minutën e 76të të ndeshjes së raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja senegaleze e futbollit|Senegalit]]; Suedia u eliminua pasi u mposht 2–1 në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/sweden_v_senegal/default.stm|title=Golden day for Senegal|trans-title=Ditë e artë për Senegalin|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 qershor 2002|accessdate=8 maj 2020}}</ref> ===2003–2004: Numri 10 dhe Euro 2004=== Pas përfundimit të Kupës së Botës 2002, Larsson njoftoi tërheqjen nga futbolli ndërkombëtar, duke bërë që Ibrahimović të luante titullar gjatë fushatës kualifikuese të [[Kampionati Evropian i Futbollit 2004|UEFA Euro 2004]]. Ai shënoi tre gola gjatë kualifikueseve, përfshirë një gol në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]] në tetor 2002 dhe një dopietë në fitoren e lehtë 5–0 kundër [[Kombëtarja sanmarineze e futbollit|San Marinos]] në shtator 2003. Suedia e mbylli grupin e saj në vendin e parë me 17 pikë, duke siguruar kualifikimin. Gjatë kësaj kohe, ai veshi për herë të parë fanellën me numrin 10, të cilën e mbajti edhe kur u emërua në listën e 23 lojtarëve për turnamentin final. Më 31 mars 2004, Ibrahimović shënoi golin e vetëm të fitore kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] në një ndeshje miqësore të organizuar për 100 vjetorin e themelimit të Federatës Suedeze të Futbollit.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/england/3577473.stm|title=Sweden 1–0 England|trans-title=Suedi 1–0 Angli|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 mars 2004|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Në Euro 2004, Ibrahimović luajti si titullar sëbashku me Henrik Larsson, i cili ishte rikthyer në ekipin kombëtar pas kërksave të shumta në Suedi.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2004/apr/30/newsstory.sport9|title=Larsson returns for Euro 2004|trans-title=Larsson rikthehet për Euro 2004|publisher=The Guardian|language=en|date=30 prill 2004|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e parë në Grupin C kundër [[Kombëtarja bullgare e futbollit|Bullgarisë]], ai shënoi me penallti golin e katërt të ekipit në minutën e 78të me Suedinë që arriti një fitore bindëse 5–0.<ref name="Fitorja">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3787511.stm|title=Sweden 5–0 Bulgaria|trans-title=Suedi 5–0 Bullgari|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 qershor 2004|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Kjo ishte fitorja më e thellë e Suedisë në një Kampionat Evropian.<ref name="Fitorja"/> Në ndeshjen e dytë kundër finalistëve të edicionit të kaluar [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]] më 18 qershor, Ibrahimović shënoi golin e barazimit në minutën e 85të duke mposhtur portierin me një gjuajtje me pjesën e mbrampe të këmbës që përfundoi në trekëndësh;<ref name="Tërheqja"/><ref name="Gol1">{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3787519.stm|title=Italy 1–1 Sweden|trans-title=Itali 1–1 Suedi|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 qershor 2004|accessdate=8 maj 2020}}</ref> ai u zgjodh edhe lojtari i ndeshjes.<ref name="Motm1"/> Në ndeshjen e tretë dhe të fundit, Suedia dhe [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarka]] barazuan 2–2, por arritën të kualifikoheshin për në fazën me eliminim direkt pavarësisht se ato sëbashku me Italinë kishin mbledhur secila nga pesë pikë; Suedia fitoi grupin për shkak se ishte më mirë në përballjet direkte dhe me golavarazh. Më 26 qershor, Suedia u përball me [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandën]] në çerek-finale; koha e rregult dhe shtesa u mbyll në barazim pa gola, por Suedia u eliminua pasi u mposht 5–4 nga gjuajtjet e penalltive, ku Ibrahimović ishte një nga dy lojtarët që gabuan në tentativën e tyre.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3831335.stm|title=Holland end Swede dream|trans-title=Holanda i jep fund ëndërrës suedeze|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 qershor 2004|accessdate=8 maj 2020}}</ref> ===2004–2008: Kupa e Botës 2006, bojkoti dhe Euro 2008=== [[Skeda:Zlatan 060602.jpg|parapamje|majtas|Ibrahimović në aksion me Suedinë, 2 qershor 2006.]] Ibrahimović e nisi fushatën kualifikuese të [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2006]] me katër gola në fitoren tenistike 7–0 kundër [[Kombëtarja maltase e futbollit|Maltës]].<ref>{{cite web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/ibrahimovic-dismantles-hapless-malta.113228|title=Ibrahimovic dismantles hapless Malta|trans-title=Ibrahimovic çmonton Maltën e pafat|publisher=Times of Malta|language=en|date=5 shtator 2004|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Ai shënoi edhe një gol tjetër në ndeshjen e kthimit në qershor 2005 e cila u mbyll me fitoren e Suedisë 6–0.<ref>{{cite web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/sweden-rout-malta-6-0.88045|title=Sweden rout Malta 6-0|trans-title=Suedia shkatërron Maltën 6-0|publisher=Times of Malta|language=en|date=5 qershor 2005|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Më 7 shtator 2005, Ibrahimović shënoi golin e vetëm të ndeshjes kundër [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]] në minutën e 91të pas një aksioni personal.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2005/09/07/europe/wc-qualifying-europe/hungary/sweden/238578/|title=Hungary vs. Sweden 0 – 1|trans-title=Hungari vs. Suedi 0 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=7 shtator 2005|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Suedia e mbylli grupin e saj në vendin e parë me 24 pikë, e udhëhequr nga Ibrahimović i cili u shpall golashënuesi më i mirë i grupit me tetë gola.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/wm-quali-europa-2004-2005/schweden-team/3/|title=Zlatan Ibrahimović » WC Qualifiers Europe 2004/2005|trans-title=Zlatan Ibrahimović » Kualifikueset e Kupës së Botës Evropë 2004/2005|publisher=World Football|language=en|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Gjatë Kupës së Botës 2006, Ibrahimović pësoi një dëmtim në kofshë në ndeshjen e dytë të grupit kundër [[Kombëtarja paraguajiane e futbollit|Paraguajit]], duke u zëvëndësuar në fillim të pjesës së dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.walesonline.co.uk/sport/football/football-news/ibrahimovic-injured-2333962|title=Ibrahimovic injured|trans-title=Ibrahimovic dëmtohet|publisher=Wales Online|language=en|date=17 qershor 2006|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Pavarësisht se humbi ndeshjen e tretë kundër Anglisë,<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/worldcup/2006/zlatan-out-rooney-in_sto910231/story.shtml|title=Zlatan out, Rooney in|trans-title=Zlatan jashtë, Rooney brënda|publisher=Eurosport|language=en|date=20 qershor 2006|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Suedia u kualifikua në fazën me eliminim direkt pasi e përfundoi grupin e dyta me pesë pikë. Ibrahimović u rikthye në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër vendit organizator [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], e cila fitoi 2–0 dhe kaloi më tej.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991466.stm|title=Germany 2–0 Sweden|trans-title=Gjermani 2–0 Suedi|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 qershor 2006|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Ibrahimović u thirr për një kualifikuese të Euro 2008 kundër [[Kombëtarja lihtenshtajnase e futbollit|Lihtenshtajnit]] më 6 shtator 2006, por dy ditë para ndeshjes, ai theu rregulloren e ekipit duke u larguar nga hoteli ku ekipi po qëndronte sëbashku me [[Christian Wilhelmsson]] dhe [[Olof Mellberg]] dhe shkuan në një klub nate.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2006/SPORT/football/09/05/sweden.home/|title=Swedes sent home after late night|trans-title=Suedezët dërgohen në shtëpi pas natës së vonë|publisher=CNN|language=en|date=5 shtator 2006|accessdate=8 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182701/http://edition.cnn.com/2006/SPORT/football/09/05/sweden.home/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/5314550.stm|title=Swedish coach sends Mellberg home|trans-title=Trajneri suedez dërgon Mellberg në shtëpi|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 shtator 2006|accessdate=4 shtator 2006}}</ref> Edhe pse asnjë lojtar nuk kishte konsumuar alkool, trajneri Lars Lagerbäck i dërgoi në shtëpi që të tre si ndëshkim.<ref>{{cite web|url=https://www.business-live.co.uk/economic-development/mellberg-sent-home-by-sweden-3976772|title=Mellberg sent home by Sweden|trans-title=Mellberg dërgohet në shtëpi nga Suedia|publisher=Business Live|language=en|author=Brian Dick|date=31 maj 2013|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Mellberg dhe Wilhelmsson nuk e kundërshtuan vendimin e trajnerit dhe kërkuan falje, por Ibrahimović mendoi se ishte e padrejtë dhe si kundërpërgjigje refuzoi të merrte pjesë në dy ndeshjet e rradhës kualifikuese kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]].<ref>{{cite web|url=https://www.the42.ie/zlatan-12-june-2016-2814928-Jun2016/|title='There are still complaints that he's not Swedish enough' - Zlatan continues to divide opinion at home|trans-title='Ka ende ankesa që ai nuk është mjaftueshëm suedez' - Zlatan vazhdon të përçaj opinionin në shtëpi|website=the24.ie|language=en|date=12 qershor 2016|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Ai gjithashtu nuk pranoi të merrte pjesë në ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjiptit]] në shkurt 2007,<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/euro-2008-qualifying/2008/brolin-lay-off-zlatan_sto1073442/story.shtml|title=Brolin: Lay off Zlatan|trans-title=Brolin: Hiqeni Zlatanin|publisher=Eurosport|language=en|date=1 shkurt 2007|accessdate=23 maj 2020}}</ref> por i dha fund bojkotit një muaj më pas, duke u rikthyer për ndeshjen kualifikuese kundër [[Kombëtarja irlandezoveriore e futbollit|Irlandes së Veriut]] më 28 mars.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7ba1aaff50-d21113b351cf-1000--ibrahimovic-set-for-sweden-return/|title=Ibrahimovic set for Sweden return|trans-title=Ibrahimovic gati për rikthimin me Suedinë|publisher=UEFA|language=en|author=Jan Juhlin|date=14 mars 2007|accessdate=8 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182754/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d7ba1aaff50-d21113b351cf-1000--ibrahimovic-set-for-sweden-return/|url-status=dead}}</ref> Suedia e mbylli Grupin F të kualifikueseve në vendin e dytë me 26 pikë; Ibrahimović nuk shënoi asnjë gol.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/em-qualifikation-2006-2007/schweden-team/3/|title=Zlatan Ibrahimović » EURO Qualifiers 2006/2007|trans-title=Zlatan Ibrahimović » Kualifikueset e EURO-s 2006/2007|publisher=World Football|language=en|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Në Euro 2008, Ibrahimović i dha fund zbrastisë dy-vjeçare pa gol me Suedinë duke shënuar të parin e fitores 2–0 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 10 qershor.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/300688--greece-vs-sweden/postmatch/report/?referrer=%2Fuefaeuro%2Fseason%3D2008%2Fmatches%2Fround%3D15093%2Fmatch%3D300688%2Fpostmatch%2Freport%2Findex|title=Sweden hand holders reality check|trans-title=Suedia i jep kampionëve në fuqi një kontroll të realitetit|publisher=UEFA|language=en|author=Andrew Haslam|date=10 qershor 2008|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Në këtë ndeshje, ai u shpall edhe lojtari më i mirë.<ref name="Motm2"/> Katër ditë më vonë, ai shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në disfatën 2–1 kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], e cila në fund fitoi turnamentin.<ref name="Gol2">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/300697--sweden-vs-spain/postmatch/report/?referrer=%2Fuefaeuro%2Fseason%3D2008%2Fmatches%2Fround%3D15093%2Fmatch%3D300697%2Fpostmatch%2Freport%2Findex|title=Villa strike takes Spain through|trans-title=Goli i Villës e çon Spanjën më tej|publisher=UEFA|language=en|author=Ian Holyman|date=14 qershor 2008|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Në ndeshjen e tretë, Suedia pësoi një humbje 2–0 nga [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusia]] dhe u eliminua nga kompeticioni;<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/300705--russia-vs-sweden/postmatch/report/?referrer=%2Fuefaeuro%2Fseason%3D2008%2Fmatches%2Fround%3D15093%2Fmatch%3D300705%2Fpostmatch%2Freport%2Findex|title=Arshavin stars as Russia oust Sweden|trans-title=Arshavin Shkëlqen, Rusia nxjerr jashtë Suedinë|publisher=UEFA|language=en|author=Paul Bryan|date=18 qershor 2008|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Ibrahimović ishte golashënuesi më i mirë i ekipit me dy gola, duke shënuar 66% të golave.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/em-2008-in-oesterreich-schweiz/schweden-team/3/|title=Zlatan Ibrahimović » EURO 2008 Austria/Switzerland|trans-title=Zlatan Ibrahimović » Euro 2008 Austri/Zvicër|publisher=World Football|language=en|accessdate=23 maj 2020}}</ref> ===2009–2012: Shiriti i kapitenit, Euro 2012 dhe pokeri kundër Anglisë=== [[Skeda:Zlatan Ibrahimović 2010.jpg|parapamje|djathtas|220px|Ibrahimović si kapiten para një ndeshje kualifikuese kundër San Marinos, 7 shtator 2010.]] Gjatë kualifikueseve të [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botes 2010]], Ibrahimović luajti ndeshjen e tij të parë si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit si pasojë e mungesës së [[Henrik Larsson]], në barazimin pa gola të Suedisë kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]]. Ai shënoi tre gola gjatë kualifikueseve, dy kundër Maltës më 10 qershor 2009 dhe një kundër Hungarisë më 5 shtator 2009.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2009/06/10/europe/wc-qualifying-europe/sweden/malta/705721/|title=Sweden vs. Malta 4 – 0|trans-title=Suedi vs. Malta 4 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=10 qershor 2009|accessdate=8 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2009/09/05/europe/wc-qualifying-europe/hungary/sweden/705734/|title=Hungary vs. Sweden 1 – 2|trans-title=Hungari vs. Suedi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=5 shtator 2009|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Megjithatë, Suedia dështoi të kualifikohej në finalet e turnamentit. Para fillimit të kualifikueseve të Euro 2012, Ibrahimović u emërua [[Kapiteni (futboll)|kapiteni]] i përhershëm i ekipit nga trajneri i ekipit kombëtar [[Erik Hamrén]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/jul/16/zlatan-ibrahimovic-international-retirement-return-sweden|title=Zlatan Ibrahimovic returns to international football with Sweden|trans-title=Zlatan Ibrahimovic rikthehet në futbollin ndërkombëtar me Suedinë|publisher=The Guardian|language=en|date=16 korrik 2010|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Ai shënoi golat e parë në kualifikuese kundër ekipit modest [[Kombëtarja sanmarineze e futbollit|San Marino]], duke shënuar golat e pestë dhe të gjashtë; Suedia fitoi ndeshjen 6–0 para 21,000 tifozëve pavarësisht se luajti me një lojtar më pak për rreth një orë.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2010/09/07/europe/european-championship-qualification/sweden/san-marino/913594/|title=Sweden vs. San Marino 6 – 0|trans-title=Suedi vs. San Marino 6 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=7 shtator 2010|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Më 7 qershor 2011, ai shënoi një tregolësh si zëvëndësues në fitoren 5–0 kundër [[Kombëtarja finlandeze e futbollit|Finlandës]].<ref>{{cite web|url=http://www.zonalmarking.net/2011/06/08/sweden-5-0-finland-tactics-ibrahimovic/|title=Sweden 5-0 Finland: Ibrahimovic off the bench to score a hattrick as Finland are demolished|trans-title=Suedi 5-0 Finlandë: Ibrahimovic shënon një tregolësh pasi hyn nga stoli, Finlanda shkatërrohet|publisher=Zonal Marking|language=en|date=8 qershor 2011|accessdate=8 maj 2020|archive-date=20 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020081328/http://www.zonalmarking.net/2011/06/08/sweden-5-0-finland-tactics-ibrahimovic/|url-status=dead}}</ref> Suedia zhvilloi një fushatë të suksesshme kualifikuese, duke e mbyllur në vendin e dytë; pavarësisht se nuk fitoi grupin, ekipi u kualifikua direkt në turnament pasi ishte ekipi me më shumë pikë i vendeve të dyta (24).<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8943195.stm|title=Euro 2012 - Qualifying tables|trans-title=Euro 2012 - Tabelat e kualifueseve|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 tetor 2011|accessdate=23 maj 2020}}</ref> [[Skeda:Zlatan Ibrahimović Euro 2012 vs Ukraine.JPG|parapamje|majtas|250px|Ibrahimović duke festuar golin e shënuar kundër Ukrainës në Euro 2012.]] Në [[UEFA Euro 2012|Euro 2012]], Ibrahimović shënoi golin e vetëm të ekipit të tij në humbjen 2–1 me përmbyjse kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]] (një nga dy vendet organizatore) në ndeshjen e parë.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2003325--ukraine-vs-sweden/postmatch/report/|title=Shevchenko double gives Ukraine debut victory|trans-title=Dopieta e Shevchenkos i jep Ukrainës fitoren në debutim|publisher=UEFA|language=en|author=Andrew Haslam|date=11 qershor 2012|accessdate=8 maj 2020|archive-date=27 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027042931/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2003325--ukraine-vs-sweden/postmatch/report/|url-status=dead}}</ref> Më 15 qershor, Suedia humbi ndeshjen e dytë kundër Anglisë me rezultatin 3–2, duke u eliminuar zyrtarisht nga kompeticioni. Në ndeshjen e tretë dhe të fundit, Suedia fitoi 2–0 kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]];<ref name="Gol3">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/jun/19/euro-2012-sweden-france-group-d|title=Euro 2012: Zlatan Ibrahimovic helps Sweden exit with win against France|trans-title=Euro 2012: Zlatan Ibrahimovic ndihmon Suedinë të dalë me një fitore|publisher=The Guardian|language=en|author=Stuart James|date=19 qershor 2012|accessdate=8 maj 2020}}</ref> në minutën e 54të, Ibrahimović shënoi një gol spektakolar me rrofeshatë në kufitë e zonës kundërshtare,<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/fourfourtwos-50-most-memorable-euros-goals-4-zlatan-ibrahimovic-sweden-v-france-2012|title=FourFourTwo's 50 Most Memorable Euros Goals: 4. Zlatan Ibrahimovic, SWEDEN v France, 2012|trans-title=50 golat më të paharrueshëm në Euro të FourFourTwo: 4. Zlatan Ibrahimovic, Suedi v Francë, 2012|publisher=FourFourTwo|language=en|author=Louis Massarella|date=10 qershor 2016|accessdate=8 maj 2020}}</ref> duke u shpallur edhe lojtari i ndeshjes.<ref name="Motm3"/> Ky gol u votua më i bukuri i Euro 2012.<ref>{{cite web|url=https://www.thelocal.se/20120703/41798|title=Spectacular Zlatan goal voted 'best of Euro 2012'|trans-title=Goli spektakolar i Zlatanit votohet 'më i miri i Euro 2012'|website=thelocal.se|language=en|date=3 korrik 2012|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Pavarësisht se Suedia u eliminua që në fazën e parë, Ibrahimović u përfshi në [[UEFA Euro 2012#Çmimet|Ekipin e Turnamentit]] për performancat e tij.<ref name="Ekipi i Turnamentit">{{cite web|url=https://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/newsid=1838241.html?redirectFromOrg=true|title=UEFA EURO 2012 Team of the Tournament|trans-title=Ekipi i Turnamentit i UEFA Euro 2012|publisher=UEFA|language=en|date=2 korrik 2012|accessdate=8 maj 2020|archive-date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106182413/https://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/newsid=1838241.html?redirectFromOrg=true|url-status=dead}}</ref> Suedia nisi fushatën kualifikuese të [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2014]] në shtator 2012 me fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja kazakistaneze e futbollit|Kazakistanit]].<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2012/09/11/europe/wc-qualifying-europe/sweden/kazakhstan/1227481/|title=Sweden vs. Kazakhstan 2 – 0|trans-title=Suedi vs. Kazakistan 2 – 0|publisher=Soccerway|language=sq|date=11 shtator 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Ibrahimović regjistroi golin dhe asistin e parë në kualifikuese më 12 tetor në fitoren 2–1 në transfertë kundër [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujve Faroe]].<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2012/10/12/europe/wc-qualifying-europe/faroe-islands/sweden/1227479/|title=Faroe Islands vs. Sweden 1 – 2|trans-title=Ishujt Faroe vs. Suedi 1 – 2|publisher=Soccerway|language=sq|date=12 tetor 2012|accessdate=23 maj 2020}}</ref> Katër ditë më pas, në ndeshjen e rradhës kundër Gjermanisë në Berlin, Suedia ishte në disavantazh të katër golave pas 55 minutash. Në minutën e 62të, Ibrahimović shënoi golin e parë që i hapi rrugë rikuperuimit nga 4–0 në 4–4 të Suedisë, duke fituar një pikë të merituar.<ref name="Katër">{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/cmenduri-ne-gjermani-suedia-barazim-magjik/|title=Gjermani-Suedi 4-4, ka dramë në Berlin|publisher=Panorama Sport|language=sq|author=Eniar Ibro|date=17 tetor 2012|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Kjo ishte hera e parë në histori që Gjermania nuk fitonte pasi kishte qënë në avantazh të katër golave.<ref name="Katër"/> Më 14 nëntor 2012, ai shënoi të katër golat e fitores 4–2 të Suedisë kundër Anglisë në ndeshjen e parë të luajtur në stadiumin e ri [[Friends Arena]].<ref name="Tërheqja"/><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/sweden-vs-england/report/253425|title=Zlatan Ibrahimovic scored four amazing goals to stun England in Sweden|trans-title=Zlatan Ibrahimovic shënon katër gola të mrekullueshëm për të shtangur Anglinë në Suedi|publisher=Sky Sports|language=sq|date=14 nëntor 2012|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Goli i tij i katërt, një rrofeshatë nga 32 metra me kurriz nga porta, mori lëvdata nga futbollistë dhe analistë; [[BBC]] e përshkroi golin si "një kombinim i imagjinatës së pathyeshmedhe dhe teknikës eksperte."<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/20334786|title=Zlatan Ibrahimovic goal like 'a video game', says Sweden coach|trans-title=Goli i Zlatan Ibrahimovic si në 'një video lojë', thotë trajneri i Suedisë|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 nëntor 2012|accessdate=15 nëntor 2012}}</ref> Ky gol më vonë fitoi çmimin FIFA Puskás 2013 për Golin e Vitit.<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1921757-zlatan-ibrahimovic-wins-2013-puskas-award-for-goal-vs-england|title=Zlatan Ibrahimovic Wins 2013 Puskas Award for Goal vs. England|trans-title=Zlatan Ibrahimovic fiton Çmimin Puscas 2013 për golin kundër Anglisë|publisher=Bleacher Report|language=en|date=13 janar 2014|accessdate=8 maj 2020}}</ref> ===2013–2016: Rekordi i golave dhe tërheqja pas Euro 2016=== [[Skeda:Russia-Sweden 2015 (6).jpg|parapamje|djathtas|150px|Ibrahimović para nisjes së ndeshjes kualifikuese të Euro 2016 kundër [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]], 5 shtator 2015.]] Më 14 gusht 2013, Ibrahimović shënoi një tjetër tregolësh kundër rivalëve skandinav të [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]] në një ndeshje miqësore në [[Friends Arena]]; ndeshja u fitua 4–2 nga Suedia.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/international-friendlies/2013/ibrahimovic-scores-hat-trick-as-sweden-beat-norway_sto3882412/story.shtml|title=Ibrahimovic scores hat-trick as Sweden beat Norway|trans-title=Ibraimovic shënon tregolësh, Suedia mposht Norvegjinë|publisher=Eurosport|language=en|date=14 gusht 2013|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Ai i mbylli kualifikueset e Kupës së Botës 2014 me tetë gola. Suedia e mbylli grupin e saj në vendin e dytë me 20 pikë në 10 ndeshje, duke u kualifikuar në fazën play-off. Në këtë raund, Suedia u përball me Portugalinë, me median që e etiketuan si dueli midis Zlatan Ibrahimović dhe [[Cristiano Ronaldo]]s. Në ndeshjen e dytë në Suedi, ai shënoi dy gola në një humbje 3–2 në Friends Arena (Ronaldo shënoi tre), me ekipin që dështoi të arrinte fazën finale të turnamentit.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB|title=Ronaldo-Ibrahimoviç 3-2, Portugalia në Botëror, Suedia jashtë|publisher=Sot.com.al|language=sq|date=20 nëntor 2013|accessdate=8 maj 2020|archive-date=25 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825182559/https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović e përmlodhi humbjen duke thënë: "Një Kupë Bote pa mua nuk është asgjë për tu parë."<ref>{{cite web|url=http://www.gazetatema.net/2014/01/01/boterori-nuk-ka-vlere-pa-mua-pele-sdi-cfare-flet-kur-ngaterron-ilacet-deklaratat-me-pikante-te-2013-s/|title=“Botërori nuk ka vlerë pa mua” – "Pele s'di çfarë flet kur ngatërron ilaçet"/ Deklaratat më pikante të 2013-s|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=1 janar 2014|accessdate=8 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2013/11/20/ibra-boterori-pa-mua-nuk-ka-vlere/|title=Ibra: Botërori pa mua nuk ka vlerë|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=20 nëntor 2013|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Më 4 shtator 2014, Ibrahimović shënoi dy golat e fitores 2–0 kundër [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estonisë]] në një ndeshje miqësore, duke u bërë golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Suedisë.<ref name="Rekordi">{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ibrahimovic-rekordmen-ndaj-estonise/|title=Ibrahimoviç, rekordmen ndaj Estonisë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=5 shtator 2014|accessdate=5 shtator 2014}}</ref> Goli i tij i parë i ndeshjes i shënuar pas vetëm dy minutash, ishte i 49ti i tij me ekipin kombëtar, duke barazuar rekordin e legjendës [[Sven Rydell]], të cilën e theu disa minuta më vonë;<ref name="Rekordi"/> pasi shënoi golin e dytë, ai nxorri një fanellë për tifozët ku shkruhej "Ni gjorde det mojligt" (Ju e bëtë të mundur këtë).<ref>{{cite web|url=https://www.svd.se/zlatan-ni-gjorde-det-mojligt|title=Zlatan: ”Ni gjorde det möjligt”|trans-title=Zlatan: "Ju e bëtë të mundur këtë"|publisher=Svenska Dagbladet|language=en|author=Jan Majlard|date=4 shtator 2014|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Vetëm katër ditë më pas, Ibrahimović luajti ndeshjen e tij të 100të me Suedinë në një ndeshje kualifikuese të Euro 2016 kundër [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]] në [[Ernst Happel Stadion]] të [[Vjena|Vjenës]].<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/09/08/europe/european-championship-qualification/austria/sweden/1653158/|title=Austria vs. Sweden 1 – 1|trans-title=Austri vs. Suedi 1 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=8 shtator 2014|accessdate=8 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/ibrahimovic-intlg.html|title=Zlatan Ibrahimovic - Century of International Appearances|trans-title=Zlatan Ibrahimovic - Një shekull me paraqitje ndërkombëtare|publisher=RSSSF|language=en|author=Roberto Mamrud|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Më 14 nëntor 2015, Ibrahimović shënoi golin e fitores me penallti në suksesin 2–1 të Suedisë kundër kombëtares rivale Danimarka në ndeshjen e parë të fazës play-off të Euro 2016. Tre ditë më vonë, në ndeshjen e kthimit në [[Kopenhaga|Kopenhagen]], Ibrahimović shënoi dy gola dhe ndihmoi Suedinë të merrte një barazim 2–2, edhe pse golat e tij i dhanë avantazhin e përkohshëm 2–0.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34851540|title=Denmark 2–2 Sweden (agg 3–4)|trans-title=Danimark 2–2 Suedi (rp 3–4)|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 nëntor 2015|accessdate=8 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/denmark-vs-sweden/351978|title=Denmark 2-2 Sweden (3-4 on agg): Zlatan Ibrahimovic seals Euro 2016 spot|trans-title=Danimark 2–2 Suedi (rp 3–4): Zlatan Ibrahimovic vulos vendin në Euro 2016|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 nëntor 2015|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Golat e tij e ndihmuan ekipin të kualifikohej në [[UEFA Euro 2016]].<ref>{{cite web|url=https://archive.koha.net/?id=6&l=84765|title=Suedia e Ukraina kualifikohen në Euro 2016|publisher=Koha.net|language=sq|date=17 nëntor 2015|accessdate=7 maj 2020}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ai shënoi 11 gola gjatë kualifikueseve, duke u shpallur golashënuesi i dytë në zonën evropiane, duke regjistruar dy më pak se [[Robert Lewandowski]] i [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=2292023.html|title=Ibrahimović leads Sweden to fifth EURO in a row|trans-title=Ibrahimovic udhëheq Suedinë Në Euron e pestë rresht|publisher=UEFA|language=en|date=17 nëntor 2015|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Më 11 maj 2016, Ibrahimović ishte pjesës e listës finale me 23 lojtarë që u thirrën për në turnament.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-ae/news/ekdal-included-in-swedens-euro-2016-squad/o6pojxiyz3ar10x5cdatk4nv5|title=Injury doubt Ekdal included in Sweden's Euro 2016 squad|trans-title=Ekdal i dyshuar me dëmtim përfshihet në ekipin e Euro 2016 të Suedisë|publisher=Goal.com|language=sq|date=12 maj 2016|accessdate=8 maj 2020}}</ref> Si kapiten, ai luajti në çdo minutë të tre ndeshjeve të Suedisë në fazën e grupeve, por nuk shënoi asnjë gol. Ai regjistroi vetëm një gjuajtje në portë gjatë turnamentit.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/19692/10322288/euro-2016-opta-stats-the-best-stats-from-the-group-stage|title=Euro 2016 opta stats: The best stats from the Group stage|trans-title=Statistikat e Opta në Euro 2016: Statistikat më të mira nga faza a grupeve|publisher=Sky Sports|language=en|date=23 qershor 2016|accessdate=2 korrik 2016}}</ref> Suedia e mbylli grupin në vendin e fundit dhe si rezultat u eliminua nga turnamenti. Më 21 qershor, Ibrahimović njoftoi se ai do të tërhiqej nga futbolli ndërkombëtar menjëherë pas ndeshjes së fundit të Suedisë në Euro 2016.<ref>{{cite web|url=http://www.gazetadita.al/ibra-do-te-terhiqet-nga-kombetarja-pas-europianit/|title=Ibra do të tërhiqet nga kombëtarja pas Europianit|publisher=Gazeta Dita|language=sq|date=21 qershor 2016|accessdate=7 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182727/http://www.gazetadita.al/ibra-do-te-terhiqet-nga-kombetarja-pas-europianit/|url-status=dead}}</ref> Në nëntor 2017, pasi Suedia siguroi kualifikimin në [[2018 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2018]] pasi mposhti Italinë në raundin e dytë kualifikues,<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/ciao-italia-azzuret-mbeten-pa-boteror-video/|title=‘Ciao Italia’, Azzurët mbesin pa Botëror! (Video)|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=13 nëntor 2017|accessdate=8 maj 2020}}</ref> në media nisën spekullimet për një rikthim të mundshëm të Ibrahimović në kombëtare. Ibrahimović vetë shfaqi dëshirën për të përfaqsuar Suedinë në turnament. Megjithatë, në prill 2018, trajneri i ekipit [[Janne Andersson]] deklaroi se lojtari nuk do të thirrej në Kupën e Botës, duke i dhënë fund mundësive për një rikthim.<ref>{{cite web|url=https://shqiptarja.com/lajm/suedia-vendos-ne-boteror-pa-zlatan-ibrahimovic|title=Suedia vendos, në Botëror pa Zlatan Ibrahimoviç|publisher=Shqiptarja.com|language=sq|author=Eduard Ilnica|date=26 prill 2018|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Në qershor të atij viti, Ibrahimović fajsoi mediat suedeze për mungesën e tij në Kupën e Botës.<ref>{{cite web|url=https://www.periskopi.com/ibrahimovic-mediat-suedeze-jane-fajtori-kryesor-pse-une-nuk-do-te-jem-ne-kupen-e-botes/|title=Ibrahimovic: Mediat suedeze janë fajtori kryesor pse unë nuk do të jem në Kupën e Botës!|publisher=Periskopi.com|language=sq|date=8 qershor 2018|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://klankosova.tv/ibra-i-quan-raciste-mediat-ne-suedi/|title=Ibra i quan raciste mediat në Suedi|publisher=Klan Kosova|language=sq|date=10 janar 2018|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indeksonline.net/ibra-fajeson-mediat-suedeze-per-mungesen-e-tij-ne-boteror/|title=Ibra fajëson mediat suedeze për mungesën e tij në Botëror|website=indeksionline.net|language=sq|date=9 qershor 2018|accessdate=8 maj 2020}}</ref> ==Profili i lojtarit== ===Stili i lojës=== {{Quote box|width=30%|align=right|quote="Stil suedez? Jo. Stil jugosllav? Sigurisht jo. Unë luaj stilin e Zlatanit."|source=—Duke minimizuar ndikimin e prejardhjes së tij, Ibrahimović përshkruan stilin e tij unik të të luajturit.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=they-said-zlatan-ibrahimovic-2264886.html|title=They said it: Zlatan Ibrahimovic|trans-title=Ata e thanë: Zlatan Ibrahimovic|publisher=FIFA|language=en|date=24 janar 2014|accessdate=13 qershor 2016|archive-date=12 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612155520/http://www.fifa.com/news/y=2014/m=1/news=they-said-zlatan-ibrahimovic-2264886.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Dhjetë citime">{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1082058-zlatan-ibrahimovics-10-most-memorable-quotes|title=Zlatan Ibrahimovic's 10 Most Memorable Quotes|trans-title=Dhjetë citimet më të paharrueshme të Zlatan Ibrahimovic|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Peter Webster|date=27 shkurt 2012|accessdate=9 maj 2020}}</ref>}} Ibrahimović është përshkruar nga [[ESPN]] si një lojtar i mirë në duelet ajërore, i gjatë, i shpejtë dhe i shkathët, i cili luan mirë me kurriz nga porta dhe zotëron një finalizim, vizion dhe kontroll topi të shkëlqyer.<ref name="ESPN"/><ref name="ricerca.repubblica.it">{{cite news|author=Fabrizio Bocca|date=17 maj 2009|title=Ibra, il dottor House del calcio ricco, goleador e insopportabile|language=it|trans-title=Ibra, doktor. House i futbollit të pasur, golashënues dhe i papërballueshëm|publisher=La Repubblica|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2009/05/17/ibra-il-dottor-house-del-calcio-ricco.html|accessdate=9 dhjetor 2014}}</ref> Në pikpamjen taktike, Ibrahimović është i aftë të mbulojë çdo pozicion të sulmit, kjo falë aftësisë së tij për të shënuar dhe krijuar gola. Pavarësisht kësaj, pozicioni i tij i preferuar është [[Sulmuesi (futboll)|qëndër-sulmuesi]] për shkak të instiktit të tij për gol.<ref name="ricerca.repubblica.it"/><ref name="archiviostorico.corriere.it"/><ref name="Zlatan Ibrahimovic, lo zingaro cresciuto fra i ghiacci">{{cite web|title=Zlatan Ibrahimovic, lo zingaro cresciuto fra i ghiacci|trans-title=Zlatan Ibrahimovic, gipsi i rritur në akull|url=http://www.tuttomercatoweb.com/il-volto-nuovo/zlatan-ibrahimovic-lo-zingaro-cresciuto-fra-i-ghiacci-2689|accessdate=9 dhjetor 2014|website=TuttoMercatoWeb.com|language=it}}</ref> Ai ka luajtur edhe si [[Mesfushori (futboll)|organizator]], sulmues mbështetës. [[Skeda:Zlatan Ibrahimović Euro 2012 vs France 07.JPG|parapamje|majtas|Ibrahimović me topin në këmbë për Suedinë në UEFA Euro 2012.]] {{Quote box|width=30%|align=right|quote="Unë shkova majtas, edhe ai shkoi. Më pas shkova djathtas, edhe ai shkoi. Më pas shkova majtas sërisht, kurse ai shkoi të blinte një hot dog."|source=—Ibrahimović duke analizuar driblimin ndaj mbrojtësit të Liverpool [[Stephane Henchoz]].<ref name="Dhjetë citime"/>}} Ibrahimović është një lojtar i cili shquhet për goditjet e sakta dhe të fuqishme drejtë portës me të dyja këmbët, edhe pse këmba e preferuar e tij është e djathta.<ref name="Zlatan Ibrahimovic, lo zingaro cresciuto fra i ghiacci"/><ref name="gol nerazzurri">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/03_Marzo/05/stelle_0503.shtml|title=Da Meazza a Ibrahimovic Cent'anni di gol nerazzurri|trans-title=Nga Meazza te Ibrahimovic. 100 vite me gola zikaltër|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 mars 2008|accessdate=10 janar 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/blog/the-toe-poke/65/post/1851077/ibrahimovic-says-he-has-no-weaker-foot|title=Zlatan gives very Zlatan response to question about scoring with 'weaker foot'|trans-title=Zlatan jep përgjigjen e Zlatanit pyetjes rreth golave të shënon me 'këmbën e dobët'|publisher=ESPN FC|language=en|author=Chris Wright|date=19 shkurt 2014|accessdate=27 dhjetor 2016}}</ref> Ai gjithashtu njihet si një specialist i penalltive dhe goditjeve të lira.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2009/03/26/1175753/del-piero-re-punizione-pirlo-e-miccoli-che-fine-avete-fatto|title=Del Piero RE-PUNIZIONE! Pirlo e Miccoli, che fine avete fatto?|trans-title=Del Piero ri-gjuajtje! Pirlo dhe Miccoli, çfarë ndodhi me ju|publisher=Goal.com|language=it|date=26 mars 2009|accessdate=9 dhjetor 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ibtimes.co.uk/liverpool-striker-mario-balotelli-best-penalty-taker-europe-lionel-messi-drops-top-10-1489646|title=Liverpool striker Mario Balotelli is best penalty-taker in Europe, Lionel Messi drops from top 10|trans-title=Sulmuesi i Liverpoolit Mario Balotelli është gjuajtësi më i mirë i penalltive në Evropë, Lionel Messi zbret nga top 10|publisher=International Business Times|language=en|author=Eduardo Fernandez-Abascal|date=26 shkurt 2015|accessdate=27 dhjetor 2016}}</ref> Ibrahimović gjithashtu është një finalizues i saktë i gjuajtjeve me kokë, kjo falë strukturës së trupit dhe gjatësisë, tipare këto që i japin atij avantazhin në duelet ajërore. Atleticizmi i tij dhe aftësia në ajër kanë prodhuar disa gola me gjuajtje akrobatike dhe volley (gjuajtje në ajër) përgjatë karrierës së tij, të cilat i dhanë pseudonimin ''Ibracadabra'' gjatë kohës që ishte në Itali.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/179432.html|title=Zlat's the way I like it|trans-title=Kjo është mënyra si më pëlqen|publisher=ESPN FC|language=en|date=16 nëntor 2012|accessdate=27 dhjetor 2016|archive-date=27 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200035/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/179432.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/manchester-united/story/2920575/wayne-rooney-expects-more-magic-from-zlatan-ibrahimovic-after-debut-goal|title=Wayne Rooney expects more magic from Zlatan Ibrahimovic after goal|trans-title=Wayne Rooney pret më shumë magji nga Zlatan Ibrahimovic pas golit|publisher=ESPN FC|language=en|author=Arindam Rej|date=30 korrik 2016|accessdate=27 dhjetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.sky.it/calcio-estero/2014/07/29/zlatan_ibrahimovic_gol_assist_stile_kung_fu.html|title=Ibra, nuova magia stile kung-fu: tutti i suoi gol acrobatici|trans-title=Ibra, magji e re me stilin kung-fu: të gjithë golat akrobatik të tij|publisher=Sky Sport|language=it|date=29 korrik 2014|accessdate=27 dhjetor 2016|archive-date=27 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227131625/http://sport.sky.it/calcio-estero/2014/07/29/zlatan_ibrahimovic_gol_assist_stile_kung_fu.html|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Zlatan Ibrahimović goal celebration Euro 2012 vs France.jpg|parapamje|djathtas|Ibrahimović duke festuar një gol akrobatik kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]] në qershor 2012. Ashtu si idhulli i tij Ronaldo, Zlatan shpesh i feston golat e tij duke zgjatur krahët.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/en/football/international-football/2018/06/10/5b1d531e22601d2f1d8b45ba.html|title=Ibrahimovic scores two headers and celebrates in customary fashion|trans-title=Ibrahimovic shënon dy golat me kokë dhe feston sipas zakonit|publisher=Marca|language=en|date=10 qershor 2018|accessdate=8 tetor 2018}}</ref>]] Edhe pse Ibrahimović është kritikuar në disa raste nga mediat për mos-vazhdimësi në situatat me presion të lartë, për ritmin e kufizuar dhe performancat negative në ndeshjet e mëdha, në veçanti në rininë e tij,<ref name="ESPN"/><ref name="bottle">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/does-psg-striker-zlatan-ibrahimovic-bottle-it-against-his-former-clubs-8557149.html|title=Does PSG striker Zlatan Ibrahimovic bottle it against his former clubs?|trans-title=A shpërdoron sulmuesi i PSG-së Zlatan Ibrahimovic kundër ish klubeve të tij?|publisher=The Independent|language=en|author=Simon Rice|date=2 prill 2013|accessdate=7 maj 2020|archive-date=20 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020162024/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/does-psg-striker-zlatan-ibrahimovic-bottle-it-against-his-former-clubs-8557149.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://mobile.abc.net.au/news/2008-06-06/inconsistent-ibrahimovic-to-lead-swedish-charge/2462374?pfmredir=sm&pfm=sm|title=Inconsistent Ibrahimovic to lead Swedish charge|trans-title=Ibrahimovici jokonsistent do të udhëheqi sulmin suedez|publisher=ABC News|language=en|date=6 qershor 2008|accessdate=7 maj 2020}}</ref> gjatë karrierës së tij, ai ka shënuar në disa nga ndeshjet më të mëdha në futboll; këtu përfshihen [[Derby della Madonnina]] dhe [[Derby d'Italia]] në Itali,<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2012/05/06/3085497/inter-4-2-ac-milan-milito-hat-trick-and-maicon-rocket-decide|title=Inter 4-2 AC Milan: Milito hat-trick and Maicon rocket decide derby and ensures Juventus are crowned Serie A champions|trans-title=Inter 4-2 AC Milan: Tregolëshi i Militos dhe raketa e Maicon vendosin derbin dhe sigurojnë që Juventusi të shpallet kampion i Serie A|publisher=Goal.com|language=en|author=Keeghann Sinanan|date=6 maj 2012|accessdate=9 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2006/b/sezioni/sport/calcio/serie_a/25giornata/interjuventus/interjuventus.html|title=La Juve ringrazia Del Piero Inter, più nervi che gioco|trans-title=Juve falenderon Del Pieron, Inter, më shumë nerva se lojë|publisher=La Repubblica|language=it|date=12 shkurt 2006|accessdate=7 maj 2020}}</ref> [[El Clásico]], El Otro Clásico, dhe [[Derbi barceloní]] në Spanjë,<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8385497.stm|title=Barcelona 1-0 Real Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|author=Jonathan Stevenson|date=29 nëntor 2009|accessdate=7 maj 2020|ref=none}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=275881|title=Barcelona 5–2 Atlético Madrid|publisher=ESPN FC|language=en|date=19 shtator 2019|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://africa.espn.com/football/match?gameId=275842|title=Barcelona 1–0 Espanyol|publisher=ESPN FC|language=en|date=12 dhjetor 2009|accessdate=7 maj 2020}}</ref> [[Le Classique]] në Francë,<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/1722/ligue-1/2015/10/04/16012312/paris-saint-germain-2-1-marseille-record-breaking|title=Paris Saint-Germain 2-1 Marseille: Record-breaking Ibrahimovic secures Classique victory|trans-title=Paris Saint-Germain 2-1 Marseille: Rekord-thyesi Ibrahimovic siguron fitoren në Classique|publisher=Goal.com|language=en|date=4 tetor 2015|accessdate=9 maj 2020}}</ref> [[De Klassieker]] dhe [[De Topper]] në Holandë,<ref>{{cite web|url=https://global.espn.com/football/commentary?gameId=18500|title=Feyenoord Rotterdam 1 – 2 Ajax Amsterdam|publisher=ESPN FC|language=en|date=26 gusht 2001|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ajax.nl/streams/actueel/kishna-maakt-5000ste-goal-ajax.htm|title=Kishna maakt 5000ste goal Ajax|publisher=AFC Ajax|language=nl|date=15 shkurt 2015|accessdate=7 maj 2020}}</ref> [[Derbi i Manchester]]it dhe Derbi Veri-Perëndim në Angli,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/live/2016/sep/10/manchester-united-v-manchester-city-premier-league-live|title=Manchester United 1-2 Manchester City: Premier League – as it happened|trans-title=Manchester United 1-2 Manchester City: Premier League – ashtu si ndodhi|publisher=The Guardian|language=en|author=Barry Glendenning|date=10 shtator 2016|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/01/15/man-utd-vs-liverpool-premier-league-live-score/|title=Manchester United 1 Liverpool 1: Late Zlatan Ibrahimovic header earns hosts share of the points|trans-title=Manchester Unted 1 Liverpool: Një gol me kokë në fund i Zlatan Ibrahimovic i jep vëndasve një pikë|publisher=The Telegraph|language=en|author=Jason Burt|date=15 janar 2017|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Liga e Kampioneve dhe Kampionati Evropian kundër disa nga ekipeve më të forta në futbollin evropian.<ref name="bottle"/><ref name="Gol1"/><ref name="Gol2"/><ref name="Gol3"/> Ai gjithashtu ka shënuar në derbin "Skånederby" midis Malmös dhe [[Helsingborgs IF]] në Suedi si dhe në [[El Tráfico]] dhe [[California Clásico]] në Shtetet e Bashkuara.<ref>{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/malmo-1999_01|title=The Clubs {{!}} Malmo 1999-2001|trans-title=Klubet {{!}} Malmo 1999-2001|website=ZlatanIbrahimovic.com|language=en|accessdate=7 maj 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605143717/http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/malmo-1999_01|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=502559|title=Zlatan Ibrahimovic, Chris Wondolowski trade braces in LA Galaxy-San Jose Earthquakes draw|trans-title=Zlatan Ibrahimovic, Chris Wondolowski shkëmbejnë dopieta në barazimin midis LA Galaxy-San Jose Earthquakes|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 korrik 2018|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Për më tepër, përveç aftësive të shënimit të golave, Ibrahimović ka pasur edhe një karrierë të suksesshme në aspektin kolektiv, duke fituar shumë trofe në disa shtete të ndryshme;<ref>{{cite web|url=http://illyriapress.com/zllatan-ibrahimovic-njeriu-titull-ka-fituar-12-kampionate-ne-14-vite/|title=Zllatan Ibrahimoviç, njeriu-titull, ka fituar 12 kampionate në 14 vite|publisher=Illyria Press|language=sq|author=Bledar Kuka|date=17 maj 2015|accessdate=9 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182732/http://illyriapress.com/zllatan-ibrahimovic-njeriu-titull-ka-fituar-12-kampionate-ne-14-vite/|url-status=dead}}</ref> ai është lojtari i vetëm në histori që ka shënuar me gjashtë ekipe të ndryshme në Ligën e Kampioneve. I njohur për mentalitetin e tij të fortë,<ref>{{cite web|url=https://en.as.com/en/2020/01/04/football/1578150235_897744.html|title=Ibrahimovic brings a winning mentality to Milan, says Ranieri|trans-title=Ibrahimovic i sjell Milanit një mentalitet fitues|publisher=AS|language=en|date=4 janar 2020|accessdate=7 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182732/https://en.as.com/en/2020/01/04/football/1578150235_897744.html|url-status=dead}}</ref> si dhe për personalitetin e tij ekstrovert dhe mjaft konkurrues, pavarësishst suksesit në fushë, ai është kritikuar në media për arrogancën, agresionin dhe karakterin e tij rebel, si dhe mungesën e disiplinës në fushë, në veçanti në vitet e para të karrierës, e cila e ka çuar atë të përfshihet në debate dhe zënka me lojtarë të tjerë, disa menaxherë të tij dhe madje edhe gazetarë.<ref name="archiviostorico.corriere.it"/><ref name="archiviostorico.corriere.it">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2002/settembre/21/Ibrahimovic_all_Ajax_spunta_Van_co_0_0209219442.shtml|title=Ibrahimovic, all’ Ajax spunta il Van Basten del terzo millennio|trans-title=Ibrahimovic, te Ajaxi shfaqet Van Basten i mijëvjeçarit të tretë|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=21 shtator 2002|accessdate=9 dhjetor 2014}}</ref><ref name="The making of">{{cite news|author=Sam Wallace|date=24 shkurt 2017|title=The making of Zlatan Ibrahimovic - from Malmo to Manchester United|language=en|trans-title=Bërja e Zlatan Ibrahimovic - nga Malmo te Manchester United|publisher=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/24/making-zlatan-ibrahimovic-malmo-manchester-united/|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref name="From teenage outcast to world great">{{cite web|author=Ben Smith|date=10 shtator 2013|title=Zlatan Ibrahimovic: From teenage outcast to world great|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Nga një adoleshent i larguar në një nga më të mirët e botës|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24035146|accessdate=7 maj 2020|publisher=BBC Sport|language=en|ref=none}}</ref><ref>{{cite web|url=https://en.as.com/en/2019/05/13/football/1557770124_108213.html|title=Zlatan Ibrahimovic involved in new altercation|trans-title=Zlatan Ibrahimovic përfshihet në një grindje të re|publisher=AS|language=en|author=Ana Paulina Maupomé|date=13 maj 2019|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/players/zlatan-ibrahimovic/12159283/Zlatan-Ibrahimovic-from-the-conflict-and-controversies-to-the-goals-and-glory.html|title=Zlatan Ibrahimovic: from the conflict and controversies to the goals and glory|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: nga konflikti dhe polemikat te golat dhe lavdia|publisher=The Telegraph|language=en|author=Paul McNamara|date=18 shkurt 2016|accessdate=7 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Milan/11-03-2012/stavolta-tocca-stampa-ibra-che-cazzo-vuoi-81599621441.shtml|title=Ibrahimovic: "Che c.... guardi?" Stavolta tocca a una giornalista|trans-title=Ibrahimovic: "Çfarë k.... ke që sheh? Këtë herë i takon një gazetari|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 mars 2012|accessdate=7 maj 2020}}</ref> Ibrahimović është krahasuar shpesh me legjendën holandeze [[Marco van Basten]], falë stileve të lojës të ngjashme që kanë, fizikut, dhe famës për golat spektakolarë që kanë shënuar ndër vite.<ref name="archiviostorico.corriere.it"/> Pavarësisht këtij krahasimi, Ibrahimović ka deklaruar se lojtari që ka ndikuar te ai ka qënë sulmuesi brazilian [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]], idhulli i tij, të cilin suedezi e konsideron si lojtarin më të mirë të të gjitha kohërave.<ref name="Metro"/> Ai është krahasuar edhe me sulmuesin francez [[Eric Cantona]] për karakterin dhe sjelljen e tyre të ngjashme.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2017/feb/27/zlatan-ibrahimovic-manchester-united-eric-cantona-jose-mourinho|title=Zlatan Ibrahimovic is not the new Cantona but buys José Mourinho time|trans-title=Zlatan Ibrahimovic nuk është Cantona i ri por blenë kohën e Jose Mourinhos|publisher=The Guardian|language=en|author=Barney Ronay|date=27 shkurt 2017|accessdate=25 prill 2020}}</ref> ===Polemikat=== [[Skeda:Ibra.jpg|parapamje|djathtas|200px|Ibrahimović në 2009.]] Ibrahimović ka qenë i përfshirë në disa incidente të dhunshme me shokët e tij, disa prej të cilave janë bërë virale në internet. Në vitin 2004, gjatë një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Hollandës]], shoku i skuadrës te Ajax [[Rafael van der Vaart]] e akuzoi Ibrën publikisht se e kishte dëmtuar me qëllim atë gjatë ndeshjes. Ai ju kundërpërgjigj duke i thënë se do t'ja thyej të dyja këmbët.<ref name="Van Der Vaart">{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2414015/Zlatan-Ibrahimovic-I-threatened-break-Rafael-van-der-Vaarts-legs.html|title=Zlatan Ibrahimovic: I threatened to break Rafael van der Vaart's legs|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Kërcënova se do të thyeja këmbët e Rafael van der Vaart|publisher=Daily Mail|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Ibrahimović gjithashtu ka gjuajtur me grusht shokun e skuadrës [[Mido (futbollist)|Mido]] në dhomat e zhveshjes pasi ky i fundit i hodhi një palë gërshërë.<ref name="Van Der Vaart"/> Gjatë kohës së qëndrimit të tij te [[FC Barcelona|Barcelona]], Ibrahimović ka pasur një mosmarrëveshje të madhe me trajnerin [[Pep Guardiola]], që kulmoi në një incident në dhomat e zhveshjes ku Ibra i hodhi trajnerit spanjoll një dollap dhe gjithashtu e ofendoi duke i bërtitur.<ref name="Dështimi te Barcelona">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2057549/Zlatan-Ibrahimovic-blames-Lionel-Messi-Pep-Guardiola-Barcelona-flop.html|title=Zlatan Ibrahimovic blames Lionel Messi and Pep Guardiola for Barcelona flop|trans-title=Zlatan Ibrahimovic fajson Lionel Messin dhe Pep Guardiolën për dështimin te Barcelona|publisher=Daily Mail|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Guardiola në fund refuzoi të fliste me suedezin dhe e huazoi atë te Milani.<ref name="Dështimi te Barcelona"/> Zëvëndës presideni i klubit katalanas Carles Vilarrubi zbuloi se Ibrahimović e kishte kërcënuar Guardiolën se do ta rrihte publikisht nëse nuk do ta lejonte të kalonte te Milani në mënyrë përfundimtare.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2011/11/04/ibra-ose-iki-ose-rrah-guardiolan/|title=Ibra: Ose iki, ose rrah Guardiolën!|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=4 nëntor 2011|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Në vitin 2011, Ibrahimović i gjuajti me këmbë në kokë shokut të tij [[Antonio Cassano]], pasi ky i fundit ishte duke folur me gazetarët; kjo gjë ndodhi pasi [[A.C. Milan|Milan]] kishte siguruar kampionatin.<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/ibrahimovic-putting-boot-to-cassanos-head-goes-viral-on-youtube-twice-viral-video-spotlight-2282746.html|title=Ibrahimovic putting boot to Cassano's head goes viral on YouTube twice: viral video spotlight|trans-title=Ibrahimović që vendos takën në kokën e Cassanos bëhet virale ne YouTube dy herë|publisher=The Independent|language=en|accessdate=19 shkurt 2014|archive-date=27 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227034154/http://www.independent.co.uk/sport/ibrahimovic-putting-boot-to-cassanos-head-goes-viral-on-youtube-twice-viral-video-spotlight-2282746.html|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović gjithashtu ka goditur me këmbë shokët e tij [[Christian Wilhelmsson]] dhe [[Rodney Strasser]] respektivisht në stërvitjet e [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] dhe Milanit.<ref>{{cite news|url=http://metro.co.uk/2011/03/28/zlatan-ibrahimovic-kicks-sweden-team-mate-christian-wilhelmsson-up-the-bum-over-bad-tackle-647007|title=Zlatan Ibrahimovic kicks Sweden team-mate up the bum over bad tackle|publisher=Metro News|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://espn.go.com/sports/soccer/blog/_/name/schaerlaeckens_leander/id/5584821/zlatan-ibrahimovic-latest-antics|title=Soccer: Zlatan Ibrahimovic's latest antics|trans-title=Futboll: Bëmat më të fundit të Zlatan Ibrahimović|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> [[Skeda:PSG-Shakhter15 (15).jpg|parapamje|majtas|150px|Ibrahimović (i fotografuar me [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] në 2015) shkaktoi polemika gjatë kohës në klub, për abuzim ndaj gjyqtarëve dhe dhunë në fushë ndaj lojtarëve kundërshtarë.]] Në vitin 2010, Ibrahimović u përfshi në një luftë me grushta në stërvitjen e Milanit me shokun e skuadrës [[Oguchi Onyewu]], pasi suedezi bëri dy ndërhyrje të gabuara në stërvitje kundër tij. Në autobiografinë e tij me titullin ''Jag är Zlatan'', ai e kishte përshkurar këtë situatë duke thënë: "Onyewu është një kafshë, ai më theu dy brinjë gjatë grindjes". Seanca e stërvitjes u ndërpre pasi grindja u ndalua. Onyewu kishte akuzuar Ibrën duke thënë se ai e kishte ofenduar.<ref>{{cite web|url=http://espn.go.com/sports/soccer/news/_/id/5768851/ibrahimovic-onyewu-brawl-ac-milan-practice|title=Ibrahimovic and Onyewu brawl during AC Milan practice|trans-title=Ibrahimovic dhe Onyewu grinden gjatë stërvitjes së AC Milan|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Në mars 2011, Ibrahimović u pezullua për tre ndeshje sepse goditi në stomak mbrojtësin e Barit [[Marco Rossi (futbollist)|Marco Rossi]] gjatë një dyluftimi.<ref>{{cite web|url=http://usatoday30.usatoday.com/sports/soccer/2011-03-14-zlatan-ibrahimovic-suspension-ac-milan_N.htm|title=AC Milan's Zlatan Ibrahimovic banned 3 matches for punch|trans-title=Zlatan Ibrahimovic i AC Milan pezullohet me 3 ndeshje për grusht|publisher=USA Today|language=en|accessdate=18 shkurt 2014}}</ref> Ai mori sërisht tre ndeshje pezullim në shkurt 2012 pasi goditi me shuplakë mbrojtësin [[Salvatore Aronica]] gjatë një ndeshje kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/06022012/58/serie-ibrahimovic-banned-three-games.html|title=Serie A - Ibrahimovic banned for three games|trans-title=Serie A - Ibrahimovic pezullohet me tre ndeshje|publisher=Eurosport|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Në nëntor 2012, Ibrahimović u ndëshkua me dy ndeshje pezullim pasi goditi portierin e St Etienne [[Stéphane Ruffier]] në stomak.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/2012/11/03/en/football/international_football/1351977437.html|title=Ibrahimovic sent off for karate kick against Saint Etienne|trans-title=Ibrahimovic përjashtohet për goditjen me karate kundër Saint Etienne|publisher=Marca|language=en|date=3 nëntor 2012|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1218184/paris-saint-germain%27s-zlatan-ibrahimovic-has-ban-extended|title=Paris Saint-Germain's Zlatan Ibrahimovic has ban extended|trans-title=Pezullimi i Zlatan Ibrahimovic të Paris Saint-Germain është zgjatur|publisher=ESPN FC|language=en|author=Fabien Perrin|date=8 nëntor 2012|accessdate=19 shkurt 2014|archive-date=27 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232433/http://www.espn.co.uk/football/news/story/_/id/1218184/paris-saint-germain%27s-zlatan-ibrahimovic-has-ban-extended|url-status=dead}}</ref> Në dhjetor 2012, Ibrahimović u akuzua nga [[Jean-Michel Aulas]] dhe [[Dejan Lovren]], respektivisht presidenti dhe mbrojtësi i [[Olympique Lyonnais|Lyon]], për shkeljen që Ibra i bëri në kokë mbrojtësit kroat.<ref>{{cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2249468/Zlatan-Ibrahimovic-accused-stamping-opponent-Video.html|title=Zlatan Ibrahimovic accused of stamping on opponent: Video|trans-title=Zlatan Ibrahimovic akuzohet se ka shkelur mbi kundërshtarin: Video|publisher=Daily Mail|language=en|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Në shkurt 2013, [[UEFA]] dënoi Ibrën me dy ndeshje pezullim pas kartonit të kuq të marrë në fundin e ndeshjes ndaj [[Valencia CF|Valencias]] pas ndërhyrjes së gabuar kundër anësorit [[Andrés Guardado]].<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1526900-zlatan-ibrahimovic-sent-off-for-red-card-in-champions-league-match-vs-valencia|title=Zlatan Ibrahimovic Sent Off for Red Card in Champions League Match vs. Valencia|trans-title=Zlatan Ibrahimovic përjashtohet me karton të kuq në ndeshjen e Ligës së Kampioneve kundër Valencias|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Tim Keeney|date=12 shkurt 2013|accessdate=6 tetor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11820/8528026/uefa-hand-zlatan-ibrahimovic-two-match-ban-following-valencia-red-card|title=UEFA hand Zlatan Ibrahimovic two-match ban following Valencia red card|trans-title=UEFA pezullon Zlatan Ibrahimovic me dy ndeshje pas kartonit të kuq kundër Valencias|publisher=Sky Sports|language=en|date=27 shkurt 2013|accessdate=6 tetor 2016}}</ref> Në mars 2013, [[Lucas Moura]] pohoi se Ibrahimović vazhdimisht i ofendon shokët e skuadrës, duke deklaruar: "Ai gjithmonë kërkon topin dhe ofendon shumë. Ai është ndonjëherë pak arrogant dhe të ankohet".<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/1956/europe/2013/03/19/3838033/lucas-ibrahimovic-insults-us-a-lot|title=Lucas: Ibrahimovic insults us a lot|trans-title=Lucas: Ibrahimovic na ofendon shumë|publisher=Goal.com|language=en|author=Stefan Coerts|date=19 mars 2013|accessdate=22 shkurt 2014}}</ref> Lucas më pas prentendoi se intervista e tij ishte përkthyer gabim.<ref>{{cite web|url=http://www.nzweek.com/sport/brazil-starlet-lucas-denies-calling-ibrahimovic-arrogant-55360/|title=Brazil starlet Lucas denies calling Ibrahimovic "arrogant"|trans-title=Ylli i Brazilit mohon të ketë quajtur Ibrahimovicin "arrogant"|publisher=NZweek|language=en|date=20 mars 2013|accessdate=29 tetor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130324031421/http://www.nzweek.com/sport/brazil-starlet-lucas-denies-calling-ibrahimovic-arrogant-55360/|archivedate=24 mars 2013}}</ref> Në maj 2013, Ibrahimović u filmua duke i bërtitur drejtorit sportiv [[Leonardo Araújo|Leonardo]] pas fitores së kampionatit.<ref>{{cite web|url=http://metro.co.uk/2013/05/12/zlatan-ibrahimovic-clashes-with-leonardo-in-psg-dressing-room-video-3756508/|title=Zlatan Ibrahimovic clashes with Leonardo in PSG dressing room – video|trans-title=Zlatan Ibrahimovic përplaset me Leonardon në dhomën e zhveshjes së PSG-së – video|publisher=Metro|language=en|date=12 maj 2013|accessdate=22 shkurt 2014}}</ref> Trajneri i Lyon [[Hubert Fournier]] akuzoi Ibrahimović për abuzim ndaj gjyqtarëve, duke deklaruar në janar 2015 se "të gjithë gjyqtarët e ligës ofendohen nga ky person".<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/31171730|title=Zlatan Ibrahimovic: PSG striker 'abuses referees in English'|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Sulmuesi i PSG-së 'abuzon gjyqtarët në anglisht'|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 shkurt 2015|accessdate=29 tetor 2015}}</ref> Dy muaj më vonë, pas një disfate të PSG në Ligue 1, Ibrahimović shfryu duke thënë, "Në 15 vite nuk kam parë kurrë një gjyqtarë të mirë në këtë shtet [Franca] muti. Ata nuk e meritojnë PSG-në, PSG-ja nuk duhet të jetë në këtë shtet. Ai më vonë kërkoi falje, por u kritikua nga politikanët francez,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/mar/15/zlatan-ibrahimovic-psg-bordeaux-ligue-1|title=Zlatan Ibrahimovic in trouble again as PSG defeat lets Lyon extend lead|trans-title=Zlatan Ibrahimovic sërisht në telashe, distafa e PSG-së lejon Lyon të rrisë kryesimin|publisher=The Guardian|language=en|date=15 mars 2015|accessdate=16 mars 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thelocal.fr/20150315/ibrahimovic-slams-france-as-a-st-country|title=Video: Ibrahimovic blasts France as a 's**t country'|trans-title=Video: Ibrahimovic quan Francën një shtet m**i|publisher=The Local|language=en|date=15 mars 2015|accessdate=16 mars 2015}}</ref> dhe u pezullua për katër ndeshje nga Ligue 1.<ref>{{cite web|url=https://gazetamapo.al/ofendoi-francen-4-ndeshje-pezullim-per-ibren/|title=Ofendoi Francën, 4 ndeshje pezullim për Ibrën|publisher=Gazeta Mapo|language=sq|date=10 prill 2015|accessdate=9 maj 2020}}</ref> [[Skeda:Ibrahimovic in Doha Press Conference.jpg|parapamje|djathtas|180px|Ibrahimović në një konferencë për shtyp në Katar në 2013.]] Ibrahimović gjithashtu ka shkaktuar disa incidente dhe polemika gjatë kohës me kombëtaren suedeze. Pas fitores 1–0 të Suedisë kundër [[Kombëtarja faroete e futbollit|Ishujve Faroe]] në tetor 2012, [[Kapiteni (futboll)|kapiteni]] i faroetëve [[Frodi Benjaminsen]] akuzoi Ibën për lojë të keqe dhe e përshkroi atë si "arrogant", "injorant" dhe një "lojtar i pisët".<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/football/2012/oct/16/zlatan-ibrahimovic-arrogant-childish|title=Zlatan Ibrahimovic branded arrogant, dirty and childish by Faroes captain|trans-title=Zlatan Ibrahimovic quhet arrogant, i pisët dhe fëminor nga kapiteni faroet|publisher=The Guardian|language=en|date=16 tetor 2012|accessdate=19 shkurt 2014}}</ref> Në dhjetor 2015, e përditëshmja sportive ''[[L'Équipe]]'' etikoi Ibrahimović dhe [[Cristiano Ronaldo]]n si futbollistët "më arrogantë" në botë.<ref name="equipe">{{cite web|url=http://www.101greatgoals.com/blog/chelsea-man-city-man-in-lequipes-most-hated-list-cristiano-ronaldo-zlatan-ibrahimovic-most-arrogant/|title=Chelsea & Man City men in the most hated list, Cristiano Ronaldo & Zlatan Ibrahimovic most arrogant by L'Equipe|trans-title=Lojtarë të Çelsit & Man Cityt në listën e më të urryerve, Cristiano Ronaldo & Zlatan Ibrahimovic më arrogantët nga L'Equipe|publisher=101 Great Goals|language=en|author=Benjamin Newman|date=28 dhjetor 2015|accessdate=6 tetor 2016|archive-date=22 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422072540/http://www.101greatgoals.com/blog/chelsea-man-city-man-in-lequipes-most-hated-list-cristiano-ronaldo-zlatan-ibrahimovic-most-arrogant/|url-status=dead}}</ref> Ai është filmuar gjithashtu duke goditur me shqelm shokun e skuadrës [[Christian Wilhelmsson]] gjatë stërvitjes.<ref name="metro">{{cite news|url=http://metro.co.uk/2011/03/28/zlatan-ibrahimovic-kicks-sweden-team-mate-christian-wilhelmsson-up-the-bum-over-bad-tackle-647007|title=Zlatan Ibrahimovic kicks Sweden team-mate up the bum over bad tackle|trans-title=Zlatan Ibrahimovic godet shokun e skuadrës në të ndënjura pas një ndërhyrje të keqe|publisher=Metro|language=en|date=28 mars 2011|accessdate=9 janar 2016}}</ref> Në vitin 2013, ai u akuzua masivisht nga [[Kombëtarja suedeze për femra e futbollit|kombëtarja suedeze për femra]] për një intervistë të publikuar në Ditën e Krishtlindjeve nga tabloidi ''[[Expressen]]'', ku ai komentoi diferencën e arritjeve, ose trajtimit, të futbollistëve burra dhe atyre gra. Ish shoku i tij i skuadrës [[Anders Svensson]] ju dhurua një makinë në atë vit për shkak se u bë lojtari me më shumë ndeshje për Suedinë (146), kurse [[Therese Sjögran]] nuk kishte marrë një dhuratë të tillë për të njëjtën arritje me kombëtaren e femrave, pavarësisht se kishte luajtur 41 ndeshje më shumë (187 me 146) se Svensson. Përgjigja e Ibrahimović rreth kësaj teme ishte se Suedia do të zhvlerësonte Svenssonin "duke e krahasuar me arritjet personale të grave": "Ato mund të marrin një biçikletë me autografin tim dhe jemi në rregull."<ref name="radio">{{cite web|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?artikel=5742874|title=Female footballers strike back at Zlatan|trans-title=Futbollistet femra i kundërpërgjigjen Zlatanit|publisher=Sveriges Radio|language=en|date=15 maj 2013|accessdate=26 dhjetor 2013}}</ref> Trajnerja [[Pia Sundhage]] u kundërpërgjigj duke thënë se komentet e tij ishin të "trishtueshme dhe fatkeqe" dhe "dështime për vlerat bazike të futbollit të burrave", kurse Sjögran tha: "Unë e kuptoj atë kur thotë se futbolli i burrave sjell më shumë para dhe ekspozim. Kjo është e vertetë. Por kjo është çështje respekti."<ref name="radio"/> Në prill 2016, agjenti i tij [[Mino Raiola]] deklaroi se do të padiste trajnerin suedez Ulf Karlsson rreth prentendimeve të tij për dopingun.<ref name="si">{{cite web|url=https://www.si.com/planet-futbol/2016/04/07/paris-saint-germain-zlatan-ibrahimovic-lawsuit-trainer-doping-claim|title=Report: Zlatan Ibrahimovic to sue Swedish trainer over doping claim|trans-title=Raporti: Zlatan Ibrahimović do të padis trajnerin suedez mbi pretendimet e dopingut|publisher=Sports Illustrated|language=en|date=7 prill 2016|accessdate=7 prill 2016}}</ref> Sipas ''Expressen'', Karlsson vuri në dukje "rritjen jo normale" dhe "shtimin e menjëherëshëm të peshës" nga Ibrahimović gjatë kohës së tij tek Juventusi.<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3528819/Ibrahimovic-sue-coach-accused-doping-says-agent.html|title=Zlatan Ibrahimovic will sue coach that accused him of doping, says agent... who claims PSG star 'doesn't even take aspirin'|publisher=Daily Mail|language=en|author=Simeon Gholam|date=7 prill 2016|accessdate=7 prill 2016}}</ref> Raiola tha për këto pretendime, "Këto pretendime janë të çmendura – nuk ka fakte. Të gjithë klubet ku Zlatan ka qënë e dinë se ai nuk merr as një aspirinë."<ref name="si"/> Ibrahimović shkaktoi sërisht polemika gjatë kohës së tij në Shtetet e Bashkuara: në prill 2019, mbrojtësi i [[Real Salt Lake]] [[Nedum Onuoha]] akuzoi lojtarin për lojë të rëndë dhe se e kishte kërcënuar ta dëmtonte gjatë ndeshjes, duke e quajtur suedezin "arrogant", "mosrespektues" dhe një "vagabond të vërtetë".<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48098700|title=Zlatan Ibrahimovic: Nedum Onuoha accuses LA Galaxy striker of disrespect|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Nedum Onuoha akuzon sulmuesin e LA Galaxy për mosrespekt|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 prill 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/ibrahimovic-talked-like-a-complete-thug-onuoha-reveals/1epl30le5cg1p1uxfklpimermi|title='Ibrahimovic threatened me like a complete thug' - Onuoha reveals conflict with LA Galaxy striker|trans-title='Ibrahimovic më kërcënoi si një vagabond i vërtetë' - Onuoha zbulon konfliktin me sulmuesin e LA Galaxy|publisher=Goal.com|language=en|date=29 prill 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2019/apr/29/zlatan-ibrahimovic-nedum-onuoha-mls-galaxy-real-salt-lake|title=Onuoha rejects Zlatan Ibrahimovic apology after threat to 'hurt' him during game|trans-title=Onuoha refuzon ndjesën e Zlatan Ibrahimovic pas kërcënimit për ta 'vrarë' atë gjatë ndeshjes|publisher=The Guardian|language=en|date=29 prill 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref> Një muaj më pas, Ibrahimović u pezullua me dy ndeshje për sjellje antisportive, pasi i vendosi dorën në fyt portierit të [[New York City FC|New York City]] [[Sean Johnson]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48319620|title=Zlatan Ibrahimovic: LA Galaxy striker banned for grabbing keeper by neck|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Sulmuesi i LA Galaxy pezullohet për shkak se kapi portierin nga fyti|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 maj 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/la-galaxy/story/3855965/ibrahimovic-gets-2-match-ban-for-johnson-scrap|title=Ibrahimovic gets 2-match ban for Johnson scrap|trans-title=Ibrahimovic pezullohet me dy ndeshje për veprimin ndaj Johnson|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 maj 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref> Në korrik të atij viti, Ibrahimović bëri një deklaratë me polemika në lidhje me nivelin e lojës së MLS-së, duke e përshkruar veten "një Ferrari midis Fiatëve", dhe "lojtari më i mirë me një distancë të madhe" në ligë.<ref>{{cite web|url=https://ballkani.info/ibrahimovic-une-jam-nje-ferrari-ne-mesin-e-shume-fiat-eve/|title=Ibrahimovic: Unë jam një Ferrari në mesin e shumë Fiat-ëve|publisher=Ballkani.info|language=sq|date=19 korrik 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vipsport.al/2019/07/ibra-thumbon-kampionatin-amerikan-ketu-jam-si-ferrari-mes-makinave-fiat/|title=Ibra ‘thumbon’ kampionatin amerikan: Këtu jam si Ferrari mes makinave Fiat|publisher=VIPSport.al|language=sq|date=19 korrik 2019|accessdate=15 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182747/http://www.vipsport.al/2019/07/ibra-thumbon-kampionatin-amerikan-ketu-jam-si-ferrari-mes-makinave-fiat/|url-status=dead}}</ref> Pas eliminimit të LA Galaxy nga ekipi rival Los Angeles FC në fazën play-off, Ibrahimović ishte sërisht në qëndër të vëmëndjes pasi u filmua duke bërë veprime të pahijshme gjatë kohës që po largohej nga fusha në drejtim të tifozëve.<ref>{{cite web|url=https://eu.usatoday.com/story/sports/soccer/2019/10/25/mls-zlatan-ibrahimovic-grabs-crotch-fan-stare/2454382001|title=Zlatan Ibrahimović grabs crotch, stares down LAFC fan following MLS playoff loss|trans-title=Zlatan Ibrahimovic kap këllqet, shikon tifozin e LAFC pas humbjes në play-offin e MLS-së|publisher=USA Today|language=en|date=25 tetor 2019|accessdate=15 maj 2020}}</ref> Në nëntor 2019, Ibrahimović bleu 23.5% të askioneve të Hammarby, një klub me seli në Stockholm dhe rival i Malmös, klubi ku ai nisi karrierën si futbollist.<ref name="Pronar"/> Në deklaratën e tij, Ibrahimović deklaroi se kishte synim ta bënte Hammerby klubin më të mirë. Megjithatë, vendimi i tij për të investuar në një klub rival acaroi tifozët e Malmös, të cilët vandalizuan disa herë statujën e tij.<ref name="Statuja1"/><ref name="Statuja2"/> Sulmuesi u përgjigj në lidhje me incidentin dhe nënvizoi se ky vendim nuk kishte asnjë lidhje me klubin ku ai nisi karrierën e tij.<ref>{{cite_web|url=https://lemonwire.com/2019/11/27/ae%CB%9Ca-betrayalae-malmo-fury-as-ibrahimovic-invests-in-hammarby/|title=A betraya: Malmo fury as Ibrahimovic invests in Hammarby|trans-title=Një tradhëti: Tërbim i Malmos, Ibrahimovic investon te Hammerby|publisher=Lemon Wire|language=en|accessdate=27 nëntor 2019|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182746/https://lemonwire.com/2019/11/27/ae%CB%9Ca-betrayalae-malmo-fury-as-ibrahimovic-invests-in-hammarby/|url-status=dead}}</ref> ==Aktivitetet e biznesit të lidhura me futbollin== ===Hammarby IF=== Më 27 nëntor 2019, u njoftua se Ibrahimović kishte blerë 23.5% të aksioneve të klubit suedez [[Hammarby IF]], e cila luan në elitën e futbollit suedez.<ref name="Pronar">{{cite web|url=https://telegrafi.com/ibrahimovic-sqaron-gjithcka-behet-bashkepronar-klubit-suedez/|title=Ibrahimovic sqaron gjithçka, bëhet bashkëpronar i klubit suedez|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=27 nëntor 2019|accessdate=14 maj 2020}}</ref> Shitësi i këtyre aksioneve, [[Anschutz Entertainment Group]], që gjithashtu kishte qënë pronar i ish klubit të tij LA Galaxy, reduktuan aksionet e tyre në 50%.<ref>{{cite web|url=https://www.hammarbyfotboll.se/aktuellt/nyheter/english-version-zlatan-ibrahimovic-invests-in-aeg-sweden-becomes-partner-of-hammarby-fotboll-ab/|title=Zlatan Ibrahimovic invests in AEG Sweden – becomes partner of Hammarby Fotboll AB|trans-title=Zlatan Ibrahimovic investon në AEG Sweden – bëhet partner i Hammarby Fotboll AB|publisher=Hammarby IF|language=en|date=27 nëntor 2019|accessdate=14 maj 2020|archive-date=19 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919145719/https://www.hammarbyfotboll.se/aktuellt/nyheter/english-version-zlatan-ibrahimovic-invests-in-aeg-sweden-becomes-partner-of-hammarby-fotboll-ab/|url-status=dead}}</ref> Në Suedi, të gjitha ekipet e futbollit duhet të jenë organizata jo fitimprurëse, që do të thotë se shumica e të drejtës votuese, ose 51%, kontrollohet ende nga antarët e klubit.<ref name="51percent">{{cite web|url=https://www.svt.se/sport/artikel/fakta-51-procentsregeln|title=Fakta: 51-procentsregeln|publisher=SVT|language=sv|date=22 maj 2013|accessdate=27 nëntor 2019}}</ref> Tifozët e Malmös, të cilët ishin të pakënaqur me investimin e Ibrahimović te një klub rival, e kanë vandalizuar disa herë statujën e tij në Malmö.<ref name="Statuja1">{{cite web|url=https://ballkani.info/vazhdon-te-demtohet-statuja-e-ibrahimovicit/|title=Vazhdon të dëmtohet statuja e Ibrahimovicit|publisher=Ballkani.info|language=sq|date=23 dhjetor 2019|accessdate=14 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.periskopi.com/demtohet-teresisht-statuja-e-ibrahimovicit/|title=Dëmtohet tërësisht statuja e Ibrahimovicit|publisher=Periskopi.com|language=sq|date=5 janar 2020|accessdate=14 maj 2020}}</ref><ref name="Statuja2">{{cite web|url=https://newsport.al/foto-dashuri-dhe-urrejtje-zlatan-ibrahimovic-vandalizohet-ne-malmo/|title=FOTO/ Dashuri dhe urrejtje, “Zlatan Ibrahimoviç” vandalizohet në Malmo|website=Newsport.al|language=sq|date=5 janar 2020|accessdate=14 maj 2020}}</ref> ==Jeta personale== [[Skeda:Malmö Idrottens walk of fame, Zlatan.jpg|thumb|upright|Emri dhe mbiemri i Ibrahimović në Ecjen e Famës në qytetin e tij Malmö.]] Ibrahimović ka pesë vëllezër dhe motra. Gruaja e tij quhet Helena Seger, me të cilën ai ka dy djem: Maximilian (lindur më 22 shtator 2006) dhe Vincent (lindur më 6 mars 2008). Ai aktualisht banon në Milano, por ka një shtëpi [[Malmö]], ku ai kalon pushimet verore. Ibrahimović ka marrë rripin e zi në [[taekwondo]]; ai mori mësime rreth kësaj disipline në klubin ''Enighet'' në Malmö kur ishte i vogël.<ref>{{cite web|url=http://fotboll.expressen.se/internationellt/1.2210007/zlatan-har-fatt-fotarbetet-fran-taekwondon|title=Zlatan har fått fotarbetet från taekwondon|publisher=Expressen|language=sv|author=Ludvig Holmberg|date=11 nëntor 2010|accessdate=4 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101114135349/http://fotboll.expressen.se/internationellt/1.2210007/zlatan-har-fatt-fotarbetet-fran-taekwondon|archive-date=14 nëntor 2010|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović flet pesë gjuhë: [[Gjuha suedeze|suedisht]], [[Gjuha boshnjake|boshnjakisht]], [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha italiane|italisht]] dhe [[Gjuha spanjolle|spanjisht]].<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article757217.ece|title=The Big Interview: Zlatan Ibrahimović|trans-title=Intervista e madhe: Zlatan Ibrahimovic|publisher=The Sunday Times|language=en|author=Ian Hawkey|location=Londër|date=11 dhjetor 2005|accessdate=13 prill 2009|archive-date=5 shtator 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080905001937/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article757217.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mailonsunday.co.uk/sport/worldcup2014/article-2507544/Zlatan-Ibrahimovic-v-Cristiano-Ronaldo-Henrik-Larsson-shares-views.html|title=Zlatan Ibrahimovic v Cristiano Ronaldo: Henrik Larsson shares his views|trans-title=Zlatan Ibrahimovic v Cristiano Ronaldo: Henrik Larsson ndan pikpamjen e tij|publisher=The Mail on Sunday|language=en|date=14 nëntor 2013|accessdate=22 nëntor 2013}}</ref> Ai ka deklaruar se është rritur si katolik. Ibrahimović flet shpesh në vetën e tretë.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/zlatan-ibrahimovic-quotes-best-outspoken-2331210|title=Read the best Zlatan Ibrahimovic quotes on the outspoken Swedish striker's birthday|trans-title=Lexo shprehjet më të mira të Zlatan Ibrahimovic në ditëlindjen e sulmuesit suedez|publisher=The Mirror|language=en|author=Joe Mewis|date=3 tetor 2013|accessdate=17 maj 2016}}</ref> Ai nuk konsumon alkool.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11913/2265528/agent-reaffirms-zlatan-stance|title=Agent reaffirms Zlatan stance|trans-title=Agjenti riafirmon qëndrimin e Zlatan|publisher=Sky Sports|language=en|author=Kent Hedlundh|accessdate=8 qershor 2016}}</ref> Emri "Zlatan" u bë pronë e tij në maj 2003 në [[Zyra Suedeze e Patentave dhe Regjistrimit|Zyrën Suedeze të Patentave dhe Regjistrimit]] për shkak "ka shumë të ngjarë të perceptohej si Zlatan Ibrahimović", që do të thoshte se ai merrte të drejtat ekskluzive për emrin në produkte të caktuara, përfshirë mallrat sportive, veshmbathje dhe këpucë.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/zlatan-ibrahimovic-hero-or-villain-8326321.html|title=Zlatan Ibrahimovic: Hero or Villain?|trans-title=Zlatan Ibrahimovic: Hero apo i keq?|publisher=The Independent|language=en|author=Simmy Richman|date=18 nëntor 2012|accessdate=6 tetor 2016|archive-date=9 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009151754/http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/zlatan-ibrahimovic-hero-or-villain-8326321.html|url-status=dead}}</ref> Ibrahimović është nën kontratë me Nike dhe ka marrë pjesë në reklamat e tyre sëbashku me futbollistë si [[Cristiano Ronaldo]], [[Neymar]] dhe [[Wayne Rooney]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3JpYuc9wS_U|title=Cristiano Ronaldo vs Zlatan Ibrahimovic – Nike Commercial|via=YouTube|language=en|date=19 nëntor 2009|accessdate=6 tetor 2016}}</ref> Ai vësh këpucët e futbollit Nike Mercurial dhe ka të shënuar emrat dhe ditëlindjet e fëmijëve të tij në të dy krahët e këpucëve. Në fund të vitit 2007, Ibrahimović, me ndihmën e Nike, ndërtoi "Fushën Zlatan" në rrugët e rrethit [[Rosengård]]it, në Malmö. Ai vendosi dy porta metalike, ndriçmim dhe gardh.<ref>{{Cite web|url=http://sydsvenskan.se/sport/article270183.ece|title=Zlatan besöker Rosengård|website=sydsvenskan.se|language=sv|url-status=dead|access-date=10 maj 2020|archive-date=11 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080311174608/http://sydsvenskan.se/sport/article270183.ece}}</ref> Në vitin 2008, ai ja dha fanellat e reja të Nike ish klubit të tij [[FBK Balkan]].<ref name="Goal.com">{{Cite news|url=http://goal.com/en/news/596/exclusive/2009/12/21/1702065/exclusive-fbk-balkan-to-receive-144000-fifa-solidarity|title=EXCLUSIVE: FBK Balkan To Receive €144,000 FIFA Solidarity Payment For Zlatan Ibrahimovic Transfer|trans-title=Eksluzive: FBK Balkan do të marrë 144,000 € si pagesë solidariteti të FIFA-s për transferimin e Zlatan Ibrahimovic|publisher=Goal.com|language=en|date=21 dhjetor 2009|accessdate=21 dhjetor 2009|archive-date=23 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091223081411/http://www.goal.com/en/news/596/exclusive/2009/12/21/1702065/exclusive-fbk-balkan-to-receive-144000-fifa-solidarity|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Catena and Ibrahimovic.jpg|parapamje|majtas|Ai është një ambasador i Programit Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara dhe ka marrë pjesë në fushatën ndërgjegjësuese "805 milion emra" sëbashku me thelemuesen [[Marina Catena]] në vitin 2015.]] Në një intervistë në shkurt 2011, Ibrahimović deklaroi se një shëmbujt e tij ishte boksieri amerikan [[Muhammad Ali]], për të cilin ka thënë: "Një nga idhujt e mi në sport dhe jashtë sportit ishte Muhammad Ali... ai besonte në parimet e tij dhe kurr nuk hoqi dorë nga ato."<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wwI4wMrltG0|title=Zlatan Ibrahimovic on Muhammad Ali|trans-title=Zlatan Ibrahimovic mbi Muhammad Alin|via=YouTube|language=en|date=6 mars 2011|accessdate=9 janar 2016}}</ref> Në shtator 2012, gjatë kohës që ishte në Malmö me ekipin kombëtar, emri i tij u vendos në "Walk of Fame of Sports" (Ecja e Famës së Sporteve) të qytetit.<ref name="WOF">{{cite news|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120910/football/Ibrahimovic-inducted-into-Malmo-Walk-of-Fame.436266|title=Ibrahimovic inducted into Malmo Walk of Fame|trans-title=Ibrahimovic përfshihet në Walk of Fame të Malmos|publisher=The Times of Malta|language=en|date=10 shtator 2012|accessdate=15 maj 2014}}</ref> Zyra postare suedeze lëshoi një set me pesë pulla poste me fytyrën e Ibrahimović në vitin 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/zlatan-ibrahimovic-stamps-sale-fans-3296090|title=Fans snap up a jaw-dropping five million Zlatan Ibrahimovic stamps in advance sales|trans-title=Tifozët blejnë në avancë plot pesë milion pulla poste të Zlatan Ibrahimovic|publisher=Daily Mirror|language=en|author=Alan Wilson|date=28 mars 2014|accessdate=15 maj 2014}}</ref> Ibrahimović është gjithashtu pjesë e video lojës futbollistike FIFA të ''[[EA Sports]]''; ai ishte lojtari i katërt me nivelin më të lartë në ''[[FIFA 15]]''.<ref>{{cite web|url=http://ftw.usatoday.com/2014/09/the-10-highest-rated-players-in-fifa-15|title=The 10 highest rated players in 'FIFA 15'|trans-title=Dhjetë lojtarët më nivelin më të lartë në 'FIFA 15'|publisher=USA Today|language=en|author=Nick Schwartz|date=7 shtator 2014|accessdate=8 shtator 2014}}</ref> Më 11 gusht 2014, Ibrahimović pagoi 51,000 $ për të dërguar ekipin kombëtar suedez për personat me aftësi të kufizuara intelektuale në [[INAS Kampionati Botëror i Futbollit|Kampionatin Botëror të Futbollit INAS]] në Brazil. Pasi shokët e ekipit [[Johan Elmander]], [[Kim Källström]], [[Andreas Isaksson]] dhe [[Per Nilsson]] kishin nxjerrë në ankand fanellat e tyre me autografe për të kauzë, Ibrahimović u kundërpërgjigj: "Çfarë dreqin do të bëni me një fanellë? Sa shumë duhet për të shkuar?"<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/zlatan-ibrahimovic-pays-to-send-swedish-learning-disabled-team-to-brazil-for-inas-world-cup-213308379.html|title=Zlatan Ibrahimovic pays to send Swedish learning disabled team to Brazil for INAS World Cup|date=11 gusht 2014|trans-title=Zlatan Ibrahimovic paguan për të dërguar ekipin suedez me aftësi të kufizuara në Brazil për INAS Kupën e Botës|publisher=Yahoo Sports|language=en|accessdate=9 janar 2016|archive-date=12 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812051747/https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/zlatan-ibrahimovic-pays-to-send-swedish-learning-disabled-team-to-brazil-for-inas-world-cup-213308379.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/internationell/frankrike/zlatan/article19348450.ab|title=Zlatan: "Vad kostar det att åka?"|publisher=Aftonbladet|language=sv|author=Fredrik Falk|date=11 gusht 2014|accessdate=9 janar 2016}}</ref> Pasi shënoi me PSG-në në një ndeshje të Ligue 1 kundër Caen më 14 shkurt 2015, Ibrahimović hoqi fanellën dhe shfaqi tatuazhe që hiqet me emrat e 50 njerëzve që vuajnë nga uria në të gjithë botën, për të rritur ndërgjegjësimin për urinë në përputhje me Programin Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2015/02/16/ibra-mbushet-me-tatuazhe-jane-emrat-e-personave-qe-vuajne-nga-uria/|title=Ibra mbushet me tatuazhe, janë emrat e personave që vuajnë nga uria|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=16 shkurt 2015|accessdate=10 maj 2020}}</ref> Ibrahimović është një person aktiv në rrjetet sociale; ai ka mbi 42 milion ndjekës në [[Instagram]], duke qënë suedezi me më shumë ndjekës.<ref>{{Cite web|url=https://socialblade.com/instagram/top/100/followers|title=Top 100 Instagram Users by Followers - Socialblade Instagram Stats – Instagram Statistics|trans-title=100 përdoruesit e Instagramit sipas ndjekësve - Statistikat e Instagramit të Socialblace - Statistikat e Instagramit|publisher=Social Blade|language=en|accessdate=3 tetor 2017}}</ref> Ndërmarrja suedeze e prodhimit të filmave Auto Images lëshoi dokumentarin sportiv ''[[Becoming Zlatan]]'' në shkurt 2016, i cila ndjek Ibrahimović gjatë viteve të tij formuese me Malmön dhe Ajaxin si dhe mbërritjen e tij te Juventusi në vitin 2005. Filmi është shfaqur në disa festivale filmi, përfshirë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit Dokumentar Amsterdam, Festivalin e Filmit Dokumentar të Helsinkit si dhe Festivalin e Filmit Nordik të Rouen ndër të tjera.<ref>{{cite web|url=https://www.idfa.nl/industry/tags/project.aspx?id=69e6ace1-ba64-4c8d-840b-31e0c581de74|title=Becoming Zlatan|publisher=International Documentary Film Festival Amsterdam|trans-title=Festivali Ndërkombëtar i Filmit Dokumentar Amsterdam|website=idfa.nl|language=en|accessdate=6 tetor 2016|url-status=dead|archive-date=17 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617091645/https://www.idfa.nl/industry/tags/project.aspx?id=69e6ace1-ba64-4c8d-840b-31e0c581de74}}</ref> Më 8 tetor 2019, një statujë e Ibrahimović u prezantua në qytetin e tij të lindjes, jashtë stadiumit të Malmös. Statuja, e krijuar nga Peter Linde, është e gjatë 2.67 metra dhe peshon pothuajse 500 kilogramë.<ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2019/10/09/zbulohet-statuja-e-zlatan-ibrahimovic-batuta-pikante-e-gjigantit-suedez/|title=Zbulohet statuja e Zlatan Ibrahimoviç, batuta pikante e gjigantit suedez|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=9 tetor 2019|accessdate=10 maj 2020}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|21 shtator 2020}}<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/zlatan-ibrahimovic/|title=Zlatan Ibrahimović|publisher=World Football|language=en|accessdate=10 maj 2020}}</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kupa e Ligës !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[Malmö FF]] |[[Allsvenskan 1999|1999]] |[[Allsvenskan]] |6||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||6||1 |- |[[Superettan 2000|2000]] |[[Superettan]] |26||12||3||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||29||14 |- |[[Allsvenskan 2001|2001]] |[[Allsvenskan]] |8||3||4||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !40!!16!!7!!2!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!47!!18 |- |rowspan="5"|[[AFC Ajax|Ajax]] |[[2001–02 Eredivisie|2001–02]] |rowspan="4"|[[Eredivisie]] |24||6||3||1||colspan="2"|—||6<ref group="lower-alpha">Dy ndeshje në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], katër ndeshje dhe dy gola në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]</ref>||2||colspan="2"|—||33||9 |- |[[2002–03 Eredivisie|2002–03]] |25||13||3||3||colspan="2"|—||13<ref group="lower-alpha" name="UCL">Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]</ref>||5||1<ref group="lower-alpha" name="NED">Ndeshje në [[Johan Cruijff Shield|Johan Cruijff Schaal]]</ref>||0||42||21 |- |[[2003–04 AFC Ajax season|2003–04]] |22||13||1||0||colspan="2"|—||8<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||2||colspan="2"|—||31||15 |- |[[2004–05 Eredivisie|2004–05]] |3||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1<ref group="lower-alpha" name="NED"/>||0||4||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !74!!35!!7!!4!!colspan="2"|—!!27!!9!!2!!0!!110!!48 |- |rowspan="3"|[[Juventus F.C.|Juventus]] |[[2004–05 Serie A|2004–05]] |rowspan="2"|[[Serie A]] |35||16||0||0||colspan="2"|—||10<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||0||colspan="2"|—||45||16 |- |[[2005–06 Serie A|2005–06]] |35||7||2||0||colspan="2"|—||9<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||3||1<ref group="lower-alpha" name="ITA">Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]</ref>||0||47||10 |- !colspan="2"|Gjithsej !70!!23!!2!!0!!colspan="2"|—!!19!!3!!1!!0!!92!!26 |- |rowspan="4"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2006–07 Serie A|2006–07]] |rowspan="3"|[[Serie A]] |27||15||1||0||colspan="2"|—||7<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||0||1<ref group="lower-alpha" name="ITA"/>||0||36||15 |- |[[2007–08 Serie A|2007–08]] |26||17||0||0||colspan="2"|—||7<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||5||1<ref group="lower-alpha" name="ITA"/>||0||34||22 |- |[[2008–09 Serie A|2008–09]] |35||25||3||3||colspan="2"|—||8<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||1||1<ref group="lower-alpha" name="ITA"/>||0||47||29 |- !colspan="2"|Gjithsej !88!!57!!4!!3!!colspan="2"|—!!22!!6!!3!!0!!117!!66 |- |rowspan="3"|[[FC Barcelona|Barcelona]] |[[2009–10 La Liga|2009–10]] |rowspan="2"|[[La Liga]] |29||16||2||1||colspan="2"|—||10<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||4||4<ref group="lower-alpha">Një ndeshje në [[Supercopa de España]], një ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]</ref>||0||45||21 |- |[[2010–11 La Liga|2010–11]] |colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1<ref group="lower-alpha" name="ESP">Ndeshje në [[Supercopa de España]]</ref>||1||1||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !29!!16!!2!!1!!colspan="2"|—!!10!!4!!5!!1!!46!!22 |- |rowspan="3"|[[A.C. Milan|Milan]] |[[2010–11 Serie A|2010–11]] (huazim) |rowspan="2"|[[Serie A]] |29||14||4||3||colspan="2"|—||8<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||4||colspan="2"|—||41||21 |- |[[2011–12 Serie A|2011–12]] |32||28||3||1||colspan="2"|—||8<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||5||1<ref group="lower-alpha" name="ITA"/>||1||44||35 |- !colspan="2"|Gjithsej !61!!42!!7!!4!!colspan="2"|—!!16!!9!!1!!1!!85!!56 |- |rowspan="5"|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] |[[2012–13 Ligue 1|2012–13]] |rowspan="4"|[[Ligue 1]] |34||30||2||2||1||0||9<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||3||colspan="2"|—||46||35 |- |[[2013–14 Ligue 1|2013–14]] |33||26||2||3||2||2||8<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||10||1<ref group="lower-alpha" name="FRA">Ndeshje në [[Trophée des Champions]]</ref>||0||46||41 |- |[[2014–15 Ligue 1|2014–15]] |24||19||3||4||3||3||6<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||2||1<ref group="lower-alpha" name="FRA"/>||2||37||30 |- |[[2015–16 Ligue 1|2015–16]] |31||38||6||7||3||0||10<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||5||1<ref group="lower-alpha" name="FRA"/>||0||51||50 |- !colspan="2"|Gjithsej !122!!113!!13!!16!!9!!5!!33!!20!!3!!2!!180!!156 |- |rowspan="3"|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[2016–17 Premier League|2016–17]] |rowspan="2"|[[Premier League]] |28||17||1||1||5||4||11<ref group="lower-alpha" name="UEL">Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]</ref>||5||1<ref group="lower-alpha" name="ENG">Ndeshje në [[FA Community Shield]]</ref>||1||46||28 |- |[[2017–18 Premier League|2017–18]] |5||0||0||0||1||1||1<ref group="lower-alpha" name="UCL"/>||0||colspan="2"|—||7||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !33!!17!!1!!1!!6!!5!!12!!5!!1!!1!!53!!29 |- |rowspan="3"|[[LA Galaxy]] |[[Major League Soccer 2018|2018]] |rowspan="2"|[[Major League Soccer]] |27||22||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||27||22 |- |[[Major League Soccer 2019|2019]] |29||30||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2<ref group="lower-alpha">Të gjitha ndeshjet në fazën play-off të Kupës MLS</ref>||1||31||31 |- !colspan="2"|Gjithsej !56!!52!!0!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!2!!1!!58!!53 |- |rowspan="3"|[[A.C. Milan|Milan]] |[[2019–20 Serie A|2019–20]] |rowspan="2"|[[Serie A]] |18||10||2||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||20||11 |- |[[2020–21 Serie A|2020–21]] |1||2||0||0||colspan="2"|—||1<ref group="lower-alpha" name="UEL"/>||1||colspan="2"|—||2||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !19!!12!!2!!1!!colspan="2"|—!!1!!1!!colspan="2"|—!!22!!14 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !592!!383!!45!!32!!15!!10!!140!!57!!18!!6!!810!!488 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== [[Skeda:Goteborg Gamla Ullevi SWE-ICE 15 Zlatan Ibrahimovic.jpg|parapamje|djathtas|Ibrahimović gjatë miqësores së Suedisë kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]], 30 maj 2012.]] Burimi:<ref>{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/6367/Zlatan_Ibrahimovic.html|title=Zlatan Ibrahimović|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|accessdate=11 maj 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=8951|title=Zlatan Ibrahimović|publisher=Eu-Football.info|language=en|accessdate=11 maj 2020}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="16"|[[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedia]] |2001||5||1 |- |2002||10||2 |- |2003||4||3 |- |2004||12||8 |- |2005||5||4 |- |2006||6||0 |- |2007||7||0 |- |2008||7||2 |- |2009||6||2 |- |2010||4||3 |- |2011||8||3 |- |2012||11||11 |- |2013||11||9 |- |2014||5||3 |- |2015||10||11 |- |2016||5||0 |- !colspan=2|Gjithsej||116||62 |} ==Trofe== ===Klube=== '''Ajax'''<ref name="soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/zlatan-ibrahimovic/168/|title=Z. Ibrahimovic – Honours|trans-title=Z. Ibrahimovic – Trofetë|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=10 gusht 2015}}</ref> *[[Eredivisie]]: [[2001–02 Eredivisie|2001–02]], [[2003–04 Eredivisie|2003–04]] *[[KNVB Cup]]: [[2001–02 KNVB Cup|2001–02]] *[[Johan Cruyff Shield]]: [[2002 Johan Cruyff Shield|2002]] '''Internazionale'''<ref name="soccerway" /> * [[Serie A]]: [[2006–07 Serie A|2006–07]], [[2007–08 Serie A|2007–08]], [[2008–09 Serie A|2008–09]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2006|2006]], [[Supercoppa Italiana 2008|2008]] '''Barcelona'''<ref name="soccerway" /> * [[La Liga]]: [[2009–10 La Liga|2009–10]] * [[Supercopa de España]]: [[Supercopa de España 2009|2009]], [[Supercopa de España 2010|2010]] * [[UEFA Super Kupa]]: [[UEFA Super Kupa 2009|2009]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2009|2009]] '''A.C. Milan'''<ref name="soccerway" /> *[[Serie A]]: [[2010–11 Serie A|2010–11]], [[2021–22 Serie A|2021–22]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[2011 Supercoppa Italiana|2011]] '''Paris Saint-Germain'''<ref name="soccerway" /> *[[Ligue 1]]: [[2012–13 Ligue 1|2012–13]], [[2013–14 Ligue 1|2013–14]], [[2014–15 Ligue 1|2014–15]], [[2015–16 Ligue 1|2015–16]] *[[Coupe de France]]: [[2014–15 Coupe de France|2014–15]], [[2015–16 Coupe de France|2015–16]] *[[Coupe de la Ligue]]: [[2013–14 Coupe de la Ligue|2013–14]], [[2014–15 Coupe de la Ligue|2014–15]], [[2015–16 Coupe de la Ligue|2015–16]] *[[Trophée des Champions]]: [[2013 Trophée des Champions|2013]], [[2014 Trophée des Champions|2014]], [[2015 Trophée des Champions|2015]] '''Manchester United'''<ref name="soccerway" /> *[[FA Community Shield]]: [[2016 FA Community Shield|2016]] *[[EFL Cup]]: [[2016–17 EFL Cup|2016–17]] *[[UEFA Liga e Evropës]]: [[2016–17 UEFA Liga e Evropës|2016–17]] ===Personale=== ;Çmime *[[Fotbollsgalan|Suedezi i Ardhur i Vitit]]: 2001<ref>{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/sweden-2001|title=The Clubs {{!}} Sweden 2001|trans-title=Klubet {{!}} Suedia 2001|website=ZlatanIbrahimovic.com|language=en|accessdate=7 maj 2020|archive-date=24 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200124005531/http://www.zlatanibrahimovic.com/the_clubs/sweden-2001|url-status=dead}}</ref> *[[Fotbollsgalan|Personaliteti Suedez i Vitit në Futboll]]: 2002<ref name="Fotbollsgalan">{{cite web|url=http://fogis.se/fotbollsgalan/tidigare-vinnare/ovriga-utmarkelser/|title=Övriga utmärkelser|publisher=Federata Suedeze e Futbollit|language=sv|accessdate=13 janar 2017|archive-date=18 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140518210151/http://fogis.se/fotbollsgalan/tidigare-vinnare/ovriga-utmarkelser/|url-status=dead}}</ref> *[[UEFA Euro 2004]]: Goli i turnamentit: Itali vs Suedi<ref name="Motm1"/> *Çmimi Pegasus: 2004<ref>{{cite web|url=https://www.sofoot.com/zlatan-aurait-pu-devenir-professionnel-de-taekwondo-162553.html|title=Zlatan aurait pu devenir professionnel de taekwondo|website=sofoot.com|language=fr|date=9 tetor 2012|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *[[Club van 100 (AFC Ajax)]]<ref>{{cite web|url=http://webmanager.ajax.kpnis.nl/web/show/id=61593|title=Club van 100|website=webmanager.ajax.kpnis.nl|language=nl|date=30 qershor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319000523/http://webmanager.ajax.kpnis.nl/web/show/id%3D61593|archive-date=19 mars 2014}}</ref> *Lojtari i Vitit i [[Juventus F.C.|Juventusit]]: [[Sezoni 2004–05 i Juventus F.C.|2004–05]]<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/juventus/2005/2/|title=Juventus - Squad 2004/2005|trans-title=Juventus - Ekipi 2004/2005|publisher=World Football|language=en|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *[[Futbollisti i huaj i vitit në Serie A]]: [[2004–05 Serie A|2004–05]], [[2007–08 Serie A|2007–08]], [[2008–09 Serie A|2008–09]], [[2010–11 Serie A|2010–11]], [[2011-12 Serie A|2011–12]]<ref>{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.com/the_career/the_awards|title=The Career {{!}} The Awards|trans-title=Karriera {{!}} Çmimet|website=ZlatanIbrahimovic.com|language=en|accessdate=7 maj 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605143621/http://www.zlatanibrahimovic.com/the_career/the_awards|url-status=dead}}</ref> *[[Gran Galà del Calcio|Lojtari më i dashur në Serie A]]: 2005<ref name="Gran Galà del Calcio"/> *[[Guldbollen]]: 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016<ref>{{cite web|url=http://fogis.se/fotbollsgalan/tidigare-vinnare/guldbollen/|title=Guldbollen|publisher=Federata Suedeze e Futbollit|language=sv|accessdate=18 nëntor 2015|archive-date=21 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021233715/https://fogis.se/fotbollsgalan/tidigare-vinnare/guldbollen/|url-status=dead}}</ref> *[[Fotbollsgalan|Sulmuesi Suedez i Vitit]]: 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019<ref name="Fotbollsgalan"/> *[[European Sports Magazines#ESM Ekipi i Vitit|Ekipi i Vitit ESM]]: [[European Sports Media#2006–07|2006–07]], [[European Sports Media#2007–08|2007–08]], [[European Sports Media#2012–13|2012–13]], [[European Sports Media#2013–14|2013–14]]<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|title=ESM Season XI|trans-title=XI e sezonit e ESM-së|publisher=RSSSF|language=en|author=Karel Stokkermans|date=14 mars 2007|accessdate=28 shkurt 2016|url-status=dead|archive-date=13 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213233307/http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html}}</ref> *Lojtari i Muajit në [[Serie A]]: shtator 2007, dhjetor 2008, janar 2012<ref>{{cite web|url=https://www.acmilan.com/it/news/show/139677|title=Zlatan Ibrahimovic premiato a Milanello - News|trans-title=Zlatan Ibrahimovic merr çmim në Milanelo|publisher=A.C. Milan|language=it|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *[[Radiosportens Jerringpris|Jerringpriset]]: 2007<ref>{{cite web|url=http://www.svt.se/sport/artikel/jerringpriset-vinnare-genom-aren/|title=Jerringpriset – vinnare genom åren|publisher=SVT Sport|language=sv|date=14 janar 2013|accessdate=17 nëntor 2015}}</ref> *[[UEFA Ekipi i Vitit]]: [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2007|2007]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2009|2009]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2013|2013]], [[UEFA Ekipi i Vitit#Ekipi i Vitit 2014|2014]] *[[Futbollisti i Vitit në Serie A]]: [[2007–08 Serie A|2008]], [[2008–09 Serie A|2009]], [[2010–11 Serie A|2011]]<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html#aic|title=Italy - Footballer of the Year|trans-title=Itali - Fitbollisti i Vitit|publisher=RSSSF|language=en|author1=José Luis Pierrend|author2=Roberto Di Maggio|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *[[Gran Galà del Calcio#Goli i Vitit në Serie A|Goli i Vitit në Serie A]]: 2008<ref name="Gran Galà del Calcio">{{cite web|url=http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx|title=Serie A Goal of the Year|trans-title=Goli i Vitit në Serie A|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130515095258/http://www.assocalciatori.it/Pagine/AlbodOro/tabid/161/language/en-US/Default.aspx|archivedate=15 maj 2013}}</ref> *Ekipi i Vitit nga gazetarët e [[L'Équipe]]: 2008<ref name="L'Equipe"/> *[[Fotbollskanalen Europa|Fotbollskanalens hederspris]]: 2008<ref>{{cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/zlatan-vann-fotbollskanalens-hederspris/|title=Zlatan vann fotbollskanalens hederspris|website=fotbollskanalen|language=sv|date=17 nëntor 2008}}</ref> *[[Svenska idrottsgalan#Sportsman of the Year|Atleti Suedez Mashkull i Vitit]]: 2008,<ref>{{cite web|url=http://idrottsgalan.se/vinnare-2008/|title=Svenska Idrottsgalan – Idrottens främsta gala Vinnare 2008|publisher=Svenska Idrottsgalan|language=sv|accessdate=17 nëntor 2015|archive-date=4 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204193720/http://idrottsgalan.se/vinnare-2008/|url-status=dead}}</ref> 2010,<ref>{{cite web|url=http://idrottsgalan.se/vinnare-2010/|title=Svenska Idrottsgalan – Idrottens främsta gala Vinnare 2010|publisher=Svenska Idrottsgalan|language=sv|accessdate=17 nëntor 2015|archive-date=18 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118141319/http://idrottsgalan.se/vinnare-2010/|url-status=dead}}</ref> 2013,<ref>{{cite web|url=http://idrottsgalan.se/vinnare-2013/|title=Svenska Idrottsgalan – Idrottens främsta gala Vinnare 2013|publisher=Svenska Idrottsgalan|language=sv|accessdate=17 nëntor 2015|archive-date=18 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118131251/http://idrottsgalan.se/vinnare-2013/|url-status=dead}}</ref> 2015<ref>{{cite web|url=http://idrottsgalan.se/vinnare-2015/|title=Svenska Idrottsgalan Idrottens främsta gala Vinnare 2013|publisher=Svenska Idrottsgalan|language=sv|accessdate=17 nëntor 2015|archive-date=18 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151118141313/http://idrottsgalan.se/vinnare-2015/|url-status=dead}}</ref> *[[Ekipi i Vitit në Serie A]]: [[2010–11 Serie A|2010–11]],<ref>{{cite web|url=http://www.aia-figc.it/dettaglio.asp?ID=6050|title=Gran Cala' del Calcio 2011: Rizzoli premiato miglior arbitro|trans-title=Gran Cala' del Calcio 2011: Rizzoli shpallet gjyqtari më i mirë|publisher=FIGC|language=it|date=24 janar 2012|accessdate=21 qershor 2014|url-status=dead|archive-date=3 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103212125/http://aia-figc.it/dettaglio.asp?ID=6050}}</ref> [[2011–12 Serie A|2011–12]]<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2013/01/27-242192/Gran+Gal%26%23224%3B+del+Calcio+Aic.+E%26apos%3B+Pirlo+il+migliore+del+2012|title=Gran Galà del Calcio Aic. E' Pirlo il migliore del 2012|trans-title=Gran Galà del Calcio Aic. Pirlo më i miri i vitit 2012|publisher=Tutto Sport|language=it|date=27 janar 2013|accessdate=1 qershor 2015|archive-date=24 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150624042901/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/2013/01/27-242192/Gran+Gal%26%23224%3B+del+Calcio+Aic.+E%26apos%3B+Pirlo+il+migliore+del+2012}}</ref> *[[Çmimet e UEFA Kampionatit Evropian#Ekipi i Turnamentit|Ekipi i Turnamentit në UEFA Kampionatin Evropian]]: [[UEFA Euro 2012#Çmimet|2012]]<ref name="Ekipi i Turnamentit"/> *[[UEFA Euro 2012]]: Goli i turnamentit: Suedi vs Francë<ref name="Motm3"/> *Lojtari i Muajit i [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]: gusht 2012,<ref>{{cite web|url=http://www.madeinfoot.com/infos/article-psg-zlatan-joueur-du-mois-65210.html|title=PSG - Zlatan joueur du mois|trans-title=PSG - Zlatan lojtari i muajit|website=madeinfoot.com|language=fr|date=3 shtator 2013|accessdate=12 maj 2020}}</ref> shtator 2012,<ref>{{cite web|url=https://sport.gentside.com/psg/psg-zlatan-ibrahimovic-encore-joueur-du-mois-pour-les-internautes-parisiens_art34673.html|title=PSG : Zlatan Ibrahimovic encore joueur du mois pour les internautes parisiens|trans-title=PSG : Zlatan Ibrahimovic sërisht lojtari i muajit për përdoruesit e internetit parizien|website=gentside.com|language=fr|date=1 tetor 2012|accessdate=12 maj 2020}}</ref> nëntor 2013,<ref>{{cite web|url=http://www.madeinfoot.com/infos/article-psg-ibrahimovic-elu-joueur-du-mois-de-novembre-72170.html|title=PSG - Ibrahimovic élu joueur du mois de Novembre|trans-title=PSG - Ibrahimovic lojtari i muajit për nëntorin|website=madeinfoot.com|language=fr|date=3 dhjetor 2013|accessdate=12 maj 2020}}</ref> janar 2014,<ref>{{cite web|url=https://www.foot01.com/equipe/paris/ibrahimovic-elu-joueur-du-mois-de-janvier,136199|title=Ibrahimovic élu joueur du mois de janvier|trans-title=Ibrahimovic lojtari i muajit janar|website=foot01.com|language=fr|date=13 shkurt 2014|accessdate=12 maj 2020}}</ref> shkurt 2015, nëntor 2015, dhjetor 2015,<ref>{{cite web|url=http://www.parisfans.fr/club/ibrahimovic-elu-joueur-mois-de-decembre-site-officiel-psg-203861.html|title=Ibrahimovic élu joueur du mois de décembre sur le site officiel du PSG|trans-title=Ibrahimovic u zgjodh lojtarin e muajit në dhjetor në faqen zyrtare të PSG|website=parisfans.fr|language=fr|date=3 janar 2016|accessdate=12 maj 2020}}</ref> janar 2016,<ref>{{cite web|url=http://www.parisfans.fr/club/nouveau-titre-de-meilleur-joueur-mois-ibrahimovic-208012.html|title=Nouveau titre de « meilleur joueur parisien du mois » pour Ibrahimovic|trans-title=Titulli i ri i "lojtarit më të mirë parizian të muajit" shkon për Ibrahimovic|website=parisfans.fr|language=fr|date=2 shkurt 2016|accessdate=12 maj 2020}}</ref> shkurt 2016 *[[Lojtari i Muajit në Ligue 1]]: shtator 2012, janar 2014, shkurt 2014, mars 2014, nëntor 2015<ref>{{cite web|url=http://www.zlatanibrahimovic.com/official_news-2015_16/2016-01/08_january-zlatan-ligue-1-player-of-the-month|title=Zlatan 'Ligue 1 Player of the Month'|trans-title=Zlatan 'Lojtari i Muajit në Ligue 1'|website=ZlatanIbrahimovic.com|language=en|date=8 janar 2016|accessdate=6 tetor 2016|archive-date=10 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610060650/http://www.zlatanibrahimovic.com/official_news-2015_16/2016-01/08_january-zlatan-ligue-1-player-of-the-month|url-status=dead}}</ref> *[[Goli i Muajit (Gjermani)|Sportschau Çmimi Goli i Muajit]]: nëntor 2012<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.sportschau.de/sendung/tdm/archiv/chronik10er/november2012tdm100.html|title=November 2012 - Ibrahimovic|trans-title=nëntor 2012 - Ibrahimovic|website=www.sportschau.de|language=de|date=12 korrik 2013|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *[[Goli i Vitit (Gjermani)|Sportschau Çmimi Goli i Vitit]]: 2012<ref name="auto"/> *[[Goli Suedez i Vitit]]: 2012, 2013<ref name="Fotbollsgalan"/> *[[Golden Foot]]: 2012<ref>{{cite web|url=http://www.goldenfoot.com/post.php?l=en&PostID=5&Title=2012-golden-foot-winner-is-zlatan-ibrahimovi-263|title=2012 Golden Foot winner is Zlatan Ibrahimović|trans-title=Fituesi i Golden Foot 2012 është Zlatan Ibrahimovic|publisher=Golden Foot Award|language=en|year=2013|accessdate=17 nëntor 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151118174203/http://www.goldenfoot.com/post.php?l=en&PostID=5&Title=2012-golden-foot-winner-is-zlatan-ibrahimovi-263|archivedate=18 nëntor 2015}}</ref> *Lojtari i huaj më i mirë në [[Ligue 1]]: 2012, 2013, 2014 *[[Trophées UNFP du football|UNFP Trofeu Just Fontaine për Sulmuesin e Sezonit në Ligue 1]]: 2012–13<ref>{{cite web|url=https://www.gettyimages.fr/detail/photo-d%27actualit%C3%A9/paris-saint-germains-swedish-forward-zlatan-photo-dactualit%C3%A9/169095840|title=Paris Saint-Germain's Swedish forward Zlatan Ibrahimovic poses next...|trans-title=Sulmuesi suedez i Paris Saint-Germain Zlatan Ibrahimovic pozon me...|publisher=Getty Images|language=en|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *[[FIFA Çmimi Puskás]]: [[FIFA Çmimi Puskás#2013|2013]]<ref>{{cite web|url=http://resources.fifa.com/mm/document/ballon-dor/puskasaward/02/26/04/11/13_01_2014_puskas_results_neutral.pdf|title=FIFA Puskás award 2013 – results|trans-title=FIFA Çmimi Puskás 2013 – rezultatet|publisher=FIFA|language=en|year=2013|accessdate=17 nëntor 2015|archive-date=23 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623041125/https://resources.fifa.com/mm/document/ballon-dor/puskasaward/02/26/04/11/13_01_2014_puskas_results_neutral.pdf|url-status=dead}}</ref> *[[FIFPro#FIFA FIFPro World XI|FIFA FIFPro World XI]]: 2013<ref>{{cite web|url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2013|title=FIFA FIFPro World XI 2013|publisher=FIFPro|language=en|date=20 dhjetor 2013|accessdate=10 gusht 2015|archive-date=2 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302071737/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2013|url-status=dead}}</ref> *[[GQ Men of the Year Awards|GQ Burri i Vitit]]: 2013<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.fr/economie/zlatan-ibrahimovic-elu-homme-de-lannee-2013-par-le-magazine-gq_sto4866934/story.shtml|title=Zlatan Ibrahimovic élu "homme de l'année 2013" par le magazine GQ|publisher=Eurosport|language=en|date=21 nëntor 2013|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *Çmimi Suedezi Ndërkombëtar i Vitit: 2013<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.se/20130610/48406|title=Zlatan wins Swedish 'Expat of the Year' award|trans-title=Zlatan fiton çmimin 'Suedezi ndërkombëtar i vitit'|publisher=The Local|language=en|date=10 qershor 2013|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *Ekipi i Sezonit në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]: 2013–14<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2111959.html|title=UEFA Champions League squad of the season|trans-title=Ekipi i Sezonit në UEFA Ligën e Kampioneve|publisher=UEFA|language=en|date=2 qershor 2014|accessdate=1 shtator 2014}}</ref> *[[Trophées UNFP du football|Goli i Vitit në Ligue 1]]: 2014<ref>{{cite web|url=http://www.sportpalmares.eu/-Trophees-UNFP-Oscars-du-foot-.html?lang=fr|title=Palmarès Trophées UNFP – Oscars du foot|publisher=SportPalmares|language=en|accessdate=13 janar 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094135/http://www.sportpalmares.eu/-Trophees-UNFP-Oscars-du-foot-.html?lang=fr|url-status=dead}}</ref> *Étoile d'Or [[France Football]]: 2014, 2016<ref>{{cite web|url=https://www.football-the-story.com/etoile-d-or-france-football|title=Étoile d'or France Football - Les meilleurs joueurs de l'histoire du football|trans-title=Étoile d'or France Football - Lojtarët më të mirë në historinë e futbollit|website=www.football-the-story.com|language=en|accessdate=12 maj 2020|archive-date=2 tetor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251002223116/https://www.football-the-story.com/etoile-d-or-france-football|url-status=dead}}</ref> *[[FIFPro#FIFA FIFPro World XI|FIFA FIFPro World XI]] ekipi i 2të: 2014,<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/fifa-fifpro-world-xi-the-reserve-teams/en/|title=FIFA FIFPro World XI: the reserve teams – FIFPro World Players' Union|trans-title=FIFA FIFPro World XI: ekipet rezervë|publisher=FIFPro.org|language=en|date=15 janar 2015|access-date=1 tetor 2017|archive-date=14 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414193942/https://fifpro.org/news/fifa-fifpro-world-xi-the-reserve-teams/en/|url-status=dead}}</ref> 2015,<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/2015-world-xi-the-reserve-teams-2/en/|title=2015 World XI: the Reserve Teams – FIFPro World Players' Union|trans-title=XI e botës 2015: ekipet rezervë|publisher=FIFPro.org|language=en|date=11 janar 2016|access-date=1 tetor 2017|archive-date=9 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409090125/https://fifpro.org/news/2015-world-xi-the-reserve-teams-2/en/|url-status=dead}}</ref> 2016<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/2016-world-11-the-reserve-teams/en/|title=2016 World 11: the reserve teams – FIFPro World Players' Union|trans-title=XI e botës 2016: ekipet rezervë|publisher=FIFPro.org|language=en|date=9 janar 2017|access-date=1 tetor 2017|archive-date=9 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409090134/https://fifpro.org/news/2016-world-11-the-reserve-teams/en/|url-status=dead}}</ref> *Lojtari i Muajit i [[Eurosport]]: gusht 2016<ref>{{cite web|url=http://lebuzz.eurosport.co.uk/viral/zlatan-ibrahimovic-named-first-eurosport-european-player-of-the-month-18521/|title=Zlatan Ibrahimovic named first Eurosport European Player of the Month|trans-title=Zlatan Ibrahimovic emërohet Lojtari i muajit i parë i Eurosport|publisher=Le BUZZ Eurosport|language=en|date=4 shtator 2016|accessdate=13 janar 2017|archive-date=18 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118040042/http://lebuzz.eurosport.co.uk/viral/zlatan-ibrahimovic-named-first-eurosport-european-player-of-the-month-18521/|url-status=dead}}</ref> *[[Lojtari i Muajit në Premier League]]: dhjetor 2016<ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/ibrahimovic-shpallet-lojtari-muajit-ne-premierlige/|title=Ibrahimovic shpallet lojtari i muajit në Premierligë|publisher=Gazeta Blic|language=sq|accessdate=12 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182755/https://gazetablic.com/ibrahimovic-shpallet-lojtari-muajit-ne-premierlige/|url-status=dead}}</ref> *[[Professional Footballers' Association|PFA Lojtari i Muajit në Premier League nga Tifozët]]: dhjetor 2016<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/10716898/manchester-united-striker-zlatan-ibrahimovic-wins-pfa-fans-premier-league-player-of-the-month|title=Manchester United striker Zlatan Ibrahimovic wins PFA Fans' Premier League Player of the Month|trans-title=Sulmuesi i Manchester United Zlatan Ibrahimovic fiton PFA Lojtari i Muajit në Premier League nga Tifozët|publisher=Sky Sports|language=en|date=4 janar 2017|accessdate=4 janar 2017}}</ref> *Lojtari i Muajit i [[Manchester United F.C.|Manchester United]]: dhjetor 2016,<ref>{{cite web|url=http://www.squawka.com/en/news/zlatan-ibrahimovic-named-man-utds-player-of-the-month/870900|title=Zlatan Ibrahimovic named Man Utd’s Player of the Month|trans-title=Zlatan Ibrahimovic emërohet lojtari i muajit i Man Utd|publisher=Squawka Football News|language=en|accessdate=12 maj 2020}}</ref> shkurt 2017<ref>{{cite web|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/593351/Zlatan-Ibrahimovic-player-of-the-month-february-Manchester-United|title=Man United name player of the month for February... this result will surprise no one!|trans-title=Man United shpall lojtarin e muajit për shkurtin... ky rezultat nuk do të habisë asnjërin|publisher=Daily Star|language=en|author=Rhys Turrell|date=3 mars 2017|accessdate=12 maj 2020|archive-date=3 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403080107/https://www.dailystar.co.uk/sport/football/593351/Zlatan-Ibrahimovic-player-of-the-month-february-Manchester-United|url-status=dead}}</ref> *[[Trofeu Alan Hardaker]]: [[Finalja e EFL Cup 2017|2017]]<ref>{{cite web|url=http://cup.efl.com/news/article/2016-17/efl-cup-final-zlatan-ibrahimovic-manchester-uniteds-hero-3596134.aspx|title=EFL Cup Final: Zlatan Ibrahimovic the Wembley hero for Manchester United|trans-title=Finalja e EFL Cup: Zlatan Ibrahimovic heroi i Wembley për Manchester United|website=EFL.com|publisher=English Football League|language=en|date=26 shkurt 2017|accessdate=27 shkurt 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170227232252/http://cup.efl.com/news/article/2016-17/efl-cup-final-zlatan-ibrahimovic-manchester-uniteds-hero-3596134.aspx|archivedate=27 shkurt 2017}}</ref> *Ekipi i Sezonit në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]: 2016–17<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2471052.html|title=UEFA Europa League Squad of the Season|trans-title=Ekipi i Sezonit në UEFA Ligën e Evropës|publisher=UEFA|language=en|accessdate=25 maj 2017}}</ref> *[[FIFPro#FIFA FIFPro World XI|FIFA FIFPro World XI]] ekipi i 3të: 2017<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/2016-2017-world-11-the-reserve-teams/en/|title=2016–2017 World 11: the Reserve Teams – FIFPro World Players' Union|trans-title=XI e botës 2016–2017: ekipet rezervë|publisher=FIFPro.org|language=en|date=23 tetor 2017|access-date=23 tetor 2017|archive-date=6 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406020741/https://fifpro.org/news/2016-2017-world-11-the-reserve-teams/en/|url-status=dead}}</ref> *Çmimi i Meritës Eliason: 2018<ref>{{cite web|url=http://www.sacc-la.org/eliason-merit-award/|title=Eliason Merit Award|trans-title=Çmimi i Meritës Eliason|website=sacc-la.org|language=en|date=8 gusht 2018|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *[[XI më e mirë e MLS]]: [[Sezoni 2018 i Major League Soccer|2018]],<ref name=":2">{{cite web|url=https://www.mlssoccer.com/post/2018/11/11/2018-mls-best-xi|title=2018 MLS Best XI|trans-title=XI më e mirë e MLS 2018|publisher=MLS Soccer|language=en|date=11 nëntor 2018|accessdate=12 maj 2020}}</ref> [[Sezoni 2019 i Major League Soccer|2019]]<ref name="MLS2"/> *[[Çmimi MLS i Ardhuri i Vitit]]: [[Sezoni 2018 i Major League Soccer|2018]]<ref name=":3"/> *[[Ndeshja All-Star e Major League Soccer|MLS All-Star]]: [[Ndeshja All-Star e MLS 2018|2018]],<ref name=":0"/> [[Ndeshja All-Star e MLS 2019|2019]]<ref name=":1"/> *[[LA Galaxy#Lojtari më i mirë|Lojtari i Vitit i LA Galaxy]]: 2018,<ref name="lagalaxy2018"/> 2019<ref name="lagalaxy2019"/> *[[LA Galaxy#Golden Boot|Këpuca e Artë e LA Galaxy]]: 2018,<ref name="lagalaxy2018"/> 2019<ref name="lagalaxy2019"/> *Goli i Vitit i [[LA Galaxy]]: 2018, 2019<ref>{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2019/01/01/zlatan-ibrahimovics-legendary-strike-against-lafc-named-la-galaxy-goal-year|title=Zlatan Ibrahimovic's legendary strike against LAFC named LA Galaxy Goal of the Year presented by Rocket League|trans-title=Goli legjendar i Zlatan Ibrahimovic kundër LAFC shpallet Goli i Vitit i La Galaxy prezantuar nga Rocket League|publisher=LA Galaxy|language=en|date=1 janar 2019|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *[[Lojtari më i mirë i MLS Çmimi ESPY]]: [[Çmimet ESPY 2019|2019]]<ref>{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2019/07/10/zlatan-ibrahimovic-wins-best-mls-player-award-2019-espys|title=Zlatan Ibrahimovic wins Best MLS Player Award at 2019 ESPYs|trans-title=Zlatan Ibrahimovic fiton çmimin e lojtarit më të mirë të MLS në ESPY 2019|publisher=LA Galaxy|language=en|date=10 korrik 2019|accessdate=12 maj 2020}}</ref> ;Nderime *Walk of Fame Malmö: 2012<ref name="WOF"/> *Medalja e qytetit të [[Malmö]]s: 2015<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/fr/news/163/ligue-des-champions/2015/11/25/17689552/psg-zlatan-ibrahimovic-d%C3%A9cor%C3%A9-par-le-maire-de-malm%C3%B6|title=PSG, Zlatan Ibrahimovic décoré par le maire de Malmö|website=Goal.com|language=Fr|date=25 nëntor 2015}}</ref> *Medalja e qytetit të [[Parisi]]t: 2016<ref>{{cite web|url=https://www.getfootballnewsfrance.com/2016/zlatan-ibrahimovic-handed-award-from-the-city-of-paris/|title=Zlatan Ibrahimovic handed award from the City of Paris|trans-title=Zlatan Ibrahimovic j jepet një çmim nga qyteti i Parisit|publisher=Get French Football News|language=en|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *I përfshirë në Hollin e Famës të [[A.C. Milan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.acmilan.com/en/club/hall-of-fame-list|title=Hall of Fame|trans-title=Holli i Famës|publisher=A.C. Milan|language=en|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *I përfshirë në Hollin e Famës të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]<ref>{{cite web|url=https://histoiredupsg.fr/psg-devoile-hall-of-fame|title=Le PSG dévoile son Hall of Fame|first1=RemiSudiste à l'esprit contradictoire amoureux de Paris et du PSG depuis mon enfance Nostalgique à mes heures|last1=perdues|first2=J'aime Me Souvenir De Nos Belles Heures Et Savoure Ces|last2=Gr|first3=es années Avec "Histoire du PSG" je me régale chaque jour autour des rouge et bleu Voir la bio de|last3=Rémi|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=4 korrik 2017|accessdate=12 maj 2020}}</ref> ;Performanca *[[Capocannoniere|Golashënuesi më i mirë në Serie A]]: [[2008–09 Serie A|2008–09]] (25 gola), [[2011–12 Serie A|2011–12]] (28 gola)<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html|title=Italy - Serie A Top Scorers|trans-title=Itali - Shënuesit më të mirë të Serie A|publisher=RSSSF|language=en|author1=Roberto Di Maggio|author2=Igor Kramarsic|author3=Alberto Novello|date=11 qershor 2015|accessdate=2 dhjetor 2015}}</ref> *[[Golashënuesit më të mirë në Ligue 1|Golashënuesi më i mirë në Ligue 1]]: [[2012–13 Ligue 1|2012–13]] (30 gola), [[2013–14 Ligue 1|2013–14]] (26 gola), [[2015–16 Ligue 1|2015–16]] (38 gola) *Golashënuesi më i mirë në [[Coupe de la Ligue]]: [[2014–15 Coupe de la Ligue|2014–15]] (3 gola) *Golashënuesi më i mirë në [[EFL Cup]]: [[2016–17 EFL Cup|2016–17]] (4 gola)<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/goalgetter/eng-league-cup-2016-2017/|title=League Cup 2016/2017 » Top Scorer|trans-title=Kupa e Ligës 2016/2017 » Shënuesit më të mirë|publisher=World Football|language=en|accessdate=11 maj 2020}}</ref> *Golashënuesi më i mirë në [[Coupe de France]]: [[2014–15 Coupe de France|2014–15]] (4 gola),<ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/goalgetter/fra-coupe-de-france-2014-2015/|title=Coupe de France 2014/2015 » Top Scorer|trans-title=Coupe de France 2014/2015 » Golashënuesit më të mirë|publisher=World Football|language=en|access-date=22 tetor 2017}}</ref> [[2015–16 Coupe de France|2015–16]] (7 gola)<ref>{{cite web|url=http://www.worldfootball.net/goalgetter/fra-coupe-de-france-2015-2016/|title=Coupe de France 2015/2016 » Top Scorer|trans-title=Coupe de France 2015/2016 » Golashënuesit më të mirë|publisher=World Football|language=en|access-date=22 tetor 2017}}</ref> *Asistuesi më i mirë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]: [[2012–13 UEFA Liga e Kampioneve|2012–13]] (7 asiste)<ref name="Asistuesi më i mirë"/> *[[UEFA Euro 2004]]: Lojtari i ndeshjes: Itali vs Suedi<ref name="Motm1">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1581/match=1059177/index.html|title=Italy 1–1 Sweden|publisher=UEFA|language=en|date=18 qershor 2004|accessdate=11 maj 2020|archive-date=19 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200419011759/https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2004/matches/round=1581/match=1059177/index.html|url-status=dead}}</ref> *[[UEFA Euro 2008]]: Lojtari i ndeshjes: Greqi vs Suedi<ref name="Motm2">{{cite web|url=https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2008/Logo_MD04_300688_GRE_SWE_FullReport.pdf|title=Greece 0–2 Sweden|publisher=UEFA|language=en|date=10 qershor 2008|accessdate=11 maj 2020|archive-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820091614/http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2008/Logo_MD04_300688_GRE_SWE_FullReport.pdf|url-status=dead}}</ref> *[[UEFA Euro 2012]]: Lojtari i ndeshjes: Suedi vs Francë<ref name="Motm3">{{cite web|url=https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2012/2003341_fr.pdf|title=Sweden 2–0 France|publisher=UEFA|language=en|date=19 qershor 2012|accessdate=11 maj 2020|archive-date=12 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512182214/http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2012/2003341_fr.pdf|url-status=dead}}</ref> *[[Supercoppa Italiana]]: Lojtari i ndeshjes: [[Supercoppa Italiana 2011|2011]] *[[Trophée des Champions]] Lojtari i ndeshjes: [[Trophée des Champions 2014|2014]] *Finalja e [[Coupe de la Ligue]] Lojtari i ndeshjes: [[2014–15 Coupe de la Ligue|2014–15]] ===Rekorde=== *Lojtari i vetëm që ka shënuar në ''[[De Klassieker]]'' në Holandë, ''[[Derby della Madonnina]]'' dhe ''[[Derby d'Italia]]'' në Itali, ''[[El Clásico]]'' dhe ''[[Derbi barceloní]]'' në Spanjë, ''[[Le Classique]]'' në Francë, ''[[Derbi i Manchesterit|Derbin e Manchesterit]]'' dhe ''[[Rivaliteti Liverpool F.C.–Manchester United F.C.|Derbin Veri-Perëndim]]'' në Angli, ''[[El Tráfico]]'' dhe ''[[California Clásico]]'' në Shtetet e Bashkuara.<ref name="MLS debut">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2018/mar/31/zlatan-ibrahimovic-la-galaxy-debut-goal-mls-lafc-soccer|title=Zlatan Ibrahimovic's low-key MLS debut: a wondergoal then the winner for LA Galaxy|trans-title=Debutimi i Zlatan Ibrahimoivc në MLS: një supergol dhe më pas goli i fitores për La Galaxy|publisher=The Guardian|language=en|date=31 mars 2018|accessdate=31 mars 2018}}</ref> *Lojtari i vetëm që ka shënuar gol në debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]], [[Serie A]], [[La Liga]], [[Ligue 1]] dhe [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]].<ref name="MU"/> *Lojtari i vetëm që ka fituar 11 kampionate në katër liga: [[Eredivisie]], [[Serie A]], [[La Liga]] dhe [[Ligue 1]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2013/apr/24/player-most-league-titles-different-countries|title=Which player has won the most league titles in different top flights?|trans-title=Kush lojtar ka fituar më shumë kampionate në elita të ndryshme?|publisher=The Guardian|language=en|author=Ian McCourt|date=24 prill 2013|accessdate=15 maj 2016}}</ref> *Lojtari i vetëm që ka shënuar gol në katër dekada: 1990', 2000', 2010' dhe 2020'.<ref name="Katër dekada"/> *Lojtari i vetëm i huaj që ka fituar çmimin ''[[Capocannoniere]]'' me dy klube, si dhe i vetmi me dy klube nga i njëjti qytet: Inter ([[2008–09 Serie A|2008–09]]) dhe Milan ([[2011–12 Serie A|2011–12]]).<ref name="Capocannoniere"/> *Një nga dy lojtarët, sëbashku me [[Cristiano Ronaldo]]n, që kanë shënuar gol në çdo minutë të një ndeshje futbolli në karrierën e tyre.<ref>{{cite web|url=https://eduasportin.com/lajme/shume-njerez-nuk-i-besojne-por-mesoni-disa-te-verteta-qe-kane-ndodhur-ne-futboll/|title=Shumë njerëz nuk i besojnë, por mësoni disa të vërteta që kanë ndodhur në futboll|publisher=E Dua Sportin|language=sq|date=26 prill 2020|accessdate=12 maj 2020|archive-date=29 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182751/https://eduasportin.com/lajme/shume-njerez-nuk-i-besojne-por-mesoni-disa-te-verteta-qe-kane-ndodhur-ne-futboll/|url-status=dead}}</ref> *Një nga tre lojtarët, pas [[Adrian Mutu]] dhe [[John Carew]], që kanë shënuar gol në kompeticionet evropiane me shtatë klube të ndryshme.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2409929.html|title=Zlatan Ibrahimović scores for seventh club in Europe|trans-title=Zlatan Ibrahimovic shënon për klubin e shtatë në Evropë|publisher=UEFA|language=en|author=Paul Saffer|date=30 shtator 2016|accessdate=21 nëntor 2017}}</ref> *Një nga tre lojtarët, sëbashku me [[Ronaldinho]]n dhe [[Neymar]]in, që kanë shënuar të paktën një gol në ''[[El Clásico]]'' në Spanjë dhe ''[[Le Classique]]'' në Franë në shekullin e 21të.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/neymar-joins-ronaldinho-zlatan-in-exclusive-goalscoring-club/8k79lw1o80s21jn0bq40z0kih|title=Neymar joins Ronaldinho & Zlatan in exclusive goalscoring club|trans-title=Neymar i bashkohet Ronaldinhos & Zlatanit në klubin eksluziv të golashënimit|publisher=Goal.com|language=en|date=22 tetor 2017|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *Një nga tre lojtarët, sëbashku me Cristiano Ronaldon dhe [[Lionel Messi]]n, që kanë arritur kuotë dyshifrore të golave në kampionat në pesë ligat kryesore të Evropës në 11 sezonet e tyre të fundit.<ref name="MU"/> ;UEFA Liga e Kampioneve *Lojtari i vetëm që ka luajtur me shtatë klube të ndryshme në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]: [[AFC Ajax|Ajax]], [[Juventus F.C.|Juventus]], [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[FC Barcelona|Barcelona]], [[A.C. Milan|Milan]], [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] dhe [[Manchester United F.C.|Manchester United]].<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/rekordi-i-zlatan-ibrahimovic-i-vetmi-me-7-skuadra-te-ndryshme-ne-champions/|title=Rekordi i Zlatan Ibrahimovic, i vetmi me 7 skuadra të ndryshme në Champions|publisher=Supersport.al|language=sq|author=Adi Metaliu|date=23 nëntor 2017|accessdate=12 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200829182803/https://www.supersport.al/rekordi-i-zlatan-ibrahimovic-i-vetmi-me-7-skuadra-te-ndryshme-ne-champions/|archive-date=29 gusht 2020|url-status=dead}}</ref> *Lojtari i vetëm që ka shënuar me gjashtë klube të ndryshme në UEFA Ligën e Kampioneve: Ajax, Juventus, Inter, Barcelona, Milan dhe Paris Saint-Germain.<ref>{{cite web|url=http://talksport.com/magazine/features/120920/ibrahimovic-henry-van-nistelrooy-and-champions-leagues-greatest-strikers-181320|title=Ibrahimovic, Henry, Van Nistelrooy and the Champions League's GREATEST strikers|trans-title=Ibrahimovic, Henry, Van Nistelrooy dhe sulmuesit më të mëdhenjë të Ligës së Kampioneve|publisher=Talksport|language=en|author=Damian Mannion|date=20 shtator 2012|accessdate=15 maj 2016}}</ref> *Lojtari me më shumë kartonë të kuq në historinë e UEFA Ligës së Kampioneve: 4, sëbashku me [[Edgar Davids]] dhe [[Sergio Ramos]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/rankings/players/red_cards/|title=Players – Most red cards|trans-title=Lojtarët – Më shumë kartonë të kuq|publisher=UEFA|language=en|accessdate=14 maj 2020}}</ref> ;Barcelona *Lojtari i vetëm që ka shënuar gol në pesë ndeshjet e para në La Liga.<ref name="Barcelona"/> ;Milan *Lojtari më i vjetër që shënon gol në ''Derby della Madonnina'' kundër Interit: 38 vjeç dhe 129 ditë (Milan 2–4 Inter, 9 shkurt 2020) ;Serie A *Lotjari më i vjetër që shënon 10 ose më shumë gola në një sezon të Serie A: 38 vjeç e 302 ditë (10 gola në sezonin 2019–20)<ref name="Rekordi"/> ;Paris-Saint Germain *Golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në kompeticionet zyrtare: 156 gola (tetor 2015 – janar 2018)<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/cavani-thyen-rekordin-e-ibrahimovicit-behet-golashenuesi-mire-ne-histori-te-psg-se/|title=Cavani thyen rekordin e Ibrahimovicit, bëhet golashënuesi më i mirë në histori të PSG-së|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=27 janar 2018|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *Lojtari i vetëm që është shpallur golashënuesi më i mirë në [[Ligue 1]] në tre sezone: 2012–13, 2013–14, 2015–16 *Më shumë gola në një sezon të Ligue 1: 38 gola në sezonin 2015–16<ref name="Bianchi"/> *Tregolëshi më i shpejtë në historinë e Ligue 1: 9 minuta kundër [[Troyes AC|Troyes]], 13 mars 2016<ref name="Tregolëshi më i shpejtë"/> *Numri më i madh i ndeshjeve rresht me gol në Ligue 1: 9 ndeshje në sezonin 2015–16 *Më shumë gola të shënuar në një sezon në të gjitha kompeticionet: 50 gola në sezonin 2015–16 *Më shumë gola të shënuar në një sezon në kompeticionet evropiane: 10 gola në UEFA Ligën e Kampioneve në sezonin 2013–14<ref>{{cite web|url=https://histoiredupsg.fr/les-records-individuels|title=Les records individuels|trans-title=Rekordet individuale|website=histoiredupsg.fr|publisher=Histoire du PSG|language=fr|accessdate=13 maj 2020|archive-date=13 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813004555/https://histoiredupsg.fr/les-records-individuels|url-status=dead}}</ref> *Golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave në ''Le Classique'': 11 gola<ref>{{Cite web|url=https://dugout.com/psg/zlatan-ibrahimovi-le-classique-top-scorer|title=Zlatan Ibrahimović Le Classique top scorer|trans-title=Zlatan Ibrahimovic golashënuesi më i mirë i Le Classiques|publisher=Paris Saint Germain F.C.|language=en|via=Dugout|accessdate=10 maj 2020|archive-date=14 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814084025/https://dugout.com/psg/zlatan-ibrahimovi-le-classique-top-scorer|url-status=dead}}</ref> ;Manchester United *Një nga dy lojtarët, sëbashku me [[Ian Storey-Moore]] (Ibrahimović është i pari në formatin e Premier Ligës.), që shënon në tre ndeshjet e para në kampionat.<ref name="MU"/> *Një nga dy lojtarët, sëbashku me [[Javier Hernández]], që shënon në Premier League, Kupën FA, Kupën e Ligës, në Community Shield dhe në një kompeticion evropian në sezonin debutues: ([[Sezoni 2016–17 i Manchester United F.C.|sezoni 2016–17]])<ref name="MU">{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/row-zed/zlatan-ibrahimovic-manchester-united-records-9765957|title=11 amazing records Zlatan Ibrahimovic has set since joining Manchester United|trans-title=11 rekorde të mrekullueshme që Zlatan Ibrahimovic ka vendosur që kur është bashkuar me Manchester United|publisher=Daily Mirror|language=en|date=27 shkurt 2017|accessdate=11 prill 2016}}</ref> *Lojtari i katërt që arrin 15 gola në më pak ndeshje: 23 ndeshje, mbrapa [[Ruud van Nistelrooy]]t (19 ndeshje), [[Dwight Yorke]] (20 ndeshje) dhe [[Robin van Persie]]t (21 ndeshje)<ref name="MU"/> ;Premier League *Shënoi golin e 25,000 në historinë e Premier League.<ref name="Goli nr. 25"/> *Një nga tre lojtarët, sëbashku me [[Alan Shearer]] dhe [[Sergio Agüero]]n, që shënon 14 gola në 20 ndeshjet e para në Premier League.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/OptaJoe/status/820688178415857664|title=Zlatan Ibrahimovic has scored 14 goals in his first 20 PL games|trans-title=Ibrahimovic ka shënuar 14 gola në 20 ndeshjet e tij të para në PL|publisher=@OptaJoe|via=Twitter|language=en|accessdate=6 nëntor 2016}}</ref> *Lojtari më i vjetër që arrin 15 gola në një sezon në Premier League: 35 vjeç dhe 125 ditë në sezonin 2016–17.<ref name="Lojtari më i vjetër"/> ;La Galaxy *Lojtari që shënuar më shumë gola në një sezon të rregullt të [[Major League Soccer]]: 30 gola në sezonin 2019<ref>{{cite web|url=https://www.lagalaxy.com/post/2019/09/15/forward-zlatan-ibrahimovic-breaks-la-galaxy-single-season-scoring-record|title=Forward Zlatan Ibrahimovic Breaks LA Galaxy Single-Season Scoring Record|trans-title=Sulmuesi Zlatan Ibrahimovic thyen rekordin për numrin e golave në një sezon të vetëm të La Galaxy|publisher=LA Galaxy|language=en|date=15 shtator 2019|accessdate=13 maj 2020}}</ref> ;Suedia *Golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave: 62 gola *Golashënuesi më i mirë i Suedisë në [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatin Evropian]]: 6 gola<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/|title=Final Tournament Goals|trans-title=Golat në finalet e turnamentit|publisher=UEFA|language=en|date=20 shkurt 2020|accessdate=12 maj 2020}}</ref> *Lojtari i vetëm i Suedisë që ka shënuar gol në tre edicione rresht të UEFA Kampionatit Evropian: [[UEFA Euro 2004|2004]], [[UEFA Euro 2008|2008]], [[UEFA Euro 2012|2012]]<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/uefa-euro-cup/with-no-goals-in-euro-2016-big-man-of-swedish-football-ibrahimovic-bows-out/story-8UpCUQdi2hp6m63SCVxBVK.html|title=With no goals in Euro 2016, big man of Swedish football Ibrahimovic bows out|trans-title=Pa gola në Euro 2016, burri i madh i futbollit suedez Ibrahimovic largohet me përkulje|publisher=Sky Sports|language=en|author=Simeon Gholam|date=18 nëntor 2015|accessdate=29 maj 2016}}</ref> *Lojtari që ka fituar më shumë herë çmimin [[Guldbollen]] (Futbollisti Suedez i Vitit): 11<ref name="guldbollen"/> *Lojtari që ka fituar më shumë herë rresht çmimin Guldbollen (Futbollisti Suedez i Vitit): 10, 2007–2016<ref name="guldbollen"/> == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[https://www.acmilan.com/en/zlatan-ibrahimovic Profili zyrtar] te A.C. Milan *[https://web.archive.org/web/20191229064627/https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=59217/profile/index.html Zlatan Ibrahimović] – Rekordi në kompeticionet e [[UEFA]]-s *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=24656 Profili] te Soccerbase *[https://www.mlssoccer.com/players/zlatan-ibrahimovic Zlatan Ibrahimović] te Major League Soccer *[https://www.premierleague.com/players/5772/player/overview Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814080756/https://www.premierleague.com/players/5772/player/overview |date=14 gusht 2020 }} te Premier League {{Skuadra e A.C. Milan}} {{Futbollisti Suedez i Vitit}} {{Serie A Futbollisti i Vitit}} {{Golashënuesit e Serie A}} {{UEFA Euro 2012 Skuadra e Turnamentit}} {{Fituesit e Golden Foot}} {{Futbollisti i Vitit në Ligue 1}} {{DEFAULTSORT:Ibrahimovic, Zlatan}} [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë suedezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren suedeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Malmö FF]] [[Kategoria:Futbollistë në AFC Ajax]] [[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Barcelona]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Milan]] [[Kategoria:Futbollistë në Paris Saint-Germain F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Los Angeles Galaxy]] [[Kategoria:Futbollistë në Allsvenskan]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligue 1]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Major League Soccer]] [[Kategoria:Futbollistë në 2002 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Evropës]] {{Artikull i përkryer|dita=03|muaj=12|viti=2024}} sqdn5ce3yxs0fwvszalhdsklaro2yp2 Media masive 0 69798 3062346 3061839 2026-11-04T02:46:07Z Fallbackintoreality 102113 3062346 wikitext text/x-wiki {{pa referenca|date=mars 2009}} '''Media masive''' ([[Anglisht]]: Mass media), mjete të komunikimit masiv drejtuar turmave (masave), ndryshe "aparatë" që organizojnë proçeset e prodhimit dhe të shpërndarjes së [[Informacionit|njoftimit]] (informacionit) dhe atë të imagjinatës. Janë mjete të [[komunikim]]it në përmasa të mëdha nganjëherë cituar edhe me termin [[anglisht]], ''mass media'' ose thjeshtë ''media''. Janë mjetet nëpërmjet të cilëve bëhet e mundur shpërndarja e [[dituria|dijes]] drejt një pluraliteti marrësish ose shfrytëzuesish (populli = massa) informacioni pa dallim. Shprehja rrjedh nga bashkimi i termit Anglez mass me fjalën [[Gjuha latine|latine]] medium, shumës ''media''. Qoftë "medium" si dhe "media" asimilohen më se miri edhe ne [[gjuhë]]n [[shqip]]e. ''Medium'' u zgjodh për shkak se gjuha angleze nuk zotërron një term me kuptim te dyfishtë të fjales "mjet" (si [[vegla|vegël]]) diçka (në këtë rast) ndërmjet autorit të mesazhit dhe marrësit. == Mjetet == Mjetet e [[komunikim]]it masiv janë: *[[Shtypi]] *[[Botim]]i *[[Kinema]] *[[Radio]] *[[Televizioni]] *[[Publiciteti]] *[[Internet]] Në qoftëse përcaktojmë me fjalën "media" mjetet nëpërmjet të cilëve ndodhin proçeset e [[ndërmjetësim]]eve simbolike në nje komunitet të caktur shfrytëzuesish (të mediave), atëherë mund të pohojmë që mjeti (apo vegla) në pronësi të [[njeriu]]t ka qenë, në kohërat e [[Lashtësia|lashtësis]]ë, trrupi i tijë i aftë për tu shprehur nëpërmjet [[Veprim|gjesteve]] dhe [[Tingull|tingujve]]. Kurse guri me të cilin njeriu i lashtë vizatonte mbi murë ka qenë "medium" i parë i jashtëm (sepse i brendshëm eshtë trupi ynë). Në vijim, [[Tradita|zakonet]] e trashëguara gojarisht nga [[baba]]i [[bir]]it zuri fill një mekanizëm evolutiv që përcaktoi si media kryesore trre mjetet e njoftimit: teksti i shkruar, [[Shëmbëlltyrë|shëmbëlltyrat]], tingujt. == Historiku == Për disa, masmediat e para (siç i kuptojmë sot) janë librat që egzistojnë prej shumë kohësh. Megjithatë shpërhapja e masmediave si fenomen egzaltues i përket shekullit të njëzetë. Në këtë periudhë u përhap mendimi që njoftimi duhej të vinte në të njëjtën kohë kur ai ndodh. Dmth. për të marë njoftimin brenda një brezi kohe shumë të shkurtër, gati sa të mos njehsohej koha e vërshimit të mesazhit, drejt receptimit të tijë. Pionjerë si: vëllezërit [[Lumiere|lumier]]ë, fotografi [[Muybridge]], të cilët dhanë hofin e parë të mediumit të kinemasë, apo italianët [[Nikola Tesla]], [[Guglielmo Marconi]], kanadesi [[Reginald Fessenden]] që me kërkimet e tyre mbi valët elektromagnetike sollën lindjen e kodit mors dhe si përfundim radion e parë më [[Radio|23 dhjetor]] [[1900]] dhe që më pas do ta ndjekë shpikja e televizorit i cili do të jetë një nga mediumet më domethënes dhe influencues në shoqëri. Në rrjellën e shekullit të njëzetë zhvillimi dhe përhapja e gjerë e masmediave ndodhi falë progresit shkencor dhe teknollogjik. Në fakt mediat, mirëqë janë mjete për qarkullimin e njoftimit, janë edhe objekte teknollogjike me të cilët shfrytëzuesi mund të ndërveprojë. Për disa media siç është televizioni ndërveprimi nuk është i mundur. Në këtë lloj komunikimi shfrytëzuesi gjendet pasiv sepse nuk ka mundësinë të ndërveprojë me komunikuesin ngaqë njoftimi është njëdrejtimësh. Masmediat historikisht kanë qenë edhe janë pre e çensurës dhe shfrytëzimit, për propagandë dhe manipulim të opinionit të masave, nga regjime dhe diktatura. Shkëmbimi i lirë dhe pa asnjë pengesë i informacionit është një nga të drejtat themelore: e drejta për të qenë "i njoftuar" dhe e drejta "për të njoftuar". == Mediat dhe demokracia == Nga debatimet e shumta, kohët e fundit, është përhapur idea që në një shoqëri [[Demokracia|demokratike]] duhet të jenë të pranishme mjete të pavarura të njoftimit. Me qëllim që të informojnë qytetarët mbi argumente të cilat i përkasin qeverive apo ente ndërmarrjesh dhe [[institucion]]ale. Kjo bëhet sepse qytetarët edhe pse kanë të drejtën e votës nuk do të ishin, ndryshe, të aftë ta ushtronin me një zgjedhje të ditur ku në të cilën duhet të pasqyrohen interesat dhe opinionet e tyre të vërteta. Simbas kësaj optike, në caqet e principeve themeluese të demokracive liberale, ose ndarja e fuqive, përtej egzekutivit, juridikut apo legjislativit, roli i medjave dhe i burimeve të njoftimit për qytetarët do të konsiderohej si fuqija e katërt duke e bërë autonome nga të tjerat. Kjo është e pamundur përderisa në një sistem demokratik medjat përbëjnë një nga fuqitë më influencuse në politikë dhe në ekonomi. Interneti dhe mjetet e komunikimit masiv Komunikimi është ndërveprimi i qënieve njerëzore përmes simboleve dhe gjuhës. Ai nuk është veçori ekskluzive e botës njerëzore, por haset edhe të gjallesat e tjera. Kafshët komunikojnë me njera-tjetrën në mënyra të ndryshme dhe njësoj si njeriu përdorin simbole. Komunikimi është një nga proceset më të rëndësishme jetësore të njeriut,një individ komunikon në familje, në punë, në shkollë, madje komunikon edhe me veten. Edhe situatat më të skajshme të vetmisë karakterizon nga komunikimi. Mjetet e komunikimit kane ndryshur shumë që nga periudha e shpikjes së shtypshkronjës nga “Gutenbergu” e gjer ne ditet tona. Një ndër mediat e reja që ka revolucionarizuar shume kohet e fundit komunikimin është dhe Interneti. Me futjen e informacionit te dixhitalizuar paisjet dixhitale u kthyen ne “tranpolina” te verteta te perhapjes se informacionit, dijes dhe te kultures ne kete bote qe gjithmone e me shume po shkon drejt nje Globalizimi. Që në periullën e përdorimit të kësaj teknologjie nga ushtria amerikane dhe universitetet më pas, interneti ka bërë që komunikimi të marrë njëhapsire tjeter,hapsire e cila ka ndryshuar menyren e perhapjes se kultures. Imagjinoni nje bote ku ju mund te gjeni cdo kordinate rruge ne Shtetet e Bashkuara,te merrni informacion reth semundjes se Aids-sit,te zbuloni historine e CNN-it apo te lexoni gazeten tuaj ne cdo kohe. Të gjitha këto shërbime mundësohen nga një media e cila tashmë është bërë pjese e pandshem e jetes sone. Në ditët tona informatika luan një rol themelor në shoqerine bashkohore,suksesi i saj duket se ështëe mundesia e komunikimit që është krijuar ndermjet kompjuterave duke i bashkuar në një rrjet të vetem, si dhe aftesia që ka rrjeti për të depozituar dhe perpunuar pa fund informacion te dixhitalizuar.Në këtë mënyrë është krijuar një rrjet global i fuqishëm i cili cdo sekond vizitohet nga njerez nga e gjithe bota. Nga mesi i vitit 1999 tërësia e pëerdoruesve të internetit e kishte kaluar numrin 150 milion ne tërë boten,duke i dhëene internetit trajten globale.Në te ardhmen specilistet e komunikimit mendojnë se keto shifra do te ndryshojnë shumë duke u tejkaluar pasi interneti është shëndruar në një mjet komunikimi masiv,i cili ka të bëjë me njerëz të thjeshtë që e perdorin atë nga shtepia apo nga intrernet kafete,me sipermarjet e ndryshme të cilat suksesin e komunikimit ja detyrojnë internetit apo edhe shoqatat e ndryshme,universitetetet. Jemi në shekullin XXl , ku liria e shtypit është sublime dhe ku shtypi dhe media ka marrë tashmë njëe formë me dimensione shume te ndryshme dhe elastike.Shtypi nuk jane me vetem gazetat dhe revistat Jetojmë në një kohë,në të cilën elementet virtual kanë filluar të na zënë një pjesë të konsiderueshme të komunikimit tonë me boten,ndaj çdo bllokim drejt ketyre mjeteve të komunikimit është vërtet e pamundur. Publikimi i pa papenguar ndaj informacionit është esencial për lirinë, barazinë, mirëkuptimin dhe paqen globale.Interneti global u mundëson individëve dhe komuniteteve anembanë botës, qofshin ato edhe në fshatrat më të vegjël dhe më të largët apo qytetet më të mëdha, për të pasur akses të barabartë të informacionit për zhvillimin, edukimin, stimulimin, pasurimin kulturor, veprimtarinë ekonomike të individit dhe pjesëmarrjen e informuar në demokraci. Të gjithë mund t’i paraqesin interesat e tyre, njohuritë dhe kulturën para tërë botës. Si të gjithë fenomenet e mëdha,interneti është e veshtire te perkufizohet me pak fjale.Perpara se te nisim kete “notim” në rrjet është e nevojshme të qartesojm mendimet reth realitetit të ketij revolucioni të shkelqyer kulturor.Interneti në fakt është në të njëjtën kohë shumë më pak dhe shumë më shumë sesa ajo që shfaqet nëpërmjet mass Medias.Në ndryshim me ato që tregojnë filmat,interneti nuk ka aspak të bëjë me figura gjeometrike dhe me “kompjutera që flasin “ apo me kontrollin e cfardolloj paisje elektronike në bote.Edhe në rast se po e pyesni veten,nuk është e vërtetë as ajo historia e cila tregon që duke perdorur internetin mund të bësh dashuri me Sharon Stone, Tom Cruise ose me ndonje personazh tjeter te njohur bindja personale qe duhet të merni është që “Nuk ështe e vërtete”.Në të njëjtën kohë të gjithë ato skenare të konfiguruara në rrjet si në një strofkull kriminelesh,perversesh dhe teroristësh kanë në të vërtetë pak të bëjnë me atë që mund të takosh realisht duke hulumtuar në word wide web.Një nga motivet kryesore përse interneti ka korur shume sukses, sipas një sondashi,ka treguar se pornografike është si një magnet për vizitorët,gje qe e ka shëndruar internetin në një mjet të keqperdorur sesa të perdorur Interneti arrin deri në popullatën e shpërndarë dhe të izoluar dhe shpeh ndihmon jo vetem ne komunkim, por edhe shërben për të mbajtur identitetin e komunitetit në distanca të mëdha. Këto veprimtari sigurojnë bazën për bashkëpunime dhe shkëmbime ndërkombëtare midis bashkësive dhe lokaliteteve, që kanë shumë karakteristika dhe probleme të ngjashme për të zgjidhur. Interneti hap rrugë për komunikim virtual midis bashkësive, që janë shumë larg nga njëra-tjetra gjeografikisht.Nxenesve interneti u jep mundesine e të mësuarit online kudo që të jene fizikisht në një moment të dhënë.Sipas nje propozimi te Këshillit të Evropës shkollat dhe qendrat e kualifikimit duhet të kthehen në qendra lokale mësimi të shumëqëllimshme, të lidhura të gjitha me internet dhe të hapura për njerëzit e të gjitha moshave.Risia “Internet”synon të ulë nivelet e analfabetizimit dixhital dhe të pajisë shkollat, mësuesit e nxënësit me materialet e nevojshme, aftësitë profesionale dhe mbështetjen teknike përkatëse.Kjo Teknologji e Informacionit dhe Komunikacionit pritet te rise shkallen e integrimit te pakicave etnike(minoriteteve) apo grupimve te ndryshme kulturore Ne kete bote Globale qe synon nje “lufte”kundra identitetit pasi tashme me teknikat e reja te informcionit te dixhitalizur,”Mbrojta” e kultures,normave,apo vlerave behet e veshtire pasi “Cikloni Globalizim” ka perfshire gjithca. == Problematikat e masmediave == Në rrjedhën e viteve janë prodhuar një mori studimesh përsa i përket kërkimeve të efekteve që shkaktojnë medjat. Akoma sot ekspertët ndahen, sipas një definicioni të Umberto Eco [http://it.wikipedia.org/wiki/Umberto_Eco], midis "apokaliptikëve" (për të cilët medjat kanë një aftësi thelbesore që është shkatërruese në krahasim me socializimin e zakonshëm) dhe "të integruarit" (të anuar më shumë në të konsiderojnë përfundimet pozitive dhe të kontrrollueshme të socializimit ndërmjet medjave). Duhet, megjithatë, të kujtojmë që medjat për nga struktura e tyre modifikojnë thellësisht perceptimin e realitetit dhe të kulturës, sipas principit të Marshall Mcluhan ku "medium is the mesage" (mjeti është mesazhi). Sëfundi, meqë një aspekt shumë i rëndësishëm i komunikimit masiv është prodhimi në seri të mesazheve si "mall"[http://tecalibri.altervista.org/B/BAUDRILLARD-J_sogno.htm] (që shitet), i jepet një rëndësi e madhe studimit të strategjive nga të cilat prodhohen dhe shpërndahen keto "mallra" veçanërisht kur qëllimi i këtyre mesazheve (të kodifikuara që mbartin qëllimime të fshehta nga të cilat është e vështirë të shpëtosh) është të influencojnë idetë dhe sjelljet e marrësve që ti bindin për qëllimet e tyre. Mund të marim si shëmbull atë që ndoll në komunikimin politik dhe të publicitetit. == Bibliografia == * [[Giovanni Cesareo]], [[Patrizia Rodi]], Il mercato dei sogni, introduzione alle comunicazioni di massa. Bruno Mondatori 1996. 217p.; 17&nbsp;cm. * [[MCLUHAN MARSHALL - FIORE QUENTIN]], [[Medium is the message]] * [[Jean Baudrillard]], Il sogno della merce, Antologia di scritti sulla pubblicità, Edizione Lupetti, Roma, 1994, I Triangoli. == Shiko edhe == * [[Mediat]] * [[Komunikimi masiv]] * [[Gazetaria]] == Referime == {{ref}} [[Kategoria:Media masive]] mki24yuuycd3964q2fgk0us3oc1fvlr David Hilbert 0 71861 3062469 3030378 2026-11-04T11:07:46Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062469 wikitext text/x-wiki {{Short description|Matematikan gjerman (1862–1943)}} {{Use dmy dates|date=December 2023}} {{Infobox scientist | name = David Hilbert | image = Hilbert.jpg | caption = Hilbert në 1912 | birth_date = {{birth date|1862|1|23|df=y}} | birth_place = [[Kaliningradi|Königsberg]] ose Wehlau, Mbretëria e Prusisë | death_date = {{death date and age|1943|2|14|1862|1|23|df=y}} | death_place = [[Göttingen]], Gjermania naziste | field = [[Matematika]], fizika, filozofia | work_institutions = Universiteti i Königsbergut<br />Universiteti i Gëtingenit | education = Universiteti i Königsbergut (PhD) | thesis_title = Mbi vetitë e invariantave të formave binare speciale, veçanërisht të funksioneve harmonike sferike | thesis_year = 1885 | doctoral_advisor = Ferdinand von Lindemann<ref name="Lindemann">{{MathGenealogy|id=7298}}</ref> | doctoral_students = {{collapsible list |Wilhelm Ackermann |Heinrich Behmann |Felix Bernstein |Otto Blumenthal |Anne Bosworth |Werner Boy |Ugo Broggi |Richard Courant |Haskell Curry |Max Dehn |Ludwig Föppl |Rudolf Fueter |Paul Funk |Kurt Grelling |Alfréd Haar |Erich Hecke |Earle Hedrick |Ernst Hellinger |Wallie Hurwitz |Margarete Kahn |Oliver Kellogg |Hellmuth Kneser |Robert König|[[Emanuel Lasker]] |Klara Löbenstein|Charles Max Mason |Alexander Myller |Erhard Schmidt |Kurt Schütte |Andreas Speiser |Hugo Steinhaus |Gabriel Sudan |Teiji Takagi |Hermann Weyl |Ernst Zermelo |title={{nbsp}} }} | notable_students = Edward Kasner<br />[[John von Neumann]]<br />[[Emanuel Lasker]]<br />Carl Gustav Hempel | known_for = {{ill|Teorema e bazës së Hilbertit|en|Hilbert's basis theorem}}<br />{{ill|Nullstellensatz-i i Hilbertit|en|Hilbert's Nullstellensatz}}<br />{{ill|Aksiomat e Hilbertit|en|Hilbert's axioms}}<br />{{ill|Problemet e Hilbertit|en|Hilbert's problems}}<br />{{ill|Programi i Hilbertit|en|Hilbert's program}}<br />{{ill|Veprimi Einstein–Hilbert|en|Einstein–Hilbert action}}<br />[[Hapësira e Hilbertit]]<br />Sistemi Hilbert<br />Kalkuli epsilon | prizes = Çmimi Lobaçevski <small>(1903)</small><br />Çmimi Bolyai <small>(1910)</small><br />ForMemRS <small>(1928)</small><ref name="frs">{{Cite journal|last1=Weyl|first1=H.|author-link=Hermann Weyl|title=David Hilbert. 1862–1943|doi=10.1098/rsbm.1944.0006|doi-access=free|journal=Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|volume=4|issue=13|pages=547–553|year=1944|s2cid=161435959|language=en}}</ref> | spouse = Käthe Jerosch | children = Franz (l. 1893) }} '''David Hilbert''' ({{IPA|de|ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt|lang}}; 23 janar 1862 – 14 shkurt 1943) ishte një matematikan dhe filozof gjerman i matematikës, një nga matematikanët më me ndikim të të gjitha kohërave. Hilberti zbuloi dhe zhvilloi një gamë të gjerë idesh themelore, përfshirë {{ill|teorinë e invariantave|en|Invariant theory}}, {{ill|llogaritjen e variacioneve|en|Calculus of variations}}, {{ill|algjebrën komutative|en|Commutative algebra}}, {{ill|teorinë algjebrike të numrave|en|Algebraic number theory}}, {{ill|themelet e gjeometrisë|en|Hilbert's axioms}}, {{ill|teorinë spektrale|en|Spectral theory}} të operatorëve dhe zbatimin e saj në {{ill|ekuacionet integrale|en|Integral equation}}, {{ill|fizikën matematikore|en|Mathematical physics}}, dhe {{ill|themelet e matematikës|en|Foundations of mathematics}} (veçanërisht {{ill|teorinë e vërtetimit|en|Proof theory}}). Ai përqafoi dhe mbrojti teorinë e bashkësive të [[Georg Cantor]]it dhe numrat transfinitë. Në vitin 1900, ai paraqiti një përmbledhje problemesh që përcaktoi drejtimin e kërkimit matematikor të shekullit XX.<ref>{{cite web|last1=Joyce|first1=David|title=The Mathematical Problems of David Hilbert|url=https://mathcs.clarku.edu/~djoyce/hilbert/|website=Clark University|access-date=2021-01-15|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Hilbert|first1=David|title=Mathematical Problems|url=https://mathcs.clarku.edu/~djoyce/hilbert/problems.html|access-date=2021-01-15|language=en}}</ref> Hilberti dhe studentët e tij kontribuan në vendosjen e rigorozitetit dhe zhvilluan mjete të rëndësishme të përdorura në fizikën moderne matematikore. Ai ishte bashkëthemelues i teorisë së vërtetimit dhe i logjikës matematikore.<ref>{{cite encyclopedia|url=https://plato.stanford.edu/entries/hilbert-program/|title=Hilbert's Program|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|author=Zach, Richard|author-link=Richard Zach|date=2003-07-31|access-date=2009-03-23|language=en}}</ref> == Jeta == === Fëmijëria dhe arsimimi === Hilberti, i pari nga dy fëmijë dhe djali i vetëm i Ottos, gjyqtar i qarkut, dhe i Maria Therese Hilbert (e lindur Erdtmann), vajza e një tregtari, lindi në Provincën e Prusisë, Mbretëria e Prusisë, qoftë në Königsberg, sot Kaliningrad, (sipas deklaratës së vetë Hilbertit) ose në Wehlau (i njohur që nga viti 1946 si Znamensk) pranë Königsbergut, ku i ati punonte në kohën e lindjes së tij. Gjyshi i tij nga babai ishte David Hilbert, gjyqtar dhe ''Geheimrat''. E ëma, Maria, kishte interes për filozofinë, astronominë dhe numrat e thjeshtë, ndërsa i ati, Otto, i mësoi virtytet pruse. Pasi i ati u bë gjyqtar qyteti, familja u vendos në Königsberg. Motra e Davidit, Elise, lindi kur ai ishte gjashtë vjeç. Ai filloi shkollën në moshën tetë vjeç, dy vjet më vonë se mosha e zakonshme e fillimit.<ref>{{Harvnb|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA1 1–3]}}; gjithashtu në [https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA8 f. 8], Reid vëren se ka njëfarë paqartësie se ku saktësisht lindi Hilberti. Vetë Hilberti deklaroi se kishte lindur në Königsberg.</ref> Në fund të vitit 1872, Hilberti u regjistrua në gjimnazin Friedrichskolleg (''Collegium fridericianum'', e njëjta shkollë ku [[Immanuel Kant]] kishte studiuar 140 vjet më parë); por, pas një periudhe të pakëndshme, ai u transferua (në fund të 1879) dhe u diplomua (në fillim të 1880) nga Wilhelm Gymnasium, më i orientuar drejt shkencave. {{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA4 4–7]}} Pas diplomimit, në vjeshtën e vitit 1880, Hilberti u regjistrua në Universitetin e Königsbergut, "Albertina". Në fillim të vitit 1882, Hermann Minkowski (dy vjet më i ri se Hilberti dhe gjithashtu i lindur në Königsberg, por që kishte kaluar tre semestra në Berlin), {{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA11 11]}} u kthye në Königsberg dhe u regjistrua në universitet. Hilberti zhvilloi një miqësi të përjetshme me Minkowskin, të ndrojtur dhe të talentuar.{{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA12 12]}}<ref>{{citation|first=Hermann|last=Weyl|title=Levels of Infinity/Selected writings on Mathematics and Philosophy|chapter=David Hilbert and his Mathematical Work|page=94|year=2012|publisher=Dover|editor=Peter Pesic|isbn=978-0-486-48903-2|language=en}}</ref> === Karriera === {{Multiple image|image1=David Hilbert 1886.jpg|image2=David Hilbert, 1907.jpg|caption2=Hilberti në 1907|caption1=Hilberti në 1886|direction=horizontal|align=left|total_width=390}} Në vitin 1884, Adolf Hurwitz erdhi nga Göttingeni si ''Extraordinarius'' (d.m.th., profesor i asociuar). Filloi një shkëmbim shkencor intensiv dhe frytdhënës mes të treve, dhe Minkowski e Hilberti veçanërisht do të ushtronin një ndikim të ndërsjellë njëri mbi tjetrin gjatë karrierave të tyre shkencore. Hilberti mori doktoraturën në vitin 1885, me një disertacion, të shkruar nën mbikëqyrjen e Ferdinand von Lindemann-it,<ref name="Lindemann" /> i titulluar ''Über invariante Eigenschaften spezieller binärer Formen, insbesondere der Kugelfunktionen'' ("Mbi vetitë e invariantave të formave binare speciale, veçanërisht të funksioneve harmonike sferike"). Hilberti mbeti në Universitetin e Königsbergut si ''Privatdozent'' (lektor i lartë) nga 1886 deri 1895. Në vitin 1895, si rezultat i ndërhyrjes në favor të tij nga Felix Klein, ai mori postin e Profesorit të Matematikës në Universitetin e Gëtingenit. Gjatë viteve të Kleinit dhe Hilbertit, Gëtingeni u bë institucioni kryesor në botën matematikore.<ref>{{citation|first=Jeff|last=Suzuki|title=Mathematics in Historical Context|year=2009|publisher=Mathematical Association of America|isbn=978-0-88385-570-6|page=342|url=https://books.google.com/books?id=lew5IC5piCwC&q=gottingen+mathematics&pg=PA342|language=en}}</ref> Ai mbeti atje për pjesën tjetër të jetës së tij. [[Skeda:Mathematik Göttingen.jpg|thumb|right|Instituti Matematik në Göttingen. Ndërtesa e tij e re, e ndërtuar me fonde nga Fondacioni Rockefeller, u hap nga Hilberti dhe Couranti në 1930.]] === Shkolla e Gëtingenit === Mes studentëve të Hilbertit ishin Hermann Weyl, kampioni i shahut [[Emanuel Lasker]], Ernst Zermelo dhe Carl Gustav Hempel. [[John von Neumann]] ishte asistenti i tij. Në Universitetin e Gëtingenit, Hilberti ishte i rrethuar nga një rreth shoqëror i disa prej matematikanëve më të rëndësishëm të shekullit XX, si [[Emmy Noether]] dhe Alonzo Church. Mes 69 studentëve të tij të doktoraturës në Gëtingen ishin shumë që më vonë u bënë matematikanë të famshëm, përfshirë (me datën e tezës): Otto Blumenthal (1898), Felix Bernstein (1901), Hermann Weyl (1908), Richard Courant (1910), Erich Hecke (1910), Hugo Steinhaus (1911) dhe Wilhelm Ackermann (1925).<ref>{{cite web|url=https://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/html/id.phtml?id=7298|title=The Mathematics Genealogy Project – David Hilbert|access-date=2007-07-07|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612153630/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/html/id.phtml?id=7298|archive-date=12 qershor 2025|url-status=dead}}</ref> Mes viteve 1902 dhe 1939 Hilberti ishte redaktor i ''Mathematische Annalen'', revista kryesore matematikore e kohës. Ai u zgjodh Anëtar Ndërkombëtar i Akademisë Kombëtare të Shkencave të Shteteve të Bashkuara në vitin 1907.<ref>{{Cite web|title=David Hilbert|url=https://www.nasonline.org/directory-entry/david-hilbert-vt6cev/|access-date=2023-06-30|website=www.nasonline.org|language=en}}</ref> === Jeta personale === [[Skeda:ConstantinCaratheodory KatheHilbert MFO633.jpg|thumb|Käthe Hilbert me Constantin Carathéodory-n, para 1932]] {{Multiple image|image1=David Hilbert and Käthe Jerosch.png|image2=FranzHilbert MFO.jpg|caption2=Franz Hilbert|caption1=Hilberti dhe gruaja e tij Käthe Jerosch (1892)|direction=horizontal|align=left|total_width=370}} Në vitin 1892, Hilberti u martua me Käthe Jerosch (1864–1945), vajza e një tregtari nga Königsbergu, "një zonjë e re e sinqertë me një pavarësi mendimi që përputhej [me atë të Hilbertit]." {{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA36 36]}} Ndërsa ishin në Königsberg, ata patën fëmijën e tyre të vetëm, Franz Hilbert (1893–1969). Franzi vuajti gjatë gjithë jetës nga sëmundje mendore, dhe pasi u shtrua në një klinikë psikiatrike, Hilberti tha: "Që tani e tutje, duhet ta konsideroj veten sikur të mos kem djalë." Qëndrimi i tij ndaj Franzit i solli Käthes një hidhërim të konsiderueshëm.{{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA139 139]}} Hilberti e konsideronte matematikanin Hermann Minkowski "mikun e tij më të mirë dhe më të vërtetë".{{Sfn|Reid|1996|p=121}} Hilberti u pagëzua dhe u rrit si kalvinist në Kishën Evangjelike Prusiane.<ref group="lower-alpha">Deri në atë kohë, Hilbertët kishin lënë kishën protestante kalviniste në të cilën ishin pagëzuar dhe martuar. – Reid 1996, f. 91</ref> Më vonë ai la Kishën dhe u bë agnostik.<ref name="hilbertagnostic" group="lower-alpha">David Hilberti dukej agnostik dhe nuk kishte të bënte fare me teologjinë apo edhe fenë. Constance Reid tregon një histori për këtë temë: <blockquote>Deri në atë kohë [rreth 1902] Hilbertët kishin lënë Kishën Protestante Reformuese në të cilën ishin pagëzuar dhe martuar. Në Gëtingen tregohej se, kur [djali i David Hilbertit] Franzi filloi shkollën, nuk mund t'i përgjigjej pyetjes "Ç'fe je?" (1970, f. 91)</blockquote> Në fjalimin e vitit 1927 në Hamburg, Hilberti pohoi: "matematika është një shkencë pa parakushte (die Mathematik ist eine voraussetzungslose Wissenschaft)" dhe "për ta themeluar atë nuk kam nevojë për një Zot të mirë ([z]u ihrer Begründung brauche ich weder den lieben Gott)" (1928, f. 85; van Heijenoort, 1967, f. 479). Megjithatë, nga ''Mathematische Probleme'' (1900) deri te ''Naturerkennen und Logik'' (1930), ai vendosi besimin e tij quasi-fetar te fryma njerëzore dhe te fuqia e mendimit të pastër, me fëmijën e tij të dashur — matematikën. Ai ishte thellësisht i bindur se çdo problem matematikor mund të zgjidhej me arsye të pastër: si në matematikë ashtu edhe në çdo pjesë të shkencës natyrore (nëpërmjet matematikës) nuk kishte "asnjë ignorabimus" (Hilbert, 1900, f. 262; 1930, f. 963; Ewald, 1996, f. 1102, 1165). Kjo është arsyeja pse gjetja e një baze të brendshme absolute për matematikën u bë vepra e jetës së Hilbertit. Ai nuk e la kurrë këtë qëndrim, dhe është simbolike që fjalët e tij "wir müssen wissen, wir werden wissen" ("ne duhet të dimë, ne do të dimë") nga fjalimi i tij i vitit 1930 në Königsberg u gdhendën në varrin e tij. Këtu, ndeshemi me një fantazmë të teologjisë së zhdukur (për të modifikuar fjalët e George Berkeley-t), pasi absolutizimi i njohjes njerëzore nënkupton identifikimin e saj në heshtje me atë hyjnore. — {{cite journal|last=Shaposhnikov|first=Vladislav|year=2016|title=Theological Underpinnings of the Modern Philosophy of Mathematics. Part II: The Quest for Autonomous Foundations|journal=Studies in Logic, Grammar and Rhetoric|volume=44|issue=1|pages=147–168|doi=10.1515/slgr-2016-0009|doi-access=free|language=en}}</ref> Ai gjithashtu argumentoi se e vërteta matematikore ishte e pavarur nga ekzistenca e Zotit apo supozime të tjera ''a priori''.<ref group="lower-alpha">"Matematika është një shkencë pa parakushte. Për ta themeluar atë nuk kam nevojë për Zotin, siç bën Kroneckeri, apo supozimin e një aftësie të veçantë të kuptimit tonë të përshtatur me parimin e induksionit matematik, siç bën Poincaré, apo intuitën primare të Brouwerit, apo, së fundi, siç bëjnë Russelli dhe Whitehead, aksiomat e pafundësisë, reduktibilitetit apo plotësisë, të cilat në fakt janë supozime aktuale, përmbajtjesore, që nuk mund të kompensohen nga prova qëndrueshmërie." David Hilbert, ''Die Grundlagen der Mathematik'', Programi i Hilbertit, 22C:096, Universiteti i Iowa-s.</ref><ref group="lower-alpha">{{cite book|title=Science, Worldviews and Education|url=https://archive.org/details/scienceworldview0000unse|year=2009|publisher=Springer|isbn=978-90-481-2779-5|page=[https://archive.org/details/scienceworldview0000unse/page/129 129]|author=Michael R. Matthews|quote=As is well known, Hilbert rejected Leopold Kronecker's God for the solution of the problem of the foundations of mathematics.|language=en}}</ref> Kur Galileo Galilei u kritikua për mosmbrojtjen e bindjeve të tij lidhur me teorinë heliocentrike, Hilberti kundërshtoi: "Por [Galileo] nuk ishte idiot. Vetëm një idiot mund të besonte se e vërteta shkencore ka nevojë për martirizim; kjo mund të jetë e nevojshme në fe, por rezultatet shkencore vërtetohen vetë me kalimin e kohës."<ref group="lower-alpha">{{cite book|author1=Constance Reid|author2=Hermann Weyl|title=Hilbert|url=https://archive.org/details/hilbert0000reid_e2z0|url-access=registration|date=1970|publisher=Springer-Verlag|isbn=978-0-387-04999-1|page=92|quote=Perhaps the guests would be discussing Galileo's trial and someone would blame Galileo for failing to stand up for his convictions. "But he was not an idiot," Hilbert would object. "Only an idiot could believe that scientific truth needs martyrdom; that may be necessary in religion, but scientific results prove themselves in due time."|language=en}}</ref> === Vitet e fundit === Ashtu si [[Albert Einstein]]i, Hilberti kishte kontakte të ngushta me Grupin e Berlinit, themeluesit kryesorë të të cilit kishin studiuar nën Hilbertin në Gëtingen (Kurt Grelling, Hans Reichenbach dhe Walter Dubislav).<ref>{{cite book|first1=Nikolay|last1=Milkov|first2=Volker|last2=Peckhaus|chapter=The Berlin Group and the Vienna Circle: Affinities and Divergences|url=https://philpapers.org/archive/MILTBG-2.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820161819/http://philpapers.org/archive/MILTBG-2.pdf|archive-date=2014-08-20|url-status=live|page=20|date=2013-01-01|doi=10.1007/978-94-007-5485-0_1|title=The Berlin Group and the Philosophy of Logical Empiricism|access-date=2021-05-19|series=Boston Studies un the Philosophy and History of Science|volume=273|isbn=978-94-007-5485-0|oclc=7325392474|language=en}}</ref> Rreth vitit 1925, Hilbertit iu shfaq anemia pernicioze, atëherë një mangësi vitaminash e patrajtueshme, simptoma kryesore e së cilës është lodhja e skajshme; asistenti i tij Eugene Wigner e përshkroi si të prekur nga "lodhje e jashtëzakonshme" dhe se "dukej mjaft i moshuar", dhe se, edhe pasi u diagnostikua dhe u trajtua, "vështirë se ishte shkencëtar pas 1925, dhe me siguri jo një Hilbert".<ref>{{cite book|date=1992-10-01|first2=Andrew|last2=Szanton|first1=Eugene P.|last1=Wigner|title=The Recollections of Eugene P. Wigner|url=https://archive.org/details/recollectionsofe0000wign|publisher=Plenum|isbn=0-306-44326-0|language=en}}</ref> Hilberti u zgjodh në Shoqërinë Amerikane të Filozofisë në vitin 1932.<ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=David+Hilbert&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2023-06-30|website=search.amphilsoc.org|language=en}}</ref> Hilberti jetoi aq gjatë sa të shihte pastrimin nazist të shumë prej anëtarëve kryesorë të fakultetit të Universitetit të Gëtingenit në vitin 1933.<ref>{{cite web|first=Steve|last=Tappan|url=http://www.atomicheritage.org/index.php/component/content/167.html?task=view|title="Shame" at Göttingen|access-date=2013-06-05|archive-date=2013-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105154634/http://www.atomicheritage.org/index.php/component/content/167.html?task=view|url-status=dead|language=en}} (kolegët e Hilbertit u përzunë)</ref> Mes atyre që u detyruan të largohen ishin Hermann Weyl (i cili kishte marrë karrigen e Hilbertit kur ai doli në pension në 1930), Emmy Noether dhe Edmund Landau. Njëri prej atyre që u detyrua të largohej nga Gjermania, Paul Bernays, kishte bashkëpunuar me Hilbertin në logjikën matematikore, dhe kishte bashkautorizuar me të librin e rëndësishëm ''Grundlagen der Mathematik''<ref>{{cite journal|url=https://www.nature.com/articles/136126a0|title=Grundlagen der Mathematik|last=Milne-Thomson|first=L|date=1935|journal=Nature|volume=136|issue=3430|pages=126–127|doi=10.1038/136126a0|bibcode=1935Natur.136..126M|s2cid=4122792|access-date=2023-12-15|quote=This is probably the most important book on mathematical foundations that has appeared since Whitehead and Russell's "Principia Mathematica".|url-access=subscription|language=en}}</ref> (i cili përfundimisht doli në dy vëllime, në 1934 dhe 1939). Ky ishte një vazhdim i librit Hilbert–Ackermann ''Principles of Mathematical Logic'' (1928). Pasardhësi i Hermann Weyl-it ishte Helmut Hasse.<ref>{{Cite web|title=Helmut Hasse – Biography|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hasse/|access-date=2025-07-01|website=Maths History|language=en}}</ref> Rreth një vit pas pastrimit, Hilberti mori pjesë në një banket dhe u ul pranë Ministrit të ri të Arsimit, Bernhard Rust. Rusti pyeti nëse "Instituti Matematik vuajti me të vërtetë kaq shumë për shkak të largimit të hebrenjve". Hilberti u përgjigj: "Vuajti? Nuk ekziston më fare, apo jo?"<ref>{{cite book|first=Eckart|last=Menzler-Trott|title=Gentzens Problem. Mathematische Logik im nationalsozialistischen Deutschland.|publisher=Birkhäuser|date=2001|isbn=3-7643-6574-9|location=Auflage|page=142|language=de}}</ref><ref>{{cite book|first=Hajo G.|last=Meyer|title=Tragisches Schicksal. Das deutsche Judentum und die Wirkung historischer Kräfte: Eine Übung in angewandter Geschichtsphilosophie|publisher=Frank & Timme|date=2008|isbn=978-3-86596-174-7|page=202|language=de}}</ref> === Vdekja === [[Skeda:Göttingen Stadtfriedhof Grab David Hilbert.jpg|thumb|Varri i Hilbertit:<br />''Wir müssen wissen''<br />''Wir werden wissen'']] Deri kur vdiq Hilberti në 1943, nazistët e kishin ristafuar pothuajse plotësisht universitetin, pasi shumë prej anëtarëve të mëparshëm të fakultetit ishin ose hebrenj ose të martuar me hebrenj. Në funeralin e Hilbertit morën pjesë më pak se një duzinë njerëzish, vetëm dy prej të cilëve ishin akademikë kolegë, mes tyre Arnold Sommerfeld, fizikant teorik dhe gjithashtu i lindur në Königsberg.{{Sfn|Reid|1996|p=213}} Lajmi për vdekjen e tij u bë i njohur për botën e gjerë vetëm disa muaj pas vdekjes së tij.{{Sfn|Reid|1996|p=214}} Epitafi në gurin e tij të varrit në Gëtingen përbëhet nga rreshtat e famshëm që ai shqiptoi në përfundim të fjalimit të tij të daljes në pension para Shoqërisë së Shkencëtarëve dhe Mjekëve Gjermanë më 8 shtator 1930. Fjalët u dhanë si përgjigje ndaj maksimës latine: "''Ignoramus et ignorabimus''" ose "Nuk dimë dhe nuk do të dimë":{{Sfn|Reid|1996|p=192}} {{blockquote|<poem> Wir müssen wissen. Wir werden wissen. </poem> ''(Ne duhet të dimë. Ne do të dimë.)''}} Një ditë përpara se Hilberti të shqiptonte këto fjalë në mbledhjen vjetore të vitit 1930 të Shoqërisë së Shkencëtarëve dhe Mjekëve Gjermanë, Kurt Gödeli — në një diskutim tryeze të rrumbullakët gjatë Konferencës mbi Epistemologjinë, mbajtur bashkërisht me mbledhjet e Shoqërisë — njoftoi në mënyrë të kujdesshme shprehjen e parë të {{ill|teoremës së tij të mosplotësisë|en|Gödel's incompleteness theorem}}.<ref group="lower-alpha">"Konferenca mbi Epistemologjinë e Shkencave të Sakta zgjati tri ditë, nga 5 deri më 7 shtator" (Dawson 1997:68). "Ajo … u mbajt në lidhje me dhe pak para mbledhjes së nëntëdhjetenjëtë vjetore të Shoqërisë së Shkencëtarëve dhe Mjekëve Gjermanë … dhe Asamblesë së gjashtë të Fizikantëve dhe Matematikanëve Gjermanë.... Fjalimi i kontribuar i Gödelit u mbajt të shtunën, 6 shtator [1930], nga ora 3 deri në 3:20 pasdite, dhe të dielën mbledhja përfundoi me një diskutim tryeze të rrumbullakët të fjalimeve të ditës së parë. Gjatë këtij të fundit ngjarje, pa paralajmërim dhe pothuajse rastësisht, Gödeli njoftoi qetësisht se "dikush mund të japë madje shembuj propozicionesh (dhe në fakt të llojit të Goldbachut ose Fermatit) që, ndërkohë që janë të vërteta për nga përmbajtja, janë të paprovueshme në sistemin formal të matematikës klasike [153]" (Dawson:69) "... Siç ndodhi, vetë Hilberti ishte i pranishëm në Königsberg, megjithëse me sa duket jo në Konferencën mbi Epistemologjinë. Një ditë pas diskutimit të tryezës së rrumbullakët, ai mbajti fjalimin hapës para Shoqërisë së Shkencëtarëve dhe Mjekëve Gjermanë — fjalimin e tij të famshëm ''Naturerkennen und Logik'' (Njohja e natyrës dhe logjika), në fund të të cilit deklaroi: 'Për matematikanin nuk ka Ignorabimus, dhe, sipas mendimit tim, aspak edhe për shkencën natyrore. … Arsyeja e vërtetë pse [askush] nuk ka arritur të gjejë një problem të pazgjidhshëm është, sipas mendimit tim, se nuk ka ''asnjë'' problem të pazgjidhshëm. Në kundërshtim me Ignorabimus-in e marrë, kredoja jonë thotë: Ne duhet të dimë, Ne do të dimë [159]'"(Dawson:71). Punimi i Gödelit u pranua më 17 nëntor 1930 (krh. Reid f. 197, van Heijenoort 1976:592) dhe u botua më 25 mars 1931 (Dawson 1997:74). Por Gödeli kishte mbajtur një fjalim për të më parë... "Një abstrakt ishte paraqitur në tetor 1930 pranë Akademisë së Shkencave të Vjenës nga Hans Hahn" (van Heijenoort:592); ky abstrakt dhe punimi i plotë të dyja shfaqen te van Heijenoort:583ff.</ref> Teoremat e mosplotësisë të Gödelit tregojnë se edhe sistemet aksiomatike elementare si aritmetika e Peanos janë ose vetë-kontradiktore ose përmbajnë propozicione logjike që janë të pamundura për t'u vërtetuar ose hedhur poshtë brenda atij sistemi. == Kontributet në matematikë dhe fizikë == === Zgjidhja e Problemit të Gordanit === Puna e parë e Hilbertit mbi funksionet e invariantit e çoi atë në demonstrimin, në vitin 1888, të ''teoremës së tij të famshme të fundshmërisë''. Njëzet vjet më parë, Paul Gordan kishte demonstruar teoremën e fundshmërisë së gjeneratorëve për format binare duke përdorur një qasje llogaritëse komplekse. Përpjekjet për të përgjithësuar metodën e tij në funksione me më shumë se dy variabla dështuan për shkak të vështirësisë së jashtëzakonshme të llogaritjeve të përfshira. Për të zgjidhur atë që ishte njohur në disa rrethe si ''Problemi i Gordanit'', Hilberti kuptoi se ishte e nevojshme të ndiqte një rrugë krejtësisht të ndryshme. Si rezultat, ai demonstroi ''teoremën e bazës të Hilbertit'', duke treguar ekzistencën e një bashkësie të fundme gjeneratorësh, për invariantet e formave algjebrike në çdo numër variablash, por në një formë abstrakte. Domethënë, ndërkohë që demonstronte ekzistencën e një bashkësie të tillë, kjo nuk ishte një provë konstruktive — nuk shfaqte "një objekt" — por përkundrazi ishte një provë ekzistence{{Sfn|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA36 36–37]}} dhe mbështetej në përdorimin e ligjit të të mesit të përjashtuar në një zgjerim të pafundëm. Hilberti ia dërgoi rezultatet e tij ''Mathematische Annalen''-it. Gordani, eksperti i shtëpisë për teorinë e invariantave për ''Mathematische Annalen''-in, nuk mundi ta vlerësonte natyrën revolucionare të teoremës së Hilbertit dhe e refuzoi artikullin, duke kritikuar ekspozimin sepse nuk ishte mjaftueshëm gjithëpërfshirës. Komenti i tij ishte: {{blockquote|<poem> Das ist nicht Mathematik. Das ist Theologie. </poem> ''(Kjo nuk është matematikë. Kjo është teologji.){{Sfn|Reid|1996|p=34}}''}} Klein, nga ana tjetër, e njohu rëndësinë e punës, dhe garantoi se ajo do të botohej pa asnjë ndryshim. I inkurajuar nga Klein, Hilberti e zgjeroi metodën e tij në një artikull të dytë, duke ofruar vlerësime mbi shkallën maksimale të bashkësisë minimale të gjeneratorëve, dhe e dërgoi edhe një herë te ''Annalen''-i. Pasi lexoi dorëshkrimin, Klein i shkroi, duke thënë: {{blockquote|Pa dyshim kjo është puna më e rëndësishme mbi algjebrën e përgjithshme që ''Annalen''-i ka botuar ndonjëherë.{{Sfn|Reid|1996|p=195}}}} Më vonë, pasi dobia e metodës së Hilbertit u njoh universalisht, vetë Gordani do të thoshte: {{blockquote|Jam bindur se edhe teologjia ka meritat e veta.<ref name=":0">{{harvnb|Reid|1996|p=[https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC&pg=PA37 37].}}</ref>}} Përkundër gjithë suksesit të tij, natyra e provës së tij krijoi më shumë telashe sesa mund ta kishte imagjinuar Hilberti. Megjithëse Kronecker ishte dorëzuar, Hilberti më vonë do t'u përgjigjej kritikave të ngjashme të të tjerëve se "shumë ndërtime të ndryshme përfshihen nën një ide themelore" — me fjalë të tjera (për të cituar Reid): "Përmes një prove ekzistence, Hilberti kishte qenë në gjendje të merrte një ndërtim"; "prova" (d.m.th. simbolet në faqe) ''ishte'' "objekti".<ref name=":0" /> Jo të gjithë u bindën. Ndërsa Kronecker do të vdiste së shpejti pas kësaj, filozofia e tij konstruktiviste do të vazhdonte me të riun Brouwer dhe "shkollën" e tij po zhvillimtare intuicioniste, për mundim të madh të Hilbertit në vitet e tij të fundit.<ref>krh. {{harvnb|Reid|1996|pp=148–149.}}</ref> Në të vërtetë, Hilberti do ta humbiste "nxënësin e tij të talentuar" Weyl-in për intuicionizmin — "Hilberti u shqetësua nga magjepsja e ish-studentit të tij me idetë e Brouwerit, gjë që zgjoi te Hilberti kujtimin e Kroneckerit".{{Sfn|Reid|1996|p=148}} Brouweri, intuicionisti, kundërshtoi veçanërisht përdorimin e Ligjit të të Mesit të Përjashtuar mbi bashkësi të pafundme (siç e kishte përdorur Hilberti). Hilberti u përgjigj: {{blockquote|T'i marrësh Parimin e të Mesit të Përjashtuar matematikanit … është njësoj si … t'i ndalosh boksierit përdorimin e grushteve të tij.{{Sfn|Reid|1996|p=150}}}} === Nullstellensatz-i === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Nullstellensatz-i i Hilbertit|en|Hilbert's Nullstellensatz}}}} Në lëmin e algjebrës, një fushë quhet ''algjebrikisht e mbyllur'' nëse dhe vetëm nëse çdo polinom mbi të ka një rrënjë në të. Nën këtë kusht, Hilberti dha një kriter për kur një bashkësi polinomesh <math>(p_\lambda)_{\lambda \in \Lambda}</math> me <math>n</math> variabla ka një rrënjë ''të përbashkët'': Ky është rasti nëse dhe vetëm nëse nuk ekzistojnë polinome <math>q_1, \ldots, q_k</math> dhe indekse <math>\lambda_1, \ldots, \lambda_k</math> të tilla që :<math>1 = \sum_{j=1}^k p_{\lambda_j}(\vec x) q_j(\vec x)</math>. Ky rezultat njihet si '''teorema e rrënjës së Hilbertit''', ose "Hilberts Nullstellensatz" në gjermanisht. Ai gjithashtu vërtetoi se korrespondenca mes idealeve zhdukëse dhe bashkësive të tyre zhdukëse është bijektive mes varieteteve afine dhe idealeve radikale në <math>\C[x_1, \ldots, x_n]</math>. === Kurba === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kurba e Hilbertit|en|Hilbert curve}}}} [[Skeda:Hilbert curve production rules!.svg|thumb|Rregullat e zëvendësimit]] Në mars 1890, Giuseppe Peano kishte botuar një artikull në ''Mathematische Annalen'' që përshkruante kurbën e parë historike që mbush hapësirën. Në përgjigje, Hilberti dizajnoi ndërtimin e tij të një kurbe të tillë, e cila tani quhet ''kurba e Hilbertit''. Përafrimet e kësaj kurbe ndërtohen në mënyrë të përsëritur sipas rregullave të zëvendësimit në figurën e parë të kësaj pjese. Vetë kurba është pastaj kufiri pikësor. [[Skeda:Hilbert curve.svg|thumb|center|Gjashtë përafrimet e para me kurbën e Hilbertit]] === Aksiomatizimi i gjeometrisë === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Aksiomat e Hilbertit|en|Hilbert's axioms}}}} Teksti ''Grundlagen der Geometrie'' (përkth.: ''Themelet e Gjeometrisë''), botuar nga Hilberti në 1899, propozon një bashkësi formale, të quajtur aksiomat e Hilbertit, që zëvendëson aksiomat tradicionale të Euklidit. Ato shmangin dobësitë e identifikuara në ato të Euklidit, veprat e të cilit në atë kohë ende përdoreshin si tekst shkollor. Është e vështirë të specifikohen aksiomat e përdorura nga Hilberti pa iu referuar historisë së botimit të ''Grundlagen''-it, pasi Hilberti i ndryshoi dhe i modifikoi disa herë. Monografia origjinale u pasua shpejt nga një përkthim frëngjisht, në të cilin Hilberti shtoi V.2, Aksiomën e Plotësisë. Një përkthim anglisht, i autorizuar nga Hilberti, u bë nga E.J. Townsend dhe u mbrojt me të drejta autori në 1902.<ref>{{harvnb|Hilbert|1950}}</ref><ref>G. B. Mathews (1909) [https://www.nature.com/nature/journal/v80/n2066/pdf/080394a0.pdf The Foundations of Geometry] nga ''Nature'' 80:394,5 (#2066)</ref> Ky përkthim përfshiu ndryshimet e bëra në përkthimin frëngjisht dhe kështu konsiderohet një përkthim i botimit të 2-të. Hilberti vazhdoi të bënte ndryshime në tekst dhe disa botime u shfaqën në gjermanisht. Botimi i 7-të ishte i fundit që u shfaq gjatë jetës së Hilbertit. Botime të reja ndoqën të 7-tin, por teksti kryesor thelbësisht nuk u rishikua.<ref group="lower-alpha">Në mënyrë të pavarur dhe njëkohësisht, një student amerikan 19-vjeçar i quajtur Robert Lee Moore botoi një bashkësi ekuivalente aksiomash. Disa nga aksiomat përputhen, ndërsa disa nga aksiomat në sistemin e Moore-it janë teorema në atë të Hilbertit dhe anasjelltas.</ref> Qasja e Hilbertit shënoi kalimin drejt metodës moderne aksiomatike. Në këtë, Hilberti u paraprijë nga puna e Moritz Pasch-it e vitit 1882. Aksiomat nuk merren si të vërteta vetvetiu të qarta. Gjeometria mund të trajtojë ''gjëra'', për të cilat kemi intuita të fuqishme, por nuk është e nevojshme t'u caktohet kuptim eksplicit koncepteve të papërcaktuara. Elementet, si pika, drejtëza, plani, dhe të tjera, mund të zëvendësoheshin, siç raportohet se Hilberti i ka thënë Schoenflies-it dhe Kötter-it, me tavolina, karrige, gota birre dhe objekte të tjera të tilla.<ref>{{cite book|author=Otto Blumenthal|title=Lebensgeschichte|year=1935|volume=3|pages=388–429|publisher=Julius Springer|editor=David Hilbert|series=Gesammelte Abhandlungen|url=http://gdz-lucene.tc.sub.uni-goettingen.de/gcs/gcs?action=pdf&metsFile=PPN237834022&divID=LOG_0001&pagesize=original&pdfTitlePage=http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/pdftitle/?metsFile=PPN237834022%7C&targetFileName=PPN237834022_LOG_0001.pdf&|access-date=2018-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304122623/http://gdz-lucene.tc.sub.uni-goettingen.de/gcs/gcs?action=pdf&metsFile=PPN237834022&divID=LOG_0001&pagesize=original&pdfTitlePage=http%3A%2F%2Fgdz.sub.uni-goettingen.de%2Fdms%2Fload%2Fpdftitle%2F%3FmetsFile%3DPPN237834022%7C&targetFileName=PPN237834022_LOG_0001.pdf&|archive-date=2016-03-04|url-status=dead|author-link=Otto Blumenthal|language=de}} Këtu: f. 402-403</ref> Janë marrëdhëniet e tyre të përcaktuara ato që diskutohen. Hilberti fillimisht numëron konceptet e papërcaktuara: pika, drejtëza, plani, të ndodhurit mbi (një relacion mes pikave dhe drejtëzave, pikave dhe planeve, dhe drejtëzave dhe planeve), ndërmjetësia, kongruenca e çifteve të pikave (segmentet e drejtëzës), dhe kongruenca e këndeve. Aksiomat bashkojnë si gjeometrinë plane ashtu edhe gjeometrinë e ngurtë të Euklidit në një sistem të vetëm. === 23 problemet === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Problemet e Hilbertit|en|Hilbert's problems}}}} Hilberti paraqiti një listë prej 23 problemesh të pazgjidhura në Kongresin Ndërkombëtar të Matematikanëve në Paris në 1900. Kjo listë, që përfshin Hipotezën e Riemannit, konsiderohet përgjithësisht si përmbledhja më e suksesshme dhe më thellësisht e menduar e problemeve të hapura ndonjëherë e prodhuar nga një matematikan i vetëm. Pasi rishikoi themelet e gjeometrisë klasike, Hilberti mund ta kishte zgjeruar këtë qasje në pjesën tjetër të matematikës. Qasja e tij ndryshoi nga ajo e mëvonshme "themelvëniese" e Russell–Whitehead-it apo "enciklopediste" e Nicolas Bourbaki-t, dhe nga bashkëkohësi i tij Giuseppe Peano. E gjithë komuniteti matematikor mund të angazhohej në problemet që ai kishte identifikuar si aspekte kyçe të fushave të rëndësishme të matematikës. Bashkësia e problemeve u lançua si një fjalim, "Problemet e Matematikës", i mbajtur gjatë Kongresit të Dytë Ndërkombëtar të Matematikanëve, mbajtur në Paris. Hyrja e fjalimit që mbajti Hilberti thoshte: {{blockquote|Cili prej nesh nuk do të gëzohej ta ngrinte perden pas së cilës fshihet e ardhmja; të hidhte një vështrim te përparimet e ardhshme të shkencës sonë dhe te sekretet e zhvillimit të saj gjatë shekujve të ardhshëm? Cilat qëllime të veçanta do të ketë drejt të cilave do të përpiqen frymat kryesore matematikore të brezave të ardhshëm? Cilat metoda dhe fakte të reja në fushën e gjerë dhe të pasur të mendimit matematikor do të zbulojnë shekujt e rinj?<ref name="BAMSProblems">{{cite journal|last=Hilbert|first=David|translator-last1=Winston Newson|translator-first1=Mary|translator-link1=Mary Frances Winston Newson|title=Mathematical problems|journal=Bulletin of the American Mathematical Society|volume=8|issue=10|date=1902|issn=0273-0979|doi=10.1090/S0002-9904-1902-00923-3|doi-access=free|pages=437–479|language=en}}</ref>}} Ai paraqiti më pak se gjysmën e problemeve në Kongres, të cilat u botuan në aktet e Kongresit. Në një botim pasues, ai zgjeroi panoramën, dhe arriti në formulimin e tanimë-kanonikeve 23 Problemeve të Hilbertit (shih edhe Problemin e njëzetekatërt të Hilbertit). Teksti i plotë është i rëndësishëm, pasi ekzegjeza e pyetjeve ende mund të jetë çështje debati kur pyetet se sa prej tyre janë zgjidhur. Disa prej tyre u zgjidhën brenda një kohe të shkurtër. Të tjera janë diskutuar gjatë gjithë shekullit XX, me disa tani të konsideruara si të papërshtatshme e të hapura për t'u mbyllur. Disa vazhdojnë të mbeten sfida. Në vijim janë titujt për 23 problemet e Hilbertit ashtu siç u shfaqën në përkthimin e vitit 1902 në ''Bulletin of the American Mathematical Society''. : 1. Problemi i Cantorit mbi numrin kardinal të kontinuumit. : 2. Përputhshmëria e aksiomave aritmetike. : 3. Barazia e vëllimeve të dy tetraedrave me baza të barabarta dhe lartësi të barabarta. : 4. Problemi i drejtëzës si distanca më e shkurtër ndërmjet dy pikave. : 5. Koncepti i Lie-t për një grup të vazhdueshëm transformimesh pa supozimin e diferencueshmërisë së funksioneve që përcaktojnë grupin. : 6. Trajtimi matematikor i aksiomave të fizikës. : 7. Iracionaliteti dhe transhendenca e disa numrave të caktuar. : 8. Probleme të numrave të thjeshtë (Hipoteza e Riemannit). : 9. Prova e ligjit më të përgjithshëm të reciprocitetit në çdo fushë numerike. : 10. Përcaktimi i zgjidhshmërisë së një ekuacioni diofantin. : 11. Format kuadratike me çfarëdo koeficientësh numerikë algjebrikë. : 12. Zgjerimet e teoremës së Kroneckerit mbi fushat abeliane në çdo mbretëri algjebrike racionaliteti. : 13. Pamundësia e zgjidhjes së ekuacionit të përgjithshëm të shkallës së 7-të nëpërmjet funksioneve me vetëm dy argumente. : 14. Prova e fundshmërisë së disa sistemeve të plota funksionesh. : 15. Themelimi rigoroz i kalkulit numërues të Schubert-it. : 16. Problemi i topologjisë së kurbave dhe sipërfaqeve algjebrike. : 17. Shprehja e formave të përcaktuara me katrorë. : 18. Ndërtimi i hapësirës nga poliedra kongruente. : 19. A janë zgjidhjet e problemeve të rregullta në llogaritjen e variacioneve gjithmonë domosdoshmërisht analitike? : 20. Problemi i përgjithshëm i vlerave kufitare (Probleme të vlerave kufitare në ekuacionet me derivate të pjesshme). : 21. Prova e ekzistencës së ekuacioneve diferenciale lineare me një grup të parashikuar monodromie. : 22. Uniformizimi i relacioneve analitike nëpërmjet funksioneve automorfe. : 23. Zhvillimi i mëtejshëm i metodave të llogaritjes së variacioneve. === Formalizmi === Në një rrëfim që ishte bërë standard nga mesi i shekullit, bashkësia e problemeve të Hilbertit ishte gjithashtu një lloj manifesti që hapi rrugën për zhvillimin e {{ill|shkollës formaliste|en|Formalism (mathematics)}}, një nga tri shkollat kryesore të matematikës të shekullit XX. Sipas formalistit, matematika është manipulim simbolesh sipas rregullave formale të pranuara. Prandaj është një aktivitet autonom i mendimit. ==== Programi ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Programi i Hilbertit|en|Hilbert's program}}}} Në vitin 1920, Hilberti propozoi një projekt kërkimor në metamatematikë që u bë i njohur si programi i Hilbertit. Ai donte që matematika të formulohej mbi një bazë logjike solide dhe të plotë. Ai besonte se, në parim, kjo mund të bëhej duke treguar se: # e gjithë matematika rrjedh nga një sistem i fundëm aksiomash i zgjedhur saktë; dhe # se një sistem i tillë aksiomash mund të provohet i qëndrueshëm nëpërmjet ndonjë mjeti si kalkuli epsilon. Ai duket se ka pasur arsye si teknike ashtu edhe filozofike për ta formuluar këtë propozim. Ai afirmoi mospëlqimin e tij për atë që ishte njohur si ignorabimus-i, ende një çështje aktive në kohën e tij në mendimin gjerman, dhe që gjurmohet mbrapa në atë formulim te Emil du Bois-Reymond.<ref>{{Cite book|last=Finkelstein|first=Gabriel|title=Emil du Bois-Reymond: Neuroscience, Self, and Society in Nineteenth-Century Germany|url=https://archive.org/details/emilduboisreymon0000fink|date=2013|publisher=The MIT Press|isbn=978-0-262-01950-7|location=Cambridge; London|pages=[https://archive.org/details/emilduboisreymon0000fink/page/265 265]–289|language=en}}</ref> Ky program mbetet i njohshëm në filozofinë e matematikës më të njohur, ku zakonisht quhet ''formalizëm''. Për shembull, grupi Bourbaki miratoi një version të holluar dhe selektiv të tij si të mjaftueshëm për kërkesat e dy projekteve të tyre binjake: (a) shkrimin e veprave themelore enciklopedike, dhe (b) mbështetjen e metodës aksiomatike si mjet kërkimi. Kjo qasje ka qenë e suksesshme dhe me ndikim në lidhje me punën e Hilbertit në algjebër dhe analizën funksionale, por ka dështuar të angazhohet në të njëjtën mënyrë me interesat e tij në fizikë dhe logjikë. Hilberti shkroi në 1919: {{blockquote|Nuk po flasim këtu për arbitraritet në asnjë kuptim. Matematika nuk është si një lojë detyrat e së cilës përcaktohen nga rregulla të stipuluara në mënyrë arbitrare. Përkundrazi, është një sistem konceptual që zotëron një domosdoshmëri të brendshme që mund të jetë vetëm kështu e në asnjë mënyrë tjetër.<ref>Hilbert, D. (1919–20), Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919–1920 in Göttingen. Nach der Ausarbeitung von Paul Bernays (redaktuar dhe me një hyrje angleze nga David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).</ref>}} Hilberti botoi pikëpamjet e tij mbi themelet e matematikës në veprën me 2 vëllime, ''Grundlagen der Mathematik''. ==== Puna e Gödelit ==== Hilberti dhe matematikanët që punuan me të në këtë ndërmarrje ishin të përkushtuar ndaj projektit. Përpjekja e tij për të mbështetur matematikën e aksiomatizuar me parime përfundimtare, që mund të shpartallonin pasiguritë teorike, përfundoi në dështim. Gödeli demonstroi se çdo sistem formal i qëndrueshëm që është mjaftueshëm i fuqishëm për të shprehur aritmetikën bazë nuk mund ta provojë plotësinë e vet duke përdorur vetëm aksiomat dhe rregullat e veta të inferencës. Në vitin 1931, teorema e tij e mosplotësisë tregoi se plani i madh i Hilbertit ishte i pamundur ashtu siç ishte parashtruar. Pika e dytë nuk mund të kombinohet në asnjë mënyrë të arsyeshme me pikën e parë, përderisa sistemi i aksiomave është vërtet finitar. Sidoqoftë, arritjet pasuese të teorisë së vërtetimit të paktën ''sqaruan'' qëndrueshmërinë ashtu siç lidhet me teoritë me interes qendror për matematikanët. Puna e Hilbertit e kishte nisur logjikën në këtë rrugë sqarimi; nevoja për të kuptuar punën e Gödelit çoi më pas në zhvillimin e teorisë së rekursionit dhe më pas të logjikës matematikore si një disiplinë autonome në vitet 1930. Baza për shkencën e mëvonshme kompjuterike teorike, në punën e Alonzo Church-it dhe Alan Turing-ut, gjithashtu doli drejtpërdrejt nga ky "debat".<ref>{{Cite journal|last=Reichenberger|first=Andrea|date=2019-01-31|title=From Solvability to Formal Decidability: Revisiting Hilbert's "Non-Ignorabimus"|url=https://scholarship.claremont.edu/jhm/vol9/iss1/5|journal=Journal of Humanistic Mathematics|volume=9|issue=1|pages=49–80|doi=10.5642/jhummath.201901.05|s2cid=127398451|issn=2159-8118|doi-access=free|language=en}}</ref> === Analiza funksionale === Rreth vitit 1909, Hilberti iu përkushtua studimit të ekuacioneve diferenciale dhe integrale; puna e tij pati pasoja të drejtpërdrejta për pjesë të rëndësishme të analizës funksionale moderne. Për të kryer këto studime, Hilberti prezantoi konceptin e një hapësire euklidiane me dimensione të pafundme, të quajtur më vonë hapësira e Hilbertit. Puna e tij në këtë pjesë të analizës siguroi bazën për kontribute të rëndësishme në matematikën e fizikës gjatë dy dekadave në vijim, megjithëse nga një drejtim i papritur. Më vonë, Stefan Banach e zgjeroi konceptin, duke përkufizuar hapësirat Banach. Hapësirat Hilbert janë një klasë e rëndësishme objektesh në fushën e analizës funksionale, veçanërisht të teorisë spektrale të operatorëve linearë vetë-shtrënguar, që u zhvillua përreth saj gjatë shekullit XX. === Fizika === Deri në 1912, Hilberti ishte pothuajse ekskluzivisht një matematikan i pastër. Kur planifikonte një vizitë nga Bonni, ku ishte i zhytur në studimin e fizikës, kolegu dhe miku i tij matematikan Hermann Minkowski bëri shaka se duhej të kalonte 10 ditë në karantinë para se të mund ta vizitonte Hilbertin. Në fakt, Minkowski duket i përgjegjshëm për shumicën e hulumtimeve fizike të Hilbertit para 1912, përfshirë seminarin e tyre të përbashkët mbi temën në 1905. Në vitin 1912, tre vjet pas vdekjes së mikut të tij, Hilberti e ktheu fokusin e tij te kjo fushë pothuajse ekskluzivisht. Ai u organizua të kishte një "tutor fizike" për vete. Ai filloi të studionte teorinë kinetike të gazrave dhe kaloi te teoria elementare e rrezatimit dhe teoria molekulare e materies. Edhe pas fillimit të luftës në 1914, ai vazhdoi seminaret dhe klasat ku veprat e Albert Einstein-it dhe të tjerëve ndiqeshin nga afër. Deri në 1907, Einsteini kishte formuluar bazat e teorisë së gravitetit, por më pas u përpoq për gati 8 vjet ta vendoste teorinë në formën e saj përfundimtare.<ref>Isaacson 2007:218</ref> Takimi me Emmy Noether-in në Gëtingen ishte instrumental në përparimin e tij të madh.<ref>{{cite book|title=Einsten's Tutor: The Story of Emmy Noether and the Invention of Modern Physics|last=Phillips|first=Lee|year=2024|isbn=978-1-5417-0295-0|publisher=PublicAffairs|language=en}}</ref> Deri në fillim të verës së 1915, interesi i Hilbertit në fizikë ishte fokusuar te relativiteti i përgjithshëm, dhe ai e ftoi Einsteinin në Gëtingen për të mbajtur një javë leksionesh mbi temën.<ref>{{harvnb|Sauer|1999}}; {{harvnb|Fölsing|1998}}; Isaacson 2007:212</ref> Einsteini u prit me entuziazëm në Gëtingen.<ref>Isaacson 2007:213</ref> Gjatë verës, Einsteini mësoi se Hilberti po punonte gjithashtu mbi ekuacionet e fushës dhe i dyfishoi përpjekjet e tij. Gjatë nëntorit 1915, Einsteini botoi disa punime që kulmuan me ''The Field Equations of Gravitation'' (shih ekuacionet e fushës të Einsteinit).<ref group="lower-alpha">Me kalimin e kohës, lidhja e ekuacioneve të fushës gravitacionale me emrin e Hilbertit u bë gjithnjë e më pak e zakonshme. Një përjashtim i dukshëm është P. Jordan (Schwerkraft und Weltall, Braunschweig, Vieweg, 1952), i cili i quajti ekuacionet e gravitetit në vakum ekuacionet Einstein–Hilbert. (Leo Corry, ''David Hilbert and the Axiomatization of Physics'', f. 437)</ref> Pothuajse njëkohësisht, Hilberti botoi "The Foundations of Physics", një derivim aksiomatik i ekuacioneve të fushës (shih {{ill|veprimin Einstein–Hilbert|en|Einstein–Hilbert action}}). Hilberti ia atribuoi plotësisht Einsteinit origjinën e teorisë dhe asnjë mosmarrëveshje publike përparësie lidhur me ekuacionet e fushës nuk lindi kurrë mes dy burrave gjatë jetës së tyre.<ref group="lower-alpha">Që nga viti 1971 ka pasur disa diskutime të gjalla dhe shkencore rreth se cili prej dy burrave paraqiti i pari formën tani të pranuar të ekuacioneve të fushës. "Hilberti pranoi lirshëm, dhe deklaroi shpesh në leksione, se ideja e madhe ishte e Einsteinit: 'Çdo djalë në rrugët e Gëtingenit kupton më shumë për gjeometrinë katërdimensionale sesa Einsteini,' vërejti ai një herë. 'Megjithatë, përkundër kësaj, Einsteini bëri punën dhe jo matematikanët.'" (Reid 1996, f. 141–142, gjithashtu Isaacson 2007:222 duke cituar Thorne f. 119).</ref> Përveç kësaj, puna e Hilbertit parashikoi dhe ndihmoi disa përparime në formulimin matematikor të mekanikës kuantike. Puna e tij ishte një aspekt kyç i punës së Hermann Weyl-it dhe John von Neumann-it mbi ekuivalencën matematikore të mekanikës matricore të Werner Heisenberg-ut dhe ekuacionit valor të Erwin Schrödinger-it, dhe hapësira e tij homonime, Hapësira Hilbert, luan një rol të rëndësishëm në teorinë kuantike. Në vitin 1926, von Neumann-i tregoi se, nëse gjendjet kuantike kuptoheshin si vektorë në Hapësirën Hilbert, ato do të korrespondonin si me teorinë e funksionit valor të Schrödinger-it ashtu edhe me matricat e Heisenberg-ut.<ref group="lower-alpha">Në vitin 1926, viti pas formulimit të mekanikës matricore të teorisë kuantike nga Max Born-i dhe Werner Heisenberg-u, matematikani John von Neumann u bë asistent i Hilbertit në Gëtingen. Kur von Neumann-i u largua në 1932, libri i von Neumann-it mbi themelet matematikore të mekanikës kuantike, bazuar në matematikën e Hilbertit, u botua nën titullin ''Mathematische Grundlagen der Quantenmechanik''. Shih: Norman Macrae (1999) ''John von Neumann: The Scientific Genius Who Pioneered the Modern Computer, Game Theory, Nuclear Deterrence, and Much More'' (ribotuar nga American Mathematical Society) dhe Reid (1996).</ref> Gjatë kësaj zhytjeje në fizikë, Hilberti punoi për të vendosur rigorozitet në matematikën e fizikës. Ndërkohë që ishin shumë të varur nga matematika e lartë, fizikantët prireshin të ishin "të pakujdesshëm" me të. Për një matematikan të pastër si Hilberti, kjo ishte njëkohësisht e shëmtuar dhe e vështirë për t'u kuptuar. Ndërsa filloi ta kuptonte fizikën dhe mënyrën se si fizikantët e përdornin matematikën, ai zhvilloi një teori koherente matematikore për atë që gjeti — më e rëndësishmja, në fushën e ekuacioneve integrale. Kur kolegu i tij Richard Courant shkroi veprën tani klasike ''Methoden der mathematischen Physik'' (''Metodat e Fizikës Matematikore''), duke përfshirë disa nga idetë e Hilbertit, ai shtoi emrin e Hilbertit si autor, edhe pse Hilberti nuk kishte kontribuar drejtpërdrejt në shkrimin e saj. Hilberti tha "Fizika është shumë e vështirë për fizikantët", duke nënkuptuar se matematika e nevojshme ishte përgjithësisht përtej aftësive të tyre; libri Courant–Hilbert ua bëri më të lehtë atyre. === Teoria e numrave === Hilberti bashkoi fushën e teorisë algjebrike të numrave me traktatin e tij të vitit 1897 ''Zahlbericht'' (fjalë për fjalë "raport mbi numrat"). Ai gjithashtu zgjidhi një problem të rëndësishëm të teorisë së numrave, të formuluar nga Waring në 1770. Ashtu si me teoremën e fundshmërisë, ai përdori një provë ekzistence që tregon se duhet të ketë zgjidhje për problemin, në vend që të ofrojë një mekanizëm për të prodhuar përgjigjet.{{sfn|Reid|1996|p=114}} Ai më pas kishte pak më shumë për të botuar mbi temën; por shfaqja e formave modulare të Hilbertit në disertacionin e një studenti do të thotë që emri i tij mbetet i lidhur më tej me një fushë të madhe. Ai bëri një sërë hamendjesh mbi teorinë e fushës së klasës. Konceptet ishin shumë me ndikim, dhe kontributi i tij vetjak jeton më tej në emrat e fushës së klasës të Hilbertit dhe të simbolit të Hilbertit të teorisë lokale të fushës së klasës. Rezultatet u vërtetuan kryesisht deri në 1930, pas punës nga Teiji Takagi.<ref group="lower-alpha">Kjo punë e vendosi Takagin si matematikanin e parë të Japonisë me përmasa ndërkombëtare.</ref> Hilberti nuk punoi në fushat qendrore të teorisë analitike të numrave, por emri i tij është bërë i njohur për hamendjen Hilbert–Pólya, për arsye që janë anekdotike. Ernst Hellinger, një student i Hilbertit, i tregoi një herë André Weil-it se Hilberti kishte njoftuar në seminarin e tij në fillim të viteve 1900 se priste që prova e Hipotezës së Riemannit të ishte pasojë e punës së Fredholm-it mbi ekuacionet integrale me një bërthamë simetrike.<ref name="Weil anecdote">{{citation|first1=S.|last1=Endres|first2=F.|last2=Steiner|year=2009|title=The Berry–Keating operator on <math>L^2({\mathbb R}_>,{\rm d}x)</math> and on compact quantum graphs with general self-adjoint realizations|journal=Journal of Physics A: Mathematical and Theoretical|volume=43|issue=9|page=37|doi=10.1088/1751-8113/43/9/095204|arxiv=0912.3183v5|s2cid=115162684|language=en}}</ref> == Veprat == Veprat e tij të mbledhura (''Gesammelte Abhandlungen'') janë botuar disa herë. Versionet origjinale të punimeve të tij përmbanin "shumë gabime teknike të shkallëve të ndryshme";<ref>{{harvnb|Reid|1996}}, kap. 13.</ref> kur koleksioni u botua për herë të parë, gabimet u korrigjuan dhe u zbulua se kjo mund të bëhej pa ndryshime të mëdha në formulimet e teoremave, me një përjashtim — një provë e pretenduar e {{ill|hipotezës së kontinuumit|en|continuum hypothesis}}.{{sfn|Sieg|2013|p=284-285}}<ref name="Rota97">Rota G.-C. (1997), "[https://www.ams.org/notices/199701/comm-rota.pdf Ten lessons I wish I had been taught]", ''Notices of the AMS'', 44: 22–25.</ref> Gabimet ishin megjithatë aq të shumta dhe të rëndësishme sa i deshën Olga Taussky-Todd-it tre vjet për t'i bërë korrigjimet.<ref name="Rota97" /> == Shiko edhe == === Koncepte === {{Div col|colwidth=15em}} * {{ill|Lista e gjërave të quajtura sipas David Hilbertit|en|List of things named after David Hilbert}} * {{ill|Themelet e gjeometrisë|en|Foundations of geometry}} * {{ill|Hilbert C*-moduli|en|Hilbert C*-module}} * {{ill|Kubi i Hilbertit|en|Hilbert cube}} * {{ill|Kurba e Hilbertit|en|Hilbert curve}} * {{ill|Matrica e Hilbertit|en|Hilbert matrix}} * {{ill|Metrika e Hilbertit|en|Hilbert metric}} * {{ill|Kriteri Hilbert–Mumford|en|Hilbert–Mumford criterion}} * {{ill|Numri i Hilbertit|en|Hilbert number}} * {{ill|Unaza e Hilbertit|en|Hilbert ring}} * {{ill|Seria Hilbert–Poincaré|en|Hilbert–Poincaré series}} * {{ill|Seria dhe polinomi i Hilbertit|en|Hilbert series and Hilbert polynomial}} * [[Hapësira e Hilbertit]] * {{ill|Spektri i Hilbertit|en|Hilbert spectrum}} * {{ill|Sistemi i Hilbertit|en|Hilbert system}} * [[Transformimi i Hilbertit]] * {{ill|Aritmetika e skajeve e Hilbertit|en|Hilbert's arithmetic of ends}} * {{ill|Paradoksi i Hotelit të Madh të Hilbertit|en|Hilbert's paradox of the Grand Hotel}} * {{ill|Operatori Hilbert–Schmidt|en|Hilbert–Schmidt operator}} * {{ill|Hamendja Hilbert–Smith|en|Hilbert–Smith conjecture}} === Teorema === * {{ill|Teorema Hilbert–Burch|en|Hilbert–Burch theorem}} * {{ill|Teorema e pareduktueshmërisë e Hilbertit|en|Hilbert's irreducibility theorem}} * {{ill|Nullstellensatz-i i Hilbertit|en|Hilbert's Nullstellensatz}} * {{ill|Teorema e Hilbertit (gjeometria diferenciale)|en|Hilbert's theorem (differential geometry)}} * {{ill|Teorema 90 e Hilbertit|en|Hilbert's Theorem 90}} * {{ill|Teorema e sizigjive e Hilbertit|en|Hilbert's syzygy theorem}} * {{ill|Teorema Hilbert–Speiser|en|Hilbert–Speiser theorem}} === Të tjera === * {{ill|Kontroversia Brouwer–Hilbert|en|Brouwer–Hilbert controversy}} * {{ill|Metoda e drejtpërdrejtë në llogaritjen e variacioneve|en|Direct method in the calculus of variations}} * {{ill|Entscheidungsproblem-i|en|Entscheidungsproblem}} * ''{{ill|Gjeometria dhe Imagjinata|en|Geometry and the Imagination}}'' * {{ill|Mosmarrëveshja e përparësisë mbi relativitetin e përgjithshëm|en|General relativity priority dispute}} {{Div col end}} == Shënime == {{Listë shënimesh|group=lower-alpha}} == Referime == {{Reflist|25em}} == Referime == === Literatura parësore në përkthim anglisht === * {{cite book|editor=Ewald, William B.|year=1996|title=From Kant to Hilbert: A Source Book in the Foundations of Mathematics|url=https://archive.org/details/fromkanttohilber0002unse|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, UK|language=en}} ** 1918. "Axiomatic thought," 1114–1115. ** 1922. "The new grounding of mathematics: First report," 1115–1133. ** 1923. "The logical foundations of mathematics," 1134–1147. ** 1930. "Logic and the knowledge of nature," 1157–1165. ** 1931. "The grounding of elementary number theory," 1148–1156. ** 1904. "On the foundations of logic and arithmetic," 129–138. ** 1925. "On the infinite," 367–392. ** 1927. "The foundations of mathematics," me koment nga Weyl dhe Shtojcë nga Bernays, 464–489. * {{cite book|author-link=Jean van Heijenoort|first=Jean|last=van Heijenoort|year=1967|title=From Frege to Gödel: A source book in mathematical logic, 1879–1931|url=https://archive.org/details/fromfregetogodel0000jean|publisher=Harvard University Press|language=en}} * {{cite book|last=Hilbert|first=David|title=The Foundations of Geometry [Grundlagen der Geometrie]|edition=2nd|publisher=Open Court Publishing|place=La Salle, IL|year=1950|orig-year=1902|translator=Townsend, E.J.|url=http://www.gutenberg.org/files/17384/17384-pdf.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20051228050734/http://www.gutenberg.org/files/17384/17384-pdf.pdf|archive-date=2005-12-28|url-status=live|language=en}} * {{cite book|last=Hilbert|first=David|title=Foundations of Geometry [Grundlagen der Geometrie]|edition=2nd English|publisher=Open Court Publishing|place=La Salle, IL|year=1990|orig-year=1971|translator=Unger, Leo|quote=translated from the 10th German edition|isbn=978-0-87548-164-7|language=en}} * {{cite book|title=Geometry and Imagination|author1=Hilbert, David|author2=Cohn-Vossen, Stephan|year=1999|publisher=American Mathematical Society|isbn=978-0-8218-1998-2|quote=An accessible set of lectures originally for the citizens of Göttingen.|language=en}} * {{cite book|title=David Hilbert's Lectures on the Foundations of Mathematics and Physics, 1891–1933|author=Hilbert, David|editor1=Hallett, Michael|editor2=Majer, Ulrich|year=2004|publisher=Springer-Verlag|location=Berlin & Heidelberg|isbn=978-3-540-64373-9|language=en}} === Literatura dytësore === * {{Citation|last=Bertrand|first=Gabriel|title=Allocution|journal=Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences|place=Paris|volume=217|pages=625–640|date=1943-12-20|language=fr|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k31698/f629.image}}, e disponueshme te Gallica. "Fjalimi" i Gabriel Bertrand-it i datës 20 dhjetor 1943 në Akademinë Franceze: ai jep skica biografike të jetëve të anëtarëve të vdekur së fundmi, përfshirë Pieter Zeeman-in, David Hilbertin dhe Georges Giraud-in. * Bottazzini Umberto, 2003. ''Il flauto di Hilbert. Storia della matematica''. UTET, {{isbn|88-7750-852-3}} (italisht) * Corry, L., Renn, J., dhe Stachel, J., 1997, "Belated Decision in the Hilbert-Einstein Priority Dispute," ''Science 278'': nn-nn. * {{cite book|title=David Hilbert and the Axiomatization of Physics (1898–1918): From Grundlagen der Geometrie to Grundlagen der Physik|first=Leo|last=Corry|year=2004|publisher=Springer|isbn=90-481-6719-1|language=en}} * Dawson, John W. Jr 1997. ''Logical Dilemmas: The Life and Work of Kurt Gödel''. Wellesley MA: A. K. Peters. {{isbn|1-56881-256-6}} * {{Cite book|last=Fölsing|first=Albrecht|title=Albert Einstein|publisher=Penguin|year=1998|language=de}} * Grattan-Guinness, Ivor, 2000. ''The Search for Mathematical Roots 1870–1940''. Princeton Univ. Press. * Gray, Jeremy, 2000. ''The Hilbert Challenge''. {{isbn|0-19-850651-1}} * {{Cite book|last=Isaacson|first=Walter|date=2007|title=Einstein: His Life and Universe|url=https://archive.org/details/einsteinhislifeu0000isaa_o4d0|publisher=Simon & Schuster Paperbacks|location=New York|isbn=978-0-7432-6473-0|language=en}} * {{cite book|title=From Brouwer to Hilbert, The Debate on the Foundations of Mathematics in 1920s|url=https://archive.org/details/isbn_0195096312|first=Paolo|last=Mancosu|year=1998|publisher=Oxford Univ. Press|isbn=978-0-19-509631-6|language=en}} * Mehra, Jagdish, 1974. ''Einstein, Hilbert, and the Theory of Gravitation''. Reidel. * Odifreddi, Piergiorgio, 2003. ''Divertimento Geometrico. Le origini geometriche della logica da Euclide a Hilbert''. Bollati Boringhieri, {{isbn|88-339-5714-4}} (italisht). Një ekspozim i qartë i "gabimeve" të Euklidit dhe i zgjidhjeve të paraqitura në ''Grundlagen der Geometrie'', me referim te gjeometria joeuklidiane. * {{Cite book|last=Reid|first=Constance.|url=https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC|title=Hilbert|publisher=Springer|year=1996|isbn=0-387-94674-8|location=New York|language=en}} Biografia përfundimtare në gjuhën angleze e Hilbertit. * {{Cite journal|last1=Rowe|first1=D. E.|doi=10.1086/368687|title=Klein, Hilbert, and the Gottingen Mathematical Tradition|journal=Osiris|volume=5|pages=186–213|year=1989|s2cid=121068952|language=en}} * {{cite journal|last1=Sauer|first1=Tilman|year=1999|title=The Relativity of Discovery: Hilberts First Note on the Foundations of Physics|journal=Archive for History of Exact Sciences|volume=53|issue=5|pages=529–575|arxiv=physics/9811050|bibcode=1998physics..11050S|doi=10.1007/s004070050006|language=en}} * {{Cite book|last=Sieg|first=Wilfried|url=https://books.google.com/books?id=4lDrwqo-8TkC|title=Hilbert's Programs and Beyond|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-537222-9|language=en}} * Sieg, Wilfried, dhe Ravaglia, Mark, 2005, "Grundlagen der Mathematik" në Grattan-Guinness, I., red., ''Landmark Writings in Western Mathematics''. Elsevier: 981–99. * Thorne, Kip, 1995. ''Black Holes and Time Warps: Einstein's Outrageous Legacy'', W. W. Norton & Company; ribotim. {{isbn|0-393-31276-3}} * Georg von Wallwitz: ''Meine Herren, dies ist keine Badeanstalt. Wie ein Mathematiker das 20. Jahrhundert veränderte.'' Berenberg Verlag, Berlin 2017, ISBN 978-3-946334-24-8 (gjermanisht). Biografia përfundimtare në gjuhën gjermane e Hilbertit. == Lidhje të jashtme == {{Wikisource}} {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110517092213/http://www.ags.uni-sb.de/~cp/p/hilbertbernays/goal.htm Hilbert Bernays Project] * [http://aleph0.clarku.edu/~djoyce/hilbert/problems.html Adresa mbi 23 Problemet e Hilbertit] * [https://mathematics.conference-site.com// ICMM 2014 kushtuar kujtimit të D. Hilbertit] * [https://www.gutenberg.org/ebooks/author/7340 Veprat e David Hilbertit] në Project Gutenberg * {{Internet Archive author|sname=David Hilbert}} * [http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.mp3 Fjalimi radiofonik i Hilbertit, regjistruar në Königsberg në 1930 (në gjermanisht)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060214172824/http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.mp3|date=2006-02-14}}, me përkthim [http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.pdf në anglisht] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112012103/http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.pdf|date=2020-11-12}} * [https://mathworld.wolfram.com/HilbertsConstants.html Wolfram MathWorld – Hilbert's Constant] * {{MathGenealogy|id=7298}} * [https://web.archive.org/web/20080514013255/http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&EventId=628 'From Hilbert's Problems to the Future'], leksion nga Profesor Robin Wilson, Gresham College, 27 shkurt 2008 (i disponueshëm në tekst, audio dhe video). t50ty9uc9en06wx3g1ggvpxqpc3uqxx Adriano Leite Ribeiro 0 72600 3062237 3049230 2026-11-03T19:07:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062237 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Adriano | image = [[Skeda:Adriano 2009.jpg|200px]] | caption = Adriano në vitin 2009 | fullname = Adriano Leite Ribeiro<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Brazil|publisher=FIFA|language=en|page=4|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | height = 1.89 m<ref name="Inter">{{cite web|url=https://www.inter.it/en/archivio_giocatore/G0726|title=Leite Ribeiro Adriano|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|access-date=17 mars 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|17|2|1982|mf=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Rio de Janeiro]], [[Brazili|Brazil]]<ref name="Inter"/> | currentclub = | clubnumber = | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] | years1 = 2000–2001 | clubs1 = [[CR Flamengo|Flamengo]] | caps1 = 24 | goals1 = 10 | years2 = 2001–2002 | clubs2 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps2 = 8 | goals2 = 1 | years3 = 2002 | clubs3 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (huazim) | caps3 = 15 | goals3 = 6 | years4 = 2002–2004 | clubs4 = [[Parma F.C.|Parma]] | caps4 = 37 | goals4 = 23 | years5 = 2004–2009 | clubs5 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps5 = 115 | goals5 = 47 | years6 = 2008 | clubs6 = → [[São Paulo FC|São Paulo]] (huazim) | caps6 = 29 | goals6 = 17 | years7 = 2009–2010 | clubs7 = [[CR Flamengo|Flamengo]] | caps7 = 32 | goals7 = 19 | years8 = 2010–2011 | clubs8 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps8 = 5 | goals8 = 0 | years9 = 2011–2012 | clubs9 = [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] | caps9 = 4 | goals9 = 1 | years10 = 2012 | clubs10 = [[CR Flamengo|Flamengo]] | caps10 = 0 | goals10 = 0 | years11 = 2014 | clubs11 = [[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]] | caps11 = 1 | goals11 = 0 | years12 = 2016 | clubs12 = [[Miami United FC|Miami United]] | caps12 = 1 | goals12 = 0 | totalcaps = 242 | totalgoals = 107 | nationalyears1 = 1999 | nationalteam1 = [[Kombëtarja braziliane nën-17 e futbollit|Brazili U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2001–2002 | nationalteam2 = [[Kombëtarja braziliane nën-20 e futbollit|Brazili U20]] | nationalcaps2 = 9 | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 2000–2010 | nationalteam3 = [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] | nationalcaps3 = 48 | nationalgoals3 = 27 | pcupdate = | ntupdate = }} '''Adriano Leite Ribeiro''' (lindur më 17 shkurt 1982), i njohur gjerësisht si '''Adriano''' është një ish futbollist profesionist brazilian i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]].<ref>{{cite web|url=https://www.playmakerstats.com/player_bio.php?id=1913|title=Adriano|website=Playmaker Stats|language=en|access-date=9 prill 2024|archive-date=9 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409060131/https://www.playmakerstats.com/player_bio.php?id=1913|url-status=dead}}</ref> Adriano e nisi karrierën si profesionist në Brazil te [[CR Flamengo|Flamengo]]. Në vitin 2001, ai u transferua në Itali, fillimisht te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]]. Atje braziliani u bë një nga lojtarët më të mirë të botës, duke fituar pseudonimin ''L'Imperatore''. Në vitin 2004 dhe 2005, ai u rendit brënda 10 lojtarëve më të mirë për çmimin prestigjoz [[Topi i Artë]] si dhe u shpall fitues i çmimit golashënuesi më i mirë nga [[IFFHS]]. Ai ishte vendimtar në fitimin e ''[[Scudetto]]s'' në sezonin 2005–06. Megjithatë, karriera e tij pësoi rënje drastike pas vdekjes së babait të tij, duke bërë që ai të kishte probleme me depresionin, alkoolin, dëmtimet si dhe formën negative. Në vitin 2009, ai u rikthye në Brazil, duke fituar kampionatin me Flamengon dhe [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthiansin]]. Ai u tërhoq nga futbolli në vitin 2016 në moshën 34 vjeç. Adriano bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilin]] në moshën 18 vjeç dhe u konsiderua si pasardhësi i [[Ronaldo Nazário|Ronaldos]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/what-happened-to-adriano-the-next-ronaldo-destroyed-by-drink-and-demons/9edrtvefcv6117r71b6bnbgxk|title=What ever happened to Adriano? The 'new Ronaldo' destroyed by drink and demons|website=Goal.com|language=en|author=Daniel Edward|date=10 gusht 2017|access-date=8 prill 2024}}</ref> Në mungesë të tij, ai udhëhoqi Brazilin drejt fitimit të Copa América 2004, duke u shpallur golashënuesi më i mirë me shtatë gola.<ref name="Copa América 2004">{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2021/06/10/when-the-emperor-conquered-the-continent-adriano-and-the-2004-copa-america/|title=When the Emperor conquered the continent: Adriano and the 2004 Copa América|publisher=These Football Times|language=en|author=Bradley Hughes|date=10 qershor 2021|access-date=8 prill 2024}}</ref> Ai gjithashtu fitoi Kupën e Konfederatave një vit më pas, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë me pesë gola. Gjatë Kupës së Botës 2006, ai ishte pjesë e katërshes sulmuese të lavdëruar nga media sëbashku me [[Ronaldinho]]n, [[Kaká]]n dhe Ronaldon. ==Karriera me klube== ===Flamengo=== Adriano e nisi karrierën e tij në vitin 1999 me ekipin e të rinjëve të [[CR Flamengo|Flamengo]]. Ai debutoi me ekipin e parë më 2 shkurt 2000 në ndeshjen kundër [[Botafogo de Futebol e Regatas|Botafogos]] e vlefshme për [[Torneio Rio-São Paulo]]. Katër ditë më pas, ai shënoi golin e parë si profesionist kundër [[São Paulo FC|São Paulos]] në të njëjtin kompeticion.<ref>{{cite news|url=http://www.flamengo.com.br/portal/index.php//AgenciaFla/Adriano-ja-e-do-Mengao|title=Adriano já é do Mengão|date=6 maj 2009|access-date=7 maj 2009|publisher=Clube de Regatas do Flamengo|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20090509074019/http://www.flamengo.com.br/portal/index.php/AgenciaFla/Adriano-ja-e-do-Mengao|archive-date=9 maj 2009|url-status=dead|df=mdy}}</ref> ===Internazionale=== Pavarësisht se firmosi një kontratë të re dy-vjeçare me Flamengon, Adriano u transferua te [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] në verën e vitit 2001; ''Zikaltrit'' shitën mesfushorin [[Vampeta]] te [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] për 9.7 milion € dhe më pas te Flamengo.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2001/08/7/adriano-vampeta-loperazione-ad-una-svolta.html|title=Adriano-Vampeta: l'operazione ad una svolta|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=7 gusht 2001|access-date=18 nëntor 2020|archive-date=24 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124125623/https://www.inter.it/it/news/2001/08/7/adriano-vampeta-loperazione-ad-una-svolta.html|url-status=dead}}</ref> Adriano shënoi golin e parë me Interin në ndeshjen miqësore kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]].<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/08/25/capello-pronto-per-il-bis-juve-inter.html|title=Capello è pronto per il bis, Juve e Inter subito dietro|author=[[Gianni Mura]]|publisher=La Repubblica|language=it|date=25 gusht 2001|p=27}}</ref> Debutimi i tij në [[Serie A]] erdhi më 9 shtator 2001 në barazimin 2–2 kundër [[Hellas Verona F.C.|Veronës]] në transfertë.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio_partite/parmainter/parmainter/parmainter.html|title=Il Tardini si conferma campo stregato per l'Inter|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 shtator 2001}}</ref> Adriano shënoi golin e parë zyrtar me Interin në ndeshjen e dytë të kampionatit kundër [[Venezia F.C.|Venezias]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio_partite/intervenezia/intervenezia/intervenezia.html|title=Prodezza di Adriano, l'Inter resta in scia|publisher=La Repubblica|language=it|date=16 shtator 2001}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/settembre/17/tutta_altra_Inter_ga_0_0109174215.shtml|title=È tutta un'altra Inter|author=Paolo Condò|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 shtator 2001}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në kompeticionet evropiane kundër ekipit rumun [[SR Brașov]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Evropës|Kupës UEFA]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2001/settembre/17/Batte_forte_cuore_Adriano_ga_0_0109173838.shtml|title=Batte forte il cuore di Adriano|author1=Andrea Elefante|author2=Luca Curino|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 shtator 2001}}</ref> Adriano nuk gjeti hapsira në pjesën e parë të sezonit nën drejtimin e trajnerit [[Héctor Cúper]],<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/10/22/milan-gol-in-minuti-sheva-il-re.html|title=Milan, 3 gol in 5 minuti; Sheva è il re|author=Gianni Piva|publisher=La Repubblica|language=it|date=22 tetor 2001|p=35}}</ref> duke bërë që klubi t'a huazonte te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] deri në përfundim të sezonit.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=1957|title=Adriano and Robbiati have been transferred to Fiorentina|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=11 janar 2002|access-date=22 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180721/http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=1957|archive-date=30 shtator 2007|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/gennaio/07/Questa_Fiorentina_capolinea_ga_0_0201073019.shtml|title=Questa Fiorentina è al capolinea|author1=Luca Calamai|author2=Alberto Paoli|author3=Alessio Da Ronch|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=7 janar 2002}}</ref> Ai shënoi gjashtë gola në 15 ndeshje me Fiorentinën,<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2002/01/23/adriano-il-magico-numero-90-un-mio.html|title=Adriano e il magico numero 90|author=Giuseppe Calabrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=23 janar 2002|p=57}}</ref> të cilat nuk ishin të mjaftueshme pasi klubi u rrëzua në [[Serie B]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/online/calcio_partite/fiorentinalazio/fiorentinalazio/fiorentinalazio.html|title=Fiorentina, addio alla Serie A|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 prill 2002}}</ref> ===Parma=== Në qershor 2002, Adriano u transferua te [[Parma F.C.|Parma]] në një marrëveshje dy-vjeçare bashkpronësie me Interin.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/06/Adriano_Parma_con_traguardo_piu_ga_0_0206066887.shtml|title=Adriano al Parma con un traguardo in più|author=Alessio Da Ronch|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=6 qershor 2002}}</ref> Si pjesë e marrëveshjes, [[Fabio Cannavaro]] kaloi te ''Zikaltrit''.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/giugno/07/Adriano_Parma_Che_coppia_con_ga_0_0206076918.shtml|title=Adriano al Parma: «Che coppia con Di Vaio»|author=G.B.|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=7 qershor 2002}}</ref> Ai debutoi më 15 gusht në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana 2002|Superkupës Italiane]] kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]], me Parmën që u mposht 2–1.<ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0297_01_2002_0232_0027_2594085/|title=Re Del Piero a Tripoli fa già grande la Juventus|author=Marco Ansaldo|publisher=[[La Stampa]]|language=it|date=26 gusht 2002|p=27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091636/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0297_01_2002_0232_0027_2594085/|archive-date=7 tetor 2024|access-date=29 mars 2024|url-status=dead}}</ref> Adriano e fitoi vendin e titullarit në sezonin e tij të parë me klubin pas largimit të [[Marco Di Vaio]]s te Juventusi,<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2002/settembre/16/Mutu_Adriano_che_coppia__ga_0_0209163369.shtml|title=Mutu-Adriano: che coppia!|author=Sebastiano Vernazza|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=16 shtator 2002}}</ref> duke formuar një dyshe të suksesshme sulmi me rumunin [[Adrian Mutu]]. Më 3 tetor, ai shënoi golin e parë në Kupën UEFA në ndeshjen e fazës së grupeve kundër [[PFC CSKA Moskva|CSKA Moskës]].<ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,37/articleid,0305_01_2002_0271_0043_2840950/|title=Mutu eroe del Parma che soffre e trionfa|author=Giuseppe Milano|publisher=La Stampa|language=it|date=4 tetor 2002|p=37|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204072209/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,37/articleid,0305_01_2002_0271_0043_2840950/|archive-date=4 dhjetor 2024|access-date=29 mars 2024|url-status=dead}}</ref> Falë kontributit të tij, Parma siguroi një vend në Kupën UEFA për sezonin e ardhshëm, duke u renditur në vendin e 5të.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2002/dicembre/09/Parma_Adriano_differenza_ga_0_0212094279.shtml|title=Parma: Adriano fa la differenza|author=Andrea Masala|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=9 dhjetor 2002}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2003/maggio/18/Piacenza_addio_miracolo_ga_0_03051810050.shtml|title=Piacenza, addio miracolo|author=Vito Schembari|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 maj 2003}}</ref> Më 2 nëntor 2003, Adriano pësoi një dëmtim në kofshë në ndeshjen kundër [[Brescia Calcio|Brescias]];<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/uefacup/news/kind=1/newsid=123656.html|title=Parma facing Adriano absence|date=3 nëntor 2003|access-date=20 korrik 2009|publisher=UEFA|language=en|archive-date=6 nëntor 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20031106022936/http://www.uefa.com/competitions/UEFACup/news/Kind=1/newsId=123656.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/11/04/parma.adriano/|title=Adriano sidelined for rest of year|publisher=CNN|language=en|date=4 nëntor 2003|access-date=29 mars 2024|archive-date=27 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327202805/http://edition.cnn.com/2003/SPORT/football/11/04/parma.adriano/|url-status=dead}}</ref> deri në këtë ndeshje, ai kishte shënuar shtatë gola në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2003/l/sezioni/sport/calcio/coppaita/laziparm/laziparm.html|title=Non basta il fantasma di Adriano: bella Lazio, Parma sconfitto|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 janar 2004}}</ref> Rikthimi i tij erdhi në transfertën kundër [[Udinese Calcio|Udineses]] në janar 2004, ndeshje në të cilën ai shënoi golin e vetëm të ekipit të tij; me këtë gol, ai hyri në listën e 10 golashënuesve më të mirë në historinë e Parmës në Serie A (23 gola).<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2004/a/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata17/udineseparma/udineseparma.html|title=Adriano torna dopo l'infortunio e salva il Parma ad Udine|publisher=La Repubblica|language=it|date=17 janar 2004}}</ref> ===Rikthimi te Internazionale=== ====2004–2006: Vitet si protagonist dhe trofetë e parë==== Më 21 janar 2004, Adriano u rikthye te Interi duke firmosur një kontratë deri në qershor 2008. Klubi pagoi 23.4 milion € për kartonin e tij.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2004/a/sezioni/sport/calcio/serie_a/adrinter/adrinter/adrinter.html|title=E alla fine è ufficiale Adriano torna all'Inter|date=21 janar 2004|access-date=18 shtator 2012|publisher=La Repubblica|language=it}}</ref><ref name="inter">{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0199-0e6ac9ff3765-68084b3a4675-1000--adriano-torna-all-inter/|title=Adriano torna all'Inter|publisher=UEFA|language=it|date=21 janar 2004}}</ref> Ai e fitoi vendin e titullarit menjëherë nën drejtimin e trajnerit [[Alberto Zaccheroni]], duke krijuar një partneritet në sulm me [[Christian Vieri]]n.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/febbraio/02/Con_ritardo_che_Inter__ga_10_040202049.shtml|title=Con un po' di ritardo, ma che Inter!|author=Nicola Cecere|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=2 shkurt 2004}}</ref> Gjatë pjesës së dytë sezonit 2003–04, ai shënoi 9 gola në 16 ndeshje në kampionat,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/magic_cup/Primi%20piani/2304.shtml|title=Vieri-Adriano, scusate il ritardo|author=Claudio Secci|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=23 prill 2004}}</ref> përfshirë golin e fitores kundër ish ekipit të tij Parmës në javën e 37të si dhe një dopietë në javën e fundit kundër [[Empoli F.C.|Empolit]], duke ndihmuar Interin të siguronte një biletë në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2004/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata33/interparma/interparma.html|title=Gran gol di Adriano, l'Inter prenota la Champions|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 maj 2004}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,39/articleid,0192_01_2004_0135_0039_1348779/|title=Adriano porta l'Inter in Champions League|author=Marco Ansaldo|publisher=La Stampa|language=it|date=17 maj 2004|p=39|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327202759/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,39/articleid,0192_01_2004_0135_0039_1348779/|archive-date=27 mars 2023|access-date=29 mars 2024|url-status=dead}}</ref> Pas mbërritjes së [[Roberto Mancini]]t si trajneri i ri i ekipit,<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2004/h/sezioni/sport/calcio/interbolton/interbolton/interbolton.html|title=Ecco Adriano, un'altra perla|author=Andrea Sorrentino|publisher=La Repubblica|language=it|date=2 gusht 2004}}</ref> Adriano bëri debutimin e tij në Ligën e Kampioneve, duke shënuar në transfertën kundër [[FC Basel|Baselit]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2004/h/sezioni/sport/calcio/champions_league/basileainter/basileainter/basileainter.html|title=Adriano, gol col trattore ma c'è anche il Basilea: 1-1|publisher=La Repubblica|language=it|date=11 gusht 2004}}</ref> Ai gjithashtu shënoi një dopietë në ndeshjen e kthimit, me Interin që u kualifikua në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.gelocal.it/ilpiccolo/archivio/ilpiccolo/2004/08/25/NZ_31_CUCU.html|title=Il ciclone Adriano si abbatte sul Basilea|publisher=[[Il Piccolo]]|language=it|date=25 gusht 2004|p=31}}</ref> Më 2 nëntor 2004, Adriano mori kartonin e kuq të parë dhe të vetëm të karrierës kundër [[Valencia CF|Valencias]] në Ligën e Kampioneve pasi reagoi ndaj provokimeve të lojtarit kundërshtar [[Marco Caneira]].<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa8ad136ae-d626ec706800-1000--due-turni-ad-adriano/|title=Due turni ad Adriano|publisher=UEFA|language=it|date=12 nëntor 2004}}</ref> Në fund të vitit, ai u rendit në vendin e gjashtë për [[Topi i Artë|Topin e Artë]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Milan/Speciale%20Sheva/classifica.shtml|title=La classifica finale|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=8 gusht 2021}}</ref> Adriano shënoi 16 gola në kampionat gjatë sezonit 2004–05, përfshirë edhe tregolëshin e parë në Serie A kundër [[A.C.R. Messina|Messinës]].<ref>{{cite web|url=https://sempreinter.com/2022/12/05/video-inter-look-back-at-adrianos-hattrick-against-messina/|title=Video – Inter Look Back At Adriano’s Hattrick Against Messina|publisher=Sempre Inter|language=en|date=5 dhjetor 2022|access-date=29 mars 2024}}</ref> Në Ligën e Kampioneve, ai realizoi një tregolësh kundër [[F.C. Porto|Portos]] në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave, duke e kualifikuar Interin në çerek-finale.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Inter/primo%20piano/2005/marzo/16dopoPorto.shtml|title=Adriano indica la via di Istanbul|author=Gaetano De Stefano|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=16 mars 2005}}</ref> Në qershor, Adriano fitoi trofeun e parë me ''Zikaltrit'', Kupën e Italisë, duke shënuar një dopietë kundër [[A.S. Roma|Romës]] në finalen e parë në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadra/Inter/primo%20piano/2005/06-giugno/12coppaitalia.shtml|title=Adriano stende la Roma|author=Riccardo Pratesi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 qershor 2005}}</ref> Interi fitoi edhe finalen e dytë në [[San Siro]] me rezultatin 1–0.<ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,32/articleid,0231_01_2005_0164_0072_1791983/|title=Mancini regala all'Inter la "sua" Coppa Italia|publisher=[[La Stampa]]|language=it|date=16 qershor 2005|p=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20230115151800/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,32/articleid,0231_01_2005_0164_0072_1791983/|archive-date=15 janar 2023|access-date=29 mars 2024|url-status=dead}}</ref> Në ndeshjen e superkupës kundër Juventusit, Adriano asistoi golin vendimtar të argjentinasit [[Juan Sebastián Verón|Verón]] në kohën shtesë, duke fituar trofeun e dytë me Interin.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2005/08_Agosto/20/supercoppajuvint.shtml|title=Supercoppa, trionfo Inter|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=20 gusht 2005|access-date=23 prill 2018}}</ref> Adriano e nisi sezonin e ri me një tregolësh kundër [[Treviso FBC 1993|Trevisos]] në javën e parë të kampionatit (kjo ishte ndeshja e parë e tyre në elitën e futbollit italian).<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/08/29/inter-treviso.html|title=Inter-Treviso|author=Gianni Piva|publisher=La Repubblica|language=it|date=29 gusht 2005|p=39}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2015/settembre/01/Jovetic_record_Piu_Ronie_Baggio_ga_0_20150901_524efeba-506e-11e5-ba9a-a968487099a6.shtml|title=Jovetic, un «10» da record|author=Matteo Dalla Vite|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 shtator 2015}}</ref> Pas kësaj, ai firmosi një kontratë të re me Interin deri në qershor 2010.<ref>{{cite news|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=20193|title=Inter, Adriano together until 2010|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=26 shtator 2005|access-date=22 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930181100/http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=20193|archive-date=30 shtator 2007|url-status=live}}</ref> Në Ligën e Kampioneve, ai shënoi një tregolësh kundër [[FC Artmedia Bratislava|Artmedia Bratislavës]] në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01af-0e6d294c019c-cce8009f0d31-1000--adriano-sgretola-l-artmedia/|title=Adriano sgretola l'Artmedia|publisher=UEFA|language=it|author=Paolo Menicucci|date=23 nëntor 2005}}</ref> Më 11 dhjetor, Adriano shënoi dy gola në ''[[Derby della Madonnina]]'' kundër [[A.C. Milan|Milanit]], duke i dhënë Interit fitoren e parë në derbi pas tre vitesh.<ref>{{cite web|url=https://www.ilgiornale.it/news/adriano-all-ultimo-assalto-regala-derby-all-inter.html|title=Adriano all'ultimo assalto regala il derby all'Inter|author=Franco Ordine|publisher=Il Giornale|language=it|date=12 dhjetor 2005}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi në ndeshjen e parë çerek-finale të Ligës së Kampioneve kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]],<ref>{{cite web|url=https://www.ilgiornale.it/news/adriano-regalaci-notte-champions.html|title=«Adriano, regalaci una notte da Champions»|author=Riccardo Signori|publisher=Il Giornale|language=it|date=29 mars 2006}}</ref> duke barazuar rekordin e [[Sandro Mazzola|Sandro Mazzolës]] për numrin e golave të shënuar në Ligën e Kampioneve për Interin (16).<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/03_Marzo/29/iter-villarreal.shtml|title=Adriano gol, Inter ritrovata|author=Riccardo Pratesi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 mars 2006}}</ref> Në përfundim të sezonit, Interi e fitoi sërisht kupën,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/05_Maggio/11/introm.shtml|title=Inter, la Coppa è ancora tua|author=Riccardo Pratesi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 maj 2006|ref=none}}</ref> si dhe i'u dha titulli i kampionatit pas rrëzimit të [[Juventus F.C.|Juventusit]] për trukim ndeshjesh si pjesë e ''[[Calciopoli]]t''.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/07_Luglio/26/scuinter.shtml|title=Lo scudetto 2006 è dell'Inter|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|location=Romë|date=29 korrik 2006|access-date=24 prill 2018}}</ref> Në gusht, Interi mposhti Romën 4–3 me përmbysje në San Siro në finalen e Superkupës; Adriano luajti si titullar dhe u zëvëndësua në minutën e 61të nga [[Hernán Crespo]].<ref name="cerruti">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2006/agosto/27/CHE_NOTTE_QUELLA_NOTTE_ga_3_060827004.shtml|title=CHE NOTTE QUELLA NOTTE|author=Alberto Cerruti|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=27 gusht 2006|p=3}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2006/08/27/ciclone-inter-incredibile-rimonta.html|title=Ciclone Inter, incredibile rimonta|author=Gianni Piva|publisher=La Repubblica|language=it|date=27 gusht 2006|p=56}}</ref> ====2006–2008: Rënja nga forma dhe huazimi te São Paulo==== [[Skeda:Adriano Leite Ribeiro 01.jpg|parapamje|majtas|Adriano duke luajtur në Brazil me São Paulon, 2 mars 2008.]] Adriano e humbi vendin e titullarit në sezonin 2006–07 pas mbërritjes së sulmuesit suedez [[Zlatan Ibrahimović]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2006/10/sezioni/sport/calcio/crisi-adriano/crisi-adriano/crisi-adriano.html|title=Da Imperatore a quinta punta, il crollo nerazzurro di Adriano|publisher=La Repubblica|language=it|date=20 tetor 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/11_Novembre/04/mancini.shtml|title=Mancini: "Adriano resta qui"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=4 nëntor 2006}}</ref> Ai shënoi golin e parë të sezonit më 23 dhjetor kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], duke i dhënë fund një zbrazëtije nëntë-mujore pa gol.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/novembre/30/Inter_Adriano_resta_0_ga_10_061130098.shtml|title=L'Inter fa 10, Adriano resta a 0|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=30 nëntor 2006}}</ref> Ky sezon u karakterizua nga mungesa e formës dhe problemet disiplinore:<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/04/adriano.shtml|title=Ad Adriano il Bidone d'oro 2006|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=4 dhjetor 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2006/12_Dicembre/27/adriano.shtml|title=È Adriano il rinforzo dell'Inter|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Mirko Graziano|language=it|date=27 dhjetor 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/02_Febbraio/09/adriano.shtml|title=Adriano: "Sarò da Pallone d'oro"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=9 shkurt 2007}}</ref><ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/03/20/adriano-solita-rissa-in-discoteca-moratti-litiga.html|title=Adriano, solita rissa in discoteca|author=Enrico Currò|publisher=La Repubblica|language=it|date=20 mars 2007|p=66}}</ref> në shkurt 2007, Adriano humbi seancën stërvitore për shkak se kishte qënë në një parti deri në orët e para të mëngjesit duke festuar ditëlindjen e tij. Për këtë veprim trajneri Mancini e la në stol për ndeshjen e Ligës së Kampioneve kundër Valencias dhe asaj në kampionat kundër [[Calcio Catania|Catanias]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2011/mar/30/the-fiver-england-drogba-adriano|title=Rollercoaster madness; and Adriano|publisher=The Guardian|language=en|access-date=21 korrik 2018}}</ref> Pavarësisht problemeve brënda dhe jashtë fushe,<ref>{{cite web|url=https://www.ilgiornale.it/news/inter-adriano-si-rimette-testa-corona.html|title=Inter, Adriano si rimette in testa la corona|publisher=Il Giornale|language=it|author=Claudio De Carli|date=2 prill 2007}}</ref> Adriano sërisht dha kontributin e tij në fitimin e ''[[Scudetto]]s'', duke shënuar 5 gola në 23 ndeshje.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/05_Maggio/31/adriano_eto_3105.shtml|title=Inter, per Eto'o la chiave è Adriano|author=Carlo Laudisa|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=31 maj 2007}}</ref> Në verën e vitit 2007, Adriano rrëfeu për ndikimin që pati vdekja e babait të tij, ndarja nga e fejuara e tij Danielle dhe varësia që kishte krijuar ndaj alkoolit.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2007/luglio/21/Adriano_sentivo_solo_bevevo_tiravo_ga_10_070721066.shtml|title=Adriano: «Mi sentivo solo: bevevo e tiravo tardi»|author=Mirko Graziano|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 korrik 2007}}</ref> Në nisjen e sezonit ai u la jashtë listës së lojtarëve që do të luanin në Ligën e Kampioneve.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/09_Settembre/01/adriano.shtml|title=Adriano non decolla: fuori dalla Champions|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 shtator 2007}}</ref> Më 16 nëntor, presidenti [[Massimo Moratti]] e dërgoi në Brazil për të fituar formën fizike dhe për t'u përballur me varësinë e tij ndaj alkoolit.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=482699&cc=5901|title=Adriano sent to Brazil to save career|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=21 tetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071119091658/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=482699&cc=5901|archive-date=19 nëntor 2007|url-status=live}}</ref> Edhe pse agjenti i tij mohoi zërat për një transferim në Brazil, Adriano deklaroi se ai ishte i gatshëm për t'u larguar nga ''Zikaltrit'' me qëllim për të luajtur më shumë; sipas raportimeve, [[West Ham United F.C.|West Ham United]] dhe [[Manchester City F.C.|Manchester City]] kishin treguar interes për brazilianin.<ref>{{cite news|url=http://www.canada.com/montrealgazette/news/sports/story.html?id=22991fac-9151-469b-b05d-cf344d7528f0|title=Corner Kicks|publisher=Montreal Gazette|language=en|date=9 dhjetor 2007|access-date=10 dhjetor 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106032128/http://www.canada.com/montrealgazette/news/sports/story.html?id=22991fac-9151-469b-b05d-cf344d7528f0|archive-date=6 nëntor 2012}}</ref> Pavarësisht se Moratti dhe drejtori sportiv [[Marco Branca]] shprehën dëshirën që Adriano të rikthehej në ekip në janar,<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11661_2956737,00.html|title=Inter rule out Adriano exit|publisher=Sky Sports|language=en|date=9 dhjetor 2007|access-date=10 dhjetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071210173301/http://www.skysports.com/story/0%2C19528%2C11661_2956737%2C00.html|archive-date=10 dhjetor 2007|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec10f.html|title=Branca gives Adri update|publisher=Football Italia|language=en|date=10 dhjetor 2007|access-date=10 dhjetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071212073355/http://www.channel4.com/sport/football_italia/dec10f.html|archive-date=12 dhjetor 2007}}</ref> ai u huazua te [[São Paulo FC|São Paulo]] deri në përfundim të sezonit 2007–08.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2007/12_Dicembre/17/adriano.shtml|title=Il San Paolo vuole Adriano, l'Inter può darlo in prestito|author=Carlo Pizzigoni|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 dhjetor 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2007/12/sezioni/sport/calcio/adriano-san-paolo/adriano-san-paolo/adriano-san-paolo.html|title="Adriano giocherà 6 mesi col San Paolo", l'annuncio dall'agente dell'attaccante|publisher=La Repubblica|language=it|date=19 dhjetor 2007}}</ref> Adriano shënoi dy gola në debutimin e tij me klubin në fitoren 2–1 kundër [[Guaratinguetá Futebol|Guaratinguetá]] në ndeshjen hapëse të [[Campeonato Paulista]]. Gjatë pjesës së dytë sezonit 2007–08, Adriano rifitoi formën sportive,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/01_Gennaio/13/popup_adriano.shtml|title=Adriano subito in gol col San Paolo|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 janar 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/01_Gennaio/21/adriano.shtml|title=Adriano ancora decisivo, il "suo" San Paolo vola|author=Andrea Elefante|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 janar 2008}}</ref> duke shënuar 17 gola në 29 ndeshje,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/08/adriano.shtml|title=Adriano ancora in gol, è il quarto in 7 partite|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=8 shkurt 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/03_Marzo/06/Adriano.shtml|title=Riecco l'Imperatore, due gol e il San Paolo vola|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=6 mars 2008}}</ref> edhe pse vazhdoi me problemet disiplinore: më 29 shkurt, ai u gjobit nga klubi pasi arriti 30 minuta me vonesë në stërvitje.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/feb29o.html|title=São Paulo: Adriano can go!|publisher=Football Italia|language=en|date=29 shkurt 2008}}</ref> Më 17 qershor, drejtori sportiv i klubit Carlos Augusto de Barros e Silva njoftoi se Adriano do të rikthehej te Interi për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/jun17p.html|title=L'Imperatore returns to Inter|publisher=Football Italia|language=en|access-date=18 qershor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080622140440/http://www.channel4.com/sport/football_italia/jun17p.html|archive-date=22 qershor 2008}}</ref> ====2008–2009: Sezoni i fundit në Milano dhe largimi==== [[Skeda:Adriano score vs Milan February 2009.jpg|parapamje|djathtas|Adriano duke shënuar në ''Derby della Madonnina'' kundër Milanit, shkurt 2009.]] Adriano u rikthye te Interi në verën e vitit 2008 duke gjetur portugezin [[José Mourinho]] si trajnerin e ri të ekipit.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2008/08/sezioni/sport/calcio/amichevoli-estate/ajax-inter/ajax-inter.html|title=Mourinho ritrova Adriano, contro l'Ajax basta un gol|publisher=La Repubblica|language=it|author=Gianni Piva|date=10 gusht 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/08/11/moratti.shtml|title=Moratti promuove Adriano: "Vinca la sua scommessa"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 gusht 2008}}</ref> Në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Panathinaikos F.C.|Panathinaikos]] dhe [[Anorthosis Famagusta FC|Anorthosis Famagusta]], duke u bërë golashënuesi i dytë më i mirë i Interit në kompeticion me 18 gola.<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d1-0e6fdd98738a-081b2ab11789-1000--samba-inter-in-grecia/|title=Samba Inter in Grecia|author=Paolo Menicucci|publisher=UEFA|language=it|date=16 shtator 2008}}</ref> Pavarësisht nisjes premtuese të sezonit,<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2009/01/21/quarti_finale_coppa_italia|title=Adri-Ibra, l'Inter è in semifinale|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=21 janar 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2009/febbraio/24/INTER_ASSALTO_MANCHESTER_ADRIANO_ga_10_090224007.shtml|title=«Io e Ibrahimovic li prendiamo a spallate»|author=Andrea Elefante|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 shkurt 2009}}</ref> Adriano sërisht pati probleme disiplinore,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/12/12/adriano.shtml|title=Adriano non è sobrio: e Mourinho lo manda a casa|author=Luca Taidelli|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 dhjetor 2008}}</ref> duke u lënë në stol nga Mourinho.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2009/01/04/multa_150mila_euro_adriano|title=Adriano, il ritardo costa caro: 150mila euro di multa|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=4 janar 2009}}</ref> Në dhjetor, klubi e lejoi të kthehej në Brazil për pushimet dimërore më herët nga se ishte planifikuar. Në prill, pasi nuk u kthye në kohë pas grumbullimit me kombëtaren braziliane,<ref>{{cite web|url=http://football.uk.reuters.com/seriea/news/L3667327.php|title=Inter's Adriano risks Mourinho's wrath over late return|publisher=Reuters|language=en|date=4 prill 2009|access-date=5 prill 2009|archive-url=https://archive.today/20090411231753/http://football.uk.reuters.com/seriea/news/L3667327.php|archive-date=11 prill 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2009/04/04/mourinho_inter_adriano_situazione_seria|title=Mourinho: "Adriano? Situazione delicata, sono triste"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=4 prill 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2009/04/12/adriano_1204.shtml|title=Balli e birre nella favela, ecco i tre giorni di Adriano|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 prill 2009}}</ref> kontrata e Adrianos me klubin u ndërpre menjëherë, duke e bërë atë një lojtar të lirë.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2009/04/15/adriano_inter_rescissione_contratto|title=Inter-Adriano, parla Moratti: "Rescissione possibile"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=15 prill 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/insideuefa/news/01d8-0f85b8a8c987-5e3a8949f985-1000--adriano-inter-l-addio-e-ufficiale/|title=Adriano-Inter, l'addio è ufficiale|publisher=UEFA|language=it|date=24 prill 2009}}</ref> Adriano shënoi gjithsej 74 gola në të gjitha kompeticionet me ''Zikaltrit'', duke fituar gjashtë trofe.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/en/news/inter-milan-legend-adriano-says-inter-a-part-of-my-life-its-my-family-38155806|title=Inter Milan Legend Adriano says Inter "A part of my life – it's my family"|publisher=One Football|language=en|access-date=31 mars 2024}}</ref> ===Rikthimi te Flamengo=== [[Skeda:Adriano Leite Ribeiro.jpg|parapamje|majtas|180px|Adriano duke festuar një gol me Flamengon.]] Më 6 maj 2009, Adriano firmosi një kontratë një-vjeçare me Flamengon, klub me të cilin filloi karrierën si protagonist.<ref>{{cite news|url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Times/Flamengo/0,,MUL1111098-9865,00-FLAMENGO+APRESENTA+ADRIANO+NESTA+QUINTA.html|title=Flamengo apresenta Adriano nesta quinta|publisher=Globo Esporte|language=pt|date=31 maj 2009|access-date=31 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090509164010/http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Times/Flamengo/0%2C%2CMUL1111098-9865%2C00-FLAMENGO%2BAPRESENTA%2BADRIANO%2BNESTA%2BQUINTA.html|archive-date=9 maj 2009|url-status=live}}</ref> Ai debutoi me ekipin më 31 maj, duke shënuar kundër [[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]].<ref>{{cite news|url=http://oglobo.globo.com/esportes/mat/2009/05/31/volta-de-adriano-noticia-pelo-mundo-todo-756124893.asp|title=Volta de Adriano é notícia pelo mundo todo|publisher=Globo Esporte|language=pt|date=6 maj 2009|access-date=6 maj 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://fourfourtwo.com/news/southamerica/31887/default.aspx|title=Adriano scores winner on Flamengo debut|publisher=FourFourTwo|language=en|date=31 maj 2009|access-date=6 qershor 2009|archive-date=16 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120216141018/http://fourfourtwo.com/news/southamerica/31887/default.aspx|url-status=dead}}</ref> Një muaj më pas, ai shënoi tregolëshin e parë në Brazil në fitoren 4–0 kundër [[Sport Club Internacional|Internacional]] në Série A braziliane.<ref>{{cite news|url=http://fourfourtwo.com/news/southamerica/33021/default.aspx|title=Adriano bags hat-trick in Flamengo romp|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 qershor 2009|access-date=22 qershor 2009}}</ref> Ashtu si te São Paulo një vit e gjysëm më parë, Adriano e rifitoi sërisht formën sportive në Brazil,<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/11-08-2009/adriano-sto-tornando-501012077782.shtml|title=Adriano: "Se tornassi lo farei con un'altra testa"|author=Adriano Seu|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 gusht 2009}}</ref> duke qënë vendimtar për Flamengon në fitimin e kampionatit.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/06-12-2009/brasile-flamengo-campione-602234990641.shtml|title=Brasile, Flamengo campione|author=Carlo Pizzigoni|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=6 dhjetor 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calciomercato/2009/12/07/flamengo_campione_adriano_non_so_se_resto|title=Adriano gela il Flamengo campione: "Non so se resto"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=7 dhjetor 2009}}</ref> Ai shënoi 19 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë sëbashku me [[Diego Tardelli]]n.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/26-10-2009/adriano-sempre-piu-imperatore-601749782386.shtml|title=Adriano sempre più Imperatore, Ronaldo invece soffre|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Adriano Seu|date=26 tetor 2009|ref=none}}</ref> ===Roma=== Më 8 qershor 2010, Adriano u rikthye në Itali në moshën 28 vjeç duke firmosur një kontratë tre-vjeçare me [[A.S. Roma|Romën]].<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/2010/05/27/news/adriano_imperatore_flop-4389582/|title=La parabola di Adriano, da Imperatore a flop|publisher=La Repubblica|language=it|date=27 maj 2010}}</ref> Rroga e tij vjetore u raportua të ishte 5 milion €.<ref>{{cite news|url=http://www.asroma.it/pdf/corporate/operazioni_di_mercato/2010-06-08_sottoscritto_il_contratto_economico_per_le_prestazioni_sportive_del_calciatore_leite_ribeiro_adriano.pdf|title=Sottoscritto il contratto economico per le prestazioni sportive del calciatore Leite ribeiro Adriano|date=8 mars 2011|access-date=1 tetor 2012|publisher=A.S. Roma|language=it}}</ref> Gjatë prezantimit, ai mori fanellën me numrin 8.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2010/06/09/news/presentazione_adriano_flaminio-4702036/|title=Adriano, festa al Flaminio|author=Matteo Pinci|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 qershor 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/roma/2010/07/22/news/roma_adriano_voglio_tornare_grande-5750863/|title=Adriano: "Alla Roma per tornare grande"|author=Francesca Ferrazza|publisher=La Repubblica|language=it|date=22 korrik 2010}}</ref> Ai debutoi më 21 gusht në ndeshjen e [[Supercoppa Italiana 2010|Superkupës Italiane]] kundër Interit, me Romën që u mposht 3–1 në [[San Siro]].<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=816536&sec=europe&cc=5739|title=Benitez begins Inter reign with Supercoppa triumph|date=21 gusht 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=23 gusht 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100824022833/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=816536&sec=europe&cc=5739|archive-date=24 gusht 2010}}</ref> Qëndrimi i tij në kryeqytet u karakterizua nga forma sportive e dobët dhe mungesa e angazhimit,<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2010/09/10/adriano_non_teme_concorrenza_borriello|title=Adriano: "Torno, mi riprendo Roma e non temo la concorrenza"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=10 shtator 2010}}</ref> duke bërë që në mars 2011 klubi t'i ndërpriste kontratën, duke i dhënë fund marrëveshjes pas shtatë muajsh: ai luajti 8 ndeshje me Romën pa mundur të shënojë.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2011/03/08/adriano_rescissione_contratto_roma|title=Adriano se ne va: rescisso il contratto con la Roma|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=8 mars 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2011/03/08/adriano_roma_fine_di_una_storia_mai_iniziata|title=Le memorie di Adriano: quell'amore mai sbocciato a Roma|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=8 mars 2011}}</ref> ===Corinthians=== Pas qëndrimit të shkurtër te Roma, Adriano u rikthye në Brazil duke firmosur një kontratë një-vjeçare me [[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]].<ref>{{cite news|url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Times/Flamengo/0,,MUL1111098-9865,00-FLAMENGO+APRESENTA+ADRIANO+NESTA+QUINTA.html|title=Adriano vai jogar no Corinthians|publisher=Globo Esporte|language=pt|date=25 mars 2011|access-date=25 mars 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/25-03-2011/adriano-riparte-corinthians-80611299433.shtml|title=Adriano riparte dal Corinthians, grazie a Ronaldo e... al Flamengo|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Adriano Seu|date=25 mars 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calciomercato/2011/03/26/adriano_al_corinthians_dichiarazioni|title=Adriano al Corinthians: "Prometto solo gol, niente problemi"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=26 mars 2011}}</ref> Më 19 prill, ai këputi tendinën e akilit gjatë një seance stërvitore, duke qëndruar jashtë fushave për gjashtë muaj.<ref>{{cite web|url=https://www.fcinter1908.it/ultimora/adriano-esaspera-il-corinthians-si-toglie-il-gesso-e-va-a-ballare-e-una-bomba/|title=Adriano esaspera il Corinthians, si toglie il gesso e va a ballare: "È una bomba"|website=fcinter1908.it|language=it|author=Daniele Mari|date=9 qershor 2011}}</ref> Ai luajti ndeshjen e parë pas rikthimit nga dëmtimi më 9 tetor në suksesin 1–0 kundër [[Atlético Clube Goianiense|Atlético Goianiense]].<ref>{{cite web|url=http://globoesporte.globo.com/futebol/brasileirao-serie-a/noticia/2011/10/adriano-estreia-e-corinthians-engole-o-dragao-para-recuperar-lideranca.html|title=Adriano estreia, e Corinthians engole o Dragão para recuperar a liderança|publisher=Globo Esporte|date=9 tetor 2011|access-date=13 tetor 2011|language=pt}}</ref> Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren vendimtare kundër [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]], duke i dhënë ekipit një avantazh prej dy pikësh në kampionat me dy ndeshje të mbetura.<ref>{{cite web|url=https://us.soccerway.com/matches/2011/11/20/brazil/serie-a/sport-club-corinthians-paulista/clube-atletico-mineiro/1094385/|title=Corinthians vs. Atlético Mineiro 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=20 nëntor 2011|accessdate=1 prill 2024}}</ref> Më 4 dhjetor, Corinthians fitoi kampionatin për herë të pestë në histori; goli kundër Atlético Mineiro ishte i vetmi që Adriano shënoi gjatë seasonit.<ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/corinthians-wins-brazilian-league-for-fifth-time|title=Corinthians wins Brazilian league for fifth time|publisher=Fox Sports|language=en|date=4 dhjetor 2011|accessdate=1 prill 2024}}</ref> Më 12 mars 2012, Adriano u la i lirë nga klubi për shkak të formës fizike dhe humbjes së interesit.<ref>{{cite news|url=http://globoesporte.globo.com/futebol/times/corinthians/noticia/2012/03/adriano-rescinde-contrato-com-o-corinthians.html|title=O adeus do Imperador: Adriano rescinde contrato com o Corinthians|publisher=Globo Esporte|date=13 mars 2012|access-date=13 mars 2012|language=pt}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2012/marzo/14/Ciao_Corinthians_Adriano_pronto_Flamengo_ga_10_120314045.shtml|title=Ciao Corinthians|author=Mauricio Cannone|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 mars 2012}}</ref> ===Vitet e fundit dhe tërheqja nga futbolli=== Në gusht 2012, Adriano u rikthye sërisht te Flamengo.<ref>{{cite web|url=https://video.repubblica.it/sport/adriano-al-flamengo-ma-intanto-arranca-in-palestra/103490|title=Adriano al Flamengo: ma intanto arranca in palestra|publisher=La Repubblica|language=it|date=23 gusht 2012}}</ref> Tre muaj më pas, pas problemeve me mbipeshën dhe deklaratave për një tërheqje të mundshme nga futbolli,<ref>{{cite web|url=https://www.foxsports.com/stories/soccer/adriano-holds-off-retirement-talks|title=Adriano holds off retirement talks|publisher=Fox Sports|language=en|date=3 tetor 2012|access-date=8 prill 2024}}</ref> Adrianos i'u ndërpre kontrata dhe ai ngeli sërisht pa ekip.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/11/07/news/adriano-46099142/|title=La caduta dell'Imperatore, il Flamengo scarica Adriano|publisher=La Repubblica|language=it|date=7 nëntor 2012}}</ref> Në qershor 2013, [[Sport Club Internacional|Internacional]] hoqi dorë nga tratativa për të firmosur me 31-vjeçarin për shkak të procesit të gjatë që ai kishte nevojë për të humbur peshë dhe rifituar formën fizike.<ref name="internacional">{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/Estero/25-06-2013/adriano-leite-ribeiro-imperatore-niente-internacional-troppo-tempo-rimetterlo-forma-farlo-giocare-20653002046.shtml|title=Adriano, niente Internacional: "Troppo tempo per rimetterlo in forma e farlo giocare"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Adriano Seu|date=25 qershor 2013}}</ref> Më 11 shkurt 2014, pas pothuajse një viti pa ekip, Adriano firmosi me [[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//2014/febbraio/12/Adriano_riprova_all_Atletico_Paranaense_ga_0_20140212_ec6622f0-93b2-11e3-834b-519aa1e9180d.shtml|title=Adriano ci riprova all'Atletico Paranaense|author=Mauricio Cannone|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=12 shkurt 2014|p=16}}</ref> Megjithatë, aventura e tij e klubin zgjati dy muaj pas ndërprerjes së kontratës: gjatë kohës së tij te ''Furacão'', Adriano shënoi golin e parë pas plot dy vitesh zbazëti.<ref>{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/2014/04/08/adrianos-first-goal-for-two-years-cant-save-paranaense/|title=Adriano’s first goal for two years can’t save Paranaense|publisher=The Chicago Tribune|language=en|date=8 prill 2014|access-date=1 prill 2024}}</ref> Ai gjithashtu në disa raste braktisi seancat stërvitore dhe në vend të kësaj shkoi në klube nate.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/11-04-2014/adriano-salta-due-allenamenti-paranaense-pensa-licenziamento-80431603820.shtml|title=Adriano, fine della corsa: il Paranaense lo licenzia|publisher=La Gazzetta dello Sport|author=Adriano Seu|language=it|date=11 prill 2014}}</ref> Në fillimin e vitit 2015, Adriano dështoi të transferohej te klubi francez [[Le Havre AC|Le Havre]] (që militonte në [[Ligue 2]]) për shkak të mungesës së buxhetit nga ana e francezëve për të kompletuar tratativën.<ref>{{cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/calcioestero/adriano-gelato-il-le-havre-non-lo-compra-piu_1057701-201502a.shtml|title=Adriano gelato: il Le Havre non lo compra più|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=1 shkurt 2015}}</ref> Në janar 2016, ai firmosi me klubin amerikan [[Miami United F.C.|Miami United]] në ligën e katërt amerikane.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/11-03-2016/adriano-sbarca-miami-il-calcio-mi-mancava-troppo-140974709300.shtml|title=Adriano sbarca a Miami: "Il calcio mi mancava troppo"|author=Adriano Seu|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=11 mars 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/02-05-2016/imperatore-torna-campo-ma-perde-5-0-prima-il-miami-united-150451018010.shtml|title=Adriano torna in campo in Usa ma perde 5-0 alla prima con il Miami United|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Deborah Schirru|date=2 maj 2016}}</ref> Kjo rezultoi të ishte përvoja e tij e fundit si futbollist profesionist, duke u larguar nga klubi në qershor 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/05-05-2016/adriano-torna-brasile-il-miami-united-gia-finita-150492014149.shtml|title=Adriano torna in Brasile: con il Miami United è già finita?|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/14-11-2016/adriano-imperatore-vacanze-ritiro-170848729091.shtml|title=Adriano, Imperatore delle vacanze. Il calcio è un ricordo|author=Adriano Seu|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 nëntor 2016|ref=none}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== [[Skeda:Adriano Leite Ribeiro 2006.jpg|parapamje|djathtas|Adriano shënoi gjithsej 27 gola me Brazilin.]] Adriano bëri debutimin e tij ne [[Kombëtarja braziliane e futbollit|kombëtaren braziliane]] më 15 nëntor 2000 në moshën 18 vjeç në ndeshjen kundër [[Kombëtarja kolumbiane e futbollit|Kolumbisë]] e vlefshme për kualifikueset e [[2002 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2002]]. Gjatë viteve të tij të me ekipin kombëtar, Adriano u konsiderua gjerësisht si pasardhësi i [[Ronaldo Nazário|Ronaldos]].<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/744676/adriano-brazil-pro-evo-pes-stats-brazil-ronaldo-ibrahimovic/|title=Adriano was the Brazil hero loved by Pro Evo players compared to Ronaldo and Ibrahimovic, starred for Inter but tragedy struck and he struggled with depression and alcohol|website=talk Sport|language=en|author=Josh Fordham|date=17 shtator 2021|access-date=3 prill 2024}}</ref> Goli i tij i parë me Brazilin erdhi më 11 qershor 2003 në ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja nigeriane e futbollit|Nigerisë]]. Po në atë muaj ai ishte pjesë e ekipit që luanjti në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2003|FIFA Kupën e Konfederatave]]. Ai udhëheqi sulmin e ekipit sëbashku me [[Ronaldinho]]n, duke zëvendësuar Ronaldon. Në turnament, ai shënoi dy gola në tre ndeshje me Brazilin që u eliminua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/3011210.stm|title=Turkey see of Brazil|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 qershor 2003|access-date=4 prill 2024}}</ref> Në verën e vitit 2004, Adriano mori pjesë në [[Copa América 2004]].<ref>{{cite web|url=https://trivela.com.br/brasil/adriano-nunca-fez-uma-grande-copa-mas-arrebentou-a-argentina-e-isso-o-eternizou-na-selecao/|title=Adriano nunca fez uma grande Copa, mas o gol contra a Argentina em 2004 o eternizou na Seleção|date=25 korrik 2015|access-date=20 shkurt 2021|publisher=Trivela|language=pt|author=Leandro Stein|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616191954/https://trivela.com.br/brasil/adriano-nunca-fez-uma-grande-copa-mas-arrebentou-a-argentina-e-isso-o-eternizou-na-selecao/|url-status=dead}}</ref> Brazili u shpall fitues i turnamentit kurse Adriano u shpall lojtari më i mirë si dhe fitoi Këpucën e Artë si golashënuesi më i mirë i turnamentit me shtatë gola.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/sachampfulltrivia.html|title=Copa América Best Players|access-date=30 tetor 2015|publisher=RSSSF|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mediotiempo.com/futbol/liga-mx/pavel-representa-mexico-equipo-ideal-peru-2004|title=Pavel representa a México en el equipo ideal de la Perú 2004|publisher=Medio Tiempo|language=es|date=27 korrik 2004|access-date=2 prill 2024}}</ref> Në fazën e grupeve, ai shënoi një tregolësh në fitoren 4–1 kundër [[Kombëtarja kosta rikane e futbollit|Kosta Rikës]].<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/primi_piani/calcio/2004/pp_1.0.437467050.shtml|title=Il vizio di Adriano: uno, due, tre|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Paolo Malpezzi|date=11 korrik 2004}}</ref> Ai ishte vendimtar veçanërisht në finale, duke shënuar golin e barazimit kundër [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinës]] në minutën e 93të, gol që e dërgoi ndeshjen në kohën shtesë dhe më pas te penalltitë, aty ku Brazili fitoi 4–2. Pas ndeshjes, trajneri [[Carlos Alberto Parreira]] deklaroi se Adriano ishte një nga faktorët kryesor të fitimit të trofeut.<ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2004/soccer/07/25/copa.final/index.html|title=Brazil battles back, World champs beat Argentina on penalties in Copa America final|publisher=Sports Illustrated|language=en|access-date=15 maj 2009|date=25 korrik 2004|archive-date=30 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080830024657/http://sportsillustrated.cnn.com/2004/soccer/07/25/copa.final/index.html|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2005, Adriano zhvilloi një tjetër turnament mbreslënës me Brazilin, këtë herë në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2005|FIFA Kupën e Konfederatave]].<ref>{{cite web|url=https://trivela.com.br/brasil/um-classico-relembre-tambem-as-narracoes-da-tv-argentina-na-final-da-copa-das-confederacoes-de-2005/|title=Um clássico: Relembre também as narrações da TV argentina na final da Copa das Confederações de 2005|date=19 prill 2020|access-date=29 korrik 2021|publisher=Trivela|language=pt|author=Leandro Stein}}</ref> Ai u shpall lojtari i turnamentit si dhe mori Këpucën e Artë si golashënuesi më i mirë me 5 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/confederationscup/archive/germany2005/awards/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930071224/http://www.fifa.com/confederationscup/archive/germany2005/awards/index.html|url-status=dead|archive-date=30 shtator 2015|title=FIFA Confederations Cup Germany 2005 {{!}} Awards|website=FIFA.com|publisher=FIFA|language=en|access-date=20 tetor 2017}}</ref> Në finale, ai udhëhoqi Brazilin drejt trofeut, duke shënuar dy gola në fitoren 4–1 kundër Argjentinës.<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=101/edition=8503/overview.html|title=Germany 2005: Wonderful tournament whets appetite for the main event|publisher=FIFA|language=en|access-date=22 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070825084935/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament%3D101/edition%3D8503/overview.html|archive-date=25 gusht 2007|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2005/f/sezioni/sport/calcio/confedcup2/brasilargent/brasilargent.html|title=Confederation Cup, Brasile stellare Argentina mai in partita: 4-1|publisher=La Repubblica|language=it|date=29 qershor 2005}}</ref> Adriano u thirr për të luajtur në [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2006]], duke qënë pjesë e sulmit të famshëm, të quajtur "katërshja magjike", sëbashku me Ronaldon, Ronaldinhon dhe [[Kaká]]n.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/27/worldcup2006.sport9|title=Brazil give magic quartet another chance to shine|publisher=The Guardian|language=en|author1=Alex Bellos|author2=Jon Brodkin|date=26 qershor 2006|access-date=2 prill 2024}}</ref> Ai shënoi dy gola gjatë turnamentit, një në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]] në fazën e grupeve dhe një tjetër në suksesin 3–0 kundër [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]] në raundin e 16-tave.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2006/06/speciale/altri/2006mondialipartite/brasile-australia/brasile-australia.html|title=Il Brasile non è ancora bello ma batte l'Australia e va agli ottavi|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 qershor 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991528.stm|title=Brazil 3–0 Ghana|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 qershor 2006}}</ref> Pavarësisht kësaj, performanca e Adrianos në turnament ishte poshtë pritshmërive pasi ai regjistroi gjithsej vetëm pesë gjuajtje në portë.<ref>{{cite news|url=http://www.golaccio.com/adriano/WC06review.php|title=Adriano – His World Cup|publisher=Golaccio.com|language=en|access-date=22 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233848/http://www.golaccio.com/adriano/WC06review.php|archive-date=26 shtator 2007|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> Brazili gjithashtu hasi vështirësi, duke mos gjetur një balancë midis mbrojtjes dhe sulmit;<ref>{{cite web|url=https://www.uol.com.br/esporte/copa/2006/ultnot/geral/2006/07/01/ult3580u2076.jhtm|title=Especialistas criticam o Brasil após a eliminação|date=1 korrik 2006|access-date=29 korrik 2021|publisher=UOL|language=pt}}</ref> ata u eliminuan në çerek-finale nga [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]].<ref>{{cite web|url=https://trivela.com.br/copa-do-mundo/copa-2006-franca-eliminou-um-brasil-fora-de-forma-e-de-futebol-horrivel-que-virou-alvo-de-inexplicavel-nostalgia/|title=Há 15 anos, França eliminou um Brasil fora de forma e de futebol horrível, que virou alvo de inexplicável nostalgia|date=3 korrik 2021|access-date=1 korrik 2022|publisher=Trivela|language=pt|author=Felipe Lobo}}</ref> Pas përfundimit të Kupës së Botës, karriera e Adrianos me ekipin kombëtar pësoi rënje për shkak të formës së dobët të shfaqur me Interin si dhe problemeve personale.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/world-cup-2010-qualifying/2010/dunga-concern-over-adriano_sto1900802/story.shtml|title=Dunga concern over Adriano|publisher=Eurosport|language=en|date=7 prill 2007|access-date=3 prill 2024}}</ref> Ai luajti vetëm një ndeshje tjetër nën drejtimin e [[Dunga|Dungës]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në humbjen 2–0 në miqësoren kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në shkurt 2007.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2007/SPORT/football/02/06/brazil.friendly/index.html|title=Brazil in first defeat under Dunga|publisher=CNN|language=en|date=6 shkurt 2007|access-date=3 prill 2024|archive-date=3 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403173525/https://edition.cnn.com/2007/SPORT/football/02/06/brazil.friendly/index.html|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2008, ai u rikthye në ekipin kombëtar pas disa performancave pozitive me São Paulon.<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-32296|title=Dunga considers Adriano recall|publisher=The Daily Star|language=en|date=16 prill 2008|access-date=3 prill 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-38057?amp|title=Dunga calls up Adriano|publisher=The Daily Star|language=en|date=25 maj 2008|access-date=3 prill 2024}}</ref> Më 10 tetor, ai shënoi golin e parë ndërkombëtar pas dy vitesh në ndeshjen kualifikuese të [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2010]] kundër [[Kombëtarja venezueliane e futbollit|Venezuelës]].<ref>{{cite web|url=https://www.sportsnet.ca/soccer/brazil-venezuala/|title=Brazil crushes Venezuela in qualifier|publisher=Sportsnet.ca|language=en|date=13 shtator 2009|access-date=3 prill 2024}}</ref> Ai ishte një titullar i rregullt gjatë fushatës kualifikuese si dhe luajti në miqësoren e fundit para nisjes së turnamentit kundër [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Republikës së Irlandës]].<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1167768.html|title=Dunga overlooks Ronaldinho|date=9 shkurt 2010|access-date=11 shkurt 2010|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212125457/http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid%3D1167768.html|archive-date=12 shkurt 2010|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, ai ishte një nga dy lojtarët që nuk u bënë pjesë e listës finale me 23 lojtar që do të luanin në turnament,<ref>{{cite news|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/newsid=1209003/index.html|title=Dunga names his Seleção|date=11 maj 2010|access-date=12 maj 2010|agency=PA|publisher=FIFA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20100514102447/http://www.fifa.com/worldcup/news/newsid%3D1209003/index.html|archive-date=14 maj 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11189|title=Dunga convocou para a Copa do Mundo 22 jogadores relacionados para o último amistoso, contra a Irlanda, em março|date=11 maj 2010|access-date=12 maj 2010|website=CBF.com.br|publisher=Federata Braziliane e Futbollit|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20100515030017/http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11189|archive-date=15 maj 2010|url-status=dead|df=mdy}}</ref> sëbashku me [[Carlos Eduardo]]n, i cili kishte zëvëndësuar të dëmtuarin [[Elano]] për ndeshjen kundër Irlandës. Zëvëndësuesi i [[Luís Fabiano]]s, [[Grafite]], u thirr në vend të Adrianos,<ref>{{cite web|url=http://br.reuters.com/article/topNews/idBRSPE61Q0DR20100227|title=Dunga convoca Grafite e Carlos Eduardo para amistoso com Irlanda|publisher=Reuters|language=pt|access-date=2 prill 2024|archive-date=4 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504211609/http://br.reuters.com/article/topNews/idBRSPE61Q0DR20100227|url-status=dead}}</ref> i cili u la jashtë edhe listës së lojtarëve rezervë.<ref>{{cite news|url=http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11190|title=Comissão técnica da Seleção Brasileira divulga a lista complementar enviada à FIFA|date=11 maj 2010|access-date=12 maj 2010|work=CBF.com.br|publisher=Federata Braziliane e Futbollit|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20100515030023/http://www.cbf.com.br/php/noticias.php?e=29&n=11190|archive-date=15 maj 2010|url-status=dead|df=mdy}}</ref> ==Profili i lojtarit== {{cquote|"Kam luajtur me kampionë të mëdhenjë. Kam luajtur me lojtar të mrekullueshëm. Kam luajtur me lojtar të talentuar që u bënë të mrekullueshëm. Por një lojtar që e ndjeva që mund të vazhdonte akoma, por nuk vazhdoi, ishte Adriano kur isha te Interi. Ai mund të gjuante nga çdo cep, asnjë sja merrte dot topin, ai ishte një kafsh e pastër."|source=[[Zlatan Ibrahimović]]<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/5414308-video-zlatan-picks-former-inter-star-as-surprising-choice-for-most-talented-ever-teammate|title=Zlatan & Zanetti Perfectly Sum Up The Incredible Talent Of Adriano, And His Sad Fall From Grace|publisher=90min.com|author=Jamie Spencer|language=en|date=18 gusht 2017|access-date=19 nëntor 2018}}</ref>}} [[Skeda:Adriano "Imperador" (3585731646).jpg|parapamje|majtas|Në kulmin e karrierës së tij Adriano konsiderohej një nga lojtarët më të mirë të botës.]] Adriano ishte një [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] i shkathët dhe i fuqishëm, i cili kombinonte forcën dhe shpjetësinë e tij me teknikën dhe aftësitë dribluese; falë dominancës së tij në fushë dhe aftësive sulmuese, Adriano mori pseudonimin ''L'Imperatore'' (Perandori) në nder të perandorit të famshëm romak [[Hadrian]], gjatë kohës së tij në Itali.<ref name="liberoquotidiano.it">{{cite web|url=http://www.liberoquotidiano.it/news/11658577/Adriano--Imperatore-decaduto--finisce.html|title=Adriano, Imperatore decaduto: finisce in serie D al Terracina|language=it|access-date=7 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024413/http://www.liberoquotidiano.it/news/11658577/Adriano--Imperatore-decaduto--finisce.html|archive-date=7 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref><ref name="What happened to Adriano?">{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/us/features/what-happened-adriano-dark-story-behind-brazils-party-boy-who-could-have-been-a-great|title=What happened to Adriano? The dark story behind Brazil's party boy who could have been a great|publisher=FourFourTwo|language=en|author1=Mauro Fernandes|date=13 shkurt 2019|access-date=11 qershor 2020}}</ref> Ai ishte një lojtar këmbë-majtë,<ref>{{cite web|url=http://urbanpost.it/top-11-ecco-i-mancini-piu-forti-della-storia-del-calcio|title=Top 11: ecco i mancini più forti della storia del calcio|date=3 qershor 2013|publisher=Urban Post|language=it|access-date=7 shkurt 2015|archive-date=8 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208072443/http://urbanpost.it/top-11-ecco-i-mancini-piu-forti-della-storia-del-calcio|url-status=dead}}</ref> i cili ishte i talentuar me kontroll të shkëlqyer të topit, aftësi për driblim dhe kreativitet.<ref>{{cite web|url=http://www.fantagazzetta.com/calcio-estero/zac-weah-crespo-del-piero-ma-adriano-il-piu-forte-tecnicamente-191069|title=Zac: "Weah, Crespo, Del Piero...Ma Adriano il più forte tecnicamente"|publisher=Fanta Gazzetta|language=it|access-date=7 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306012851/http://fantagazzetta.com/calcio-estero/zac-weah-crespo-del-piero-ma-adriano-il-piu-forte-tecnicamente-191069|archive-date=6 mars 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.corriere.it/sport/08_novembre_12/adriano_inter_malato_allenamento_746c47fc-b091-11dd-939a-00144f02aabc.shtml|title=Adriano si dà malato, ma l'Inter non gli crede|work=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Giancarla Ghisi|date=8 nëntor 2012|access-date=7 shkurt 2015}}</ref> Adriano njihej si një sulmues i fuqishëm me instinkt për gol,<ref name="Adriano? Il più forte del mondo">{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2004/ottobre/19/Adriano_piu_forte_del_mondo_co_9_041019075.shtml|title=Adriano? Il più forte del mondo|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Roberto Perrone|date=19 tetor 2004|access-date=29 tetor 2015}}</ref> i cili dallohej për gjuajtjet e fuqishme nga distanca me të majtën si dhe goditjet e dënimit.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Inter/Primo_Piano/2008/11/21/mourinho_2111.shtml|title=Mourinho convoca Adriano "Fa bene a voler chiarezza"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 nëntor 2008|access-date=7 shkurt 2015}}</ref><ref name="Adriano? Il più forte del mondo"/><ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2005/l/sezioni/sport/calcio/serie_a/14giornata/interascoli/interascoli.html?ref=search|title=Punizione super di Adriano e l'Inter supera l'Ascoli|publisher=La Repubblica|language=it|access-date=7 shkurt 2015}}</ref> Ai ishte një lojtar i fuqishëm në luftën ajërore,<ref name="Adriano? Il più forte del mondo"/><ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/agosto/21/Ibrahimovic_potrebbe_giocare_mezzapunta_ga_10_060821038.shtml|title=brahimovic potrebbe giocare da mezzapunta|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 gusht 2006|access-date=7 shkurt 2015}}</ref> i cili dinte të kombinonte me shokët me ekipit dhe të krijonte asiste.<ref>{{cite web|url=https://www.ultimouomo.com/memorie-di-adriano/|title=Memorie di Adriano|publisher=Ultimo Uomo|language=it|author1=Giacomo Detomaso|date=17 shkurt 2015|access-date=11 qershor 2020}}</ref> Adriano konsiderohej një talent i rrallë në vitet e para të karrierës,<ref name="=25 Most Wasted Talents in World Football History">{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/958975-25-most-wasted-talents-in-world-football-history|title=25 Most Wasted Talents in World Football History|publisher=Bleacher Report|language=en|author1=Allan Jiang|date=28 nëntor 2011|access-date=11 qershor 2020}}</ref><ref name="20 teenage superstars who failed to fulfil their potential">{{cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/adu-lamptey-and-20-teenage-superstars-who-failed-to-fulfil-their-/ft7cqy37a96o18y4m00tun7mm|title=Adu, Lamptey & 20 teenage superstars who failed to fulfil their potential|publisher=Goal.com|language=en|author1=Mark Doyle|date=27 mars 2018|access-date=11 qershor 2020}}</ref><ref name="What ever happened to Adriano?">{{cite web|url=https://www.goal.com/en/news/what-happened-to-adriano-the-next-ronaldo-destroyed-by-drink-and-/9edrtvefcv6117r71b6bnbgxk|title=What ever happened to Adriano? The 'new Ronaldo' destroyed by drink and demons|publisher=Goal.com|language=en|author1=Daniel Edwards|date=10 gusht 2017|access-date=11 qershor 2020}}</ref> duke bërë që ai të krahasohej me [[Ronaldo Nazário|Ronaldo Fenomenin]]; media fillimisht e etiketoi Adrianon si pasuesin e Ronaldos në ekipin kombëtar.<ref name="What ever happened to Adriano?"/><ref name="8 Players Who Have Wasted Their Talents">{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/888113-world-football-8-players-whove-wasted-their-talent|title=World Football: 8 Players Who Have Wasted Their Talents|publisher=Bleacher Report|language=en|author1=Tony Mabert|date=10 tetor 2011|access-date=11 qershor 2020}}</ref> Pavarësisht talentit dhe aftësive, karriera e Adrianos pësoi një rënje drastike pas vdekjes së babait të tij;<ref name="What happened to Adriano?"/><ref name="What ever happened to Adriano?"/><ref name="8 Players Who Have Wasted Their Talents"/> ai u kritikua për angazhimin në fushë, formën fizike dhe sportiv dhe vazhdimësinë. Ai gjithashtu pati vështirësi me depresionin dhe alkoolin, jetën e natës, dëmtimet e shumta si dhe problemet e tjetra personale.<ref name="Vickery">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/legacy/timvickery/2011/03/adriano_struggling_to_find_sui.html|title=Adriano struggling to find suitors after Roma departure|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Tim Vickery|access-date=7 shkurt 2015}} {{Lidhje e vdekur}}</ref><ref name="liberoquotidiano.it"/> Për shkak të këtyre arsyeve si dhe mungesës së vazhdimësisë në vitet në vazhdim, media e konsideroi një lojtar që dështoi t'a arrinte potencialin e tij të plotë. Edhe pse konsiderohej një nga lojtarët më të mirë në botë në kulmin e tij,<ref>{{cite web|url=https://www.fcinternews.it/esclusive/adriano-a-fcin-legato-a-moratti-nel-2004-il-vero-imperatore-e-il-coro-166711|title=Adriano a FcIN: "Legato a Moratti, nel 2004 il vero Imperatore. E il coro..."|publisher=FC Inter News|language=it|author1=Francesco Fontana|date=22 tetor 2014|access-date=11 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.corriere.it/sport/cards/balotelli-adriano-dida-top-11-traditori-calciatori-che-avevano-talento-non-l-hanno-mai-sfruttato-davvero/attaccante-adriano.shtml|title=Balotelli e Adriano nella top 11 degli incompiuti: i calciatori che avevano talento e non l'hanno sfruttato fino in fondo|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Simona Marchetti|date=28 prill 2020|access-date=11 qershor 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gqitalia.it/sport/calcio/2015/03/23/calcio-le-20-promesse-mancate|title=Calcio, le 20 promesse mancate|publisher=GQ Italia|author1=Gabriele Lippi|language=it|date=23 mars 2015|access-date=11 qershor 2020}}</ref> Adriano është tre herë fitues i çmimit [[Bidone d'Oro]] që i jepet lojtarit më të keq të Serie A gjatë një sezoni; ai e fitoi këtë çmim në vitet 2006 dhe 2007 me Interin si dhe në vitin 2010 me Romën.<ref>{{cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/altre-notizie/adriano-vince-il-bidone-d-oro-2010-242718|title=Adriano vince il Bidone d'Oro 2010|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it|author1=Francesco Specchia|date=13 dhjetor 2010|access-date=9 qershor 2020}}</ref> ==Jeta personale== Adriano është i biri i Almir Leite Ribeiros,<ref name="almir">{{cite news|url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2004/agosto/05/Dramma_Adriano_morto_padre_ga_10_040805458.shtml|title=Dramma Adriano: è morto il padre|publisher=La Gazzetta dello Sport|author1=Alessio Da Ronch|author2=Mirko Graziano|language=it|date=5 gusht 2004}}</ref> i cili më 3 gusht 2004 ndërroi jetë për shkak të një infrakti në zemër.<ref name="almir"/> Ndarja nga jeta e tij pati një ndikim të madh në jetën e Adrianos, i cili hyri në depresion,<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2021/05/12/adriano-inter-lettera-the-players-tribune|title=Adriano, l'Inter e la sua storia: "La morte di papà la fine, avevo un buco nell'anima"|publisher=Sky Sport Italia|language=it|date=12 maj 2021}}</ref> duke dështuar të arrinte potencialin e tij të plotë.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/21/da-skoglund-tony-adams-calcio-bottiglia.html|title=Da Skoglund a Tony Adams, calcio e bottiglia|author=Corrado Sannucci|publisher=La Repubblica|language=it|date=21 nëntor 2007|p=62}}</ref><ref name=":0">{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2007/11/21/il-male-di-adriano-alcol-no.html|title=Il male di Adriano: l'alcol ? No, la testa|author=Gianni Piva|publisher=La Repubblica|language=it|date=21 nëntor 2007|p=62}}</ref> Ai ka një vëlla më të vogël, [[Thiago Ribeiro]], i cili gjithashtu është futbollist.<ref>{{cite web|url=https://www.soccerzz.com/player/thiago-ribeiro/867305|title=Thiago Ribeiro|website=Soccerzz|language=en|access-date=9 prill 2024|archive-date=9 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409055657/https://www.soccerzz.com/player/thiago-ribeiro/867305|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ge.globo.com/sp/tem-esporte/futebol/times/assisense/noticia/irmao-de-adriano-imperador-passa-por-exames-e-e-apresentado-no-assisense.ghtml|title=Thiago Ribeiro, irmão de Adriano Imperador, passa por exames e é apresentado no Assisense|website=Ge.globo.com|language=pt|date=19 maj 2021|access-date=9 prill 2024}}</ref> Në vitin 2006, ai u në baba për herë të parë pas ardhjes në jetë të djalit të tij Adriano Carvalho Ribeiro,<ref>{{cite web|url=https://imirante.com/esporte/mundo/2006/06/17/adriano-conhece-o-filho-pela-internet|title=Adriano conhece o filho pela internet|date=17 qershor 2006|access-date=1 prill 2024|website=imirante.com|language=pt|archive-date=1 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240401183240/https://imirante.com/esporte/mundo/2006/06/17/adriano-conhece-o-filho-pela-internet|url-status=dead}}</ref> i cili ndoqi hapat e babait të tij duke u bërë futbollist profesionist. Në vitin 2021, ai u bë pjesë e akademisë së [[Grêmio FBPA|Grêmios]] kurse dy vite më pas debutoi si profesionist me [[Serrano Football Club|Serranon]].<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/brasile-adriano-jr.-sulle-orme-del-papa-super-tripletta-a-15-anni_sto8983191/story.shtml|title=Brasile, Adriano jr. sulle orme del papà: super tripletta a 15 anni|publisher=Eurosport|language=it|date=9 qershor 2022}}</ref> Në nëntor 2014, në gjykatës në Rio de Janeiro e shpalli Adrianon të pafajshëm për akuzat e trafikimit të drogës, të cilat kishin nisur në vitin 2010.<ref>{{cite news|title=Drug charges against Brazilian footballer Adriano rejected|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-29959715|access-date=7 nëntor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=7 nëntor 2014}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/adriano-leite-ribeiro/154/|title=Adriano|publisher=Soccerway|language=en|access-date=17 mars 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/1338--adriano|title=Adriano|publisher=Football Database|language=en|access-date=17 mars 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:100%; text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="3"|[[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] |[[Copa João Havelange|2000]] |[[Campeonato Brasileiro Série A|Série A]] |19||7||colspan="2"|–||8||1||13||3||40||11 |- |[[2001 Campeonato Brasileiro Série A|2001]] |Série A |5||3||4||1||2||0||8||1||19||5 |- !colspan="2"|Gjithsej !24!!10!!4!!1!!10!!1!!21!!4!!59!!16 |- |[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2001–02 Inter Milan season|2001–02]] |[[Serie A]] |8||1||1||0||5{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||14||1 |- |[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (huazim) |[[2001–02 ACF Fiorentina season|2001–02]] |Serie A |15||6||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||15||6 |- |rowspan="3"|[[Parma F.C.|Parma]] |[[2002–03 Parma AC season|2002–03]] |Serie A |28||15||1||0||2{{efn|name=UC|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]}}||2||colspan="2"|–||31||17 |- |[[2003–04 Parma AC season|2003–04]] |Serie A |9||8||2||0||2{{efn|name=UC}}||1||colspan="2"|–||13||9 |- !colspan="2"|Gjithsej !37!!23!!3!!0!!4!!3!!colspan="2"|–!!44!!26 |- |rowspan="7"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2003–04 Inter Milan season|2003–04]] |Serie A |16||9||2||3||colspan="2"|–||colspan="2"|–||18||12 |- |[[2004–05 Inter Milan season|2004–05]] |Serie A |30||16||3||2||9{{efn|name=UCL}}||10||colspan="2"|–||42||28 |- |[[2005–06 Inter Milan season|2005–06]] |Serie A |30||13||5||0||11{{efn|name=UCL}}||6||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||47||19 |- |[[2006–07 Inter Milan season|2006–07]] |Serie A |23||5||3||1||3{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||30||6 |- |[[2007–08 Inter Milan season|2007–08]] |Serie A |4||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||4||1 |- |[[2008–09 Inter Milan season|2008–09]] |Serie A |12||3||3||2||7{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||2||colspan="2"|–||22||7 |- !colspan="2"|Gjithsej !115!!47!!16!!8!!30!!18!!2!!0!!163!!73 |- |[[São Paulo FC|São Paulo]] (huazim) |[[2008 Campeonato Brasileiro Série A|2008]] |Série A |colspan="2"|–||colspan="2"|–||10||6||19||11||29||17 |- |rowspan="3"|Flamengo |[[2009 Campeonato Brasileiro Série A|2009]] |Série A |30||19||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||30||19 |- |[[2010 Campeonato Brasileiro Série A|2010]] |Série A |2||0||colspan="2"|–||7||4||12||11||21||15 |- !colspan="2"|Gjithsej !32!!19!!colspan="2"|–!!7!!4!!12!!11!!51!!34 |- |[[A.S. Roma|Roma]] |[[2010–11 AS Roma season|2010–11]] |Serie A |5||0||1||0||1{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||8||0 |- |rowspan="3"|[[Sport Club Corinthians Paulista|Corinthians]] |[[2011 Campeonato Brasileiro Série A|2011]] |Série A |4||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||4||1 |- |[[2012 Campeonato Brasileiro Série A|2012]] |Série A |colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||3||1||3||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !4!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!3!!1!!7!!2 |- |[[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]] |[[2014 Campeonato Brasileiro Série A|2014]] |Série A |1||0||colspan="2"|–||3||1||colspan="2"|–||4||1 |- |[[Miami United F.C.|Miami United]] |[[2016 NPSL season|2016]] |[[National Premier Soccer League|NPSL]] |1||0||colspan="2"|–||0||0||0||0||1||0 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !242!!107!!25!!9!!70!!33!!58!!27!!405!!176 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="NFT">{{cite web|url=https://www.national-football-teams.com/player/989/Adriano.html|title=Adriano|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|access-date=29 mars 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssfbrasil.com/sel/brazil200001.htm|title=Seleção Brasileira (Brazilian National Team) 2000–2001|publisher=RSSSF|language=en|access-date=13 tetor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssfbrasil.com/sel/brazil200203.htm|title=Seleção Brasileira (Brazilian National Team) 2002–2003|publisher=RSSSF|language=en|access-date=13 tetor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssfbrasil.com/sel/brazil200405.htm|title=Seleção Brasileira (Brazilian National Team) 2004–2005|publisher=RSSSF|language=en|access-date=13 tetor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssfbrasil.com/sel/brazil200607.htm|title=Seleção Brasileira (Brazilian National Team) 2006–2007|publisher=RSSSF|language=en|access-date=13 tetor 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rsssfbrasil.com/sel/brazil200809.htm|title=Seleção Brasileira (Brazilian National Team) 2008–2009|publisher=RSSSF|language=en|access-date=13 tetor 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="9"|[[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazili]] |2000||1||0 |- |2003||6||3 |- |2004||11||9 |- |2005||12||10 |- |2006||6||3 |- |2007||1||0 |- |2008||6||2 |- |2009||4||0 |- |2010||1||0 |- !colspan="2"|Gjithsej!!48!!27 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Rezultatet e Brazilit të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Adriano.''<ref name="NFT"/> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Adriano |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- | align="center"|1 | 11 qershor 2003 || [[Moshood Abiola National Stadium]], [[Abuja]], Nigeri ||style="text-align:center"|3 || {{fb|Nigeria}} || align="center"|2–0 || align="center"|3–0 || Ndeshje miqësore |- | align="center"|2 | 21 qershor 2003 || [[Stade de Gerland]], [[Lyon]], Francë ||style="text-align:center"|5 || {{flagicon|USA}} [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shtetet e Bashkuara]] || align="center"|1–0 || align="center"|1–0 || [[FIFA Kupa e Konfederatave 2003]] |- | align="center"|3 | 23 qershor 2003 || [[Stade Geoffroy-Guichard]], [[Saint-Étienne]], Francë ||style="text-align:center"|6 || {{fb|TUR}} || align="center"|1–0 || align="center"|2–2 || FIFA Kupa e Konfederatave 2003 |- | align="center"|4 | rowspan="3" | 11 korrik 2004 || rowspan="3" | [[Estadio Arequipa]], [[Arequipa]], Peru ||rowspan="3" align=center| 9||rowspan="3" | {{fb|Costa Rica}} || align="center"|1–0 || rowspan="3" style="text-align:center" | 4–1 || rowspan="3" | [[Copa América 2004]] |- | align="center"|5 | align="center"|3–0 |- | align="center"|6 | align="center"|4–0 |- | align="center"|7 | rowspan="2" | 18 korrik 2004 || rowspan="2" | [[Estadio Miguel Grau]], [[Piura]], Peru ||rowspan="2" align=center| 11 || rowspan="2" | {{fb|MEX}} || align="center"|2–0 || rowspan="2" style="text-align:center" | 4–0 || rowspan="2" | Copa América 2004 |- | align="center"|8 | align="center"|3–0 |- | align="center"|9 | 21 korrik 2004 || [[Estadio Nacional]], [[Lima]], Peru ||style="text-align:center"|12|| {{fb|URU}} || align="center"|1–1 || align="center"|1–1 || Copa América 2004 |- | align="center"|10 | 25 korrik 2004 || [[Estadio Nacional]], [[Lima]], Peru ||style="text-align:center"|13|| {{fb|ARG}} || align="center"|2–2 || align="center"|2–2 || Copa América 2004 |- | align="center"|11 | 5 shtator 2004 || [[Estádio do Morumbi]], [[São Paulo]], Brazil ||style="text-align:center"|15|| {{fb|Bolivia}} || align="center"|3–0 || align="center"|3–1 || Kualifikueset e [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2006]] |- | align="center"|12 | 9 tetor 2004 || [[Estadio José Pachencho Romero]], [[Maracaibo]], Venezuelë ||style="text-align:center"|17|| {{fb|Venezuela}} || align="center"|5–0 || align="center"|5–2 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2006 |- | align="center"|13 | 16 qershor 2005 || [[Zentralstadion]], [[Leipzig]], Gjermani ||style="text-align:center"|22 || {{fb|GRE}} || align="center"|1–0 || align="center"|3–0 || [[FIFA Kupa e Konfederatave 2005]] |- | align="center"|14 | rowspan="2" | 25 qershor 2005 || rowspan="2" | [[Frankenstadion]], [[Nuremberg]], Gjermani ||rowspan="2" align=center| 25 || rowspan="2" | {{fb|GER}} || align="center"|1–0 || rowspan="2" style="text-align:center" | 3–2 || rowspan="2" | FIFA Kupa e Konfederatave 2005 |- | align="center"|15 | align="center"|3–2 |- | align="center"|16 | rowspan="2" | 29 qershor 2005 || rowspan="2" | [[Waldstadion]], [[Frankfurt]], Gjermani ||rowspan="2" align=center|26 || rowspan="2" | {{fb|ARG}} || align="center"|1–0 || rowspan="2" style="text-align:center" | 4–1 || rowspan="2" | FIFA Kupa e Konfederatave 2005 |- | align="center"|17 | align="center"|4–0 |- | align="center"|18 | rowspan="3" | 4 shtator 2005 || rowspan="3" | [[Estádio Mané Garrincha]], [[Brasília]], Brazil ||rowspan="3" align=center| 28||rowspan="3" | {{fb|Chile}} || align="center"|3–0 || rowspan="3" style="text-align:center" | 5–0 || rowspan="3" | Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2006 |- | align="center"|19 | align="center"|4–0 |- | align="center"|20 | align="center"|5–0 |- | align="center"|21 | 12 tetor 2005 || [[Mangueirão]], [[Belém]], Brazil ||style="text-align:center"|30|| {{fb|Venezuela}} || align="center"|1–0 || align="center"|3–0 || Kualifikueset e FIFA Kupës së Botës 2006 |- | align="center"|22 | 21 nëntor 2005 || [[Zayed Sports City]], [[Abu Dabi]], Emiratet e Bashkuara Arabe ||style="text-align:center"|31 || {{fb|UAE}} || align="center"|2–0 || align="center"|8–0 || Ndeshje miqësore |- | align="center"|23 | 4 qershor 2006 || [[Stade de Genève]], [[Gjenevë]], Zvicër ||style="text-align:center"|33 || {{fb|New Zealand}} || align="center"|2–0 || align="center"|4–0 || Ndeshje miqësore |- | align="center"|24 | 18 qershor 2006 || [[Allianz Arena]], [[Mynih]], Gjermani ||style="text-align:center"|35 || {{fb|Australia}} || align="center"|1–0 || align="center"|2–0 || [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupa e Botës 2006]] |- | align="center"|25 | 27 qershor 2006 || [[Signal Iduna Park]], [[Dortmund]], Gjermani ||style="text-align:center"|36 || {{fb|GHA}} || align="center"|2–0 || align="center"|3–0 || FIFA Kupa e Botës 2006 |- | align="center"|26 | 10 tetor 2008 || [[Estadio Panamericano San Cristóbal]], [[San Cristóbal]], Venezuelë ||style="text-align:center"|42|| {{fb|Venezuela}} || align="center"|3–0 || align="center"|4–0 || Kualifikueset e [[2010 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2010]] |- | align="center"|27 | 19 nëntor 2008 || [[Bezerrão Stadium]], [[Brasília]], Brazil ||style="text-align:center"|43 || {{fb|POR}} || align="center"|6–2 || align="center"|6–2 || Ndeshje miqësore |} ==Trofe== ===Klube=== ;Flamengo<ref name="Soccerway"/> * [[Campeonato Brasileiro Série A|Série A]]: [[2009 Campeonato Brasileiro Série A|2009]] * [[Campeonato Carioca]]: [[2000 Campeonato Carioca|2000]], [[2001 Campeonato Carioca|2001]] ;Internazionale<ref name="Soccerway"/> * [[Serie A]]: [[2005–06 Serie A|2005–06]], [[2006–07 Serie A|2006–07]] * [[Coppa Italia]]: [[2004–05 Coppa Italia|2004–05]], [[2005–06 Coppa Italia|2005–06]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2005|2005]], [[Supercoppa Italiana 2006|2006]] ;Corinthians<ref name="Soccerway"/> * Série A: [[Campeonato Brasileiro Série A 2011|2011]] ===Kombëtarja=== ;Brazili U17 * [[FIFA Kupa e Botës nën-17]]: [[1999 FIFA U-17 World Championship|1999]] ;Brazili U20 * [[Kampionati Amerikano Jugor i të Rinjëve]]: 2001 ;Brazili<ref name="Soccerway"/> * [[Copa América]]: [[Copa América 2004|2004]] * [[FIFA Kupa e Konfederatave]]: [[FIFA Kupa e Konfederatave 2005|2005]] ===Personale=== *Golashënuesi më i mirë i Kampionatit Amerikano Jugor nën-20: 2001<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tabless/sa-u21.html|title=South American Youth Championships – Topscorers|publisher=RSSSF|language=en|access-date=7 prill 2024}}</ref> *Këpuca e Argjendë në FIFA Kupën e Botës për të rinjë: 2001<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/u20worldcup/archive/argentina2001/awards/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716163453/http://www.fifa.com/u20worldcup/archive/argentina2001/awards/index.html|url-status=dead|archive-date=16 korrik 2015|title=FIFA World Youth Championship Argentina 2001 – Awards|publisher=FIFA|language=en|access-date=21 nëntor 2015}}</ref> *[[Topi i Artë]]: 2004 (vendi i 6të), 2005 (vendi i 7të) *[[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]]: 2004 (vendi i 6të), 2005 (vendi i 5të) *Pirata d'Oro (Lojtari i Vitit i Interit): 2004<ref>{{cite web|url=http://inter.it/aas/news/reader?L=en&N=24665&stringa=%22player%20of%20the%20year%22|title=FC Internazionale Milano|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=17 nëntor 2006|access-date=17 tetor 2017|archive-date=19 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120819174527/http://www.inter.it/aas/news/reader?L=en&N=24665&stringa=%22player%20of%20the%20year%22|url-status=dead}}</ref> *Topi i Artë i Copa Américas: 2004<ref name="Copa América 2004"/> *Këpuca e Artë e Copa Américas: 2004<ref name="Copa América 2004"/> *Ekipi i Turnamentit i Copa Américas: 2004<ref name="Copa América 2004"/> *Këpuca e Artë e FIFA Kupës së Konfederatave: 2005<ref name="Confederations Cup 2005">{{cite web|url=https://www.fifa.com/confederationscup/archive/germany2005/awards/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930071224/http://www.fifa.com/confederationscup/archive/germany2005/awards/index.html|url-status=dead|archive-date=30 shtator 2015|title=FIFA Confederations Cup Germany 2005 – Awards|access-date=18 tetor 2015|publisher=FIFA|language=en}}</ref> *[[Golashënuesi më i mirë në botë i IFFHS]]: 2005<ref>{{cite web|url=http://www.iffhs.de/former-results/|title=FORMER RESULTS|access-date=20 janar 2015|publisher=IFFHS|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615214702/https://iffhs.de/former-results/|archive-date=15 qershor 2018|url-status=dead}}</ref> *Ekipi i Vitit i [[Campeonato Brasileiro Série A]]: 2009<ref>{{cite web|title=Hexacampeão, Flamengo recebe troféu de campeão nacional|url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Futebol/Brasileirao/Serie_A/0,,MUL1406831-9827,00-CRAQUE+BRASILEIRAO+FLAMENGO+RECEBE+TROFEU+DE+CAMPEAO+NACIONAL.html|access-date=9 dhjetor 2009|date=8 dhjetor 2009|publisher=Globo Esporte|language=pt}}</ref> *Golashënuesi më i mirë i Campeonato Brasileiro Série A: 2009 * [[Bola de Ouro]]: 2009 * [[Bola de Prata (Brazil)|Bola de Prata]]: 2009 == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[http://www.footballdatabase.com/site/players/index.php?dumpPlayer=1053 Adriano] te Football Database *[https://www.transfermarkt.us/adriano/profil/spieler/5876 Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240914163846/https://www.transfermarkt.us/adriano/profil/spieler/5876 |date=14 shtator 2024 }} te Transfermarkt.de {{Pirata d'Oro}} {{DEFAULTSORT:Ribeiro, Adriano Leite}} [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë brazilianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren braziliane]] [[Kategoria:Futbollistë në Clube de Regatas do Flamengo]] [[Kategoria:Futbollistë në ACF Fiorentina]] [[Kategoria:Futbollistë në Parma F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në São Paulo FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Sport Club Corinthians Paulista]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2006]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Konfederatave]] fp5paly4eoj4p1rqc7wkab0p19gzngc Diskutim:Fjala 1 72809 3062246 2976957 2026-11-03T19:55:30Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3062246 wikitext text/x-wiki Përkufizim (hyrje) hallakam, as Hipi Zhdripi skish mujt mi bo ma hallakam. ''Fjala është diçka e folur me gojë dhe e shqiptuar nëpërmjet një tingulli apo grup tingujsh (në shkrim apo shtyp) që shënojnë dhe tregojnë kuptim, përshkrim, shprehje, vend, kohë, lajm apo mendim.'' ''Në gjuhësi, fjala është njësia kryesore e fjalisë.''--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 8 Mars 2009 05:14 (CET) == Fjala == Artikulli nuk mund të mbesë si është. Artikulli [[Fjala]] ose duhet të jetë për fjalën si pjesë e ligjëratës ose si fletë kthjelluese. --[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 8 Mars 2009 05:24 (CET) == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Word|5 tetor 2026|1378709075}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 20:55 (CET) jt4y03vj0m2t0810maj7ev1j7ya9e6w All your base are belongs to us 0 75249 3062267 2943507 2026-11-03T21:11:57Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062267 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} "All your base are belong to us" ("Të gjitha janë baza e juaj na përkasin") është një [[thyer Anglisht]] fraza që ishte në qendër të një [[Internet dukuri]], ose [[meme]], në vitin 2001 dhe 2002, me përhapjen e një [[Flash animacion]] që përshkruhen parullën. Teksti është marrë nga hapja [[shkurtuar skenën]] i [[Sega Mega Drive]] versionin evropian e lojë video [[Zero Wing]],<ref name="BBC">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A19147205|title=All Your Base Are Belong To Us|accessdate=2008-02-04|author=[http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/U566116 Alex Tufty Ashman]|language=en|date=2007-02-13|publisher=[[h2g2]]}}</ref> një [[lojë video]] Japonisë nga [[Toaplan]] e cila u nxituan në prodhimin dhe si rezultat u dobët të përkthyera në anglisht. Ishte popullarizuar nga forumi i mesazhe [[Something Awful]].<ref>{{cite news|url=http://www.wired.com/gaming/virtualworlds/magazine/16-02/mf_goons?currentPage=2|title=Mutilated Furries, Flying Phalluses: Put the Blame on Griefers, the Sociopaths of the Virtual World|author=Julian Dibbell|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|language=en|page=2|date=2008-01-18|accessdate=2008-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512002208/http://www.wired.com/gaming/virtualworlds/magazine/16-02/mf_goons?currentPage=2|archive-date=12 maj 2009|url-status=dead}}</ref> == Transkript dhe përkthime == :In A.D. 2101 :War was beginning. :Captain : What happen ? :Mechanic : Somebody set up us the bomb. :Operator : We get signal. :Captain : What ! :Operator : Main screen turn on. :Captain : It's you !! :CATS : How are you gentlemen !! :CATS : All your base are belong to us. :CATS : You are on the way to destruction. :Captain : What you say !! :CATS : You have no chance to survive make your time. :CATS : Ha ha ha ha.... :Operator : Captain !! * :Captain : Take off every 'ZIG'!! :Captain : You know what you doing. :Captain : Move 'ZIG'. :Captain : For great justice. === të përkthyera në shqip === :Në A.D. 2101 :Lufta ishte fillimi. :Kapiten : Çfarë ndodh? :Mekanik : Dikush ngritur na bombë. :Operatori : Ne merrni sinjal. :Kapiten : Çfarë! :Operatori : Main kthejnë në ekran. :Kapiten : It's you!! :Cats : Si jeni zotėrinj!! :Cats : All your base janë përkasin ne. :Cats : Ju jeni në udhën e shkatërrimit. :Kapiten : Çfarë ju thonë!! :Cats : Ju nuk keni mundësi të mbijetojnë bërë kohën tuaj. :Cats : Ha ha ha ha .... :Operatori : Captain!! * :Kapiten : Merrni çdo off 'Zig'!! :Kapiten : Ti e di atë që e keni bërë. :Kapiten : Move 'Zig'. :Kapiten : Për të madh të drejtësisë. === burim i parë === Duket nga e tekstit origjinal Cats që mund të jetë emri i një organizate, jo vetëm të veçantë cyborg horr shfaqeshin në ekran.<ref name="BBC" /> 西暦2101年 戦いは始まった。 艦長:一体どうしたと言んだ [sic]! 機関士:何者かによって、爆発物が仕掛けられたようです。 通信士:艦長!通信が入りました! 艦長:なにっ! 通信士:メインスクリーンにビジョンが来ます。 艦長:おっお前は!! CATS:おいそがしそうだね、諸君。 CATS:連邦政府軍のご協力により、君達の基地は、全てCATSがいただいた。 CATS:君達の艦も、そろそろ終わりだろう。 艦長:ばっばかなっ・・・! CATS:君達のご協力には感謝する。 CATS:せいぜい残り少ない命を、大切にしたまえ・・・・。 CATS:ハッハッハッハッハッ・・・ 通信士:艦長・・・。 艦長:ZIG全機に発進命令!! 艦長:もう彼らに託すしかない・・。 艦長:我々の未来に希望を・・・ 艦長:たのむぞ。ZIG!! == Shih edhe == * [[Lista e fenomeneve Internet]] * [[Internet meme]] s * [[Engrish]] == Referime == {{reflist}} {{commonscat|All your base are belong to us}} {{wikiquote|Zero Wing}} internet shaka [[Kategoria:Internet]] [[Kategoria:Graffiti dhe paautorizuar signage]] [[Kategoria:Flash karikaturat]] [[Kategoria:Video lojë memes]] [[Kategoria:Shakatar gjuhën]] t4dggnxn1fglxcjjg2hi3816gzvsb69 Diskutim:All your base are belongs to us 1 75258 3062268 567500 2026-11-03T21:11:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062268 wikitext text/x-wiki Shqiptare nuk është gjuha ime amtare kështu arsyeton ironi e keqe e ciklit të lartë. Unë në fakt kaluan një sasi relativisht e madhe e punës në të, kështu do të ishte një përmirësim miliard herë më e preferueshme se fshini. Në qoftë se kjo është thjesht fshihet, atëherë unë nuk do të ndihmojë në këtë anë të Wikipedia kurrë përsëri.--[[Përdoruesi:Gondana|Gondana]] 7 Maj 2009 11:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[All your base are belongs to us]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062267 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090512002208/http://www.wired.com/gaming/virtualworlds/magazine/16-02/mf_goons?currentPage=2 për lidhjen http://www.wired.com/gaming/virtualworlds/magazine/16-02/mf_goons?currentPage=2. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 22:11 (CET) 52eu44gc3m8bdbar327lskwdeqmhj7x X (rrjet social) 0 78710 3062187 2943734 2026-11-03T14:28:21Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062187 wikitext text/x-wiki {{Infobox website |name=X |logo=[[File:X logo 2023.svg|frameless|upright=0.45|class=skin-invert]] |logo_size= |logo_caption= |screenshot= |caption= |website_type= |native_clients={{hlist|[[Android (sistemi operativ)|Android]]|[[iOS]]|[[iPadOS]]|[[macOS]]}} |language=Shumëgjuhësh |foundation={{Start date and age|2006|03|21|df=yes}}, në [[San Francisko]], [[Kaliforni]] <!--(si Twitter)--> <!--X--> |area_served=Ndërkombëtarisht, përveç në [[Censura e Twitter-it|shtetet e bllokuara]] |founder= |chairman=[[Elon Musk]] |owner={{Unbulleted list|Odeo (2006)|Obvious Corporation (2006–2007)|Twitter, Inc. (2007–2023)|X Corp. (2023–vijon)}} |CEO=[[Linda Yaccarino]] |url={{URL|x.com}} |registration=I domosdoshëm |num_users={{increase}} 541&nbsp;million [[përdoruesit aktivë mujorë|PAM]] (korrik 2023)<ref>{{Cite web|last=Musk|first=Elon|date=2023-07-28|title=𝕏 monthly users reach new high in 2023|url=https://twitter.com/elonmusk/status/1684978651857596429?s=46|archive-url=https://web.archive.org/web/20230728193657/https://twitter.com/elonmusk/status/1684978651857596429?s=46|archive-date=2023-07-28|access-date=28 korrik 2023|website=Twitter|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Elon Musk says X monthly users on a 'new high', rebranding comes to iPhones|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/gadgets-news/elon-musk-says-x-monthly-users-on-a-new-high-rebranding-comes-to-iphones/articleshow/102228417.cms|access-date=2023-08-06|issn=0971-8257|language=en}}</ref> |current_status=Aktive |footnotes=<ref>{{cite web|last=Main|first=Nikki|title=Elon's Ego Can Rest Easy Knowing He Now Has the Most Followers on Twitter|url=https://gizmodo.com/elon-musk-twitter-guinness-book-of-world-records-1850282449|website=Gizmodo|date=30 mars 2023|language=en}}</ref><ref name="10K">{{cite web|url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1418091/000141809122000029/twtr-20211231.htm|title=US SEC: FY2021 Form 10-K Twitter, Inc.|publisher=U.S. Securities and Exchange Commission|access-date=27 mars 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://about.twitter.com/en_us/company.html|title=Twitter – Company|website=about.twitter.com|access-date=30 korrik 2019|archive-date=4 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104185131/https://about.twitter.com/en_us/company.html|url-status=dead|language=en}}</ref><ref name="infoq-jvm">{{cite web|first=Charles|last=Humble|title=Twitter Shifting More Code to JVM, Citing Performance and Encapsulation As Primary Drivers|date=4 korrik 2011|work=InfoQ|access-date=15 janar 2013|url=http://www.infoq.com/articles/twitter-java-use|language=en}}</ref><ref name="mDAU">{{cite web|url=https://www.reuters.com/technology/exclusive-where-did-tweeters-go-twitter-is-losing-its-most-active-users-internal-2022-10-25/|title=Exclusive: Twitter is losing its most active users, internal documents show|date=26 tetor 2022|last=Dang|first=Sheila|work=[[Reuters]]|language=en}}</ref><ref name="yaccarino-ceo">{{cite news|last=Frier|first=Sarah|date=5 qershor 2023|title=Twitter's New CEO Linda Yaccarino Has First Day in the Role|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-06/twitter-s-new-ceo-yaccarino-has-first-day-in-the-role?srnd=premium-europe|publisher=Bloomberg News|language=en}}</ref> |programming language={{hlist|[[Java (gjuhë programimi)|Java]]|[[Ruby (gjuhë programimi)|Ruby]]|[[Scala (gjuhë programimi)|Scala]]|[[JavaScript]]|[[Python (programming language)|Python]]}} |logocaption=Logoja në përdorim prej korrik 2023 |date_of_launch={{Start date and age|2006|07|15|df=yes}} |type=Shërbim i rrjetit social |autori={{Unbulleted list|class=nowrap|Jack Dorsey|Noah Glass|Biz Stone|Evan Williams}} |company_type=}} '''X''', më parë njohur si '''Twitter''', (në logon e tij, dhe nganjëherë në tekst, "X" shkruhet si simboli matematikor, "𝕏").<ref name=":16">{{Cite news|last=Ashworth|first=Louis|date=24 korrik 2023|title=The logo of X, formerly Twitter, wasn't actually stolen|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/da262b2a-f39a-466b-9b2f-2f8fa84f0117|url-status=live|access-date=25 korrik 2023|archive-url=https://archive.today/20230725140437/https://www.ft.com/content/da262b2a-f39a-466b-9b2f-2f8fa84f0117?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=|archive-date=25 korrik 2023|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Binder|first1=Matt|date=24 korrik 2023|title=Twitter's rebrand to X has its website looking like a mess|url=https://sea.mashable.com/tech/25412/twitters-rebrand-to-x-has-its-website-looking-like-a-mess|access-date=27 korrik 2023|website=Mashable SEA|language=en-sg}}</ref> është një shërbim i [[Rrjeti social|rrjetit social]] në internet i operuar nga kompania amerikane [[X Corp.]], pasardhësi i [[Twitter, Inc.]] Në X, përdoruesit mund të postojnë tekste, foto dhe video.<ref name="slate-10apr2023">{{cite magazine|last1=Pahwa|first1=Nitish|last2=Stern|first2=Mark Joseph|title=Twitter Isn't a Company Anymore|url=https://slate.com/technology/2023/04/twitter-inc-x-corp-elon-musk-x-nevada.html|access-date=10 prill 2023|magazine=Slate|date=10 prill 2023|language=en}}</ref> Përdoruesit e regjistruar mund të postojnë, pëlqejnë, ripostojnë, komentojnë dhe të citojnë postimet, si dhe t'i dërgojnë mesazhe direkte përdoruesve tjerë të regjistruar. Përdoruesit mund t'i qasen X-it përmes shfletuesve apo sipërfaqeve mobile, ose në mënyrë programatike përmes ndërfaqes së programimit të aplikacioneve ([[API]]-ve). X u krijua nga [[Jack Dorsey]], [[Noah Glass]], [[Biz Stone]], dhe [[Evan Williams]] në mars 2006 me emrin Twitter dhe u lancua në korrik të atij viti. Ish-kompania e saj prind, Twitter, Inc., i pati selitë në [[San Francisko]], [[Kalifornia|Kaliforni]] dhe pati më shumë se 25 zyre anë e mbanë botës.<ref>{{cite web|title=Company: "About Twitter"|url=https://about.twitter.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403002854/https://about.twitter.com/company|archive-date=3 prill 2016|access-date=24 prill 2014|language=en}}</ref> Deri në 2012, më shumë se 100 milionë përdorues prodhonin 340 milionë cicërima çdo ditë,<ref name=":14">{{cite web|date=21 mars 2012|title=Twitter turns six|url=https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six|publisher=Twitter|language=en|access-date=9 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206120727/https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six|archive-date=6 shkurt 2017|url-status=dead}}</ref> dhe shërbimi merrej me mesatarisht 1.6 miliardë kërkime çdo ditë.<ref>{{cite web|date=31 maj 2011|title=The Engineering Behind Twitter's New Search Experience|url=https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325080255/https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience|archive-date=25 mars 2014|access-date=7 qershor 2014|work=Twitter Engineering Blog|publisher=Twitter|language=en}}</ref> Në 2013, ishte një ndër dhjetë webfaqet më të vizituara në internet dhe është përshkruar si "[[SMS]]-ja e internetit".<ref>{{cite news|last=D'Monte|first=Leslie|date=29 prill 2009|title=Swine flu's tweet tweet causes online flutter|work=[[Business Standard]]|url=http://www.business-standard.com/india/news/swine-flu%5Cs-tweet-tweet-causes-online-flutter/356604/|access-date=4 shkurt 2011|quote=Also known as the 'SMS of the internet', Twitter is a free social networking service|language=en}}</ref> Kah fillimi i vitit 2019, Twitter pati më se 330 milionë përdoruesë mujorë aktiv, Në praktikë, shumica dërrmuese e cicërimave prodhohen prej një përqindje e vogël e përdoruesve.<ref>{{cite web|last=Carlson|first=Nicholas|date=2 qershor 2009|title=Stunning New Numbers on Who Uses Twitter|url=https://www.cbsnews.com/news/stunning-new-numbers-on-who-uses-twitter/|work=Business Insider|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last1=Wojcik|first1=Stefan|last2=Hughes|first2=Adam|date=24 prill 2019|title=Sizing Up Twitter Users|url=https://www.pewresearch.org/internet/2019/04/24/sizing-up-twitter-users/|access-date=25 prill 2019|work=Pew Research Center|language=en}}</ref> Në 2020, sipas një matjeje u vlerësua që afro 48 milionë llogari (15% e krejt llogarive) ishin të rreme.<ref name="Rodriguez">{{cite journal|last1=Rodrıguez-Ruiz|first1=Jorge|last2=Mata-Sanchez|first2=Javier Israel|last3=Monroy|first3=Raul|last4=Loyola-Gonzalez|first4=Octavio|last5=Ĺopez-Cuevas|first5=Armando|date=prill 2020|title=A one-class classification approach for bot detection on Twitter|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167404820300031|journal=Computers & Security|volume=91|page=101715|doi=10.1016/j.cose.2020.101715|access-date=17 qershor 2022|s2cid=21268949|language=en5}}</ref> Më 27 tetor 2022, miliarderi [[Elon Musk]] bleu platformën Twitter për 44 miliardë dollarë amerikanë, duke marrë kontrollin e saj të plotë.<ref>{{Cite news|last1=Isaac|first1=Mike|last2=Hirsch|first2=Lauren|date=25 prill 2022|title=Musk's deal for Twitter is worth about $44 billion.|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter/musks-deal-for-twitter-is-worth-about-44-billion?smid=url-copy|access-date=26 prill 2022|issn=0362-4331|language=en}}</ref> Që prej blerjes, platforma u qortua për mundësimin e përmbajtjes me [[Gjuha e urrejtjes|gjuhë të urrejtjes]].<ref>{{Cite web|last=Sato|first=Mia|date=2 dhjetor 2022|title=Hate speech is soaring on Twitter under Elon Musk, report finds|url=https://www.theverge.com/2022/12/2/23489808/elon-musk-twitter-hate-speech-increase-content-moderation|access-date=13 prill 2023|website=The Verge|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=New Data Suggests that Hate Speech is on the Rise on Twitter 2.0|url=https://www.socialmediatoday.com/news/New-Report-Suggests-Hate-Speech-Rising-on-Twitter/645482/|access-date=13 prill 2023|website=Social Media Today|language=en-US}}</ref> [[Linda Yaccarino]] e pasoi Musk-un si shef ekzekutiv më 5 qershor 2023.<ref name=":13">{{Cite news|last=Miller|first=Monica|date=21 dhjetor 2022|title=Elon Musk to quit as Twitter CEO when replacement found|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/business-64037261|access-date=21 dhjetor 2022}}</ref> Më 23 korrik 2023, Musk njoftoi që Twitter do të ribrendohej si "X" dhe që logoja e zogut të Twitter-it do të nxirrej jashtë me kalimin e kohës.<ref>{{Cite web|title=Elon Musk reveals rebranding of Twitter as X - and what he wants us to now call a tweet|url=https://news.sky.com/story/elon-musk-reveals-rebranding-of-twitter-as-x-and-what-he-wants-us-to-now-call-a-tweet-12926425|access-date=25 korrik 2023|website=Sky News|language=en}}</ref> == Historiku == ===2006-2007: Krijimi dhe reagimi fillor=== [[File:Twttr_sketch-Dorsey-2006.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Twttr_sketch-Dorsey-2006.jpg|majtas|parapamje|Një skicë, {{circa}} 2006, nga [[:en:Jack_Dorsey|Jack Dorsey]], duke e pikturuar një rrjet social me bazë në [[SMS]]]] Origjina e Twitter qëndrojn në një "seancë ditore", mbajtur nga anëtarët e bordit të kompanisë Odeo. Jack Dorsey, atëherë një student universitar në Universitetin e Nju Jorkut, prezantoi idenë e një individi nëpërmjet një shërbimi SMS për të komunikuar me një vendim të një grupi të vogël. Vendimi ishte gjithashtu pjesërisht për shkak të faktit se Twitteri ishte tashmë në përdorim, dhe ajo ishte gjashtë muaj pas fillimit të twitterit dhe ndryshoi emrin e shërbimit të Twitter. Zhvilluesit fillimisht konsiderohet "10958" si një kod të shkurtër, por më vonë e ndryshoi atë në "40404". Puna në këtë projekt ka filluar më 21 mars 2006, kur Dorsey publikoi mesazhin e parë në Twitter "lehtësinë e përdorimit dhe e paharrueshme.": Pacific Standard Time (PST). Si kryeshef ekzekutiv, Dorsey pa fillimin përmes dy raundeve të financimit të kapitalit nga ana e kapitalistëve që kanë mbështetur kompaninë. Më 16 tetor 2008, Williams mori përsipër rolin e CEO, dhe Dorsey u bë kryetar i bordit. Më 4 tetor 2010, Williams njoftoi se ai ishte duke dhënë dorëheqjen si CEO. Dick Costolo, ish shefi i Twitter operativ, u bë CEO. Më 4 tetor 2010, Williams bëri një njoftim duke thënë se ai do të qëndrojë me kompaninë dhe do të përqendrohet plotësisht në strategjinë e produktit. == Referime == <references /> {{cung}} [[Kategoria:Internet:Programe]] ljhve37mytio5qm87uphcmi2x5uqrno Milan Shuflaj 0 80819 3062432 3056554 2026-11-04T08:13:34Z ~2026-58723-19 195384 Ahtova emrin e perkthyesit Ali Rexha (1968) 3062432 wikitext text/x-wiki {{Leter Tabela Fillim}} {{Letër portreti|boja="#E0E0E0"| Milan Shuflaj }} {{Leter figura|Milan Šufflay.jpg}} {{Leter emri| Milan }} {{Leter mbiemri| Šufflay }} {{Leter ditëlindje|9 nëntor 1879}} {{Leter vendlindje|Lepoglavë }} {{Leter ditëvdekje|19 shkurt 1931}} {{Leter vendvdekje|Zagreb}} {{Leter kombësia|dalmate }} {{Leter shtetësie|kroate }} {{Leter profesioni|albanolog}} <!-- {{Leter shënim|*}} --> <!-- {{Leter mirnjohje|}} --> {{Leter Tabela Fund}} '''Milan von Šufflay '''([[gjuha shqipe|shq.]] ''Milan Shuflaj''; [[Lepoglava|Lepoglavë]], [[9 nëntor]] [[1879]] - [[Zagreb]], [[19 shkurt]] [[1931]]) ka qenë politikan, historian dhe [[Nacionalizmi|nacionalist]] kroat. Qe ndër themeluesit e [[Albanologjia|Albanologjisë]] si dhe autor i të parit roman fantashkencor të letërsisë kroate.<ref>{{cite journal|last=Nemec|first=Krešimir|year=1998|title=Prvi hrvatski science-fiction|url=https://hrcak.srce.hr/214741|format=PDF|journal=Croatica|language=hr|volume=27|issue=45–46|pages=337–346|access-date=22 nëntor 2020}}</ref> Ashtu edhe vepra tjetër letrare që shkroi, ''Kostandin Balsha'' është ndër romanet e para historike me tematikë shqiptare. Si nacionalist kroat u përndoq nga Mbretëria Jugosllave, dhe vrasja e tij shkaktoi jehonë ndërkombëtare. == Biografia == U lind në vitin 1879 në gjirin e një familjeje të fisnikërisë së ulët,<ref name=":Horvat">{{cite book|last=Horvat|first=Josip|title=Hrvatski panoptikum|url=https://books.google.com/books?id=0N4BAAAAMAAJ|year=1965|publisher=Stvarnost|pages=173–174|language=hr}}</ref> në Lepoglavë të Mbretërisë së Kroaci-Slavonisë, i biri i Augustin Šufflay (1847–190?), mësues, dhe Franciska Welle von Vorstern (1847–1910), një shvabe nga Osijeku.<ref name=":Horvat" /> Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ndërsa gjimnazin klasik në [[Zagreb]], ku laureohet si nxënësi më i mirë i gjeneratës së tij. Studion shkencat shoqërore në Universitetin e Zagrebit. Doktoron në vitin 1901. Menjëherë pas doktoratës, Shuflaj i futet punës për sistematizimin, mbledhjen dhe përshkrimin e dokumenteve mesjetare nga arkivat e qyteteve bregdetare dalmatinase për “Codex Diplomaticus”. Këtu ishin kontaktet e para të studiuesit të ri me lëndën e vëllimshme dhe të pahulumtuar fare, që i takonte Shqipërisë. Në vitin 1902, Shuflaj mbron me sukses provimin për profesor në shkencat ndihmëse të historisë, në Universitetin e Zagrebit. Në vitet 1902-1903 specializohet në Vjenë, në “Österreichische Institut für Geschichtsforschung”, në fushat e paleografisë latine, diplomacisë, kronologjisë dhe notariatin, te profesorët O. Redlicha dhe A. Dopscha. Në këtë vit, regjistron te Jireçeku “Studimet albanologjike në Kolegjin e Vjenës”, të cilat nuk ka arritur t’i përfundojë. Në vitet 1904-1908, dr. Shuflaj punon si asistent në bibliotekën kombëtare “Szeczeny” të [[Budapesti]]t. Këtu thellon njohuritë në fushën e ballkanologjisë dhe sidomos albanologjisë. Vendos kontakte të shumta me intelektualë dhe shkencëtarë me famë botërore, kontakte këto që do t’i shfrytëzojë më vonë, gjatë gjithë punës së tij shkencore. Në Budapest, Shuflaj botoi në revista dhe gazeta të ndryshme një numër të madh punimesh shkencore me vlera të jashtëzakonshme. Në revistën “Szazdok” boton dy punime për mesjetën kroate, ku me argumente shkencore tregon se dokumentet e Rabit të shekullit XI dhe XII, për Mbretin kroat Zvonimir, ishin falsifikat. Kjo gjë më vonë do t’i kushtojë shumë, sepse do të shpallet tradhtar i popullit kroat, dhe studentët e tij do t’ia bojkotojnë leksionet! Në vitin 1908 emërohet profesor i rregullt për shkencat ndihmëse të historisë në Universitetin e Zagrebit. Së bashku me Talocin dhe Jireçekun, në vitin 1913 dhe 1918, boton në dy vëllime kryeveprën “Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia”. Në vitin 1918, me kërkesën e tij pensionohet, e pastaj boton pjesën e tretë të Historisë së Shqipërisë, të cilën kishte planifikuar ta shkruante në tetë vëllime, me titull: “Die kirchenzustände im vortürkischen Albanien. Die ortodoxe Durchbruchszone im katolischen Damme”, për të vazhduar, pastaj në vitin 1920 me romanin me temë nga mesjeta shqiptare, “Konstantin Balsha”, të firmosur me pseudonimin Alba Limi. Në dhjetor të vitit 1920, burgoset. Dënohet me tre vjet e gjysmë burg, të cilat i bën në Mitrovicën e Sremit. Në vitin 1925 boton studimin: “Srbi i Arbanasi, njihova simbioza u srednjem vijeku”. Në vitin 1928 botoi librin me ese: “Hrvatska u svijetlu svjetske historije i politike”. Po këtë vit emërohet profesor i rregullt në Universitetin e Budapestit. Për shkak se nuk kishte pasaportë, detyrohet ta refuzojë këtë emërim. Në vitin 1929, Akademia Vjeneze e Shkencave i propozon dr. Shuflajt që të vazhdonte vjeljen e lëndës arkivore për vazhdimin e botimit të ”Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia”, vëllimet III-V. Këtë iniciativë e përkrahu edhe qeveria e Mbretërisë Shqiptare, e cila shprehu gatishmërinë e saj që të hiqte shpenzimet për një ndërmarrje të tillë kaq serioze dhe të vlefshme. Dr. Milan Shuflaj ftohet të vizitojë Shqipërinë. [[File:Milan Šufflay 2013 stamp of Albania.jpg|thumb|left]] Pas shumë peripecish rreth pajisjes me pasaportë, ai arrin në Shqipëri më 12 janar të vitit 1931. Vritet nga dora e kriminelëve më [[18 shkurt]] të vitit [[1931]], një ditë pas kthimit nga [[Shqipëria]], duke lënë pas shumë studime të papërfunduara në dorëshkrim, një pjesë e mirë e të cilave ruhet në Arkivin Shtetëror të Kroacisë në Zagreb. Për vrasjen e dr. Shuflajt kanë reaguar shumica e intelektualëve të kohës, në mesin e të cilëve edhe shkencëtari i njohur [[Albert Einstein|Ainshtain]].<ref>{{Cite web |url=http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=2188&Itemid=196 |title=Jeste li čuli za prof. dr. Milana Šufflaya? |access-date=2 gusht 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108074211/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=2188&Itemid=196 |archive-date=8 janar 2020 |url-status=dead}}</ref> == Vepra == * ''Hrvatska i zadnja pregnuća istočne imperije pod žezlom triju Komnena '' (1901) * ''Die Dalmatinische Privaturkunde'' (1904) * ''Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia'' (së bashku me Jireçekun dhe Thalloczy, Vjenë, 1913. dhe 1918. përmbledhja e dytë) * ''Kostadin Balšić (1392-1401): historijski roman u 3 dijela'' - roman historik (1920) * ''Städte und Burgen Albaniens, hauptsächlich während des Mittelalters'', 1924; përkthyer më 2009 në shqipe nga [[Luan Malltezi]]. * ''Srbi i Arbanasi,'' 1925; përkthyer [[Karl Gurakuqi]] dhe Zef Fekeqi (1926), si dhe nga Ali Rexha (1968), Hasan Çipuri (2004) dhe Arben Ndreca (2022); * ''Na Pacifiku god. 2255.: metagenetički roman u četiri knjige'' - roman fantashkencor (shtypur pë herë të parë 1998) * ''Hrvatska u svijetlu svjetske historije i politike: dvanaest eseja'' (1928, ribotim 1999) * ''Hrvati u sredovječnom svjetskom viru'' (1931) * ''Izabrani eseji, prikazi i članci'' (1999) * ''Izabrani eseji, rasprave, prikazi, članci i korespondencija'' (1999) * ''Izabrani politički spisi'' (në edicionin Stoljeća hrvatske književnosti, 2000) == Referime == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Sufflay, Milan}} [[Kategoria:Albanologë kroatë]] [[Kategoria:Lindje 1879]] [[Kategoria:Vdekje 1931]] [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Zagrebit]] 0mpyiw1z1tn4m1sdhz405dzbzzuiqc3 3062433 3062432 2026-11-04T08:15:07Z ~2026-58723-19 195384 Hoqa presjen e panevojshme 3062433 wikitext text/x-wiki {{Leter Tabela Fillim}} {{Letër portreti|boja="#E0E0E0"| Milan Shuflaj }} {{Leter figura|Milan Šufflay.jpg}} {{Leter emri| Milan }} {{Leter mbiemri| Šufflay }} {{Leter ditëlindje|9 nëntor 1879}} {{Leter vendlindje|Lepoglavë }} {{Leter ditëvdekje|19 shkurt 1931}} {{Leter vendvdekje|Zagreb}} {{Leter kombësia|dalmate }} {{Leter shtetësie|kroate }} {{Leter profesioni|albanolog}} <!-- {{Leter shënim|*}} --> <!-- {{Leter mirnjohje|}} --> {{Leter Tabela Fund}} '''Milan von Šufflay '''([[gjuha shqipe|shq.]] ''Milan Shuflaj''; [[Lepoglava|Lepoglavë]], [[9 nëntor]] [[1879]] - [[Zagreb]], [[19 shkurt]] [[1931]]) ka qenë politikan, historian dhe [[Nacionalizmi|nacionalist]] kroat. Qe ndër themeluesit e [[Albanologjia|Albanologjisë]] si dhe autor i të parit roman fantashkencor të letërsisë kroate.<ref>{{cite journal|last=Nemec|first=Krešimir|year=1998|title=Prvi hrvatski science-fiction|url=https://hrcak.srce.hr/214741|format=PDF|journal=Croatica|language=hr|volume=27|issue=45–46|pages=337–346|access-date=22 nëntor 2020}}</ref> Ashtu edhe vepra tjetër letrare që shkroi, ''Kostandin Balsha'' është ndër romanet e para historike me tematikë shqiptare. Si nacionalist kroat u përndoq nga Mbretëria Jugosllave, dhe vrasja e tij shkaktoi jehonë ndërkombëtare. == Biografia == U lind në vitin 1879 në gjirin e një familjeje të fisnikërisë së ulët,<ref name=":Horvat">{{cite book|last=Horvat|first=Josip|title=Hrvatski panoptikum|url=https://books.google.com/books?id=0N4BAAAAMAAJ|year=1965|publisher=Stvarnost|pages=173–174|language=hr}}</ref> në Lepoglavë të Mbretërisë së Kroaci-Slavonisë, i biri i Augustin Šufflay (1847–190?), mësues, dhe Franciska Welle von Vorstern (1847–1910), një shvabe nga Osijeku.<ref name=":Horvat" /> Shkollën fillore e kreu në vendlindje, ndërsa gjimnazin klasik në [[Zagreb]], ku laureohet si nxënësi më i mirë i gjeneratës së tij. Studion shkencat shoqërore në Universitetin e Zagrebit. Doktoron në vitin 1901. Menjëherë pas doktoratës, Shuflaj i futet punës për sistematizimin, mbledhjen dhe përshkrimin e dokumenteve mesjetare nga arkivat e qyteteve bregdetare dalmatinase për “Codex Diplomaticus”. Këtu ishin kontaktet e para të studiuesit të ri me lëndën e vëllimshme dhe të pahulumtuar fare, që i takonte Shqipërisë. Në vitin 1902, Shuflaj mbron me sukses provimin për profesor në shkencat ndihmëse të historisë, në Universitetin e Zagrebit. Në vitet 1902-1903 specializohet në Vjenë, në “Österreichische Institut für Geschichtsforschung”, në fushat e paleografisë latine, diplomacisë, kronologjisë dhe notariatin, te profesorët O. Redlicha dhe A. Dopscha. Në këtë vit, regjistron te Jireçeku “Studimet albanologjike në Kolegjin e Vjenës”, të cilat nuk ka arritur t’i përfundojë. Në vitet 1904-1908, dr. Shuflaj punon si asistent në bibliotekën kombëtare “Szeczeny” të [[Budapesti]]t. Këtu thellon njohuritë në fushën e ballkanologjisë dhe sidomos albanologjisë. Vendos kontakte të shumta me intelektualë dhe shkencëtarë me famë botërore, kontakte këto që do t’i shfrytëzojë më vonë, gjatë gjithë punës së tij shkencore. Në Budapest, Shuflaj botoi në revista dhe gazeta të ndryshme një numër të madh punimesh shkencore me vlera të jashtëzakonshme. Në revistën “Szazdok” boton dy punime për mesjetën kroate, ku me argumente shkencore tregon se dokumentet e Rabit të shekullit XI dhe XII, për Mbretin kroat Zvonimir, ishin falsifikat. Kjo gjë më vonë do t’i kushtojë shumë, sepse do të shpallet tradhtar i popullit kroat, dhe studentët e tij do t’ia bojkotojnë leksionet! Në vitin 1908 emërohet profesor i rregullt për shkencat ndihmëse të historisë në Universitetin e Zagrebit. Së bashku me Talocin dhe Jireçekun, në vitin 1913 dhe 1918, boton në dy vëllime kryeveprën “Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia”. Në vitin 1918, me kërkesën e tij pensionohet, e pastaj boton pjesën e tretë të Historisë së Shqipërisë, të cilën kishte planifikuar ta shkruante në tetë vëllime, me titull: “Die kirchenzustände im vortürkischen Albanien. Die ortodoxe Durchbruchszone im katolischen Damme”, për të vazhduar, pastaj në vitin 1920 me romanin me temë nga mesjeta shqiptare, “Konstantin Balsha”, të firmosur me pseudonimin Alba Limi. Në dhjetor të vitit 1920, burgoset. Dënohet me tre vjet e gjysmë burg, të cilat i bën në Mitrovicën e Sremit. Në vitin 1925 boton studimin: “Srbi i Arbanasi, njihova simbioza u srednjem vijeku”. Në vitin 1928 botoi librin me ese: “Hrvatska u svijetlu svjetske historije i politike”. Po këtë vit emërohet profesor i rregullt në Universitetin e Budapestit. Për shkak se nuk kishte pasaportë, detyrohet ta refuzojë këtë emërim. Në vitin 1929, Akademia Vjeneze e Shkencave i propozon dr. Shuflajt që të vazhdonte vjeljen e lëndës arkivore për vazhdimin e botimit të ”Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia”, vëllimet III-V. Këtë iniciativë e përkrahu edhe qeveria e Mbretërisë Shqiptare, e cila shprehu gatishmërinë e saj që të hiqte shpenzimet për një ndërmarrje të tillë kaq serioze dhe të vlefshme. Dr. Milan Shuflaj ftohet të vizitojë Shqipërinë. [[File:Milan Šufflay 2013 stamp of Albania.jpg|thumb|left]] Pas shumë peripecish rreth pajisjes me pasaportë, ai arrin në Shqipëri më 12 janar të vitit 1931. Vritet nga dora e kriminelëve më [[18 shkurt]] të vitit [[1931]], një ditë pas kthimit nga [[Shqipëria]], duke lënë pas shumë studime të papërfunduara në dorëshkrim, një pjesë e mirë e të cilave ruhet në Arkivin Shtetëror të Kroacisë në Zagreb. Për vrasjen e dr. Shuflajt kanë reaguar shumica e intelektualëve të kohës, në mesin e të cilëve edhe shkencëtari i njohur [[Albert Einstein|Ainshtain]].<ref>{{Cite web |url=http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=2188&Itemid=196 |title=Jeste li čuli za prof. dr. Milana Šufflaya? |access-date=2 gusht 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108074211/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=2188&Itemid=196 |archive-date=8 janar 2020 |url-status=dead}}</ref> == Vepra == * ''Hrvatska i zadnja pregnuća istočne imperije pod žezlom triju Komnena '' (1901) * ''Die Dalmatinische Privaturkunde'' (1904) * ''Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia'' (së bashku me Jireçekun dhe Thalloczy, Vjenë, 1913. dhe 1918. përmbledhja e dytë) * ''Kostadin Balšić (1392-1401): historijski roman u 3 dijela'' - roman historik (1920) * ''Städte und Burgen Albaniens, hauptsächlich während des Mittelalters'', 1924; përkthyer më 2009 në shqipe nga [[Luan Malltezi]]. * ''Srbi i Arbanasi,'' 1925; përkthyer [[Karl Gurakuqi]] dhe Zef Fekeqi (1926) si dhe nga Ali Rexha (1968), Hasan Çipuri (2004) dhe Arben Ndreca (2022); * ''Na Pacifiku god. 2255.: metagenetički roman u četiri knjige'' - roman fantashkencor (shtypur pë herë të parë 1998) * ''Hrvatska u svijetlu svjetske historije i politike: dvanaest eseja'' (1928, ribotim 1999) * ''Hrvati u sredovječnom svjetskom viru'' (1931) * ''Izabrani eseji, prikazi i članci'' (1999) * ''Izabrani eseji, rasprave, prikazi, članci i korespondencija'' (1999) * ''Izabrani politički spisi'' (në edicionin Stoljeća hrvatske književnosti, 2000) == Referime == {{reflist|2}} {{DEFAULTSORT:Sufflay, Milan}} [[Kategoria:Albanologë kroatë]] [[Kategoria:Lindje 1879]] [[Kategoria:Vdekje 1931]] [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Zagrebit]] rows8fbbfh6vn684bt5oyewutagzfnt Bang Bang 0 81520 3062364 2912821 2026-11-04T03:54:48Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062364 wikitext text/x-wiki {{Infobox kanal televiziv | name = Bang Bang | owner = [[Top Media]] | network = [[DigitAlb]] | parent =[[DigitAlb]] | country = [[Shqipëri]], [[Kosovë]] | language = [[Shqip]] | affiliates = [[Televizion]] | headquarters = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] |website=https://www.digitalb.al|sister_channels=[[Çufo]]|logo=Bang Bang Albania.png|launch_date=17 dhjetor 2004}}'''Bang Bang''' është një kanal televiziv për fëmijë (kanali simotër i [[Çufo]]), pjesë e platformës digjitale televizive [[DigitAlb]] në [[Shqipëri]]. Ai transmeton 24 orë filma dhe seriale të animuar për fëmijë. Filmat dhe serialet janë të gjitha të dubluara në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]]. ==Transmetimet== ===Serialet e transmetuara=== *Tomi dhe Xherri *Bob Ndërtuesi *Herri dhe shporta e tij plot me dinosaurë *Qyteti i Kërminjve *Gjurmët e Blusë *Aventurat e reja të Uini Puh *Miqtë e mi Tigri dhe Puh *Aventurat e Miushit Miki *Klubi i Miushit Miki *Çagington *Shkencëtari i vogël Sid *Çarli dhe Lola *[[BobSfungjeri Pantallon-Katrori]] *Miqësia është magjike me Ponin tim të vogël *Qenushi Kliford *Të bëhesh i egër *Pufët *Banda e Monikës *Hamtaro *Mirmo *Gordon, elfi kopshtar *Qenushi Kiper *Sirenat Gazmore *[[Dora Eksploruesja]] *Skuadra Umizumi *Ajnshtajnët e vegjël *Arushët kujdestarë *Animaniakët *Ariu në shtëpinë e madhe blu *Barni dhe miqtë *Arinjtë Gami *Kung Fu Panda, Legjenda të Jashtëzakonshme *Ujku Alberto *Familja Spageti *Udi Qukapiku *Xhoni Bravo *Uau Uau Ubbzi *Aventurat e Xhimi Neutron *Planeti Shin *Fëmija i Hekurt *Super Bualli *Alvini dhe Fytyrketrushët *Aventurat e Sirenës së Vogël *Popei Marinari *Kllouni Kiri *Stjuarti i Vogël *Skubi-Du! *Karamelet Magjike të Lilit *Milo *Pokojo *Pingu *Postjeri Pat *Çamarrokët e Kopshtit *Enxhi Benxhi *Haidi *Iriqi Sonik *Legjenda e Borëbardhës *Taz Mania *Misteret e Tuitit dhe Silvesterit *Pantera Rozë *Lunatikët *Princesha Sheherezade *Gumëzhima Megi *Jeta e një Roboti Adoleshent *Skuadra Majna *Bleta Maja *Dragoi Amerikan Xhek Long *Deni Fantazma *Çarli Braun dhe shfaqja e Snupit *Keni Peshkaqeni *Ekarti *Mjekëroshët *Zogu Vrapues *Reni dhe Stimpi *Kastorët e Zemëruar *Kripto Superqeni *Maçoku Qen *Iridela *Mitqtë e Engjëllit *Fuqia Mjau Mjau *Përbindëdha dhe Piratë *Kërcimtarët e Qiellit *W.i.t.c.h. Luftëtaret Mbrojtëse *Toatlisht Spiune *Kim Possible *Luftëtarja e Hënës *Oli dhe Benxhi *Sferat e Dragoit *Sheqerka, Zana e vogël e dëborës *Kabutoborg *Tigri Magjik *Familja Flinston *Dagu *Xhejsoni dhe Heronjtë e malit Olimp *Përshëndetje Spenki *Njeriu i Hekurt *Njeriu Merimangë *Skuadra e Drejtësisë *Atom, një skuadër në aksion *Breshkat Adoleshente Ninxha *He-Man *Binjakët e Fatit *Transformuesit Prime *Mila dhe Shiro *Futbolli Galaktik *Roboti Astro *Taku dhe Fuqia e Juju *Lady Oscar *Pokemon *Naruto *Lupen *Akualuna *Detektivi Konan *Piratët e Vegjël *Titanët e Rinj *Samurai X *Njerëzit X *Super Mario dhe Kapiteni N *Emilia e Hënës së Re *Lokomotiva Tomas dhe shokët e tij *Sofia e Parë *Uau Uau Ubbzi ==Filmat== Borëbardha dhe shtatë xhuxhët Hirushja Hirushja 2, Ëndrrat bëhen realitet Hirushja 3, Rikthim në kohë Bukuroshja e Fjetur Sirena e Vogël Sirena e Vogël 2, Kthim në thellësi Sirena e Vogël 3, Fillimi i Arielit E Bukura dhe Bisha Aladini Aaldini, Kthimi i Xhafarit Aladini dhe Mbreti i Hajdutëve Përrallat Magjike Mulan Mulan 2 Pokahontas Pokahontas 2, Udhëtim në botën e re Princesha dhe Bretku Rapanzëll Rebelja Trili Trili dhe Thesari i Humbur Trili dhe Shpëtimi i Madh Trili dhe Sekreti i Krahëve Anastasia Gishtëza Herkuli Tarzani Tarzani 2 Tarzani dhe Xhejni Mbreti Luan Mbreti Luan 2, Mbretëria e Simbës Mbreti Luan 3, Hakuna Matata Për pushime me Timonin dhe Pumbën Për darkë me Timonin dhe Pumbën Kurrizoja i Notre Damit Kurrizoja i Notre Damit 2 Piter Pan Piter Pan 2, Kthim n ishullin Kurrkund 101 Dalmatët 101 Dalmatët 2, Aventura e Peçit në Londër Lili dhe Endacaku Lili dhe Endacaku 2, Qenushi Rebel Dhelpra dhe Qeni Dhelpra dhe Qeni 2 Vëllai Ari Vëllai Ari 2 Lilo dhe Stiç Liroi dhe Stiç Bambi Bambi 2 Çmenduritë e reja të Perandorit Çmenduritë e reja të Perandorit 2 Atlantis, Mbretëria e Humbur Atlantis, Kthimi i Milos Libri i Xhunglës Libri i Xhunglës 2 Bernardi dhe Bianka në Tokën e Kangurëve Pinoku Liza në Botën e Çudirave Dumbo Robin Hud Kazani i Zi Shpata në Gur Shpata magjike Ekskalibur Planeti i Thesarit Oliveri dhe shokët Macet Aristokrate Shtëpia në Fermë Bazil, Miu Detektiv Sekretet e Nimit Sekretet e Nimit 2 Rrjeta e Sharlotës Aventurat e Uillburit Një Përrallë Amerikane Një Përrallë Amerikane 2, Faivëlli shkon në Perëndim Një Përrallë Amerikane 3, Thesari i ishullit Manhatan Balto Balto 2 Balto 3 Princesha Mjellmë Princesha Mjellmë 2 Princesha Mjellmë 3 Krishtlindjet e Princeshës Mjellmë Trompa e mjellmës Të gjithë qentë shkojnë në Parajsë Të gjithë qentë shkojnë në Parajsë 2 Fern Gali Fern Gali 2, Shpëtimi Magjik Mbreti dhe Unë Karlsoni mbi Çati Bartok Madhështori Pinguini dhe Guraleci Një xhuxh në parkun qendror Edi dhe banda e diellit Toka para kohërave Toka para kohërave 2 Toka para kohërave 3 Toka para kohërave 4 Toka para kohërave 5 Toka para kohërave 6 Bebet Bratz Bebet Bratz shpëtojnë Krishtlindjet Bratz, Mbrëmje shoqesh Bota e Polit Sfungjerbob Pantallonkatrori Finias dhe Ferb në një Dimension tjetër Film për Familjen Praud Barbi dhe Arrëthyesi Barbi Raperonzola Barbi e Liqenit të mjellmave Barbi Princesha dhe e Varfëra Barbi në Feritopia Barbi dhe Magjia e Pegasusit Ditari i Barbit Barbi dhe 12 Princeshat balerina Barbi Princesha e ishullit të humbur Barbi Mariposa Barbi dhe Kështjella e Diamanteve Barbi dhe Këngët e Krishtlindjeve Barbi Gishtëza Barbi dhe Tri Musketjeret Barbi Një Histori Sirene Barbi Një Përrallë Mode Barbi dhe Sekreti i Zanave Barbi dhe Shkolla e Princeshave Barbi Një Krishtlindje e Përkryer Barbi Një Histori Sirene 2 Barbi Princesha dhe Popstari Barbi me Këpucë Rozë Na ishin njëherë Krishtlindjet Miushët gjatë Krishtlindjeve Tre Musketjerët Miki dhe Fasulja Magjike Arrat e Mikit Histori të ëmbla Shfaqja e Gufit Xhaxha Patoku dhe Llamba magjike Arushi Puh, aventura më e re Aventurat e shumta të Arushit Puh Shfaqja me maska e Arushit Puh Historia e Derrkucit Filmi i Tigrit Miqtë e mi Tigri dhe Puh, Krishtlindje prej Super-Detektivësh Bolt Rio Lart Mendjemadhi Përbindëshat kundër Alienve Një Përbindësh në Paris Si të zbutësh një Dragua Shfaqja e Bletës Hotel Transilvania Qofte nga Retë Unë Shpirtkeqi Shrek Shrek 2 Shrek 3 Përgjithmonë Shrek Krishtlindjet e Shrekut Epoka e Akullnajave Epoka e Akullnajave 2 Epoka e Akullnajave 3 Epoka e Akullnajave 4 Madagaskar Madagaskar 2, Arratisje në Afrikë Madagaskar 3, Të kërkuar në Evropë Stina e Gjuetisë Stina e Gjuetisë 2 Stina e Gjuetisë 3 Bota e Lodrave Bota e Lodrave 2 Bota e Lodrave 3 Baz Vitdrita i Komandës Yjore Kung Fu Panda Kung Fu Panda 2 Makinat Makinat 2 Shimpanzetë e Hapsirës Shimpanzetë e Hapsirës 2 Këmbë të lutmura Këmbë të lutmura 2 Komploti i Kësulëkuqes Komploti i Kësulëkuqes 2 Udhëtimi i mrekullueshëm i Semit Udhëtimi i mrekullueshëm i Semit 2 Hirushja dhe 007 xhuxhët Borëbardha dhe 007 xhuxhët Legjenda e Rojtarëve, Mbretëria e Gaholës Zambezia Hortoni dhe njerëzit e vegjël Loraksi Piratët, një aventurë e çmendur Në kërkim të Nemos Përbindëshat Fantastikët Rrëfenjë Peshkaqenësh Alfa dhe Omega Romeo dhe Zhulieta Njomeo dhe Zhulieta Krishtlindja e Arturit Rrëfenja e Desperos Ratatui Planeti 51 Uoll-I Karuseli Magjik Bashkimi i kafshëve Rango Takim me Robinsonët Përtej Gardhit Maçoku me Çizme Natyra e Egër Heroi i të gjithëve Milingona Kokëshkëmb Jeta e një Milingone Barriera Koralore 9 Në Kërkim të Zuzu-së Breshka kundër Lepurit Fantastiku Z. Dhelpër Tre Derra dhe një Bebe Valiant, Heroi me pupla Qeni i rrugëve Romeo Niko dhe rruga pë tek Yjet Rudolfi me hundë të kuqe Xhuxha si Birila Xhuxhi i Lumtur Kasperi Garfildi Garfildi 2, Përralla e dy Maçokëve Garfildi në Botën e Vërtetë Garfildi dhe Skuadra e Kafshëve Bota e Sërfit I përthithur tutje Igor Kurrizoja Pinoku në vitin 3000 Arratisja e Pulave Uollejs dhe Gromit, Mallkimi i Njeriut Lepur Sinbadi, Legjenda e heroit të shtatë Detrave Spirit, Kali i egër Rruga për në El Dorado Princi i Egjiptit Bletëza Xhulia Roboti Astro Breshkat Adoleshente Ninxha Skuadra e Drejtësisë, Dënimi Skuadra e Drejtësisë, Kriza e dy Botëve All Star Superman Supermeni kundë Elitës Batman kundër Drakulës Batman, Misteri i Batwoman Batman nën Kapuçin e Kuq Feneri i Gjelbër Njeriu Merimangë Njeriu Merimangë 2 Hulku He-Man dhe Sekreti i Shpatës Tomi dhe Xherri në Film Tomi dhe Xherri, Unaza Magjike Tomi dhe Xherri, Fluturim për në Mars Tomi dhe Xherri, i Shpejti dhe Pushtaku Tomi dhe Xherri, Piratët dhe Thesari i Humbur Tomi dhe Xherri takojnë Sherlok Holms Tomi dhe Xherri, Robin Hudi dhe Miushi i tij Besnik Skubi-Du! dhe Harlem Globtrotersat Skubi-Du! dhe Njeriu Ujk Skubi-Du! Netët Arabe Skubi-Du! dhe Legjenda e Vampirit Skubi-Du! dhe Përbindëshi i Meksikës Skubi-Du! dhe Përbindëshi i Liqenit Aloha Skubi-Du! Skubi-Du! Ku është Mumja ime? Qetësohu Skubi-Du! Skubi-Du! dhe Mbreti Goblin Skubi-Du! dhe Shpata e Samurait Skubi-Du! dhe Robotët Skubi-Du! Abrakadabra Skubi-Du! Kampi i Frikës Skubi-Du! Legjenda e Fantosaurit Sofia e Parë, Na ishte njëherë një Princeshë Luleshtrydhja Zemërëmbla, Erdhi Pranvera për Luleshtrydhen Luleshtrydhja Zemërëmbla, Gëzuar Krishtlindjet Luleshtrydhja Zemërëmbla, Mistere nën Dritën e Hënës Luleshtrydhja Zemërëmbla, Të Lumtur Përgjithmonë Luleshtrydhja Zemërëmbla, Ëndrra të Këndshme Luleshtrydhja Zemërëmbla, Aventurat e Luleshtrydhes Luleshtrydhja Zemërëmbla, Përtej Kufijve Luleshtrydhja Zemërëmbla, Princesha e Festivalit të Kokrrave Luleshtrydhja Zemërëmbla, Balloja e Luleshtrydheve Vezulluese Aventura e Çipmankëve Alvini dhe Ketrushët takojnë Njeriun Ujk Alvini dhe Ketrushët takojnë Frankenshtajnin Alvini dhe Fytyrketrushët Alvini dhe Fytyrketrushët 2 Alvini dhe Fytyrketrushët 3 Pufët Hop - Lepurushi i Pashkëve Skuadra G Milo shkon në Mars Aventurat e Tintinit Milingona Z Dinosauri Arushët Kujdestarë Jogi, Arushi i Pashkëve Hej, unë jam Arushi Jogi! Aventurat e Vezës së Pashkës Perimet, Zoti të ka bërë të veçantë Perimet, Magjistari nga Ozi Perimet, Piratët që s'bëjnë asgjë Perimet, Lerri djali Berberi i Mbretit Kanguri Xhek Mbreti Kong Hundëmadhi Pema e Tokës së Largët Një Krishtlindje e Magjishme Betsi Babëllgam në Qytetin e Luleve 9 Qentë e Krishtlindjeve Anabela dhe Drerët Fluturues Feliksi, Lepurushi që shëtiti botën Lepurushi Feliks dhe makina e kohës Macoku Feliks që shpëtoi Krishtlindjet Gjiganti i Hekurt Miku im Gjigant Tili Uleinshpigel Aventurë në Kamelot Arçi dhe Njeriu i Shpellave Sabrina, Shoqe Përgjithmonë Inspektori Gaxhet, Çështja e Fundit Denis Çamarroku Aventurat e Nemos Makina e Kohës Zorro Madlina e humbur në Paris Ali Baba dhe 40 Hajdutët Maçoku me Çizme Rrobat e reja të Perandorit Hansi dhe Patinat e Argjendta Hansel dhe Gretel Tre Derrkucët e Vegjël Rosaku i Vogël i Shëmtuar Princesha e Vogël Dyqani i Lodrave Konti i Monte Kristos Anastasia Jozefi Vajza e Xhunglës dhe Ishulli i Dinosaurëve Zanat Bota e Fshehtë e Arietës Ponio Kiki Pëshpërima e Zemrës Përralla nga Toka në Det Rikthimi i Maces Naruto Shippuden Pokemon Përgjithmonë Pokemon, Arkeusi dhe Xhevahiri i Jetës Pokemon, Mjeshtri Iluzionist Ylli i Kaleidos, Filmi i madh i Ubbzi! ==Referime== # https://sq.kingofsat.net/pack-digitalb.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180319153943/http://sq.kingofsat.net/pack-digitalb.php |date=19 mars 2018 }} # https://www.lyngsat.com/tvchannels/al/Bang-Bang.html ==Shiko edhe== * [[Media shqiptare]] * [[Top Media]] * [[Top Channel]] * [[Top Albania Radio]] * [[Disney Channel (Albania)|Disney Channel]] * [[Junior TV|Junior]] * [[Çufo|Çufo TV]] * [[Top News]] * [[Dritan Hoxha (gazetar)|Dritan Hoxha]] * [[Top Channel]] * [[SuperSport]] * [[Genc Gjineci]] * [[Alban Jaho]] * [[Top Gold Radio]] * [[Shqip (gazetë)|Gazeta Shqip]] == Lidhje të jashtme == * Faqja Zyrtare e [[DigitAlb]] http://www.digitalb.al * Faqja Zyrtare e [[SuperSport]] https://web.archive.org/web/20190904195901/https://www.supersport.al/ [[Kategoria:Stacione televizive në Shqipëri]] ijhfrdorrcw85e7zkd09v1rjx9a83me Diskutim:Cristiano Ronaldo 1 88751 3062461 3060761 2026-11-04T10:14:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062461 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Cristiano Ronaldo/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3060760 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819020451/https://www.supersport.al/portugalia-ne-histori-fiton-edicionin-e-pare-te-liges-se-kombeve/ për lidhjen https://www.supersport.al/portugalia-ne-histori-fiton-edicionin-e-pare-te-liges-se-kombeve/?fbclid=IwAR1AlrXoh8ObZ4qfTjBcW4XwEZNk2bg5xvi2doE0SOhPNrFeh_6nnm4LfK8. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 tetor 2026 08:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062460 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182543/https://www.supersport.al/ronaldo-shenon-dhe-sherben-juve-vret-garen-per-titull/ për lidhjen https://www.supersport.al/ronaldo-shenon-dhe-sherben-juve-vret-garen-per-titull/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:14 (CET) 7qpmkumwt4njeajjemsstejzuwieowh August Ferdinand Möbius 0 88932 3062342 2734383 2026-11-04T02:43:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062342 wikitext text/x-wiki [[Skeda:August Ferdinand Möbius.jpg|parapamje|August Ferdinand Möbius (1790–1868)]] '''August Ferdinand Möbius''' ([[17 Nëntor|17 nëntor]] [[1790]] – [[26 Shtator|26 shtator]] [[1868]]) ishte një [[matematika]]n dhe astronom teorik nga [[Gjermania]]. Ka qenë profesor i Universitetit të [[Lajpcigu|Leipzigut]] dhe drejtor i observatorit të këtij universiteti. Në botimet e tij mbi astronominë ai parashtroi në mënyrë matematike jo të komplikuar, mekanikën qiellore. Ai njihet si matematikani që ndihmoi në avancimin e [[Gjeometria projektive|gjeometrisë projektive]] dhe [[Topologjia|topologjisë]]. Ai prezantoi rripin e Möbiusit, i cili ka një faqe dhe një përftuese. Kjo figurë mund të përftohet duke rrotulluar një drejtkëndësh ABCD rreth brinjës BC dhe duke bërë që kulmi A të përputhet me C, ndërsa B me D. Möbius u lind në [[Schulpforta]], dhe nga ana e së ëmës ishte i lidhur me reformatorin e kishës [[Martin Luter]]. Mësuesit e tij ishin [[Carl Friedrich Gauss]] dhe [[Johann Pfaff]]. Möbius vdiq në [[Lajpcigu|Leipzig]] në [[1868]] moshën 77 vjeçare. == Puna == [[Skeda:Möbius strip.jpg|parapamje|[[Rripi i Möbiusit]]]] * [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37264645 Gesammelte werke Erster band (v. 1)]{{Lidhje e vdekur}} (Leipzig : S. Hirzel, 1885) * [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37265486 Gesammelte werke Zweiter band (v. 2)]{{Lidhje e vdekur}} (Leipzig : S. Hirzel, 1885) * [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37268072 Gesammelte werke Dritter band (v. 3)]{{Lidhje e vdekur}} (Leipzig : S. Hirzel, 1885) * [http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37268085 Gesammelte werke Vierter band (v. 4)]{{Lidhje e vdekur}} (Leipzig : S. Hirzel, 1885) == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20100706054053/http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=35953 Möbius math genealogy] * A beautiful visualization of Möbius Transformations, created by mathematicians at the University of Minnesota is viewable at [http://youtube.com/watch?v=JX3VmDgiFnY] * [https://web.archive.org/web/20100401082357/http://valure.wiki.ccsd.edu/August+Mobius Middle School Mathematician Project] Short biography of Mobius by middle school students. [[Kategoria:Matematikanë gjermanë]] 7btah6o5gh62l9tkv46bwzvwmugnixw Diskutim:X (rrjet social) 1 88955 3062188 2606374 2026-11-03T14:28:22Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062188 wikitext text/x-wiki A nuk duhet sqaruar se cfare eshte Twitter dhe kjo te futej te ndonje nendarje? --[[Përdoruesi:Lagoon|Lagoon]] 4 Qershor 2010 16:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[X (rrjet social)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062187 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170206120727/https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six për lidhjen https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:28 (CET) ctbq8sogqtvy01fuibxornl42dg703b Arkitektura ARM 0 90299 3062309 3046801 2026-11-03T23:57:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062309 wikitext text/x-wiki {{Faqe e palidhur|data=shtator 2012}} {{për përmirësim|kategoria|koha}} '''ARM'''-ja është një [[arkitekture me instruksione]] ([[instruction set architecture]] (ISA)) RISC ([[reduced instruction set computer]]) [[32-bit]] e krijuar nga [[ARM Holdings]]. Ishte e njohur si '''Makineria RISC e avancuar''', dhe përpara kësaj si '''Acorn RISC Machine'''. Arkitektura ARM është ISA [[32-bit]] me e përdorur sipas sasisë së prodhuar.<ref>[http://www.extremetech.com/article2/0,3973,633095,00.asp?kc=ETTH102099TX1K0100486 "ARM Cores Climb Into 3G Territory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607230659/http://www.extremetech.com/article2/0%2C3973%2C633095%2C00.asp?kc=ETTH102099TX1K0100486 |date=7 qershor 2011 }} by Mark Hachman, 2002.</ref><ref>[http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861 "The Two Percent Solution"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926222619/http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861 |date=26 shtator 2007 }} by Jim Turley 2002.</ref> Fillimisht u konceptua si një procesor për kompjutera personal me desktop nga [[Acorn Computers]], një treg tashmë i zotëruar nga familja [[x86]] e përdorur nga kompjutera te pajtueshëm me platformën [[IBM PC]]. Thjeshtësia relative e procesorëve ARM i beri ato te përshtatshëm për aplikacione me fuqi të vogël. Kjo i bëri ato zotërues në tregun e celularëve dhe elektronikës së ngulitur si [[mikroprocesor]]e dhe [[microcontrollues]] relativisht te vegjël dhe me çmim te ulët. Në 2007, rreth 98 % e më shumë se një bilion [[celular]]eve të shitur përdorin të paktën një procesor ARM.<ref name="Krazit">[http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html "ARMed for the living room"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html |date=9 nëntor 2012 }}.</ref> Në 2009, procesorët ARM japin llogari për afërsisht 90 % të të gjithë procesorëve te ngulitur RISC 32-bit. Procesorët ARM përdoren gjerësisht në elektronikën e konsumit, duke përfshirë [[ndihmuesit personal digjital|PDA]]-të, celularët, median digjitale, [[konzola]]t e lojërave që mbahen në dorë, makinave llogaritëse dhe për [[hard drive]]-t dhe [[router]]-et. Arkitektura ARM është e licensueshme. Kompanitë që kanë ose kanë patur licencën ARM përfshijnë [[Alcatel-Lucent]], [[Apple Inc.]], [[Atmel]], [[Broadcom]], [[Cirrus Logic]], [[Digital Equipment Corporation]], [[Freescale]], [[Intel Corporation|Intel]] (përmes DEC), [[LG]], [[Marvell Technology Group]], [[NEC]], [[Nuvoton]], [[NVIDIA]], [[NXP Semiconductors|NXP]] (më parë e quajtur Philips), [[Oki Electric Industry|Oki]], [[Qualcomm]], [[Samsung]], [[Sharp Corporation|Sharp]], [[STMicroelectronics]], [[Symbios Logic]], [[Texas Instruments]], [[VLSI Technology]], [[Yamaha]] dhe [[ZiiLABS]]. Procesorët ARM krijohen nga ARM dhe të licencuarit e ARM-së. Shembujt më të njohur të familjeve të procesorëve ARM të ARM Holdings përfshijnë ARM7, ARM9, ARM11 dhe Cortex. Shembuj të procesorëve ARM të krijuar nga të licencuarit e rëndësishëm përfshijnë <!-- MOS shto Apple A4, shiko me poshte -->[[Digital Equipment Corporation|DEC]] [[StrongARM]], [[Freescale]] [[i.MX]], [[Marvell Technology Group|Marvell]] (më parë e quajtur [[Intel Corporation|Intel]]) [[XScale]], [[Nintendo]], [[NVIDIA]] [[Nvidia Tegra|Tegra]], [[ST-Ericsson]] [[Nomadik]], [[Qualcomm]] [[Snapdragon (processor)|Snapdragon]], dhe linjës se produkteve [[Texas Instruments]] [[Texas Instruments OMAP|OMAP]]. <!-- MOS shto Apple A4, shiko me poshte --> <!-- Ju lutem mos shtoni Apple A4 derisa te ketë konfirmim nga një burim i besueshëm, ose një zbërthim te iPad-it me foto qe e vërtetojnë. Blogu "The Bright Side of News" dhe te gjithë artikujt qe e citojnë (duke përfshire Crunch Gear dhe një pjese e Macworld) janë spekulative dhe jo te besueshëm --> == Historia == Pasi arritën ca sukses me kompjuterin [[BBC Micro]], [[Acorn Computers|Acorn Computers Ltd]] konsideruan si të ecnin përpara nga procesori [[MOS Technology 6502]] relativisht i thjeshtë për të adresuar tregjet e biznesit si ai që së shpejti do zotërohej nga [[IBM PC]], i filluar në 1981. Plani ''[[Acorn Business Computer]]'' (ABC) kërkonte një numër procesorësh të dytë të bëhen të punojnë me platformën BBC Micro, por procesorët si [[Motorola 68000]] dhe [[National Semiconductor 32016]] ishin të papërshtatshëm, dhe 6502 nuk kishte fuqi të mjaftueshme për një shpërfaqje grafike për përdoruesit. Acorn-it do t'i duhej një arkitekture e re, pasi testoi të gjithë procesorët e disponueshëm dhe vuri re që i mungonin gjëra. Acorn-i pastaj konsideroi seriozisht projektimin e një procesori të vetin, dhe inxhinierët e tyre gjetën ca letra mbi projektin [[RISC#Early RISC|Berkeley RISC]]. Ata ndjenë se në qoftë se një klase studentësh te diplomuar mund të krijonin një procesor 32-bit konkurrues, atëherë Acorn nuk do e kishte fare problem. Një udhëtim tek [[Western Design Center]] në Phoenix i tregoi inxhinierëve te Acorn-it [[Steve Furber]] dhe [[Sophie Wilson]] që nuk kishin nevojë për burime masive. Wilson vendosi të krijonte kompletin e instruksioneve, duke shkruar një simulim te procesorit ne [[BBC Basic]] që përdorej në BBC Micro me një procesor të dyte 6502. Kjo ia mbushi mendjen inxhinierëve te Acorn-it se ishin ne rrugën e duhur. Gjithsesi, para se të shkonin më larg, do kishin nevojë për më shumë burime. Erdhi koha për Wilson-in t'i afrohej shefit ekzekutiv te Acorn-it, [[Hermann Hauser]], dhe t'i shpjegonte çfarë ishte në përgatitje e sipër. Pasi të merrte konfirmimin, një skuadër e vogël u krijua për të zbatuar modelin e Wilson-it në [[hardware]]. [[Skeda:conexant arm.jpg|right|parapamje|A [[Conexant]] ARM processor used mainly in [[router]]s]] === Makineria Acorn RISC: ARM2 === Projekti zyrtar ''Makineria Acorn RISC'' filloi në tetor 1983. Projektimi drejtohej nga Wilson dhe Furber, me një qellim projektimi kryesor për te arritur trajtimin e hyrjes dhe daljes se te dhënave me sa më pak vonese si [[MOS Technology 6502]] që u përdor në projektimet ekzistuese kompjuterike te [[Acorn computers|Acorn]]. Arkitektura e hyrjes në memorie e 6502 kishte lejuar krijuesit të prodhojnë makineri të shpejta pa përdorimin e hardware-ve të kushtueshme për hyrje direkte në memorie. VLSI prodhoi silikonin e pare ARM me 26 prill 1985&nbsp;– u njoh si ARM1 ne prill 1985.<ref>[http://groups.google.com/group/comp.arch/msg/269fe7defd51f29e "Some facts about the Acorn RISC Machine"] [[Sophie Wilson|Roger Wilson]] posting to comp.arch, Nov 2 1988, Accessed 25 May 2007.</ref> Sistemet e para te "vërteta" të prodhimit të quajtur ARM2 ishin te disponueshëm vitin pasardhës. Aplikacioni i tij i parë praktik ishte si një procesor i dytë për BBC Micro-n, ku u përdor për të krijuar software-t e simulimit për të përfunduar punën mbi çipet mbështetëse (VIDC, IOC, MEMC) dhe të shpejtonte operimin e software-it CAD të përdorur ne krijimin e ARM2. Më pas Wilson kodoi BBC Basic në gjuhën assembly, dhe njohuritë e thella të përfituara nga projektimi i kompletit të instruksioneve lejoi kodin të bëhej shumë i dendur, duke bërë ARM BBC Basic një testim ekstremisht të mirë për çfarëdo emulatori ARM. Qëllimi origjinal i një kompjuteri të bazuar kryesisht në ARM u arrit në 1987 me daljen e [[Acorn Archimedes]]. Kaq e madhe ishte fshehtësia rreth projektit ARM CPU sa që kur [[Olivetti]] po diskutonin për të kontrolluar një pjesë te Acorn-it në 1985, atyre nuk i treguan për skuadrën e krijimit derisa bisedimet u kryen. Ne 1992 Acorn fitoi përsëri çmimin [[Queen's Award for Technology]] për ARM. ARM2 paraqiti një [[data bus|transportues te dhënash]] me 32-bit, një [[address space|hapësire adresash]] me 26-bit dhe 16 [[regjistra procesoresh|regjistra]] me 32-bit. Kodi i programit duhet të ishte brenda 64 [[megabajt|Mb]] memorie, sepse [[program counter]]-i ishte i limituar deri në 26-bit sepse 4 bit-at e pare dhe 2 te fundit të regjistrit 32-bit shërbejnë si [[flamuj]] për status. ARM2 ishte mikroprocesori më i thjeshtë i dobishëm 32-bit në të gjithë botën, me vetëm 30,000 [[transistori|tranzistore]] (krahaso [[microprocessor chronology#1980s|numrin e transistoreve]] me modelin 6 vjet më të vjetër të Motorola-s, [[Motorola 68000]] me rreth 70,000 transistorë). Shumë prej kësaj thjeshtësie vjen ngaqë nuk ka [[mikrokod]] (që përfshin rreth një-te-katërtën deri në një-të-tretën e 68000) dhe, si shumica e CPU-ve të sotshëm, nuk përmban [[cache]]. Kjo thjeshtësi coi ne harxhimin e vogël të energjisë, duke performuar më mirë se [[Intel 80286]].<ref>Patterson, Jason. [http://www.pattosoft.com.au/jason/Articles/HistoryOfComputers/1980s.html The Acorn Archimedes"], ''The History Of Computers During My Lifetime – The 1980's'' by (accessed 12 March 2008)].</ref> Një pasardhës, ARM3, u prodhua me cache 40 Kb, që e përmirësoi edhe më tepër performancën. === Apple, DEC, Intel: ARM6, StrongARM, XScale === Rreth fundit te viteve 80, [[Apple Computer]] dhe [[VLSI Technology]] filluan te punonin me Acorn ne versione me te reja te ARM. Puna ishte aq e rëndësishme saqe Acorn krijoi një kompani te re me skuadrën e krijimit ne 1990, dhe e quajti Advanced RISC Machines Ltd. Për këtë arsye, fjala ARM nganjëherë zgjerohet si Advanced RISC Machine ne vend te Acorn RISC Machine. Advanced RISC Machine u be ARM Ltd kur kompania prind, [[ARM Holdings plc]], u hodh ne [[London Stock Exchange]] dhe [[NASDAQ]] ne 1998.<ref>[https://web.archive.org/web/20040612083644/http://www.arm.com/miscPDFs/3822.pdf "ARM Corporate Backgrounder"], ''ARM Technology''.</ref> Puna e re Apple-ARM përfundimisht do kthehej në ARM6, fillimisht i dalë në treg në fillim të 1992. Apple përdorte ARM 610 të bazuar në ARM6, si bazë për PDA-ne [[Apple Newton]]. Në 1994, Acorn përdori ARM 610 si [[Njësia qendrore e përpunimit|CPU]] kryesore në kompjuterët e tyre [[Risc PC]]. [[Digital Equipment Corporation|DEC]] licencoi arkitekturën ARM6 (gjë që shkaktoi konfusion sepse ato gjithashtu prodhonin mikroprocesorë [[DEC Alpha|Alpha]]){{Citation needed|date=korrik 2009}} dhe prodhoi [[StrongARM]]. Ne 233&nbsp;MHz kjo CPU harxhonte vetëm 1 [[Watt]] energji (versionet e mëvonshme harxhonin shumë më pak). === Rritje e Licencës === Bërthama e ARM-së ka qëndruar pothuajse e njëjta në madhësi gjatë këtyre ndryshimeve. ARM2 kishte 30.000 transistorë, ndërsa ARM6 shkoi vetëm deri në 35.000. Biznesi i ARM-së gjithmonë ka qenë te shesë [[IP core]]s, që të licencuarit i përdorin për te krijuar [[mikrokontrolluesit]] dhe [[Njësia qendrore e përpunimit|CPU]]-të e bazuara në këtë bërthamë. Implementimi më i suksesshëm është [[ARM7TDMI]] me qindra miliona shitje. Idea është qe [[Original Design Manufacturer]] të kombinojë bërthamën ARM me një numër pjesësh jo të detyrueshme për të prodhuar një CPU të plotë, një që të mund të ndërtohet në [[Fab (semiconductors)|semiconductor fabs]] të vjetra dhe prapë të ketë performancë të konsiderueshme me çmim të ulët. [[Atmel]] ka qenë një qendër projektimi pararendëse në Sistemin e Ngulitur të bazuar në ARM7TDMI. ARM licencoi rreth 1,6 bilion bërthama në 2005. Në 2005, rreth 1 bilion bërthama ARM u futen në [[celular]]e.<ref> [http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html "ARMed for the living room"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html |date=9 nëntor 2012 }} by Tom Krazit 2006.</ref> {{Ne |2008|1}}, më shumë se 10 bilion bërthama ARM janë ndërtuar, dhe [[iSuppli]] parashikon që 5 bilion në vit do të transportohen në 2011.<ref>[http://www.arm.com/news/19720.html "ARM Achieves 10 Billion Processor Milestone"], ''ARM Technology'', 22 January 2008.</ref> Arkitektura e [[smartphones]], [[personal digital assistants]] dhe [[handheld device|aparaturave]] të tjera që mbahen në dorë është ARMv5. Procesorët [[XScale]] dhe [[ARM926]] janë ARMv5TE, dhe tashmë janë më të shumtë në aparatura high-end se sa [[StrongARM]], [[ARM9|ARM9TDMI]] dhe [[ARM7TDMI]] te bazuar ne procesorë ARMv4, por aparaturat lower-end mund te përdorin bërthama më të vjetra me çmime më të ulëta licencimi. Procesorët ARMv6 paraqitën një hap më lartë në performancë se sa nga bërthamat standarde ARMv5, dhe janë përdorur në disa raste, por procesorët Cortex (ARMv7) tashmë sigurojnë opsione më të shpejta se te gjithë brezat e mëparshëm. Cortex-A ka objektiv procesorët e aplikacioneve, siç i nevojiten smartphone-ve që më përpara përdornin ARM9 ose ARM11. Cortex-R ka objektiv aplikacionet në kohë reale, dhe Cortex-M ka objektiv mikrokontrolluesit. Ne 2009, disa prodhues prezantuan netbook-et bazuar në CPU me arkitekture ARM, në konkurencë direkte me netbook-et e bazuar në [[Intel Atom]].<ref>{{cite web|url=http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Always-Innovating-Touch-Book/|language=en|title="ARM netbook ships with detachable tablet"|archiveurl=https://archive.today/20130103181613/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Always-Innovating-Touch-Book/|archivedate=3 janar 2013|access-date=25 qershor 2010|url-status=dead}} by Eric Brown 2009</ref> == Bërthamat ARM == ARM siguron një përmbledhje te shitësve të shumtë të cilët implementojnë bërthamat ARM në projektimet e tyre (shiko [https://web.archive.org/web/20110605032934/http://www.arm.com/support/0141_5LineCard.pdf 2003 Line Card]). [[KEIL]] gjithashtu siguron një përmbledhje pak më të re [http://www.keil.com/dd/parms/arm.htm për shitësit e procesorëve te bazuar ne ARM]. {| class="wikitable" border="1" style="width:100%;" |- ! Familja ! Versioni i Arkitekturës ! Bërthama ! Tipar ! Cache (I/D)/[[Memory management unit|MMU]] ! [[Million instructions per second|MIPS]] @ MHz tipike ! Ne aplikacion |- !ARM1 |ARMv1 (jashtë përdorimi) |ARM1 | |Asnjë | |[[BBC Cheese Wedge#ARM Evaluation System|ARM Evaluation System]] procesor i dyte për [[BBC Micro]] |- ! rowspan=2 | ARM2 |ARMv2 (jashtë përdorimi) |ARM2 |Arkitektura 2 shtoi instruksionin MUL (shumëzim) |Asnje |4 MIPS @ 8&nbsp;MHz<br />0.33&nbsp;[[DMIPS]]/MHz |[[Acorn Archimedes]], [[Chessmachine]] |- |ARMv2a (jashte perdorimi) |ARM250 | MEMC e integruar (MMU), Procesor grafik dhe IO. Arkitektura 2a shtoi instruksionet SWP dhe SWPB. |Asnje, MEMC1a |7 MIPS @ 12&nbsp;MHz |[[Acorn Archimedes]] |- !ARM3 |ARMv2a (jashtë përdorimi) |ARM2a |Përdorimi i pare i një cache procesori ne ARM. |4K i unifikuar |12 MIPS @ 25&nbsp;MHz<br />0.50&nbsp;DMIPS/MHz |[[Acorn Archimedes]] |- ! rowspan=3 | ARM6 | rowspan=3 | ARMv3 (jashtë përdorimi) |ARM60 |arkitektura v3 e para që mbështeti adresimin e 32-bit memorie (ndryshe nga 26 bit) |Asnjë |10 MIPS @ 12&nbsp;MHz |[[3DO Interactive Multiplayer]], Marres GPS Zarlink |- |ARM600 |Si ARM60, cache dhe coprocessor bus (për njësite FPA10 floating-point). |4K i unifikuar |28 MIPS @ 33&nbsp;MHz | |- |ARM610 |Si ARM60, cache, pa coprocessor bus. |4K i unifikuar |17 MIPS @ 20&nbsp;MHz<br />0.65&nbsp;DMIPS/MHz |[[Risc PC|Acorn Risc PC 600]], [[Apple Newton|Apple Newton 100 series]] |- !rowspan=6 | [[ARM7]] |rowspan=6 | ARMv3 (jashtë përdorimi) |ARM700 | |8 [[kilobyte|KB]] i unifikuar |40&nbsp;MHz |[[Risc PC|Acorn Risc PC]] karte CPU-je prototip |- |ARM710 |Si ARM700 |8 KB i unifikuar |40&nbsp;MHz |[[Risc PC|Acorn Risc PC 700]] |- |ARM710a |Si ARM700 |8 KB i unifikuar |40&nbsp;MHz<br />0.68&nbsp;DMIPS/MHz |[[Risc PC|Acorn Risc PC 700]], [[eMate 300|Apple eMate 300]] |- |ARM7100 |Si ARM710a, [[System-on-a-chip|SoC]] i integruar. |8 KB i unifikuar |18&nbsp;MHz |[[Psion 5|Psion Series 5]] |- |ARM7500 |Si ARM710a, SoC i integruar. |4 KB i unifikuar |40&nbsp;MHz |[[Acorn A7000]] |- |ARM7500FE |Si ARM7500, "FE" Shtoi kontrolluesin e memories FPA and EDO. |4 KB i unifikuar. |56&nbsp;MHz<br />0.73&nbsp;DMIPS/MHz |[[RiscStation|Acorn A7000+]] [[Acorn Network Computer|Network Computer]] |- ! rowspan=5 | [[ARM7TDMI]] | rowspan=4 | ARMv4T |ARM7TDMI(-S) |3-stage pipeline, Thumb |asnje |15 MIPS @ 16.8&nbsp;MHz<br />63 DMIPS @ 70&nbsp;MHz |[[Game Boy Advance]], [[Nintendo DS]], [[iPod|Apple iPod]], [[Lego NXT]], [[Atmel]] [[AT91SAM]]7, [[Juice Box]], [[NXP Semiconductors]] [[LPC2000]] dhe [https://web.archive.org/web/20091124220747/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ LH754xx], [[Actel]]'s [http://www.actel.com/products/mpu/coremp7/ CoreMP7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718162317/http://www.actel.com/products/mpu/coremp7/ |date=18 korrik 2011 }} |- |ARM710T |Si ARM7TDMI, cache |8 KB i unifikuar, MMU |36 MIPS @ 40&nbsp;MHz |[[Psion 5|Psion Series 5mx]], [[Psion Revo]]/Revo Plus/Diamond Mako |- |ARM720T |Si ARM7TDMI, cache |8 KB i unifikuar, MMU me Fast Context Switch Extension |60 MIPS @ 59.8&nbsp;MHz |[[Zipit Wireless Messenger]], [[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20091124220747/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7/ LH7952x] |- |ARM740T |Si ARM7TDMI, cache |MPU | | |- |ARMv5TEJ |ARM7EJ-S |5-stage pipeline, Thumb, Jazelle DBX, intruksione te avancuara DSP |asnje | | |- ! rowspan=3 | [[StrongARM]] | rowspan=3 | ARMv4 |SA-110 | |16 KB/16 KB, MMU |203&nbsp;MHz<br />1.0&nbsp;DMIPS/MHz |[[Apple Newton]] 2x00 series, [[Risc PC|Acorn Risc PC]], Rebel/Corel Netwinder, Chalice CATS |- |SA-1100 |Si SA-110, SoC i integruar |16 KB/8 KB, MMU |203&nbsp;MHz |[[Psion netBook]] |- |SA-1110 |Si SA-110, SoC i integruar |16 KB/8 KB, MMU |206&nbsp;MHz |[[LART (computer)]], Intel Assabet, [[Ipaq]] H36x0, [[Balloon Board|Balloon2]], [[Zaurus]] SL-5x00, [[HP Jornada]] 7xx, [[Jornada 560 series]], Palm Zire 31 |- ! ARM8 | ARMv4 | ARM810<ref>[https://web.archive.org/web/20080910025355/http://www.hotchips.org/archives/hc8/2_Mon/HC8.S4/HC8.4.1.pdf "ARM810 – Dancing to the Beat of a Different Drum"] ARM Holdings presentation at [[Hot Chips]] 1996-08-07.</ref> |5-stage pipeline, static branch prediction, double-bandwidth memory | 8 KB i unifikuar, MMU | 84 MIPS @ 72&nbsp;MHz<br />1.16&nbsp;DMIPS/MHz | [[Risc PC|Acorn Risc PC]] karte CPU prototip |- ! rowspan=4 | [[ARM9|ARM9TDMI]] | rowspan=4 | ARMv4T |ARM9TDMI |5-stage pipeline, Thumb |asnje | | |- |ARM920T |Si ARM9TDMI, cache |16 KB/16 KB, MMU me FCSE (Fast Context Switch Extension)<ref>[http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.ddi0151c/I47491.html Register 13, FCSE PID register] ARM920T Technical Reference Manual</ref> |200 MIPS @ 180&nbsp;MHz |[[Armadillo CPU Boards|Armadillo]], [[Atmel]] [[AT91SAM]]9, [[GP32]], [[GP2X]] (first core), [[Tapwave Zodiac]] ([[Motorola]] i. MX1), Hewlet Packard [[HP-49 series|HP-49/50 Calculators]], [[Sun SPOT]], Cirrus Logic EP9302, EP9307, EP9312, EP9315, [[Samsung]] S3C2442 ([[HTC TyTN]], [[First International Computer|FIC]] [[Neo FreeRunner]]<ref>{{cite web|url=http://wiki.openmoko.org/wiki/Neo1973:_GTA01Bv4_versus_GTA02_comparison|language=en|title=Neo1973: GTA01Bv4 versus GTA02 comparison|accessdate=2007-11-15|archive-date=18 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318021341/http://wiki.openmoko.org/wiki/Neo1973:_GTA01Bv4_versus_GTA02_comparison|url-status=dead}}</ref>), [[Samsung]] S3C2410 ([[TomTom]] navigation devices)<ref>{{cite web|url=http://elinux.org/S3C2410|language=en|title=S3C2410|accessdate=2010-01-13}}</ref> |- |ARM922T |Si ARM9TDMI, cache |8 KB/8 KB, MMU | |[[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20090521212410/http://www.standardics.nxp.com/products/lh7a/ LH7A40x] |- |ARM940T |Si ARM9TDMI, cache |4 KB/4 KB, MPU | |[[GP2X]] (berthama e dyte), Meizu [[M6 Mini Player]]<ref>{{cite web|url=http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/SamsungSA58|language=en|title=Rockbox Samsung SA58xxx series|accessdate=2008-02-22|archive-date=20 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720072321/http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/SamsungSA58|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/MeizuM6Port|language=en|title=Rockbox Meizu M6 Port – Hardware Information|accessdate=2008-02-22|archive-date=12 maj 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512082109/http://www.rockbox.org/twiki/bin/view/Main/MeizuM6Port|url-status=dead}}</ref> |- ! rowspan=5 | [[ARM9E]] | rowspan=3 | ARMv5TE |ARM946E-S |Thumb, Enhanced DSP instructions, caches |ndryshore, memorje te ciftuara ngusht, MPU | |[[Nintendo DS]], [[Nokia]] [[N-Gage]], [[Canon PowerShot A470]], [[Canon EOS 5D Mark II]]<ref>[http://magiclantern.wikia.com/wiki/Datasheets Datasheets - Magic Lantern Firmware Wiki<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>, Conexant 802.11 chips, Samsung S5L2010 |- |ARM966E-S |Thumb, Enhanced DSP instructions |no cache, TCMs | |[[ST Microelectronics|ST Micro]] STR91xF, includes Ethernet<ref>{{cite web|url=http://mcu.st.com/mcu/modules.php?name=mcu&file=devicedocs&DEV=STR912FW44&FAM=101|title=STR9 – STR912 – STR912FW44 microcontroller – documents and files download page|publisher=Mcu.st.com|accessdate=2009-04-18}}</ref> |- |ARM968E-S |Si ARM966E-S |pa cache, TCMs | |[[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20090612074112/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc2000/lpc29xx/ LPC2900] |- |ARMv5TEJ |ARM926EJ-S |Thumb, Jazelle DBX, Enhanced DSP instructions |ndryshore, TCMs, MMU |220 MIPS @ 200&nbsp;MHz, |Celularet: [[Sony Ericsson]] (K, W series); [[Siemens AG|Siemens]] dhe [[Benq]] (serite x65 dhe me te reja); [[LG KM900 (Arena)|LG Arena]]; Texas Instruments [[OMAP|OMAP1710]], [[OMAP|OMAP1610]], [[OMAP|OMAP1611]], [[OMAP|OMAP1612]], [[OMAP|OMAP-L137]], [[OMAP|OMAP-L138]]; [[Qualcomm]] MSM6100, MSM6125, MSM6225, MSM6245, MSM6250, MSM6255A, MSM6260, MSM6275, MSM6280, MSM6300, MSM6500, MSM6800; [[Freescale]] [[i.MX21]], i.MX27, [[Atmel]] [[AT91SAM]]9, [[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20091127231631/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc3000/ LPC3000], GPH Wiz, NEC C10046F5-211-PN2-A SoC – berthame e padokumentuar ne [[Hollywood (graphics chip)|ATi Hollywood]] çipin e grafikes te perdorur ne Wii,<ref>[http://wiibrew.org/wiki/Starlet Starlet].</ref> [[Samsung]] S3C2412 perdorur ne kontrolluesin e [[Squeezebox (network music player)#Squeezebox Duet (January 2008)|Squeezebox Duet]]. [[Squeezebox (network music player)#Squeezebox Radio (September 2009)|Squeezebox Radio]]; [[NeoMagic]] MiMagic Family MM6, MM6+, MM8, MTV; [[Buffalo network-attached storage series|Buffalo]] TeraStation Live ([[Network-attached storage|NAS]]); Telechips TCC7801, TCC7901;[[ZiiLABS]]' ZMS-05 sistem ne nje çip; Western Digital MyBook I World Edition. |- |ARMv5TE |ARM996HS |Procesor pa ore, si ARM966E-S |pa caches, TCMs, MPU | | |- ! rowspan=3 | ARM10E | rowspan=2 | ARMv5TE |ARM1020E |6-stage pipeline, Thumb, Enhanced DSP instructions, (VFP) |32 KB/32 KB, MMU | | |- |ARM1022E |Si ARM1020E |16 KB/16 KB, MMU | | |- |ARMv5TEJ |ARM1026EJ-S |Thumb, Jazelle DBX, intruksione te avancuara DSP, (VFP) |ndryshore, MMU ose MPU | |Western Digital [[MyBook]] II World Edition;[[Conexant]] so4610 dhe so4615 ADSL SoC |- ! rowspan=18 | [[XScale]] | rowspan=18 | ARMv5TE |80200/IOP310/IOP315 |I/O Processor, Thumb, intruksione te avancuara DSP | | | |- |80219 | | |400/600&nbsp;MHz |[[Thecus]] N2100 |- |IOP321 | | |600 [[BogoMips]] @ 600&nbsp;MHz |[[Iyonix]] |- |IOP33x | | | | |- |IOP34x |1–2 core, RAID Acceleration |32K/32K L1, 512K L2, MMU | | |- |PXA210/PXA250 |Procesor aplikacionesh, 7-stage pipeline | |PXA210: 133 and 200&nbsp;MHz, PXA250: 200, 300, and 400&nbsp;MHz |[[Zaurus]] SL-5600, [[iPAQ]] H3900, [[Sony]] [[CLIÉ]] NX60, NX70V, NZ90 |- |PXA255 | |32KB/32KB, MMU |400 BogoMips @ 400&nbsp;MHz; 371–533 MIPS @ 400&nbsp;MHz<ref>{{cite web|url=http://www.albatross-uav.org/index.php/Benchmarks|title=Benchmarks – Albatross|publisher=Albatross-uav.org|date=2005-06-18|accessdate=2009-04-18|archive-date=2 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802084641/http://www.albatross-uav.org/index.php/Benchmarks|language=en|url-status=dead}}</ref> |[[Gumstix|Gumstix basix & connex]], [[Palm Tungsten]] E2, [[Zaurus]] SL-C860, [[Mentor Ranger & Stryder]], iRex [[ILiad]] |- |PXA263 | | |200,&nbsp;300&nbsp;and&nbsp;400&nbsp;MHz |[[Sony]] [[CLIÉ]] NX73V, NX80V |- |PXA26x | | |default 400&nbsp;MHz, up to 624&nbsp;MHz |[[Palm Tungsten#Tungsten T3|Palm Tungsten T3]] |- |PXA27x |Procesor aplikacionesh |32 KB/32 KB, MMU |800 MIPS @ 624&nbsp;MHz |[[Gumstix|Gumstix verdex]],[http://www.keith-koep.com/produkte/xscale-arm-embedded/trizeps4-pxa270-e.html "Trizeps-Modules"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728173653/http://www.keith-koep.com/produkte/xscale-arm-embedded/trizeps4-pxa270-e.html |date=28 korrik 2011 }} PXA270 COM, [[High Tech Computer Corporation|HTC]] Universal, [[Hewlett Packard|HP]] hx4700, [[Zaurus]] SL-C1000, 3000, 3100, 3200, [[Dell Axim]] serite x30, x50, dhe x51, Motorola Q, [[Balloon Board|Balloon3]], [[Greenphone|Trolltech Greenphone]], [[Palm TX]], Motorola Ezx Platform A728, A780, A910, A1200, E680, E680i, E680g, E690, E895, Rokr E2, Rokr E6, Fujitsu Siemens LOOX N560, Toshiba Portégé G500, Trēo 650-755p, [[Zipit Wireless Messenger|Zipit Z2]], HP iPaq 614c Business Navigator. |- |PXA800(E)F | | | | |- |PXA3XX (emri i koduar "Monahans") | |32KB/32KB L1, TCM, MMU |1000 MIPS @ 1.25&nbsp;GHz |Samsung Omnia |- |PXA900 | | | |Blackberry 8700, Blackberry Pearl (8100) |- |IXC1100 |Control Plane Processor | | | |- |IXP2400/IXP2800 | | | | |- |IXP2850 | | | | |- |IXP2325/IXP2350 | | | | |- |IXP42x | | | |[[NSLU2]] IXP460/IXP465 |- !rowspan=4 | [[ARM11]] |ARMv6 |ARM1136J(F)-S<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/ARM1136JF-S.html|language=en|title=ARM1136J(F)-S – ARM Processor|publisher=Arm.com|accessdate=2009-04-18}}</ref> |8-stage pipeline, [[SIMD]], Thumb, Jazelle DBX, (VFP), instruksione te avancuara DSP |ndryshore, MMU |740 @ 532–665&nbsp;MHz (i.MX31 SoC), 400–528&nbsp;MHz |Texas Instruments [[OMAP|OMAP2420]] ([[Nokia E90]], [[Nokia N93]], [[Nokia N95]], [[Nokia N82]]), [[Zune]], [[BUGbase]][http://www.buglabs.net/], [[Nokia N800]], [[Nokia N810]], [[Qualcomm]] MSM7200 (with integrated ARM926EJ-S Coprocessor@274&nbsp;MHz, perdorur ne [[Eten Glofiish]], [[HTC TyTN II]], [[HTC Nike]]), Freescale [[i.MX31]] (used in the original Zune 30gb and Toshiba Gigabeat S), Freescale MXC300-30 ([[Nokia E63]], [[Nokia E71]], [[Nokia 5800]], [[Nokia E51]], [[Nokia 6700 Classic]], [[Nokia 6120 Classic]], [[Nokia 6210 Navigator]], [[Nokia 6220 Classic]], [[Nokia 6290]], [[Nokia 6710 Navigator]], [[Nokia 6720 Classic]], [[Nokia E75]], [[Nokia N97]], [[Nokia N81]]), Qualcomm MSM7201A sic u pa tek [[HTC Dream]], [[HTC Magic]], [[Motorola Z6]], [[HTC Hero]], & [[Samsung SGH-i627|Samsung SGH-i627 (Propel Pro)]], [[Qualcomm]] MSM7227 used in [[ZTE]] Link,<ref>{{cite web|url=http://xi0.info/qualcomm-chips-kernel-arm-phones_7000.html|title=Qualcomm chips kernel ARM - from phones to laptops|publisher=xi0.info|accessdate=2010-05-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pdadb.net/index.php?m=cpu&id=a7227&c=qualcomm_msm7227|title=Qualcomm MSM7227 RISC Chipset|publisher=pdadb.net|accessdate=2010-05-08}}</ref> |- |ARMv6T2 |ARM1156T2(F)-S |9-stage pipeline, [[SIMD]], Thumb-2, (VFP), instruksione te avancuara DSP |ndryshore, MPU | | |- |ARMv6KZ |ARM1176JZ(F)-S |Si ARM1136EJ(F)-S |ndryshore, MMU+TrustZone | |[[iPhone|Apple iPhone (original and 3G)]], [[iPod touch|Apple iPod touch (1st and 2nd Generation)]], [[Conexant|Conexant CX2427X]], [[Motorola RIZR Z8]], [[Motorola Motorizr Z10|Motorola RIZR Z10]], [[NVIDIA GoForce 6100]]<ref>{{cite web|url=http://www.nvidia.com/page/goforce_6100.html|language=en|title=GoForce 6100|publisher=Nvidia.com|accessdate=2009-04-18}}</ref>; Telechips TCC9101, TCC9201, TCC8900, [[Fujitsu MB86H60]], Samsung S3C6410 (e.g. [[Samsung Moment]], [[SmartQ 5]]), S3C6430<ref>{{cite web|title=Samsung S3C6410 and S3C6430 Series ARM Proccessors|url=http://www.samsung.com/global/business/semiconductor/productInfo.do?fmly_id=229&partnum=S3C6410|accessdate=2009-10-08|publisher=Samsung}}, and the Qualcomm MSM7627 as seen in the [[Palm Pixi]] and Motorola Calgary/Devour</ref> |- |ARMv6K |ARM11 MPCore |As ARM1136EJ(F)-S, 1–4 core SMP |variable, MMU | |[[Nvidia APX 2500]] |- ! Family ! Architecture Version ! Core ! Feature ! Cache (I/D)/[[Memory management unit|MMU]] ! Typical [[Million instructions per second|MIPS]] @ MHz ! In application |- ! rowspan=9 | Cortex |rowspan=4 |ARMv7-A |Cortex-A5 |VFP, NEON, Jazelle RCT and DBX, Thumb-2, 8-stage pipeline, 1–4 core SMP |variable (L1), MMU+TrustZone |up to 1500 (1.5 DMIPS/MHz) |"Sparrow" (ARM code name)<ref name="eetimes-A5">{{cite web|last=Merrit|first=Rick|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=220700447|title="ARM stretches out with A5 core, graphics, FPGAs"|publisher=[[EE Times]]|date=2009-10-21|accessdate=2009-10-28|archive-date=13 mars 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/667ov2zwD?url=http://eetimes.com/electronics-news/4085371/ARM-stretches-out-with-A5-core-graphics-FPGAs|url-status=dead}}</ref><ref name="swift-sparrow">{{cite web|last=Clarke|first=Peter|url=http://www.eetimes.com/news/semi/rss/showArticle.jhtml?articleID=213000665&cid=RSSfeed_eetimes_semiRSS|title=ARM tips plans for Swift and Sparrow processor cores|publisher=[[EE Times]]|date=2009-02-03|accessdate=2009-04-18|archive-date=13 mars 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/667ovsxRU?url=http://eetimes.com/electronics-products/processors/4110314/ARM-tips-plans-for-Swift-and-Sparrow-processor-cores|url-status=dead}}</ref><ref name="pcmag-mwc09">{{cite web|last=Segan|first=Sascha|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2341032,00.asp|language=en|title=ARM's Multicore Chips Aim for Netbooks|publisher=[[PC Magazine]]|date=2009-04-09|accessdate=2009-04-18}}</ref> |- |Cortex-A8 |VFP, NEON, Jazelle RCT, Thumb-2, 13-stage superscalar pipeline |variable (L1+L2), MMU+TrustZone |up to 2000 (2.0 DMIPS/MHz in speed from 600&nbsp;MHz to greater than 1&nbsp;GHz) |Texas Instruments [[OMAP|OMAP3xxx series]], SBM7000, Oregon State University [[OSWALD]], [[Gumstix|Gumstix Overo Earth]], [[Pandora (console)|Pandora]], [[Apple iPhone 3GS]], [[iPod touch|Apple iPod touch (3rd Generation)]], [[Apple iPad]] ([[Apple A4]] processor), [[Apple iPhone 4]] ([[Apple A4]] processor), [[Archos 5]], [[Freescale Semiconductor|FreeScale]] i.MX51-[[System-on-a-chip|SOC]], [[BeagleBoard]], [[Motorola Droid]], [[Palm Pre]], [[Rockchip]] [[RK2806]] and [[RK2808]], [[Samsung i8910]], [[Sony Ericsson Satio]], [[Smartbook#Always Innovating Touch Book|Touch Book]], [[Nokia N900]], [[Meizu M9]], [[ZiiLABS]] ZMS-08 system on a chip. |- |Cortex-A9 |Application profile, (VFP), (NEON), Jazelle RCT and DBX, Thumb-2, Out-of-order speculative issue superscalar |MMU+TrustZone |2.5 DMIPS/MHz |<!-- Please do NOT add Apple A4 until there is either confirmation from a major reliable source. The Bright Side of News blog and all articles citing it (including CrunchGear and a Macworld piece) are speculative and NOT reliable --> |<!-- Here's an "A4 is Cortex-A8" confirmation from a reliable source: http://eetimes.com/news/design/showArticle.jhtml;jsessionid=IWUHXXL3VS1CXQE1GHPCKH4ATMY32JVN?articleID=224701036&pgno=4 --> |- |[[ARM Cortex-A9 MPCore|Cortex-A9 MPCore]] |As Cortex-A9, 1–4 core SMP |MMU+TrustZone |10,000 DMIPS @ 2&nbsp;GHz on Performance Optimized TSMC 40G (dual core) (2.5 DMIPS/MHz per core)<!-- http://www.arm.com/products/processors/cortex-a/cortex-a9.php?tab=Performance --> |Texas Instruments [[OMAP#OMAP4|OMAP4430/4440]], [[ST-Ericsson]] U8500, Nvidia [[Nvidia Tegra#Tegra 250|Tegra2]] <!-- Please do NOT add Apple A4 until there is either confirmation from a major reliable source. The Bright Side of News blog and all articles citing it (including CrunchGear and a Macworld piece) are speculative and NOT reliable --> |- |ARMv7-R |Cortex-R4(F) |Embedded profile, Thumb-2, (FPU) |variable cache, MPU optional |600 [[DMIPS]] @ 475&nbsp;MHz |[[Broadcom]] is a user, TMS570 from Texas Instruments |- |ARMv7-ME |Cortex-M4 (codenamed "Merlin")<ref name="merlin">{{cite web|last=Benz|first=Benjamin|url=http://www.heise.de/newsticker/meldung/Cortex-Nachwuchs-bei-ARM-936412.html|title=Cortex Nachwuchs bei ARM|publisher=[[Heise.de]]|date=2010-02-02|accessdate=2010-05-03}}</ref> |Microcontroller profile, both Thumb and Thumb-2, FPU. Hardware MAC, SIMD and divide instructions. |MPU optional. |1.25 DMIPS/MHz | |- |ARMv7-M |Cortex-M3 |Microcontroller profile, Thumb-2 only. Hardware divide instruction. |no cache, MPU optional. |125 DMIPS @ 100&nbsp;MHz |[[Texas Instruments]] [http://focus.ti.com/mcu/docs/mculuminaryprodoverview.tsp?sectionId=95&tabId=2486&familyId=1755&DCMP=Luminary&HQS=Other+OT+stellaris Stellaris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604173332/http://focus.ti.com/mcu/docs/mculuminaryprodoverview.tsp?sectionId=95&tabId=2486&familyId=1755&DCMP=Luminary&HQS=Other+OT+stellaris |date=4 qershor 2011 }} microcontroller family, [[ST Microelectronics]] [http://mcu.st.com STM32], [[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20091221043659/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc17xx/ LPC1700], [[Toshiba]] [http://www.toshiba.com/taec/news/press_releases/2008/mcus_08_542.jsp TMPM330FDFG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614084456/http://www.toshiba.com/taec/news/press_releases/2008/mcus_08_542.jsp |language=en|date=14 qershor 2011 }}, [[Ember (company)|Ember]]'s EM3xx Series, [[Atmel]] [[AT91SAM]]3, [[Europe Technologies]] [https://web.archive.org/web/20100310191238/http://www.europe-technologies.com/easyBCU.php EasyBCU], [[Energy Micro]]'s [[EFM32]], [[Actel]]'s [http://www.actel.com/products/SmartFusion/default.aspx SmartFusion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618030343/http://www.actel.com/products/smartfusion/default.aspx |date=18 qershor 2013 }} |- |rowspan=2 |ARMv6-M |Cortex-M0 (codenamed "Swift")<ref name="swift">{{cite web|last=Clarke|first=Peter|url=http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=214502333|title=ARM preps tiny core for low-power microcontrollers|publisher=[[EE Times]]|date=2009-02-23|accessdate=2009-11-30|archive-date=13 mars 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/667ozIX8G?url=http://eetimes.com/electronics-products/processors/4110516/ARM-preps-tiny-core-for-low-power-microcontrollers|url-status=dead|ref=none}}</ref> |Microcontroller profile, Thumb-2 subset (16-bit Thumb instructions & BL, MRS, MSR, ISB, DSB, and DMB). |No cache. |0.9 DMIPS/MHz |[[NXP Semiconductors]] [https://web.archive.org/web/20090924184858/http://www.standardics.nxp.com/products/lpc1000/lpc11xx/ NXP LPC1100]<ref name="swift-nxp">{{cite web|last=Walko|first=John|url=http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=216200026|title=NXP first to demo ARM Cortex-M0 silicon|publisher=[[EE Times]]|date=2009-03-23|accessdate=2009-06-29|archive-date=15 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110615044525/http://www.eetimes.com/news/design/rss/showArticle.jhtml?articleID=216200026|url-status=dead}}</ref>, [[Triad Semiconductor]]<ref>{{Cite web|url=http://www.triadsemi.com/services/arm-powered-vcas/|title=ARM Powered VCAs<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->|url-status=dead|access-date=25 qershor 2010|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716112427/http://www.triadsemi.com/services/arm-powered-vcas/}}</ref>, [[Melfas]]<ref>[http://www.electronicsweekly.com/Articles/2009/06/10/46252/cortex-m0-used-in-low-power-touch-controller.htm Cortex-M0 used in low power touch controller - 6/10/2009 - Electronics Weekly<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>, [[Chungbuk Technopark]]<ref>[http://www.design-reuse.com/news/22137/arm-cortex-m0-processor.html Chungbuk Technopark Chooses ARM Cortex-M0 Processor<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref>, [[Nuvoton]]<ref>{{Cite web|url=http://translate.google.co.uk/translate?hl=en&sl=zh-TW&u=http%3A%2F%2Fwww.nuvoton.com%2Fhq%2Fenu%2FNewsAndEvents%2FNews%2FMediaCoverage%2F20091005.htm|title=Kopje e arkivuar|access-date=28 dhjetor 2021|archive-date=22 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122191515/http://translate.google.co.uk/translate?hl=en&sl=zh-TW&u=http%3A%2F%2Fwww.nuvoton.com%2Fhq%2Fenu%2FNewsAndEvents%2FNews%2FMediaCoverage%2F20091005.htm|url-status=dead}}</ref>, [[austriamicrosystems]]<ref>{{Cite web|url=http://www10.edacafe.com/nbc/articles/view_article.php?articleid=752000|title=Austriamicrosystems Chooses ARM Cortex-M0 Processor For Mixed Signal Applications<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->|access-date=25 qershor 2010|archive-date=22 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722230112/http://www10.edacafe.com/nbc/articles/view_article.php?articleid=752000|url-status=dead}}</ref>, [[Rhom]]<ref>[http://www.arm.com/about/newsroom/rohm-licenses-arm-cortex-m0-processor.php Rohm Licenses ARM Cortex-M0 Processor - ARM<!-- Roboti gjeneroi titull për referencën -->]</ref> |- |Cortex-M1 |FPGA targeted, Microcontroller profile, Thumb-2 subset (16-bit Thumb instructions & BL, MRS, MSR, ISB, DSB, and DMB). |None, tightly coupled memory optional. |Up to 136 DMIPS @ 170&nbsp;MHz<ref>[http://www.arm.com/news/17017.html "ARM Extends Cortex Family with First Processor Optimized for FPGA"], ARM press release, March 19, 2007. Retrieved April 11, 2007.</ref> (0.8 DMIPS/MHz,<ref>[http://www.arm.com/products/CPUs/ARM_Cortex-M1.html "ARM Cortex-M1"], ARM product website. Retrieved April 11, 2007.</ref> MHz achievable FPGA-dependent) |[http://www.actel.com/products/mpu/CortexM1/default.aspx Actel ProASIC3, ProASIC3L, IGLOO and Fusion PSC devices] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707081336/http://www.actel.com/products/mpu/CortexM1/default.aspx |date=7 korrik 2011 }}, [https://web.archive.org/web/20090909101407/http://www.arm.com/fpga/ Altera Cyclone III], other FPGA products are also supported e.g. [https://web.archive.org/web/20110716174949/http://www.synplicity.com/partners/readyip/ Synplicity] <ref>[http://www.arm.com/news/17017.html ARM Extends Cortex Family with First Processor Optimized for FPGA<!-- Bot generated title -->].</ref> |- ! Family ! Architecture Version ! Core ! Feature ! Cache (I/D)/[[Memory management unit|MMU]] ! Typical [[Million instructions per second|MIPS]] @ MHz ! In application |} == Arkitektura == Për një kohë të gjate ka qenë një "Manual referimi për arkitekturën ARM", duke dalluar ndërfaqet që të gjithë procesorët ARM duhet të mbajnë (si psh semantikat e udhëzimit) nga detajet e implementimit që mund të ndryshojnë. Arkitektura ka evoluar me kalimin e kohës, dhe duke filluar me arkitekturën v7, janë përcaktuar tre "profile": "A"-ja (aplikacion), "R"-ja (ne kohe reale), dhe "M"-ja (mikrokontrollues). Profilet lejohen të ndajnë arkitekturën. Për shembull profili ARMv7-M është i dalluar sepse mban vetëm modën Thumb processor dhe prandaj ekzekuton instruksione Thumb2, dhe profili ARMv6-M është një nënndarje e profilit ARMv7-M (duke mbajtur më pak instruksione). === Kompleti i instruksioneve === Për t'a mbajtur projektimin të pastër, te thjeshtë dhe të shpejtë, implementimi origjinal i ARM-së u vendos pa [[mikrokod]], si procesori shumë më i thjeshtë 8-bit [[MOS Technology 6502|6502]] i përdorur në mikrokompjuterat e mëparshëm [[Acorn Computers Ltd|Acorn]]. ==== Tiparet RISC ==== Arkitektura ARM ka këto tipare [[RISC]]: * Ngarkon/ruan arkitekturën. * Nuk mbështet akses te padrejtuar në memorie (që tani mbështetet në bërthamat ARMv6, me disa përjashtime të lidhur me ngarkimin/ruajtjen e instruksioneve me shumë fjale). * [[File regjistri]] uniformë 16 × 32-bit. * Është rregulluar gjerësia 32 bit e instruksionit për të lehtësuar deshifrimin dhe [[pipelining]], duke ulur [[dendësinë e kodit]]. Më vonë, [[#Thumb|"Thumb mode"]] rriti dendësinë e kodit. * Më së shumti ekzekutim një-ciklik. Për të kompensuar për projektimin e thjeshtë, krahasuar me procesorët bashkëkohor si [[Intel 80286]] dhe [[Motorola 68020]], disa tipare të tjera projektimi u përdoren: * Ekzekutim i kushtezuar i shumicës se instruksioneve, duke kompensuar për mungesën e një [[parashikues degëzimi]]. * Instruksionet aritmetike ndryshojnë [[Condition Code Register|kodet e kushtëzimit]] vetëm kur dëshirohen. * [[Barrel shifter]] 32-bit që mund të përdoret pa ç'avantazh në performancë me shumicën e instruksioneve aritmetike dhe llogaritjeve të adresave. * [[Mënyre adresimi|Mënyra adresimi]] të fuqishme me indekse. * Një [[rregjister lidhjesh]] për thirrje të shpejtë të funksioneve. * Nënsistem [[ndërprerje]]je i thjeshtë por i shpejtë i nivelit të dytë të përparësisë me banka regjistri të ndryshuara. ==== Ekzekutimi i kushtezuar ==== Tipari i ekzekutimit të kushtëzuar (i quajtur predication) është implementuar me një selektorë kodi kushtëzimi 4-bit (i quajtur predicate) për çdo instruksion; një nga kodet 4-bit rezervohet si "kod daljeje" për të specifikuar disa instruksione të pakushtëzuara, por pothuajse të gjithë instruksionet e zakonshme janë të kushtëzuara. Shumica e arkitekturave të CPU-ve kanë vetëm kode te kushtëzuara në instruksionet e degëzuara. Kjo pakëson në mënyrë të konsiderueshme bit-et e kodimit te disponueshme për zhvendosje në instruksionet e aksesit në memorie, por nga ana tjetër shmang instruksionet e degëzuara gjatë gjenerimit të kodit për statement-et e vegjël [[conditional (programming)|"if"]]. Shembulli standard për këtë është [[algoritmi Euklidian]] i bazuar në zbritje: Ne [[C (gjuhë programimi)|gjuhen e programimit C]], cikli është: <source lang="c"> while (i != j) { if (i > j) i -= j; else j -= i; } </source> Ne [[assembly]]-n e ARM-se, cikli është: <source lang="asm"> loop CMP Ri, Rj ; vendos kushtin "NE" nëse (i != j), ; "GT" nëse (i > j), ; ose "LT" nëse (i < j) SUBGT Ri, Ri, Rj ; nëse "GT" (me e madhe se), i = i-j; SUBLT Rj, Rj, Ri ; nëse "LT" (me e vogle se), j = j-i; BNE loop ; nëse "NE" (jo e barabarte), atëherë cikli </source> i cili shmang degëzimet rreth pjesëzave <code>then</code> dhe <code>else</code>. Vini re se nëse <code>Ri</code> dhe <code>Rj</code> janë te barabarta atëherë asnjë prej instruksioneve <code>SUB</code> nuk do ekzekutohet, duke optimizuar nevojën për një degëzim të kushtëzuar për të implementuar kontrollin me <code>while</code> në fillim të ciklit, për shembull nëse do ishte përdorur <code>SUBLE</code> (më e vogël ose e barabartë). Një nga mënyrat që kodi Thumb përdor për të siguruar një kodim më të dendur është të heqë selektorin 4-bit nga instruksionet e padegëzuara. ==== Tiparet e tjera ==== Procesori ARM ka gjithashtu disa tipare që shihen shumë rrallë në arkitektura të tjera RISC, siç është adresimi [[Program counter|PC]]-relativ (në të vërtete, tek ARM-ja [[Program counter|PC]] është një nga 16 regjistrat e saj) dhe mënyrat e adresimit pre- dhe post-increment. Një tjetër gjë për t'u vërejtur është se ARM ka ekzistuar për një farë kohe, me kompletin e instruksioneve duke u rritur me kalimin e kohës. Disa procesore më të hershëm ARM (para ARM7TDMI), për shembu ll, nuk kanë instruksion për të ruajtur një sasi 2-byte, pra, për to nuk është e mundur te krijojnë kod efikas qe sillet në mënyre të njëjtë me objektet e C të tipit "volatile int16_t". ==== Bashkëprocesorët ==== Arkitektura siguron një mënyre jo-intrusive për të zgjeruar kompletin e instruksioneve duke përdorur "bashkëprocesoret" që mund të adresohen duke përdorur MCR, MRC, MRRC, MCRR, dhe instruksione të tjera të ngjashme. Hapësira e bashkëprocesorit ndahet logjikisht ne 16 bashkëprocesorë me numra 0 deri ne 15, ku bashkëprocesori 15 (cp15) është i rezervuar pvr disa funksione kontrolli tipike si menaxhimi i cache-ve dhe operimin e [[Memory management unit|MMU]] (te procesorët që e kanë një të tillë). Në aparaturat e bazuara në ARM, pajisjet periferike janë zakonisht të lidhura me procesorin duke hartuar regjistrat e tyre fizike në hapësirën e memories ARM ose në hapësirën e bashkëprocesorit ose duke lidhur një tjetër pajisje e cila pastaj lidhet me procesorin. Hyrjet ne bashkëprocesor kanë vonesë më te vogël kështu që disa periferike (për shembull kontrolluesi i ndërprerjeve [[XScale]]) janë projektuar që të jenë të arritshëm në të dy mënyrat (përmes memories dhe përmes bashkëprocesorëve). Në raste të tjera, projektuesit e çipeve integrojnë hardware vetëm duke përdorur mekanizmin e bashkëprocesorit. Për shembull, një motor për përpunim imazhesh mund të jetë një bërthamë e vogël ARM7TDMI e kombinuar me një bashkëprocesor që ka veprime të specializuara për të mbajtur një komplet specifik primitivësh transkodimi HDTV. === Thumb === Për të përmirësuar dendësinë e kodit të kompiluar, procesorët nga ARM7TDMI e më pas kanë paraqitur modën '''Thumb'''. ("T"-ja në "TDMI" tregon tiparin Thumb.) Në këtë modë, procesori ekzekuton instruksione 16-bit. Shumica e këtyre instruksioneve Thumb 16 bit hartohen direkt me instruksionet ARM. Kursimi i hapësirës vjen duke bërë të nënkuptueshme disa madhësi të instruksioneve dhe duke limituar numrin e mundësive krahasuar me instruksionet e plota në modën ARM. Në Thumb, kodet më të vogla të operimit kanë më pak funksionalitet. Për shembull, vetëm degëzimet mund të jenë të kushtëzuara, dhe shumë kode operimi kanë akses të kufizuar vetëm në gjysmën e regjistrave të CPU-se. Kodet e shkurtra të operimit japin përmirësim të përgjithshëm të dendësisë së kodit, edhe pse disa veprime kërkojnë instruksione ekstra. Në situata ku gjerësia e portës së memories është më pak se 32-bit, kodet e shkurtra Thumb të operimit japin performancë në rritje në krahasim me kodin 32-bit të ARM, meqë më pak kod programi ka nevojë të ngarkohet në procesor përmes gjerësisë së vogël të memories. Hardware-t e ngulitur, si [[Game Boy Advance]], zakonisht kanë një sasi të vogël të RAM-it të arritshëm me një datapath të plotë 32-bit; shumica arrihet me një datapath dytësor 16-bit ose më të ngushtë. Në këtë situatë, zakonisht kodi Thumb kompilohet dhe optimizohen manualisht disa nga sektorët me më shumë punë intensive të CPU, duke përdorur instruksione ARM të plota 32-bit, duke vendosur këto instruksione më të gjera në memorie 32-bit të arritshme nga cdo bus. Procesori i parë me një ckodues instruksionesh Thumb ishte ARM7TDMI. Të gjithë ARM9 dhe familjet e mëvonshme, duke përfshirë [[Intel XScale|XScale]], kanë përmbajtur një ckodues instruksionesh Thumb. === Instruksionet e përmirësimit të DSP === Për të përmirësuar arkitekturën ARM për [[perpunim sinjalesh digjitale]] dhe aplikacioneve të multimedias, disa instruksione të reja iu shtuan kompletit.<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/cpu-arch-DSP.html|language=en|title=ARM DSP Instruction Set Extensions|publisher=Arm.com|accessdate=2009-04-18}}</ref> Këto tregohen me një "E" në emrat e arkitekturave ARMv5TE dhe ARMv5TEJ. Variantet E përfshijnë gjithashtu T, D, M, dhe I. === Jazelle === {{Main|Jazelle}} Jazelle është një teknikë që lejon Java Bytecode të ekzekutohet direkt në arkitekturën ARM si një gjendje (dhe komplet instruksionesh) e tretë ekzekutimi së bashku me ARM dhe Thumb-mode. Kjo gjendje tregohet me "J" në arkitekturën, dhe në emrat e bërthamave ARM9EJ-S dhe ARM7EJ-S. Mbështetja për këtë gjendje është e nevojshme duke filluar nga ARMv6 (përvec profilit ARMv7-M), edhe pse bërthamat më të reja përfshijnë vetëm një implementim të thjeshtë që nuk siguron përshpejtim hardware. === Thumb-2 === Teknologjia '''Thumb-2''' u shfaq në '''berthamën ARM1156''', e shpallur në 2003. Thumb-2 zgjeron kompletin e intruksioneve Thumb të limituar në 16-bit me më tepër intruksione 32-bit për t'i dhënë kompletit të instruksioneve një shkallë më të lartë. Një qëllim i caktuar për Thumb-2 është të arrijë dendësi kodi të ngjashme me atë të Thumb-it me performancë të ngjashme me atë te kompletit te instruksioneve të ARM-së në memorje 32-bit. Mund të themi se në ARMv7, ky qëllim u arrit. Thumb-2 zgjeron kompletin e instruksioneve ARM dhe Thumb me edhe më shumë instruksione, duke përfshirë manipulimin e bit-field, degëzimeve të tabelave, dhe ekzekutimit të kushtëzuar. Një "Gjuhë Assembly e Unifikuar" (UAL) mbështet edhe brezin e instruksioneve të ARM, edhe të Thumb-2 nga i njëjti kod burim; versionet e Thumb të parë në procesorët ARMv7 janë aq të afta sa kodi ARM (duke përfshirë aftësinë për të shkruar manovruesa ndërpresish). Kjo kërkon pak kujdes, dhe përdorim të një instruksioni të ri "IT" (if-then), që lejon deri në 4 instruksione të njëpasnjëshme të ekzekutohen bazuar në një kusht të testuar. Gjatë kompilimit në kod ARM, kjo dhe injorohet, por gjatë kompilimit në Thumb-2 kjo krijon një intruksion. Per shembull: <source lang="asm"> ; nqs (r0 == r1) CMP r0, r1 ITE EQ ; ARM: nuk është kod ... Thumb: instruksion IT ; atehere r0 = r2; MOVEQ r0, r2 ; ARM: e kushtezuar; Thumb: kusht nepermjet ITE 'T' (atehere) ; perndryshe r0 = r3; MOVNE r0, r3 ; ARM: e kushtezuar; Thumb: kusht nepermjet ITE 'e' (perndryshe) ; kujtoni se instruksioni MOV ne Thumb nuk ka asnje bit per te koduar "EQ" ose "NE" </source> Te gjithë çipet ARMv7 mbështesin kompletin e instruksioneve Thumb-2. Disa çipe, si Cortex-M3, mbështesin vetëm kompletin e instruksioneve Thumb-2. Çipe të tjerë në seritë Cortex dhe ARM11 mbështesin edhe "modën me komplet instruksionesh ARM" dhe "modën me komplet instruksionesh Thumb-2".<ref>{{cite web|url=http://www.arm.com/products/CPUs/architecture.html|language=en|title=ARM Processor Instruction Set Architecture|publisher=Arm.com|accessdate=2009-04-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.linuxdevices.com/news/NS7814673959.html|language=en|title=ARM aims son of Thumb at uCs, ASSPs, SoCs|publisher=Linuxdevices.com|accessdate=2009-04-18|archiveurl=https://archive.today/20121209133741/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/ARM-aims-son-of-Thumb-at-uCs-ASSPs-SoCs/|archivedate=9 dhjetor 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://infocenter.arm.com/help/index.jsp?topic=/com.arm.doc.ddi0290g/I1005458.html|title=ARM Information Center|publisher=Infocenter.arm.com|accessdate=2009-04-18}}</ref> === Mjedisi i ekzekutimit te Thumb-it (ThumbEE) === '''ThumbEE''', i njohur gjithashtu si '''Thumb-2EE''', dhe i tregtuar si [http://www.arm.com/products/multimedia/java/jazelle_architecture.html Jazelle RCT] (Runtime Compilation Target), u shpall në 2005, dhe u shfaq për herë të parë në procesorin '''Cortex-A8'''. ThumbEE është një modë e katërt procesori, duke bërë ndryshime të vogla në kompletin e instruksioneve Thumb të zgjeruar nga Thumb-2. Këto ndryshime e bëjnë kompletin e instruksioneve vecanërisht të përshtatshëm për kod të krijuar gjatë ekzekutimit të programit (p.sh. nga [[Just-in-time compilation|kompilimi JIT]]) në '''Mjediset e menaxhuara të ekzekutimit'''. ThumbEE është një objektiv për gjuhet si [[gjuha e programimit Limbo|Limbo]], [[Java (gjuhe programimi)|Java]], [[C Sharp (gjuhe programimi)|C#]], [[Perl]] dhe [[Python (gjuhe programimi)|Python]], dhe lejon [[kompajleri JIT|kompajlerat JIT]] të nxjerrë kod te kompiluar më të vogël pa ndikuar në performancë. Tiparet e reja të ThumbEE përfshijnë kontrolle automatike të [[pointer null|pointer-ave null]] në cdo instruksion ngarkimi dhe ruajtjeje, një instruksion për të kontrolluar kufijtë e array, akses në regjistrat r8-r15 (ku mbahet gjendja Jazelle/DBX Java VM), dhe instruksione speciale që thërrasin një manovrues(handler).<ref>[https://web.archive.org/web/20060314105126/http://www.arm.com/miscPDFs/10069.pdf "Arm strengthens Java compilers: New 16-Bit Thumb-2EE Instructions Conserve System Memory"] by Tom R. Halfhill 2005.</ref> Manovruesit janë sektorë të vegjël kodi që thërritet shpesh, zakonisht i përdorur për të implementuar një tipar të një gjuhe programimi të nivelit të lartë, si psh rezervimi i memorjes për një objekt të ri. === Advanced SIMD (NEON) === Shtojca '''Advanced SIMD''', e tregtuar si teknologjia '''NEON''', është një komplet instruksionesh SIMD i kombinuar 64- dhe 128-bit, që siguron përshpejtim të standartizuar për aplikacionet e përpunimit të medias dhe të sinjaleve. NEON mund të ekzekutojë ckodim audio-je MP3 në CPU me 10&nbsp;MHz dhe mund të ekzekutojë codec-un e të folurit GSM AMR me më pak se 13&nbsp;MHz. Ka një komplet instruksionesh të hollesishëm, file regjistrash të ndara dhe hardware ekzekutimi të pavarura. NEON mban numra të plotë 8-, 16-, 32- dhe 64-bit dhe punon në operime SIMD për të manovruar përpunimin e audios dhe videos si dhe përpunimin e grafikës dhe te lojërave. Në NEON, SIMD mban deri në 16 punë në të njëjtën kohë. === VFP === Teknologjia '''VFP''' (Vector Floating Point) është një shtojcë bashkëprocesori në arkitekturën ARM. Siguron përpunim numrash me presje me një-precision dhe dopjo-precision me pak shpenzim. VFP siguron përpunim numrash me presje të përshtatshëm për një spektrum të gjerë aplikacionesh si PDA, smartphone, kompresim dhe dekompresim zëri, grafika tre-dimensionale dhe audio digjitale, printera, dhe aplikacione automotive. Arkitektura VFP gjithashtu mund të ekzekutojë instruksione të shkurtra vektore por këto punojnë në cdo element vektor njëri pas tjetrit dhe nuk ofrojnë performancën e vërtetë të paralelizmit SIMD. Kjo modë mund të jetë akoma e dobishme në aplikacione për procesim grafikash dhe sinjalesh meqë lejon një reduktim në madhësinë e kodit. == See also == * [[AMULET microprocessor|AMULET]] – a family of asynchronous ARMs * [[ARMulator|ARMulator, ARM Instruction Set Simulator]] * [[ARMware]], a virtual machine that emulates an ARM-based PDA. * [[QEMU]], a virtual machine, supports also a lot of ARM processors (armXXXX, cortex-XX, ti925t, pxa2XX, pxa270-XX, any). * [[Inferno (operating system)|Inferno]] * [[LPC2000|NXP/Philips LPC2000 ARM7TDMI-S Microcontrollers]] * [[Comparison of platform virtual machines#Other emulators|SkyEye simulator]] – an open source ARM Instruction Set Simulator * [[Smartbook]] * [[Texas Instruments OMAP]] – an ARM core plus DSP and application acceleration cores * [[Symbian platform|Symbian OS]] * [[Windows CE]] and [[Windows Mobile]] * [[iOS]] * [[Android (operating system)|Android]] == References == {{reflist|colwidth=30em}} == External links == {{Commonscat|ARM Microprocessors}} {{linkfarm}} * [http://www.arm.com/ ARM Ltd.] * [http://infocenter.arm.com/ ARM Documentation] * [http://imrannazar.com/ARM-Opcode-Map ARM architecture opcode map, for ARMv4T and ARMv5TE] * [http://www.arm.com/products/processors/technologies/trustzone.php TrustZone(TM) Technology] * [http://www.arm-development.com/ ARM Microcontroller Development Resources] – header files, schematics, CAD files, etc.. * [https://web.archive.org/web/20071203000700/http://www.imit.kth.se/courses/2B1445/Lectures/Lecture2/2B1445_L2_InstructionSet.pdf Arm Architecture] * [https://web.archive.org/web/20090611194835/http://www.simplemachines.it/doc/QRC0001H_rvct_v2.1_arm.pdf ARM Instruction Set Quick Reference Card] * [http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.qrc0001l/QRC0001_UAL.pdf ARM and Thumb-2 Instruction Set Quick Reference Card] * [http://infocenter.arm.com/help/topic/com.arm.doc.ihi0042c/IHI0042C_aapcs.pdf ARM Architecture Procedure Call Standard] * [http://www.xduino.com/ Xduino project supports easy ARM programming, ARM compiler, IDE, and Arduino syntax (only for Cortex-M3 STM32)] * [http://www.arm.com/products/processors/technologies/instruction-set-architectures.php ARM Processor Instruction Set Architecture] * [http://simplemachines.it/doc/arm_inst.pdf Advanced RISC Machines, The ARM Instruction Set] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190824172211/http://simplemachines.it/doc/arm_inst.pdf |date=24 gusht 2019 }}, a very good overview of ARM * [http://www.cs.cornell.edu/courses/cs414/2001fa/armcallconvention.pdf The ARM-THUMB Procedure Call Standard] * [https://web.archive.org/web/20100328013413/http://www.finalcog.com/howto-install-debian-lenny-arm-qemu-ubuntu-jaunty Install Debian on ARM on qemu] * [https://web.archive.org/web/20100512034759/http://meld.mvista.com/wiki_entry_view.aspx?topicid=9574afa00538405094c3ee0ab3b8dbb0 ARM and OMAP architecture history diagram] {{RISC-based processor architectures}} {{DEFAULTSORT:Arm Architecture}} [[Kategoria:ARM architecture| ]] [[Kategoria:Embedded microprocessors]] [[Kategoria:Articles with example code]] [[Kategoria:Instruction set architectures]] [[Kategoria:Central processing unit]] eeeku542xl8016e19fob2q1qb8irwpp Arkitektura e Von Neumann 0 90300 3062317 3046907 2026-11-04T00:08:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062317 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Von Neumann Architecture.svg|parapamje|Një skemë e arkitekturës von Neumann]] '''Arkitektura von Neumann''' — e njohur edhe si '''modeli von Neumann''' ose '''arkitektura e Princeton''' — është një [[Arkitektura kompjuterike|arkitekturë kompjuteri]] e bazuar në ''Draftin e Parë të një Raporti mbi EDVAC'',<ref name="FirstDraftReport" /> të shkruar nga [[John von Neumann]] në vitin 1945, i cili përshkruan dizajnet e diskutuara me John Mauchly dhe J. Presper Eckert në Shkollën Moore të Inxhinierisë Elektrike të Universitetit të Pensilvanisë. Dokumenti përshkruan një arkitekturë dizajni për një [[Kompjuteri|kompjuter dixhital]] elektronik të bërë nga "organe" që më vonë u kuptua se kishin këto përbërës:<ref name="FirstDraftReport">{{Citation|last=von Neumann|first=John|title=First Draft of a Report on the EDVAC|date=1945|url=https://sites.google.com/site/michaeldgodfrey/vonneumann/vnedvac.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314123032/http://qss.stanford.edu/~godfrey/vonNeumann/vnedvac.pdf|access-date=2011-08-24|archive-date=2013-03-14|author-link=John von Neumann|language=en}}</ref> 1–4 <ref name="GanesanCh4">{{Harvnb|Ganesan|2009}}</ref> * një [[Njësia aritmetike logjike|njësi qëndrore aritmetike]] për të kryer operacione aritmetike; * një njësi qëndrore kontrolli për të renditur në sekuencë operacionet qe kryhen nga makina; * [[Kujtesa kompjuterike|memorie]] që ruan të dhëna dhe instruksione; * një "medium regjistrimi i jashtëm" për të ruajtur të dhënat hyrëse dhe dalëse nga makina; * mekanizma [[Input/Output|hyrës dhe dalës]] për të transferuar të dhëna midis memories dhe mediumit të jashtëm të regjistrimit. Atributimi i shpikjes së arkitekturës von Neumann është i diskutueshëm, jo vetëm sepse Eckert dhe Mauchly kishin bërë shumë nga puna e kërkuar e dizajnit dhe pretendojnë se e kishin pasur idenë për programet e ruajtura shumë kohë përpara se t'i diskutonin idetë me von Neumann dhe Herman Goldstine.<ref name="FiftyYearsOfArmyComputing">{{Citation|last=Bergin|first=Thomas J.|title=Fifty Years of Army Computing: From ENIAC to MSRC, U.S. Army Research Laboratory|date=2000|url=https://www.govinfo.gov/app/details/GOVPUB-D105-PURL-LPS58495|page=34|access-date=2024-11-05|language=en}}</ref> Termi "arkitektura von Neumann" ka evoluar për t'iu referuar çdo kompjuteri me program të ruajtur në të cilin marrja e një instruksioni dhe një operacion i të dhënave nuk mund të ndodhin në të njëjtën kohë (meqenëse ato ndajnë një [[Pc Bus|magjistrale]] të përbashkët). Kjo njihet si [[Arkitektura e Von Neumann|ngushtica von Neumann]], e cila shpesh kufizon performancën e sistemit përkatës.<ref>{{Citation|last=Markgraf|first=Joey D.|title=The Von Neumann Bottleneck|date=2007|url=http://aws.linnbenton.edu/cs271c/markgrj/|df=mdy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212205159/http://aws.linnbenton.edu/cs271c/markgrj/|archive-date=12 dhjetor 2013|language=en}}.</ref> Arkitektura von Neumann është më e thjeshtë se arkitektura Harvard (e cila ka një grup të dedikuar autobusësh adresash dhe të dhënash për lexim dhe shkrim në memorie dhe një grup tjetër autobusësh adresash dhe të dhënash për të marrë instruksione). Një kompjuter me program të ruajtur përdor të njëjtin mekanizëm bazë për të koduar si [[Programi kompjuterik|instruksionet e programit]] ashtu edhe të dhënat, në kontrast me dizajnet e vjetra që përdorin mekanizma si panele me lidhje fizike ose qarkore të fiksuara për të zbatuar instruksionet. Kompjuterët me program të ruajtur ishin një përparim në krahasim me kompjuterët e rikonfiguruar manualisht ose me funksione fikse të viteve 1940, siç ishin Colossus dhe [[Eniac|ENIAC]]. Këta programoheshin duke vendosur çelësa dhe duke futur kabllo patch për të drejtuar të dhënat dhe sinjalet e kontrollit midis njësive të ndryshme funksionale. Shumica dërrmuese e kompjuterëve modernë përdorin të njëjtin mekanizëm hardueri për të koduar dhe ruajtur si të dhënat ashtu edhe instruksionet e programit, por kanë memorie të përkohshme (cache) midis CPU-së dhe memories, dhe, për memoriet e përkohshme më të afërta me CPU-në, kanë memorie të përkohshme të ndara për udhëzimet dhe të dhënat, në mënyrë që shumica e marrjes së udhëzimeve dhe të dhënave të përdorin autobusë të ndarë (arkitektura e ndarjes së memories së përkohshme). == Histori == Makinat më të hershme kompjuterike kishin programe të fiksuara. Disa kompjuterë shumë të thjeshtë ende e përdorin këtë dizajn, qoftë për thjeshtësi apo për qëllime trajnimi. Për shembull, një [[Llogaritësi|kalkulator]] tavoline (në parim) është një kompjuter me programe të fiksuara. Ai mund të bëjë llogaritje bazë [[Matematika|matematikore]], por nuk mund të ekzekutojë një [[Fletorja informatike|përpunues teksti]] ose lojëra. Ndryshimi i programit të një makine me programe të fiksuara kërkon rirregullim, ristrukturim ose ridizajnim të makinës. Kompjuterët më të hershëm nuk ishin aq shumë të "programuar" sa ishin të "dizajnuar" për një detyrë të caktuar. "Riprogramimi" – kur ishte i mundur fare – ishte një proces i mundimshëm që fillonte me diagrame rrjedhëse dhe shënime në letër, të ndjekura nga dizajne të detajuara inxhinierike, dhe më pas procesi shpesh i vështirë i rirregullimit fizik dhe rindërtimit të makinës. Mund të duheshin tre javë për të konfiguruar dhe debuguar një program në [[Eniac|ENIAC]].<ref>{{Harvnb|Copeland|2006}}.</ref> Me propozimin e kompjuterit me program të ruajtur, kjo ndryshoi. Një kompjuter me program të ruajtur përfshin, sipas dizajnit, një grup instruksionesh dhe mund të ruajë në memorie një grup instruksionesh (një [[Programi kompjuterik|program]]) që detajon llogaritjen. Një dizajn me program të ruajtur lejon gjithashtu kodin vetë-modifikues . Një motivim i hershëm për një lehtësi të tillë ishte nevoja që një program të rriste ose në një mënyrë tjetër të ndryshonte pjesën e adresës së instruksioneve, gjë që operatorët duhej ta bënin manualisht në dizajnet e hershme. Kjo u bë më pak e rëndësishme kur regjistrat e indeksit dhe adresimi indirekt u bënë tipare të zakonshme të arkitekturës së makinës. Një përdorim tjetër ishte të futeshin të dhëna të përdorura shpesh në rrjedhën e instruksioneve duke përdorur adresimin e menjëhershëm. Kur von Neumann përshkroi sistemet automatike të llogaritjes duke përdorur terminologji të ndryshme nga ajo që përshkruhet zakonisht me modelin. Në ''Draftin e Parë të një Raporti mbi EDVAC'',<ref name="FirstDraftofaReportontheEDVAC">{{harvnb|von Neumann|1945}}</ref> arkitektura përbëhej nga "një memorie me shpejtësi të lartë M, një njësi qendrore aritmetike CA, një medium i jashtëm regjistrimi R, një organ hyrës I, një organ dalës O dhe një kontroll qëndror CC"<ref>{{Cite book|last=von Neumann|first=Jon|title=Theory of Self-reproducing Automata|url=https://archive.org/details/theoryofselfrepr0000vonn_x7g0|date=1966|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-72733-7|page=[https://archive.org/details/theoryofselfrepr0000vonn_x7g0/page/10 10]|language=en}}</ref> == Aftësitë == Në një shkallë të gjerë, aftësia për të trajtuar instruksionet si të dhëna është ajo që i bën të mundura [[Assembly|asemblerët]], [[Përpiluesi|kompilatorët]], lidhësit, ngarkuesit dhe mjetet e tjera të programimit të automatizuar. Kjo i bën të mundura "programet që shkruajnë programe".<ref>{{Citation|title=''MFTL'' (My Favorite Toy Language) entry Jargon File 4.4.7|url=http://catb.org/~esr/jargon/html/M/MFTL.html|access-date=2008-07-11|language=en}}.</ref> Kjo ka bërë që një ekosistem i sofistikuar informatik vetë-pritës të lulëzojë rreth makinave me arkitekturë von Neumann. Disa gjuhë të nivelit të lartë shfrytëzojnë arkitekturën von Neumann duke ofruar një mënyrë abstrakte, të pavarur nga makina, për të manipuluar [[Executable|kodin ekzekutues]] gjatë kohës së ekzekutimit (p.sh., [[Lisp|LISP]]), ose duke përdorur informacionin e kohës së ekzekutimit për të akorduar kompilimin "just-in-time" (p.sh. gjuhët e hostuara në [[Java Virtual Machine|makinën virtuale Java]], ose gjuhët e integruara në [[Shfletuesi i internetit|shfletuesit e uebit]]). Në një shkallë më të vogël, disa operacione përsëritëse si BITBLT ose shader-at e pikselëve dhe vertekseve mund të përshpejtohen në procesorë për qëllime të përgjithshme duke përdorur teknika të kompilimit vetëm-në-kohë. Ky është një përdorim i kodit vetë-modifikues që ka mbetur popullor. == Zhvillimi i konceptit të programit të ruajtur == Matematikani [[Alan Turing]], i cili ishte njoftuar për një problem të logjikës matematikore nga leksionet e Max Newman në [[Universiteti i Kembrixhit|Universitetin e Kembrixhit]], shkroi një artikull në vitin 1936 të titulluar ''Mbi Numrat e Llogaritshëm, me një Zbatim në Problemin e Zgjidhjes së Problemeve'', i cili u botua në ''Proceedings of the London Mathematical Society''.<ref name="Turing1936">{{Citation|last=Turing|first=Alan M.|title=On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem|date=1936|work=Proceedings of the London Mathematical Society|volume=42|pages=230–265|publication-date=1937|series=2|doi=10.1112/plms/s2-42.1.230|author-link=Alan M. Turing}} and {{Citation|last=Turing|first=Alan M.|title=On Computable Numbers, with an Application to the Entscheidungsproblem. A correction|date=1938|work=Proceedings of the London Mathematical Society|volume=43|issue=6|pages=544–546|publication-date=1937|series=2|doi=10.1112/plms/s2-43.6.544|author-link=Alan M. Turing|language=en}}.</ref> Në të, ai përshkroi një makinë hipotetike që e quajti një ''makinë universale llogaritëse'', e njohur tani si " Makina Universale e Turingut ". Makina hipotetike kishte një hapësirë të pafundme (memorie në terminologjinë e sotme) që përmbante si instruksione ashtu edhe të dhëna. [[John von Neumann]] u njoh me Turing ndërsa ishte profesor vizitor në Kembrixh në vitin 1935, dhe gjithashtu gjatë vitit të doktoraturës së Turing në Institutin për Studime të Avancuara në Princeton, New Jersey gjatë viteve 1936-1937.Nuk është e qartë nëse ai e dinte për artikullin e Turing të vitit 1936 në atë kohë. Në vitin 1936, Konrad Zuse parashikoi gjithashtu, në dy aplikime për patentë, se instruksionet e makinës mund të ruheshin në të njëjtën memorie që përdoret për të dhënat.<ref>{{Citation|last=Williams|first=F.C.|title=Electronic Digital Computers|date=25 shtator 1948|work=Nature|volume=162|issue=4117|page=487|df=mdy-all|bibcode=1948Natur.162..487W|doi=10.1038/162487a0|last2=Kilburn|first2=T.|language=en}}.</ref> Në mënyrë të pavarur, J. Presper Eckert dhe John Mauchly, të cilët po zhvillonin [[Eniac|ENIAC]] në Shkollën Moore të Inxhinierisë Elektrike të [[Universiteti i Pensilvanisë|Universitetit të Pensilvanisë]], shkruan rreth konceptit të programit të ruajtur në dhjetor 1943.<ref name="Lukoff_1979">{{Cite book|last=Lukoff|first=Herman|title=From Dits to Bits: A personal history of the electronic computer|url=https://archive.org/details/fromditstobitspe0000luko|date=1979|publisher=Robotics Press|isbn=0-89661-002-0|location=Portland, Oregon|lccn=79-90567|author-link=Herman Lukoff|language=en}}</ref> Duke planifikuar një makinë të re, EDVAC, Eckert shkroi në janar 1944 se ata do të ruanin të dhënat dhe programet në një pajisje të re memorieje të adresueshme, një memorie me vonesë metalike të merkurit. Kjo ishte hera e parë që propozohej ndërtimi i një makine praktike me program të ruajtur. Në atë kohë, ai dhe Mauchly nuk ishin në dijeni të punës së Turingut. Von Neumann ishte i përfshirë në [[Projekti amerikan i bombës bërthamore|Projektin Manhattan]] në Laboratorin Kombëtar të Los Alamos. Ai kërkonte sasi të mëdha llogaritjesh dhe kështu e tërhoqi atë drejt projektit ENIAC, gjatë verës së vitit 1944. Atje ai u bashkua me diskutimet e vazhdueshme mbi projektimin e këtij kompjuteri me program të ruajtur, EDVAC. Si pjesë e atij grupi, ai shkroi një përshkrim të titulluar ''Drafti i Parë i një Raporti mbi EDVAC''<ref name="FirstDraftofaReportontheEDVAC" /> bazuar në punën e Eckert dhe Mauchly. Ishte i papërfunduar kur kolegu i tij Herman Goldstine e shpërndau dhe mbante vetëm emrin e von Neumann (për habinë e Eckert dhe Mauchly).<ref>{{Harvnb|Copeland|2006}}.</ref> Punimi u lexua nga dhjetëra kolegë të von Neumann në Amerikë dhe Evropë, dhe ndikoi në raundin e ardhshëm të dizajneve kompjuterike. Jack Copeland konsideron se është "historikisht e papërshtatshme t'u referohemi kompjuterëve dixhitalë elektronikë me programe të ruajtura si 'makinat von Neumann'.<ref>{{Citation|last=Copeland|first=Jack|title=A Brief History of Computing: ENIAC and EDVAC|date=2000|url=http://www.alanturing.net/turing_archive/pages/Reference%20Articles/BriefHistofComp.html#ACE|access-date=2010-01-27|author-link=Jack Copeland}}.</ref> Kolegu i tij nga Los Alamos, Stan Frankel, tha për respektin e von Neumann për idetë e Turingut<ref>{{harvnb|Copeland|2000}} (a work which cites {{Citation|last=Randell|first=Brian|title=On Alan Turing and the Origins of Digital Computers|date=1972|work=Machine Intelligence|volume=7|page=10|editor-last=Meltzer|editor-first=B.|place=Edinburgh|publisher=[[Edinburgh University Press]]|isbn=0-902383-26-4|author-link=Brian Randell|editor2-last=Michie|language=en}}.</ref> E di që rreth viteve 1943 ose 1944, von Neumann ishte shumë i vetëdijshëm për rëndësinë themelore të artikullit të Turing-ut të vitit 1936.... Von Neumann më prezantoi me atë artikull dhe, nën nxitjen e tij, e studiova me kujdes. Shumë njerëz e kanë lavdëruar von Neumann-in si babai i kompjuterit" (ne kuptimin modern të termit), por jam i sigurt se ai nuk do ta kishte bërë kurrë këtë gabim vetë. Ai mund të quhej ndoshta "nëna e lindjes", por ai më theksoi fort, dhe sigurisht edhe të tjerëve, se koncepti themelor i takon Turing-ut-për sa nuk ishte parashikuar nga Babbage.... Siurisht, edhe Turing dhe von Neumann dhanë kontribute te rëndësishme në "zbatim praktik" të këtyre koncepteve, por nuk do t'i konsideroja këto të barabarta në rëndësi me prezantimin dhe shpjegimin e konceptit të një kompjuteri që mund të ruajë në memorien e tij programin e aktiviteteve dhe të modifikojë atë program gjatë ekzekutimit të këtyre aktiviteteve. Në kohën kur qarkulloi raporti "Drafti i Parë", Turing po hartonte një raport të titulluar ''"Llogaritësi Elektronik i Propozuar'' ". Ai përshkruante me detaje inxhinierike dhe programimi idenë e tij për një makinë që ai e quajti ''Motor Automatik i Llogaritjes (ACE)''.<ref>{{Harvnb|Copeland|2006}}.</ref> Ai ia paraqiti këtë komitetit ekzekutiv të Laboratorit Kombëtar Fizik Britanik më 19 shkurt 1946. Edhe pse Turing e dinte nga përvoja e tij e luftës në Bletchley Park se ajo që ai propozoi ishte e realizueshme, sekreti që rrethonte Colossus, i cili u ruajt më pas për disa dekada, e pengoi atë ta thoshte këtë. U realizuan zbatime të ndryshme të suksesshme të dizajnit ACE. Si artikujt e von Neumann-it ashtu edhe të Turing-ut përshkruanin kompjuterë me programe të ruajtura, por artikulli i mëparshëm i von Neumann-it arriti një shpërndarje më të madhe dhe arkitektura e kompjuterit që ai përshkroi u bë e njohur si "arkitektura von Neumann". Në botimin e vitit 1953 ''Faster than Thought: A Simpozium on Digital Computing Machines'' (redaktuar nga B.&nbsp;V. Bowden), një seksion në kapitullin mbi ''Kompjuterët në Amerikë'' është si më poshtë:<ref>{{Harvnb|Bowden|1953}}.</ref><blockquote>'''Makina e Institutit për Studime të Avancuara, Princeton''' Në vitin 1945, Profesor J. von Neumann, i cili në atë kohë punonte në Shkollën e Inxhinierisë Moore në Filadelfia, ku ishte ndërtuar E.N.I.A.C., lëshoi në emër të një grupi kolegësh të tij një raport mbi projektimin logjik të kompjuterëve dixhitalë. Raporti përmbante një propozim të detajuar për projektimin e makinës që atëherë është bërë e njohur si EDVAC (kompjuter elektronik automatik me ndryshore diskrete). Kjo makinë është përfunduar vetëm kohët e fundit në Amerikë, por raporti i von Neumann frymëzoi ndërtimin e E.D.S.A.C. (llogaritës elektronik automatik me ruajtje vonese) në Kembrixh (shih f. 130). Në vitin 1947, Burks, Goldstine dhe von Neumann publikuan një raport tjetër që përshkruante projektimin e një lloji tjetër makine (këtë herë një makine paralele) që do të ishte jashtëzakonisht e shpejtë, e aftë ndoshta për 20,000 operacione në sekondë. Ata theksuan se problemi i pazgjidhur në ndërtimin e një makine të tillë ishte zhvillimi i memories së përshtatshme me përmbajtje të aksesueshme te menjëhershme. Në fillim ata sugjeruan përdorimin e një [[Tuba e vakumit|tubi të veçantë vakumi]] – të quajtur " Selectron " – të cilin e kishin shpikur Laboratorët e Princetonit të RCA. Këto tuba ishin të shtrenjta dhe të vështira për t'u prodhuar, kështu që von Neumann më pas vendosi të ndërtonte një makinë të bazuar në memorien Williams. Kjo makinë – e përfunduar në qershor të vitit 1952 në Princeton – është bërë e njohur gjerësisht si Maniaku. Projektimi i kësaj makine frymëzoi të paktën gjysmë duzine makinash që po ndërtohen tani në Amerikë, të gjitha të njohura me dashuri si "Johniacs".</blockquote>Në të njëjtin libër, dy paragrafët e parë të një kapitulli mbi ACE-në janë si më poshtë:<ref>{{Harvnb|Bowden|1953}}.</ref><blockquote>'''Llogaritja Automatike në Laboratorin Kombëtar të Fizikës''' Një nga kompjuterët dixhitalë më modernë që përfaqëson zhvillimet dhe përmirësimet në teknikën e llogaritjes elektronike automatike u demonstrua së fundmi në Laboratorin Kombëtar të Fizikës, Teddington, ku është dizajnuar dhe ndërtuar nga një ekip i vogël matematikanësh dhe inxhinierësh kërkimorë elektronikë në stafin e Laboratorit, të ndihmuar nga një numër inxhinierësh prodhimi nga English Electric Company, Limited. Pajisjet e ngritura deri më tani në Laborator janë vetëm modeli pilot i një instalimi shumë më të madh që do të njihet si Motori Automatik i Llogaritjes, por megjithëse relativisht i vogël në masë dhe që përmban vetëm rreth 800 valvola termonike, siç mund të gjykohet nga Pllakat XII, XIII dhe XIV, është një makinë llogaritëse jashtëzakonisht e shpejtë dhe e gjithanshme. Konceptet bazë dhe parimet abstrakte të llogaritjes nga një makinë u formuluan nga Dr.&nbsp;A.&nbsp;M. Turing, FRS, në një punim<sup>1.</sup> të lexuar para Shoqërisë Matematikore të Londrës në vitin 1936, por puna në makina të tilla në Britani u vonua nga lufta. Megjithatë, në vitin 1945, një shqyrtim i problemeve u bë në Laboratorin Kombëtar Fizik nga Z.&nbsp;J.&nbsp;R. Womersley, atëherë mbikëqyrës i Divizionit të Matematikës së Laboratorit. Atij iu bashkua Dr. Turing dhe një staf i vogël specialistësh, dhe, deri në vitin 1947, planifikimi paraprak ishte mjaftueshëm i avancuar për të garantuar krijimin e grupit të posaçëm të përmendur tashmë. Në prill të vitit 1948, ky i fundit u bë Seksioni i Elektronikës i Laboratorit, nën drejtimin e Z.&nbsp;F.&nbsp;M. Colebrook.</blockquote> == Kompjuterët e hershëm me arkitekturë von Neumann == ''Drafti i Parë'' përshkruante një dizajn që u përdor nga shumë universitete dhe korporata për të ndërtuar kompjuterët e tyre.<ref>{{Cite web|date=11 shtator 2009|title=Electronic Computer Project|url=http://www.ias.edu/people/vonneumann/ecp/|access-date=2011-05-26|publisher=[[Institute for Advanced Study]]|language=en}}</ref> Midis këtyre kompjuterëve të ndryshëm, vetëm ILLIAC dhe ORDVAC kishin grupe udhëzimesh të pajtueshme. == Kompjuterët e hershëm me programe të ruajtura == Informacioni i datës në kronologjinë e mëposhtme është i vështirë për t'u vendosur në rendin e duhur. Disa data janë për ekzekutimin e parë të një programi testimi, disa data janë hera e parë që kompjuteri është demonstruar ose përfunduar, dhe disa data janë për dorëzimin ose instalimin e parë. * IBM SSEC kishte aftësinë për të trajtuar udhëzimet si të dhëna dhe u demonstrua publikisht më 27 janar 1948. Kjo aftësi u pretendua në një patentë amerikane. Megjithatë, ai ishte pjesërisht elektromekanik, jo plotësisht elektronik. Në praktikë, udhëzimet lexoheshin nga shiriti i letrës për shkak të memories së tij të kufizuar.<ref name="herb">{{Citation|last=Grosch|first=Herbert R. J.|title=Computer: Bit Slices From a Life|date=1991|url=http://www.columbia.edu/acis/history/computer.html|publisher=Third Millennium Books|isbn=0-88733-085-1|author-link=Herb Grosch|language=en}}.</ref> * ARC2 i zhvilluar nga Andrew Booth dhe Kathleen Booth në Birkbeck, Universiteti i Londrës, u vu zyrtarisht në punë më 12 maj 1948.<ref name="birkbeck">{{Cite journal|date=prill 1982|title=The Development of Computer Programming in Britain (1945 to 1955)|journal=IEEE Annals of the History of Computing|volume=4|issue=2|pages=121–139|doi=10.1109/MAHC.1982.10016|language=en}}</ref> Ai paraqiste pajisjen e parë të ruajtjes së baterisë rrotulluese.<ref>{{Cite book|title=Alan Turing and his Contemporaries: Building the World's First Computers|url=https://archive.org/details/isbn_9781906124908|date=2012|publisher=[[British Computer Society]]|isbn=978-1-906124-90-8|editor-last=Lavington|editor-first=Simon|location=London|page=[https://archive.org/details/isbn_9781906124908/page/60 61]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Johnson|first=Roger|date=prill 2008|title=School of Computer Science & Information Systems: A Short History|url=http://www.dcs.bbk.ac.uk/site/assets/files/1029/50yearsofcomputing.pdf|access-date=2017-07-23|website=Birkbeck College|publisher=[[University of London]]|language=en}}</ref> * Manchester Baby ishte kompjuteri i parë plotësisht elektronik që ekzekutoi një program të ruajtur. Ai ekzekutoi një program faktorizimi për 52 minuta më 21 qershor 1948, pasi më herët kishte ekzekutuar një program të thjeshtë pjesëtimi dhe një program për të treguar se dy numra ishin relativisht të thjeshtë. * [[Eniac|ENIAC]] u modifikua për të funksionuar si një kompjuter i thjeshtë me programe të ruajtura vetëm për lexim (duke përdorur Tabelat e Funksioneve për [[Kujtesa vetëm për lexim|ROM-in]] e programit) dhe u demonstrua si i tillë më 16 shtator 1948, duke ekzekutuar një program nga Adele Goldstine për von Neumann. * BINAC ekzekutoi disa programe testimi në shkurt, mars dhe prill 1949, megjithëse nuk u përfunduan deri në shtator 1949. * Manchester Mark 1 u zhvillua nga projekti Baby. Një version i ndërmjetëm i Mark 1 ishte i disponueshëm për të ekzekutuar programe në prill të vitit 1949, por nuk u përfundua deri në tetor të vitit 1949. * EDSAC ekzekutoi programin e tij të parë më 6 maj 1949. * EDVAC u dorëzua në gusht të vitit 1949, por pati probleme që e penguan të vihej në funksionim të rregullt deri në vitin 1951. * CSIR Mk I ekzekutoi programin e tij të parë në nëntor të vitit 1949. * SEAC u demonstrua në prill të vitit 1950. * Pilot ACE ekzekutoi programin e tij të parë më 10 maj 1950 dhe u demonstrua në dhjetor 1950. * SWAC u përfundua në korrik 1950. * " Vorbulla" u përfundua në dhjetor 1950 dhe u vu në përdorim të vërtetë në prill 1951. * Atlasi i parë ERA (më vonë ERA 1101/UNIVAC 1101 komercial) u instalua në dhjetor 1950. == Evolucioni == [[Skeda:Computer system bus.svg|parapamje|Evolucioni i arkitekturës së një autobusi me sistem të vetëm]] Gjatë dekadave të viteve 1960 dhe 1970, kompjuterët në përgjithësi u bënë si më të vegjël ashtu edhe më të shpejtë, gjë që çoi në evolucione në arkitekturën e tyre. Për shembull, I/O me hartëzim memorieje lejon që [[Pajisjet periferike|pajisjet]] hyrëse dhe dalëse të trajtohen njësoj si memoria.<ref>{{Citation|last=Bell|first=C. Gordon|title=A New Architecture for Mini-Computers – The DEC PDP-11|date=1970|url=http://research.microsoft.com/en-us/um/people/gbell/CGB%20Files/New%20Architecture%20PDP11%20SJCC%201970%20c.pdf|work=Spring Joint Computer Conference|pages=657–675|last2=Cady|first2=R.|last3=McFarland|first3=H.|last4=O'Laughlin|first4=J.|author-link=Gordon Bell|language=en}}.</ref> Një bus i vetëm sistemi mund të përdoret për të siguruar një sistem modular me kosto më të ulët. Kjo ndonjëherë quhet "riorganizim" i arkitekturës.<ref>{{Citation|last=Null|first=Linda|title=The essentials of computer organization and architecture|date=2010|url=https://books.google.com/books?id=f83XxoBC_8MC&pg=PA36|pages=36, 199–203|edition=3rd|publisher=[[Jones & Bartlett]] Learning|isbn=978-1-4496-0006-8|last2=Lobur|first2=Julia|language=en}}.</ref> Në dekadat pasuese, [[mikrokontrolluesi]]t e thjeshtë nganjëherë do të linin jashtë funksionet e modelit për kosto dhe madhësi më të ulët. Kompjuterët më të mëdhenj shtuan funksione për performancë më të lartë. == Kufizimet e dizajnit == === Ngushtica von Neumannn === Përdorimi i të njëjtit bus për të marrë instruksione dhe të dhëna çon në ''ngushticën von Neumann'', rendimentin e kufizuar (shpejtësinë e transferimit të të dhënave) midis [[Njësia qendrore e përpunimit|njësisë qendrore të përpunimit]] (CPU) dhe memories krahasuar me sasinë e memories. Meqenëse busi i vetëm mund të hyjë vetëm në njërën nga dy klasat e memories në të njëjtën kohë, rendimenti është më i ulët se shpejtësia me të cilën mund të funksionojë CPU. Kjo kufizon seriozisht shpejtësinë efektive të përpunimit kur CPU duhet të kryejë përpunim minimal në sasi të mëdha të dhënash. CPU-ja detyrohet vazhdimisht të presë që të dhënat e nevojshme të lëvizin në ose nga memoria. Meqenëse shpejtësia e CPU-së dhe madhësia e memories janë rritur shumë më shpejt se rendimenti midis tyre, ngushtica është bërë më problem, një problem ashpërsia e të cilit rritet me çdo brez të ri të CPU-së. Ngushtica e von Neumann u përshkrua nga John Backus në ligjeraten e tij të vitit 1977 [[Turing Award|për Çmimin ACM Turing]]. Sipas Backus:<blockquote>Sigurisht që duhet të ketë një mënyrë më pak primitive për të bërë ndryshime të mëdha në memorie sesa duke shtyrë një numër të madh fjalësh para dhe mbrapa përmes ngushticës von Neumann. Jo vetëm që ky tub është një bllokim i mirëfilltë për trafikun e të dhënave të një problemi, por, më e rëndësishmja, është një ngushticë intelektuale që na ka mbajtur të lidhur me të menduarit fjalë për fjalë në vend që të na inkurajojë të mendojmë në terma të njësive më të mëdha konceptuale të detyrës në fjalë. Kështu, programimi në thelb është planifikimi dhe detajimi i trafikut të madh të fjalëve përmes ngushticës von Neumann, dhe shumica e këtij trafiku nuk ka të bëjë me vetë të dhënat e rëndësishme, por me vendin ku mund t'i gjejmë ato.<ref name="backus">{{Cite journal|author-link=John Backus|date=gusht 1978|title=Can Programming Be Liberated from the von Neumann Style? A Functional Style and Its Algebra of Programs|journal=Communications of the ACM|volume=21|issue=8|pages=613–641|doi=10.1145/359576.359579|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Dijkstra|first=Edsger W.|author-link=Edsger W. Dijkstra|title=E. W. Dijkstra Archive: A review of the 1977 Turing Award Lecture|url=http://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD692.html|access-date=2008-07-11|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226000801/http://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD692.html|archive-date=26 shkurt 2020|url-status=dead}}</ref></blockquote> ==== Zbutjet ==== Ekzistojnë disa metoda të njohura për zbutjen e ngushticës së performancës Von Neumann. Për shembull, të gjitha metodat e mëposhtme mund të përmirësojnë performancën: * Sigurimi i një memorjeje të përkohshme midis CPU-së dhe [[Memoria kompjuterike|memories kryesore]]. * Sigurimi i memorieve të veçanta të fshehta ose shtigjeve të veçanta të aksesit për të dhënat dhe instruksionet (e ashtuquajtura arkitekturë e modifikuar e Harvardit). * Përdorimi i algoritmeve dhe logjikës për parashikimin e degëve. * Sigurimi i një pirgu të kufizuar të CPU-së ose një memorieje tjetër të integruar në çip për të zvogëluar aksesin në memorie. * Implementimi i CPU-së dhe hierarkisë së memories si një sistem në çip, duke siguruar lokalitet më të madh të referencës dhe duke zvogëluar kështu vonesën dhe duke rritur rendimentin midis regjistrave të procesorit dhe memories kryesore. Problemi mund të shmanget disi edhe duke përdorur [[Informatika paralele|llogaritje paralele]], duke përdorur për shembull arkitekturën jo-uniforme të aksesit në memorie (NUMA) – kjo qasje përdoret zakonisht nga [[Superkompjuteri|superkompjuterët]] . Nuk është shumë e qartë nëse ''ngushtica intelektuale'' që kritikoi Backus ka ndryshuar shumë që nga viti 1977. Zgjidhja e propozuar nga Backus nuk ka pasur një ndikim të madh. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2010)">citim i nevojshëm</span>]]'' &#x5D;</sup> [[Programimi funksional]] modern dhe [[Programimi i orientuar në objekte|programimi i orientuar nga objektet]] janë shumë më pak të fokusuar tek "tërheqja e një numri të madh fjalësh para dhe mbrapa" sesa ishin gjuhët e mëparshme si [[Fortran|FORTRAN]], por në brendësi, kjo është ende ajo që kompjuterët shpenzojnë pjesën më të madhe të kohës duke bërë, madje edhe superkompjuterët me paralelitet të lartë. === Kod vetë-modifikues === {{Kryesor|Self-modifying code}} Përveç ngushticës von Neumann, modifikimet e programit mund të jenë mjaft të dëmshme, qoftë aksidentalisht ose qëllimisht.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2023)">citim i nevojshëm</span>]]'' &#x5D;</sup> Nëse nuk ka asnjë formë mbrojtjeje të memories për të parandaluar mbishkrimin e kodit, një program që nuk funksionon siç duhet mund të dëmtojë veten, programe të tjera ose sistemin operativ, duke çuar ndoshta në një rrëzim të kompjuterit. Megjithatë, ky problem vlen edhe për programet konvencionale që nuk kontrollojnë kufijt e memories. Mbrojtja e memories dhe kontrollet e ndryshme të qasjes në përgjithësi mbrojnë nga ndryshimet aksidentale dhe ato keqdashëse të programit. Megjithatë, kodi vetë-modifikues mund të përdoret për të kryer disa optimizime që nuk do të ishin të mundura në arkitekturën Harvard.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> == Shih edhe == * Ndihmë ilustruese për llogaritjet në CARDboard * Grykë e ngushtë ndërlidhëse * Kompjuteri i Njeriut të Vogël (LMC) * Makinë me akses të rastësishëm * [[Makina Turing]] == Referime == {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * [http://infocenter.arm.com/help/index.jsp?topic=/com.arm.doc.faqs/ka11516.html Harvard kundër von Neumann] * [[sourceforge:projects/johnnysimulator/|JOHNNY: Një simulator i thjeshtë me burim të hapur i një makine von Neumann për qëllime edukative]] [[Kategoria:Klasa të kompjuterëve]] [[Kategoria:Arkitekturë kompjuterike]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] hhg2vcef7iwvbzv32cpsd075ww8hk2s Diskutim:Arkitektura ARM 1 90396 3062310 2837322 2026-11-03T23:57:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062310 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arkitektura ARM/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} Këtë artikull nëse dikush që nuk është ekspert nga teknollogjia e informatikës tenton ta përkthejë me hamendje apo duke përdorur një makinë përkthimi do të na ofrojë vetëm konstruksione fjalish qesharake dhe të pakuptimta.--[[Përdoruesi:Armend|Armend]] 26 Qershor 2010 11:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura ARM]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062309 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html për lidhjen http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121109215746/http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html për lidhjen http://news.cnet.com/ARMed-for-the-living-room/2100-1006_3-6056729.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:57 (CET) gu8nhb2btsko1jft5991j5gh4ahl3eh Augusti 0 91460 3062344 3059664 2026-11-04T02:44:20Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062344 wikitext text/x-wiki {{Short description|Perandor romak nga 27 p.e.s. deri më 14 e.s.}} {{Use dmy dates|date=June 2026}} {{Infobox royalty | name = Augusti | title = {{Lang|la|Princeps}} | image = Statue-Augustus white background.jpg | alt = Një portret statujë në këmbë i Augustit. Ai përshkruhet duke veshur armaturë që tregon historinë e një prej fitimeve të tij diplomatike, si dhe një kerubin të vogël dhe një delfin pranë këmbës së tij të djathtë. | caption = Statuja e Augustit nga Prima Porta{{Sfn|Galinsky|2012|pp=75–76}} | succession = [[Perandori romak|Perandor romak]] | reign = 16 janar 27 p.e.s. – 19 gusht 14 e.s. | reign_type = Sundimi | successor = [[Tiberi]] | occupation = {{Unbulleted list |Konsull (43, 33, 31–23, 5, 2 p.e.s.) |Triumvir (43–27 p.e.s.) |Pontifex Maximus (nga 12 p.e.s.)}} | birth_name = Gaius Octavius | birth_date = 23 shtator 63 p.e.s. | birth_place = [[Roma]] | death_date = 19 gusht 14 e.s. (75 vjeç) | death_place = Nola, Itali romake | burial_place = [[Mauzoleumi i Augustit]], Roma | spouses = {{Unbulleted list |[[Claudia (gruaja e Oktavianit)|Klodia Pulkra]]<br />(martesa më 42 p.e.s.; divorci më 40 p.e.s.) |[[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Scribonia]]<br />(martesa më 40 p.e.s.; divorci më 38 p.e.s.) |[[Livia Drusilla|Livia]]<br />(martesa më 38 p.e.s.)}} | issue = {{Unbulleted list |[[Julia (bija e Augustit)|Julia]] |Birësuar: |[[Gai Çezar]] |[[Lucius Caesar]] |[[Agrippa Postumus]] |[[Tiberi]]}} | regnal_name = [[Imperator]] Caesar Divi Filius [[Augustus (titull)|Augustus]] | house_type = Dinastia | house = [[Dinastia Julio-Klaudian]] | father = {{Unbulleted list |[[Gaius Octavius]] |[[Jul Çezari]] (birësues)}} | mother = [[Atia (nëna e Augustit)|Atia]] | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Republika Romake]]<br />[[Perandoria Romake]] | service_years = 43–25 p.e.s. | battles = {{Tree list}} * Lufta e Mutinës ** Beteja e Forum Galorum ** Beteja e Mutinës * Lufta civile e çlirimtarëve ** Beteja e Filipit * Lufta e Peruzës * Bellum Siculum ** Beteja e Tauromeniumit * [[Luftërat e Oktavianit me ilirët|Luftërat ilire]] * Lufta e Aktiumit ** Beteja e Aktiumit ** Beteja e Aleksandrisë (30 p.e.s.) * Luftërat Kantabrike {{Tree list/end}} }} }} '''Augusti''' (i lindur '''Gaius Octavius'''; 23 shtator 63 p.e.s. – 19 gusht 14 e.s.), i njohur gjithashtu si '''Oktaviani''' (latinisht: {{Lang|la|Octavianus}}), ishte themeluesi i [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe [[Perandori romak|perandor]] i parë i saj nga viti 27 p.e.s. deri në vdekjen e tij në vitin 14 e.s.{{Efn|Datat e sundimit të tij janë data bashkëkohore; Augusti jetoi nën dy kalendarë, kalendarin romak republikan deri në vitin 45 p.e.s. dhe [[Kalendari julian|kalendarin julian]] pas vitit 45 p.e.s. Për shkak të largimeve nga synimet e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], Augusti përfundoi rivendosjen e kalendarit julian në mars të vitit 4 e.s., dhe korrespondenca midis kalendarit julian proleptik dhe kalendarit të vëzhguar në Romë është e pasigurt përpara vitit 8 p.e.s.}}{{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003|pp=670–671}} Sundimi i Augustit filloi një kult perandorak dhe një epokë paqeje perandorake ({{Lang|la|[[Pax Romana]]}} ose {{Lang|la|Pax Augusta}}), kur [[Roma e Lashtë|bota romake]] ishte kryesisht pa konflikte të armatosura. [[Principati (Roma)|Principati]], një formë qeverisjeje në të cilën perandori tregonte respekt nominal ndaj [[Senati Romak|Senatit]], u vendos gjatë sundimit të tij dhe zgjati deri në Krizën e Shekullit të Tretë.{{Sfnm|Richardson|2012|1p=225|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2p=18}} Oktaviani lindi në një degë kalorësore të [[Gens Octavia|gjinisë Octavia]]. Stërxhaxhai i tij, diktatori [[Jul Çezari]], e emëroi atë si trashëgimtarin e tij kryesor në testament, dhe pas {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjes së Çezarit]] më 44 p.e.s., Oktaviani trashëgoi pasurinë e tij dhe mori emrin e tij. Ai luftoi për besnikërinë e legjioneve të Çezarit. Ai u bë senator gjatë një emergjence shtetërore dhe mori pushtetin duke marshuar drejt Romës në vitin 43 p.e.s., duke u bërë konsulli më i ri i zgjedhur i qytetit. Ai, [[Mark Antoni]] dhe Mark Lepidi formuan një regjim triumvirati me pushtete të sanksionuara ligjërisht për të shpallur jashtë ligjit dhe për të luftuar vrasësit e Çezarit dhe aleatët e tyre. Pas fitores së tyre në Betejën e Filipit më 42 p.e.s., triumvirati e ndau [[Republika Romake|Republikën Romake]] mes tyre dhe qeverisi si oligarkë de facto. Ambiciet konkurruese përfundimisht e shkatërruan aleancën e tyre; Oktaviani e dëboi Lepidin në vitin 36 p.e.s. për t'u kundërvënë atij në [[Siçilia|Siçili]], ndërsa Mark Agripa, komandanti detar i Oktavianit, e mundi Antonin në Greqi në Betejën e Aktiumit më 31 p.e.s. Antoni dhe gruaja e tij [[Kleopatra]], mbretëresha ptolemease e Egjiptit, u vetëvranë gjatë pushtimit të Egjiptit nga Oktaviani; më pas Egjipti u bë pronë personale e Oktavianit. Pas shpërbërjes së triumviratit, Augusti arriti një marrëveshje me elitën romake të mbetur: ai do të rivendoste fasadën e një republike të lirë, të përqendruar rreth Senatit, magjistratëve ekzekutivë dhe [[Kuvendet Romake|kuvendeve legjislative]]. Por kontrolli i tij mbi ushtrinë dhe gjysma e provincave të Romës nënkuptonin që ai mbante pushtet autokratik, të legjitimuar nga emërimi i tij si [[Komandanti i përgjithshëm|komandant i përgjithshëm]] i shumicës së ushtrive romake. Për të shmangur pamjen e monarkisë ose [[Diktatori romak|diktaturës]], ai përfundimisht refuzoi të kandidonte përsëri për konsullatë, por [[Senati Romak|Senati]] i dha atij pushtetet e tribunatit dhe të [[Censori|censurës]], si dhe titujt ''princeps'' ('qytetari i parë'), ''augustus'' ('i nderuari') dhe ''pater patriae'' (fjalë për fjalë 'at i atdheut'), dhe i dha muajit të gushtit emrin e tij. Pas vdekjes së Lepidit, Augusti mori gjithashtu titullin ''pontifex maximus'' ('kryeprift i lartë'). Augusti e zgjeroi ndjeshëm Perandorinë, duke aneksuar Egjiptin, [[Dalmacia romake|Dalmacinë]], [[Panonia|Panoninë]], [[Noriku|Norikun]] dhe Recinë, duke zgjeruar zotërimet në Afrikë dhe duke përfunduar pushtimin e [[Hispania|Hispanisë]]. Megjithatë, ekspansionizmi i tij pësoi një pengesë të madhe në [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejën e Pyllit Teutoburg]], në Germani. Përtej kufijve, ai e siguroi perandorinë me një zonë tampon shtetesh kliente dhe negocioi traktate paqeje me [[Perandoria Parthiane|Perandorinë Parthiane]] dhe Mbretërinë e Kushit. Ai reformoi sistemin tatimor dhe monetar romak, zhvilloi rrjetin e [[Rrugët romake|rrugëve romake]] me një sistem zyrtar korrierësh, krijoi një ushtri profesionale të përhershme, themeloi [[Garda pretoriane|Gardën Pretoriane]] si dhe shërbime zyrtare policie dhe [[Vigiles|zjarrfikëse]] për qytetin e Romës, dhe rinovoi një pjesë të madhe të qytetit gjatë sundimit të tij. Augusti ishte shkrimtar dhe [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patron]] i poetëve si [[Virgjili]], dhe është paraqitur në vepra të ndryshme arti nga antikiteti deri në kohët moderne. Ai vdiq në vitin 14 e.s. në moshën 75-vjeçare nga shkaqe natyrore, dhe Senati e hyjnizoi pas vdekjes. Kanë qarkulluar vazhdimisht zëra se gruaja e tij [[Livia Drusilla|Livia]] e helmoi atë. Ai u pasua si perandor nga djali i gruas së tij dhe djali i birësuar, [[Tiberi]]. == Emri == Augusti ({{IPAc-en|ɔː|ˈ|ɡ|ʌ|s|t|ə|s|}} {{Respell|aw|GUST|əs}}) njihej me shumë emra gjatë gjithë jetës së tij:{{Sfn|Southern|2014|p=1}} * '''{{Lang|la|Gaius Octavius}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1p=1|Goldsworthy|2014|2p=6, 88–89}} ({{IPAc-en|ɒ|k|ˈ|t|eɪ|v|i|ə|s}} {{Respell|ok|TAY|vee|əs}}; {{IPA|la|ˈɡaːiʊs ɔkˈtaːwiʊs}}). Sipas [[Svetoni]]t,{{Sfn|Luke|2015|pp=246 (duke hedhur poshtë rrëfimin te {{Harvnb|Suetonius, ''Augustus''|loc=7.1}})}} Oktavi mori kognomenin '''{{Lang|la|Thurinus}}''' ({{IPA|la|tʰuːˈriːnʊs}}, 'i Turiit') në foshnjërinë e tij, për të përkujtuar fitoren e të atit mbi ndjekësit e Spartakut në [[Thurii]].{{Sfnm|Fratantuono|2016|1p=xix|Southern|2014|2p=3|Goldsworthy|2014|3p=45|Zerbey IV|2016|4p=25|Luke|2015|5pp=242–266, por duke argumentuar në vend të kësaj se Oktavi e zgjodhi emrin për t'u identifikuar me pacifikimin e zonës nga i ati}}{{Efn|[[Dion Kasi]] në vend të kësaj i jep emrin {{Lang|la|Caepias}}, ndoshta një shtrembërim i {{Lang|la|Scaptia}}, emri i fisit romak të lindjes së Oktavit.{{Harvnb|Lindsay|2009|p=89}}, duke cituar {{Harvnb|Dio|loc=45.1.1}}}} Mark Jun Brutusi (Marcus Junius Brutus), vrasësi i babait birësues të Oktavianit, [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], e hodhi poshtë pretendimin e Oktavianit për adoptim testamentar nga Çezari, duke e quajtur atë {{Lang|la|Octavius}}.{{Sfn|Galinsky|2012|p=16}} * '''{{Lang|la|Gaius Julius Caesar}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1p=1|Goldsworthy|2014|2pp=6–7, 88–89}} Pasi Jul Çezari e emëroi Oktavin trashëgimtar në vitin 44 p.e.s., Oktavi mori nomenin dhe kognomenin e Çezarit.{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Levick|2009|2p=209|Shotter|2005|3p=1|Goldsworthy|2014|4p=6}} Historianët shpesh e dallonin nga Çezari i ndjerë duke i shtuar emrit {{Lang|la|Octavianus}} ({{IPA|la|ɔktaːwiˈaːnʊs}}), çka tregonte se ai kishte qenë më parë anëtar i [[Gens Octavia|fisit Oktavi]]. Nuk ka prova se Augusti e bëri vetë këtë,{{Sfnm|Fratantuono|2016|1pp=xviii–xix, 154–155 (shënim fundi 3)|Goldsworthy|2014|2pp=6–7}} ndonëse disa nga bashkëkohësit e tij e quanin {{Lang|la|Gaius Octavius}},{{Sfn|Southern|2014|p=45}} {{Lang|la|Gaius Julius Caesar Octavianus}},{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Galinsky|2012|2p=16|Southern|2014|3p=37}} ose «Çezari i ri».{{Sfn|Galinsky|2012|p=16}} Historikët zakonisht i referohen atij si Oktavian ({{IPAc-en|ɒ|k|ˈ|t|eɪ|v|i|ə|n}} {{Respell|ok|TAY|vee|ən}}) për periudhën mes viteve 44 dhe 27 p.e.s.{{Sfnm|Shelton|1998|1p=58|Goldsworthy|2014|2p=6}} * '''{{Lang|la|Imperator Caesar}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1pp=34, 131|Goldsworthy|2014|2p=6}} Monedhat dhe mbishkrimet e hershme të Oktavianit i referohen të gjitha si {{Lang|la|Gaius Caesar}}, por deri në vitin 38 p.e.s. ai e kishte zëvendësuar {{Lang|la|Gaius}} me titullin e fitores {{Lang|la|[[Imperator]]}} ('komandant').{{Sfnm|Hammond|1957|1p=21 n. 1|Syme|1958|2pp=176, 179, 181–183, 185|Goldsworthy|2014|3p=6}} Linja e tij familjare vazhdoi përdorimin e emrit {{Lang|la|Caesar}}, një kognomen i një dege të familjes Juliane, dhe përfundimisht kjo formoi një titull standard perandorak.{{Sfn|Eck|Takács|2007|p=57}} * '''{{Lang|la|Imperator Caesar Augustus}}''':{{Sfnm|Hammond|1957|1pp=21, 55|Galinsky|2012|2pp=66–67|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=57}} Në vitin 27 p.e.s. [[Senati romak|Senati]] i dha atij nderimin {{Lang|la|[[Augustus (titull)|Augustus]]}} ({{IPA|la|au̯ˈɡʊstʊs}}) ('i nderuari').{{Sfnm|Bringmann|2007|1pp=304, 307|Eder|2005|2p=13}} Historikët përdorin këtë emër, ose renditjen e kundërt {{Lang|la|Augustus Caesar}}, për t'iu referuar atij nga viti 27 p.e.s. deri në vdekjen e tij në vitin 14 e.s.{{Sfnm|Galinsky|2005|1pp=7–8|Galinsky|2012|2p=16|Goldsworthy|2014|3p=6}} == Jeta e hershme == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Jeta e hershme e Augustit|en|Early life of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Pema familjare e dinastisë Julio-Klaudiane|en|Julio-Claudian family tree}}}} [[Skeda:GaiusOctavius.jpg|thumb|upright|right|Një portret skulpturor romak i idealizuar i Oktavianit si adoleshent, ndoshta i realizuar pas vdekjes së tij ose kur ai ishte shumë më i madh, që ndodhet tani në Muzeun e Vatikanit{{sfn|Southern|2014|p=24, Fig. 1.3}}|alt=Bust i Augustit si Gaius Octavius i ri]] Oktaviani lindi si Gaius Octavius në [[Roma|Romë]] më 23 shtator 63&nbsp;p.e.s.,{{sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Galinsky|2012|2pp=xv, 2–3|Lewis|2023|3pp=21–23|Southern|2014|4pp=1, 5|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5p=7|Goldsworthy|2014|6pp=19, 23}}{{Efn|Historianët Anne-Marie Lewis dhe Karl Galinsky shpjegojnë debatin akademik rreth datës së saktë të lindjes së Oktavianit. Dëshmitë që lindja ndodhi më 22 shtator bazohen në deklaratat e historianëve si [[Svetoni]] dhe [[Vellej Paterkuli]], ndërsa [[Dion Kasi]] pohon se lindja ndodhi më 23 shtator; konfuzioni buron edhe nga kalimi nga përdorimi i kalendarit romak republikan të hershëm në përdorimin e [[Kalendari julian|kalendarit julian]] gjatë jetës së Oktavianit.{{sfnm|Lewis|2023|1pp=21–23|Galinsky|2012|2pp=2–3}}}} në një pronë familjare në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]].{{sfnm|Lewis|2023|1p=21|Southern|2014|2p=5|Goldsworthy|2014|3p=32}} Babai i tij, [[Gaius Octavius]], vinte nga një familje mesatarisht e pasur e klasës së {{ill|Kalorësia romake|en|Equites|lt=kalorësve}} dhe i përkiste {{Lang|la|gens Octavia}}.{{sfnm|Lewis|2023|1p=34|Shotter|2005|2pp=1–2|Southern|2014|3pp=1–3|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=6|Goldsworthy|2014|5p=33}} Ai ndoqi ''{{ill|Cursus honorum|en|lt=cursus honorum}}''{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Luc|2024|2p=133|Southern|2014|3pp=5–6|Goldsworthy|2014|4pp=32–33, 35–37, 40–44}} dhe shërbeu si guvernator prokonsullor i {{ill|Maqedonia (provincë romake)|en|Macedonia (Roman province)|lt=Maqedonisë}}.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=5|Southern|2014|2p=7|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=6|Goldsworthy|2014|4pp=44–45|Broughton|1952|5pp=191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks)}}{{Efn|Gaius Octavius i vjetër ishte {{ill|Kuestori|en|Quaestor|lt=kuestor}} rreth vitit 73, [[Adilen|edil]] rreth vitit 64 dhe [[Pretori|pretor]] në vitin 61&nbsp;p.e.s.{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Luc|2024|2p=133|Southern|2014|3pp=5–6|Goldsworthy|2014|4pp=32–33, 35–37, 40–44|Broughton|1952|5pp=110 (kuestura), 162 (edilati), 179 (pretura), 191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks)}} Ai u shpall [[Imperator|imperator]] për fitoren e tij mbi fisin trakas të [[Besët|Besëve]], i cili pushtoi gjatë qeverisjes së tij prokonsullore mbi Maqedoninë.{{sfnm|Goldsworthy|2014|1p=45|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=6|Richardson|2012|3p=5|Broughton|1952|4pp=110 (kuestura), 162 (edilati), 179 (pretura), 191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks). Broughton citon elogiumin e Gaius Octavius, mbishkrimin ILS 47, përgjatë gjithë veprës}}}} Familja e tij ishte nga [[Velletri|Velitrae]],{{sfnm|Lewis|2023|1pp=34–35|Goldsworthy|2014|2p=32|Suetonius, ''Augustus''|3loc=5–6}} pranë [[Roma|Romës]],{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Galinsky|2012|2pp=2, 4–5|Southern|2014|3p=1}} ku i biri kaloi një pjesë të fëmijërisë.{{sfnm|Galinsky|2012|1pp=2, 5|Southern|2014|2p=5|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=6}} Nëna e Oktavianit të ri, {{ill|Atia (nëna e Augustit)|en|Atia (mother of Augustus)|lt=Atia}}, ishte mbesa e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]].{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Lewis|2023|2p=34|Rowell|1962|3p=14|Southern|2014|4p=7|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5pp=6–7|Goldsworthy|2014|6pp=20, 23}} [[Skeda:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|upright=1.35|right|Një {{Lang|la|denarius}} nga viti 44&nbsp;p.e.s., që paraqet [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] në avers dhe perëndeshën Venus në reversin e monedhës. Legjenda: {{Lang|la|CAESAR IMP. M. / L. AEMILIVS BVCA}}|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Jul Çezarin në avers dhe Venusin duke mbajtur një skeptër në revers]] Pasi babai i Oktavianit vdiq në vitin 59&nbsp;p.e.s. {{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=23|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=xv, 5–6|3a1=Southern|3y=2014|3pp=7, 9|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=46–47}} ose 58 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Shotter|1y=2005|1pp=1–2|2a1=Luc|2y=2024|2p=133}} nëna e tij u martua me Lucius Marcius Philippus,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=6|2a1=Shotter|2y=2005|2p=2|3a1=Southern|3y=2014|3pp=3, 9|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=7|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=48}} i cili u zgjodh {{ill|Konsulli romak|en|Roman consul|lt=konsull}} në 56 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=8|2a1=Southern|2y=2014|2p=9|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=7|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=48}} Kur gjyshja e Oktavianit, [[Julia Minor (motra e Çezarit)|Julia]], e cila ishte motra e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], vdiq në 52 ose 51 p.e.s., Oktaviani mbajti fjalimin e varrimit të saj, duke u shfaqur për herë të parë në publik.{{Sfnm|1a1=Shotter|1y=2005|1p=2|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=1, 14|3a1=Southern|3y=2014|3pp=5, 10|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=48, 65–66}} Një mësues [[Skllavëria në Romën e lashtë|skllav]] grek i quajtur Sferi (Sphaerus) i dha atij një [[Arsimi në Romën e Lashtë|arsimim]] në lexim, shkrim, aritmetikë dhe [[Gjuha greke e lashtë|greqisht]]. Më vonë Oktaviani e liroi Sferin dhe i dha një varrim shtetëror në 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=10|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=48, 544 n. 4}} Si adoleshent, ai studioi [[Filozofia e lashtë|filozofinë]] nën Areiosin e Aleksandrisë dhe Atenodorin e Tarsit, retorikë latine nën Mark Epidin dhe retorikë greke nën Apollodorin e Pergamonit.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=10–11}} Jul Çezari kishte krijuar {{ill|Triumvirati i parë|en|First Triumvirate|lt=Triumviratin e parë}}, një aleancë joformale, me [[Pompeu|Pompeun]] dhe Krasin në 60 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=7–8|2a1=Southern|2y=2014|2pp=8–9, 11–12, 91|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=229–231|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=20, 52–53}} por deri në 49 p.e.s. ajo ishte shpërbërë dhe Pompeu e Çezari po zhvillonin një {{ill|Lufta civile e Çezarit|en|Caesar's Civil War|lt=luftë civile}} të zgjatur.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=8, 14|2a1=Southern|2y=2014|2pp=11–23, 91|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=229–231, 249, 251–257|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=52–53, 58–62}} Në 47 p.e.s., pasi Oktaviani veshi togën virile ({{Lang|la|toga virilis}}) dhe u bë qytetar i rritur,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=9, por jep 48 p.e.s.|2a1=Southern|2y=2014|2pp=23–24|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=67}} Çezari e bëri atë të zgjidhej pontif, në vend të Lucius Domitius Ahenobarbus, i cili ishte vrarë.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=16|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=14|3a1=Southern|3y=2014|3p=25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=67–68}} Vitin tjetër, Oktaviani kryesoi lojërat greke që përkujtonin përurimin e tempullit të Venus Genetrix të Çezarit.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=16|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=14}} Deshi të bashkohej me shtabin e Çezarit për fushatën afrikane, por u tërhoq kur nëna e tij, [[Atia (nëna e Augustit)|Atia]], protestoi për shkak të shëndetit të tij të dobët.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=9|2a1=Southern|2y=2014|2p=27}} Çezari lejoi që Oktaviani të ecte pranë karrocës së tij gjatë triumfit të tij që festonte fushatën dhe i dha atij dekorime ushtarake sikur të kishte qenë i pranishëm.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=11|2a1=Southern|2y=2014|2p=28|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=65, 73}} Në 45 p.e.s. Oktaviani udhëtoi për në [[Hispania|Hispaninë]] për t'u bashkuar me fushatën spanjolle të Çezarit kundër Pompeut të Ri.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=9, 14|2a1=Southern|2y=2014|2pp=30–31|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=69–70, 87, 114}} Më 13 shtator 45 p.e.s. Çezari depozitoi një testament të ri te virgjëreshat vestale, në të cilin emëroi Oktavianin si trashëgimtarin e tij kryesor.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=283|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=8|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=86, edhe pse ai jep datën 15 shtator 45 p.e.s.}}{{Efn|Oktaviani nuk u emërua {{Lang|la|magister equitum}}, në kundërshtim me [[Theodor Mommsen|Theodor Mommsenin]].<ref>{{cite book |last=Morstein-Marx |first=Robert |title=Julius Caesar and the Roman People |year=2021 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108943260 |isbn=978-1-108-83784-2 |s2cid=242729962 |lccn=2021024626 |page=491 n. 17 |quote=Mommsen's restoration of {{Lang|la|Fasti Capit. Cons. sub anno 44}}, making Octavius {{Lang|la|magister equitum designatus}} for 44, has now been disproved by the newly published fragments of the Privernum Fasti. |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zevi |first=Fausto |last2=Cassola |first2=Filippo |date=2016 |title=I Fasti di "Privernum" |jstor=43910005 |journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik |volume=197 |pages=287–309 |issn=0084-5388 |language=it}}</ref> Titulli mund të rrjedhë nga ngatërrimi në greqisht midis {{Lang|la|magister equitum}} dhe {{Lang|la|praefectus urbi}}.{{Sfn|Southern|2014|pp=26–27, 36–37, 44}}}} == Ngjitja në pushtet == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ngjitja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kriza e Republikës Romake|en|Crisis of the Roman Republic}}}} === Trashëgimtari i Çezarit === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ngjitja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}} dhe {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination}}}} [[Skeda:Vincenzo Camuccini - La morte di Cesare.jpg|thumb|''{{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=Vdekja e Çezarit]]'' nga Vincenzo Camuccini, 1805, Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Romë|alt=Një pikturë që tregon një grup burrash duke sulmuar Jul Çezarin, disa prej tyre të armatosur me thika. Çezari, me një kurorë dafine, është i ulur me një krah të shtrirë drejt sulmuesve. Në sfond, një turmë shikon e tronditur.]] Në vitin 44&nbsp;p.e.s., Oktaviani ndodhej në qytetin [[Apolonia|Apoloni]] të [[Iliria|Ilirisë]], kur, në shkurt, [[Jul Çezari|Jul Çezari]] u emërua {{Lang|la|dictator perpetuo}} ('diktator përgjithmonë'), i pari në historinë romake që mbajti këtë titull,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=49, 182|Goldsworthy|2014|2pp=70, 74, 83–84, duke vënë në dukje edhe studimin dhe trajnimin ushtarak}} dhe më pas {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=u vra]] në Idet e Marsit (15 mars).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=9|Galinsky|2012|2pp=xv, 11, 14–15, 80|Southern|2014|3pp=36–37, 42–43|Goldsworthy|2014|4pp=78–79, 83–84}} Oktaviani u konsultua me oficerët e Çezarit në [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoni]] përpara se të lundronte drejt [[Italia romake|Italisë]] për të mësuar fatin e tij politik.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=9|Southern|2014|2pp=42–43|Goldsworthy|2014|3pp=84–85|Rawson|1994|4p=471}} Çezari nuk kishte fëmijë legjitimë të gjallë sipas [[E drejta romake|të drejtës romake]].{{Sfnm|Roller|2010|1p=74|Burstein|2004|2pp=xxi, 21}} Testamenti i tij e bëri Oktavianin trashëgimtarin e tij kryesor, me kushtin që ai të merrte emrin e [[Diktatori romak|diktatorit]] të vdekur.{{Sfnm|Tatum|2024|1p=146, duke vënë në dukje se {{Lang|la|condicio nominis ferendi}} ('veprimi i marrjes së një emri') "nuk duhet ngatërruar me adoptimin e vërtetë"|Lindsay|2009|2p=84–85, duke vënë në dukje se adoptimi i plotë me testament ishte "i pamundur", 182 e vijim.|Southern|2014|3p=37, duke pohuar se në testamentin e Çezarit Oktaviani kishte të drejtën "që, po të dëshironte, të quhej Gaius Julius Caesar Octavianus".|Syme|1988|4p=159}} Pasi zbarkoi pranë Brundisiumit në Italinë jugore,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=42–43|Galinsky|2012|2p=15|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3pp=9–10|Goldsworthy|2014|4p=85}} Oktaviani mori një kopje të testamentit, i cili i la atij tre të katërtat e pasurisë së Çezarit.<ref>{{Harvnb|Lindsay|2009|pp=184–5, 186 shën. 3}} dhe {{Harvnb|Southern|2014|pp=33–34}}, duke cituar ndër të tjerë: {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=2.143}}; {{Harvnb|Cicero, ''Ad Atticum''|loc=14.10.3}}; {{Harvnb|Dio|loc=44.35.2.3}}; {{Harvnb|Nicolaus Damascenus|loc=17.48}}. Shih gjithashtu {{Harvnb|Tatum|2024|p=130}}, {{Harvnb|Eck|Takács|2003|p=9}}, {{Harvnb|Rowell|1962|p=14}}, {{Harvnb|Galinsky|2012|pp=9–10, 15}}, dhe {{Harvnb|Goldsworthy|2014|p=86}}.</ref>{{Efn|Quintus Pedius dhe Lucius Pinarius ishin trashëgimtarët e mbetur, me gjasë fëmijët e motrës më të madhe të Çezarit.{{Harvnb|Richardson|2012|p=7}} Kundër {{Harvnb|Nicolaus Damascenus|loc=8.17–18}}, Oktaviani nuk u adoptua nga Çezari gjatë jetës së këtij të fundit.{{Harvnb|Lindsay|2009|pp=184–5}}}} Kundër këshillës së njerkut të tij, Filipit, Oktaviani e pranoi testamentin e Çezarit më 8 maj 44&nbsp;p.e.s.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=xv, 9–10, 15|Southern|2014|2p=43|Bringmann|2007|3p=283, pa datë|Goldsworthy|2014|4p=88, pa datë|Rawson|1994|5p=471, duke përmendur majin}} Ai pretendoi se Çezari e kishte [[Adoptimi në Romën e lashtë|adoptuar]] si djalin e tij dhe mori emrin Gaius Julius Caesar.{{Sfnm|Tatum|2024|1p=146, duke e quajtur pretendimin për adoptim "një gënjeshtër e dukshme për këdo që njeh të drejtën romake"|Lindsay|2009|2p=183, duke vënë në dukje konsensusin se adoptimi ishte juridikisht i dyshimtë|Levick|2009|3p=209|Goldsworthy|2014|4p=87, përmbledh debatin akademik dhe vë në dukje hollësinë teknike se "një adoptim i tillë i plotë mund të ndodhte vetëm gjatë jetës së babait dhe nuk mund të ishte pas vdekjes"|Southern|2014|5p=37, duke insistuar te "adoptimi" dhe se emri i trashëguar Gaius Julius Caesar Octavianus "ndiqte zakonin romak, duke treguar se Oktaviani ishte adoptuar në familjen e Julëve Cezarë nga familja e tij e origjinës, Oktavët"}} [[Ciceroni|Ciceroni]] dhe bashkëkohës të tjerë e quanin atë {{Lang|la|Octavianus}}.{{Sfnm|Lindsay|2009|1p=89, duke cituar ndër të tjerë Ciceronin, ''Ad Atticum'', 14.12, 15.12, 16.8–9, 16.12, 16.14|Southern|2014|2p=45, duke cituar Ciceronin, gjë që vë në dukje edhe shembullin e njerkut Filip|Galinsky|2012|3p=16, duke vënë në dukje vetëm shembullin e Ciceronit|Goldsworthy|2014|4pp=88–89, duke vënë në dukje se "armiqtë e quanin Oktavian për të theksuar se familja e tij e vërtetë ishte e errët", ndërsa në f. 110 vëren se Ciceroni filloi ta quante Çezar pasi rekrutoi dy legjione që më parë i kishin qenë besnikë Antonit}} Oktaviani nuk mund të mbështetej në fondet e tij të kufizuara për t'u futur me sukses në politikë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=9–10}} Pas një pritjeje të ngrohtë nga ushtarët e Çezarit në Brundisium,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=19|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=9–10|Southern|2014|3p=55}} ai kërkoi një pjesë të fondeve që Çezari kishte caktuar për luftën e tij lindore kundër Partëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=9–10}} Kjo shumë arrinte në 700 milionë sestercë të ruajtur në Brundisium, pika e nisjes në Itali për operacionet ushtarake në lindje.{{Sfn|Rowell|1962|p=18}}{{Efn|Një hetim i mëvonshëm i [[Senati romak|Senatit]] për zhdukjen e fondeve publike nuk ndërmori asnjë masë kundër Oktavianit, pasi ai atëherë përdori ato para për të mbledhur trupa kundër armikut të Senatit, [[Mark Antoni|Mark Antonit]].{{Harvnb|Rowell|1962|p=19}}}} Oktaviani ndërmori një lëvizje tjetër të guximshme kur, pa leje zyrtare, përvetësoi tributin vjetor të provincës romake të Azisë dhe e kaloi në Itali.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Eder|2y=2005|2p=18}} Ai gjithashtu filloi të rekrutonte veteranët e Çezarit dhe burrat e caktuar për luftën partike.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=9}} Gjatë marshimit të tij drejt Romës përmes Italisë, prania e Oktavianit dhe pasuritë e sapofituara fituan shumë njerëz, përfshirë veteranët e Çezarit të vendosur në rajonin e [[Kampania|Kampanisë]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|Goldsworthy|2014|2p=101–103}} Deri në qershor, ai kishte mbledhur një ushtri prej 3.000 burrash, duke i paguar secilit një bonus prej 500 denarësh,{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1pp=24, 27|Rowell|1962|2p=20|Goldsworthy|2014|3pp=101 për 500 denarët, f. 103 për mbledhjen e 3.000 veteranëve}} që ishte më shumë se dyfishi i pagës vjetore të një ushtari.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=101}} === Tensionet në rritje === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ngritja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}} dhe {{ill|Filipikat|en|Philippicae}}}} [[Skeda:Octave (13668015683).jpg|thumb|upright=0.8|Bust i Oktavianit, {{Rreth|30 p.e.s.}}. Muzeu Kapitolin, Romë|alt=Një bust mermeri që paraqet Oktavianin duke veshur një togë]] Kur mbërriti në Romë më 6 maj 44 p.e.s., Oktaviani e gjeti konsullin [[Mark Antoni|Mark Antonin]], ish-kolegun e Çezarit, në një armëpushim të brishtë me vrasësit e Çezarit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=20}} Më 17 mars, një amnisti e përgjithshme i fali vrasësit në këmbim të njohjes së akteve ligjore të Çezarit.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=281–282|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=21–22|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=85–86|4a1=Southern|4y=2014|4pp=55–56}} Shumë shpejt pas kësaj, Antoni arriti të dëbojë shumicën prej tyre nga Roma me një fjalim përkujtimor nxitës në funeralin e Çezarit, duke nxitur opinionin publik kundër vrasësve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=281–283, 285|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=86|4a1=Southern|4y=2014|4pp=56–57}} Mark Antoni grumbulloi mbështetje politike, por kishte humbur mbështetjen e shumë romakëve dhe cezarianëve kur kundërshtoi propozimin për t'i dhënë Çezarit status hyjnor. Oktaviani e sfidoi për udhëheqësinë e cezarianëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=11}} Për ta ndaluar Oktavianin të shpërndante 300 sestercë për frymë plebejëve të qytetit sipas testamentit të Çezarit, Antoni refuzoi t'i jepte Oktavianit paratë që i takonin si trashëgimtar i Çezarit.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=283, 285|2a1=Rawson|2y=1994|2pp=471–472}} Ai gjithashtu e pengoi [[Kuvendi i Kuriatit|Kuvendin e Kuriatit]] të dëgjonte përpjekjet e Oktavianit për të legjitimuar adoptimin e tij të supozuar nga Çezari, për ta shpallur Çezarin zyrtarisht hyjni dhe për të rivendosur fronin e artë të Çezarit për t'ia ekspozuar publikut në lojërat e organizuara në prill dhe qershor.{{Sfnm|1a1=Lindsay|1y=2009|1p=188. "He had been pushing Antony for a {{Lang|la|lex curiata}} in order... to legalise his position as Caesar's son"|2a1=Southern|2y=2014|2pp=62–63|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=22|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=285|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=98}} Gjatë lojërave të fitores së Çezarit, Oktaviani shpërndau një pjesë të fondeve të testamentit të Çezarit dhe i bashkoi ato me paratë e tij, duke rritur popullaritetin e vet dhe duke dëmtuar atë të Antonit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=25|2a1=Rawson|2y=1994|2pp=471–472}} Gjatë verës së vitit 44 p.e.s., Oktaviani fitoi mbështetjen e më shumë veteranëve dhe gjithashtu të senatorëve që e shihnin Antonin si një kërcënim për shtetin.{{Sfnm|1a1=Rawson|1y=1994|1pp=474–476|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=25–26|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=287}} Antoni urdhëroi liktorët ta tërhiqnin Oktavianin zvarrë nga një seancë dëgjimore mbi rikthimin e pronave private që Çezari i kishte sekuestruar në 49 p.e.s. Oktaviani më pas pretendoi se Antoni e kishte kërcënuar me vdekje si hakmarrje për shpërndarjen e parave plebejëve sipas testamentit të Çezarit. Veteranët e Çezarit e bindën Antonin të pajtohej publikisht me Oktavianin në Tempullin e Jupiterit Optimus Maximus.{{Sfn|Galinsky|2012|p=25}} Pas kësaj, ediktet luftarake të Antonit kundër vrasësve Mark Jun Bruti (Marcus Junius Brutus) dhe Gai Kas Longini (Gaius Cassius Longinus) e larguan atë nga senatorët cezarianë të moderuar, të cilët frikësoheshin nga një luftë civile e re.{{Sfnm|1a1=Rawson|1y=1994|1pp=474–476|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=286–287}} Në shtator, [[Ciceroni|Mark Tuli Ciceroni]], tani aleat politik i Oktavianit, filloi të mbante një seri fjalimesh, të njohura si Filipikat, duke e portretizuar Antonin si një kërcënim për [[Republika Romake|Republikën]].{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=26|2a1=Rowell|2y=1962|2p=30|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=21, 26–27|4a1=Tatum|4y=2024|4pp=159–60|5a1=Southern|5y=2014|5pp=45–55, 58–59, 67–70, 89–90|6a1=Bringmann|6y=2007|6p=287|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=102, 110|8a1=Rawson|8y=1994|8pp=477, 479–480}} === Konflikti i parë me Antonin === [[File:Marble bust of Mark Antony (Vatican Museums).jpg|thumb|upright|Bust prej mermeri i Mark Antonit, i epokës flaviane, i identifikuar tradicionalisht si Mark Antoni, Muzeu i Vatikanit|alt=Bust romak i Mark Antonit]] {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Mutinës|en|War of Mutina}}}} Ndërsa opinioni në [[Roma|Romë]] po kthehej kundër tij dhe konsullata e tij po përfundonte, [[Mark Antoni|Mark Antoni]] miratoi në mënyrë të paligjshme një ligj që do t'i caktonte atij provincën e {{ill|Galia Cisalpine|en|Cisalpine Gaul|lt=Galisë Cisalpine}} në [[Italia|Italinë]] veriore.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=11–12|Rowell|1962|2p=21|Galinsky|2012|3p=28|Southern|2014|4p=65|Bringmann|2007|5pp=285–286|Goldsworthy|2014|6pp=101, 111|Rawson|1994|7p=474, duke vënë në dukje paligjshmërinë e tij në tre pika}} Oktaviani ndërkohë ngriti një ushtri private në Itali duke rekrutuar veteranë cezarianë,{{Sfnm|Syme|1939|1pp=123–126|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=12|Rowell|1962|3p=23|Southern|2014|4pp=66–67|Bringmann|2007|5p=287|Goldsworthy|2014|6p=101–103}} dhe në fillim të nëntorit hyri në Romë me këtë forcë private për t'u përballur me Antonin.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=27–28|Southern|2014|2p=68|Bringmann|2007|3p=287|Goldsworthy|2014|4p=103–105}} Megjithatë, ata e lanë qytetin pak më pas,{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=287|Goldsworthy|2014|2pp=104–105}} pasi disa veteranë vendosën të tërhiqeshin kur u bë e qartë se ishin përfshirë në një grindje cezariane dhe jo në një fushatë hakmarrjeje kundër vrasësve të [[Jul Çezari|Çezarit]].{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=27–28|Southern|2014|2p=68|Goldsworthy|2014|3pp=104–105}} Megjithatë, më 28 nëntor, Oktaviani fitoi dy legjione të Antonit me ofertën joshëse të përfitimit monetar.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=123–126|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=12|Rowell|1962|3p=23|Galinsky|2012|4p=28|Southern|2014|5p=69|Bringmann|2007|6p=287|Goldsworthy|2014|7pp=105–109}} Antoni më pas u largua nga Roma për në Galinë Cisalpine,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=23|Bringmann|2007|2p=287|Galinsky|2012|3p=28|Southern|2014|4pp=66–69|Goldsworthy|2014|5pp=109–111, 114–115}} e cila do t'i dorëzohej atij më 1 janar 43&nbsp;p.e.s.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=23|Goldsworthy|2014|2pp=111–112, 114–115}} Megjithatë, provincia i ishte caktuar më parë vrasësit {{ill|Dekim Jun Brutus Albin|en|Decimus Junius Brutus Albinus}}, i cili tani refuzoi t'i nënshtrohej Antonit.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=28–29|Southern|2014|2pp=66–67, 71|Goldsworthy|2014|3pp=114–115}} Antoni e rrethoi atë në Mutina.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=24|Southern|2014|2p=69|Bringmann|2007|3pp=290–291|Goldsworthy|2014|4p=115|Golden|2013|5p=195|Rawson|1994|6p=479}} Kjo i dha mundësi Oktavianit, ushtria private e të cilit ishte pranë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=12|Galinsky|2012|2pp=28–29|Goldsworthy|2014|3pp=113–116|Rawson|1994|4p=477, 479|Golden|2013|5p=195}} [[File:M. Tullius Cicero, Capitoline Museum, Rome (cropped).jpg|thumb|left|upright|Bust i [[Ciceroni|Mark Tuli Ciceronit]], shekulli I e.s., Muzeu Kapitolin në Romë|alt=Bust romak i Ciceronit si burrë i moshuar]] Ciceroni mbrojti Oktavianin nga talljet e Antonit{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=29|Goldsworthy|2014|2p=112}}{{Efn|Duke mbrojtur Oktavianin nga talljet e Mark Antonit për mungesën e prejardhjes fisnike të Oktavianit dhe imitimin e emrit të Jul Çezarit, Mark Tuli Ciceroni deklaroi: «nuk kemi asnjë shembull më të shkëlqyer të devotshmërisë tradicionale mes të rinjve tanë».{{Sfn|Chisholm|Ferguson|1981|p=29}}}} dhe siguroi që ai të pranohej si senator më 1 janar 43&nbsp;p.e.s. Oktavianit iu dha e drejta për të votuar bashkë me konsujt e mëparshëm, privilegji për të kandiduar në një moshë më të hershme se zakonisht,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=13|Rowell|1962|2p=23|Galinsky|2012|3p=29|Southern|2014|4pp=69–70|Bringmann|2007|5p=289|Rawson|1994|6p=480}} dhe {{Lang|la|imperium pro praetore}}, që ligjësonte komandën e tij. Oktaviani i shoqëroi konsujt për të thyer rrethimin e Mutinës.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=13|Syme|1939|2p=167|Galinsky|2012|3pp=29–30|Southern|2014|4pp=69–70|Bringmann|2007|5pp=289–291|Goldsworthy|2014|6pp=114–116}} Ai mori {{Lang|la|fasces}} më 7 janar,{{Sfn|Fishwick|2004|p=250}} një datë që më vonë do ta përkujtonte si fillimin e karrierës së tij publike.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=24|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=13|Gruen|2005|3p=160|Southern|2014|4p=71}} Antoni u tërhoq në {{ill|Galia Transalpine|en|Transalpine Gaul|lt=Galinë Transalpine}} pasi forcat e tij u mundën në betejat e Forum Galorum dhe Mutinës në prill. Megjithatë, të dy konsujt u vranë, duke e lënë Oktavianin në komandën e vetme të ushtrive të tyre.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=173–174|Scullard|1982|2p=157|Galinsky|2012|3p=30|Southern|2014|4pp=71–72|Bringmann|2007|5p=291|Goldsworthy|2014|6pp=116–120|Golden|2013|7p=199}} Këto fitore i sollën atij shpalljen e parë si {{Lang|la|[[Imperator|imperator]]}}, një titull i rezervuar për komandantët fitimtarë.{{Sfnm|Fishwick|2004|1p=250|Southern|2014|2p=72|Rawson|1994|3p=483}} Duke e injoruar kryesisht Oktavianin, [[Senati romak|Senati]] e mbuloi me shpërblime Dekim Brutusin dhe u përpoq t'i jepte atij komandën e legjioneve konsullore.{{Sfnm|Rowell|1962|1pp=26–27|Southern|2014|2p=72|Bringmann|2007|3p=291|Goldsworthy|2014|4p=121|Golden|2013|5pp=201–203}} Si përgjigje, Oktaviani qëndroi në Luginën e Po-s dhe refuzoi të ndiqte Antonin.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=27|Golden|2013|2pp=201–203}} Në korrik, një ambasadë centurionësh e dërguar nga Oktaviani hyri në Romë; ata kërkuan konsullatën tani vakante për Oktavianin,{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1pp=32–33|Southern|2014|2p=74|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4pp=122–123}} me Ciceronin si bashkëkonsull,{{Sfnm|Galinsky|2012|1p=30|Southern|2014|2p=74|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4pp=122–123}} dhe anulimin e dekretit që e shpallte Antonin armik publik.{{Sfn|Rowell|1962|p=27}} Kur kjo u refuzua, Oktaviani marshoi drejt Romës,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=27|Southern|2014|2p=74|Goldsworthy|2014|3pp=123–124|Golden|2013|4p=203}} ku nuk hasi në kundërshtim ushtarak. Më 19 gusht 43&nbsp;p.e.s., në moshën 19-vjeçare, ai u bë konsull së bashku me të afërmin e tij Kuint Pedi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=15|Rowell|1962|2p=28|Galinsky|2012|3pp=30–31|Southern|2014|4pp=83–86|Bringmann|2007|5p=292|Goldsworthy|2014|6p=124|Golden|2013|7p=204|Rawson|1994|8p=485}} Pedi miratoi një ligj që krijoi një tribunal të posaçëm për vrasësit e Çezarit dhe bashkëpunëtorët e tyre të supozuar; Oktaviani kryesoi gjyqin dhe i dënoi e i dëboi në mungesë.{{Sfnm|Welch|2014|1pp=138–145, duke parapëlqyer rrëfimet greke ({{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=3.95.392–3}}; {{Harvnb|Dio|loc=46.48.2–4}}) ndaj versioneve të thjeshtuara në latinisht (sidomos {{Harvnb|Augustus, ''RGDA''|loc=2}})|Southern|2014|2p=88|Bringmann|2007|3pp=292–293|Goldsworthy|2014|4pp=124–125|Rawson|1994|5p=486}}{{Efn|Edhe burra si Sekst Pompeu, që nuk ndodheshin në qytet, u dënuan gjithashtu, edhe pse nuk kishin asnjë lidhje me vrasjen.{{Sfnm|Welch|2014|1pp=138–39 (''RGDA''), 142–43|Goldsworthy|2014|2p=125}}}} Oktaviani gjithashtu e bindi asamblenë kuriate ta adrogonte në familjen e Çezarit, duke ligjëruar pretendimin e tij për adoptim testamentar.{{Sfnm|Lindsay|2009|1pp=xi, 84|Southern|2014|2pp=87–88|Goldsworthy|2014|3p=124|Rawson|1994|4p=486}} Ndërkohë, Antoni krijoi një aleancë me Mark Emil Lepidin, atëherë guvernator i Galisë Narbonensis.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=176–186|Southern|2014|2pp=79–80|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4p=121|Golden|2013|5p=201}} Senati e shpalli Lepidin, një cezarian tjetër, armik publik për shkak se iu bashkua Antonit,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=79–80|Bringmann|2007|2p=292|Goldsworthy|2014|3pp=121, 125}} por me kërkesë të Pedit e anuloi shpalljen e dyshes jashtë ligjit, ndërkohë që Oktaviani marshoi në veri për të luftuar Dekim Brutusin dhe për t'u takuar me Antonin.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=89–90|Bringmann|2007|2p=292|Goldsworthy|2014|3p=125}} === Triumvirati i Dytë === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Triumvirati i Parë|en|First Triumvirate}}}} Në një takim pranë [[Bolonja|Bononjës]] në tetor të vitit 43{{Nbsp}}p.e.s., Oktaviani u bashkua me [[Mark Antoni|Mark Antonin]] dhe Lepidin për të formuar {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=triumviratin}}, në dukje për stabilitetin e [[Republika Romake|Republikës Romake]],<ref>{{harvnb|Eck|Takács|2003|p=16}}; {{harvnb|Galinsky|2012|p=42}}; {{harvnb|Burstein|2004|pp=xxi, 21–22}}; {{harvnb|Bringmann|2007|p=295}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=90–92}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=126–127}}</ref> dhe më 27 nëntor {{lang|la|lex Titia}} legalizoi marrëveshjen e tyre për pesë vjet.<ref>{{harvnb|Eck|Takács|2003|p=16}}; {{harvnb|Vervaet|2020|p=24}}; {{harvnb|Southern|2014|p=97, 99}}; {{harvnb|Bringmann|2007|p=296}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=127, 129, 502}}; {{harvnb|Rawson|1994|p=486}}</ref> Triumvirati u dha atyre pushtetin konsullor, të drejtën për të emëruar magistratë dhe i lejoi të ndanin mes tyre provincat që nuk ishin nën kontrollin e {{lang|la|liberatores}} në Lindje.<ref>{{harvnb|Scullard|1982|p=163}}; {{harvnb|Galinsky|2012|p=42}}; {{harvnb|Burstein|2004|pp=xxi, 21–22}}; {{harvnb|Eck|Takács|2003|p=15}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=91–92, 99}}; {{harvnb|Bringmann|2007|pp=295–296}}</ref> Më parë Oktaviani ishte fejuar me Servilinë, të bijën e Servilius Isaurikus, por në vend të saj u fejua me [[Clodia Pulcra (gruaja e Oktavianit)|Klodian]], vajzën e gruas së Antonit, për të konsoliduar bashkimin e tyre politik.<ref>{{harvnb|Galinsky|2012|pp=31, 40}}; {{harvnb|Bringmann|2007|pp=295–296}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=93–94}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=134–135}}; {{harvnb|Rawson|1994|p=486}}</ref> Oktaviani gjithashtu hoqi dorë nga konsullata në favor të aleatit të Antonit, Publius Ventidius.<ref>{{harvnb|Southern|2014|pp=93, 100}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=126–127}}</ref> ==== Proskriptimet ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Proskriptimi i Triumviratit të Dytë|en|Proscription of the Second Triumvirate}}}} [[File:Antony with Octavian aureus.jpg|thumb|upright=1.35|{{lang|la|Aureusi}} që mban portretet e [[Mark Antoni|Mark Antonit]] (majtas) dhe të Oktavianit (djathtas), i emetuar në 41{{Nbsp}}p.e.s. për të shënuar krijimin e {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=Triumviratit të Dytë}}. Të dyja anët mbajnë mbishkrimin {{Smallcaps|{{abbr|III vir rpc|Triumvir Rei Publicae Constituendae}}}}, që do të thotë "Tre burra për rregullimin e Republikës". Legjenda: {{Smallcaps|{{lang|la|{{abbr|m ant|Marcus Antonius}} {{abbr|imp|Imperator}} {{abbr|aug|Augur}}}}{{Efn|{{lang|la|{{Smallcaps|aug}}}} i referohet detyrës fetare të {{lang|la|[[Auguri|augurit]]}}, jo titullit {{lang|la|augustus}} të krijuar në 27{{Nbsp}}p.e.s.}}<ref name="Sear">{{Cite web |last=Sear |first=David R. |title=Common Legend Abbreviations On Roman Coins |url=http://www.davidrsear.com/academy/roman_legends.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070730185143/http://www.davidrsear.com/academy/roman_legends.html |archive-date=2007-07-30 |access-date=2007-08-24 |language=en}}</ref> {{abbr|iiivir|triumvir}} {{abbr|rpc|rei publicae constituendae}} {{abbr|m barbat|Marcus Barbatius}}{{Efn|Marcus Barbatius ishte zyrtar i prerjes së monedhave.}}<ref name="Sear" /> {{abbr|q|quaestor}} {{abbr|p|praetor}}}} / {{Smallcaps|caesar {{abbr|imp|imperator}} {{abbr|pont|pontifex}} iiivir rpc}}.{{Sfn|Sear|2004|p=89}}{{Sfn|Einaudi|2014}}|alt=Monedhë romake antike që paraqet Mark Antonin në avers dhe Oktavianin në revers]] Triumvirët më pas nisën {{ill|Proskriptimi i Triumviratit të Dytë|en|Proscription of the Second Triumvirate|lt=proskriptimet}}, duke shënjestruar rreth 300 burra dhe duke i shpallur të jashtëligjshëm, të ndarë pothuajse barabar midis senatorëve dhe kalorësve.{{Sfnm|Hinard|1985|1p=269. « {{lang|fr|Au total... on trouve un chiffre d'environ 300 proscrits se répartissant également entre sénateurs et chevaliers.}} »|ps=|Southern|2014|2pp=97–98, duke vënë në dukje shifrat kontradiktore të raportuara nga Apiani dhe Livi, duke sugjeruar se shifra e Apianit prej 300 senatorësh mund të ketë përfshirë ata që ikën dhe shifra e Livit prej 130 senatorësh mund të ketë përfshirë vetëm ata që u vranë}} Mijëra të tjerë pësuan konfiskimin e pasurive.{{Efn|Burimet antike ndryshojnë ndjeshëm për sa i përket numrit të burrave që u shënjestruan. {{Harvnb|Hinard|1985|pp=266–269}} shqyrton dëshmitë. Plutarku, në tre jetëshkrime të ndryshme – ''Brutusi'' (27.6), ''Ciceroni'' (46.2) dhe ''Antoni'' (20.2) – jep përkatësisht numrat 200, pak më shumë se 200 dhe 300. {{Harvnb|Livy, ''Periochae''|loc=120.4}} dha vetëm 130 senatorë dhe, përveç tyre, shumë kalorës. {{Harvnb|Florus|loc=2.16.3}} dha 140 senatorë. {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=4.7}} jep fillimisht 17 emra, përpara se, në dy raunde, të shtoheshin 130 dhe 150 të tjerë. {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=4.5.7}} jep gjithashtu një total prej 300 senatorësh dhe rreth 2.000 kalorës,{{Sfn|Southern|2014|pp=97–98}} por kjo shifër përshkruan të gjithë personat që u vranë ose që iu konfiskuan pasuritë midis vitit 43 p.e.s. dhe traktatit të Misenumit në vitin 39 p.e.s.{{Sfn|Hinard|1985|pp=267–268. « {{lang|fr|Mais il n'est pas vraisemblable, compte tenu des chiffres que nous avons cru pouvoir établir pour la première proscription, que la seconde ait pu compter tant de victimes.}} » |ps=}} Numri i viktimave nuk ishte domosdoshmërisht numri i atyre që u proskriptuan; shifrat e dhëna nga Orosius (6.18.10) janë të korruptuara. Rreth 160 prej të proskriptuarve njihen me emër.{{Sfn|Hinard|1985|pp=275–292}}}} Historianët romakë bashkëkohës japin raporte kontradiktore se cili triumvir mbante përgjegjësinë kryesore për {{ill|Proskriptimi në Romën e lashtë|en|Proscription in Ancient Rome|lt=proskriptimet}} dhe vrasjet.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=94–95|Goldsworthy|2014|2p=131}} Megjithatë, burimet pajtohen se proskriptimet bënë të mundur që të tre të eliminonin armiqtë politikë.{{Sfn|Scott|1933|pp=19–20}}{{Efn|[[Vellej Paterkuli]] pohoi se Oktaviani u përpoq të shmangte proskriptimin e zyrtarëve, ndërsa Lepidi dhe Mark Antoni ishin fajtorë për nisjen e tyre.{{Sfn|Scott|1933|p=19}} [[Dion Kasi]] e mbrojti Oktavianin, duke thënë se ai u përpoq të shpëtonte sa më shumë njerëz, ndërsa Mark Antoni dhe Lepidi, duke qenë më të vjetër dhe të përfshirë më gjatë në politikë, kishin shumë më tepër armiq për t'u marrë me ta.{{Sfnm|Scott|1933|1p=19|Southern|2014|2p=94}} Këtë pretendim e hodhi poshtë [[Apiani]], i cili pohoi se Oktaviani ndante të njëjtin interes me Lepidin dhe Mark Antonin për të zhdukur armiqtë e vet.{{Sfn|Scott|1933|p=20}} [[Svetoni]] tha se Oktaviani fillimisht ngurroi të proskriptonte zyrtarë, por i ndoqi armiqtë e vet me më shumë forcë sesa triumvirët e tjerë.{{Sfnm|Scott|1933|1pp=19–20|Southern|2014|2p=95|Goldsworthy|2014|3p=131}} [[Plutarku]] i përshkroi proskriptimet si një shkëmbim të pamëshirshëm dhe të përgjakshëm miqsh dhe familjarësh midis triumvirëve,{{Sfn|Scott|1933|p=19}} ku Oktaviani lejoi proskriptimin e aleatit të tij, [[Ciceroni|Ciceronin]],{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=36–37|Bringmann|2007|2p=293|Southern|2014|3pp=94–95, 99|Goldsworthy|2014|4pp=130–131|Rawson|1994|5p=487}} Mark Antoni atë të xhaxhait të tij, Lucius Julius Caesar (konsull për vitin 64 p.e.s.) dhe Lepidi atë të vëllait të tij, Paullus.{{Sfnm|Scott|1933|1p=19|Southern|2014|2p=98|Goldsworthy|2014|3pp=129–130}} Plutarku këmbënguli se Oktaviani fillimisht e mbrojti Ciceronin, por i popusti Mark Antonit, megjithëse Oktaviani mund të ketë kërkuar gjithashtu vdekjen e Ciceronit.{{Sfn|Southern|2014|pp=73, 94–95}}}} Triumvirët i nisën proskriptimet pjesërisht për të mbledhur mjete për pagat e trupave të tyre për konfliktin e ardhshëm kundër vrasësve të Çezarit (Mark Bruti dhe Gai Kasius), por qëllimi kryesor ishte heqja e rivalëve të kohës së luftës.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=36, 42|Scullard|1982|2p=164|Southern|2014|3pp=97, 100–101}} Triumvirët sekuestruan pasuritë e të proskriptuarve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=16|Southern|2014|2pp=96–97|Goldsworthy|2014|3pp=128–133}} Sado të holla u mblodhën, ato ishin të pamjaftueshme,{{Sfnm|Goldsworthy|2014|1p=133|Richardson|2012|2p=37}} prandaj triumvirët vendosën një sërë taksash të reja për të financuar luftën e tyre. Ata rivendosën taksat mbi pronën (''tributum'') dhe krijuan taksa të reja mbi skllevërit; më pas kërkuan edhe vlerësime të pasurisë për taksat mbi gratë e pasura, të cilat u ulën pas një proteste publike të grave në Romë.<ref>{{Harvnb|Richardson|2012|p=37}}. Pas protestave të udhëhequra nga Hortensia, taksat mbi gratë u ulën ndjeshëm. {{Harvnb|Southern|2014|p=101}} thotë se lista e rreth 1.400 grave të regjistruara për të dhënë kontribute për shtetin u reduktua në rreth 400 gra pas protestave të udhëhequra nga Hortensia, të cilat u mbështetën nga motra e Oktavianit dhe nëna e Mark Antonit. <br />Shih edhe {{Harvnb|Goldsworthy|2014|pp=133–134}} për një përshkrim të ngjashëm të taksës së propozuar mbi 1.400 gra të pasura, të protestës së Hortensias dhe të uljes së taksave të vendosura vetëm mbi 400 gra të pasura. ''Tributum'' dhe pezullimi i tij që nga viti 167 p.e.s.: {{Harvnb|Burton|2012}}.</ref> ==== Beteja e Filipit dhe ndarja e territorit ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta civile e çlirimtarëve|en|Liberators' civil war}} dhe {{ill|Beteja e Filipit|en|Battle of Philippi}}}} [[Skeda:S0484.4.jpg|thumb|upright=1.35|Një denar i Augustit, i prerë rreth vitit 18 p.e.s. Ana e përparme: CAESAR AVGVSTVS; ana e pasme: Kometa e Çezarit me tetë rreze dhe një bisht të kthyer lart; DIVVS IVLIV[S], "Jul Çezari hyjnor".|alt=Monedhë romake antike që paraqet Augustin në anën e përparme dhe një përkujtim për babanë e tij birësues, Jul Çezarin, në anën e pasme]] Më 1 janar 42 p.e.s., me Lepidin si konsull,{{sfn|Goldsworthy|2014|p=134}} [[Senati romak|Senati]] e njohu pas vdekjes së tij [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] si një hyjni të shtetit romak, {{Lang|la|divus Iulius}}. Oktaviani arriti ta përparonte çështjen e tij duke theksuar se ishte {{Lang|la|divi filius}} ('biri i të hyjnizuarit').{{sfnm|Syme|1939|1p=202|Southern|2014|2pp=101–102|Goldsworthy|2014|3p=134}} [[Mark Antoni]] dhe Oktaviani pastaj udhëhoqën njëzet e tetë legjione drejt lindjes kundër Brutusit dhe Kasit,{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=17|Southern|2014|2pp=80–82, 104|Bringmann|2007|3pp=290, 297|Goldsworthy|2014|4pp=115–116, 135–136}} të cilët i mundën pas dy betejave në Filipi, në [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoni]], në tetor 42 p.e.s. Bruti dhe Kasi të dy kryen vetëvrasje.{{sfnm|Roller|2010|1p=75|Galinsky|2012|2p=42|Burstein|2004|3pp=xxi, 22–23|Southern|2014|4pp=104–106|Bringmann|2007|5p=297|Goldsworthy|2014|6pp=137–142}} Duke marrë meritat për të dyja fitoret, Mark Antoni e quajti Oktavianin frikacak për faktin se i kishte dorëzuar kontrollin e drejtpërdrejtë ushtarak {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa|lt=Mark Vipsan Agrippës}}.{{sfn|Eck|Takács|2003|pp=17–18}} Oktaviani ishte i shtrirë në shtrat për shkak të sëmundjes gjatë betejës së parë,{{sfnm|Southern|2014|1pp=104, 106|Galinsky|2012|2p=32|Goldsworthy|2014|3pp=136–137}} me sa thuhet, u largua nga komanda e kampit sipas këshillës së mjekut,{{sfnm|Galinsky|2012|1p=32|Goldsworthy|2014|2p=141}} por e pushtoi kampin e Brutusit gjatë betejës së dytë.{{sfn|Southern|2014|p=106}} [[Skeda:Head of Octavian, dating to the Triumvirate at the time of the Battle of Philippi (42 BC), the oldest portrait known, Moi, Auguste, Empereur de Rome exhibition, Grand Palais, Paris - 14651195355.jpg|thumb|upright|left|Kokë e skulpturuar prej mermeri e triumvirit Oktavian, e datuar afërsisht në kohën e Betejës së Filipit në 42 p.e.s., Muzeu Arkeologjik në Spoleto|alt=Bust romak prej mermeri i Oktavianit; një pjesë e hundës dhe e mjekrës janë të dëmtuara.]] Pas Filipit, triumvirët i ndanë përsëri provincat. Lepidi u dyshua për bashkëpunim me {{ill|Sekst Pompeu|en|Sextus Pompey|lt=Sekst Pompeun}},{{sfnm|Bringmann|2007|1p=297|Southern|2014|2p=108|Goldsworthy|2014|3p=143–144}} gjeneralin renegat të cilit Senati kundër Çezarit i kishte dhënë komandën mbi të gjitha brigjet e [[Deti Mesdhe|Mesdheut]] në 43 p.e.s.{{sfnm|Southern|2014|1pp=82–83, Fig. 3.2|Goldsworthy|2014|2pp=156–157}}{{efn|Në një vendim të ratifikuar më 20 mars 43 p.e.s., Senati i dha Sekst Pompeut funksionin e {{Lang|la|praefectus classis et orae maritimae}} për marinën romake, duke i dhënë kontrollin mbi të gjitha zonat bregdetare të Detit Mesdhe.}} Galia Cisalpine u bashkua me [[Italia romake|Italinë]] dhe iu dha Oktavianit bashkë me provincat e {{ill|Hispania Citerior|en}} dhe {{ill|Hispania Ulterior|en}}, të cilat Lepidi duhej t'i lëshonte.{{sfnm|Southern|2014|1pp=107–108|Bringmann|2007|2pp=296–298|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2003|3p=18|Goldsworthy|2014|4pp=127, 143–144, 153}} [[Mark Antoni]] udhëtoi drejt lindjes, në Egjipt, ku u aleatua me [[Kleopatra|Kleopatrën]], një sundimtare kliente romake, ish-dashnore e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] dhe nëna e djalit të Çezarit, {{ill|Cezarioni|en|Caesarion|lt=Cezarionit}}.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Roller|2010|2pp=4–5, 69–71, 74, 76–83|Burstein|2004|3pp=xxi–xxii, 20–21, 23–25|Southern|2014|4pp=63–64|Goldsworthy|2014|5pp=74–75, 143, 154, 180–181}} Përveç provincave lindore, Mark Antoni kontrollonte Galia Comata dhe ia mori Galia Narbonensis Lepidit, i cili mbeti me provincën e Afrikës.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Roller|2010|2p=76|Southern|2014|3p=108|Goldsworthy|2014|4pp=143–144}} Oktavianit i mbeti detyra të vendoste dhjetëra mijëra veteranë të liruar nga shërbimi në Itali.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Galinsky|2012|2pp=42–43|Southern|2014|3p=108|Bringmann|2007|4p=298|Goldsworthy|2014|5p=144}} Edhe ata që kishin luftuar për vrasësit e Çezarit kërkonin të vendoseshin, si masë për t'i qetësuar.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Southern|2014|2p=108}} Meqenëse nuk kishte mbetur më tokë publike, Oktaviani zgjodhi t'u konfiskonte tokë qytetarëve, në vend që t'i hidhëronte ushtarët, të cilët mund të përbënin një kërcënim real për regjimin në Itali.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=18–19|Southern|2014|2pp=108–109|Bringmann|2007|3p=298|Goldsworthy|2014|4p=144}} Vendosjet prekën rreth tetëmbëdhjetë qytete, ku popullsi të tëra u dëbuan plotësisht ose pjesërisht.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|Galinsky|2012|2pp=42–43|Bringmann|2007|3p=298|Goldsworthy|2014|4p=144}} ==== Lufta e Perusias, aleancat martesore dhe Brundisiumi ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Perusias|en|Perusine War}}, {{ill|Traktati i Brundisiumit|en|Treaty of Brundisium}}}} [[Skeda:Aureus of Antony & Octavian, 40 BC.jpg|thumb|upright=1.35|''Aureus'' romak që mban portretet e [[Mark Antoni|Mark Antonit]] (majtas) dhe të Oktavianit (djathtas), i emetuar për të kremtuar pajtimin e tyre në tetor 40 p.e.s.|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Antonin në avers dhe Oktavianin në revers]] [[Skeda:Cleopatra Tetradrachm Antiochia.jpg|thumb|upright=1.35|[[Kleopatra|Kleopatra]] dhe [[Mark Antoni|Mark Antoni]] përkatësisht në avers dhe revers të një tetradrahme argjendi të prerë në punishten e monedhave të Antiohisë në vitin 36 p.e.s., me legjenda greke|alt=Monedhë argjendi që paraqet portretet e Kleopatrës dhe Mark Antonit]] Këto koloni veteranësh i sollën Oktavianit pakënaqësi të gjerë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=43|3a1=Southern|3y=2014|3pp=109–111|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=298|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=144–145}} Të pakënaqurit u bashkuan rreth vëllait të [[Mark Antoni|Mark Antonit]], {{ill|Luci Antoni|en|Lucius Antonius (brother of Mark Antony)|lt=Luci Antonit}} (Lucius Antonius), të cilin e mbështeste shumica në [[Senati romak|Senatin romak]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=40|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=134–135, 152–153}} Ndërkohë, Oktaviani kërkoi divorc nga [[Clodia Pulcra (gruaja e Oktavianit)|Klodia Pulkra]], e bija e {{ill|Fulvia|en|Fulvia|lt=Fulvias}}, gruas së Mark Antonit. Ai ia ktheu Klodian nënës së saj, Fulvias, duke pohuar se martesa e tyre nuk ishte konsumuar kurrë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=36, 40, 43|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=145}} Fulvia dhe Luci Antoni më pas mblodhën një ushtri në Itali për të luftuar për të drejtat e Antonit kundër Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=111–112|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=145}} Luci Antoni madje e mori për pak kohë [[Roma|Romën]], duke detyruar Lepidin dhe dy legjionet e tij të largoheshin nga qyteti.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=36, 40, 43|3a1=Southern|3y=2014|3pp=112–113|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=298|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=145–146}} Megjithatë, ushtria romake varej ende nga triumvirët për pagat e saj.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=19}} Luci Antoni dhe aleatët e tij përfunduan në një rrethim mbrojtës në {{ill|Perusia|en|Perusia}}, ku Oktaviani i detyroi të dorëzoheshin në shkurt 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=32|2a1=Southern|2y=2014|2pp=112–113, 129|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=298|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=146–147}} Oktaviani e la të gjallë Luci Antonin, ndërsa Fulvia iku në Sikion, në Greqi,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=130|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=155}} dhe vdiq pak më pas.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=36|3a1=Southern|3y=2014|3p=113|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=146}} Më 15 mars, në përvjetorin e {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjes së Jul Çezarit]], Oktaviani ekzekutoi 300 senatorë dhe kalorës romakë për aleancën e tyre me Luci Antonin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Rowell|2y=1962|2p=32|3a1=Southern|3y=2014|3p=113}}{{Efn|Historiani Adrian Goldsworthy e minimizon këtë ngjarje si një ekzagjerim të mundshëm për shkak të thashethemeve dhe legjendave të ruajtura në burimet parësore: "Thashethemet dhe propaganda armiqësore shpejt e shndërruan këtë në një masakër tjetër të tmerrshme, me 300 qytetarë të shquar që u flijuan për shpirtin e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] – një shpikje e frymëzuar pa dyshim nga vrasja e robërve [[Troja|trojanë]] nga [[Akili|Akili]] në varrimin e shokut të tij, [[Patrokli|Patroklit]], në ''[[Iliada|Iliadën]]''. [[Svetoni|Svetoni]] pohon se triumviri i ri u përgjigj lutjeve për mëshirë dhe justifikimeve me fjalët lakonike "Ai duhet të vdesë" ose "Ti duhet të vdesësh" – {{Lang|la|moriendum esse}} në [[Gjuha latine|latinisht]]. Megjithatë, në përgjithësi hakmarrjet ishin të kufizuara. Ushtarët rebelë u falën, dhe shumë prej tyre, pa dyshim, u rekrutuan në legjionet e Çezarit. Luci Antonit jo vetëm që iu la jeta, por u dërgua të qeverisë një nga provincat romake të Spanjës."{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=146}}}} Perusia u plaçkit gjithashtu,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=146}} ndonëse nuk është e qartë kush i nisi zjarret.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=20}} Këto hakmarrje njollosën reputacionin e Oktavianit.{{Sfn|Southern|2014|pp=82–83, 131, 133, Fig. 3.2}} [[Skeda:(Toulouse) Livie Musée Saint-Raymond Ra 340.jpg|thumb|upright|Bust romak i [[Livia Drusilla|Livia Drusillës]], bashkëshortes së tretë të Augustit, Muzeu Saint-Raymond, Francë|alt=Bust mermeri i Livia Drusilla]] Sekst Pompeu (Sextus Pompeius) konfirmoi kontrollin e tij mbi [[Siçilia|Siçilinë]] si pjesë e një marrëveshjeje me triumviratin në vitin 40 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=162|2a1=Southern|2y=2014|2pp=133|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=299}} dhe fitoi kontrollin e Sardenjës dhe Korsikës në vitin 39 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Southern|2y=2014|2p=130|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=153–154, 156}} Të dy, Antoni dhe Oktaviani, kërkuan një aleancë me të.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=40–41|3a1=Southern|3y=2014|3p=123|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=156}} Oktaviani krijoi një aleancë të përkohshme në vitin 40 p.e.s. kur u martua me [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skriboninë]], një teze e gruas së Sekst Pompeut.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=41|3a1=Southern|3y=2014|3pp=123, 137–138|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299, ndonëse ai përmend vetëm divorcin e Oktavianit nga [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skribonia]] dhe martesën me [[Livia Drusilla]], e jo lindjen e [[Julia (bija e Augustit)|Julias]]}} Një vit më vonë, Skribonia lindi fëmijën e vetëm të Oktavianit që mbijetoi, [[Julia (bija e Augustit)|Julian]], në të njëjtën ditë kur ai u divorcua prej saj për t'u martuar me [[Livia Drusilla]].{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=40–41|2a1=Southern|2y=2014|2pp=123, 137–138|3a1=Hurley|3y=2004|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299, i cili përmend Tiberi Klaudi Neronin duke u divorcuar nga Livia Drusilla që ajo të mund të martohej me Oktavianin, por nuk përmend se Livia ishte tashmë shtatzënë kur ajo frekuentonte Oktavianin}} Kur Livia nisi lidhjen e saj me Oktavianin, ajo ishte tashmë e martuar me Tiberi Klaudi Neronin (Tiberius Claudius Nero), kishte një djalë, [[Tiberi|Tiberin]], me Neronin dhe ishte shtatzënë me fëmijën e tyre të dytë. Ajo lindi djalin e saj të dytë, Drususin, disa muaj pas divorcit nga Neron dhe martesës me Oktavianin.{{Sfn|Freisenbruch|2017|p=121}} Më vonë Livia pati një fëmijë tjetër me Oktavianin, i cili lindi [[Lindja e parakohshme|para kohe]] dhe nuk mbijetoi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=46|3a1=Roller|3y=2010|3pp=83–84|4a1=Burstein|4y=2004|4p=xxii, 25|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=154, 181}} Ndërsa ndodhej në Egjipt, Antoni kishte nisur një lidhje me [[Kleopatra|Kleopatrën]] dhe kishte pasur tre fëmijë me të.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=46|2a1=Roller|2y=2010|2pp=83–84|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=154, 181}}{{Efn|Fëmijët e Mark Antonit me Kleopatrën ishin binjakët Aleksandër Helios dhe Kleopatra Selena II, të lindur në vitin 40 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=46|2a1=Roller|2y=2010|2pp=83–84|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=154, 181}} dhe djali i tyre Ptolemeu Filadelfi, i lindur në vitin 36 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=96|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=181–182|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25–26}}}} Provincat galike të Antonit kaluan në duart e Oktavianit pas vdekjes së legatit të Antonit, Kuint Kalenit (Quintus Calenus), në vitin 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=298|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=153}} I vetëdijshëm për marrëdhënien e tij gjithnjë e më të tensionuar me Oktavianin, Antoni e la Kleopatrën; ai lundroi për në Itali në vitin 40 p.e.s. me një forcë të madhe për t'u kundërvënë Oktavianit dhe e rrethoi Brundisiumin, por ushtritë e tyre, që u rebeluan, i detyruan të pajtoheshin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Eder|2y=2005|2p=19|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=44|4a1=Southern|4y=2014|4pp=130–131|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=153–156}} Në fund të vitit 40 p.e.s., triumvirët e ndanë perandorinë mes Antonit në lindje, Oktavianit në perëndim dhe Lepidit në Afrikë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=44|3a1=Southern|3y=2014|3pp=130–131|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299|5a1=Burstein|5y=2004|5p=25|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6pp=155–156}}{{Efn|Italia iu la e hapur të gjithëve për rekrutimin e ushtarëve, por në realitet kjo dispozitë ishte e padobishme për Antonin.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=21}}}} Tani në një pozitë më të fortë për shkak të kërcënimit partik në provincat e Antonit, Oktaviani i dha Antonit motrën e tij, Oktavia e Vogël (Octavia Minor), për grua.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=299|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=24–25|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=154}} ==== Lufta kundër Sekst Pompeut dhe mërgimi i Lepidit ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Siçilisë|en|Bellum Siculum}}}} {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Pakti i Misenumit|en|Pact of Misenum}} dhe {{ill|Fushatat ushtarake të Oktavianit në Iliri|en|Octavian's military campaigns in Illyricum}}}} [[File:Denarius Sextus Pompeius-Scilla.jpg|thumb|upright=1.35|Një ''denarius'' i {{ill|Sekst Pompeu|en|Sextus Pompey|lt=Sekst Pompeut}}, i prerë për të shënuar fitoren e tij mbi flotën e Oktavianit. Ana e përparme: vendi ku ai mundi Oktavianin, Farosi i [[Mesina|Mesinës]], i zbukuruar me një statujë të Neptunit; përpara saj një galerë e zbukuruar me akvilë, skeptër dhe trident; ''MAG. PIVS IMP. ITER''. Ana e pasme: përbindëshi {{ill|Skila|en|Scylla}}, me trupin e saj të përbërë nga qen dhe bishta peshqish, duke përdorur një timon si çomangë. Mbishkrimi: ''PRAEF[ECTUS] CLAS[SIS] ET ORAE MARIT[IMAE] EX S. C.''|alt=Një monedhë e lëshuar nga Sekst Pompeu, rivali i Oktavianit, që paraqet një anije dhe një statujë të Neptunit në anën e përparme dhe përbindëshin Skila në anën e pasme]] Përpara betejave të Filipit, Oktaviani kishte dërguar Salvidienus Rufusin për ta larguar Sekst Pompeun nga [[Siçilia]], por pas disfatës së Rufusit, triumvirët njohën komandën e Sekstit mbi Mesdheun në Brundizium në vitin 40&nbsp;p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=82 (Fig. 3.2), 104, 133}} Kur Seksti rifilloi bllokadën, një turmë e uritur dhe e zemëruar në Romë fajësoi Oktavianin dhe [[Mark Antoni|Mark Antonin]], dhe i sulmoi ata në fillim të vitit 39&nbsp;p.e.s.; forcat e Antonit shpëtuan Oktavianin dhe shpërndanë turmën.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=158–159}} Në vitin 39&nbsp;p.e.s. u arrit një marrëveshje tjetër e përkohshme paqeje në Misenum. Seksti hoqi bllokadën ndaj Italisë pasi Oktaviani i dha [[Sardenja|Sardenjën]], [[Korsika|Korsikën]], [[Siçilia|Siçilinë]] dhe [[Peloponezi|Peloponezin]], dhe i siguroi një pozicion të ardhshëm në konsullatë.{{Sfnm|Eder|2005|1p=19|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=22|Galinsky|2012|3p=44|Southern|2014|4pp=133–134, Figura 4.3|Bringmann|2007|5p=299|Goldsworthy|2014|6p=159}}{{Efn|Sipas Patricia Southern, kushtet e tjera të Paktit të Misenumit përfshinin pozicionin e Sekst Pompeut si konsull i zgjedhur për vitin 38&nbsp;p.e.s. (me [[Mark Antoni|Mark Antonin]] të caktuar konsull për të njëjtin vit), lejimin që ai të bashkohej me kolegjin e [[Auguri|augurëve]] dhe caktimin e tij si përgjegjës për mirëmbajtjen e furnizimit me grurë të Romës, por ai nuk lejohej të vendoste asnjë prej trupave të tij në Italinë Romake.{{Harvnb|Southern|2014|p=134}} <br />Sipas Klaus Bringmann, Sekst Pompeut iu garantua konsullata për vitin 35&nbsp;p.e.s. dhe u bë përgjegjës për menaxhimin e furnizimit me grurë të Romës.{{Harvnb|Bringmann|2007|p=299}} <br />Si Southern ashtu edhe Bringmann tregojnë se disa ''liberatores'' republikanë të dënuar me proskriptim u amnistuan dhe u lejuan të ktheheshin në Romë.{{Harvnb|Bringmann|2007|p=299}}, {{Harvnb|Southern|2014|p=134}} <br />Duke cituar [[Apiani|Apianin]] (''BCiv'' 5.73), historikja Kathryn Welch pohon se Sekst Pompeu ishte konsull i zgjedhur së bashku me Oktavianin për vitin 33&nbsp;p.e.s.{{Harvnb|Welch|2002|p=51}} <br />Historiani Adrian Goldsworthy pranon pretendimet për Siçilinë, Sardenjën, Korsikën, Peloponezin dhe kolegjin e augurëve, por thotë se «djali i Pompeut ishte planifikuar të bëhej konsull në vitin 33&nbsp;p.e.s., në zgjedhje të kontrolluara nga triumvirati».{{Harvnb|Goldsworthy|2014|p=159}}}} Marrëveshja midis triumviratit dhe Sekstit filloi të prishej kur Oktaviani u shkurorëzua nga [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skribonia]] dhe u martua me [[Livia Drusilla|Livia Drusillën]] në vitin 38&nbsp;p.e.s.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=23}} Pasi Antoni refuzoi të hiqte dorë nga Peloponezi, Seksti rivendosi bllokadën e tij, duke nxitur trazira ushqimore në Romë.{{Sfn|Southern|2014|pp=138–139}} Komandanti detar i Sekstit, Menas, dezertoi dhe dorëzoi [[Korsika|Korsikën]] dhe [[Sardenja|Sardenjën]].{{Sfnm|Scullard|1982|1p=163|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=24|Goldsworthy|2014|3p=165}} Megjithatë, pasi forcat detare të Oktavianit u mundën në Kume,{{Sfn|Southern|2014|p=139}} Oktavianit i mungonin burimet për t'u përballur i vetëm me Sekstin, prandaj kërkoi ndihmën e Antonit, duke zgjatur mandatet e tyre për një periudhë tjetër pesëvjeçare që filloi në vitin 37&nbsp;p.e.s.{{Sfnm|Scullard|1982|1p=163|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=24|Southern|2014|3pp=139–140|Bringmann|2007|4pp=299–300|Roller|2010|5pp=89–90|Goldsworthy|2014|6p=166}} Duke e mbështetur Oktavianin, Antoni priste të fitonte mbështetje për fushatën e tij kundër partëve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=24|Roller|2010|2pp=89–90|Goldsworthy|2014|3p=166}} Në [[Tarenti|Tarent]], në mesin e vitit 37&nbsp;p.e.s.,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=139–140|Bringmann|2007|2pp=299–300|Roller|2010|3pp=89–90|Goldsworthy|2014|4p=166}} Antoni siguroi 120 anije që Oktaviani t'i përdorte kundër Sekstit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=25|Galinsky|2012|2p=46|Southern|2014|3pp=139|Bringmann|2007|4pp=299–300|Goldsworthy|2014|5p=166}} ndërsa Oktaviani duhej t'i dërgonte [[Mark Antoni|Mark Antoniut]] 20.000 legjionarë për t'i përdorur kundër Perandorisë Partike. Dy vjet më vonë, Oktaviani dërgoi vetëm një të dhjetën e numrit të premtuar, gjë që Mark Antoni e konsideroi provokim.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=25|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=46|3a1=Southern|3y=2014|3pp=139, 154|4a1=Bringmann|4y=2007|4pp=299–300|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28|6a1=Roller|6y=2010|6pp=97–98}} Ndërkohë, Oktaviani i ngarkoi Agripës krijimin e portit artificial Portus Julius për stërvitjen dhe ndërtimin e anijeve të flotës detare të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=141|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=45|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=299|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=166–167}} [[File:Denarius of Lepidus and Octavian (obverse).jpg|thumb|upright|left|Denari i vitit 42 p.e.s. që paraqet Mark Emili Lepidin (Marcus Aemilius Lepidus); mbishkrimi thotë {{Lang|la|III v(ir) r(ei) p(ublicae) c(onstituendae) Lepidus pont(ifex) max(imus)}} ('triumvir për rregullimin e [[Republika Romake|republikës]], Lepidi, {{Lang|la|pontifex maximus}}').|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Lepidin]] Oktaviani dhe Lepidi nisën një operacion të përbashkët kundër Sekst Pompeut në [[Siçilia|Siçili]] më 36 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=25–26|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=38, 44–45|3a1=Southern|3y=2014|3p=141|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=166–168}} Oktaviani pësoi një fundosje anijeje në Siçili,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=141–142|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=167–169}} por Agripa e mundi Sekstin në Mylae në gusht{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=141–142|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=300|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=168}} përpara se të shkatërronte pothuajse plotësisht forcat e Sekstit në Naulochus në shtator.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=44–45|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Southern|3y=2014|3pp=142, 145–146|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=168}} Seksti u largua drejt lindjes, por Mark Antoni e ekzekutoi në Milet më 35 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=47|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Southern|3y=2014|3p=142|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Roller|5y=2010|5p=98|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=172}} Ndërsa Lepidi dhe Oktaviani pranonin dorëzimin e trupave të Sekstit, Lepidi u përpoq ta merrte [[Siçilia|Siçilinë]] për vete. Megjithatë, trupat e Lepidit e braktisën pasi Oktaviani i korruptoi me para.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=26|2a1=Southern|2y=2014|2p=142–143|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=300|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=170–171|5a1=Galinsky|5y=2012|5p=38}} Oktaviani e detyroi Lepidin të tërhiqej nga jeta publike, por i lejoi të mbetej {{Lang|la|pontifex maximus}} ('pontifiku suprem').{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=164|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=38|4a1=Southern|4y=2014|4pp=143, 146|5a1=Bringmann|5y=2007|5p=300|6a1=Roller|6y=2010|6p=98|7a1=Burstein|7y=2004|7p=27|8a1=Goldsworthy|8y=2014|8pp=171–172}} Oktaviani mbrojti të drejtat pronësore të qytetarëve romakë, vendosi jashtë Italisë ushtarët e tij të demobilizuar{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=26–27|2a1=Southern|2y=2014|2p=147|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=300}} dhe ua ktheu 30.000 skllevër pronarëve të tyre romakë pasi këta kishin ikur për t'u bashkuar me ushtrinë dhe marinën e Sekstit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=26–27}} Për të garantuar sigurinë e familjes së tij pas kthimit në Romë, ai bëri që [[Senati romak|Senati]] t'i jepte atij, bashkëshortes dhe motrës së tij imunitetin tribunor, ose {{Lang|la|sacrosanctitas}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=27–28|2a1=Southern|2y=2014|2pp=143–145}} Pas mundjes së Sekstit, Oktaviani zhvilloi një fushatë në Ilirik (në atë që sot është Kroacia).{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=148–150|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=174–178}} Gjatë fushatës së parë, më 35 p.e.s., ai shkatërroi Segestën (Siscia e sotme) dhe u plagos nga shembja e një rampe rrethimi kur rrethoi Metulum (përgjatë lumit Kolpa).{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=149|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=175–177}} Senati lavdëroi këto përpjekje, edhe pse Oktaviani e shtyu triumfin për fitoret e tij,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=149–150, 154|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=177–178}} dhe vetëm më vonë njohu kontributet e komandantëve Agripa dhe Statilius Taurus.{{Sfn|Southern|2014|pp=149–150, 154}}{{Efn|Megjithatë, si Oktaviani ashtu edhe gjeneralët e Mark Antonit festuan triumfe gjatë viteve 30 p.e.s. Për shembull, Statilius Taurus festoi një triumf më 34 p.e.s. dhe më vonë ndërtoi amfiteatrin e parë plotësisht prej guri në Romë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=178–179}} Gjenerali i Mark Antonit, Publius Ventidius, mori një triumf për mbrojtjen e Sirisë romake më 38 p.e.s. kundër pushtimit të udhëhequr nga Pacorus I i Partisë.{{Sfn|Southern|2014|p=150}}}} ==== Lufta me Antonin dhe Kleopatrën ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Aktiumit|en|War of Actium}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Mbretërimi i Kleopatrës|en|Reign of Cleopatra}}}} [[Skeda:Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg|thumb|''Antoni dhe Kleopatra'', nga Lawrence Alma-Tadema, pikturuar më 1885|alt=Pikturë me vaj që paraqet Kleopatrën dhe një flautiste në një anije në plan të parë, ndërsa dy burra, njëri prej të cilëve është Mark Antoni, shikojnë nga një anije tjetër]] Në vitin 36 p.e.s., Oktaviani deklaroi se luftërat civile kishin përfunduar dhe propozoi që ai dhe [[Mark Antoni|Antoni]] të hiqnin dorë nga posti i triumvirit; Antoni refuzoi.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=20|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=300}} Fushata e Antonit kundër Partisë në vitin 36 p.e.s. u shndërrua në një dështim katastrofik dhe i shkatërroi reputacionin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=29|2a1=Roller|2y=2010|2pp=97–98|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=27–28|4a1=Southern|4y=2014|4pp=151, 153–154|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=172–173}} 2.000 legionarët e vetëm që Oktaviani i dërgoi Antonit, të cilët udhëtonin me bashkëshorten e Antonit, Oktavia, mezi mjaftonin për të rimbushur forcat e humbura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=29|2a1=Roller|2y=2010|2pp=97–98|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=27–28|4a1=Southern|4y=2014|4pp=151, 153–154}} Nga ana tjetër, [[Kleopatra|Kleopatra]], me pasurinë e saj të jashtëzakonshme, mund t'i rikthente ushtrisë së tij fuqinë e plotë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=29–30|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=41, 46|3a1=Southern|3y=2014|3p=151|4a1=Roller|4y=2010|4p=97|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28}} Fëmija i tretë i Kleopatrës dhe i Antonit, {{ill|Ptolemeu Filadelfi|en|Ptolemy Philadelphus (son of Cleopatra)}}, lindi në vitin 36 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=96|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=xxii, 25–26|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=181–182}} prandaj në vitin 35 p.e.s. Antoni vendosi ta dërgonte përsëri në Romë bashkëshorten e tij, Oktavia.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=29–30|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=41, 46|3a1=Southern|3y=2014|3p=154|4a1=Roller|4y=2010|4pp=5, 97–98|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=182}} Oktaviani e sulmoi Antonin sepse ai e kishte hedhur poshtë bashkëshorten romake për hir të një mbretëreshe të huaj.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=30|2a1=Roller|2y=2010|2pp=5, 98|3a1=Southern|3y=2014|3pp=153–154|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=301|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=182}} Ai gjithashtu kërkoi të bindte [[Senati romak|Senatin]] se Antoni kishte ambicie për të zvogëluar epërsinë e [[Roma|Romës]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=30|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=302|3a1=Southern|3y=2014|3pp=125–126, 152–154|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=183–185}} Kur Oktaviani mori konsullatën e vitit 33 p.e.s., ai e hapi seancën e Senatit me një sulm të ashpër ndaj dhurimeve të titujve dhe territoreve që Antoni u kishte bërë të afërmve të tij dhe Kleopatrës, që më vonë u quajtën {{ill|Dhurimet e Aleksandrisë|en|Donations of Alexandria}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=31|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=302|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=46–47}} Në fillim të vitit 32 p.e.s., në mes të një lufte intensive propagandistike me Oktavianin, Antoni u shkurorëzua nga Oktavia.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=47–48|2a1=Roller|2y=2010|2p=135|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Burstein|4y=2004|4p=xxii, 29|5a1=Southern|5y=2014|5pp=152–154}} Konsujt e rinj Gaius Sosius dhe Gnaeus Ahenobarbus mbështetën Antonin dhe kërcënuan se do të shfuqizonin autoritetin triumviral të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=48–50|2a1=Southern|2y=2014|2pp=155, 157–158|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=186}} Kjo e shtyu Oktavianin të hynte në ndërtesën e Senatit dhe të denonconte Antonin dhe Sosiusin; të dy konsujt dhe shumë senatorë atëherë u larguan nga Roma për t'u bashkuar me Antonin.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=48–50|2a1=Roller|2y=2010|2p=134|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Burstein|4y=2004|4pp=29–30|5a1=Southern|5y=2014|5p=158|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=186}} Megjithatë, dy nga mbështetësit kryesorë të Antonit, Munatius Plancus dhe Marcus Titius, kaluan në anën e Oktavianit në vjeshtë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=32–34|2a1=Roller|2y=2010|2p=135|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Southern|4y=2014|4p=159|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=186–187}} Ata i ofruan atij informacione thelbësore për testamentin e Antonit, të cilin Antoni e bëri publik pasi marshoi drejt Tempullit të Vestës. Testamenti do t'u kishte dhënë bijve të tij territoret e pushtuara nga romakët si mbretëri që ata t'i sundojnë dhe do të kishte caktuar [[Aleksandria|Aleksandrinë]] si vendin e një varri për atë dhe Kleopatrën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=34–35|2a1=Eder|2y=2005|2pp=21–22|3a1=Roller|3y=2010|3pp=135–136|4a1=Galinsky|4y=2012|4p=50|5a1=Burstein|5y=2004|5p=29|6a1=Southern|6y=2014|6p=159|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=186–187}} [[File:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|left|''Beteja e Aktiumit'', nga Laureys a Castro, pikturuar më 1672, Muzeu Kombëtar Detar, Londër|alt=Pikturë me vaj që tregon ushtarë të ndryshëm të përfshirë në një betejë detare, ndërsa një anije fundoset në plan të parë]] Në fund të vitit 32 p.e.s., [[Senati romak]] i anuloi [[Mark Antoni|Mark Antonit]] konsullatën e ardhshme dhe i shpalli luftë [[Kleopatra|Kleopatrës]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=35|2a1=Eder|2y=2005|2p=22|3a1=Roller|3y=2010|3pp=5, 136–137|4a1=Galinsky|4y=2012|4p=50|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=xxii, 30|6a1=Southern|6y=2014|6pp=125–126, 160|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7p=188|8a1=Jones|8y=2006|8p=147}}{{Efn|Siç vënë në dukje historianët Duane W. Roller, Adrian Goldsworthy, Patricia Southern dhe Prudence Jones, lufta iu shpall në mënyrë specifike Kleopatrës dhe mbretërisë së saj Ptolemeike, jo bashkëqytetarit Mark Antonit, çka ishte më e lehtë për t'ia shitur [[Romakët|popullit romak]], i cili i druhej luftërave të reja civile mes romakëve, por mund të pranonte një luftë kundër një mbretëreshe të huaj që përbënte një kërcënim legjitim. Për më tepër, Roller thekson se bazat ligjore të luftës mbështeteshin në faktin se Kleopatra po armatoste dhe furnizonte në mënyrë të paligjshme trupa për një qytetar privat romak, Mark Antonin, autoriteti triumviral i të cilit tashmë teknikisht kishte skaduar.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1p=188|2a1=Roller|2y=2010|2pp=136–137|3a1=Southern|3y=2014|3pp=125–126|4a1=Jones|4y=2006|4pp=147}}{{Sfn|Roller|2010|pp=136–137}}}} Oktaviani përdori pushtetet e jashtëzakonshme për të bërë burrat e moshës ushtarake në të gjithë [[Republika Romake|Republikën Romake]] të betoheshin për besnikëri ndaj tij.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=51–52|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=303|3a1=Southern|3y=2014|3pp=157, 160–161|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=188}} Në fillim të vitit 31 p.e.s., ndërsa Mark Antoni dhe Kleopatra u nisën drejt Greqisë, forcat e Oktavianit nën komandën e Agripës kaluan Detin Adriatik{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=53|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=303–304|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=189}} dhe i shkëputën forcat e tyre kryesore nga rrugët e furnizimit në [[Deti Jon|Detin Jon]].{{Sfn|Galinsky|2012|pp=53–55}} Oktaviani më pas zbarkoi në Epir{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=189}} dhe vazhdoi të marshonte drejt jugut.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Southern|2y=2014|2p=162|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=189}} Të bllokuar në tokë dhe në det, njerëzit e Antonit filluan të dezertonin ndërsa Oktaviani përgatitej për betejë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Roller|2y=2010|2p=138|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=53–55|4a1=Southern|4y=2014|4p=163|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=189}} [[File:Venus and Cupid from the House of Marcus Fabius Rufus at Pompeii, most likely a depiction of Cleopatra VII.jpg|thumb|Kjo pikturë murale romake e mesit të shekullit I p.e.s. në Shtëpinë e Marcus Fabius Rufus, {{ill|Pompeji|en|Pompeii}}, ka shumë të ngjarë të paraqesë [[Kleopatra|Kleopatrën VII]] të Egjiptit Ptolemeik si Venus Genetrix, me djalin e saj {{ill|Cezarioni|en|Caesarion|lt=Cezarionin}} si Kupid, me pamje të ngjashme me statujën tani të humbur të Kleopatrës që ngriti [[Jul Çezari]] në Tempullin e Venus Genetrix (brenda Forumit të Çezarit). Pronari i shtëpisë e murosi dhomën që përmbante këtë pikturë, me shumë gjasë në reagim të menjëhershëm ndaj ekzekutimit të Cezarionit me urdhër të Augustit në vitin 30 p.e.s., kur paraqitjet artistike të Cezarionit do të konsideroheshin çështje e ndjeshme për regjimin në pushtet.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=175|2a1=Walker|2y=2008|2pp=35, 42–44}}|alt=Pikturë murale që paraqet Kleopatrën si perëndeshën Venus Genetrix, me diademë, duke mbajtur një kupid dhe duke qëndruar në qendër të hyrjes së hapur të një tempulli]] Flota e Antonit lundroi nëpër gjirin e Aktiumit përgjatë [[Gjiri i Nartës|Gjirit të Nartës]] në Greqinë perëndimore për të thyer [[Bllokada|bllokadën]].{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=137, 139|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=53–55|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=303–304|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=189–191}} Aty, më 2 shtator 31 p.e.s., u zhvillua {{ill|Beteja e Aktiumit|en|Battle of Actium}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=38|2a1=Roller|2y=2010|2pp=137, 139|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=31, 53–55|4a1=Bringmann|4y=2007|4pp=303–304|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=xxii, 30|6a1=Southern|6y=2014|6pp=163–164|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=189–191}} Kleopatra dhe pjesa e saj e flotës u tërhoqën në fillim të betejës, dhe Antoni u bashkua me ta më vonë.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=139–140|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=55|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=304|4a1=Burstein|4y=2004|4p=30–31|5a1=Southern|5y=2014|5pp=163–164|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=191}} Flota e Kleopatrës i kurseu forcat e mbetura të Antonit në një përpjekje të fundit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=38–39}} Forcat e Antonit në tokë aty pranë u dorëzuan tek Oktaviani pasi u përpoqën të tërhiqeshin përmes [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedonisë]].{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=55|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=304|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=xxii–xxiii, 30–31|4a1=Southern|4y=2014|4pp=164–165|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=191}}{{Efn|Pas Aktiumit, Oktaviani u kthye në Itali për të rregulluar çështjet atje me [[Legjioni romak|legjionet]] që më parë ishin nën komandën e Mark Antonit, për t'i qetësuar ato me para ose tokë. Vetëm një muaj pasi zbarkoi në Brundizium, Oktaviani u nis përsëri drejt lindjes, duke udhëtuar fillimisht në Greqi, pastaj në Siri dhe prej andej marshoi me forcat e tij drejt Egjiptit Ptolemeik.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=165–166|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=191–192}}}} Tani, disa mbretër klientë kaluan në anën e Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=138–142, 144–145|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=192}}{{Efn|{{ill|Herodi i Madh|en|Herod the Great}} i Judeas u takua me Oktavianin në Rod. Herodi do të ndihmonte në furnizimin e forcave të Oktavianit në Ptolemais të Fenikisë gjatë marshimit të tyre drejt Egjiptit.{{Sfn|Roller|2010|pp=138–142, 144–145}}}} Më vonë, Oktaviani do të themelonte një qytet të ri — Nikopoli ('qyteti i fitores') — pranë vendit të betejës në Aktium.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=304|2a1=Burstein|2y=2004|2p=30}} Më 1 gusht 30 p.e.s., Oktaviani e mundi Antonin në Aleksandri; Antoni më pas vrau veten.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=39|2a1=Roller|2y=2010|2pp=145–148|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=31, 55–56|4a1=Burstein|4y=2004|4p=31|5a1=Bringmann|5y=2007|5p=304|6a1=Southern|6y=2014|6p=166|7a1=Jones|7y=2006|7pp=184–186|8a1=Goldsworthy|8y=2014|8pp=192–193}} Pasi u takua me Oktavianin dhe refuzoi të parakalonte në një triumf në [[Roma|Romë]],{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=146–147, 213, shënimi 83|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=56|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=304|4a1=Burstein|4y=2004|4p=31|5a1=Southern|5y=2014|5p=173}} Kleopatra i dha fund jetës me helm.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=39|2a1=Roller|2y=2010|2pp=147–149|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=31–32|4a1=Southern|4y=2014|4p=173}} Duke qenë plotësisht i vetëdijshëm për rreziqet që sillte një trashëgimtar tjetër i mundshëm i Çezarit, Oktaviani urdhëroi të vritej djali i Kleopatrës, Cezarioni.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=149–150, 153|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=56|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxiii, 32|4a1=Southern|4y=2014|4pp=63–64, 159, 173|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2003|5p=49|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=193}} Ai gjithashtu urdhëroi të vritej djali i Antonit, Mark Antoni Antil (Marcus Antonius Antyllus),{{Sfnm|1a1=Green|1y=1990|1p=697|2a1=Scullard|2y=1982|2p=171|3a1=Southern|3y=2014|3p=173|4a1=Roller|4y=2010|4p=150|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=128|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=193}} por i kurseu fëmijët e tyre të tjerë{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=152–153|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=32, 76–77, 131|3a1=Southern|3y=2014|3pp=132–133, 173}} dhe fali shumë nga kundërshtarët e tij. Më parë, Oktaviani kishte treguar pak mëshirë ndaj armiqve të dorëzuar.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=49|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=477}} Ai u kujdes gjithashtu që Kleopatra të varrosej me Antonin në varrin e tyre.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=147|2a1=Burstein|2y=2004|2p=65|3a1=Jones|3y=2006|3pp=194–195|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=207}} Ai emëroi vajzën e Kleopatrës, Kleopatra Selene II, dhe bashkëshortin e saj, Juba II të Numidisë, si bashkësundimtarët e rinj të Mauretanisë pas martesës së tyre në vitin 25 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=153–154|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=32, 76–77|3a1=Southern|3y=2014|3p=173}} == Sunduesi i vetëm i Romës == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Mbretërimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}, {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Propaganda në Romën e Augustit|en|Propaganda in Augustan Rome}}}} [[Skeda:Augustus-in-Kalabsha.jpg|thumb|upright=0.8|Augusti si {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh|lt=faraon romak}} në një gdhendje guri të stilit egjiptian në {{ill|Tempulli i Kalabshës|en|Temple of Kalabsha|lt=Tempullin e Kalabshës}} në [[Nubia|Nubia]]; Augusti përgjithësisht përshkruhej në [[Egjipti i Lashtë|artin egjiptian]] duke kryer flijime për hyjnitë egjiptiane.{{sfn|Burstein|2004|p=66}}|alt=Reliev egjiptian që paraqet Augustin si faraon]] === Kontrolli i Egjiptit === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt}}, {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh}}}} Pushtimi i Egjiptit i lehtësoi shumë borxhet e Oktavianit të krijuara nga luftërat civile.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=56|Southern|2014|2pp=165, 173–174|Roller|2010|3p=151}} Ai e kontrollonte drejtpërdrejt {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt|lt=Egjiptin romak}}, u ndaloi senatorëve të udhëtonin atje dhe emëroi guvernatorin kalorës Korneli Gal për të mbikëqyrur administratën dhe taksimin jashtëzakonisht fitimprurës të vendit.{{sfnm|Bringmann|2007|1p=304|Galinsky|2012|2pp=56–58|Southern|2014|3pp=165, 173–174, 184–185, 236|Roller|2010|4p=151|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5pp=59–60}} Gjatë qëndrimit në Aleksandria në vitin 30 p.e.s., Oktaviani vizitoi varrin e [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], pushtuesit që ai imitonte dhe e merrte si model në [[Portretizimi Romak|portretizimet e tij artistike]].{{sfnm|Galinsky|2012|1p=56|Goldsworthy|2014|2pp=206–207}} Pushtimi i Egjiptit nga Oktaviani i dha fund {{ill|Periudha helenistike|en|Hellenistic period|lt=periudhës helenistike}}; ai gjithashtu konsolidoi formimin kulturor të një Lindjeje greke dhe të një Perëndimi latin në Mesdhe, si dhe të një monarkie universale kozmopolite me qendër Romën.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=59|Roller|2010|2p=151|Goldsworthy|2014|3pp=206–207, 408–409}} Oktaviani do të bëhej [[Lista e Perandorëve Romakë|perandori i parë romak]] me emrin August dhe gjithashtu {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh|lt=faraoni i parë romak}} i Egjiptit, megjithëse nuk mori pjesë në ritet egjiptiane të kurorëzimit dhe as në adhurimin e demit Apis,{{sfn|Burstein|2004|pp=65–66}} dhe nuk e vizitoi më Egjiptin pas vitit 30 p.e.s.{{sfn|Roller|2010|p=151}} Përpara se të kthehej në Romë, Oktaviani e kaloi dimrin e vitit 30 p.e.s. në ishullin grek të [[Samosi|Samosit]].{{sfn|Galinsky|2012|pp=63, 80}} Në gushtin e vitit pasardhës, ai festoi tre triumfe në Romë për fitoret e tij në Iliri, Greqi dhe Egjipt.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=72|Goldsworthy|2014|2pp=199, 211–212}} Ai dhe Agripa u zgjodhën konsuj për vitin 28 p.e.s.,{{sfnm|Goldsworthy|2014|1pp=212–213|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=45}} dhe iu dhanë kompetencat e një censori për të kryer regjistrimin e popullsisë.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=212–213}} === Principati === {{Hatnote|Artikulli kryesor: [[Principati (Roma)|Principati]], {{ill|Princeps|en|Princeps}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Mbretërimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}} [[Skeda:Domus-augusti-2.jpg|thumb|upright=1.6|Piktura freske në brendësi të Shtëpisë së Augustit, rezidencës së tij të supozuar, por të paverifikuar, në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]] gjatë mbretërimit të tij si [[Perandori romak|perandor]]{{sfnm|Southern|2014|1p=336|Galinsky|2012|2pp=67–68|Wiseman|2022|3pp=15–17}}|alt=Një dhomë me freske përgjatë mureve]] Pas mposhtjes së Mark Antonit dhe Kleopatrës, Oktaviani mund të qeveriste të gjithë Republikën nën një [[Principati (Roma)|principat]] jozyrtar, me veten si {{Lang|la|princeps}} («qytetar kryesues»{{sfnm|Richardson|2012|1p=89|Goldsworthy|2014|2p=7}} ose «qytetar i parë»{{sfnm|Bringmann|2007|1pp=304–305|Galinsky|2012|2p=70|Goldsworthy|2014|3p=7}}).{{efn|Në mënyrë alternative, Werner Eck dhe Sarolta Takács e përshkruajnë {{Lang|la|princeps}} si «njeriu i parë ose kryesor i shtetit».{{sfn|Eck|Takács|2007|pp=57–58}}}} Ai e arriti këtë gradualisht duke iu afruar senatit dhe popullit të Romës, ndërkohë që pretendonte se nuk synonte diktaturën ose monarkinë.{{sfnm|Eder|2005|1pp=24–25|Gruen|2005|2pp=38–39|Galinsky|2012|3pp=63, 70–74|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4pp=57–58|Goldsworthy|2014|5p=237|6a1=Cavalieri|6a2=Assenmaker|6a3=Cavagna|6a4=Engels|6y=2022|6pp=17–18}} Aristokratët me ndikim quheshin më parë {{Lang|la|princeps}} dhe Oktaviani e përqafoi këtë titull si pjesë të vetëprezantimit të tij si restaurues i Republikës.{{sfnm|Bringmann|2007|1p=305|Shotter|2005|2p=1|Galinsky|2012|3pp=70–71}} Vitet e luftës civile e kishin lënë Romën në një gjendje pothuajse anarkie,{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=44–45|Galinsky|2012|2pp=68–70|Goldsworthy|2014|3p=198}} por tradita republikane kundërshtonte autokracinë. Në të njëjtën kohë, Oktaviani nuk mund të hiqte dorë nga autoriteti i tij pa rrezikuar luftën.{{sfn|Eck|Takács|2003|pp=44–45}} Senati dhe populli dëshironin një kthim drejt stabilitetit, ligjshmërisë tradicionale, civilizimit dhe sigurisë së zgjedhjeve të lira — të cilat, të paktën formalisht, do të mbaheshin nën Oktavianin, së shpejti {{Lang|la|princeps}} August.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=44–45|Galinsky|2012|2pp=68–71|Goldsworthy|2014|3pp=197–200, 237}}{{efn|[[Adrian Goldsworthy]] e ilustron këtë me shembullin e senatit nën konsullin Oktavian, i cili dekretoi që dyert e tempullit të Janusit të mbylleshin më 11 janar 29 p.e.s., një rit që shpallte se Roma nuk ishte më në luftë, pavarësisht fushatat në vazhdim në Gali dhe në Hispani.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=199–200}}}} Formimi gradual i këtij regjimi përfshiu provë e gabim dhe eksperimentim,{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=3–4}} mbështetje popullore për hapa të sanksionuar ligjërisht,{{sfn|Westphal|2025}} dhe kufizime të caktuara mandatesh për detyrat, ndoshta në një përpjekje të kujdesshme për të shmangur të njëjtin fat si babai i tij birësues [[Jul Çezari|Jul Çezari]].{{sfn|Southern|2014|pp=49, 182}}{{efn|Historiani [[Adrian Goldsworthy]] thekson se Augusti nuk kishte një plan të përpunuar me kujdes në formimin e këtij regjimi principat, i cili ishte larg nga i pashmangshëm, dhe mbështetej shumë në rastësi, eksperimentim, improvizim dhe provë e gabim.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=3–4}} Në veprën e tij «Caesar Augustus: A Call to Order», historiani [[T. P. Wiseman]] argumenton se, duke pasur parasysh pritjen jashtëzakonisht pozitive të Augustit në burimet romake bashkëkohore, Augusti nuk duhet të shihet si një uzurpator i paligjshëm që fsheh qëllimet e tij monarkike ose dëshirat autokratike.{{sfn|Westphal|2025}} [[Patricia Southern]] hamendëson se Oktavianit i duhej të paktën të ruante pamjen e të qenit i lidhur nga kufizimet e mandateve për konsullatën dhe detyrat e tjera: «Oktaviani ndoshta e kujtonte shumë qartë se Çezari nuk mbijetoi më shumë se disa javë pasi pranoi emërimin si {{Lang|la|dictator perpetuo}}».{{sfn|Southern|2014|pp=49, 182, citimi është nga faqja e fundit}}}} === Marrëveshja e parë === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kushtetuta e Perandorisë Romake|en|Constitution of the Roman Empire}}, [[Kushtetuta e Republikës Romake]], {{ill|Legatus Augusti pro praetore|en}} dhe {{ill|E drejta romake|en|Roman law}}}} ==== Kontrolli mbi provincat ==== Më 13 janar 27 p.e.s., Oktaviani bëri një shfaqje duke i kthyer pushtetin [[Senati romak|Senatit]] dhe duke hequr dorë nga provincat dhe ushtritë e tij.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=307, 317|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2pp=45–50|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=66|4a1=Cotton|4a2=Yakobson|4y=2002|4p=204}} Megjithatë, ai ruajti besnikërinë e ushtarëve në shërbim dhe veteranëve. Karrierat e shumë klientëve dhe mbështetësve vareshin nga [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patronazhi i tij]], pasi fuqia e tij financiare nuk kishte të barabartë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=45–50}}{{Efn|Historikët Werner Eck dhe Sarolta Takács thonë si vijon për [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patronazhin]] dhe çështje të tjera: "Tërësia e pushtetit të tij buronte së pari nga pushtetet e ndryshme të detyrës që i delegonin Senati dhe populli, së dyti nga pasuria e tij e madhe personale dhe së treti nga marrëdhëniet e shumta patron-klient që ai krijoi me individë dhe grupe në të gjithë Perandorinë. Të marra së bashku, ato formonin bazën e {{Lang|la|auctoritas}} të tij, të cilën ai vetë e theksonte si themelin e veprimeve të tij politike."}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=113}} Senatorë të tjerë nuk shpenzuan për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e rrugëve në Itali në vitin 20 p.e.s., por Oktaviani mori përsipër drejtpërdrejt përgjegjësinë në emër të publikut. Monedha romake e emetuar në vitin 16 p.e.s. bëri të njohur përfshirjen e Oktavianit, pasi ai dhuroi sasi të mëdha parash për {{Lang|la|[[Aerarium|aerarium Saturni]]}}, thesarin publik.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=80}} [[Skeda:Statue de L'Empereur Auguste - MR 99 - Ma 1278.jpg|thumb|right|upright=0.8|Oktaviani si magjistrat. Koka prej mermeri e statujës u bë {{Rreth|30–20 p.e.s.|lk=no}}, trupi u skulptua në shekullin II të e.s. ([[Muzeu i Luvrit]], Paris)|alt=Statujë me trup të plotë që paraqet Augustin si magjistrat. Mban një rrotull në dorën e majtë.]] Në një marrëveshje të njohur si "marrëveshja e parë", Oktaviani mundi të ruante pamjen e një [[Kushtetuta e Republikës Romake|kushtetute]] ende funksionale, pasi Senati i propozoi që ai të merrte përsëri kontrollin e provincave.{{Sfnm|1a1=Cotton|1a2=Yakobson|1y=2002|1pp=203–204, me f. 204 që e etiketon dy herë si "marrëveshje e parë" me Senatin në vitin 27 p.e.s., në kontekstin e deklaratave të bëra në ''Res Gestae'', dhe duke vënë në dukje "fjalimin e dorëheqjes" të shtirur të Oktavianit më 13 janar 27 p.e.s.|2a1=Zerbey IV|2y=2016|2p=27, duke e etiketuar gjithashtu shprehimisht këtë ngjarje në vitin 27 p.e.s. dhe ndryshimin e emrit nga Oktaviani në August si "marrëveshja e parë"}} Duke shtirur ngurrim, më 16 janar 27 p.e.s. ai pranoi një përgjegjësi dhjetëvjeçare për mbikëqyrjen e provincave që konsideroheshin kaotike.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=46|2a1=Scullard|2y=1982|2p=210|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=62, 66}} Provincat që iu dorëzuan atij përbënin një pjesë të madhe të botës romake, duke përfshirë Hispaninë, Galinë, Sirinë, [[Kilikia|Kilikinë]], Qipron dhe Egjiptin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=46|2a1=Gruen|2y=2005|2p=34|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=233}} Për më tepër, komanda e këtyre provincave i dha atij kontroll mbi shumicën e legjioneve të Romës.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=34|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=47|3a1=Southern|3y=2014|3pp=355, 358|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=233}} Fuqia e Augustit mbështetej në fund të fundit në kontrollin e tij mbi ushtrinë romake.{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=211|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=479–481}} Megjithatë, Augusti nuk kishte monopol mbi pushtetin politik dhe ushtarak.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=66}} Senati kontrollonte ende Afrikën e Veriut, e njohur për [[Bujqësia në Romën e lashtë|prodhimin e grurit]], si dhe Ilirinë dhe [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoninë]], të rëndësishme strategjikisht.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=234, megjithëse pa përmendur Ilirinë}} Megjithatë, Senati kontrollonte vetëm pesë ose gjashtë legjione të shpërndarë midis tre prokonsujve senatorë, krahasuar me njëzet legjionet nën kontrollin e Augustit, dhe kontrolli i tyre mbi këto rajone nuk përbënte një sfidë të konsiderueshme për autoritetin e tij.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Scullard|2y=1982|2p=211}} Ndarja e kontrollit midis senatorëve dhe prokonsujve kishte precedente, dhe Augusti përdori kuadrin ligjor republikan për të grumbulluar pushtet.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=233–235}} Ndërsa Augusti vepronte si konsull në Romë, ai dërgoi senatorë në provincat nën komandën e tij si përfaqësues të tij, për të menaxhuar çështjet provinciale. Senati zgjodhi [[Guvernator romak|guvernatorë]] për të mbikëqyrur provincat e mbetura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=47|2a1=Southern|2y=2014|2pp=355–358|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=234}} Augusti nxirrte udhëzime dhe edikte jo vetëm për legatët e tij, por edhe për prokonsuj të pavarur që qeverisnin provincat publike, të cilat nominalisht ishin nën kontrollin e Senatit.{{Sfnm|1a1=Drogula|1y=2015|1p=362|2a1=Southern|2y=2014|2p=357–358}} Kontrolli i Augustit mbi provinca të tëra ndiqte precedentët e epokës republikane për objektivin e kufizuar të sigurimit të paqes dhe krijimit të stabilitetit, ndërsa [[Pompeu|Pompeut]] i ishte dhënë një nivel i ngjashëm komande në të gjithë botën romake.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Southern|2y=2014|2pp=13–16|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=49, 234–236}}{{Efn|Pompeut iu caktuan kufizime afati për autoritet prokonsullor të jashtëzakonshëm, që përfshinte legatë që i përgjigjeshin atij, jo Senatit, gjatë fushatës së tij kundër piratëve mesdhetarë në vitin 67 p.e.s. dhe Luftës së Tretë Mitridatike që pasoi kundër Mitridatit VI të Pontit. Këto pushtete të përkohshme përfshinin kontrollin mbi operacionet ushtarake përgjatë të gjitha vijave bregdetare të Mesdheut, duke u shtrirë 50 milje në brendësi, dhe ndoshta autoritet më të madh sesa guvernatorët provincialë romakë në këto zona.}}{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=13–16, 358|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=49, ku përmendet se Pompeut "iu dhanë komanda dhe burime të mëdha pa precedent nga Asambleja Popullore" për të mundur Mitridatin VI të Pontit, por nuk përmenden posaçërisht legatët ose kufizimet e përcaktuara të afatit}}{{Sfn|Southern|2014|p=15}} ==== Titulli i Augustit ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Augustus (titull)|en|Augustus (title)}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sebastos|en}}}} [[Skeda:Augustus first century aureus obverse.png|thumb|left|Monedhë ''aureus'' e Augustit, prerë {{Rreth|13 e.s.}}, me mbishkrimin: {{Lang|la|Caesar Augustus Divi F Pater Patriae}}|alt=Monedhë e artë romake e Augustit]] Më 16 janar 27 p.e.s.{{Refn|1=''{{Lang|la|Fasti Praenestini}}''; ''L'Année épigraphique'' 1898, 14 = 2007, 312: ''XVII'' – {{Lang|la|Kalendas Februarias}} – {{Lang|la|c(omitialis) Imp(erator) Caesar [Augustus est a]ppell[a]tus ipso VII et Agrip[pa III co(n)s(ulibus)]}}. ''{{Lang|la|Feriale Cumanum}}'': ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' X, 8375: {{Lang|la|[X]VII K(alendas) Febr(uarias) eo di[e Caesar Augustu]s appellatus est supplicatio Augusto}}. ''Fasti'' i [[Ovidi]]t jep 13 janarin, të njëjtën datë në të cilën «u rikthyen» pushtetet e Senatit ([https://www.gutenberg.org/cache/epub/8738/pg8738.html 587–590] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210608013703/https://www.gutenberg.org/cache/epub/8738/pg8738.html|date=2021-06-08}}): {{Lang|la|Id. [...] Populo provinciae redditae. Octaviano Augusti nomen datum}}. Vepra e shekullit III ''De die Natali'' e Censorinit jep 17 janarin, një gabim ([https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Censorinus/text*.html#21.8 XXI.8]): {{Lang|la|quamvis ex ante diem XVI kal. Febr. imperator Caesar}}. Numri është i saktë, por formulimi jo.}} Senati i dha Oktavianit titullin e ri {{Lang|la|augustus}} («i nderuar»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=3, 50, 55–57|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=304–307|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=62, 66–67|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=235–236}}{{Efn|Munacius Planku ishte përgjegjës për ndërtimin e Tempullit të Saturnit në Romë dhe drejtoi negociatat e paqes me partët në 20 p.e.s. Ai gjithashtu i rekomandoi Oktavianit titullin ''augustus'' në 27 p.e.s.;{{Sfn|Roller|2010|p=152}} ishte ai që e paraqiti mocionin në Senat për t'i dhënë Oktavianit këtë titull dhe mund ta ketë bërë këtë me kërkesë të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=56–57|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=236}}<br /> ''Augustus'', nga latinishtja ''augere'' «me shtuar»,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=66–67|2a1=Levick|2y=2010|2p=72}} mund të përkthehet si «i shquar»,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=55|2a1=Strothmann|2y=2006}} «i lartë»,{{Sfn|Strothmann|2006}} ose «i nderuar».{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=304|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67, 71|3a1=Zerbey IV|3y=2016|3p=27}} Titulli ekuivalent në [[Gjuha greke e lashtë|greqishten e lashtë]] është ''sebastos'' ({{Lang|grc|Σεβαστός}}), «i nderuar» (Levick e përkthen si «i nderuar», ndërsa Goldsworthy preferon «i nderueshëm»).{{Sfnm|1a1=Levick|1y=2010|1p=72|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=287}}<br /> Adrian Goldsworthy shpjegon më tej: «Augustus mbante nuanca të forta fetare të vetë traditës romake të ... augurisë. [[Kuint Eni|Eniu]], poeti më i hershëm dhe më i nderuar i Romës, foli për Qytetin që u themelua me "auguri të augustë", në një pasazh po aq të njohur për romakët sa janë sot për ne citimet më të famshme të Shekspirit».{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=236}}}} Ishte një titull i autoritetit fetar dhe jo politik, dhe tregonte se Oktaviani tashmë i afrohej hyjnisë.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=235–237}} [[Perandori romak|Perandorët romakë]] të mëvonshëm trashëguan nderin ''augustus'' dhe ai u bë titulli i tyre kryesor.{{Sfnm|1a1=Hammond|1y=1957|1pp=29–31|2a1=Southern|2y=2014|2p=358|3a1=Strothmann|3y=2006}} Një mundësi tjetër për titullin, ai i [[Romulus|Romulit]], sipas themeluesit legjendar të Romës, lidhej shumë fort me monarkinë, një asociim që Oktaviani kërkonte ta shmangte.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=55–57|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=235–236}} Senati gjithashtu konfirmoi pozicionin e tij si ''princeps senatus'' («kryetar i Senatit»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1p=155|2a1=Roberts|2y=2007|2p=858}} Tani Augusti e paraqiste veten si {{Anchor|DiviFilius}}{{Lang|la|Imperator Caesar divi filius}} («Komandanti Cezar, bir i të hyjnizuarit»),{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=50|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=236}}{{Efn|Adrian Goldsworthy e përfshin titullin «Augustus» në emrin e plotë të perandorit, duke e dhënë si {{Lang|la|Imperator Caesar Augustus divi filius}}.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=236}}}} duke u mburrur me lidhjen e tij familjare me [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] e hyjnizuar. Përdorimi i [[Imperator|imperator]] nënkuptonte një lidhje të përhershme me traditën romake të fitores.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=50}}{{Efn|Ai u shpall {{Lang|la|imperator}} për herë të parë më 16 prill 43 p.e.s., pas Betejës së Forum Galorumit.{{Sfn|Fishwick|2004|p=250}}}} Augusti e shndërroi ''Caesar'', një kognomen i një dege të familjes juliane, në një linjë të re perandorake familjare që filloi me të.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=50}} [[Skeda:Arch of Augustus at Ariminum, dedicated to the Emperor Augustus by the Roman Senate in 27 BC, the oldest Roman arch which survives, Rimini, Italy (19948839545).jpg|thumb|left|upright=0.8|Harqi i Augustit në {{ill|Rimini|en}} ({{Lang|la|Ariminum}}), kushtuar Augustit nga Senati në 27 p.e.s., është ndër {{ill|Harqi triumfal|en|Triumphal arch|lt=harqet triumfale}} romake më të vjetra të ruajtura në Itali.<ref>{{Cite web |date=2021-03-18 |title=Arco d'Augusto (Harqi i Augustit) |url=https://riminiturismo.it/visitatori/scopri-il-territorio/arte-e-cultura/archi-e-porte/arco-daugusto |access-date=2024-01-16 |website=riminiturismo.it |language=it |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116214941/https://riminiturismo.it/visitatori/scopri-il-territorio/arte-e-cultura/archi-e-porte/arco-daugusto |url-status=live}}</ref>|alt=Hark triumfal romak në Itali me ndërtesa moderne në sfond]] Senati i lejoi Augustit të varte ''corona civica'' («kurora qytetare») mbi derën e tij dhe të zbukuronte portat e shtëpisë me dafina.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=232–233}} Ai hoqi dorë nga shfaqja e shenjave të pushtetit, si mbajtja e skeptrit, veshja e një [[Diadema|diademe]] ose e kurorës së artë dhe e togës së purpurt të Jul Çezarit.{{Sfn|Eder|2005|p=13}} Megjithatë, Senati i dha atij një mburojë të artë të vendosur në sallën e mbledhjeve të Kurisë, me mbishkrimin {{Lang|la|virtus, pietas, clementia, iustitia}} («trimëri, përkushtim, mëshirë dhe drejtësi»).{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=3|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=70|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=237}} Në verën e vitit 27 p.e.s. ai la Romën dhe udhëtoi drejt Galisë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72, 80–81|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=238, 241}} Nga viti 26 deri në 24 p.e.s. ai qeverisi Perandorinë nga Tarraco në Hispaninë romake, duke mbikëqyrur fushatat ushtarake në gadishullin Iberik derisa u kthye në Romë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72, 80–81|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=127, 137, 151|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=241–242, 244}} === Rregullimi i dytë === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}}} {{Shih|Kushtetuta e Perandorisë Romake}} [[Skeda:Roman - Portrait of Emperor Augustus - Walters 2321.jpg|thumb|upright=0.8|Portretet e Augustit e paraqesin perandorin me tipare të idealizuara.|alt=Bust romak i Augustit]] Deri në vitin 23&nbsp;p.e.s., disa prej implikimeve jorepublikane të rregullimit të parë po bëheshin të dukshme. Konsullatat e pandërprera të Augustit tërhiqnin vëmendjen te dominimi i tij de facto mbi politikën dhe përgjysmonin mundësitë e të tjerëve për të arritur atë që nominalisht mbeti pozicioni kryesor në shtetin romak.{{Sfnm|Wells|1995|1p=51|Southern|2014|2pp=182–183, 205|Galinsky|2012|3pp=72–73}} Dëshira e tij që nipi i tij [[Marcellus (nephew of Augustus)|Mark Klaudi Marcelli]] (Marcus Claudius Marcellus) të merrte përfundimisht principatin në radhën e tij krijoi gjithashtu probleme.{{Sfnm|Southern|1998|1p=108|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=55}} Për të sinjalizuar pajtimin me aristokratët prorepublikanë, Augusti emëroi bashkëkonsull për vitin 23&nbsp;p.e.s. republikanin e njohur [[Gnaeus Calpurnius Piso (consul 23 BC)|Gnei Kalpurni Pizon]] (Gnaeus Calpurnius Piso), i cili kishte kundërshtuar [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] dhe kishte mbështetur vrasësit e tij,{{Sfnm|Davies|2010|1p=259|Goldsworthy|2014|2p=264}} pasi kandidati i tij [[Aulus Terentius Varro Murena|Aul Terenci Varro Murena]] (Aulus Terentius Varro Murena) vdiq papritur.{{Sfnm|Ando|2000|1p=140|2a1=Raaflaub|2a2=Samons|2y=1993|2p=426|Wells|1995|3p=53|Galinsky|2012|4pp=73–74|Goldsworthy|2014|5p=264}} ==== Dorëheqja nga konsullata ==== Në fund të pranverës Augusti u sëmur rëndë, me sa duket nga një [[liver disease|sëmundje e mëlçisë]].{{Sfnm|Southern|1998|1pp=108, 203|Holland|2005|2p=295|Goldsworthy|2014|3pp=265–266}} Duke pritur vdekjen e tij, ai mori masat për të siguruar vazhdimësinë e principatit, duke zbutur njëkohësisht dyshimet e senatorëve për qëndrimet e tij antirepublikane. Ai u përgatit t'ia linte unazën me vulë mikut dhe gjeneralit të tij Agripa, por bashkëkonsullit Pizon i dorëzoi të gjithë dokumentet zyrtare, një pasqyrë të financave publike dhe autoritetin mbi trupat në provinca. Marcelli, nipi që supozohej të ishte i favorizuari i Augustit, mbeti duarbosh.{{Sfnm|Eder|2005|1p=25|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=56|Goldsworthy|2014|3pp=264–266|Southern|2014|4p=203}} Kjo i befasoi shumë, të cilët prisnin që Augusti të emëronte një trashëgimtar të pozicionit të tij si perandor jozyrtar.{{Sfn|Gruen|2005|p=38}} Augusti u dha trashëgimtarëve të caktuar vetëm prona dhe pasuri, pasi një sistem i dukshëm i trashëgimisë perandorake të institucionalizuar do të kishte provokuar rezistencë dhe armiqësi te romakët me mendësi republikane, të cilët i trembeshin monarkisë.{{Sfn|Gruen|2005|pp=38–39}} Duket se Augusti nuk e shihte Marcellin nëntëmbëdhjetëvjeçar si të gatshëm për të trashëguar epërsinë e tij politike.{{Sfnm|Stern|2006|1p=23|Goldsworthy|2014|2pp=264–265|Southern|2014|3pp=203–204}} Megjithatë, duke i dhënë unazën me vulë Agripës, Augusti u dha legjioneve sinjalin se Agripa ishte një pasardhës i mundshëm të cilit duhej t'i bindeshin, pavarësisht [[Kushtetuta e Perandorisë Romake|procedurës kushtetuese]].{{Sfnm|Holland|2005|1pp=294–295|Southern|1998|2p=108|Galinsky|2012|3p=74|Goldsworthy|2014|4p=265}} [[Skeda:Cameo August BM Gem3577.jpg|thumb|upright=0.8|Kameoja Blacas që e paraqet Augustin me një gorgoneion mbi një kameo sardoniksi me tri shtresa, dhe me një [[Diadema|diademë]] që iu shtua gjatë mesjetës,{{Sfn|Southern|2014|p=320}} si dhe punimi origjinal i datuar në vitet 20–50&nbsp;e.s.|alt=Kameo sardoniksi romake e lashtë që paraqet Augustin me kokë Gorgone]] Sëmundja e perandorit u zbut nën kujdesin e mjekut të tij personal [[Antonius Musa|Anton Musa]] (Antonius Musa),{{Sfnm|Goldsworthy|2014|1pp=265–266|Southern|2014|2p=204}}{{Efn|Antonius Musa rrjedh me shumë gjasë nga zonat e helenizuara të gjysmës lindore të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]]. Pas shërimit, Augusti e mbushi Musën me dhurata dhe Senati i dha atij para shtesë, si dhe të drejtën të vishte një unazë prej ari. Për nder të trajtimit mjekësor të Augustit, atij iu dha gjithashtu përjashtim nga tatimet dhe një statujë e tij u ngrit pranë asaj të [[Asklepiu|Asklepiut]], perëndisë së shërimit.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=265–266}} dhe menjëherë pas kësaj, më 1 korrik 23&nbsp;p.e.s., Augusti hoqi dorë nga konsullata.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|Eder|2005|2p=26|Goldsworthy|2014|3pp=266–267|Southern|2014|4p=204}} Ai do të shërbente si konsull vetëm edhe dy herë të tjera, në vitet 5 dhe 2&nbsp;p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|Eder|2005|2p=26}} të dyja herët për të futur në jetën publike nipërit e tij.{{Sfnm|Davies|2010|1p=259|Scullard|1982|2p=217|Southern|2014|3pp=280, 288}} Dorëheqja e Augustit nga konsullata i mundësoi atij të ushtronte një patronazh më të gjerë brenda klasës senatoriale, ndërkohë që u dha senatorëve të tjerë një shans më të mirë për t'u bërë konsull.{{Sfn|Gruen|2005|p=36}} Sidoqoftë, Augusti dëshironte të mbante {{Lang|la|[[Imperium|imperium]]}} konsullor në të gjithë perandorinë,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=57|Goldsworthy|2014|2pp=265–268}} gjë që çoi në një kompromis tjetër mes tij dhe [[Senati romak|Senatit romak]], i njohur si rregullimi i dytë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=187|Goldsworthy|2014|2p=272|Southern|2014|3pp=204–208|4a1=Cotton|4a2=Yakobson|4y=2002|4p=200}} '''Çështja e Mark Primusit''' Pasi Augusti hoqi dorë nga konsullata vjetore, ai nuk mbante më një post zyrtar për të qeverisur shtetin. Megjithatë, pozita e tij dominuese mbeti e pandryshuar në provincat «perandorake», ku ai vazhdonte të ishte prokonsull.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|2a1=Gruen|2y=2005|2p=37}} Kur mbante çdo vit detyrën e konsullit, ai kishte pushtetin të ndërhynte në çështjet e prokonsujve të tjerë provincialë të emëruar nga Senati në të gjithë perandorinë, kur e quante të nevojshme.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=56–57}} Më vonë u shfaq një problem i dytë që tregonte nevojën për marrëveshjen e dytë, në atë që u bë e njohur si «çështja e Mark Primusit».{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=109|2a1=Holland|2y=2005|2p=299}} Në fund të vitit 24 ose në fillim të vitit 23&nbsp;p.e.s., u ngritën akuza kundër Mark Primusit, ish-guvernator prokonsullor i [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedonisë]], për zhvillimin e një lufte pa miratimin e Senatit kundër mbretërisë odrise të [[Thraka|Thrakës]], mbreti i së cilës ishte aleat i Romës.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=73|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=278–279|4a1=Southern|4y=2014|4p=204}} Lucius Licinius Varro Murena e mbrojti Primusin, duke argumentuar se Augusti e kishte urdhëruar Primusin të sulmonte shtetin klient.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=108|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=278–279}} Më vonë, Primusi dëshmoi se urdhrat kishin ardhur nga Marceli, i vdekur së fundmi.{{Sfnm|1a1=Holland|1y=2005|1p=300|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=278–279|3a1=Southern|3y=2014|3p=204}} Urdhra të tillë sugjeronin se Augusti synonte që nipi i tij të zinte vendin e tij si princeps dhe të vendoste një monarki mbi Romën,{{Sfn|Stern|2006|p=23}} dhe do të ishin konsideruar një shkelje e prerogativave të Senatit sipas marrëveshjes së vitit 27 p.e.s., pasi Maqedonia ishte një provincë nën juridiksionin senatorial, jo nën autoritetin perandorak të Augustit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=108|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=73–74|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=279–280}} [[Skeda:Statue of the Emperor Octavian Augustus as Jupiter 1.jpg|thumb|upright=0.8|Augusti si Jupiter, duke mbajtur një skeptër dhe një sferë (gjysma e parë e shekullit I&nbsp;e.s.), Muzeu i Ermitazhit|alt=Statujë romake e Augustit të ulur, me skeptër në dorën e majtë dhe një sferë në të djathtën]] Situata ishte aq serioze sa Augusti u paraqit në gjyq, edhe pse nuk ishte thirrur si dëshmitar. Nën betim, ai deklaroi se nuk kishte dhënë një urdhër të tillë.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=333|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=73–74|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=279–280|4a1=Southern|4y=2014|4p=204}} Murena nuk e besoi dëshminë e Augustit dhe u revoltua nga përpjekja e tij për të minuar gjyqin duke përdorur ''[[Auctoritas|auctoritas]]''-in e tij. Ai kërkoi të dinte pse Augusti ishte paraqitur në gjyq; Augusti u përgjigj se kishte ardhur në interes të publikut.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=333|2a1=Holland|2y=2005|2p=300|3a1=Southern|3y=1998|3p=108|4a1=Galinsky|4y=2012|4pp=73–74|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=279–280}} Juritë e shpallën Primusin fajtor,{{Sfn|Southern|2014|p=204}} ndonëse disa votuan për ta liruar, çka sugjeron se disa nuk i besonin pretendimet e Augustit.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Raaflaub|2a2=Samons|2y=1993|2p=426|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=73–74|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=280}} '''Autoriteti prokonsullor i zgjeruar''' Senati negocioi marrëveshjen e dytë me Augustin, pjesërisht për të qetësuar konfuzionin dhe për të formalizuar autoritetin e tij ligjor për të ndërhyrë në provincat senatoriale, duke i dhënë atij një formë të përgjithshme të {{Lang|la|imperium proconsulare}} («pushtet prokonsullor») që zbatohej në të gjithë perandorinë, jo vetëm në provincat e tij. Për më tepër, Senati e zgjeroi imperiumin prokonsullor të Augustit në {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} («pushtet prokonsullor më i madh»). Kjo formë e imperiumit prokonsullor ishte e zbatueshme në të gjithë perandorinë dhe në fakt {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus|lt=i dha Augustit pushtet kushtetues}} më të lartë se ai i të gjithë prokonsujve të tjerë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=57|2a1=Eder|2y=2005|2p=26|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=267–268}} Augusti qëndroi në Romë gjatë procesit të rinovimit dhe siguroi mbështetjen e veteranëve për rinovimin e {{Lang|la|imperium maius}} prokonsullor të tij në vitin 13&nbsp;p.e.s., duke u dhënë atyre dhurata bujare.{{Sfn|Eder|2005|p=26}} '''Kompetenca shtesë''' [[Skeda:Cameo Augustus Dioscorides CdM Paris.jpg|thumb|268x268px|Portret i Augustit. Kameo sardonikse; montim prej argjendi të praruar me perla, safirë dhe rruaza qelqi të kuq, shekujt XVI–XVII.|alt=Kameo sardonikse që paraqet Augustin]] [[Skeda:August com a "Pontifex maximus" (detall) (finals s. I aC), Museu Nacional Romà (Palau Massimo), Roma.jpg|thumb|upright=0.8|Koka e statujës ''Via Labicana Augustus'', që e paraqet perandorin si ''pontifex maximus'', vepër artistike romake e periudhës së vonë augusteane, dekada e fundit e shekullit I&nbsp;p.e.s.|alt=Statujë që paraqet Augustin të mbuluar me vel dhe me veshjen e një prifti romak]] '''Pushtetet e tribunëve''' Gjatë marrëveshjes së dytë, Augustit iu dha gjithashtu pushteti i një tribuni ({{Lang|la|tribunicia potestas}}) për gjithë jetën, ndonëse jo titulli zyrtar i tribunëve.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72–73|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=57|3a1=Southern|3y=2014|3p=145|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=268, 270–272}} Për disa vite, Augusti kishte marrë {{Lang|la|tribunicia sacrosanctitas}}, imunitetin që i jepej një tribuni të plebejve. Tani ai vendosi të merrte pushtetet e plota të magistraturës, të rinovuara çdo vit, përgjithmonë.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=36|2a1=Southern|2y=2014|2pp=143–145, 207–208|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=268, 270–272}} Ligjërisht, ajo ishte e mbyllur për patricët, status që Augusti e kishte fituar kur u adoptua nga [[Jul Çezari]].{{Sfn|Gruen|2005|p=36}} Ky pushtet i lejoi atij të thërriste Senatin dhe popullin kur të dëshironte, të parashtronte çështje para tyre dhe të vinte veton ndaj vendimeve të tyre, të kryesonte zgjedhjet dhe të fliste i pari në çdo mbledhje.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=26|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2pp=57–58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=268|4a1=Southern|4y=2014|4p=207}} Grumbullimi i pushteteve tribunale nga Augusti bëri që detyra e {{Lang|la|tribunus plebis}} të humbte prestigjin, ndaj ai e ringjalli rëndësinë e saj duke e bërë atë një emërim të detyrueshëm për çdo plebe që dëshironte preturën.{{Sfn|Bunson|1994|p=427}} ==== Pushtetet e censorit ==== Në pushtetin tribunik të Augustit bënin pjesë gjithashtu kompetenca që zakonisht rezervoheshin për [[Censori|censorin romak]]; këto përfshinin të drejtën për të mbikëqyrur moralin publik dhe për të shqyrtuar ligjet për të siguruar që ato ishin në interes të publikut, si dhe mundësinë për të kryer një census dhe për të përcaktuar përbërjen e [[Senati romak|Senatit]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=59|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=277, 318–319}} Nuk kishte precedent në sistemin romak për bashkimin e pushteteve të tribunit dhe të censorit, dhe as Augusti nuk u zgjodh kurrë në detyrën e censorit.{{Sfn|Bunson|1994|p=80}} [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] i ishin dhënë pushtete të ngjashme, me të cilat ai kishte për detyrë të mbikëqyrte moralin e shtetit. Megjithatë, ky pozicion nuk përfshinte aftësinë e censorit për të kryer censusin dhe për të përcaktuar listën e Senatit.{{Sfn|Bunson|1994|p=427}} Duke iu drejtuar ndjenjave patriotike, Augusti thuhet se përdori pushtetet censoriane për të ndaluar [[Veshjet në Romën e Lashtë|çdo veshje]], përveç [[Toga (veshje)|togës klasike]], për ata që hynin në [[Forumi romak|Forumin]].{{Sfn|Eder|2005|p=30}} Megjithatë, pushtetet e censurës mund të kenë qenë vetëm të përkohshme ose madje të refuzuara nga Augusti.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=318–319}} ==== Imperiumi mbi qytetin e Romës ==== Senati i dha gjithashtu Augustit {{Lang|la|imperium}} ekskluziv brenda qytetit të Romës.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=73|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=267–268}} Tradicionalisht, {{ill|Prokonsulli|en|Proconsul|lt=prokonsujt}} humbnin {{Lang|la|imperium}} e tyre kur kalonin {{Lang|la|pomerium}}—kufirin e shenjtë të Romës—dhe hynin në qytet. Në këto situata, Augusti kishte pushtetin tribunik, por konsujt kishin autoritet më të madh. Ndërsa të tjerët zakonisht i bindeshin dëshirave të tij për shkak të autoritetit të tij ({{Lang|la|auctoritas}}), mund të kishte disa vështirësi. Në vitin 23 ose 19 p.e.s.,{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–200}}{{Efn|{{Harvtxt|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–200}} diskutojnë mundësinë që kjo të ketë ndodhur me «vendosjen e dytë» të vitit 23 p.e.s., kur Augusti tashmë kontrollonte kohortat pretoriane, dhe me siguri me dhënien e {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} në vitin 19 p.e.s. që i dha Augustit autoritet mbi Italinë dhe Romën, jo vetëm mbi provincat romake}} Senati votoi që {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} i Augustit ('pushteti prokonsullor suprem') të mos skadonte kur ai ndodhej brenda mureve të qytetit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=60|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=267–268|3a1=Cotton|3a2=Yakobson|3y=2002|3pp=199–200}} Forcat e armatosura të qytetit më parë kishin qenë nën kontrollin e pretorëve urbanë dhe të konsujve, por tani kaluan nën autoritetin e vetëm të Augustit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=60}} ==== Triumfi romak ==== {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}, {{ill|Triumfi romak|en|Roman triumph}}, {{ill|Nderimet triumfale romake|en|Roman triumphal honours}}}} Pas vitit 19 p.e.s., Augustit i atribuohej merita për çdo fitore ushtarake romake,{{Sfn|Bringmann|2007|p=317}} sepse shumica e ushtrive të Romës ishin të vendosura në provincat perandorake të mbikëqyrura nga {{Lang|la|legati}}, zëvendësit e tij provincialë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=61}} Nëse një betejë zhvillohej në një provincë senatoriale, {{Lang|la|imperium maius}} prokonsullor i Augustit i mundësonte atij të merrte komandën dhe meritën për çdo fitore të madhe.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=61|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=120–121, përmend në mënyrë specifike {{Lang|la|imperium}} dhe thekson se fitoret e legatëve të Augustit konsideroheshin fitore të Augustit|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=317, pa përmendur në mënyrë specifike "imperium", duke iu referuar faktit që Augusti nuk dëshironte që "monopoli i pushtetit" i tij të sfidohej nga anëtarë të tjerë të fisnikërisë romake}} Me pak përjashtime, Augusti ishte i vetmi person që mund të merrte një triumf,{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=317|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=305–306}} një traditë që thuhet se nisi me [[Romulus|Romulin]], mbretin e parë legjendar të Romës.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=61}} Për festimin e fitores së tij kundër Garamantëve në Libinë romake në vitin 19 p.e.s., Lucius Cornelius Balbus ishte personi i fundit jashtë familjes së Augustit që mori një triumf.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=317|2a1=Southern|2y=2014|2p=236|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=305–306, 384}}{{Efn|Licinius Crassus (nip i triumvirit) u nderua me një triumf për fitoret e tij në Traki kundër [[Bastarnët|bastarnëve]] gjermanikë në vitet 29–27 p.e.s., por iu mohuan nderime të tjera tradicionale.{{Sfn|Bringmann|2007|p=317}} {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa}} u nderua me një triumf për fitoret në Spanjë në vitin 19 p.e.s., por refuzoi ta festonte.{{Sfn|Southern|2014|p=236}} Agripa kishte refuzuar gjithashtu të festonte një triumf gjatë konsullatës së tij të vitit 37 p.e.s., gjatë {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=triumviratit}}, pasi u kthye nga Galia në vitin 38 p.e.s. Historianët e lashtë pohojnë se ky ishte një veprim për të shmangur nxjerrjen në pah të dështimeve të fundit të Oktavianit. Patricia Southern thotë se është po aq e mundshme që «refuzimi ishte pjesë e dëshirës së Oktavianit për të kufizuar numrin e burrave që lejoheshin të mbanin një triumf vetëm te anëtarët e familjes së ngushtë. Gjeneralët që parakalonin drejt Kapitolit në veshjen e tyre triumfale mund të fillonin të kishin ide përtej pozitës së tyre».{{Sfn|Southern|2014|pp=140–141}}}} [[Tiberi|Tiberiusi]], djali më i madh i [[Livia Drusilla|Livia Drusilla]] nga martesa e saj e parë, mori triumfe në vitin 7 p.e.s. dhe në vitin 12 e.s., përkatësisht për fitoret në Germaninë romake dhe në Iliri ([[Panonia]]).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=117|2a1=Southern|2y=2014|2pp=236, 307|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=380–381, 383–384, 458}} Për fushatën e fundit, nipi i tij {{ill|Germaniku|en|Germanicus}} mori në vend të kësaj {{Lang|la|ornamenta triumphalia}} ('nderime triumfale'), një preturë dhe të drejtën për të kandiduar për konsullatë megjithë moshën e tij të re.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=236, 307|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=458}} ==== Diplomacia ==== {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Marrëdhëniet indo-romake|en|Indo-Roman relations}}, {{ill|Marrëdhëniet romano-iraniane|en|Roman-Iranian relations}}, {{ill|Marrëdhëniet romake me armenët|en|Roman relations with the Armenians}}, {{ill|Marrëdhëniet romake me Nubinë|en|Roman relations with Nubia}}, {{ill|Kontaktet gjermano-romake|en|Germanic–Roman contacts}}, {{ill|Marrëdhëniet sino-romake|en|Sino-Roman relations}}, {{ill|Rruga detare e mëndafshit|en|Maritime Silk Road}}, {{ill|Amicitia|en|Amicitia}}}} Augusti priti të dërguar nga vise aq larg në lindje sa India,{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|Goldsworthy|2014|2pp=240, 306, 406|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=137}} ndërsa oborri i tij përfshinte të mërguar politikë nga vise po aq larg në veri sa Ishujt Britanikë, mes të cilëve krerët fisnorë Dubnovellaunus dhe Tincomarus.{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|Goldsworthy|2014|2p=240}}{{Efn|Historiani romak [[Luc An Flori]] pohonte se serët (Seres), prodhuesit e mëndafshit, që mund të kenë qenë kinezët Han, vizituan oborrin e Augustit bashkë me të dërguar nga India. Megjithatë, Augusti nuk i përmend serët në veprën e tij {{Lang|la|''Res Gestae''}}. Historikët e lashtë kinezë nuk përmendin asnjë përpjekje zyrtare të [[Dinastia Han|dinastisë Han]] për të vendosur kontakte me Romën (e quajtur Da Qin) përpara vitit 97 e.s., kur komandanti ushtarak Ban Chao dërgoi ambasadorin e tij Gan Ying në një mision diplomatik drejt Romës, edhe pse ai nuk arriti më larg se [[Gjiri Persik]], nën kontrollin e [[Perandoria Parthiane|perandorisë Parthiane]].}}{{Sfn|Kolb|Speidel|2017|p=35}} Ambasadat e huaja zakonisht shkonin drejtpërdrejt te Augusti dhe jo te [[Senati romak|Senati]],{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=137}} megjithëse Augusti tregohej i kujdesshëm për të respektuar Senatin në raste të caktuara. Për shembull, në vitin 20 p.e.s. ai i dërgoi ambasadorët e Parthisë te Senati, por Senati i ktheu sërish te Augusti që të negocionin vetëm me të.{{Sfn|Southern|2014|p=238}} Njësoj si në rastin e shteteve kliente romake dhe të vendeve të huaja, përfaqësues nga provincat dhe komunat gjysmëautonome udhëtonin drejt oborrit perandorak, ndërsa administrata e tij zhvendosej në vende të ndryshme të [[Perandoria Romake|Perandorisë]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=256, 297–300}} Në vitin 8 e.s., Augusti, tashmë i moshuar, ua ngarkoi tre ish-konsujve punën rraskapitëse të menaxhimit të ambasadave të huaja dhe u dha atyre pushtetin për të marrë të gjitha vendimet që nuk kërkonin mbikëqyrjen e tij ose të Senatit.{{Sfn|Southern|2014|pp=298–299}} === Komploti, titujt dhe ndarja e pushtetit === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}} [[Skeda:Augustus MAN Napoli Inv6040.jpg|thumb|left|upright=0.8|Statujë kolosale e Augustit nga Augusteumi i Herkulaneumit, e ulur dhe me kurorë dafine|alt=Augusti mban një rrotull në dorën e majtë.]] Shumë nga hollësitë politike të zgjidhjes së dytë duket se i kishin shpëtuar të kuptuarit të mbështetësve plebejë të Augustit, duke i shtyrë ata të këmbëngulnin për pjesëmarrjen e tij në çështjet perandorake dhe herë pas here të formonin turma të dhunshme.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=276–277, 285}} Kur Augusti refuzoi të paraqitej si kandidat për konsull në vitin 22&nbsp;p.e.s. dhe udhëtoi për në [[Siçilia|Siçili]] për një tur tjetër të [[Perandoria Romake|Perandorisë]], {{Lang|la|Comitia centuriata}} votoi në mungesë të tij që ai të shërbente si bashkëkonsull për vitin pasardhës, megjithëse nuk ishte një nga kandidatët.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=284–285}} Një trazirë shpërtheu në Romë kur vetëm një konsull, Mark Loliusi, mori detyrën më 1 janar 21&nbsp;p.e.s., dhe fraksionet e dy kandidatëve të mbetur luftuan me njëri-tjetrin. I tërbuar, Augusti i thirri të dy kandidatët në Siçili dhe vendosi që njëri prej tyre të shërbente si bashkëkonsull i Loliusit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=285}} Një mungesë ushqimore në Romë gjatë vitit 22&nbsp;p.e.s. shkaktoi panik të përhapur, pasi shumë plebejë urbanë kërkuan që Augusti të merrte pushtete diktatoriale për të mbikëqyrur personalisht krizën. Pas një shfaqjeje teatrale refuzimi përpara [[Senati romak|Senatit]], Augusti më në fund pranoi autoritetin mbi furnizimin me grurë të Romës përmes {{Lang|la|imperium}}it të tij prokonsullor ekzistues dhe e përfundoi krizën pothuajse menjëherë.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=26|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=276}} Një krizë tjetër ushqimore në vitin 8&nbsp;e.s. e shtyu Augustin të krijonte një {{Lang|la|praefectus annonae}}, një prefekt i përhershëm që kishte për detyrë të siguronte furnizimet ushqimore për Romën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=78|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=276, megjithëse pa përmendur datën specifike të vitit 8&nbsp;e.s.}} Pushtetet e gjera të Augustit shqetësuan disa njerëz, dhe kjo arriti kulmin me komplotin e supozuar të Fanius Cepionit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=109|2a1=Holland|2y=2005|2p=299|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=280}} Diku përpara 1 shtatorit 22&nbsp;p.e.s., njëfarë Kastriciusi i dha Augustit informacione për një komplot të udhëhequr nga Fanius Cepioni.{{Sfnm|1a1=Swan|1y=2004|1p=241|2a1=Syme|2y=1939|2p=483}} Komplotistët, mes të cilëve ishte konsulli Murena në çështjen e Mark Primusit, u gjykuan në mungesë, me [[Tiberi|Tiberin]] në rolin e prokurorit; porotë i shpalli fajtorë, por verdikti nuk ishte unanim.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Holland|2y=2005|2p=301|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=280–281|4a1=Southern|4y=2014|4pp=204–205}} Të gjithë të akuzuarit u ekzekutuan për tradhti sapo u kapën, pa dhënë kurrë dëshmi në mbrojtje të tyre.{{Sfnm|1a1=Davies|1y=2010|1p=260|2a1=Holland|2y=2005|2p=301|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=281|4a1=Southern|4y=2014|4pp=204–205}} Augusti u kujdes që fasada e qeverisjes së [[Republika Romake|Republikës Romake]] të vazhdonte, duke i fshehur në mënyrë efektive ngjarjet.{{Sfnm|1a1=Holland|1y=2005|1p=301|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=281–282}} Në vitin 19&nbsp;p.e.s., Senati i dha Augustit {{Lang|la|imperium consulare maius}}, pushtete prokonsullore shtesë përveç atyre të marra në vitin 23&nbsp;p.e.s., një rast tjetër i fitimit të pushtetit nga poste që nuk i mbante, tani plotësisht të zbatueshme për Italinë dhe Romën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=60|2a1=Gruen|2y=2005|2p=43|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=73}}{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–203, e cila vëren debatin akademik për këtë çështje, nëse ishte viti 23 ose 19&nbsp;p.e.s. kur Augusti fitoi kontroll të plotë mbi Italinë dhe Romën, jo vetëm mbi provincat romake}} Për të qetësuar popullin e shqetësuar,{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=200–202, duke cituar rrëfimin e Kasius Dionit për popullin romak, "plebsin urban" siç shkruhet në f. 201, që kërkonte që Augusti të mbante ''fasces''-et, por edhe të ushtronte pushtete konsullore}} Augustit iu lejua të vishte shenjat e konsullit në publik dhe përpara Senatit,{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=60}} të ulej në karrigen simbolike midis dy konsujve dhe të mbante {{Lang|la|fasces}} magjistrale.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=43|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=73|3a1=Cotton|3a2=Yakobson|3y=2002|3pp=201–202}} Më 6 mars 12&nbsp;p.e.s., pas vdekjes së Lepidit, ai mori postin e {{Lang|la|pontifex maximus}}, kryeprift i Kolegjit të Pontifëve.{{Sfnm|1a1=Bowersock|1y=1990|1p=380|2a1=Southern|2y=2014|2p=323|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=350|4a1=Eder|4y=2005|4p=28}}{{Efn|Data jepet nga kalendarë të gdhendur (Bowersock 1990, f. 380). Dioni e raporton këtë nën vitin 13&nbsp;p.e.s., ndoshta si vitin në të cilin vdiq Lepidi (Bowersock 1990, f. 383; Eder 2005, f. 28).}} Më 5 shkurt 2&nbsp;p.e.s., Senati i dha Augustit titullin {{Lang|la|pater patriae}} ('at i atdheut'), i cili më pas u gdhend në vende të ndryshme në Romë, si në dhomat e Senatit në [[Forumi romak|Forumin romak]].{{Sfnm|1a1=Mackay|1y=2004|1p=186|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=3, 75–76|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=394–396, 405|4a1=Southern|4y=2014|4pp=291–292, megjithëse pa përmendur mbishkrimet e nderit si ai në Shtëpinë e Senatit Romak, Kuria Julia në Romë}} [[Skeda:Glyptothek München – 18.04.2022 – Augustus Bevilacqua (4).jpg|thumb|upright=0.8|Bust i Augustit me Kurorën Qytetare, në Gliptotekën e Mynihut|alt=Bust romak i Augustit me kurorë dafine]] Historiani Ronald Syme shkroi se vdekja e Augustit mund ta linte Romën të ekspozuar ndaj një lufte tjetër civile, duke pasur parasysh kujtesën publike të luftërave të fundit dhe {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjen e Çezarit]].{{Sfn|Syme|1939|pp=337–338}} Ndoshta gjatë viteve 20&nbsp;p.e.s. dhe me siguri deri në vitin 18&nbsp;p.e.s.,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=322}} Senati i dha Agripës {{Lang|la|imperium}} prokonsullor për pesë vjet, të ngjashëm me pushtetin e Augustit, për të siguruar stabilitetin kushtetues. Kjo dhënie ndoshta përfshinte provincat perandorake të Augustit, por ndoshta jo autoritetin mbi provincat senatoriale.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=322|4a1=Syme|4y=1939|4pp=337–338}} Ashtu si Augusti, edhe Agripës iu dhanë pushtetet e tribunatit.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1pp=337–338|2a1=Gruen|2y=2005|2p=44|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2003|3p=58}} === Lufta dhe zgjerimi === {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Luftërat e Augustit|en|Wars of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Marrëdhëniet romako-iraniane|en|Roman–Iranian relations}}, {{ill|Politika lindore e Augustit|en|Augustus' Eastern policy}}, {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps}}, {{ill|Luftërat romako-partike|en|Roman–Parthian Wars}}, {{ill|Fushatat romake në Gjermani (12 p.e.s. – 16 e.s.)|en|Roman campaigns in Germania (12 BC – AD 16)}}, {{ill|Fushata e Drususit në Gjermani|en|Drusus' Germanic campaign}}, {{ill|Bellum Batonianum|en|Bellum Batonianum|lt=''Bellum Batonianum''}}, {{ill|Ushtria e Perandorisë Romake|en|Imperial Roman army}}}} [[File:0005MAN-OctAugusto.jpg|thumb|upright|alt=Fragment i një skulpture romake prej bronzi që paraqet Augustin me togë|Një fragment i një statuje kalorësore të Augustit, shekulli I p.e.s., Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Athinës]] Deri në vitin 13 e.s., trupat e Augustit e kishin shpallur {{Lang|la|[[Imperator|imperator]]}} 21 herë pas betejave të suksesshme.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=93}} Kapitulli i katërt i kujtimeve të tij mbi arritjet, që u botuan publikisht dhe njihen si {{ill|Res Gestae Divi Augusti|en|Res Gestae Divi Augusti|lt=''Res Gestae''}}, u kushtohet fitoreve ushtarake dhe nderimeve të tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=93|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=316}} Augusti promovoi gjithashtu idealin e një qytetërimi romak më të lartë, një ndjenjë që poeti [[Virgjili]] ia atribuoi një paraardhësi legjendar të Augustit.{{Sfn|Eder|2005|p=30}} Të gjitha klasat në Romë, me sa duket, kërkonin [[Ekspansionizmi|ekspansionizëm]], dhe ky impuls merr miratim hyjnor në ''[[Eneida|Eneidën]]'' e Virgjilit, ku Jupiteri i premton Romës {{Lang|la|imperium sine fine}} ('sovranitet pa fund').{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=95}}{{Efn|Patricia Southern shkruan se ky koncept i {{Lang|la|imperium sine fine}} ('sovranitet pa fund') ra në dyshim vetëm pas humbjes katastrofike në Betejën e Pyllit të Teutoburgut në vitin 9 e.s. dhe tërheqjes nga Germania përtej lumit Rhein, ndërsa romakët më parë kishin shtrirë kontrollin e tyre deri në [[Lumi Elba|Elbën]].{{Sfn|Southern|2014|p=309}}}} Në fund të mbretërimit të Augustit, ushtritë e tij kishin pushtuar Hispaninë veriore (Spanja dhe Portugalia e sotme) dhe rajonet alpine të Recisë dhe [[Noriku|Norikut]] (Zvicra, Bavaria, Austria dhe Sllovenia e sotme), [[Iliriku|Ilirikun]] dhe Panoninë (Shqipëria, Kroacia, Hungaria dhe Serbia e sotme, etj.), si dhe kishin zgjeruar kufijtë e Afrikës Prokonsullore drejt lindjes dhe jugut.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=94}} Judeja iu shtua provincës së Sirisë kur Augusti rrëzoi mbretin vasal Herod Arkelaun.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=94|2a1=Southern|2y=2014|2p=306}} Pasi [[Senati romak|Senati]] ia caktoi Sirinë Augustit në vitin 27 p.e.s., ajo u qeveris fillimisht nga legatë nën Agripën dhe më pas nga një prefekt i lartë i rangut kalorës.{{Sfn|Southern|2014|p=237}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=94}} Në vitin 6 e.s., Augusti caktoi gjithashtu një guvernator kalorës në Sardenjë, pasi sulmet e piratëve bënë të nevojshme praninë e trupave të vendosura atje.{{Sfn|Southern|2014|p=306}} Në vitin 25 p.e.s., romakët e bënë [[Galatia|Galatinë]] (pjesë e Turqisë së sotme) një provincë pa asnjë përpjekje ushtarake, pas vrasjes së mbretit të saj, Amintës,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=94|2a1=Southern|2y=2014|2p=237}} ndërsa në vitin 19 p.e.s. Agripa përfshiu Asturinë dhe Kantabrinë (në Spanjën e sotme) në provincat e Hispanisë dhe Luzitanisë.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=236|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=97|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=243–244, 253–255}} Ky rajon doli të ishte një burim i madh financimi për fushatat e ardhshme ushtarake të Augustit, pasi ishte i pasur me depozita minerale që mund të shfrytëzoheshin në projektet minerare romake.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=97}} {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps|lt=Pushtimi i popujve}} të [[Alpet|Alpeve]] në vitin 15 p.e.s., pas humbjes katastrofike të Lolliusit, ishte një fitore tjetër e rëndësishme për Romën,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=98|2a1=Southern|2y=2014|2pp=235–236|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=334–335, 337, 339–340, 416}}{{Efn|Patricia Southern shkruan se [[Tiberi|Tiberi]] ndërmori një fushatë pasuese në Alpet deri në vitin 6 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=236}}}} pasi krijoi një zonë tampon të gjerë territoriale midis qytetarëve romakë të Italisë dhe armiqve të Romës në Germaninë veriore.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=98}} [[Horaci]] i kushtoi një odë fitores, ndërsa Trofeu monumental i Augustit u ndërtua në [[La Turbie]] pranë Monakos për të përkujtuar këtë ngjarje.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=98–99|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=340–341}} [[File:Tiberius NyCarlsberg01.jpg|thumb|upright=0.8|left|Busti i [[Tiberi|Tiberit]], një komandant i suksesshëm ushtarak nën Augustin, i caktuar si trashëgimtar dhe pasardhës i tij, Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhagë|alt=Bust romak i Tiberit]] Kapja e rajonit alpin shërbeu gjithashtu për ofensivën e radhës në vitin 12 p.e.s., kur Tiberi dhe Drusi, djemtë e gruas së tij [[Livia Drusilla|Livia Drusilës]] nga martesa e saj e mëparshme, nisën ofensiva përkatësisht kundër fiseve panoniane të [[Iliriku|Ilirikut]] dhe kundër fiseve gjermanike të Rajnalandës lindore. Të dyja fushatat ishin të suksesshme, pasi forcat e Drusit arritën [[Lumi Elba|lumin Elba]] deri në vitin 9 p.e.s. Drusi vdiq pak më pas nga një plagë që pësoi kur ra nga kali. {{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=99|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=373|3a1=Southern|3y=2014|3pp=267, 269–270, 274–275}} Tiberi u nis me nxitim nga Italia për në Gjermani për të parë vëllain e tij{{Sfn|Southern|2014|pp=267, 274–275}} dhe e shoqëroi trupin e Druzit deri në Romë,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=373}} ku ai dhe Augusti mbajtën fjalimet e funeralit për Druzin.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=373–374}} Pasi fiset ilire u ngritën në krye në Ilirik në vitin 6 e.s., forcat e Tiberit dhe të Germanikut e shtypën kryengritjen e tyre në vitin 9 e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=306–307}} Kjo ishte kryengritja e vetme e madhe brenda territorit provincial romak që nga koha kur Augusti u bë perandor, dhe në atë pikë ai e kishte reduktuar [[Ushtria romake|ushtrinë e përhershme romake]] nga rreth 500.000 ushtarë gjatë luftërave civile në 300.000 ushtarë, të përdorur kryesisht për pushtime të huaja.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=71–72}} Për t'i mbrojtur territoret lindore të Romës nga [[Perandoria Parthiane]], Augusti u mbështet te shtetet kliente lindore që vepronin si tamponë territorialë dhe zona që mund të ngrinin trupat e tyre për mbrojtje. Augusti vendosi një ushtri romake në Siri, ndërsa Tiberi {{ill|Marrëdhëniet romano-iraniane|en|Roman-Iranian relations|lt=negocioi me partët}} si diplomat i Romës në Lindje.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=96|2a1=Southern|2y=2014|2p=211}} Më pas Tiberi e riktheu {{ill|Tigrani V|en|Tigranes V|lt=Tigranin V}} në fronin e [[Armenia e Madhe|Armenisë]] në vitin 20 p.e.s., duke i vënë vetë kurorën mbi kokë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Southern|2y=2014|2p=211}} Në vitin 20 p.e.s. Augusti negocioi me {{ill|Fraati IV|en|Phraates IV|lt=Fraatin IV}} të Partisë për kthimin e shenjave ushtarake të humbura nga Krasusi në {{ill|Beteja e Karrës|en|Battle of Carrhae|lt=Betejën e Karrës}}, një fitore simbolike dhe një nxitje e madhe e moralit për Romën.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=96|3a1=Brosius|3y=2006|3pp=96–97, 136–138|4a1=Southern|4y=2014|4pp=212–213}} Historianët Werner Eck dhe Sarolta Takács pohojnë se kjo ishte një zhgënjim i madh për romakët që kërkonin të hakmerreshin për disfatën e Krasusit me mjete ushtarake.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=95–96}} Megjithatë, Augusti e përdori kthimin e shenjave si {{ill|Propaganda në Romën e Augustit|en|Propaganda in Augustan Rome|lt=propaganda}} që simbolizonte nënshtrimin e Partisë ndaj Romës.{{Sfnm|1a1=Brosius|1y=2006|1p=97|2a1=Southern|2y=2014|2pp=211–212}} Ngjarja u kremtua në art, si në zbukurimin e parzmores në statujën e njohur si {{ill|Augusti i Prima Porta|en|Augustus of Prima Porta}}, dhe në monumente si {{ill|Tempulli i Marsit Hakmarrës|en|Temple of Mars Ultor}}, i ndërtuar për të mbajtur shenjat.{{Sfnm|1a1=Brosius|1y=2006|1p=97|2a1=Bivar|2y=1983|2pp=66–67|3a1=Southern|3y=2014|3pp=212–213, Fig. 212, Fig. 213|4a1=Galinsky|4y=2012|4pp=75–76|5a1=Bringmann|5y=2007|5pp=317–319|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=303–305, 406|7a1=Cavalieri|7a2=Assenmaker|7a3=Cavagna|7a4=Engels|7y=2022|7p=16, though without mentioning the Temple of Mars Ultor}} Pasi {{ill|Fraati V|en|Phraates V|lt=Fraati V}} i Partisë arriti ta shkëpuste Armeninë nga kontrolli romak, Augusti dërgoi nipin e tij [[Gai Çezar|Gai Çezarin]] me një ushtri në Siri në vitin 1 p.e.s., duke ndërmarrë një fushatë presioni diplomatik që në vitin 2 e.s. e bindi Fraatin V të pranonte kërkesat romake.{{Sfn|Southern|2014|pp=285–286}} [[Skeda:Hermann (Arminius) at the battle of the Teutoburg Forest in 9 CE by Peter Jannsen, 1873, with painting creases and damage removed.jpg|thumb|{{Lang|de|Der siegreich vordringende Hermann}} (Hermani fitimtar që përparon), paraqitje e [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejës së Pyllit Teutoburg]], nga Peter Janssen, 1873|alt=Pikturë që paraqet një përballje ushtarësh të armatosur në betejë, ku njëri kalëron mbi një kalë të bardhë]] Partia përbënte një kërcënim për Romën në [[Azia Jugperëndimore|Azinë Jugperëndimore]], por shqetësimi më i ngutshëm ishte fronti i betejës përgjatë lumenjve [[Lumi i Rinit|Rin]] dhe [[Lumi i Danubit|Danub]].{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=96}} Gjatë triumviratit, fushatat e Oktavianit kundër fiseve në [[Dalmacia romake|Dalmaci]] ishin hapi i parë në zgjerimin e zotërimeve romake deri në Danub.{{Sfn|Rowell|1962|p=13}} Armiqtë e Romës në Germani ripushtonin pothuajse vazhdimisht territoret e pushtuara.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=96}} Në [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejën e Pyllit Teutoburg]] në vitin 9 e.s., [[Arminiusi]], udhëheqësi i {{ill|Heruskët|en|Cherusci|lt=heruskëve}}, shkatërroi tri legjione të tëra të udhëhequra nga {{ill|Publius Kuintilius Varus|en|Publius Quinctilius Varus|lt=Publius Kuintilius Varus}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=101–102|2a1=Southern|2y=2014|2pp=270, 307–308, 328|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=xvii|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=446–454}} Augusti u hakmor duke e dërguar Tiberin në Rajnland për ta paqësuar në vitet 10 dhe 11 e.s., dhe këto fushata patën njëfarë suksesi.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=417|2a1=Southern|2y=2014|2pp=308–309|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=454–457}} Megjithatë, Augusti e këshilloi Tiberin kundër pushtimeve të mëtejshme pas disfatës në Teutoburg,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=308–309|Goldsworthy|2014|2p=473}} dhe romakët braktisën [[Historia e Gjermanisë|zgjerimin në Gjermani]] përtej [[Lumi i Rinit|Rinit]].{{Sfnm|Bunson|1994|1p=417|Southern|2014|2pp=270, 308–309, 328|Goldsworthy|2014|3p=473}} Edhe pse Augusti e vajtoi humbjen,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=308–309|Goldsworthy|2014|2pp=454–455}} {{Lang|la|Res Gestae}} e tij thotë vetëm se ai e paqësoi Germaninë deri në [[Deti i Veriut|grykëderdhjen e Elbës]].{{Sfn|Southern|2014|pp=308–309}}{{Efn|Historianja Patricia Southern shkruan se «Tiberi i rikuperoi humbjet, duke qëndruar në {{ill|Germania|en|Germania|lt=Gjermani}} edhe dy vjet të tjerë, në vitin 10 e.s., duke vëzhguar në rast se fiset depërtonin deri në [[Lumi i Rinit|Rin]], dhe në vitin 11 e.s. duke bërë fushatë brenda territorit gjerman — por jo shumë larg. Augusti shkroi në {{Lang|la|Res Gestae}} se ai e paqësoi Gjermaninë deri në grykëderdhjen e [[Lumi Elba|Elbës]], duke kaluar në heshtje humbjet e vitit 9 e.s.»{{Harvnb|Southern|2014|p=308}} <br />Southern lë të kuptohet se «versionet e mëparshme të {{Lang|la|Res Gestae}}, të hartuara para vitit 9 e.s., ndoshta do të kishin thënë "e paqësova Gjermaninë deri në Elbë", por pas fatkeqësisë së Varit, pretendimet se territori gjerman ishte pushtuar u zvogëluan në atë më të përmbajturën "deri në grykëderdhjen e Elbës".{{Harvnb|Southern|2014|p=308}} <br />Sa i përket ambicieve territoriale të Augustit, Southern shkruan për vendosjen prej tij të «një altari në bregun verior» të lumit Elbë në vitin 1 e.s., dhe «ndoshta në atë datë koncepti i {{Lang|la|imperium sine fine}} ishte ende i vlefshëm, por çfarëdo qofshin qëllimet fillestare të Augustit, ëndrrat e pushtimit ishin zbehur. Augusti nuk u rikuperua kurrë nga fatkeqësia e Varianit dhe i ktheu krahët zgjerimit të perandorisë. Thuhej se ai herë pas here i jepte rrugë ndjenjave duke bërtitur me zë të lartë: "Kuintili Var, m'i kthe legjionet e mia!", dhe pa dyshim e këshilloi Tiberin të mos ndërmerrte pushtime të mëtejshme».{{Harvnb|Southern|2014|pp=308–309}}}} Nën pasardhësin e Augustit, Tiberin, gjenerali romak Germaniku përfitoi nga një luftë civile e keruskëve mes Arminit dhe Segestesit, duke e mundur Arminin në Idistaviso në vitin 16 e.s.{{Sfn|Bunson|1994|p=31}} [[Skeda:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|left|Muziris në Mbretërinë Çera të Indisë Jugore, siç paraqitet në [[Tabula Peutingeriane]], me paraqitjen e tempullit të Augustit ({{Lang|la|Templum Augusti}})|alt=Hartë që paraqet një vendbanim në Indinë Jugore]] Roma përjetoi gjithashtu humbje në jug, në {{ill|Arabia e Lumtur|en|Arabia Felix|lt=Arabinë e Lumtur}}, përballë Mbretërisë së Sabës (në [[Jemeni|Jemenin]] e sotëm). Në vitin 26 p.e.s. Augusti urdhëroi Gaius Aelius Gallus, prefekt i Egjiptit, të pushtonte Arabinë e Jugut me trupa romake të mbështetur nga njësi ndihmëse hebreje dhe arabe nabatease.{{Sfnm|Bowersock|1983|1p=46|Goldsworthy|2014|2pp=260–261|Southern|2014|3pp=200–201, 211|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4pp=136, 182}} Synimi ishte të pushtonin sabaejtë ose t'i detyronin ata të pranonin statusin e shtetit klient, që Roma të fitonte një pjesë të tregtisë së tyre fitimprurëse me Indinë.{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=46–47|Goldsworthy|2014|2pp=260–261}} Forcat romake vendosën rrethimin mbi [[Marib]],{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=47–49|Goldsworthy|2014|2pp=260–261|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=182}} por u tërhoqën në [[Hixhazi|Hixhaz]] (nën kontrollin e aleatëve nabateas) pas mungesës së furnizimeve me ujë.{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=47–49|Goldsworthy|2014|2pp=260–261}} Kjo fushatë mund të ketë qenë pjesë e një përpjekjeje të dështuar për të sulmuar krahun e Perandorisë Partike, duke marrë parasysh se Augusti e nxiti Tiridatesin II të Partisë të pushtonte Mesopotaminë dhe të rimarrte fronin po atë vit.{{Sfn|Southern|2014|pp=201, 211}} Augusti urdhëroi Gaius Petronius, pasardhësin e Aelius Gallus si prefekt i Egjiptit, të pushtonte Etiopinë,{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=46, 49 (footnote 16)|Goldsworthy|2014|2pp=261, 297, 300|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3pp=136, 182}} pasi mbretëresha {{ill|Amanirenas|en|Amanirenas}} e {{ill|Kingdom of Kush|en|Kingdom of Kush|lt=Mbretërisë së Kushit}} (në [[Sudani|Sudanin]] e sotëm) pushtoi Egjiptin romak në vitin 24 p.e.s. dhe plaçkiti Aswanin dhe Filae.{{Sfnm|Welsby|1996|1p=69|Southern|2014|2p=236}} Romakët kundërsulmuan, plaçkitën {{ill|Napata|en|Napata|lt=Napatën}} në [[Nubia|Nubi]] para se të tërhiqeshin,{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=69–70|Southern|2014|2pp=236–237|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=182}} por Amanirenas pushtoi sërish Egjiptin në vitin 22 p.e.s. dhe kërcënoi Primis (Kasr Ibrimi i sotëm).{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=69–70|Southern|2014|2pp=236–237}} Pasi Petronius përballoi një sulm kushit, Amanirenas dërgoi diplomatë për të {{ill|Marrëdhëniet romake me Nubinë|en|Roman relations with Nubia|lt=negociuar një traktat paqeje}} me Augustin në ishullin Samos.{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=68–70|Southern|2014|2p=237|Goldsworthy|2014|3p=300|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=137}} Traktati vendosi Maharraqa si kufirin e ri me Kushin,{{Sfn|Welsby|1996|pp=68–70}} zvogëloi shumën e tributit romak të mbledhur nga Kushi,{{Sfn|Southern|2014|p=237}} dhe garantoi marrëdhënie tregtare paqësore mes Egjiptit dhe Nubisë.{{Sfn|Welsby|1996|p=70}} Në [[Magrebi|Magrebin]] e Afrikës së Veriut, Cossus Cornelius Lentulus shtypi një kryengritje të getulëve kundër Juba II të Mauretanisë në vitin 6 e.s.{{Sfnm|Southern|2014|1p=306|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=120}} == Vdekja dhe pasardhja == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: [[Dinastia Julio-Klaudian]] dhe {{ill|Pema familjare e Julio-Klaudianëve|en|Julio-Claudian family tree}}}} Sëmundja e Augustit në vitin 23 p.e.s. theksoi problemin e pasardhjes.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=50|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=262–264|3a1=Southern|3y=2014|3pp=203–204}}{{Efn|Shkaku i problemeve shëndetësore të Augustit nuk është i qartë. Sëmundja mund të ketë qenë e shtirur ose psikosomatike; nëse ishte reale, disa studiues kanë sugjeruar një [[Abscesi i mëlçisë|absces të mëlçisë]].{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=262–263, 265|2a1=Southern|2y=2014|2p=203}}}} Për të garantuar stabilitetin, ai duhej të caktonte një trashëgimtar. Kjo duhej bërë në mënyrë delikate, që të mos ngjallte frikë nga monarkia. Nëse dikush do të zinte vendin e Augustit në pushtet, ai së pari duhej të njihej si i merituar.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=50|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=262–265}} === Kërkimi për një trashëgimtar === {{Multiple image |total_width=300 |image1=(Toulouse) Portrait de Julie Musée Saint-Raymond Ra 338.jpg |alt1=Busti i Julisë |image2=Agrippa Gabii Louvre Ma1208.jpg |alt2=Busti i Agripës |footer=Majtas: [[Julia (bija e Augustit)|Julia]], e bija e Augustit; një bust romak i ruajtur në Muzeun Saint-Raymond në Francë {{Paragraph break}}Djathtas: {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa}}, dhëndri dhe njeriu i besuar i Augustit; një bust romak në Muzeun e Luvrit në Paris, Francë }} Disa historianë argumentojnë se Augusti favorizonte nipin e tij, Marcellusin, i cili ishte martuar me [[Julia (bija e Augustit)|Juliën]], të bijën e Augustit,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=114–115|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=256, 262–264, 321, 359–360}} ndërsa të tjerë argumentojnë se ai preferonte Mark Vipsan Agripën,{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=115}} i cili ishte njeriu i dytë në pushtet pas Augustit dhe një komandant ushtarak i respektuar.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=265}} Pasi Marcellus vdiq në vitin 23 p.e.s., Augusti e martoi sërish të bijën e tij, [[Julia (bija e Augustit)|Juliën]], me Mark Vipsan Agripën në vitin 21 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=275–276, 321|4a1=Southern|4y=2014|4pp=231–232}} Nga ky bashkim lindën pesë fëmijë: tre djem dhe dy vajza.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Southern|3y=2014|3pp=231–233, 293–294, 298, 304–306|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=321–322, 353–354}} Në vitin 18 p.e.s.,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=322}} Agripës iu dha një emërim pesëvjeçar për provincat lindore, me {{Lang|la|imperium}} prokonsullor dhe gjithashtu me {{Lang|la|tribunicia potestas}}, të cilën e zotëronte Augusti.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=321–322}} Kjo dhënie tregoi favorin e Augustit, por zemëroi disa senatorë konservatorë.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=321–322|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58}} Augusti adoptoi nipërit e tij, [[Gai Çezar|Gain]] dhe {{ill|Lucius Caesar|en|Lucius Caesar|lt=Luciusin}}, duke treguar qartë synimin për t'i bërë trashëgimtarë të tij.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1pp=416–417|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=322–323, 356, 359–360|3a1=Southern|3y=2014|3pp=232, 280}} Ai shërbeu si konsull në vitet 5 dhe 2 p.e.s., për t'i futur vetë në karrierat e tyre politike.{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=217|2a1=Southern|2y=2014|2pp=280, 288}} Gai ishte konsull për vitin 1 e.s.; Augusti e bëri të priste derisa mbushi 21 vjeç,{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=417|2a1=Southern|2y=2014|2pp=280, 288}}{{Efn|[[Gai Çezar|Gai Çezari]] ishte zgjedhur konsull në vitin 6 p.e.s. Patricia Southern argumenton se Augusti po provonte reagimin e publikut ndaj Gaiut 14-vjeçar si konsull. Augusti këmbënguli se kjo moshë ishte mjaft e përshtatshme, pasi ai vetë ishte bërë konsull në moshën 19 vjeç si Oktavian, pak përpara se të formonte triumviratin.{{Sfn|Southern|2014|p=280}}}} ndërsa Lucius vdiq para konsullatës së tij të caktuar.{{Sfn|Southern|2014|p=288}} Augusti tregoi favor edhe ndaj djemve të bashkëshortes së tij, [[Tiberi|Tiberiusit]] dhe Drususit, duke u dhënë poste publike, ndërkohë që dukej se favorizonte Drususin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=356, 359–360}} Tiberius u martua me Vipsania Agripinën, vajzën më të madhe të Agripës,{{Sfn|Syme|1986|p=314}} ndërsa Drusus u martua me Antonian, mbesën e Augustit.{{Sfn|Kokkinos|1992|p=11}} Pasi Agripa vdiq në vitin 12 p.e.s., Augusti urdhëroi Tiberiusin të divorcohej nga Vipsania dhe të martohej me Juliën, e cila tani ishte e ve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=203, 256, 263–264, 321, 361–362, 379|3a1=Southern|3y=2014|3pp=232–233, 268–269}} Martesa e Drususit me Antonian konsiderohej një bashkim i pathyeshëm, ndërsa Vipsania konsiderohej më pak e rëndësishme.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=361–362}} Drusus vdiq në vitin 9 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=267, 274–275}} === Tiberi, trashëgimtari i Augustit === [[Skeda:Gemma Augustea, a two-layered sardonyx depicting the Emperor Augustus surrounded by goddesses and allegories, 9-12 AD, Kunsthistorisches Museum, Vienna (21036461833).jpg|thumb|''Gemma Augustea'', një sardoniks me dy shtresa që paraqet Augustin të ulur pranë perëndeshës Roma, me Augustin të njëjtësuar me [[Jupiteri (zot)|Jupiterin]], ndërsa vështron një figurë që udhëton në një qerre (ndoshta trashëgimtari i tij [[Tiberi]], duke festuar {{ill|Triumfi romak|en|Roman triumph|lt=triumfin}} e tij për fitoret në {{ill|Germania|en|Germania|lt=Germani}}), 9–12&nbsp;e.s., Muzeu i Historisë së Artit, Vjenë{{Sfn|Southern|2014|p=321, fig. 9.4}}|alt=Kameo prej sardoniksi që paraqet Augustin në krye, të ulur pranë perëndive romake dhe duke u kurorëzuar me një kurorë dafine. Poshtë tij, një grup burrash ngrenë një standard me simbol.]] Tiberi gëzoi të njëjtat fuqi tribunale si Augusti që nga viti 6&nbsp;p.e.s., por pak kohë më pas u tërhoq në jetë private, sipas burimeve pa dashur më asnjë rol në politikë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=117|2a1=Gruen|2y=2005|2p=46|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=427–429|4a1=Southern|4y=2014|4pp=280–284, 288}} Martesa e dështuar me Julinë dhe zilia ndaj djemve të saj, Gaius dhe Lucius, mund të kenë kontribuar në largimin e Tiberit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=117–118|2a1=Gruen|2y=2005|2pp=46–47|3a1=Southern|3y=2014|3pp=281–283, 288, 292}} Augusti e dëboi vajzën e tij për kurorëshkelje në vitin 2&nbsp;p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=123, 247–248, 281, 292|2a1=Beard|2y=2021|2pp=95, 273, 296|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=399–402}} por i futi nipërit e tij në kolegjin e priftërinjve që në moshë të re dhe i prezantoi me ushtrinë në Galinë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=117–118|2a1=Gruen|2y=2005|2pp=46–47}} Pas vdekjes së Luciusit në vitin 2&nbsp;e.s. dhe të Gaiusit në vitin 4&nbsp;e.s., Augusti e thirri Tiberin përsëri në Romë në qershor të vitit 4&nbsp;e.s. dhe e adoptoi, me kusht që Tiberi të adoptonte nipin e tij Germanikun.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=119|2a1=Southern|2y=2014|2pp=268–269, 293–294, 298|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=374, 389–390, 426–431}} Kjo vazhdoi traditën e paraqitjes së të paktën dy brezave trashëgimtarësh.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=116}} Në vitin 4&nbsp;e.s., Tiberit iu dha gjithashtu {{Lang|la|tribunicia potestas}} dhe një post prokonsullor në Gjermani; për përpjekjet e tij atje dhe në Iliri, ai më në fund festoi triumfin.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=119–120}} Deri në vitin 13&nbsp;e.s., ai kishte marrë {{Lang|la|imperium maius proconsulare}}, të barabartë me atë të Augustit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=119–120|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=462|3a1=Southern|3y=2014|3p=309|ps=, me përmendje të veçantë të [[Vellej Paterkuli|Vellej Paterkulit]] si burim për pohimin se Tiberit iu dha i njëjti nivel {{Lang|la|imperium}} si Augusti, dhe të [[Svetoni|Svetonit]], i cili pohon se ai qeverisi provincat bashkë me Augustin për të kryer një regjistrim}} [[Skeda:Great Cameo of France CdM Paris Bab264 white background.jpg|thumb|left|Augusti i hyjnizuar qëndron mbi [[Tiberi|Tiberin]] dhe {{ill|Dinastia Julio-Klaudian|en|Julio-Claudian|lt=julio-klaudianë}} të tjerë në veprën ''Kameoja e Madhe e Francës'', shekulli I&nbsp;e.s.|alt=Kameo prej sardoniksi që paraqet Augustin si perëndi duke qëndruar mbi Tiberin dhe familjen e tij.]] I vetmi pretendues tjetër i mundshëm ishte {{ill|Agrippa Postumus|en}}, nipi më i vogël i Augustit. Megjithatë, Augusti e kishte dëbuar atë në Sorrento në vitin 6&nbsp;e.s. dhe më pas në Planasia në vitin 7&nbsp;e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=304}} Senati e bëri të përhershëm dëbimin e tij,{{Sfn|Gruen|2005|p=49}} dhe Augusti e mohoi zyrtarisht si të tijin për shkak të karakterit të tij të dobët dhe përfshirjes së dyshuar në një komplot.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=49|2a1=Southern|2y=2014|2pp=304–306}} Pasi Tiberi pasoi Augustin, ka shumë të ngjarë që ai të ketë urdhëruar vrasjen e tij në mërgim.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=306|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=472}} === Vdekja e Augustit === Më 19 gusht të vitit 14&nbsp;e.s., Augusti vdiq në Nola, ku kishte vdekur edhe i ati i tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2pp=310–311|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=xvii|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=464–465}} Si [[Taciti]] ashtu edhe Dion Kasi pohuuan se Livia e kishte helmuar atë. Megjithatë, shumë historianë e hedhin poshtë si trillim pretendimin se ai u helmua, i sajuar për të diskredituar të birin e saj, Tiberin. Livia kishte qenë prej kohësh objekt i thashethemeve të ngjashme (ndoshta të rreme) për helmim.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2p=311|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=465}} Nëse pranohet se ai u helmua, është e mundur që Livia t'i ketë dhënë një fik të helmuar për t'i shpejtuar vdekjen.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=123}} Shëndeti i Augustit ishte përkeqësuar në muajt para vdekjes së tij dhe ai ishte përgatitur për një kalim të qetë të pushtetit te Tiberi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2pp=293–294, 298, 308–311, 317|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=461–465}} [[Skeda:Photographs of the Mausoleum of Augustus 14 (cropped).jpg|thumb|[[Mauzoleumi i Augustit]] i restauruar, 2021|alt=Ndërtesë antike romake me plan rotondë]] Fjalët e tij të fundit të famshme ishin: «A e luajta mirë rolin? Atëherë duartrokisni ndërsa po dal» ({{Lang|la|Acta est fabula, plaudite}}).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=465–466}} Një kortezh i madh i njerëzve në zi udhëtoi me trupin e Augustit nga Nola në Romë, ndërsa ditën e varrimit të tij të gjitha bizneset mbetën të mbyllura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2p=318|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=466–469}} Tiberi dhe i biri i tij, Drusi, mbajtën fjalimin përkujtimor duke qëndruar mbi dy {{Lang|la|rostra}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=124|2a1=Southern|2y=2014|2p=318}} Trupi i Augustit u vendos në arkivol dhe u kremua mbi një turr funeral pranë mauzoleumit të tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=124|2a1=Southern|2y=2014|2p=318|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=468}} === Hyjnizimi === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kulti perandorak romak|en|Roman imperial cult}}, {{ill|Sodales Augustales|en|Sodales Augustales}}, {{ill|Faltorja e Tre Galëve|en|Sanctuary of the Three Gauls}}, {{ill|Ara Ubiorum|en|Ara Ubiorum}}}} [[Skeda:Rare denarius of Octavian & Caesar.jpg|thumb|Një monedhë e Augustit e prerë në Romë më 17&nbsp;p.e.s., që paraqet Augustin në anën e përparme dhe [[Jul Çezari|Jul Çezarin e hyjnizuar]] nën kometën e Çezarit në anën e pasme|alt= Një monedhë e Augustit që përkujton babanë e tij birësues, Jul Çezarin]] Më 17 shtator 27&nbsp;p.e.s., Senati shpalli se Augusti ishte bashkuar me radhët e perëndive dhe me Jul Çezarin e hyjnizuar, si anëtar i {{ill|Panteoni|en|Pantheon (religion)|lt=panteonit romak}}.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=471, me datën e saktë 17 shtator}}{{Sfn|Southern|2014|pp=101–104, për hyjnizimin zyrtar të Jul Çezarit më 42&nbsp;p.e.s.; fq. 318, 323, për hyjnizimin zyrtar të Augustit, me përmendjen e Çezarit}} Popullsitë e provincave lindore të Romës e kishin adhuruar Oktavianin si hyjni të gjallë që nga fitorja e tij në Aktium.{{Sfn|Southern|2014|p=323}} Kulti i tij ishte i kufizuar në disa provinca perëndimore, kryesisht në Faltoren e Tre Galëve në Lugdunum (Lioni, Francë) dhe në Ara Ubiorum në Oppidum Ubiorum ([[Këlni|Këln]], Gjermani),{{Sfn|Southern|2014|p=323}} por jo në Romë, ku një adhurim i tillë mbeti tabu. Atje lejohej të adhurohej vetëm {{lang|la|genius}} i tij (shpirti).{{Sfn|Southern|2014|pp=323–324}} == Trashëgimia == {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Vështrim i përgjithshëm mbi Augustin|en|Outline of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}, {{ill|Arti augushtian dhe julio-klaudian|en|Augustan and Julio-Claudian art}}, {{ill|Letërsia augushtiane (Roma e lashtë)|en|Augustan literature (ancient Rome)}}}} {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = Octavianus Caesar Augustus.jpg | alt1 = Paraqitje në gravurë e Augustit me kurorë rrezatuese | image2 = Folio 22r - The Virgin, the Sibyl and the Emperor Augustus.jpg | alt2 = Faqe dorëshkrimi me paraqitje të Virgjërës Mari, të Sibillës romake dhe të perandorit Manuel II sipas modelit të Augustit | footer = Majtas: Augusti në një gravurë në bakër të Giovanni Battista Cavalieri, nga libri ''{{lang|la|Romanorum Imperatorum effigies}}'' (1583), i ruajtur në Bibliotekën Bashkiake të [[Trento|Trentos]] (Itali){{Paragraph break}}Djathtas: Nga {{ill|Très Riches Heures du Duc de Berry|en}} (1412–1416): Virgjëra Maria me Fëmijën (lart), profetesa Sibila e Tivolit (poshtë majtas) dhe Augusti (poshtë djathtas). Fytyra e Augustit është ajo e [[Perandoria Bizantine|perandorit bizantin]] Manueli II Palaiologos.{{Sfn|Setton|1976|p=375}} }} === Përmbledhje === Augusti krijoi një regjim që ruajti paqe dhe prosperitet relativ në Perëndimin latin dhe Lindjen greke për dy shekuj,{{Sfn|Galinsky|2005|pp=1, 6}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=1}} duke hapur kështu periudhën e famshme të {{lang|la|[[Pax Romana]]}} (ose {{lang|la|Pax Augusta}}),{{Sfn|Southern|2014|p=274}}{{Sfn|Eck|Takács|2007|pp=123–124}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=16–17}} ndonëse miti i epokës së artë augushtiane mund të errësojë sfidat e ndërlikuara politike përballë të cilave u gjend Augusti.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=84–85}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=28–29}} Regjimi i tij vuri themelet e një koncepti të monarkisë universale në [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]] dhe në [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]], deri në shpërbërjen e tyre përkatësisht më 1453 dhe më 1806.{{Sfn|Hammond|1965|p=152}} Romakët e mëvonshëm e vlerësuan në përgjithësi pozitivisht mbretërimin e tij, gjë e mishëruar nga dëshira zyrtare e Senatit drejtuar çdo perandori pas [[Trajani|Trajanit]], që ai «të jetë më i lumtur se Augusti dhe më i mirë se Trajani».{{Sfn|Galinsky|2012|p=xxiv}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=476}} Ky imazh i përgjithshëm pozitiv u ndihmua edhe nga fakti që pasardhësit e tij kopjuan shumë nga politikat dhe format e vetëpromovimit të Augustit, të cilat kërkimi modern i quan {{lang|la|imitatio Augusti}}.{{Sfn|Brockkötter|2025|pp=495–498}}{{Sfn|Claes|2022|p=80, në kontekstin e mënyrës se si monedhat përdoreshin zakonisht nga perandorët e mëvonshëm për të shprehur {{lang|la|pietas}} ndaj Augustit, për të nderuar themelimin e principatit prej tij dhe se si «një {{lang|la|imitatio Augusti}} e tillë mund të kujtonte aspekte të ndryshme të mbretërimit të Augustit»; gjithashtu fq. 81, me qëllimin e autorit për të «dokumentuar kur një perandor u përpoq ta paraqiste veten si një August i ri ({{lang|la|imitatio Augusti}}) përmes mesazheve të monedhave të tij»}} Mbiemri Cezar dhe titulli {{lang|la|augustus}} u kthyen në tituj të përhershëm të sundimtarëve romakë për katërmbëdhjetë shekuj pas vdekjes së Augustit dhe u përdorën në Romë e në [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]] pas ndarjes së Perandorisë.{{Sfn|Hammond|1957|pp=21–54}}{{Sfn|Shotter|2005|p=1}}{{Sfn|Southern|2014|p=358}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} {{lang|la|Caesar}} formoi rrënjën e titujve të mëvonshëm mbretërorë, si {{lang|de|[[Kaiser]]}} gjerman dhe {{lang|ru|car}} rus.{{Sfn|Eck|Takács|2007|p=57}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=6}} Perandorët parapëlqyen titullin e tij {{lang|la|civilis princeps}} për tre shekuj, derisa miratuan titullin {{lang|la|[[Dominati (Roma)|domini]]}} («zotërinj»), duke filluar me [[Diokleciani|Dioklecianin]].{{Sfn|Galinsky|2012|p=78}} Emri i tij birësues {{lang|la|[[Imperator]]}} («gjeneral fitimtar») shërbeu si rrënja etimologjike e fjalës «[[Perandori|perandor]]», megjithëse ai nuk e kishte këtë konotacion gjatë jetës së Augustit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=6–7}} Vetëm perandorët mbanin detyrën e {{lang|la|pontifex maximus}} deri në [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]], pas së cilës e përvetësoi papati.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=350}} [[Skeda:Augustus kameo.jpg|thumb|upright|Kameoja romake e Augustit në qendër të Kryqit të Lotarit mesjetar, e ruajtur në Thesarin e Katedrales së Ahenit|alt=Kameo sardoniksi që paraqet Augustin me kurorë dafine, duke mbajtur një standard me shqiponjë (aquila)]] === Veprat e shkruara === Augusti përpiloi një rrëfim të arritjeve të tij, ''{{ill|Res Gestae Divi Augusti|en|Res Gestae Divi Augusti}}'', për t'u gdhendur në bronz përpara [[Mauzoleumi i Augustit|mauzoleut të tij]].{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=341|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=1|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=13|4a1=Cavalieri|4a2=Assenmaker|4a3=Cavagna|4a4=Engels|4y=2022|4pp=27–28}} Kopje të tekstit u gdhendën në të gjithë perandorinë pas vdekjes së tij.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=1–2}} [[Letërsia latine|Mbishkrimet latine]], së bashku me përkthimet greke, u gdhendën në shumë ndërtesa publike, dhe historiani [[Theodor Mommsen]] i quajti ato «mbretëresha e mbishkrimeve».{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=2|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=27–28}} ''Res Gestae'' është vepra e vetme madhore e Augustit që ka mbijetuar, ndonëse dihet gjithashtu se ai kompozoi poemet {{Lang|la|«Sicilia»}}, {{Lang|la|«Epiphanus»}} dhe {{Lang|la|«Ajax»}}, një autobiografi në 13 libra, një traktat filozofik dhe një kundërshtim me shkrim ndaj ''Elogjit të Katonit të Ri'' të Brutusit.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=47|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=13–15, 26–27, ku përmendet se ''Res Gestae'' ka mbijetuar, autobiografia e humbur dhe poemet {{Lang|la|«Sicilia»}} e {{Lang|la|«Ajax»}}, por jo poemi {{Lang|la|«Epiphanus»}}, traktati filozofik ose kundërshtimi ndaj ''Elogjit të Katonit'' të Brutusit}} Letrat private të Augustit zbulojnë gjithashtu fakte për jetën e tij personale.{{Sfnm|1a1=Bourne|1y=1918|1pp=53–66|2a1=Ohst|2y=2023|2pp=262–268|3a1=Shaw-Smith|3y=1971|3p=213|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=307–309, 417|5a1=Cavalieri|5a2=Assenmaker|5a3=Cavagna|5a4=Engels|5y=2022|5pp=27}} Poeti [[Mark Valerio Marciali]] ruajti një poemë me përmbajtje seksuale të turpshme, që sipas pretendimeve u shkrua nga Oktaviani gjatë Luftës së Peruzës, e cila tallte [[Mark Antoni|Mark Antonin]], gruan e tij Fulvian dhe dashnoren e tij Glafirën.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=151–152}} [[Plini Plaku]] sugjeroi se Augusti e shfaqi dhe e përfundoi hartën e botës të Agripës, e cila u ekspozua publikisht në ''Porticus Vipsania''.{{Sfn|Dilke|1987|pp=205–208}} Kjo hartë më vonë do të shërbente si bazë për hartat e ndryshme mesjetare të botës.{{Sfn|Dilke|1987|p=207}} Në ''Res Gestae'', Augusti e përkufizoi paqen relative të vendosur nga sundimi i tij si një paqe «e lindur nga fitoret» ({{Lang|la|parta victoriis pax}}) në luftërat civile, dhe arti i epokës së Augustit e përfshin këtë temë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=85, 94–95|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=123–124}} Kjo paqe siguronte që romakët dhe popujt e nënshtruar brenda perandorisë së tyre të mbanin një pakt social koheziv: këta të fundit do të hiqnin dorë nga sovraniteti i tyre dhe do të paguanin taksa në këmbim të ruajtjes së zakoneve të tyre dhe të mbrojtjes që ofronte Roma.{{Sfn|Galinsky|2012|p=85}} Duke u mburrur me pushtimet e tij të shumta, ''Res Gestae'' thekson të njëjtin kod nderi që gjendet në mbishkrimet funerare republikane, si ato të Skipionëve, një element kyç për ngritjen e reputacionit politik të familjeve romake.{{Sfn|Bringmann|2007|p=316}} [[Skeda:HymiariteKingdomAugustusImitation1stCenturyCE.jpg|thumb|upright|Monedhë e Mbretërisë Himjarite në jugun e Gadishullit Arab, në imitim të monedhave të Augustit, shekulli I e.s.|alt=Monedhë që paraqet një burrë me kurorë dafine, e modeluar sipas monedhave të Augustit]] === Institucionet e qëndrueshme === {{Hatnote|Për më tepër: {{ill|Lex Julia|en}} dhe {{ill|Lex Papia Poppaea|en}}}} [[Skeda:Statue of Emperor Augustus Capri.jpg|thumb|upright|Statuja e Augustit në Monte Solaro, në ishullin e Kaprit, në rajonin e [[Kampania|Kampanisë]] në Itali, me pamje nga Kopshtet e Augustit|alt=Statujë e Augustit në këmbë]] Augusti e shndërroi rrënjësisht qytetin e Romës, duke krijuar një forcë policore të përhershme, një forcë zjarrfikëse dhe {{Lang|la|praefectus}} («prefekt i qytetit»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2pp=302–304}} E krijuar në vitin 6 e.s. mbi bazën e shërbimeve të mëparshme zjarrfikëse të viteve 22 dhe 7 p.e.s.,{{Sfn|Southern|2014|pp=302–303}} njësia e ''[[Vigiles|vigileve]]'' ishte një brigadë zjarrfikëse dhe forcë policore e bashkuar, e ndarë në kohorta prej 500 deri në 1.000 vetash secila, me shtatë njësi të caktuara për katërmbëdhjetë sektorë të qytetit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2pp=302–304}} Një {{Lang|la|praefectus vigilum}} («prefekt i rojes») u vu në krye të vigileve,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=345|2a1=Southern|2y=2014|2pp=303–304}} ndërsa zyrtarët {{Lang|la|vicomagistri}} kishin qenë më parë përgjegjës për secilin sektor pas zjarrit të vitit 7 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=302–304}} Augusti krijoi një ushtri të përhershme,{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=248–251}} të fiksuar në 28 legjione me rreth 170.000 ushtarë,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=85–87|2a1=Southern|2y=2014|2pp=348–350}} e reduktuar nga 60 legjione në fund të luftërave civile në vitin 30 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=349}} Kjo ushtri mbështetej nga shumë njësi ndihmëse prej 500 ushtarësh joqytetarë secila, të rekrutuara shpesh nga zonat e pushtuara së fundmi.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=86}} Me financat e tij që siguronin mirëmbajtjen e [[Rrugët romake|rrugëve]] në të gjithë Italinë, Augusti vendosi një sistem zyrtar stacionesh ndërlidhëse, të mbikëqyrur nga një oficer ushtarak i njohur si {{Lang|la|praefectus vehiculorum}}.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=81}} Përveçse përshpejtoi komunikimin në Itali, ndërtimi i gjerë i rrugëve u mundësoi ushtrive romake të marshonin shpejt nëpër vend.{{Sfn|Chisholm|Ferguson|1981|p=122}} Në vitin 6 e.s., Augusti krijoi {{Lang|la|aerarium militare}}, duke dhuruar 170 milionë sestercë thesarit të ri ushtarak, i cili kujdesej për ushtarët në shërbim aktiv dhe të pensionuar.{{Sfn|Bunson|1994|p=6}} Një nga institucionet më të qëndrueshme të Augustit ishte themelimi i [[Garda pretoriane|Gardës pretoriane]] në vitin 27 p.e.s.,{{Sfn|Bunson|1994|p=341}} e komanduar nga dy prefektë pretorianë (më vonë një), pasi Augusti e krijoi këtë post në vitin 2 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=250, 292–293}} Fillimisht një njësi rojesh personale në fushën e betejës, pretorianët evoluan në një gardë perandorake dhe njëkohësisht në një forcë të rëndësishme politike në Romë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=341|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=54, 94}} Ata u shërbyen perandorëve deri në fillim të shekullit të IV.{{Sfn|Bunson|1994|pp=341–342}} === Reformat e të ardhurave === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Monedhat e Augustit|en|Coins of Augustus}}, {{ill|Tatimi në Romën e lashtë|en|Taxation in ancient Rome}}, {{ill|Tregtia romake|en|Roman commerce}}}} [[Skeda:Octavian aureus circa 30 BCE.jpg|thumb|upright|left|''Aureus'' i Oktavianit, {{Rreth|30 p.e.s.|lk=no}}, British Museum|alt=Monedhë romake e lashtë e Augustit]] Reformat tatimore të Augustit ndikuan ndjeshëm në suksesin e mëvonshëm të perandorisë, duke i kaluar territoret e saj nën tatimin e drejtpërdrejtë nga Roma. Kjo rriti dhe stabilizoi të ardhurat e Romës nga territoret e saj dhe rregulloi marrëdhënien financiare midis Romës dhe provincave të saj, duke shmangur pakënaqësitë e provincave ndaj arkëtimeve arbitrare.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=83–84}} Një reformë po aq e rëndësishme ishte heqja e {{ill|Fermimi i taksave|en|Tax farming|lt=fermimit të taksave}}. {{Lang|la|Publicani}}, taksambledhësit privatë të epokës republikane, ishin të njohur për shkatërrimet dhe pasurinë e tyre të madhe, prandaj u zëvendësuan nga taksambledhës me pagë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=83–84}} Nën Augustin, masat e tatimit përcaktoheshin nga regjistrimet (censuse) me kuota fikse për secilën provincë. Qytetarët e Romës dhe të Italisë paguanin taksa të tërthorta, ndërsa taksat e drejtpërdrejta mblidheshin nga provincat. Taksat e tërthorta përfshinin një taksë prej 4% mbi çmimin e skllevërve, 1% mbi mallrat e shitura në ankand dhe 5% mbi trashëgiminë e pasurive me vlerë mbi 100.000 sesterce, kur trashëgimtari nuk ishte i afërm i ngushtë i të ndjerit.{{Sfn|Bunson|1994|p=404}} Për shkak të protestave të kalorësve, konsujt zëvendësues të vitit 9 e.s. modifikuan dhe zbutën sanksionet në {{Lang|la|Lex Papia Poppaea}} që preknin trashëgiminë e pasurive nga individë të pamartuar ose pa fëmijë, edhe pse ligji vijoi të prodhonte të ardhura, me pasuritë e të ndjerit që konfiskoheshin nga shteti.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=458–459}}{{Sfn|Southern|2014|pp=246–247, 310}} Aneksimi i Egjiptit nga Augusti i lejoi atij të kanalizonte pasurinë e tij të madhe për qëllime perandorake.{{Sfn|Bunson|1994|p=144}}{{Sfn|Southern|2014|pp=184–185}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=56, 58}} I konsideruar pronë private e Augustit dhe jo provincë, Egjipti u bë pjesë e patrimoniumit të çdo perandori pasardhës.{{Sfn|Bunson|1994|pp=144–145}}{{Sfn|Southern|2014|pp=173–174, 184–185}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=56, 58}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=193}} Në vend të një legati ose prokonsulli, Augusti vendosi një prefekt nga klasa kalorësore për të administruar Egjiptin dhe për të mirëmbajtur portet e tij fitimprurëse.{{Sfn|Bunson|1994|p=145}}{{Sfn|Southern|2014|p=185}} Ky post u bë arritja më e lartë politike për çdo kalorës, përveç emërimit si prefekt pretorian.{{Sfn|Bunson|1994|p=145}}{{Sfn|Southern|2014|pp=325–326}} Ari dhe argjendi që u gjetën në thesarin mbretëror ptolemeik u shkrinë për prerjen e monedhave.{{Sfn|Galinsky|2012|p=56}} Në testamentin e tij, Augusti la para për familjen e tij, por edhe 43 milionë sesterce për [[Romakët|popullin romak]], 1.000 sesterce për çdo pretorian, 500 sesterce për çdo ushtar të kohortave urbane dhe 300 sesterce për çdo ushtar.{{Sfn|Southern|2014|p=317}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=469}} === Muaji gusht === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kalendari romak|en|Roman calendar}}, [[Kalendari julian]], {{ill|Kalendari gregorian|en|Gregorian calendar}}}} Në vitin 8 p.e.s., muaji romak ''Sextilis'' (ose ''Sextilus'') u riemërtua August (latinisht: {{Lang|la|Augustus}}) sipas Augustit.{{Sfn|Nothaft|2018|p=122}}{{Sfn|Southern|2014|p=86}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2, 7, 381–382}}{{Sfn|Hosch|2023}}{{Sfn|British Museum|2017}} Augusti zgjodhi Sextilisin pasi ishte muaji i konsullatës së tij të parë dhe i fitoreve të tij të ndryshme.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=72, 381–382}} Për krahasim, muaji korrik (latinisht: {{Lang|la|Iulius}}) në [[Kalendari julian|kalendarin julian]] u emërtua sipas Jul Çezarit,{{Sfn|Nothaft|2018|p=122}}{{Sfn|Southern|2014|pp=34, 141}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2, 381–382}} i vetmi muaj tjetër në kalendarin romak që mban emrin e një romaku.{{Sfn|British Museum|2017}} === Projektet ndërtimore === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Vitruvi|en|Vitruvius}}, {{ill|De architectura|en|De architectura}}, {{ill|Arkitektura romake|en|Ancient Roman architecture}}}} {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = Ara Pacis relieve 25.JPG | alt1 = Reliev që paraqet të afërm të ndryshëm të Augustit të veshur me toga | image2 = Trofeo delle Alpi 1.JPG | alt2 = Monument romak i lashtë kushtuar Augustit | footer = Majtas: Relieve të gdhendura në anën jugore të {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}} ("Altari i Paqes") në [[Romë]], që paraqesin anëtarë të paidentifikuar të {{ill|Dinastia Julio-Klaudian|en|Julio-Claudian dynasty|lt=familjes perandorake}}, kushtuar [[Pax Romana|Pax Romanës]], dekretuar nga [[Senati Romak]] në vitin 13 p.e.s. dhe përfunduar më 30 janar 9 p.e.s., me Augustin që mori pjesë në ceremoninë e kushtimit{{Sfn|Southern|2014|pp=341–344, Fig. A1.10 on p. 344}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=374}} <br />Djathtas: {{ill|Trofeu i Alpeve|en|Tropaeum Alpium}} (Trofeu i Augustit), një monument fitoreje i ndërtuar nga Augusti në [[La Turbie]], Francë (afër Monakos), për nder të {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps|lt=pushtimit romak të Recisë dhe Alpeve}}{{Sfn|Eck|Takács|2007|pp=128–129}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=340}} }} ==== Ristrukturimi i Romës ==== {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Forumi i Augustit|en|Forum of Augustus}}, {{ill|Tempulli i Augustit Hyjnor|en|Temple of Divus Augustus}}, {{ill|Tempulli i Augustit dhe i Livias|en|Temple of Augustus and Livia}}, {{ill|Harku i Augustit (Susa)|en|Arch of Augustus (Susa)}}, {{ill|Trofeu i Augustit|en|Trophy of Augustus}}, {{ill|Harku triumfal i Orange|en|Triumphal Arch of Orange}}}} Në shtratin e vdekjes, Augusti u mburr se e shndërroi [[Roma|Romën]] nga një qytet me tulla në një qytet prej [[Mermer|mermeri]].{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Southern|2y=2014|2p=331, duke cituar Dio 56.30.3 dhe Suetonius, ''Augustus'' 28.3}} Mermeri mund të gjendej në ndërtesat romake edhe para Augustit, por nuk u përdor gjerësisht si material ndërtimi deri në kohën e sundimit të tij.{{Sfn|Bunson|1994|p=34}}{{Efn|Ky transformim i Romës me ndërtesa të reja mermeri nuk preku lagjet e varfra të Suburës, të cilat vazhdonin po aq të lëkundura dhe të prirura ndaj zjarrit sa gjithmonë.}} Ai la gjurmë në topografinë monumentale të qendrës së qytetit, si dhe në Fushën e Marsit, me {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}} (Altarin e Paqes) dhe orën diellore monumentale {{ill|Solarium Augusti|en|Solarium Augusti}}, gnomoni qendror i së cilës ishte një obelisk i sjellë nga Egjipti.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=122|2a1=Southern|2y=2014|2pp=273, 331, 341–345, Fig. A1.8, Fig. A1.9, Fig. A1.10|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=374}} Skulpturat e [[Relievi (skulpturë)|relievit]] që zbukurojnë Ara Pacis pasqyrojnë vizualisht triumfet e Augustit të përshkruara në ''Res Gestae''. Relievet e saj paraqesin pretorianët, vestalet dhe qytetarët e Romës.{{Sfn|Bunson|1994|p=32}} [[Rendi korintik]], një stil arkitekturor me origjinë nga [[Greqia e Lashtë]], ishte stili dominues arkitekturor në epokën e Augustit.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=9–10}} Suetoni komentoi njëherë se Roma nuk e meritonte statusin e saj si kryeqytet perandorak, por Augusti dhe Agripa u nisën ta çrrënjosnin këtë mendim.{{Sfn|Bunson|1994|p=34}} Ata e shndërruan pamjen e Romës sipas modelit grek,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=403–404}} duke përfshirë elemente të [[Greqia klasike|Greqisë klasike]] dhe të [[Greqia helenistike|Greqisë helenistike]], me shumë monumente athinase si frymëzim të drejtpërdrejtë.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=403–404, 408–409|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=7–9}} [[Skeda:Vienne - Temple d'Auguste et de Livie -1.jpg|thumb|left|Tempulli i Augustit dhe i Livias në Vienne, Francë, fundi i shekullit I&nbsp;p.e.s.|alt=Monument romak që përkujton Augustin dhe bashkëshorten e tij Livia]] Augusti ngriti [[Tempulli i Çezarit|tempullin e Çezarit]], tempullin e Jupiter Tonans dhe atë të Apollonit Palatin, si dhe banjat e Agrippës dhe Forumin e Augustit me {{ill|Tempulli i Marsit Hakmarrës|en|Temple of Mars Ultor|lt=Tempullin e Marsit Hakmarrës}}. Ai inkurajoi ndërtimin e Teatrit të Balbusit dhe ndërtimin e [[Panteoni, Romë|Panteonit]] nga Agripa, dhe financoi projekte të tjera në emër të të tjerëve, shpesh të afërm të tij (p.sh. Portiku i Oktaviasë, Teatri i Marcellusit).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=118–121|2a1=Southern|2y=2014|2pp=289–291, 330, 333–334, 337–339, Fig. A1.5, Fig. A1.6|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=304–305, 402–410}} Madje edhe [[Mauzoleumi i Augustit|varri i tij në Romë]] u ndërtua para vdekjes së tij për të strehuar anëtarë të familjes së tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=156, 159–160|2a1=Southern|2y=2014|2pp=339–341, Fig. A1.7}} Për të festuar fitoren e tij në Betejën e Aktiumit, në vitin 29&nbsp;p.e.s. u ndërtua Harku i Augustit pranë hyrjes së Tempullit të Kastorit dhe Poluksit, i cili u zgjerua në vitin 19&nbsp;p.e.s. për të përfshirë një dizajn me hark të trefishtë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Southern|2y=2014|2pp=334–336, Fig. A1.3|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=305}} Ai përfundoi gjithashtu projekte që [[Jul Çezari]] i kishte lënë të papërfunduara,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=330–334|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=409–410}} si Kuria Julia, Forumi i Çezarit dhe Tempulli i Venus Genetrix.{{Sfn|Southern|2014|pp=330–334, Fig. A1.1}} Ai rindërtoi Bazilikën Emilia deri në vitin 2&nbsp;p.e.s. (e cila më parë ishte djegur në një zjarr në vitin 35&nbsp;p.e.s.).{{Sfn|Southern|2014|p=333, Fig. A1.2}} Augusti ofroi gjithashtu spektakle madhështore në Romë. Amfiteatri i ndërtuar nga Statilius Taurus nga viti 34 deri në 29&nbsp;p.e.s. ishte amfiteatri i parë prej guri i ndërtuar në qytet dhe u hap me lojëra [[Gladiatori|gladiatorësh]] përafërsisht në të njëjtën kohë kur Oktaviani organizoi shfaqje luftarake të drejtpërdrejta dhe vrasjen e parë ndonjëherë të një rinoceronti dhe të një hipopotami për argëtim në Romë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=178–179, 218–219}} Augusti organizoi gjueti luanësh në Cirkun Maksimus, përmbyti përkohësisht Cirkun Flaminius për të therur [[Krokodili i Nilit|krokodilë]] dhe mbajti ndeshje gladiatorësh në Saepta Julia.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=406–407}} Në vitin 2&nbsp;p.e.s. ai organizoi gjithashtu një betejë detare imituese të përpunuar, {{ill|Naumakia|en|Naumachia|lt=naumakinë}} ''Augusti'', duke krijuar një liqen artificial në bregun perëndimor të Tiberit, ujërat e të cilit furnizoheshin nga një ujësjellës i sapo ndërtuar, Aqua Alsietina, që shtrihej mbi njëzet milje. Në një shfaqje vdekjeprurëse, pjesëmarrësit rikrijuan [[Beteja e Salaminës|Betejën e Salaminës]] të vitit 480&nbsp;p.e.s. midis qyteteve-shtete greke të udhëhequra nga Athina dhe [[Perandoria Akamenide|Perandorisë Akamenide]] perse.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=407–408}}{{Efn|Më shumë se dy shekuj më vonë, Dio shkroi se disa nga strukturat e ndërtuara për këtë rast qëndronin ende në këmbë.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=408}} ==== Veprat publike ==== {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Inxhinieria romake|en|Ancient Roman engineering}} · {{ill|Via Julia Augusta|en}} · {{ill|Via Augusta|en}}}} [[Skeda:Pont Flavien, Bouches-du-Rhône, France. Pic 01.jpg|thumb|upright|Mbetjet e urës Pont Flavien përgjatë rrugës Via Julia Augusta në Saint-Chamas, [[Bouches-du-Rhône]], në Francë|alt=Dy harqe romake antike]] Augusti e vuri Agripën në krye të furnizimit me ujë të Romës, higjienës publike, sistemit të kullimit, banjave publike dhe [[Rrugët romake|rrugëve]].{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=330, 345–346|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=179–180, 341, 478}} Agripa kishte mbikëqyrur këto vepra kur shërbeu si edil në 33&nbsp;p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2p=146|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=179–180}} dhe madje financoi ato privatisht më pas.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}} Në 33&nbsp;p.e.s. ai ndërtoi ujësjellësin Aqua Julia, bashkë me cisterna dhe kulla uji të reja.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=180}} Pas vdekjes së Agripës në 12&nbsp;p.e.s., Augusti duhej të gjente një zgjidhje për të mirëmbajtur sistemin e furnizimit me ujë të Romës,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2p=146}} dhe organizoi një sistem në të cilin [[Senati romak|Senati]] caktoi tre nga anëtarët e tij si komisarë përgjegjës për furnizimin me ujë dhe riparimin e ujësjellësve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}} Gjatë triumviratit dhe fillimit të mbretërimit të Augustit, Agripa mbikëqyri ndërtimin e rrugëve të reja për qëllime ushtarake drejt kufirit të Rinit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=341–342, 478}} Augusti krijoi komisionin senatorial të {{Lang|la|curatores viarum}} ('mbikëqyrësit e rrugëve'), i cili bashkëpunoi me zyrtarët vendorë dhe kontraktorët për të organizuar riparime të rregullta të rrugëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=81}} Augusti riparoi të gjitha urat e Romës përveç urës Milvio dhe urës Minuciane, dhe shtroi me kalldrëm [[Rruga Flaminia|Rrugën Flaminia]] midis Romës dhe Ariminumit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=345|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=262}} Në fund të mbretërimit të tij, ai ngarkoi një komision prej pesë senatorësh, {{Lang|la|curatores locorum publicorum iudicandorum}} ('mbikëqyrësit e pronës publike'), me mirëmbajtjen e ndërtesave dhe tempujve publikë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}} ==== Rezidencat ==== {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Shtëpia e Augustit|en|House of Augustus}} · {{ill|Vila e Augustit|en|Villa of Augustus}} · {{ill|Kopshtet e Augustit|en|Gardens of Augustus}}}} {{Hatnote|Shih më tepër: [[Domus]] · {{ill|Vila romake|en|Roman villa}} · [[Kopshtet romake]]}} [[Skeda:House of Augustus, North-east corner of the Lower cubiculum with architectural decoration, Palatine Hill, Rome (20659554676).jpg|thumb|Një cep i ''cubiculum''-it të poshtëm në Shtëpinë e Augustit në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]] në [[Roma|Romë]], me afreske të stilit të dytë pompeian|alt=Një dhomë me afreske të ndryshme]] Rezidenca zyrtare e Augustit ishte {{Lang|la|Domus Augusti}} ('Shtëpia e Augustit') në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]], ndonëse identifikimi i saj nuk është i sigurt.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=336|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=67–68|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=418}} Sipas Suetonit, [[Domus|shtëpia]] ishte disi modeste,{{Sfn|Richardson|1992|pp=117–18, citing Suetonius, ''Augustus'' 72.1}} por nëse bëhej fjalë për shtëpinë Carettoni në perëndim të tempullit Palatin të [[Apoloni|Apolonit]], atëherë rezidenca e Augustit do të kishte qenë shumë më e madhe dhe më luksoze nga sa pranojnë burimet letrare.{{Sfnm|1a1=Wiseman|1y=2022|1pp=15–17|2a1=Bingham|2y=2021|2pp=317–319}} Augusti ia kushtoi këtë tempull Apolonit pranë shtëpisë së tij në 28&nbsp;p.e.s., dhe shpesh shfaqet në monedha duke mbajtur kurorën qytetare me dafina, që lidhen ngushtë me Apolonin.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=67–68}} {{Lang|la|Domus Augusti}} ndodhet gjithashtu pranë {{Lang|la|Casa Romuli}} ('Shtëpia e Romulit'), që mendohet se ka qenë shtëpia e themeluesit legjendar të Romës, Romulit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=67–68, Map 2, Fig. 13|2a1=Southern|2y=2014|2p=336}} Shtëpia e [[Livia Drusilla|Liviës]] ndodhet aty pranë, ndonëse nuk është e qartë nëse bashkëshortja e Augustit jetoi atje para vdekjes së tij.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=418}} Jashtë Romës, Augusti zotëronte tre vila fshatare, të cilat nuk ishin luksoze, por kishin [[Kopshtet romake|kopshte zbukuruese]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=419}} Augusti ndërtoi pallatin Palazzo a Mare në ishullin Capri,{{Sfnm|1a1=Ring|1a2=Salkin|1a3=La Boda|1y=1996|1p=121|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=419, 464, 473}} ku strehoi një koleksion të konsiderueshëm fosilesh dhe mbetje që mund të kenë qenë kocka dinosaurësh.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=419, 464}} Në Villa Giulia në ishullin Ventotene, ku Augusti dërgoi në mërgim të bijën e tij, [[Julia (bija e Augustit)|Julia]], ai ndërtoi një sistem të sofistikuar ngrohjeje qendrore me hipokaust për dy vaska të mëdha dhe një {{Lang|la|caldarium}}, vaskë për zhytje në ujë të nxehtë.{{Sfn|Amici|2015|pp=658–663}} Shtëpia familjare e Augustit ishte një vilë e vendosur në [[Nola]], ku vdiqën ai dhe i ati.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=32, 46, 465, 509|2a1=Southern|2y=2014|2pp=7, 310–311}} Kjo rezidencë ishte me gjasë vila e zbuluar në Somma Vesuviana.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122113814/https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA |archive-date=22 nëntor 2025 |title=Villa where Augustus probably died is unearthed |date=2016-11-16 |work=Associated Press |access-date=2021-04-09 |language=en |url-status=bot: unknown}}</ref> == Analiza kritike == === Pikëpamjet antike dhe bashkëkohore === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Gai Mecenati|en|Gaius Maecenas}}, {{ill|Letërsia e Augustit|en|Augustan literature (ancient Rome)}}, {{ill|Shkolla e Harvardit|en|Harvard School}}}} [[Skeda:Jean-Auguste-Dominique INGRES - Tu Marcellus Eris - Musée des Augustins - RO 124.jpg|thumb|''Virgjili duke lexuar Eneidën para Augustit, Livias dhe Oktavisë'', nga [[Jean Auguste Dominique Ingres|Jean-Auguste-Dominique Ingres]], 1812, Musée des Augustins; thuhet se Oktavia e Re ra të fikët gjatë një leximi publik të ''[[Eneida|Eneidës]]'' në Romë nga [[Virgjili]], duke u tronditur emocionalisht gjatë pasazhit për vdekjen e djalit të saj, Markus Klaudi Marcellus.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=307}}|alt=Një pikturë me vaj që paraqet poetin Virgjil duke i lexuar veprën e tij Augustit dhe familjes së tij, ndërsa motra e Augustit, Oktavia, ka rënë të fikët nga tronditja]] Shkrimtarët ndër shekuj e kanë lavdëruar dhe kritikuar Augustin. Juristi romak bashkëkohës Mark Antist Labeo (Marcus Antistius Labeo), i dhënë pas ditëve të lirisë republikane para Augustit në të cilat kishte lindur, kritikoi hapur regjimin e Augustit. Në ''Analet'' e tij, Taciti shkroi se Augusti e kishte kthyer me dinakëri [[Republika Romake|Romën republikane]] në një gjendje skllavërie dhe se populli i Romës kishte shkëmbyer një pronar skllevërish me një tjetër kur [[Tiberi|Tiberi]] e pasoi në pushtet.{{Sfn|Starr|1952|p=5}} Taciti besonte se perandori [[Nerva]] ({{Reign|96|98}}) arriti me sukses të bashkonte principatin dhe lirinë.{{Sfn|Starr|1952|p=6}} Historiani i shekullit III [[Dion Kasi]] e pranoi Augustin si një sundimtar të butë dhe të moderuar, por, si shumica e historianëve të tjerë pas Augustit, e shihte atë si autokrat.{{Sfn|Starr|1952|p=5}} Poeti i shekullit I [[Lukani]] argumentoi se fitorja e Çezarit ndaj Pompeut dhe vdekja e Katonit të Ri në 46&nbsp;p.e.s. shënuan fundin e lirisë tradicionale në Romë.{{Sfn|Starr|1952|p=6}} Akademikët modernë ende debatojnë për shkallën në të cilën Augusti censuroi kritikat ndaj tij.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=319–320|Goldsworthy|2014|2pp=309–310}} Si triumvir, Oktaviani shkatërroi të gjitha regjistrat publikë që datojnë nga Idet e marsit të 44&nbsp;p.e.s. deri në disfatën e Sekstus Pompeut në 36&nbsp;p.e.s., një veprim politik i përshtatshëm që përputhej me ndjenjën popullore për të pastruar kujtimet e dhimbshme të proskriptimeve.{{Sfn|Southern|2014|pp=96–97}} Poetët e epokës së Augustit ndonjëherë e kritikonin hapur perandorin, si Properci kur nuk e miratoi ekzekutimin e të burgosurve gjatë Luftës së Perusisë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=20}} Disa nga poezitë e [[Virgjili|Virgjilit]] dhe Horacit janë interpretuar si lavdërime për patronin e tyre, Augustin, duke e paraqitur atë si mbrojtës i [[Mos maiorum|drejtësisë morale]] dhe si ruajtës i [[Perandoria Romake|Perandorisë]].{{Sfnm|Kelsall|1976|1p=120|Goldsworthy|2014|2pp=307–312}} Oktaviani ishte patroni i Virgjilit kur ky i fundit shkroi ''Eklogat'' e tij, të cilat shprehin pikëpamjet e pakënaqura të fermerëve të varfëruar dhe pronarëve të tokave gjatë triumviratit.{{Sfn|Southern|2014|pp=146–147}} Nga letrat private duket se Augusti mbajti miqësi të vërteta me Virgjilin dhe Horacin, pa asnjë provë se ndërhyri drejtpërdrejt në shkrimin e poemave të tyre.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=307–312}}{{Efn|Megjithatë, është e mundur që në 19&nbsp;p.e.s. Augusti ta ketë kundërshtuar dëshirën e Virgjilit në shtratin e vdekjes për ta djegur ''[[Eneida|Eneidën]]'', duke bërë që poeti Lucius Varius Rufus ta ruante dhe ta botonte atë në vend të kësaj.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=312}} Megjithatë, rreth vitit 8 e.s., Augusti e dëboi poetin [[Ovidi|Ovidin]] dhe ndaloi veprat e tij letrare.{{Sfnm|Southern|2014|1p=305|Goldsworthy|2014|2pp=396–397, 444}}{{Sfn|Southern|2014|p=305}}{{Efn|Ovidi sugjeroi se kjo ishte bërë si hakmarrje për shkrimin e një poeme dhe për një gabim, ndoshta sepse ishte dëshmitar i një skandali seksual që përfshinte ose vajzën e Augustit, Julia e Madhe, ose mbesën e tij, Julia e Re.}}{{Sfnm|Southern|2014|1pp=305–306|Goldsworthy|2014|2pp=444–445}} Taciti pohoi se disiplina e [[Historiografia|historiografisë]] rënoi nën Augustin, sepse historianët i bënin lajka perandorit, dhe jo për shkak të shtypjes aktive.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=411}} [[Tit Livi]] shkroi veprën e tij me shumë ndikim dhe gjithëpërfshirëse ''Historia e Romës'' gjatë sundimit të Augustit. Megjithëse përkrahte shumë nga pikëpamjet e Augustit, Livi shkroi në mënyrë të pavarur dhe Taciti më vonë pohoi se Augusti madje e kritikoi lehtë Livin për lartësimin e karrierës së Pompeut.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=411–413}} Augusti mund të ketë bërë në heshtje që mbesa e tij Antonia Minor të ushtronte presion mbi të birin, [[Klaudi|Klaudin]], që të hiqte dorë nga shkrimi i një historie mbi luftërat civile romake.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=411, 413}} === Mesjeta dhe Rilindja === Augusti u bë një figurë e nderuar në [[Bota e krishterë|botën e krishterë]] gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]], sepse etërit e kishës, [[Orosius]], [[Brozi|Ambrozi]] dhe [[Beda i Nderuari|Beda]], e përshkruanin atë si një paqebërës të paracaktuar nga Zoti, i cili krijoi një mbretëri të qëndrueshme për ardhjen e Krishtit.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=22, 28–29}} Antologjia hagiografike ''Legjenda e Artë'' ({{Rreth|1250}}) përhapi legjendën e Sibilës Tiburtine, në të cilën pretendohet se Augusti pati një vizion të [[Jezusi|Jezusit]] dhe të nënës së tij, [[Maria|Marisë]].{{Sfnm|Arlington|2000|1p=35|2a1=Murray|2a2=Murray|2y=2014|2p=41|3a1=Cavalieri|3a2=Assenmaker|3a3=Cavagna|3a4=Engels|3y=2022|3pp=4, 18–19, 23}} [[Françesko Petrarka]] e shihte Augustin si një sundimtar të drejtë, një ide e pranuar gjerësisht në letërsinë humaniste të Rilindjes deri në shekullin XVI, kur pikëpamjet më negative gjetën pranim.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=23–25, 28–29}}{{Efn|Autorët [[Republika e Firences|florentinë]] filluan të zhvillonin pikëpamje negative për Augustin gjatë Rilindjes italiane, ndërsa botimi i vitit 1515 i ''Analeve'' të Tacitit nga Filippo Beroaldo i dha forcë pikëpamjeve se Augusti ishte një shkatërrues hipokrit dhe llogaritës i Republikës.}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|p=25}} === Perspektivat moderne === [[Skeda:Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|thumb|upright|Busti ''Chiaramonti Caesar'', një portret postum i [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] në mermer, 44–30 p.e.s., Museo Pio-Clementino, Muzetë e Vatikanit|alt=Bust romak i Jul Çezarit]] Pikëpamjet mbi Augustin ndryshuan gjatë periudhës moderne të hershme. Shkrimtari anglo-irlandez {{ill|Jonathan Swift|en}} e kritikoi Augustin për vendosjen e tiranisë mbi Romën, duke i krahasuar virtytet e Republikës Romake të mëparshme me ato të [[Monarkia kushtetuese|monarkisë kushtetuese]] të [[Kushtetuta e Mbretërisë së Bashkuar|Mbretërisë së Bashkuar]].{{Sfn|Kelsall|1976|p=118}} Filozofi politik francez [[Monteskjë|Monteskjeu]] vuri në dukje se Augusti ishte frikacak në betejë,{{Sfn|Kelsall|1976|p=119}} dhe dramaturgu anglez [[William Shakespeare]] e portretizoi "Cezarin" në këtë mënyrë në dramën e tij të vitit 1607 ''Antoni dhe Kleopatra''.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2}} Studiuesi skocez Thomas Blackwell e konsideroi Augustin një uzurpator gjakatar dhe tiran,{{Sfn|Kelsall|1976|p=119}} pikëpamje që ndaheshin edhe nga Monteskjeu dhe [[Voltaire|Volteri]].{{Sfn|Brizzi|2022|pp=39–40}} Gjatë shekullit të 19-të Augusti u konsiderua gjerësisht si një reformator që solli paqe dhe prosperitet pas kaosit të shkaktuar nga një Republikë e dështuar,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=8}} edhe pse Napoleoni Bonaparte e imitonte Jul Çezarin si model dhe ishte paksa përçmues ndaj Augustit.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|p=19}} Qëndrimet ndaj Augustit ndryshuan sërish gjatë shekullit të 20-të,{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1p=8|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=19–20, 28}} pasi studimet gjatë {{ill|March on Rome|en|March on Rome|lt=trazirave}} të [[Italia fashiste|fashizmit]] në vitet 1930 dhe 1940 mbanin përgjithësisht pikëpamje negative për marrjen e pushtetit nga Augusti.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=319|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9}} Në vitet 1937–1938, [[Benito Musolini|Benito Musolini]] organizoi në Romë një "ekspozitë augustiane" për të kremtuar dymijëvjetorin e lindjes së Augustit, ngjarje që ndikoi në {{ill|Arkitektura fashiste|en|Fascist architecture|lt=prirjet arkitekturore}} të [[Italia fashiste|Italisë fashiste]].{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=3, 5, 11–13}} Musolini gjithashtu e quajti veten {{lang|it|Il Duce}} sipas {{lang|la|[[Dux|dux]]}}-it të Augustit.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=8–9|2a1=Brizzi|2y=2022|2pp=37–38}} Ronald Syme shprehu shqetësim për përkrahjen që Musolini i bënte Augustit.{{Sfn|Brizzi|2022|pp=37–38}} Ai nisi një debat duke botuar, në fillim të Luftës së Dytë Botërore, veprën atëherë të diskutueshme ''{{ill|The Roman Revolution|en}}'' (1939), duke pranuar klimën politike që ndikoi në kërkimin e tij.{{Sfnm|1a1=Santangelo|1a2=Vitello|1y=2025|1pp=34–35, 41–42, 45–46|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9|3a1=Brizzi|3y=2022|3pp=37–38}} Ai hodhi poshtë përvetësimet fashiste të [[Roma e Lashtë|Romës së Lashtë]], ndërsa shqyrtonte terminologjinë mashtruese politike të përdorur nga regjimet totalitare.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=34–35, 41–42, 44}} Më pas, kohët më të qeta çuan në një vëmendje më të madhe ndaj artit dhe letërsisë të prodhuar në epokën augustiane.{{Sfn|Southern|2014|p=319}} Në vitin 2014, historiani Adrian Goldsworthy theksoi se, në terma modernë, Augusti ishte në thelb një diktator ushtarak,{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=479–481}} por argumentoi se Augusti nuk ishte më i pamëshirshëm se "krerët e tjerë të luftës" dhe se krahasimi i tij me Musolinin ose me diktatorë të tjerë modernë është anakronik dhe i pasaktë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=8–9}} ''The Roman Revolution'' nuk u përhap gjerësisht në Evropën kontinentale deri në vitin 1952,{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=45–46}} por kjo vepër dhe shkrime të tjera të Syme lanë një ndikim të madh në studimet në botën anglishtfolëse dhe në pikëpamjet e tyre mbi Augustin në veçanti.{{Sfnm|1a1=Santangelo|1a2=Vitello|1y=2025|1pp=33–35, 45–46|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9}} Syme e shihte Oktavianin si një "të ri të sëmurë dhe ogurzi" dhe fraksionin e tij politik si një entitet të ngjashëm me një sindikatë moderne krimi.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=38–39, 44, 51}} Syme kritikoi disa akademikë për faktin se ia vishnin Oktavianit arritjet politike të Jul Çezarit, për pranimin e tyre të gatshëm të propagandës augustiane mbi Mark Antonin dhe për pikëpamjen e Augustit si një organizator dhe paqebërës pa të meta.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=38–44}} Goldsworthy pajtohet kryesisht me analizën e Syme-it, por argumenton se ky i fundit ishte shumë i favorshëm ndaj Antonit dhe tepër i ashpër në kritikimin e përkrahësve të Augustit, "sidomos të shumicës që vinin nga jashtë aristokracisë së vendosur".{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=8–9}} Studiuesit modernë debatojnë nëse Augusti u përpoq të distancohej nga Cezari diktator kur përqafoi Cezarin e hyjnizuar.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=10–11, 409–411, saying there is no explicit evidence for it on pp. 10–11|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=13, 17–18, in the context of Augustus being overshadowed by Julius Caesar in popularity and the public's memory about Ancient Rome since the Late Middle Ages}} Oktavian-Augusti vendosi gjithnjë e më shumë theks mbi rolin e vet si {{lang|la|princeps}} me kalimin e kohës.{{Sfn|Southern|2014|pp=103–104}} [[Skeda:Augusto capite velato 04 - Museo archeologico nazionale delle Marche.jpg|thumb|upright=0.8|Koka e mbuluar me vel e Augustit, shekulli i parë p.e.s., Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes|alt=Bust romak i Augustit]] Historianët modernë kanë theksuar gjithashtu efektet e shumta pozitive të sundimit të Augustit, jetëgjatësia e të cilit shihet si një faktor kryesor në shndërrimin e Romës në një monarki ''de facto''.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} Eck dhe Takács theksojnë se Augusti ishte përgjegjës për krijimin e një ushtrie të përhershme profesionale, për parimin dinastik të trashëgimisë perandorake, për zbukurimin e kryeqytetit me shpenzimet e perandorit dhe për një paqe e prosperitet relative për më shumë se dy shekuj.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} Historiani Walter Eder pohon se Augusti promovoi virtytet republikane romake dhe iu përgjigj shqetësimeve të popullit të thjeshtë me anë të bujarisë dhe të kufizimit të luksit të tepruar. Në vitin 29 p.e.s., Augusti i dha 400 sestercë (të barabartë me një të dhjetën e një funte romake ari) secilit prej 250.000 qytetarëve, 1.000 sestercë secilit prej 120.000 veteranëve në koloni dhe shpenzoi 700 milionë sestercë për blerjen e tokave ku do të vendoseshin ushtarët e tij.{{Sfn|Eder|2005|p=23}} Ai restauroi gjithashtu 82 tempuj të ndryshëm për të shfaqur kujdesin e tij ndaj panteonit romak të hyjnive.{{Sfn|Eder|2005|p=23}} Në vitin 28 p.e.s., ai shkriu 80 statuja argjendi që e përkujtonin, në një përpjekje për t'u dukur kursimtar dhe i përulur.{{Sfn|Eder|2005|p=23}} == Paraqitjet kulturore == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}} === Pamja fizike dhe imazhet zyrtare === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}, {{ill|Arti i epokës së Augustit dhe i dinastisë Julio-Klaudiane|en|Augustan and Julio-Claudian art}}, {{ill|Portretistika romake|en|Roman portraiture}}, {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Monedhat e Augustit|en|Coins of Augustus}}}} {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = SFEC BritMus Roman Modification1.jpg | alt1 = Kokë prej bronzi romake e Augustit | image2 = Ritratto di augusto con testa in faience, 1-50 dc ca., con busto in oro di antonio gentili da faenza, 1580 (museo argenti).jpg | alt2 = Kokë prej qeramike me xham (fajance) romake e Augustit | footer = Majtas: {{ill|Koka e Meroes|en|Meroë Head}}, koka prej bronzi e Augustit, e nxjerrë nga një tempull nubian në Meroe, në {{ill|Kingdom of Kush|en|Kingdom of Kush}} ([[Sudani]] i sotëm) dhe e marrë si trofe lufte gjatë pushtimit të {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt|lt=Egjiptit romak}} nga mbretëresha {{ill|Amanirenas|en|Amanirenas}}; e datuar 27–25&nbsp;p.e.s.{{Sfn|Welsby|1996|p=68}}{{Sfn|Southern|2014|p=184, Fig. 5.7}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=300}}{{Paragraph break}}Djathtas: Kokë fajance e Augustit, fillimi i shekullit I&nbsp;e.s., Muzeu degli Argenti, Firence }} ''[[Dymbëdhjetë cezarët (Sueton)|Dymbëdhjetë cezarët]]'' e Suetonit përfshin një biografi të Augustit dhe hollësi për pamjen e tij.{{Efn|1={{Harvnb|Suetonius, ''Augustus''|loc=79}}, e përshkruan Augustin si "jashtëzakonisht i pashëm dhe jashtë mase i hijshëm në të gjitha periudhat e jetës së tij, ndonëse nuk interesohej aspak për stolisjen personale. Ai ishte aq larg nga kujdesi i tepruar për rregullimin e flokëve, saqë mbante disa berberë duke punuar me nxitim në të njëjtën kohë, ndërsa mjekrën herë e kishte të prerë e herë të rruar, ndërkohë që në të njëjtën kohë lexonte ose shkruante diçka&nbsp;... Kishte sy të kthjellët e të ndritshëm&nbsp;... Dhëmbët i kishte të rrallë, të vegjël dhe të parregullt; flokët i kishte pakëz kaçurrelë dhe me prirje nga e artë; vetullat i takoheshin njëra-tjetrës. Veshët i kishte të mesëm, dhe hunda i dilte pak në majë e pastaj përkulet fare lehtë nga brenda. Ngjyra e lëkurës së tij ishte mes së errëtës dhe së çelëtës. Ishte i shkurtër në shtat, ndonëse Julius Marathus, i liruar i tij dhe mbajtësi i shënimeve të tij, thotë se ishte pesë këmbë e nëntë inç [në njësi moderne, pak më pak se {{Cvt|1.7|m|ftin|disp=or}}], por kjo fshihej nga proporcioni i mirë dhe simetria e figurës së tij, dhe vërehej vetëm kur krahasohej me ndonjë person më të gjatë që qëndronte pranë tij".}} Sipas Goldsworthy-t, përshkrimet e ngjyrës së flokëve në burimet e lashta romake janë shpesh të paqarta, dhe komenti i Suetonit se flokët kaçurrelë të Augustit kishin prirje nga e arta ({{Lang|la|subflavum}}) mund të nënkuptojë ose "pak bjonde" ose "kafe dhe jo të zezë".{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=68}} Analiza shkencore e gjurmëve të bojës të gjetura në statujat e tij zyrtare tregon se ai me shumë gjasë kishte flokë kafe të çelët natyralë.{{Sfn|Panzanelli|2008|pp=116–117}} Augusti ishte me gjasë rreth {{Convert|5|ft|9|in}} i gjatë dhe mund të ketë veshur tabanë të trashë për t'u dukur më i gjatë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=68}} Ndër portretet më të njohura të Augustit janë {{ill|Statuja e Prima Portës|en|Prima Porta Statue}},{{Sfn|Galinsky|2012|pp=75–76}}{{Sfn|Southern|2014|pp=212–213, Fig. 212, Fig. 213}} relievi i tij i gdhendur në {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}},{{Sfn|Carter|1983|pp=29–30}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=94–95, 139}}{{Sfn|Southern|2014|p=341}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=357–359}} dhe ''Augusti i Via Labikanës'' i gdhendur.{{Sfn|Carter|1983|p=25}} Ndër portretet e spikatura në gurë të gdhendur (kameo) përfshihen {{ill|Kameoja Blacas|en|Blacas Cameo}} dhe ''{{Lang|la|Gemma Augustea}}''.{{Sfn|Southern|2014|pp=320–321}}{{Sfn|Carter|1983|p=24}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=132–133}} Imazhet zyrtare kontrolloheshin rreptësisht dhe ishin të idealizuara, duke u mbështetur në një traditë të portretistikës helenistike. Nga {{Rreth|29 p.e.s.}}, portretet e tij u përhapën në të gjithë botën romake,{{Sfn|Walker|Burnett|1981|pp=1, 18, 25}} dhe ato theksonin një pamje të rinisë deri në vdekjen e tij.{{Sfn|Southern|2014|p=322}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=256}}{{Sfn|Smith|1997|p=186}} [[Jul Çezari]] prezantoi për herë të parë portrete të personalizuara të individëve të gjallë në monedhat romake në vitet 40&nbsp;p.e.s., dhe imazhi i Augustit në monedha është ndoshta një nga mënyrat me të cilat ai imitoi Çezarin.{{Sfn|Southern|2014|pp=177–178}} Ka shumë gjasa që Augusti vetë të ketë diktuar se si dukej ky portret.{{Sfn|Southern|2014|p=322, duke vënë në dukje një farë pasigurie, por gjasehëmërinë e këtij rasti}}{{Sfn|Claes|2022|pp=80–81, duke përdorur një gjuhë shumë më të sigurt sesa Southern 2014, dhe se si mund të nxirret fuqishëm nga imazhet dhe teksti në monedha fakti që perandorë të ndryshëm kontrollonin mesazhin në monedhë}} Emri dhe imazhi i Augustit u bënë të përgjithshëm në monedhat e Perandorisë. Goldsworthy vëren se "Çezari" në monedhat e argjendta, për të cilin bëri fjalë Jezusi në [[Besëlidhja e Re|Besëlidhjen e Re]], ishte me shumë gjasë Augusti dhe jo [[Tiberi|Tiberi]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=287–288}} Perandorët e mëvonshëm prenë monedha që paraqisnin si ata vetë ashtu edhe sundimtarë të mëparshëm, përfshirë Augustin.{{Sfn|Claes|2022|pp=80–87, 90–99, duke dokumentuar epokat dhe mbretërimet e ndryshme në të cilat Augusti u paraqit në monedha, si dhe periudhat kur imazhi i tij ra ose u zhduk nga monedhat perandorake romake}} === Vepra të artit pamor të periudhës pas klasike === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}} [[File:Le Siècle d'Auguste - naissance de N.S. Jésus-Christ par Gérôme.jpg|thumb|''Epoka e Augustit, lindja e Krishtit'', {{Rreth|1852–1854}}, nga [[Jean-Léon Gérome]], Muzeu i Pikardisë|alt=Një pikturë që paraqet një turmë njerëzish duke shikuar një statujë të Augustit që mban një skeptër. Pas statujës ndodhet një tempull romak, ndërsa në pjesën e poshtme paraqitet Krishti i porsalindur bashkë me familjen e tij.]] Augusti është paraqitur edhe në vepra të ndryshme arti pas lashtësisë klasike. Për shembull, ai shfaqet në {{ill|Harta e Herefordit|en|Hereford Mappa Mundi|lt=Hartën e Herefordit}}, e datuar {{Rreth|1300}}, duke veshur një {{ill|Tiara papale|en|Papal tiara|lt=tiarë papale}} ndërsa urdhëron gjeografët të përgatisin një vështrim të botës.{{Sfn|Dilke|1987|pp=205–207, Fig. 12.4}}{{Sfn|Arlington|2000|pp=35–36}} Më 1765, [[Luigji XV]] i porositi piktorit francez Charles-André van Loo të krijonte një pikturë që paraqet Augustin duke mbyllur portat e Tempullit të Janusit në Forum, një shenjë se Roma ishte në paqe. Luigji XV nuk e pëlqeu pikturën dhe e hoqi atë nga shtëpia e tij e gjuetisë, por historikja Mary Beard pohon se piktura e van Loo-s shërbeu si "një sfond i përshtatshëm" gjatë nënshkrimit të {{ill|Traktati i Amiensit|en|Treaty of Amiens|lt=Traktatit të Amiensit}} më 1802, gjatë [[Luftërat Napoleonike|Luftërave Napoleonike]].{{Sfn|Beard|2021|pp=216–217, Fig. 6.17}} [[Napoleoni III]] i porositi piktorit francez [[Jean-Léon Gérome]] të krijonte pikturën me titull ''Epoka e Augustit, lindja e Krishtit'' ({{Rreth|1852–1854}}), e cila ndërthur elemente klasike dhe [[Arti gotik|gotike]] dhe paraqet Augustin mbi një podium perandorak sipër një skene të lindjes së Krishtit, duke vënë përballë lindjen e Jezusit me paqen që solli mbretërimi i Augustit. Ajo u ekspozua në Paris në Ekspozitën Universale të vitit 1855.{{Sfn|Beard|2021|pp=215–216, Fig. 6.16}} === Teatri, filmi, serialet televizive dhe romanet === {{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}} Augusti nuk njihet aq gjerësisht sa xhaxhai i tij i madh, [[Jul Çezari]], dhe shpesh vihet mënjanë si personazh dytësor ose zuzar i zymtë në drama teatrale, filma, seriale televizive, komike dhe romane.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=2–3, përmend në mënyrë specifike dramat, filmat, serialet televizive dhe romanet, si dhe krahasimin me Jul Çezarin|2a1=Brizzi|2y=2022|2pp=35–36, përmend në mënyrë specifike televizionin, filmin dhe komiket, ndërsa fq. 38–39 përmendin filmat dhe komiket, si dhe popullaritetin më të madh të Jul Çezarit, ndërsa fq. 40 vazhdon këtë krahasim me Çezarin}} Goldsworthy ia atribuon këtë faktit që {{ill|William Shakespeare|en|William Shakespeare|lt=Shekspiri}} nuk shkroi kurrë një dramë të përqendruar rreth tij.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=2–3}} Drama e Shekspirit ''{{ill|Jul Çezari (dramë)|en|Julius Caesar (play)|lt=Jul Çezari}}'' e vitit 1599 paraqet personazhin e Oktavianit, ndërsa në dramën e vitit 1607 ''{{ill|Antoni dhe Kleopatra|en|Antony and Cleopatra}}'' ai luan rolin e një kundërshtari të dobët, frikacak dhe manipulues ndaj Antonit nën emrin Cezar.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2}} Ky këndvështrim ndoshta bazohet në {{ill|Jetët paralele|en|Parallel Lives|lt=burime parësore antike}} që pasqyrojnë luftën propagandistike të zhvilluar mes [[Mark Antoni|Antonit]] dhe Oktavianit, e cila manifestohet në interpretimin e ftohtë të aktorit Roddy McDowall si Oktavian në filmin e vitit 1963 ''Kleopatra''.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=2–3}} Romani i Robert Graves i vitit 1934 ''{{ill|Unë, Klaudi|en|I, Claudius}}'' dhe {{ill|Unë, Klaudi (serial televiziv)|en|I, Claudius (TV series)|lt=seriali televiziv i mëpasshëm i vitit 1976}} e paraqesin Augustin e moshuar në një dritë shumë më simpatike, ndërsa ai manipulohet nga gruaja e tij vrasëse [[Livia Drusilla|Livia]], megjithëse luan vetëm një personazh dytësor.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=3}} == Shiko edhe == {{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Përvijimi i Augustit|en|Outline of Augustus}}}} {{Div col|colwidth=20em}} * {{ill|Arti augushtian dhe julio-klaudian|en|Augustan and Julio-Claudian art}} * {{ill|Letërsia augushtiane (Roma e lashtë)|en|Augustan literature (ancient Rome)}} * {{ill|Gai Mecenati|en|Gaius Maecenas}} * {{ill|Pema familjare e dinastisë Julio-Klaudiane|en|Julio-Claudian family tree}} * {{ill|Julius Licinus|en|Julius Licinus}} * {{ill|Sebastos|en|Sebastos}} * {{ill|Tempulli i Augustit Hyjnor|en|Temple of Divus Augustus|lt=Tempulli i Augustit}} {{Div col end}} {{Clear}} == Shënime == {{Listë shënimesh}} == Referime == {{Reflist|30em}} == Burimet == {{CS1 config|mode=cs1}}{{Bots|deny=Citation bot}} === Burimet antike === {{Refbegin|30em}} * {{Cite book |author=Apiani |title=Bella civilia |ref={{Harvid|Appian, ''Bella Civilia''}} }} ** {{Cite book |last=McGing |first=B. C. |title=Appian: Roman History |volume=IV–VI |date=2020 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-99647-2 |series=Loeb Classical Library |language=en |ref=none }} ** White, Horace (1913–14). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/home.html LacusCurtius] (në anglisht). * {{Cite book |author=Augusti |title=Res Gestae Divi Augusti |language=la |ref={{Harvid|Augustus, ''RGDA''}} }} ** {{Cite book |last=Cooley |first=Alison E. |title=Res Gestae Divi Augusti: Text, Translation, and Commentary |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84152-8 |language=en |ref=none }} ** Shipley, Frederick W. (1924). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Augustus/Res_Gestae/home.html LacusCurtius] (në anglisht). * {{Cite book |author=Ciceroni |title=Epistulae ad Atticum |language=la |ref={{Harvid|Cicero, ''Ad Atticum''}} }} ** Shackleton-Bailey, D.&nbsp;R. (1999). [https://www.loebclassics.com/view/LCL007/1999/volume.xml Loeb Classical Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251214135316/https://www.loebclassics.com/view/LCL007/1999/volume.xml |date=2025-12-14 }}. 4 vëllime (në anglisht). * {{Cite book |author=Dion Kasi |title=Historia Romana }} ** Cary, Earnest (1914–27). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html LacusCurtius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210404013041/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html |date=2021-04-04 }} (në anglisht). * {{Cite book |author=Flori |title=Epitomae |language=la }} * {{Cite book |author=Tit Livi |title=Periochae |language=la |ref={{Harvid|Livy, ''Periochae''}} }} ** Lendering, Jona (2003). [https://www.livius.org/articles/person/livy/livy-the-periochae/ Livius.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327020034/https://www.livius.org/articles/person/livy/livy-the-periochae/ |date=2022-03-27 }} (në anglisht). ** Schlesinger, Alfred&nbsp;C. (1959). [https://www.loebclassics.com/view/LCL404/1959/volume.xml Loeb Classical Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251213081614/https://www.loebclassics.com/view/LCL404/1959/volume.xml |date=2025-12-13 }} (në anglisht). * {{Cite book |author=Nikola i Damaskut |title=Jeta e Augustit }} ** {{Cite book |last=Toher |first=Mark |title=Nicolaus of Damascus: the life of Augustus and the autobiography texts, translations and historical commentary |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-07561-0 |language=en |ref=none }} ** Hall, Clayton M. (1923). Northampton – përmes [http://www.csun.edu/~hcfll004/nicolaus.html CSUN.edu]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714144802/http://www.csun.edu/~hcfll004/nicolaus.html |date=2007-07-14 }} (në anglisht). * {{Cite book |author=Suetoni |title=Augustus |language=la |ref={{SfnRef|Suetonius, ''Augustus''}} }} ** {{Cite book |last=Wardle |first=D. |title=Life of Augustus: Vita divi Augusti |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-968645-2 |language=en |ref=none }} ** Rolfe, J. C. (1913–14). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/home.html LacusCurtius] (në anglisht). * {{Cite book |author=Taciti |title=Annales |language=la }} ** {{Cite book |last=Woodman |first=A.&nbsp;J. |title=The Annals |date=2004 |publisher=Hackett |isbn=978-0-87220-559-8 |location=Indianapolis |language=en |ref=none }} ** Jackson, J. (1931–37). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Tacitus/home.html LacusCurtius] (në anglisht). * {{Cite book |author=Velej Paterkuli |title=Historia Romana |language=la |ref=none }} ** {{Cite book |last=Woodman |first=A.&nbsp;J. |title=Velleius Paterculus |year=2025 |series=Loeb Classical Library |publisher=Harvard University Press |url=https://www.loebclassics.com/view/LCL152/2025/volume.xml |language=en |ref=none |archive-date=2025-12-11 |access-date=2025-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211071212/https://www.loebclassics.com/view/LCL152/2025/volume.xml |url-status=live }} ** Shipley, Frederick W. (1924). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html LacusCurtius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240222044523/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html |date=2024-02-22 }} (në anglisht). {{Refend}} === Burime moderne === {{Refbegin|30em}} * {{Cite journal |last=Amici |first=Carla Maria |date=2015 |title=Unusual Examples of Sophisticated Iron Technology in the Heating Systems of Roman Imperial Baths |url=https://www.academia.edu/115918024/Unusual_Examples_of_Sophisticated_Iron_Technology_in_the_Heating_Systems_of_Roman_Imperial_Baths |journal=European Journal of Archaeology |volume=18 |issue=4 |pages=658–678 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1179/1461957115Y.0000000002 |archive-date=2 January 2026 |access-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102044315/https://www.academia.edu/115918024/Unusual_Examples_of_Sophisticated_Iron_Technology_in_the_Heating_Systems_of_Roman_Imperial_Baths |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Ando |first=Clifford |title=Imperial Ideology and Provincial Loyalty in the Roman Empire |date=2000 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles and London |isbn=978-0-520-28016-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Arlington |first=Gabriel |title=The Hereford Mappa Mundi: a Medieval View of the World |orig-date=1996 |date=2000 |edition=reprint |publisher=Gracewing |location=Leominster |isbn=0-85244-355-2 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Hereford_Mappa_Mundi/hujchbojWVUC?hl=en&gbpv=0 |archive-date=13 January 2026 |access-date=6 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113000040/https://www.google.com/books/edition/The_Hereford_Mappa_Mundi/hujchbojWVUC?hl=en&gbpv=0 |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Beard |first=Mary |url=https://www.google.com/books/edition/Twelve_Caesars/FYgpEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |title=Twelve Caesars: Images of Power from the Ancient World to the Modern |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-22236-3 |location=Princeton, New Jersey |archive-date=1 January 2026 |access-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101085532/https://www.google.com/books/edition/Twelve_Caesars/FYgpEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |url-status=live |language=en}} * {{Cite journal |last=Bingham |first=Sandra |date=2021 |title=''The House of Augustus: A Historical Detective Story'' by T P Wiseman (review) |url=https://muse.jhu.edu/article/841687 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |volume=62 |issue=2 |pages=317–319 |issn=1913-5416 |archive-date=13 December 2025 |access-date=2 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213182427/https://muse.jhu.edu/article/841687 |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Bivar |first=A. D. H. |title=The Cambridge History of Iran |date=1983 |volume=3 |issue=1 |pages=21–99 |editor-last=Yarshater |editor-first=Ehsan |chapter=The Political History of Iran Under the Arsacids |location=London, New York, New Rochelle, Melbourne, and Sydney |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20092-9 |language=en}} * {{Cite book |last1=Blackburn |first1=Bonnie |title=The Oxford Companion to the Year |date=2003 |edition=Reprinted with corrections |publisher=Oxford University Press |last2=Holford-Strevens |first2=Leofranc |orig-date=1999 |isbn=978-0-19-214231-3 |location=Oxford and New York |language=en}} * {{Cite journal |last=Bourne |first=Ella |date=1918 |title=Augustus as a Letter-Writer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=49 |pages=53–66 |jstor=282994 |doi=10.2307/282994 |language=en}} * {{Cite book |last=Bowersock |first=G. W. |title=Roman Arabia |date=1983 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-77755-7 |location=Cambridge |language=en}} * {{Cite book |last=Bowersock |first=G. W. |title=Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and his Principate |date=1990 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-08447-6 |editor-first1=Kurt A. |editor-last1=Raaflaub |editor-first2=Mark |editor-last2=Toher |location=Berkeley |pages=380–394 |chapter=The Pontificate of Augustus |language=en}} * {{Cite book |last=Bringmann |first=Klaus |title=A History of the Roman Republic |year=2007 |orig-date=2002 |location=Cambridge |publisher=Polity |isbn=978-0-7456-3371-8 |translator-first=W. J. |translator-last=Smyth |url=http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701 |archive-date=12 June 2018 |access-date=24 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140850/http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701 |url-status=live |language=en}} * {{Cite web |website=British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/blog/whats-name-months-year |access-date=6 October 2025 |title=What's in a name? Months of the year |date=29 December 2017 |last=British Museum |archive-date=11 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111211529/https://www.britishmuseum.org/blog/whats-name-months-year |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Brizzi |first=Giovanni |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=35–50 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=D'un anniversaire à l'autre: Auguste et la notion de pax entre Fascisme et époque moderne |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=fr}} * {{Cite book |last=Brockkötter |first=Philipp |title=Die imitatio Augusti in der frühen Kaiserzeit (Imitatio Augusti në periudhën e hershme perandorake) |publisher=Verlag Antike |location=Göttingen |year=2025 |isbn=978-3-911065-15-3 |language=de}} * {{cite book |last=Broughton |first=Thomas Robert Shannon |year=1952 |title=The magistrates of the Roman republic |location=New York |publisher=American Philological Association |volume=2 |language=en}} * {{Cite book |last=Brosius |first=Maria |title=The Persians: An Introduction |date=2006 |location=London & New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-32089-4 |language=en}} * {{Cite book |last=Bunson |first=Matthew |title=Encyclopedia of the Roman Empire |date=1994 |location=New York |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-3182-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Burgess |first=Richard W. |url=https://www.steiner-verlag.de/en/Roman-Imperial-Chronology-and-Early-Fourth-Century-Historiography/9783515107327 |title=Roman Imperial Chronology and Early-Fourth-Century Historiography |date=2014 |publisher=Steiner |isbn=978-3-515-10732-7 |series=Historia Einzelschriften |location=Stuttgart |ref=none |archive-date=14 June 2024 |access-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614223454/https://www.steiner-verlag.de/en/Roman-Imperial-Chronology-and-Early-Fourth-Century-Historiography/9783515107327 |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Burstein |first=Stanley M. |title=The Reign of Cleopatra |location=Westport, Connecticut |publisher=Greenwood Press |year=2004 |url=https://archive.org/stream/ReignOfCleopatra/Reign%20of%20cleopatra_djvu.txt |isbn=978-0-313-32527-4 |language=en}} * {{cite encyclopedia |last=Burton |first=Graham |title=tributum |date=2012 |encyclopedia=Oxford Classical Dictionary |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.6557 |language=en}} * {{Cite journal |last=Carter |first=John M. |date=1983 |title=Augustus down the centuries |journal=History Today |volume=33 |number=3 |pages=24–30 |issn=0018-2753 |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f6h&AN=4870042&site=eds-live&scope=site |access-date=5 December 2025 |language=en}} * {{Cite book |last1=Cavalieri |first1=Marco |last2=Assenmaker |first2=Pierre |last3=Cavagna |first3=Mattia |last4=Engels |first4=David |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=3–32 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=Augustus through the Ages: Introduction |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=en}} * {{Cite book |last1=Chisholm |first1=Kitty |title=Rome: The Augustan Age; A Source Book |date=1981 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press, in association with the Open University Press |isbn=978-0-19-872108-6 |last2=Ferguson |first2=John |url=https://archive.org/details/romeaugustanages0000unse |language=en}} * {{Cite book |last=Claes |first=Liesbeth |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=79–106 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=Augustan Images of Legitimacy: The Numismatic Memory of Augustus (AD 14-268) |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=en}} * {{Cite book |author-last1=Cotton |author-first1=Hannah M. |author-last2=Yakobson |author-first2=Alexander |title=Philosophy and Power in the Graeco-Roman World: Essays in Honour of Miriam Griffin |date=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-829990-7 |editor-first1=Gillian |editor-last1=Clar |editor-first2=Tessa |editor-last2=Rajak |location=Oxford |pages=193–210 |chapter=Arcanum Imperii: the Powers of Augustus |url=https://www.google.com/books/edition/Philosophy_and_Power_in_the_Graeco_Roman/Rb8-HYSPg_gC?hl=en&gbpv=0 |language=en}} * {{Cite book |last=Davies |first=Mark |title=Aspects of Roman History 82 BC–AD 14 |date=2010 |isbn=978-0-203-85665-9 |doi=10.4324/978020385665 |location=London and New York |publisher=Routledge |language=en}} * {{Cite book |last=Dilke |first=O. A. W. |title=The History of Cartography: Cartography in Prehistoric, Ancient, and Medieval Europe and the Mediterranean |volume=1 |chapter=Maps in the Service of the State: Roman Cartography to the End of the Augustan Era |date=1987 |editor-last1=Harley |editor-first1=J. B. |editor-last2=Woodward |editor-first2=David |isbn=0-226-31633-5 |location=Chicago |publisher=Chicago University Press |url=https://press.uchicago.edu/books/hoc/HOC_V1/HOC_VOLUME1_chapter12.pdf |archive-date=6 February 2026 |access-date=6 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206203818/https://press.uchicago.edu/books/hoc/HOC_V1/HOC_VOLUME1_chapter12.pdf |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Drogula |first=Fred K. |title=Commanders & Command in the Roman Republic and Early Empire |date=2015 |isbn=978-1-4696-2126-5 |location=Chapel Hill |publisher=University of North Carolina Press |url=https://books.google.com/books?id=XJ6_BwAAQBAJ |language=en}} * {{Cite book |last1=Eck |first1=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |last2=Takács |first2=Sarolta A. |translator-first=Deborah Lucas |translator-last=Schneider |edition=first |language=en}} * {{Cite book |last1=Eck |first1=Werner |title=The Age of Augustus |date=2007 |orig-date=2003 |url=https://www.academia.edu/43436644 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-5149-8 |last2=Takács |first2=Sarolta A. |translator-first=Deborah Lucas |translator-last=Schneider |edition=second |archive-date=20 September 2022 |access-date=30 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920195331/https://www.academia.edu/43436644 |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Eder |first=Walter |title=The Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |url=https://books.google.com/books?id=ftcx-5j7rjwC |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Augustus and the Power of Tradition |publisher=Cambridge University Press |pages=13–32 |isbn=978-0-521-80796-8 |location=Cambridge and New York |language=en}} * {{Cite web |website=Centre for History and Economics, Magdalene College, University of Cambridge |url=https://www.histecon.magd.cam.ac.uk/coins_feb2014.html |access-date=20 June 2025 |title=Coins of the Month: The Struggle between Marc Antony and Octavian |date=February 2014 |last=Einaudi |first=Luca |archive-date=16 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116122209/https://www.histecon.magd.cam.ac.uk/coins_feb2014.html |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Fishwick |first=Duncan |location=Leiden |url=https://books.google.com/books?id=7Ox5DwAAQBAJ |title=The Imperial Cult in the Latin West III, Part 3 |publisher=Brill |date=2004 |isbn=978-90-474-1276-2 |page=250 |language=en}} * {{Cite book |last=Fratantuono |first=Lee |title=The Battle of Actium 31 BC: War for the World |date=2016 |publisher=Pen & Sword Military |isbn=978-1-47384-714-9 |location=Barnsley |language=en}} * {{Cite book |last=Freisenbruch |first=Annelise |title=Pierwsze damy antycznego Rzymu. Kobiety, które stały za plecami cesarzy (Zonjat e para të Romës antike) |publisher=Bellona |year=2017 |isbn=978-83-11-14348-7 |language=pl}} * {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=The Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/750568CC2C81BCB86FF96002957A6D81/9781139000833int_p1-10_CBO.pdf/introduction.pdf |pages=1–10 |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Introduction |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80796-8 |location=Cambridge and New York |language=en}} * {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustus: Introduction to the Life of an Emperor |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-74442-3 |language=en}} * {{Cite book |last=Golden |first=Gregory K |title=Crisis management during the Roman Republic |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05590-2 |oclc=842919750 |language=en}} * {{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |language=en}} * {{Cite book |last=Green |first=Peter |url=https://archive.org/details/alexandertoactiu0000gree |title=Alexander to Actium: The Historical Evolution of the Hellenistic Age |date=1990 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05611-4 |series=Hellenistic Culture and Society |location=Berkeley |url-access=registration |language=en}} * {{Cite book |last=Gruen |first=Erich S. |title=Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |location=Cambridge, MA; New York |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80796-8 |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Augustus and the Making of the Principate |pages=33–52 |language=en}} * {{cite journal |last=Hammond |first=Mason |year=1957 |title=Imperial Elements in the Formula of the Roman Emperors during the First Two and a Half Centuries of the Empire |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=25 |pages=17–64 |jstor=4238646 |language=en}} * {{Cite journal |last=Hammond |first=Mason |date=1965 |title=The Sincerity of Augustus |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=69 |pages=139–162 |jstor=310780 |issn=0073-0688 |language=en}} * {{Cite book |last=Hinard |first=François |title=Les proscriptions de la Rome républicaine |date=1985 |publisher=Ecole française de Rome |isbn=978-2-7283-0094-5 |language=fr}} * {{Cite book |last=Holland |first=Richard |title=Augustus, Godfather of Europe |date=2005 |publisher=Sutton |isbn=978-0-7509-2911-0 |url=https://archive.org/details/augustusgodfathe0000holl/mode/2up |url-access=registration |location=Stroud, Gloucestershire |language=en}} * {{Cite web |website=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/August-month |access-date=6 October 2025 |title=August |year=2023 |last=Hosch |first=William L. |archive-date=18 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318211532/https://www.britannica.com/topic/August-month |url-status=live |language=en}} * {{Cite web |website=De Imperatoribus Romanis |url=https://roman-emperors.sites.luc.edu/livia.htm |access-date=6 February 2026 |title=Livia (Wife of Augustus) |last=Hurley |first=Donna |year=2004 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713045601/https://roman-emperors.sites.luc.edu/livia.htm |url-status=live |language=en}} * {{cite book |last=Jones |first=Prudence J. |title=Cleopatra: a sourcebook |year=2006 |publisher=University of Oklahoma Press |location=Norman |isbn=978-0-8061-3741-4 |url=https://books.google.com/books?id=GQZB28EegT4C |language=en}} * {{Cite journal |last=Kelsall |first=Malcolm |date=1976 |title=Augustus and Pope |journal=Huntington Library Quarterly |volume=39 |issue=2 |pages=117–131 |jstor=3816937 |language=en}} * {{Cite book |last=Kokkinos |first=Nikos |title=Antonia Augusta: Portrait of a Great Roman Lady |publisher=Psychology Press |year=1992 |isbn=978-0-4150-8029-3 |language=en}} * {{Cite book |last1=Kolb |first1=Ann |last2=Speidel |first2=Michael |title=China's Development from a Global Perspective |date=2017 |pages=28–56 |editor-last1=Elizalde |editor-first1=Maria Dolores |editor-last2=Wang |editor-first2=Jianlang |chapter=Imperial Rome and China: Communication and Information Transmission |location=Newcastle upon Tyne |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-1670-0 |language=en}} * {{Cite book |last=Levick |first=Barbara |title=A Companion to Julius Caesar |publisher=Blackwell |year=2009 |editor-last=Griffin |editor-first=Miriam |location=Oxford |pages=207–223 |chapter=Caesar's Political and Military Legacy to the Roman Emperors |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}} * {{Cite book |last=Levick |first=Barbara |title=Augustus: Image and Substance |date=2010 |publisher=Longman |location=London |isbn=978-0-582-89421-1 |language=en}} * {{Cite book |last=Lewis |first=Anne-Marie |title=Celestial Inclinations: A Life of Augustus |publisher=Oxford University Press |year=2023 |editor-last=Lewis |editor-first=Anne-Marie |location=New York |pages=19–35 |chapter=Nigidius Figulus and the Birth of a Future Dominus for the World: 63 B.C. |edition=online |doi=10.1093/oso/9780197599648.003.0002 |isbn=978-0-19-759967-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Lindsay |first=Hugh |title=Adoption in the Roman World |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-76050-8 |language=en}} * {{Cite book |last=Luc |first=Ireneusz |title=Roman Military Tribunes (First Century BC to Third Century AD): A Historical and Prosopographical Study: Prosopographical Catalogue, Part 1: Roman Military Tribunes (tribuni Militum in Exercitu) and in the Garrison of the Roman Capital (tribuni Militum in Praetorio) |volume=1 |date=2024 |publisher=Archaeopress Publishing |isbn=978-1-80327-853-7 |url=https://books.google.com/books?id=QSQsEQAAQBAJ |access-date=8 May 2025 |location=Oxford |language=en}} * {{Cite journal |last=Luke |first=Trevor |date=2015 |title=Cultivating the memory of Octavius Thurinus |journal=Journal of Ancient History |volume=3 |issue=2 |pages=242–266 |doi=10.1515/jah-2015-0012 |s2cid=164329002 |issn=2324-8106 |language=en}} * {{Cite book |last=Mackay |first=Christopher S. |title=Ancient Rome: A Military and Political History |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80918-4 |location=Cambridge and New York |language=en}} * {{Cite book |last1=Murray |first1=Peter |last2=Murray |first2=Linda |editor-last=Devonshire Jones |editor-first=Tom |title=The Oxford Dictionary of Christian Art & Architecture |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969510-2 |location=Oxford |language=en}} * {{cite book |last=Nothaft |first=C. Philipp E. |date=2018 |title=Scandalous Error: Calendar Reform and Calendrical Astronomy in Medieval Europe |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-879955-9 |doi=10.1093/oso/9780198799559.001.0001 |language=en}} * {{Cite book |last=Ohst |first=Henning |title=Die 'Epistulae ad familiares' des Kaisers Augustus. Studien zur Textgeschichte in der Antike, Edition und Kommentar (Epistulae ad familiares e perandorit August: studim mbi historinë e tekstit në antikitet, botim dhe koment) |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-119151-5 |location=Berlin & Boston |doi=10.1515/9783111193595 |language=de}} * {{Cite book |last=Panzanelli |first=Roberta |title=The Color of Life: Polychromy in Sculpture from Antiquity to the Present |date=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-917-1 |location=Los Angeles |language=en}} * {{Cite book |last1=Raaflaub |first1=Kurt A. |last2=Samons |first2=Loren J. II |chapter=Opposition to Augustus |title=Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and His Principate |date=1993 |location=Berkeley; Los Angeles |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-08447-6 |editor-last1=Raaflaub |editor-first1=Kurt A. |editor-last2=Toher |editor-first2=Mark |language=en}} * {{Cite book |last=Rawson |first=Elizabeth |chapter=The Aftermath of the Ides |title=The Last Age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |edition=2nd |date=1994 |url=https://books.google.com/books?id=3yUkzNLiY4oC |editor-last1=Crook |editor-first1=John |display-editors=etal |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |oclc=121060 |pages=468–490 |location=Cambridge and New York |language=en}} * {{Cite book |last=Richardson |first=John Stuart |title=Augustan Rome, 44 BC to AD 14: the Restoration of the Republic and the Establishment of the Empire |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-1955-9 |series=The Edinburgh History of Ancient Rome |language=en}} * {{Cite book |last=Richardson |first=L |url=https://books.google.com/books?id=K_qjo30tjHAC |title=A New Topographical Dictionary of Ancient Rome |date=1992 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-4300-6 |language=en}} * {{cite book |last1=Ring |first1=Trudy |last2=Salkin |first2=Robert M. |last3=La Boda |first3=Sharon La |year=1996 |title=International Dictionary of Historic Places: Southern Europe |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-884964-02-2 |location=London and New York |language=en}} * {{Cite encyclopedia |last=Roberts |first=John |encyclopedia=Oxford Dictionary of the Classical World |publisher=Oxford Reference |date=2007 |isbn=978-0-19-280146-3 |page=858 |title=Princeps senatus |doi=10.1093/acref/9780192801463.001.0001 |language=en}} * {{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=Cleopatra: a biography |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-536553-5 |location=Oxford and New York |language=en}} * {{Cite book |last=Rowell |first=Henry Thompson |series=The Centers of Civilization Series |title=Rome in the Augustan Age |volume=5 |date=1962 |location=Norman, Oklahoma |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=0-8061-0956-4 |url=https://books.google.com/books?id=mGJecvVJ4aUC |language=en}} * {{Cite journal |last1=Santangelo |first1=Federico |last2=Vitello |first2=Eugenia |date=2025 |title=The Politics of Syme's Revolution |journal=Revista de Historiografía |issue=40 |pages=31–56 |issn=1885-2718 |doi=10.20318/revhisto.2025.9716 |doi-access=free |language=en}} * {{Cite book |last=Scullard |first=H. H. |url=https://archive.org/details/fromgracchitoner00scul |title=From the Gracchi to Nero: A History of Rome from 133&nbsp;B.C. to A.D. 68 |date=1982 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-02527-0 |edition=5th |location=London; New York |orig-date=1959 |language=en}} * {{Cite journal |last=Scott |first=Kenneth |date=1933 |title=The Political Propaganda of 44–30 B.C. |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=11 |pages=7–49 |jstor=4238573 |language=en}} * {{Cite book |last=Sear |first=David |title=Roman Coins and Their Values: 4th Edition |date=31 December 2004 |publisher=Spink Books |isbn=978-1-912667-41-3 |language=en |location=London}} * {{Cite book |last=Setton |first=Kenneth M. |url=https://books.google.com/books?id=i4OPORrVeXQC |title=The Papacy and the Levant (1204–1571), Volume I: The Thirteenth and Fourteenth Centuries |publisher=The American Philosophical Society |date=1976 |isbn=978-0-87169-114-9 |location=Philadelphia |language=en}} * {{Cite journal |last=Shaw-Smith |first=R. |date=1971 |title=A Letter from Augustus to Tiberius |journal=Greece and Rome |volume=18 |issue=2 |pages=213–214 |doi=10.1017/S0017383500018118 |s2cid=161104443 |language=en}} * {{Cite book |last=Shelton |first=Jo-Ann |title=As the Romans Did: A Sourcebook in Roman Social History |edition=2nd |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-508974-5 |location=Oxford and New York |language=en}} {{Refend}} {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Shotter |first=David |title=Augustus Caesar |year=2005 |orig-date=1991 |location=Londër dhe Nju Jork |publisher=Routledge |edition=i dytë |isbn=0-415-31935-8 |url=https://books.google.com/books?id=-Il_AgAAQBAJ&q=Augustus+Caesar |language=en}} * {{Cite journal |last=Smith |first=R. R. R. |date=1997 |title=The Public Image of Licinius I: Portrait Sculpture and Imperial Ideology in the Early Fourth Century |journal=Journal of Roman Studies |volume=87 |jstor=301374 |s2cid=162898808 |pages=170–202 |doi=10.2307/301374 |language=en}} * {{Cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=1998 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-16631-7 |series=Roman Imperial Biographies |location=Londër dhe Nju Jork |edition=i parë |language=en}} * {{Cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=2014 |orig-date=1998 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62838-9 |series=Roman Imperial Biographies |location=Londër dhe Nju Jork |edition=i dytë |language=en}} * {{Cite journal |last=Starr |first=Chester G. |date=1952 |title=The Perfect Democracy of the Roman Empire |journal=The American Historical Review |volume=58 |issue=1 |pages=1–16 |jstor=1844784 |language=en}} * {{Cite book |last=Stern |first=Gaius |year=2006 |title=Women, children, and Senators on the Ara Pacis Augustae: A Study of Augustus's Vision of a New World Order in 13 BC |location=Berkeley, Kaliforni |publisher=University of California Press |url=https://www.proquest.com/openview/e84852fa7d24c491ad6a2e4965df2acc/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y |url-access=subscription |archive-date=2025-07-19 |access-date=2025-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719061432/https://www.proquest.com/openview/e84852fa7d24c491ad6a2e4965df2acc/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y |url-status=live |language=en}} * {{Cite encyclopedia |last=Strothmann |first=Meret |date=2006-10-01 |title=Augustus [2] |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/augustus-2-e12220040 |encyclopedia=New Pauly |publisher=Brill |issn=1574-9347 |doi=10.1163/1574-9347_bnp_e12220040 |access-date=2022-05-21 |archive-date=2023-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315054509/https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/augustus-2-e12220040 |url-status=live |language=en}} * {{Cite book |last=Swan |first=Peter Michael |title=The Augustan Succession |publisher=Oxford University Press |date=2004 |isbn=978-0-19-516774-0 |location=Oksford dhe Nju Jork |language=en}} * {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=fj8oQ4lzteIC |title=The Augustan Aristocracy |date=1986 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-1981-4859-3 |location=Oksford |language=en}} * {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.73667 |title=The Roman Revolution |date=2002 |orig-date=1939 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280320-7 |location=Oksford |ref={{SfnRef|Syme|1939}} |language=en}} * {{Cite journal |last=Syme |first=Ronald |title=Imperator Caesar: A Study in Nomenclature |date=1958 |journal=Historia |volume=7 |issue=2 |pages=175–188 |jstor=4434568 |language=en}} * {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |chapter=Clues to testamentary adoption |title=Roman Papers |volume=4 |pages=159–73 |location=Amsterdam |publisher=Gieben |year=1988 |language=en}} * {{Cite book |last=Tatum |first=W. Jeffrey |title=A Noble Ruin: Mark Antony, Civil War, and the Collapse of the Roman Republic |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-769490-9 |language=en}} * {{Cite book |last=Vervaet |first=Fredrick |chapter=The triumvirate rei publicae constituendae |url={{Google books|plainurl=y|id=nCPwDwAAQBAJ}} |title=The triumviral period: civil war, political crisis and socioeconomic transformations |year=2020 |editor-last=Pina Polo |editor-first=Francisco |publisher=Prensas de la Universidad de Zaragoza |chapter-url=https://books.google.com/books?id=nCPwDwAAQBAJ&pg=PA23 |isbn=978-84-1340-096-9 |language=en}} * {{Cite journal |last=Walker |first=Susan |title=Cleopatra in Pompeii? |date=2008 |journal=Papers of the British School at Rome |volume=76 |pages=35–46 |doi=10.1017/S0068246200000404 |s2cid=62829223 |language=en}} * {{Cite book |last1=Walker |first1=Susan |title=The Image of Augustus |last2=Burnett |first2=Andrew |date=1981 |publisher=British Museum Publications |isbn=978-0-7141-1270-1 |location=Londër |language=en}} * {{Cite book |last=Welch |first=Kathryn |date=2002 |chapter=Sextus Pompeius and the Res Publica in 42–39 |title=Sextus Pompeius |publisher=Classical Press of Wales |location=Londër |isbn=0-7156-3127-6 |pages=31–64 |editor-last1=Powell |editor-first1=Anton |editor-last2=Welch |editor-first2=Kathryn |language=en}} * {{Cite journal |last=Welch |first=Kathryn |date=2014 |title=The ''lex Pedia'' of 43 BCE and its aftermath |journal=Hermathena |issue=196/197 |pages=137–162 |jstor=26740133 |issn=0018-0750 |language=en}} * {{Cite book |last=Wells |first=Colin Michael |title=The Roman Empire |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Kembrixh, Masaçusets |isbn=978-0-674-77770-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Welsby |first=Derek |title=The Kingdom of Kush: the Napatan and Meroitic Empires |publisher=British Museum Press |publication-place=Londër |year=1996 |isbn=978-0-7141-0986-2 |oclc=34888835 |language=en}} * {{Cite journal |last=Westphal |first=Heiko |date=2025 |title=''The Julio-Claudian principate: tradition and transition'', edited by Christina T. Kuhn (review) |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2025/2025.12.21/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |id=2025.12.21 |archive-date=2026-01-15 |access-date=2025-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115003611/https://bmcr.brynmawr.edu/2025/2025.12.21/ |url-status=live |language=en}} * {{Cite journal |last=Wiseman |first=T. Peter |date=2022 |title=Palace-sanctuary or pavilion? Augustus' house and the limits of archaeology |journal=Papers of the British School at Rome |volume=90 |pages=9–34 |doi=10.1017/S0068246221000295 |issn=0068-2462 |language=en}} * {{Cite journal |last=Zerbey IV |first=Joseph H. |date=2016 |title=The Life and Times of the Other Caesar |journal=Torch |volume=89 |issue=3 |pages=25–28 |issn=0040-9448 |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=114589241&site=eds-live&scope=site |language=en}} {{Refend}} == Lexim i mëtejshëm == <div class="reflist reflist-columns references-column-width" style="column-width: 30em;"> * {{Cite book |last=Bleicken |first=Jochen |title=Augustus: A Biography |date=2016 |isbn=978-0-14-029482-8 |location=London |publisher=Penguin Random House |language=en}} * {{Cite book |last=Buchan |first=John |title=Augustus |date=1937 |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |language=en}} * {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustan Culture |date=1998 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05890-0 |language=en}} * {{Cite book |last=Grant |first=Michael |title=The Roman Emperors: A Biographical Guide to the Rulers of Imperial Rome, 31 BC–AD 476 |date=1985 |publisher=Charles Scribner's Sons |isbn=978-0-297-78555-2 |location=New York |language=en}} * {{Cite journal |last=Jones |first=A. H. M. |date=1951 |title=The Imperium of Augustus |journal=Journal of Roman Studies |volume=41 |issue=1–2 |pages=112–119 |jstor=298104 |s2cid=162372767 |language=en}} * {{Cite book |last=Jones |first=A. H. M. |title=Augustus |date=1970 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=978-0-7011-1626-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Massie |first=Allan |title=The Caesars |date=1984 |publisher=Franklin Watts |location=New York |isbn=978-0-531-09283-5 |language=en}} * {{Cite book |last=Merivale |first=Charles |chapter=Augustus |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=III |pages=79–84 |date=1875 |language=en}} * {{Cite book |last=Osgood |first=Josiah |title=Caesar's Legacy: Civil War and the Emergence of the Roman Empire |location=New York |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-85582-2 |language=en}} * {{Cite book |last=Reinhold |first=Meyer |title=The Golden Age of Augustus (Aspects of Antiquity) |date=1978 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-0-89522-007-3 |language=en}} * {{Cite book |last=Zanker |first=Paul |title=The Power of Images in the Age of Augustus |date=1989 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-10101-6 |series=Thomas Spencer Jerome Lectures |language=en}} </div> == Lidhje të jashtme == {{Sisterlinks|voy=no|v=no|n=no|b=no}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=Augustus Vepra nga dhe rreth Augustit] në Perseus Digital Library * [http://ancientrome.ru/art/artworken/result.htm?alt=August&pnumber=30 Galeri e artit antik: Augusti] * [https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/augustus.shtml Augusti] – një biografi e shkurtër në seksionin ''History'' të [[BBC|BBC-së]] * [https://web.archive.org/web/20261005044356/https://roman-emperors.sites.luc.edu/auggie.htm Augusti] – një artikull nga Garrett G. Fagan në ''Online Encyclopedia of Roman Rulers'' * [https://web.archive.org/web/20260310095214/https://www.historyguide.org/ancient/lecture12b.html Augusti Cezar dhe ''Pax Romana''] – një ese leksioni nga Steven Kreis mbi trashëgiminë e Augustit në ''History Guide'' {{S-start}} {{S-hou|[[Dinastia Julio-Klaudian]]|23 shtator|63 p.e.s.|19 gusht|14 e.s.}} {{S-reg}} {{S-new}} {{S-ttl|title=[[Lista e Perandorëve Romakë|perandor romak]]|years=27 p.e.s. – 14 e.s.}} {{S-aft|after=[[Tiberi]]}} {{S-off}} {{S-bef|before=C. Vibius Pansa Caetronianus|before2=A. Hirtius}} {{S-ttl|title=konsull romak|years=43 p.e.s. (sufekt)|with=Q. Pedius}} {{S-aft|after=M. Aemilius Lepidus|after2=L. Munatius Plancus}} {{S-bef|before=Paullus Aemilius Lepidus|before2=M. Herennius Picens}} {{S-ttl|title=konsull romak II|years=33 p.e.s.|with=L. Volcatius Tullus}} {{S-aft|after=Cn. Domitius Ahenobarbus|after2=C. Sosius}} {{S-bef|before=Cn. Domitius Ahenobarbus|before2=C. Sosius}} {{S-ttl|title=konsull romak III–XI|years=31–23 p.e.s.|with=[[Mark Antoni]]<br />M. Valerius Messalla Corvinus<br />M. Licinius Crassus<br />Sex. Appuleius<br />M. Agrippa<br />T. Statilius Taurus<br />M. Junius Silanus<br />C. Norbanus Flaccus<br />Cn. Calpurnius Piso}} {{S-aft|after=M. Claudius Marcellus Aeserninus|after2=L. Arruntius}} {{S-bef|before=D. Laelius Balbus|before2=C. Antistius Vetus}} {{S-ttl|title=konsull romak XII|years=5 p.e.s.|with=L. Cornelius Sulla}} {{S-aft|after=C. Calvisius Sabinus|after2=L. Passienus Rufus}} {{S-bef|before=L. Cornelius Lentulus|before2=M. Valerius Messalla Messallinus}} {{S-ttl|title=konsull romak XIII|years=2 p.e.s.|with=M. Plautius Silvanus}} {{S-aft|after=Cossus Cornelius Lentulus|after2=L. Calpurnius Piso}} {{S-rel}} {{S-bef|before=M. Aemilius Lepidus}} {{S-ttl|title=Pontifex maximus|years=12 p.e.s. – 14 e.s.}} {{S-aft|after=[[Tiberi]]}} {{S-end}} {{Roman emperors}} {{Authority control}} [[Kategoria:Augusti| ]] [[Kategoria:Vdekje 14]] [[Kategoria:Monarkë të shekullit I p.e.s. në Europë]] [[Kategoria:Augurë romakë të shekullit I p.e.s.]] [[Kategoria:Konsuj romakë të shekullit I p.e.s.]] [[Kategoria:Klerikë të shekullit I]] [[Kategoria:Perandorë romakë të shekullit I]] [[Kategoria:Lindje 63 p.e.s.]] [[Kategoria:Të adoptuar në Romën e lashtë]] [[Kategoria:Personel ushtarak i Romës së lashtë]] [[Kategoria:Të varrosur në Mauzoleumin e Augustit]] [[Kategoria:Personazhe në librin VI të Eneidës]] [[Kategoria:Personazhe në Komedinë Hyjnore]] [[Kategoria:Fëmijë të Jul Çezarit]] [[Kategoria:Hyjni romake]] [[Kategoria:Monarkë themelues në Europë]] [[Kategoria:Julii Caesares]] [[Kategoria:Dinastia Julio-Klaudian]] [[Kategoria:Politikanë natalistë]] [[Kategoria:Personazhe të Dhiatës së Re]] [[Kategoria:Oktavii]] [[Kategoria:Personazhe të Luftës së Mutinës]] [[Kategoria:Zëdhënës politikë]] [[Kategoria:Pontifexë]] [[Kategoria:Perandorë-konsuj romakë]] [[Kategoria:Të mbijetuar nga anijembytje]] q4q1vcrq0r30u06glkbn6e7r5tlwzrt Arti i Luftës 0 95623 3062247 1711024 2026-11-03T20:05:05Z Arianit 106 Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:The Art of War, versioni i datës 1 nëntor 2026 (revizioni 1383184809) 3062247 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | image = Bamboo book - unfolded - UCR.jpg | author = [[Sun Tzu]] (tradicionalisht) | country = [[Kina]] | language = {{ill|Kinezishtja klasike|en|Classical Chinese}} | orig_lang_code = zh | subject = {{ill|Arti ushtarak|en|Military art (military science)}} | pub_date = shekulli i 5-të p.e.s. | native_wikisource = 孫子兵法 | wikisource = The Art of War (Sun) | genre = | dewey = 355.02 | congress = U101 .S95 }} '''''Arti i luftës''''' është një traktat ushtarak kinez i lashtë që daton nga fundi i {{ill|Periudha e Pranverës dhe Vjeshtës|en|Spring and Autumn period}} (përafërsisht shekulli i 5-të p.e.s.). Vepra, që i atribuohet strategut të lashtë ushtarak kinez [[Sun Tzu]] («Mjeshtri Sun»), përbëhet nga 13 kapituj. Çdo kapitull i kushtohet një grupi të ndryshëm aftësish ose artesh që lidhen me luftën, financat dhe mënyrën se si ato zbatohen në {{ill|strategjinë ushtarake|en|Military strategy}} dhe [[Taktikat ushtarake|taktikat]]. Për gati 1.500 vjet, ajo ishte teksti kryesor i një antologjie që u formalizua si {{ill|Shtatë klasikët ushtarakë|en|Seven Military Classics}} nga [[Perandori Shenzong i Song]] në vitin 1080. ''Arti i luftës'' mbetet një nga veprat më me ndikim mbi strategjinë e të gjitha kohërave<ref>{{Cite book |last=Boorman |first=Scott |url=https://books.google.com/books?id=DcvPEAAAQBAJ&q=of+all+time+&pg=PR12 |title=Thinking Through Sun Tzu's Art of War: Analyzing Sun Tzu's Art of War, A Manual on Strategy |date=2024-02-15 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-47103-9 |language=en}}</ref> dhe ka formësuar si teorinë dhe mendimin ushtarak të Azisë Lindore, ashtu edhe të Perëndimit.{{sfnp|Smith|1999|p=216}} Traktati përmban një shpjegim dhe analizë të hollësishme të ushtrisë kineze të shekullit të 5-të p.e.s., nga armët, kushtet e mjedisit, logjistika financiare dhe strategjia, deri te morali, gradat dhe disiplina. Sun e portretizon luftën si një zgjidhje e fundit, e kushtueshme dhe shkatërruese; lufta e zgjatur e dobëson shtetin më shpejt se sa mund ta bënte ndonjëherë armiku. Sun përdor diplomacinë dhe parimet ekonomike për të shpjeguar se si mund të mbahet lufta e shkurtër, e përmbajtur, e kontrolluar dhe sa më e lirë, duke minimizuar ekspozimin financiar. Sun thekson gjithashtu rëndësinë e agjentëve të inteligjencës dhe të spiunazhit si për përpjekjen luftarake, ashtu edhe për parandalimin e luftës. I konsideruar si një nga taktikuesit dhe analistët ushtarakë më të shquar në histori, mësimet dhe strategjitë e tij formuan bazën e stërvitjes ushtarake të avancuar në mbarë botën. Teksti u përkthye për herë të parë në një gjuhë evropiane në vitin 1772, kur prifti jezuit francez {{ill|Jean Joseph Marie Amiot|en}} prodhoi një version frëngjisht. Përkthimi i parë anglisht me shënime u botua në vitin 1910 nga studiuesi britanik {{ill|Lionel Giles|en}}.<ref name="Lionel Giles 2007. p. 62">Giles, Lionel ''The Art of War by Sun Tzu – Special Edition''. Special Edition Books. 2007. p. 62.</ref> Udhëheqës ushtarakë e politikë, si revolucionari komunist kinez [[Mao Ce Duni]], ''daimio'' japonez [[Takeda Shingen]], gjenerali vietnamez {{ill|Võ Nguyên Giáp|en}} dhe gjeneralët amerikanë [[Douglas MacArthur]] dhe {{ill|Norman Schwarzkopf Jr.|en|Norman Schwarzkopf}}, përmenden të gjithë si të frymëzuar nga libri.<ref>{{Cite journal |last1=Hlavatý |first1=Jozef |last2=Ližbetin |first2=Ján |year=2021 |title=The Use of the Art of War Ideas in the Strategic Decision-making of the Company |journal=Transportation Research Procedia |series=14th International scientific conference on sustainable, modern and safe transport |volume=55 |pages=1273–1280 |doi=10.1016/j.trpro.2021.07.110 |s2cid=238896273 |issn=2352-1465 |doi-access=free |language=en}}</ref> == Historia == === Teksti dhe komentet === ''Arti i luftës'' i atribuohet tradicionalisht një gjenerali të lashtë ushtarak kinez të njohur si [[Sun Tzu]] ({{ill|pinyin|en|Pinyin}}: {{lang|zh-Latn-pinyin|Sūnzǐ}}), që do të thotë «Mjeshtri Sun». Thuhet se Sun Tzu ka jetuar në shekullin e 6-të p.e.s., por pjesët më të hershme të ''Artit të luftës'' ndoshta datojnë të paktën 100 vjet më vonë.{{sfnp|Lewis|1999|p=604}} ''Shiji'' i [[Sima Qian]]it, i pari ndër ''Njëzet e katër historitë'' e Kinës, regjistron një traditë të hershme kineze sipas së cilës një tekst mbi çështjet ushtarake ishte shkruar nga një Sun Wu ({{lang|zh|孫武}}) nga shteti i Qi-t, dhe se ky tekst ishte lexuar e studiuar nga mbreti Helü i Wu-së ({{reign|514|495&nbsp;p.e.s.}}).{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Ky tekst identifikohej tradicionalisht me veprën e trashëguar ''Arti i luftës i Mjeshtrit Sun''. Pikëpamja konvencionale ishte se Sun Wu ishte një teoricien ushtarak nga fundi i periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës (776–471&nbsp;p.e.s.), i cili ikën nga Qi në shtetin juglindor të Wu-së, ku thuhet se e mahniti mbretin me aftësinë e tij për të stërvitur shpejt zyrtarët, përfshirë gratë e oborrit, në disiplinën ushtarake — dhe se i bëri ushtritë e Wu-së aq të fuqishme sa të sfidonin shtetin rival të Chu-së në perëndim të Wu-së. Kjo pikëpamje ende mbahet gjerësisht në Kinë.{{sfnp|Mair|2007|pp=12–13}} Strategu dhe udhëheqësi ushtarak Kai Wen, në fillim të shekullit të 3-të e.s., hartoi komentin më të hershëm të njohur mbi ''Artin e luftës''.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Parathënia e Kait bën të qartë se ai e redaktoi tekstin dhe hoqi disa pasazhe, por shtrirja e ndryshimeve të tij nuk është e qartë historikisht.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} ''Arti i luftës'' shfaqet në të gjithë katalogët bibliografikë të historive dinastike kineze, por listimet e ndarjeve dhe të madhësisë së tij ndryshonin gjerësisht. === Autorësia === [[Skeda:Inscribed bamboo-slips of Art of War.jpg|thumb|upright=1.2|Fragmente të ''Artit të Luftës'', të zbuluara si pjesë e [[Yinqueshan Han Slips|dorëshkrimeve në fasha bambuje të Yinqueshanit]], që tregojnë variantin e ''Artit të Luftës'' të përhapur gjatë [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 p.e.s. – 220 e.s.)]] Rreth shekullit XII, studiuesit kinezë nisën të vinin në dyshim ekzistencën historike të Sun Tzu-së. Argumenti i tyre kryesor ishte se vepra klasike historike ''Zuo Zhuan'', e cila përmend shumicën e figurave të shquara të periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës, nuk e përmend fare Sun Tzu-në.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Emri «Sun Wu» (孫武) nuk shfaqet në asnjë tekst të mëparshëm se ''Shënimet e historianit të madh''.{{sfnp|Mair|2007|p=9}} Disa studiues kanë dyshuar se ky është një mbiemër përshkrues i sajuar, me kuptimin «luftëtari i arratisur»: mbiemri «Sun» interpretohet si term i afërt me «i arratisur» (xùn 遜), ndërsa «Wu» (wǔ 武) nënkupton (1) virtytin e lashtë kinez «luftarak, trim» dhe (2) një sinonim dialektor të rajonit Jianghuai për 士 (''shì''), «kalorësin»,<ref>[[Liu An]] (përpiluesi origjinal), [[Xu Shen]] (komentues). ''[[Huainanzi|Huainan Honglie (me komente)]]'', «Vështrim mbi paqartësitë». Teksti kryesor: 「夫死生同域,不可脅陵,勇'''武'''一人,為三軍雄。」; përkthimi i Majorit e të tjerëve (2010): «Për atë që vdekja dhe jeta janë i njëjti vend dhe që nuk mund të kërcënohet, një luftëtar i vetëm e trim është heroi i tri ushtrive.»; versioni i ''[[Siku Quanshu]]'', vëll. 4–7, [https://ctext.org/library.pl?if=en&file=67848&page=96#%E6%AD%A6%E5%A3%AB%E4%B9%9F%E6%B1%9F%E6%B7%AE%E9%96%93%E8%AC%82%E5%A3%AB%E7%99%BD%E6%AD%A6 f. 96 nga 160] [https://web.archive.org/web/20230415095028/https://ctext.org/library.pl?if=en&file=67848&page=96#%E6%AD%A6%E5%A3%AB%E4%B9%9F%E6%B1%9F%E6%B7%AE%E9%96%93%E8%AC%82%E5%A3%AB%E7%99%BD%E6%AD%A6 15 April 2023]; komenti: 「'''武'''士也;江淮間謂士曰'''武'''。」</ref><ref>Liu An (2010), ''The Huainanzi: A Guide to the Theory and Practice of Government in Early Han China''. Përkthyer dhe redaktuar nga John S. Major, Sarah A. Queen, Aandrew Seth Meyer dhe Harold D. Roth. New York: Columbia University Press, 2010, f. 215.</ref> Kjo përputhet me rolin e Sunziut si sozia e heroit në tregimin për Wu Zixu-në.{{sfnp|Mair|2007|p=10}} Në fillim të shekullit XX, shkrimtari dhe reformatori kinez Liang Qichao hodhi hipotezën se tekstin e kishte shkruar në të vërtetë në shekullin IV p.e.s. Sun Bin, pasardhësi i pretenduar i Sun Tzu-së, pasi disa burime historike përmendin një traktat ushtarak të shkruar prej tij.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Sipas Samuel B. Griffith, është e mundur që Sun Wu të mos e ketë shkruar ''Artin e Luftës''.<ref>{{Cite book |last1=Griffith |first1=Samuel B. |author1-link=Samuel B. Griffith |title=The Art of War: The New Illustrated Edition |date=2005 |publisher=Shelter Harbor Press |location=New York |isbn=978-1-62795-063-3 |chapter=Introduction: The Author |language=en}}</ref> Në vitin 1972, {{ill|dorëshkrimet në fasha bambuje të Yinqueshanit|en|Yinqueshan Han Slips}} u zbuluan në dy varre të [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 p.e.s. – 220 e.s.), pranë qytetit të Linyit, në [[Shandong]].{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=448}} Ndër shkrimet e shumta në [[Dorëshkrimet në fasha bambuje dhe druri|fasha bambuje]] që gjendeshin në varre, të vulosura midis viteve 134 dhe 118 p.e.s., kishte dy tekste të veçanta: njëri i atribuohej «Sun Tzu-së» dhe përputhej me tekstin e njohur, ndërsa tjetri i atribuohej Sun Binit dhe shpjegonte e zgjeronte ''Artin e Luftës'' së mëparshëm të Sunziut.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} Përmbajtja e tekstit të Sun Binit mbivendoset në një pjesë të madhe me atë të tekstit të «Sun Tzu-së». Të dy tekstet mund të përfaqësojnë «një traditë të vetme intelektuale, që u zhvillua vazhdimisht dhe u bashkua nën emrin Sun».<ref>[[Mark Edward Lewis]] (2005), cituar te Mair (2007), f. 18.</ref> Ky zbulim tregoi se pjesa më e madhe e paqartësive historike vinte nga fakti se kishte dy tekste që mund të quheshin «Arti i Luftës i Mjeshtrit Sun», jo vetëm një.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} Përmbajtja e tekstit më të hershëm përbën rreth një të tretën e kapitujve të ''Artit të Luftës'' modern, dhe tekstet përputhen ngushtë.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=448}} Tani pranohet përgjithësisht se teksti më i hershëm i ''Artit të Luftës'' u përfundua diku midis viteve 500 dhe 430 p.e.s.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} == Kapitujt == ''Arti i Luftës'' ndahet në 13 kapituj (ose ''piān''); koleksioni përmendet si një ''zhuàn'' ("e tërë" ose, alternativisht, "kronikë"). {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Emrat dhe përmbajtja e kapitujve të ''Artit të Luftës'' |- ! Kapitulli ! Lionel Giles (1910)<ref>Sunzi; ''The art of war''; ''Sun-tzu ping fa''; 2009; El Paso Norte Press; translator: Lionel Giles; editor: Shawn Conners; ISBN 978-1-934255-15-5; Classic; El Paso, TX; OCLC 433665014; language: en.</ref> ! R. L. Wing (1988) ! Ralph D. Sawyer (1996) ! Chow-Hou Wee (2003) ! Michael Nylan (2020) |- !colspan="6"| Përmbajtja |- | I | Hartimi i planeve | Llogaritjet | Vlerësimet fillestare | Vlerësimi dhe planifikimi i detajuar<br />(始計, shǐjì) | Llogaritjet e para |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shqyrton pesë faktorët themelorë (rrugën, stinët, terrenin, udhëheqjen dhe menaxhimin) dhe shtatë elementët (cili nga dy sovranët është i mbushur me rrugën ose ligjin moral, gjenerali i cilës palë është më i aftë, ligjet dhe rregulloret e cilës palë mund të zbatohen më rreptësisht, cila palë ka më shumë burime, pajisje më të mira dhe ushtri më të fortë, oficerët dhe ushtarët e cilës palë janë më të stërvitur dhe më të aftë për të luftuar, shpërblimet dhe ndëshkimet e cilës palë janë më të drejta dhe më të qarta) që përcaktojnë rezultatet e angazhimeve ushtarake. Duke menduar, vlerësuar dhe krahasuar këto pika, një komandant mund të llogarisë shanset e tij për fitore. Shmangia e zakonshme nga këto llogaritje do të sigurojë dështimin përmes veprimit të pavend. Teksti thekson se lufta është një çështje shumë e rëndë për shtetin dhe nuk duhet nisur pa u menduar si duhet. |- | II | Zhvillimi i luftës | Sfida | Zhvillimi i luftës | Zhvillimi i luftës<br />(作戰; ''zuòzhàn'') | Fillimi i betejës |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon se si të kuptohet ekonomia e luftës dhe se si suksesi kërkon fitimin e shpejtë të betejave vendimtare. Ky kapitull këshillon se fushatat e suksesshme ushtarake kërkojnë kufizimin e kostos së konkurrencës dhe të konfliktit. |- | III | Sulmi me strategji | Plani i sulmit | Planifikimi i ofensivave | Sulmi strategjik<br />(謀攻; ''móugōng'') | Planifikimi i një sulmi |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përcakton si burim të fuqisë unitetin, jo madhësinë, dhe diskuton pesë faktorët që nevojiten për të pasur sukses në çdo luftë. Sipas rëndësisë, këta faktorë kritikë janë: sulmi, strategjia, aleancat, ushtria dhe qytetet. |- | IV | Disponimet taktike | Pozicionimi | Disponimi ushtarak | Disponimi i ushtrisë<br />(軍形; ''jūnxíng'') | Format që duhen perceptuar |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon rëndësinë e mbrojtjes së pozicioneve ekzistuese derisa komandanti të jetë në gjendje të përparojë prej tyre në siguri. Ai u mëson komandantëve rëndësinë e njohjes së mundësive strategjike dhe u mëson të mos krijojnë mundësi për armikun. |- | V | Përdorimi i energjisë | Drejtimi | Fuqia strategjike ushtarake | Forcat<br />(兵勢; ''bīngshì'') | Disponimi i fuqisë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon përdorimin e kreativitetit dhe të kohës në ndërtimin e vrullit të ushtrisë. |- | VI | Pikat e dobëta dhe të forta | Iluzioni dhe realiteti | Boshllëku dhe substanca | Dobësitë dhe pikat e forta<br />(虛實; ''xūshí'') | E dobët dhe e fortë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon se si mundësitë e një ushtrie vijnë nga hapësirat në mjedis të shkaktuara nga dobësia relative e armikut dhe si t'u përgjigjemi ndryshimeve në fushëbetejën e rrjedhshme mbi një territor të dhënë. |- | VII | Manovrimi i një ushtrie | Angazhimi i forcës | Luftimi ushtarak | Manovrat ushtarake<br />(軍爭; ''jūnzhēng'') | Ushtritë në përballje |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon rreziqet e konfliktit të drejtpërdrejtë dhe si të fitohen këto përplasje kur i imponohen komandantit. |- | VIII | Ndryshimi i taktikave | Nëntë ndryshimet | Nëntë ndryshime | Ndryshimet dhe përshtatshmëria<br />(九變; ''jiǔbiàn'') | Nëntë rrethana të paparashikuara |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përqendrohet te nevoja për fleksibilitet në reagimet e ushtrisë. Shpjegon si t'i përgjigjemi me sukses rrethanave që ndryshojnë. |- | IX | Ushtria në marshim | Lëvizja e forcës | Manovrimi i ushtrisë | Lëvizja dhe zhvillimi i trupave<br />(行軍; ''xíngjūn'') | Vendosja e ushtrisë në fushë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përshkruan situatat e ndryshme në të cilat gjendet një ushtri teksa lëviz nëpër territore të reja armike dhe si t'u përgjigjemi këtyre situatave. Pjesa më e madhe e këtij kapitulli përqendrohet te vlerësimi i qëllimeve të të tjerëve. |- | X | Klasifikimi i terrenit | Pozicionimi sipas situatës | Konfiguracionet e terrenit | Terreni<br />(地形; ''dìxíng'') | Formacionet e tokave |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shqyrton tri zonat e përgjithshme të rezistencës (distancën, rreziqet dhe pengesat) dhe gjashtë llojet e pozicioneve në terren që dalin prej tyre. Secili prej këtyre gjashtë pozicioneve në terren ofron avantazhe dhe disavantazhe të caktuara. |- | XI | Nëntë situatat | Nëntë situatat | Nëntë terrenet | Nëntë fushëbetejat<br />(九地; ''jiǔde'') | Nëntë llojet e tokës |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përshkruan nëntë situatat (ose fazat) e zakonshme në një fushatë, nga shpërndarja deri te vdekjeprurësja, dhe përqendrimin specifik që do t'i duhet një komandanti për t'i kaluar me sukses. |- | XII | Sulmi me zjarr | Sulmi me zjarr | Sulmet zjarrvënëse | Sulmi me zjarr<br />(火攻; ''huǒgōng'') | Sulmet me zjarr |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon përdorimin e përgjithshëm të armëve dhe përdorimin specifik të mjedisit si armë. Ky kapitull shqyrton pesë objektivat e sulmit, pesë llojet e sulmit mjedisor dhe përgjigjet e përshtatshme ndaj sulmeve të tilla. |- | XIII | Përdorimi i spiunëve | Përdorimi i zbulimit | Përdorimi i spiunëve | Zbulimi dhe spiunazhi<br />(用間; ''yòngjiān'') | Përdorimi i spiunëve |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përqendrohet te rëndësia e zhvillimit të burimeve të mira informacioni dhe përcakton pesë llojet e burimeve të inteligjencës dhe si të menaxhohet më mirë secili prej tyre. |} == Ndikimi kulturor == [[Skeda:Bamboo book - binding - UCR.jpg|thumb|Fillimi i ''Arti i Luftës'' në një libër klasik me [[Bamboo and wooden slips|rripa bambuje]], nga koha e sundimit të {{ill|Perandori Qianlong|en|Qianlong Emperor|lt=perandorit Qianlong}}]] === Zbatimet ushtarake dhe të zbulimit === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Wen and wu|en|Wen and wu}}}} Në të gjithë [[Azia Lindore|Azinë Lindore]], ''Arti i Luftës'' ishte pjesë e programit mësimor për kandidatët e mundshëm në provimet për shërbimin ushtarak. Gjatë [[Periudha Sengoku|periudhës Sengoku]] ({{Rreth|1467–1568}}), daimio japonez [[Takeda Shingen]] (1521–1573) thuhet se u bë pothuajse i pamposhtur në çdo betejë pa u mbështetur te [[Arma|armët e zjarrit]], sepse kishte studiuar ''Artin e Luftës''.<ref name="Griffith 2007. p.150">{{Smallcaps|Griffith, Samuel B.}} ''The Illustrated Art of War''. 2005. Oxford University Press. fq. 17, 141–43.</ref> Libri i dha gjithashtu frymëzimin për flamurin e tij të famshëm të betejës, «{{ill|Fūrinkazan|en|Fūrinkazan}}» (Era, Pylli, Zjarri dhe Mali), që do të thotë i shpejtë si era, i heshtur si pylli, i egër si zjarri dhe i palëvizshëm si mali. Përkthyesi {{ill|Samuel B. Griffith|en|Samuel B. Griffith}} përfshin një kapitull mbi «Sun Tzu dhe Mao Ce Duni», ku thuhet se ''Arti i Luftës'' ndikoi te veprat e Maos ''{{ill|Mbi luftën guerile|en|On Guerrilla Warfare}}'', ''{{ill|Mbi luftën e zgjatur|en|On Protracted War}}'' dhe ''Probleme strategjike të luftës revolucionare të Kinës''. Kapitulli përfshin edhe citimin e Maos: «Nuk duhet ta nënvlerësojmë thënien në librin e Sun Wu Tzu-së, strategut të madh ushtarak të Kinës së lashtë: “Njihe armikun dhe njih veten, dhe mund të luftosh njëqind beteja pa u vënë në rrezik”». Mao mund të jetë frymëzuar ta shkruante këtë pas {{ill|Fushata e pestë e rrethimit kundër sovjetit të Jiangxit|en|Fifth encirclement campaign against the Jiangxi Soviet}}, kur për herë të parë sovjetikët nuk njihnin as armikun, as veten, dhe ishin në rrezik në çdo betejë.<ref>{{cite book |last1=Griffith |first1=Samuel |author1-link=Samuel B. Griffith |title=The Art of War |date=1963 |publisher=Shelter Harbor Press |location=New York |isbn=978-1-62795-063-3 |pages=68, 74 |language=en}}</ref> Gjatë [[Lufta e Vietnamit|Luftës së Vietnamit]], disa oficerë të [[Vietcong|Vietkongut]] studiuan gjerësisht ''Artin e Luftës'' dhe, sipas raportimeve, mund të recitonin përmendësh pjesë të tëra të tij. Gjenerali {{ill|Võ Nguyên Giáp|en|Võ Nguyên Giáp}} zbatoi me sukses taktika të përshkruara në ''Artin e Luftës'' gjatë {{ill|Beteja e Điện Biên Phủ|en|Battle of Dien Bien Phu}}, e cila i dha fund përfshirjes së gjerë franceze në Indokinë dhe çoi te marrëveshjet që e ndanë Vietnamin në Veri dhe Jug. Gjenerali Giáp, më vonë komandanti kryesor ushtarak i Ushtrisë Popullore të Vietnamit gjatë Luftës së Vietnamit, ishte studiues dhe zbatues i zellshëm i ideve të Sun Tzu-së.<ref name="findarticles.com">McCready, Douglas. “Learning from Sun Tzu”, ''Military Review'', maj–qershor 2003.{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0PBZ/is_3_83/ai_109268913/?tag%3Duntagged|title=Learning from Sun Tzu|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011212135/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0PBZ/is_3_83/ai_109268913/?tag=untagged|archive-date=2011-10-11|url-status=usurped|work=Military Review|issue=3|volume=83|access-date=2009-12-19|language=en}}</ref> ==== Jashtë Azisë Lindore ==== Humbja e Shteteve të Bashkuara në Luftën e Vietnamit, më shumë se çdo ngjarje tjetër, ua tërhoqi vëmendjen Sun Tzu-së udhëheqësve të teorisë ushtarake amerikane.<ref name="findarticles.com" /><ref>Intervistë me Dr. William Duiker, bisedë me [http://www.sonshi.com/duiker.html Sonshi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118173816/https://www.sonshi.com/william-duiker-interview.html |date=2024-01-18 }}</ref><ref>Forbes, Andrew; Henley, David (2012). ''The Illustrated Art of War: Sun Tzu''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. {{ASIN|B00B91XX8U}}</ref> {{ill|Departamenti i Ushtrisë i Shteteve të Bashkuara|en|Department of the Army (United States)}}, përmes {{ill|Kolegji i Komandës dhe Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara|en|United States Army Command and General Staff College}}, e rendit ''Artin e Luftës'' si një nga librat që mund të mbahen në bibliotekën e një njësie ushtarake.<ref>{{cite book |last=Army |first=U. S. |year=1985 |title=Military History and Professional Development |publisher=Combat Studies Institute |location=U. S. Army Command and General Staff College, Fort Leavenworth, Kansas |id=85-CSI-21 85|language=en }}</ref> ''Arti i Luftës'' përfshihet në Programin e Leximit Profesional të [[Trupat e Marinës së Shteteve të Bashkuara|Trupave të Marinës së Shteteve të Bashkuara]] (më parë i njohur si Lista e Leximit e Komandantit). Ai rekomandohet për të gjithë personelin e zbulimit ushtarak të Shteteve të Bashkuara.<ref>{{Cite web|url=https://www.marines.mil/news/messages/Pages/2005/MARINE%20CORPS%20PROFESSIONAL%20READING%20PROGRAM.aspx|title=Messages|access-date=2009-06-02|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002035318/http://www.marines.mil/news/messages/Pages/2005/MARINE%20CORPS%20PROFESSIONAL%20READING%20PROGRAM.aspx|url-status=live}}</ref> ''Arti i Luftës'' përdoret gjithashtu si material mësimor në [[Akademia Ushtarake e Shteteve të Bashkuara|Akademinë Ushtarake të Shteteve të Bashkuara]] (e njohur zakonisht si West Point), në lëndën Strategji Ushtarake (470).<ref>{{Cite web|title=Department of Military Instruction Job Opportunities {{!}} United States Military Academy West Point|url=https://westpoint.edu/military/department-of-military-instruction/job-opportunities|access-date=2020-06-05|website=westpoint.edu|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212213356/https://westpoint.edu/military/department-of-military-instruction/job-opportunities|url-status=dead|language=en}}</ref> Ai rekomandohet gjithashtu për kadetët oficerë në {{ill|Akademia Mbretërore Ushtarake, Sandhurst|en|Royal Military Academy, Sandhurst}}. Disa udhëheqës të njohur ushtarakë kanë thënë këto për Sun Tzu dhe ''Artin e Luftës'': {{Blockquote|Gjithmonë kam mbajtur një kopje të ''Artit të Luftës'' mbi tryezën time.<ref>United States Military Posture for FY1989 (Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 1989), 5–6, 93–94.</ref> – Gjenerali [[Douglas MacArthur]], {{ill|Gjeneral i Ushtrisë (Shtetet e Bashkuara)|en|General of the Army (United States)|lt=gjeneral me pesë yje}} dhe {{ill|Komandanti Suprem i Forcave Aleate|en|Supreme Commander for the Allied Powers}}.}} {{Blockquote|E kam lexuar ''Artin e Luftës'' të Sun Tzu-së. Ai vazhdon të ndikojë si te ushtarët, ashtu edhe te politikanët.<ref>{{Cite web|url=https://leaderonomics.com/leadership/sun-tzu-secrets-success|title=Chinese Military Strategist Sun Tzu Reveals Secrets to Success &#124; Leaderonomics|date=2018-02-02|access-date=2019-12-12|archive-date=2020-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207113130/https://leaderonomics.com/leadership/sun-tzu-secrets-success|url-status=live|language=en}}</ref> – Gjenerali {{ill|Colin Powell|en|Colin Powell}}, {{ill|Kryetari i Shtabit të Përbashkët të Shefave të Ushtrive|en|Chairman of the Joint Chiefs of Staff}}, këshilltar për Sigurinë Kombëtare dhe {{ill|Sekretar i Shtetit|en|United States Secretary of State}}.}} Sipas disa autorëve, strategjia e [[Dezinformimi|mashtrimit]] e përshkruar në ''Artin e Luftës'' u studiua dhe u përdor gjerësisht nga [[KGB]]-ja: «Do ta detyroj armikun ta marrë forcën tonë për dobësi dhe dobësinë tonë për forcë, e kështu do ta kthej forcën e tij në dobësi».<ref name="Albats">{{ill|Yevgenia Albats|en|Yevgenia Albats}} dhe Catherine A. Fitzpatrick. ''The State Within a State: The KGB and Its Hold on Russia – Past, Present, and Future.'' 1994. {{ISBN|0-374-52738-5}}, kapitulli “Who was behind perestroika?”.</ref> === Zbatimi jashtë ushtrisë === Disa admirues të librit pretendojnë se ai mund të zbatohet në një sërë veprimtarish konkurruese joushtarake në botën moderne, përfshirë spiunazhin, kulturën, politikën, biznesin dhe sportin.<ref>{{cite book |last1 = McNeilly |first1 = Mark R. |year = 2015 |title = Sun Tzu and the Art of Modern Warfare |url = https://books.google.com/books?id=yVFjBAAAQBAJ |edition = updated |publisher = Oxford University Press |page = 301 |isbn = 978-0-19-995785-9 |access-date = 2022-12-14 |language = en |quote = Sun Tzu is not talking about 'news' here but about espionage affairs, or matters or plans relating to espionage. }}</ref><ref name=wp>{{citation|last= Scott|first= Wilson|title=Obama meets privately with Jewish leaders|date=2013-03-07|url=https://www.washingtonpost.com/politics/obama-meets-privately-with-jewish-leaders/2013/03/07/dd95b4ca-8733-11e2-999e-5f8e0410cb9d_story.html|newspaper=The Washington Post|location=Washington, D.C.|access-date=2013-05-22|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724060741/http://articles.washingtonpost.com/2013-03-07/politics/37535039_1_nuclear-weapons-jewish-leaders-president-obama|archive-date=2013-07-24|language=en}}</ref><ref name=UPI>{{citation|title=Obama to challenge Israelis on peace|work=United Press International|date=2013-03-08|url=https://www.upi.com/Top_News/US/2013/03/08/Obama-to-challenge-Israelis-on-peace/UPI-70151362729600/|access-date=2013-05-22|archive-date=2022-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127055352/https://www.upi.com/Top_News/US/2013/03/08/Obama-to-challenge-Israelis-on-peace/UPI-70151362729600/|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Business">{{citation|last=Garner|first=Rochelle|title=Oracle's Ellison Uses 'Art of War' in Software Battle With SAP|date=2006-10-16|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aFA0SRsqGq04|work=Bloomberg|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020122222/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aFA0SRsqGq04|url-status=dead|access-date=2013-05-18|archive-date=2015-10-20|language=en}}</ref><ref name=Football>{{citation|last=Hack|first=Damon|title=For Patriots' Coach, War Is Decided Before Game|newspaper=The New York Times|date=2005-02-03|url=https://www.nytimes.com/2005/02/03/sports/football/03belichick.html|access-date=2013-05-18|archive-date=2024-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118173749/https://www.nytimes.com/2024/01/18/sports/football/for-patriots-coach-waris-decided-before-game.html|url-status=live|language=en}}</ref> Disa libra biznesi kanë pretenduar se shohin paralele metaforike midis ''Artit të Luftës'' dhe {{ill|politikës së brendshme në zyra|en|Office politics}}, si edhe strategjisë së korporatave.<ref>Michaelson, Gerald. "Sun Tzu: The Art of War for Managers; 50 Strategic Rules." Avon, MA: Adams Media, 2001</ref><ref>McNeilly, Mark. "Sun Tzu and the Art of Business : Six Strategic Principles for Managers. New York:Oxford University Press, 1996.</ref><ref>Krause, Donald G. "The Art of War for Executives: Ancient Knowledge for Today's Business Professional." New York: Berkley Publishing Group, 1995.</ref> Disa kompani japoneze e kanë bërë librin lexim të detyrueshëm për {{ill|drejtuesit e tyre kryesorë|en|Corporate officer}}.<ref>{{Cite news |work={{ill|South China Morning Post|en|South China Morning Post}} |title=The art of negotiation |last=Kammerer |first=Peter |date=2006-04-21 |url=https://www.scmp.com/article/545583/art-negotiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715180558/https://web.archive.org/web/20190715180558/https://www.scmp.com/article/545583/art-negotiation |archive-date=2019-07-15|language=en}}</ref> Sipërmarrësit dhe drejtuesit e korporatave i janë drejtuar librit për frymëzim dhe këshilla se si të kenë sukses në situata konkurruese biznesi. Libri është zbatuar edhe në fushën e arsimit.<ref>{{cite journal | last1 = Jeffrey | first1 = D | year = 2010 | title = A Teacher Diary Study to Apply Ancient Art of War Strategies to Professional Development | journal = The International Journal of Learning | volume = 7 | issue = 3| pages = 21–36|language=en}}</ref> ''Arti i Luftës'' ka qenë temë e librave<ref>Barnhizer, David. ''The Warrior Lawyer: Powerful Strategies for Winning Legal Battles'' Irvington-on-Hudson, NY: Bridge Street Books, 1997.</ref> dhe artikujve juridikë mbi procesin gjyqësor, përfshirë taktikat e negocimit dhe strategjinë e gjykimit.<ref>Balch, Christopher D., "The Art of War and the Art of Trial Advocacy: Is There Common Ground?" (1991), 42 Mercer L. Rev. 861–73</ref><ref>Beirne, Martin D. and Scott D. Marrs, ''[http://library.findlaw.com/2005/Dec/28/231115.html The Art of War and Public Relations: Strategies for Successful Litigation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711081533/http://library.findlaw.com/2005/Dec/28/231115.html |date=11 July 2012 }}''</ref><ref>Pribetic, Antonin I., [http://ssrn.com/abstract=981886 "The Trial Warrior: Applying Sun Tzu's The Art of War to Trial Advocacy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118173713/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=981886 |date=18 January 2024 }} 21 April 2007</ref><ref>Solomon, Samuel H., [https://web.archive.org/web/20140416210012/http://www.doar.com/apps/uploads/literature13_art_of_war.pdf "The Art of War: Pursuing Electronic Evidence as Your Corporate Opportunity"] 2002</ref> Libri ''{{ill|48 ligjet e pushtetit|en|The 48 Laws of Power}}'' i {{ill|Robert Greene|en|Robert Greene (American author)}} përmban shumë citime nga ''Arti i Luftës''.<ref>{{Cite web|title=The 48 Laws of Power by Robert Greene|url=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/330912/the-48-laws-of-power-by-robert-greene/9780140280197|access-date=2020-10-27|website=Penguin Random House Canada|language=en|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031015807/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/330912/the-48-laws-of-power-by-robert-greene/9780140280197|url-status=live}}</ref> ''Arti i Luftës'' është zbatuar edhe në sport. Trajneri i {{ill|Ligës Kombëtare të Futbollit|en|National Football League}} {{ill|Bill Belichick|en|Bill Belichick}}, rekordmen për numrin më të madh të fitoreve në {{ill|Super Bowl|en|Super Bowl}}, ka shprehur në disa raste admirimin e tij për ''Artin e Luftës''.<ref>{{Cite web |last=Lauletta |first=Tyler |date=2019-12-06 |title=Bill Belichick explains how advice from Sun Tzu's 'The Art of War' helped build the Patriots dynasty |url=https://www.businessinsider.com/bill-belichick-says-the-art-of-war-helped-build-patriots-dynasty-2019-12 |access-date=2020-06-05 |website=Business Insider |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731040109/https://www.businessinsider.com/bill-belichick-says-the-art-of-war-helped-build-patriots-dynasty-2019-12 |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2005-02-04 |others=The New York Times |title=Put crafty Belichick's patriot games down to the fine art of war |url=https://www.smh.com.au/sport/put-crafty-belichicks-patriot-games-down-to-the-fine-art-of-war-20050204-gdkmii.html |url-access=limited |access-date=2020-06-05 |website=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-date=2020-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122022347/https://www.smh.com.au/sport/put-crafty-belichicks-patriot-games-down-to-the-fine-art-of-war-20050204-gdkmii.html |url-status=live }}</ref> Trajneri brazilian i [[futbolli]]t, {{ill|Luiz Felipe Scolari|en|Luiz Felipe Scolari}}, e përdori aktivisht ''Artin e Luftës'' gjatë fushatës së suksesshme të [[Brazili]]t në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2002|Kupën e Botës 2002]]. Gjatë turneut, Scolari vendosi natën fragmente nga ''Arti i Luftës'' nën dyert e lojtarëve të tij.<ref>{{Cite web |last=Campos |first=Celso de Jr. |date=2011-07-01 |title=Luiz Felipe Scolari: One-on-One |url=https://www.fourfourtwo.com/features/luiz-felipe-scolari-one-one |access-date=2020-06-05 |website={{ill|FourFourTwo|en|FourFourTwo}} |archive-date=2020-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302010609/https://www.fourfourtwo.com/features/luiz-felipe-scolari-one-one |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.independent.ie/sport/soccer/mind-games-reach-new-high-as-scolari-studies-art-of-war-95223.html | work=Irish Independent | first=Henry | last=Winter | title=Mind games reach new high as Scolari studies art of war | date=2006-06-29 | access-date=2011-04-30 | archive-date=2012-07-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120720234637/http://www.independent.ie/sport/soccer/mind-games-reach-new-high-as-scolari-studies-art-of-war-95223.html | url-status=live|language=en}}</ref> ''Playing To Win'' nga {{ill|David Sirlin|en|David Sirlin}} analizon zbatimet e ideve të ''Artit të Luftës'' në sportet elektronike moderne.<ref>{{cite book |last=Sirlin |first=David| title=Playing to Win | publisher=lulu.com| year=2005 | isbn=978-1-4116-6679-5|language=en}}</ref> ''Arti i Luftës'' u publikua më 2014 si libër elektronik shoqërues së bashku me përmbajtjen e shkarkueshme (DLC) ''Art of War'' për {{ill|Europa Universalis IV|en|Europa Universalis IV}}, një lojë strategjike për PC nga Paradox Development Studios, me parathënie nga Thomas Johansson. === Filmi dhe televizioni === ''Arti i Luftës'' dhe Sun Tzu janë përmendur dhe cituar në shumë filma dhe seriale televizive, përfshirë filmin e vitit 1987 ''Wall Street'', ku {{ill|Gordon Gekko|en|Gordon Gekko}} ([[Michael Douglas]]) e përmend shpesh veprën dhe lavdëron të mbrojturin e tij, Bud Fox, që arrin të citojë përmendsh një pasazh të përshtatshëm.<ref>{{Cite web|title=Bud Fox: Sun-tzu: If your enemy is superior, evade him. If angry, irritate him. If equally matched, fight, and if not split and reevaluate.|url=https://www.quotes.net/mquote/102540|access-date=2020-06-05|website=www.quotes.net|language=en|archive-date=2020-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206154411/https://www.quotes.net/mquote/102540|url-status=live}}</ref> Filmi i njëzetë i serisë [[James Bond]], ''Die Another Day'' (2002), i referohet gjithashtu ''Artit të Luftës'', si udhërrëfyesi shpirtëror që ndajnë koloneli Moon dhe i ati.<ref>{{Citation|title=Die Another Day (2002) – IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt0246460/characters/nm0827170|access-date=2020-06-05|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224145517/http://web.archive.org/web/20210224145517/http://www.imdb.com/title/tt0246460/characters/nm0827170|url-status=live|language=en}}</ref> Në sezonin e tretë, episodin e tetë të ''[[The Sopranos]]'' («He Is Risen»), {{ill|doktoresha Melfi|en|Jennifer Melfi}} i sugjeron {{ill|Tony Sopranos|en|Tony Soprano}} ta lexojë librin.<ref>{{Cite web|last=Globe|first=Boston|title=Hey, if Tony's reading it, it's got to be good|url=https://www.baltimoresun.com/2001/05/13/hey-if-tonys-reading-it-its-got-to-be-good/|access-date=2020-06-05|website=baltimoresun.com|date=2001-05-13|language=en|archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204062545/https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-2001-05-13-0105130365-story.html|url-status=live}}</ref> Në episodin e sezonit të parë të ''Star Trek: The Next Generation'', «The Last Outpost», oficeri i parë {{ill|William Riker|en|William Riker}} citon ''Artin e Luftës'': «Frika është armiku i vërtetë, i vetmi armik». {{ill|Kapiteni Picard|en|Jean-Luc Picard}} shprehu kënaqësinë që Sun Tzu vazhdonte të mësohej në {{ill|Akademinë e Flotës Yjore|en|Starfleet Academy}}. Më vonë gjatë episodit, një i mbijetuar i një perandorie joj njerëzore, të zhdukur prej kohësh, vuri në dukje ngjashmëritë mes urtësisë së popullit të tij dhe ''Artit të Luftës'' sa i përket të diturit se kur duhet dhe kur nuk duhet luftuar. ''{{ill|Arti i Luftës|en|The Art of War (film)}}'' është një film aksion me spiunazh i vitit 2000, me regji të {{ill|Christian Duguay|en|Christian Duguay (director)}} dhe me aktorë kryesorë {{ill|Wesley Snipes|en|Wesley Snipes}}, {{ill|Michael Biehn|en|Michael Biehn}}, {{ill|Anne Archer|en|Anne Archer}} dhe [[Donald Sutherland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0160009/|title=The Art of War (2000) – IMDb|website=Internet Movie Database|access-date=2020-07-21|archive-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723040741/https://www.imdb.com/title/tt0160009/|url-status=live|language=en}}</ref> == Përkthime të rëndësishme == [[Skeda:The Art of War Running Press.jpg|thumb|200px|Botimi në miniaturë i Running Press i përkthimit të vitit 1994 nga Ralph D. Sawyer, shtypur më 2003]] * {{cite book | translator= Lionel Giles| title= Sun Tzu on the Art of War | location=London | publisher=Luzac and Company | year=1910 | language=en }} * {{cite book | translator= Samuel B. Griffith | title= The Art of War | location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=1963 | isbn=978-0-19-501476-1 | language=en }} Pjesë e Koleksionit të veprave përfaqësuese të UNESCO-s. * {{cite book | translator= Thomas Cleary | title= Sun Tzu, The Art of War | location=Boston | publisher=Shambhala Dragon Editions | year=1988 |isbn=978-0-87773-452-9 | language=en}} * {{cite book | translator= Roger Ames |translator-link=Roger T. Ames | title=The Art of Warfare | publisher=Random House | year=1993 | isbn=978-0-345-36239-1 | language=en}} * {{cite book | translator= John Minford| title= The Art of War | location=New York | publisher=Viking | year=2002 |isbn=978-0-670-03156-6 | language=en}} * {{cite book | translator=Victor H. Mair| title=The Art of War: Sunzi's Military Methods | location=New York |publisher=Columbia University Press | year = 2007 |isbn= 978-0-231-13382-1 | language=en}} * {{cite book | translator=Michael Nylan|title=The art of war / Sun Tzu ; a new translation by Michael Nylan | location=New York |publisher=W. W. Norton & Company, Inc | year = 2020|isbn= 978-1-324-00489-9 | language=en}} == Shiko edhe == === Libra === * {{ill|Arthashastra|en|Arthashastra}} * {{ill|Mbi luftën|en|On War (book)}} nga Carl von Clausewitz * {{ill|Arti i Luftës|en|The Art of War (Machiavelli)}} nga Niccolò Machiavelli * {{ill|Libri i pesë unazave|en|The Book of Five Rings}} ({{ill|Miyamoto Musashi|en|Miyamoto Musashi}}) * {{ill|The Art of War|en|The Art of War (comic book)}} (libër komik) nga {{ill|Kelly Roman|en|Kelly Roman}} === Koncepte === * {{ill|Traktati ushtarak|en|Military treatise}} * {{ill|Filozofia e luftës|en|Philosophy of war}} == Referime == === Citime === {{Reflist}} === Burime === {{refbegin}} * {{cite book |first1 = Krzysztof |last1 = Gawlikowski |first2 = Michael |last2 = Loewe |author2-link = Michael Loewe |chapter = ''Sun tzu ping fa'' 孫子兵法 |editor-first = Michael |editor-last = Loewe |title = Early Chinese Texts: A Bibliographical Guide |year = 1993 |location = Berkeley, CA |publisher = Society for the Study of Early China; Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley |pages = 446–455 |isbn = 978-1-55729-043-4 |language=en }} * {{cite book |last = Graff |first = David A. |title = Medieval Chinese Warfare, 300–900 |series = Warfare and History |location = London |publisher = Routledge |year = 2002 |isbn = 978-0-415-23955-4 |language=en }} * {{cite book |last = Griffith |first = Samuel |title = Sun Tzu: The Illustrated Art of War |publisher = Oxford University Press | location = New York |year = 2005 |isbn = 978-0-19-518999-5 |language=en }} * {{cite book |last = Lewis |first = Mark Edward |author-link = Mark Edward Lewis |chapter = Warring States Political History |editor1-first = Michael |editor1-last = Loewe |editor1-link = Michael Loewe |editor2-first = Edward |editor2-last = Shaughnessy |editor2-link = Edward Shaughnessy |title = The Cambridge History of Ancient China |location = Cambridge |publisher = Cambridge University Press | year = 1999 | pages = 587–650 | isbn=978-0-521-47030-8 |language=en }} * {{cite book |first = Victor H. |last = Mair |author-link = Victor H. Mair |title = The Art of War: Sun Zi's Military Methods |location = New York |publisher = Columbia University Press |year = 2007 |isbn = 978-0-231-13382-1 |language=en }} * {{cite book |first = Kidder |last = Smith |chapter = The Military Texts: The ''Sunzi'' |editor-first = Wm. Theodore |editor-last = de Bary |editor-link = William Theodore de Bary |title = Sources of Chinese Tradition: From Earliest Times to 1600, Volume 1 |edition = 2nd |location = New York|publisher = Columbia University Press |year=1999 |pages = 213–224 |isbn = 978-0-231-10938-3 |language=en }} * {{cite book |last = Yuen |first = Derek M. C. |title = Deciphering Sun Tzu: How to Read 'The Art of War' |url = https://books.google.com/books?id=EwQqBgAAQBAJ&pg=PA110 |year = 2014 |publisher = Oxford University Press |isbn = 978-0-19-937351-2 |access-date = 2018-09-21 |archive-date = 2024-01-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118173806/https://books.google.com/books?id=EwQqBgAAQBAJ&pg=PA110#v=onepage&q&f=false |url-status = live |language=en }} * {{cite book |title = Еволюція воєнного мистецтва: у 2 ч. |first1 = Д. В. |last1 = Вєдєнєєв |first2 = О. А. |last2 = Гавриленко |first3 = С. О. |last3 = Кубіцький |editor-first = В. В. |editor1-last = Остроухова |year=2017 |language=uk }} {{refend}} == Lidhje të jashtme == {{Wikisource|The Art of War (Sun)|''Arti i Luftës''}} [https://zh.wikisource.org/wiki/孫子兵法 Arti i luftës së Sun Tzu-së (në kinezisht)] [https://zh.wikisource.org/wiki/孫子略解 Shënimet e Cao Caos mbi artin e luftës (në kinezisht)] [https://zh.wikisource.org/wiki/十一家注孫子 Njëmbëdhjetë komentime mbi Sun Tzu-në (në kinezisht)] [[q:The Art of War]] {{Commonskat|The Art of War by Sun Tzu|Artin e Luftës}} * [https://standardebooks.org/ebooks/sun-tzu/the-art-of-war/lionel-giles Botimi i ''The Art of War'' në Standard Ebooks] * [https://ctext.org/art-of-war ''Arti i Luftës''] — botim dygjuhësh kinezisht-anglisht, {{ill|Projekti i Teksteve Kineze|en|Chinese Text Project}} * {{Gutenberg|no=132|name=The Art of War}} përkthyer nga {{ill|Lionel Giles|en|Lionel Giles}} (1910) * {{Gutenberg|no=66706|name=The Art of War}} përkthyer (me tekstin kinez) nga {{ill|Lionel Giles|en|Lionel Giles}} (1910) * {{Gutenberg|no=44024|name=The Book of War}} përkthyer nga E. F. Calthrop (1908) * ''The Art of War'', nga Sun Tzu, në LibriVox (i disponueshëm në anglisht dhe në origjinalin kinez) * [https://www.sonshi.com/sun-tzu-art-of-war-translation-original.html ''Arti i Luftës'' i Sun Tzu-së] në Sonshi * [https://web.archive.org/web/20080527081835/http://www.ndu.edu/inss/siws/cont.html Sun Tzu dhe lufta e informacionit] në Institutin për Studime Strategjike të Universitetit Kombëtar të Mbrojtjes * [https://www.youtube.com/watch?v=otMaORoiH7w 11 situatat e vështira | Arti i Luftës i Sun Tzu-së (i animuar)] * [https://theoriq.com/en?book%5B%5D=the-art-of-war-83 ''Arti i Luftës'', botim i ilustruar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224161001/https://theoriq.com/en?book%5B%5D=the-art-of-war-83 |date=24 February 2021 }}, në Theoriq.com * [https://www.r2plan.com/sun-tzu-the-art-of-war-on-modern-world-english-version/ ''Libri i Luftës në botën moderne'', nga Edward Rico M. Tj], në r2plan.com [[Kategoria:Sun Tzu]] [[Kategoria:Libra të shekullit V p.e.s.]] [[Kategoria:Historia ushtarake e Azisë Lindore]] [[Kategoria:Libra mbi strategjinë ushtarake]] [[Kategoria:Shtatë klasikët ushtarakë]] [[Kategoria:Kodi i luftëtarëve]] [[Kategoria:Tekste të dinastisë Zhou]] [[Kategoria:Studime klasike kineze]] 5j22s9nvx950jorsk75hd8takh9polp 3062258 3062247 2026-11-03T20:29:26Z Arianit 106 3062258 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | image = Bamboo book - unfolded - UCR.jpg | author = [[Sun Tzu]] (tradicionalisht) | country = [[Kina]] | language = {{ill|Kinezishtja klasike|en|Classical Chinese}} | orig_lang_code = zh | subject = {{ill|Arti ushtarak|en|Military art (military science)}} | pub_date = shekulli i 5-të p.e.s. | native_wikisource = 孫子兵法 | wikisource = The Art of War (Sun) | genre = | dewey = 355.02 | congress = U101 .S95 }} '''''Arti i luftës''''' është një traktat ushtarak kinez i lashtë që daton nga fundi i {{ill|Periudha e Pranverës dhe Vjeshtës|en|Spring and Autumn period|lt=Periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës}} (përafërsisht shekulli i 5-të p.e.s.). Vepra, që i atribuohet strategut të lashtë ushtarak kinez [[Sun Tzu]] («Mjeshtri Sun»), përbëhet nga 13 kapituj. Çdo kapitull i kushtohet një grupi të ndryshëm aftësish ose artesh që lidhen me luftën, financat dhe mënyrën se si ato zbatohen në {{ill|strategjinë ushtarake|en|Military strategy}} dhe [[Taktikat ushtarake|taktikat]]. Për gati 1.500 vjet, ajo ishte teksti kryesor i një antologjie që u formalizua si {{ill|Shtatë klasikët ushtarakë|en|Seven Military Classics}} nga [[Perandori Shenzong i Song]] në vitin 1080. ''Arti i luftës'' mbetet një nga veprat më me ndikim mbi strategjinë e të gjitha kohërave<ref>{{Cite book |last=Boorman |first=Scott |url=https://books.google.com/books?id=DcvPEAAAQBAJ&q=of+all+time+&pg=PR12 |title=Thinking Through Sun Tzu's Art of War: Analyzing Sun Tzu's Art of War, A Manual on Strategy |date=2024-02-15 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-47103-9 |language=en}}</ref> dhe ka formësuar si teorinë dhe mendimin ushtarak të Azisë Lindore, ashtu edhe të Perëndimit.{{sfnp|Smith|1999|p=216}} Traktati përmban një shpjegim dhe analizë të hollësishme të ushtrisë kineze të shekullit të 5-të p.e.s., nga armët, kushtet e mjedisit, logjistika financiare dhe strategjia, deri te morali, gradat dhe disiplina. Sun e portretizon luftën si një zgjidhje e fundit, e kushtueshme dhe shkatërruese; lufta e zgjatur e dobëson shtetin më shpejt se sa mund ta bënte ndonjëherë armiku. Sun përdor diplomacinë dhe parimet ekonomike për të shpjeguar se si mund të mbahet lufta e shkurtër, e përmbajtur, e kontrolluar dhe sa më e lirë, duke minimizuar ekspozimin financiar. Sun thekson gjithashtu rëndësinë e agjentëve të inteligjencës dhe të spiunazhit si për përpjekjen luftarake, ashtu edhe për parandalimin e luftës. I konsideruar si një nga taktikuesit dhe analistët ushtarakë më të shquar në histori, mësimet dhe strategjitë e tij formuan bazën e stërvitjes ushtarake të avancuar në mbarë botën. Teksti u përkthye për herë të parë në një gjuhë evropiane në vitin 1772, kur prifti jezuit francez {{ill|Jean Joseph Marie Amiot|en}} prodhoi një version frëngjisht. Përkthimi i parë anglisht me shënime u botua në vitin 1910 nga studiuesi britanik {{ill|Lionel Giles|en}}.<ref name="Lionel Giles 2007. p. 62">Giles, Lionel ''The Art of War by Sun Tzu – Special Edition''. Special Edition Books. 2007. p. 62.</ref> Udhëheqës ushtarakë e politikë, si revolucionari komunist kinez [[Mao Ce Duni]], ''daimio'' japonez [[Takeda Shingen]], gjenerali vietnamez {{ill|Võ Nguyên Giáp|en}} dhe gjeneralët amerikanë [[Douglas MacArthur]] dhe {{ill|Norman Schwarzkopf Jr.|en|Norman Schwarzkopf}}, përmenden të gjithë si të frymëzuar nga libri.<ref>{{Cite journal |last1=Hlavatý |first1=Jozef |last2=Ližbetin |first2=Ján |year=2021 |title=The Use of the Art of War Ideas in the Strategic Decision-making of the Company |journal=Transportation Research Procedia |series=14th International scientific conference on sustainable, modern and safe transport |volume=55 |pages=1273–1280 |doi=10.1016/j.trpro.2021.07.110 |s2cid=238896273 |issn=2352-1465 |doi-access=free |language=en}}</ref> == Historia == === Teksti dhe komentet === ''Arti i luftës'' i atribuohet tradicionalisht një gjenerali të lashtë ushtarak kinez të njohur si [[Sun Tzu]] ({{ill|pinyin|en|Pinyin}}: {{lang|zh-Latn-pinyin|Sūnzǐ}}), që do të thotë «Mjeshtri Sun». Thuhet se Sun Tzu ka jetuar në shekullin e 6-të p.e.s., por pjesët më të hershme të ''Artit të luftës'' ndoshta datojnë të paktën 100 vjet më vonë.{{sfnp|Lewis|1999|p=604}} ''Shiji'' i [[Sima Qian]]it, i pari ndër ''Njëzet e katër historitë'' e Kinës, regjistron një traditë të hershme kineze sipas së cilës një tekst mbi çështjet ushtarake ishte shkruar nga një Sun Wu ({{lang|zh|孫武}}) nga shteti i Qi-t, dhe se ky tekst ishte lexuar e studiuar nga mbreti Helü i Wu-së ({{reign|514|495&nbsp;p.e.s.}}).{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Ky tekst identifikohej tradicionalisht me veprën e trashëguar ''Arti i luftës i Mjeshtrit Sun''. Pikëpamja konvencionale ishte se Sun Wu ishte një teoricien ushtarak nga fundi i periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës (776–471&nbsp;p.e.s.), i cili ikën nga Qi në shtetin juglindor të Wu-së, ku thuhet se e mahniti mbretin me aftësinë e tij për të stërvitur shpejt zyrtarët, përfshirë gratë e oborrit, në disiplinën ushtarake — dhe se i bëri ushtritë e Wu-së aq të fuqishme sa të sfidonin shtetin rival të Chu-së në perëndim të Wu-së. Kjo pikëpamje ende mbahet gjerësisht në Kinë.{{sfnp|Mair|2007|pp=12–13}} Strategu dhe udhëheqësi ushtarak Kai Wen, në fillim të shekullit të 3-të e.s., hartoi komentin më të hershëm të njohur mbi ''Artin e luftës''.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Parathënia e Kait bën të qartë se ai e redaktoi tekstin dhe hoqi disa pasazhe, por shtrirja e ndryshimeve të tij nuk është e qartë historikisht.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} ''Arti i luftës'' shfaqet në të gjithë katalogët bibliografikë të historive dinastike kineze, por listimet e ndarjeve dhe të madhësisë së tij ndryshonin gjerësisht. === Autorësia === [[Skeda:Inscribed bamboo-slips of Art of War.jpg|thumb|upright=1.2|Fragmente të ''Artit të Luftës'', të zbuluara si pjesë e [[Yinqueshan Han Slips|dorëshkrimeve në fasha bambuje të Yinqueshanit]], që tregojnë variantin e ''Artit të Luftës'' të përhapur gjatë [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 p.e.s. – 220 e.s.)]] Rreth shekullit XII, studiuesit kinezë nisën të vinin në dyshim ekzistencën historike të Sun Tzu-së. Argumenti i tyre kryesor ishte se vepra klasike historike ''Zuo Zhuan'', e cila përmend shumicën e figurave të shquara të periudhës së Pranverës dhe Vjeshtës, nuk e përmend fare Sun Tzu-në.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Emri «Sun Wu» (孫武) nuk shfaqet në asnjë tekst të mëparshëm se ''Shënimet e historianit të madh''.{{sfnp|Mair|2007|p=9}} Disa studiues kanë dyshuar se ky është një mbiemër përshkrues i sajuar, me kuptimin «luftëtari i arratisur»: mbiemri «Sun» interpretohet si term i afërt me «i arratisur» (xùn 遜), ndërsa «Wu» (wǔ 武) nënkupton (1) virtytin e lashtë kinez «luftarak, trim» dhe (2) një sinonim dialektor të rajonit Jianghuai për 士 (''shì''), «kalorësin»,<ref>[[Liu An]] (përpiluesi origjinal), [[Xu Shen]] (komentues). ''[[Huainanzi|Huainan Honglie (me komente)]]'', «Vështrim mbi paqartësitë». Teksti kryesor: 「夫死生同域,不可脅陵,勇'''武'''一人,為三軍雄。」; përkthimi i Majorit e të tjerëve (2010): «Për atë që vdekja dhe jeta janë i njëjti vend dhe që nuk mund të kërcënohet, një luftëtar i vetëm e trim është heroi i tri ushtrive.»; versioni i ''[[Siku Quanshu]]'', vëll. 4–7, [https://ctext.org/library.pl?if=en&file=67848&page=96#%E6%AD%A6%E5%A3%AB%E4%B9%9F%E6%B1%9F%E6%B7%AE%E9%96%93%E8%AC%82%E5%A3%AB%E7%99%BD%E6%AD%A6 f. 96 nga 160] [https://web.archive.org/web/20230415095028/https://ctext.org/library.pl?if=en&file=67848&page=96#%E6%AD%A6%E5%A3%AB%E4%B9%9F%E6%B1%9F%E6%B7%AE%E9%96%93%E8%AC%82%E5%A3%AB%E7%99%BD%E6%AD%A6 15 April 2023]; komenti: 「'''武'''士也;江淮間謂士曰'''武'''。」</ref><ref>Liu An (2010), ''The Huainanzi: A Guide to the Theory and Practice of Government in Early Han China''. Përkthyer dhe redaktuar nga John S. Major, Sarah A. Queen, Aandrew Seth Meyer dhe Harold D. Roth. New York: Columbia University Press, 2010, f. 215.</ref> Kjo përputhet me rolin e Sunziut si sozia e heroit në tregimin për Wu Zixu-në.{{sfnp|Mair|2007|p=10}} Në fillim të shekullit XX, shkrimtari dhe reformatori kinez Liang Qichao hodhi hipotezën se tekstin e kishte shkruar në të vërtetë në shekullin IV p.e.s. Sun Bin, pasardhësi i pretenduar i Sun Tzu-së, pasi disa burime historike përmendin një traktat ushtarak të shkruar prej tij.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=447}} Sipas Samuel B. Griffith, është e mundur që Sun Wu të mos e ketë shkruar ''Artin e Luftës''.<ref>{{Cite book |last1=Griffith |first1=Samuel B. |author1-link=Samuel B. Griffith |title=The Art of War: The New Illustrated Edition |date=2005 |publisher=Shelter Harbor Press |location=New York |isbn=978-1-62795-063-3 |chapter=Introduction: The Author |language=en}}</ref> Në vitin 1972, {{ill|dorëshkrimet në fasha bambuje të Yinqueshanit|en|Yinqueshan Han Slips}} u zbuluan në dy varre të [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 p.e.s. – 220 e.s.), pranë qytetit të Linyit, në [[Shandong]].{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=448}} Ndër shkrimet e shumta në [[Dorëshkrimet në fasha bambuje dhe druri|fasha bambuje]] që gjendeshin në varre, të vulosura midis viteve 134 dhe 118 p.e.s., kishte dy tekste të veçanta: njëri i atribuohej «Sun Tzu-së» dhe përputhej me tekstin e njohur, ndërsa tjetri i atribuohej Sun Binit dhe shpjegonte e zgjeronte ''Artin e Luftës'' së mëparshëm të Sunziut.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} Përmbajtja e tekstit të Sun Binit mbivendoset në një pjesë të madhe me atë të tekstit të «Sun Tzu-së». Të dy tekstet mund të përfaqësojnë «një traditë të vetme intelektuale, që u zhvillua vazhdimisht dhe u bashkua nën emrin Sun».<ref>[[Mark Edward Lewis]] (2005), cituar te Mair (2007), f. 18.</ref> Ky zbulim tregoi se pjesa më e madhe e paqartësive historike vinte nga fakti se kishte dy tekste që mund të quheshin «Arti i Luftës i Mjeshtrit Sun», jo vetëm një.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} Përmbajtja e tekstit më të hershëm përbën rreth një të tretën e kapitujve të ''Artit të Luftës'' modern, dhe tekstet përputhen ngushtë.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=448}} Tani pranohet përgjithësisht se teksti më i hershëm i ''Artit të Luftës'' u përfundua diku midis viteve 500 dhe 430 p.e.s.{{sfnp|Gawlikowski|Loewe|1993|p=449}} == Kapitujt == ''Arti i Luftës'' ndahet në 13 kapituj (ose ''piān''); koleksioni përmendet si një ''zhuàn'' ("e tërë" ose, alternativisht, "kronikë"). {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Emrat dhe përmbajtja e kapitujve të ''Artit të Luftës'' |- ! Kapitulli ! Lionel Giles (1910)<ref>Sunzi; ''The art of war''; ''Sun-tzu ping fa''; 2009; El Paso Norte Press; translator: Lionel Giles; editor: Shawn Conners; ISBN 978-1-934255-15-5; Classic; El Paso, TX; OCLC 433665014; language: en.</ref> ! R. L. Wing (1988) ! Ralph D. Sawyer (1996) ! Chow-Hou Wee (2003) ! Michael Nylan (2020) |- !colspan="6"| Përmbajtja |- | I | Hartimi i planeve | Llogaritjet | Vlerësimet fillestare | Vlerësimi dhe planifikimi i detajuar<br />(始計, shǐjì) | Llogaritjet e para |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shqyrton pesë faktorët themelorë (rrugën, stinët, terrenin, udhëheqjen dhe menaxhimin) dhe shtatë elementët (cili nga dy sovranët është i mbushur me rrugën ose ligjin moral, gjenerali i cilës palë është më i aftë, ligjet dhe rregulloret e cilës palë mund të zbatohen më rreptësisht, cila palë ka më shumë burime, pajisje më të mira dhe ushtri më të fortë, oficerët dhe ushtarët e cilës palë janë më të stërvitur dhe më të aftë për të luftuar, shpërblimet dhe ndëshkimet e cilës palë janë më të drejta dhe më të qarta) që përcaktojnë rezultatet e angazhimeve ushtarake. Duke menduar, vlerësuar dhe krahasuar këto pika, një komandant mund të llogarisë shanset e tij për fitore. Shmangia e zakonshme nga këto llogaritje do të sigurojë dështimin përmes veprimit të pavend. Teksti thekson se lufta është një çështje shumë e rëndë për shtetin dhe nuk duhet nisur pa u menduar si duhet. |- | II | Zhvillimi i luftës | Sfida | Zhvillimi i luftës | Zhvillimi i luftës<br />(作戰; ''zuòzhàn'') | Fillimi i betejës |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon se si të kuptohet ekonomia e luftës dhe se si suksesi kërkon fitimin e shpejtë të betejave vendimtare. Ky kapitull këshillon se fushatat e suksesshme ushtarake kërkojnë kufizimin e kostos së konkurrencës dhe të konfliktit. |- | III | Sulmi me strategji | Plani i sulmit | Planifikimi i ofensivave | Sulmi strategjik<br />(謀攻; ''móugōng'') | Planifikimi i një sulmi |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përcakton si burim të fuqisë unitetin, jo madhësinë, dhe diskuton pesë faktorët që nevojiten për të pasur sukses në çdo luftë. Sipas rëndësisë, këta faktorë kritikë janë: sulmi, strategjia, aleancat, ushtria dhe qytetet. |- | IV | Disponimet taktike | Pozicionimi | Disponimi ushtarak | Disponimi i ushtrisë<br />(軍形; ''jūnxíng'') | Format që duhen perceptuar |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon rëndësinë e mbrojtjes së pozicioneve ekzistuese derisa komandanti të jetë në gjendje të përparojë prej tyre në siguri. Ai u mëson komandantëve rëndësinë e njohjes së mundësive strategjike dhe u mëson të mos krijojnë mundësi për armikun. |- | V | Përdorimi i energjisë | Drejtimi | Fuqia strategjike ushtarake | Forcat<br />(兵勢; ''bīngshì'') | Disponimi i fuqisë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon përdorimin e kreativitetit dhe të kohës në ndërtimin e vrullit të ushtrisë. |- | VI | Pikat e dobëta dhe të forta | Iluzioni dhe realiteti | Boshllëku dhe substanca | Dobësitë dhe pikat e forta<br />(虛實; ''xūshí'') | E dobët dhe e fortë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon se si mundësitë e një ushtrie vijnë nga hapësirat në mjedis të shkaktuara nga dobësia relative e armikut dhe si t'u përgjigjemi ndryshimeve në fushëbetejën e rrjedhshme mbi një territor të dhënë. |- | VII | Manovrimi i një ushtrie | Angazhimi i forcës | Luftimi ushtarak | Manovrat ushtarake<br />(軍爭; ''jūnzhēng'') | Ushtritë në përballje |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon rreziqet e konfliktit të drejtpërdrejtë dhe si të fitohen këto përplasje kur i imponohen komandantit. |- | VIII | Ndryshimi i taktikave | Nëntë ndryshimet | Nëntë ndryshime | Ndryshimet dhe përshtatshmëria<br />(九變; ''jiǔbiàn'') | Nëntë rrethana të paparashikuara |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përqendrohet te nevoja për fleksibilitet në reagimet e ushtrisë. Shpjegon si t'i përgjigjemi me sukses rrethanave që ndryshojnë. |- | IX | Ushtria në marshim | Lëvizja e forcës | Manovrimi i ushtrisë | Lëvizja dhe zhvillimi i trupave<br />(行軍; ''xíngjūn'') | Vendosja e ushtrisë në fushë |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përshkruan situatat e ndryshme në të cilat gjendet një ushtri teksa lëviz nëpër territore të reja armike dhe si t'u përgjigjemi këtyre situatave. Pjesa më e madhe e këtij kapitulli përqendrohet te vlerësimi i qëllimeve të të tjerëve. |- | X | Klasifikimi i terrenit | Pozicionimi sipas situatës | Konfiguracionet e terrenit | Terreni<br />(地形; ''dìxíng'') | Formacionet e tokave |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shqyrton tri zonat e përgjithshme të rezistencës (distancën, rreziqet dhe pengesat) dhe gjashtë llojet e pozicioneve në terren që dalin prej tyre. Secili prej këtyre gjashtë pozicioneve në terren ofron avantazhe dhe disavantazhe të caktuara. |- | XI | Nëntë situatat | Nëntë situatat | Nëntë terrenet | Nëntë fushëbetejat<br />(九地; ''jiǔde'') | Nëntë llojet e tokës |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përshkruan nëntë situatat (ose fazat) e zakonshme në një fushatë, nga shpërndarja deri te vdekjeprurësja, dhe përqendrimin specifik që do t'i duhet një komandanti për t'i kaluar me sukses. |- | XII | Sulmi me zjarr | Sulmi me zjarr | Sulmet zjarrvënëse | Sulmi me zjarr<br />(火攻; ''huǒgōng'') | Sulmet me zjarr |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Shpjegon përdorimin e përgjithshëm të armëve dhe përdorimin specifik të mjedisit si armë. Ky kapitull shqyrton pesë objektivat e sulmit, pesë llojet e sulmit mjedisor dhe përgjigjet e përshtatshme ndaj sulmeve të tilla. |- | XIII | Përdorimi i spiunëve | Përdorimi i zbulimit | Përdorimi i spiunëve | Zbulimi dhe spiunazhi<br />(用間; ''yòngjiān'') | Përdorimi i spiunëve |- |colspan="6" style="text-align:left;" | Përqendrohet te rëndësia e zhvillimit të burimeve të mira informacioni dhe përcakton pesë llojet e burimeve të inteligjencës dhe si të menaxhohet më mirë secili prej tyre. |} == Ndikimi kulturor == [[Skeda:Bamboo book - binding - UCR.jpg|thumb|Fillimi i ''Arti i Luftës'' në një libër klasik me [[Bamboo and wooden slips|rripa bambuje]], nga koha e sundimit të {{ill|Perandori Qianlong|en|Qianlong Emperor|lt=perandorit Qianlong}}]] === Zbatimet ushtarake dhe të zbulimit === {{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Wen and wu|en|Wen and wu}}}} Në të gjithë [[Azia Lindore|Azinë Lindore]], ''Arti i Luftës'' ishte pjesë e programit mësimor për kandidatët e mundshëm në provimet për shërbimin ushtarak. Gjatë [[Periudha Sengoku|periudhës Sengoku]] ({{Rreth|1467–1568}}), daimio japonez [[Takeda Shingen]] (1521–1573) thuhet se u bë pothuajse i pamposhtur në çdo betejë pa u mbështetur te [[Arma|armët e zjarrit]], sepse kishte studiuar ''Artin e Luftës''.<ref name="Griffith 2007. p.150">{{Smallcaps|Griffith, Samuel B.}} ''The Illustrated Art of War''. 2005. Oxford University Press. fq. 17, 141–43.</ref> Libri i dha gjithashtu frymëzimin për flamurin e tij të famshëm të betejës, «{{ill|Fūrinkazan|en|Fūrinkazan}}» (Era, Pylli, Zjarri dhe Mali), që do të thotë i shpejtë si era, i heshtur si pylli, i egër si zjarri dhe i palëvizshëm si mali. Përkthyesi {{ill|Samuel B. Griffith|en|Samuel B. Griffith}} përfshin një kapitull mbi «Sun Tzu dhe Mao Ce Duni», ku thuhet se ''Arti i Luftës'' ndikoi te veprat e Maos ''{{ill|Mbi luftën guerile|en|On Guerrilla Warfare}}'', ''{{ill|Mbi luftën e zgjatur|en|On Protracted War}}'' dhe ''Probleme strategjike të luftës revolucionare të Kinës''. Kapitulli përfshin edhe citimin e Maos: «Nuk duhet ta nënvlerësojmë thënien në librin e Sun Wu Tzu-së, strategut të madh ushtarak të Kinës së lashtë: “Njihe armikun dhe njih veten, dhe mund të luftosh njëqind beteja pa u vënë në rrezik”». Mao mund të jetë frymëzuar ta shkruante këtë pas {{ill|Fushata e pestë e rrethimit kundër sovjetit të Jiangxit|en|Fifth encirclement campaign against the Jiangxi Soviet}}, kur për herë të parë sovjetikët nuk njihnin as armikun, as veten, dhe ishin në rrezik në çdo betejë.<ref>{{cite book |last1=Griffith |first1=Samuel |author1-link=Samuel B. Griffith |title=The Art of War |date=1963 |publisher=Shelter Harbor Press |location=New York |isbn=978-1-62795-063-3 |pages=68, 74 |language=en}}</ref> Gjatë [[Lufta e Vietnamit|Luftës së Vietnamit]], disa oficerë të [[Vietcong|Vietkongut]] studiuan gjerësisht ''Artin e Luftës'' dhe, sipas raportimeve, mund të recitonin përmendësh pjesë të tëra të tij. Gjenerali {{ill|Võ Nguyên Giáp|en|Võ Nguyên Giáp}} zbatoi me sukses taktika të përshkruara në ''Artin e Luftës'' gjatë {{ill|Beteja e Điện Biên Phủ|en|Battle of Dien Bien Phu}}, e cila i dha fund përfshirjes së gjerë franceze në Indokinë dhe çoi te marrëveshjet që e ndanë Vietnamin në Veri dhe Jug. Gjenerali Giáp, më vonë komandanti kryesor ushtarak i Ushtrisë Popullore të Vietnamit gjatë Luftës së Vietnamit, ishte studiues dhe zbatues i zellshëm i ideve të Sun Tzu-së.<ref name="findarticles.com">McCready, Douglas. “Learning from Sun Tzu”, ''Military Review'', maj–qershor 2003.{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0PBZ/is_3_83/ai_109268913/?tag%3Duntagged|title=Learning from Sun Tzu|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011212135/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0PBZ/is_3_83/ai_109268913/?tag=untagged|archive-date=2011-10-11|url-status=usurped|work=Military Review|issue=3|volume=83|access-date=2009-12-19|language=en}}</ref> ==== Jashtë Azisë Lindore ==== Humbja e Shteteve të Bashkuara në Luftën e Vietnamit, më shumë se çdo ngjarje tjetër, ua tërhoqi vëmendjen Sun Tzu-së udhëheqësve të teorisë ushtarake amerikane.<ref name="findarticles.com" /><ref>Intervistë me Dr. William Duiker, bisedë me [http://www.sonshi.com/duiker.html Sonshi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118173816/https://www.sonshi.com/william-duiker-interview.html |date=2024-01-18 }}</ref><ref>Forbes, Andrew; Henley, David (2012). ''The Illustrated Art of War: Sun Tzu''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. {{ASIN|B00B91XX8U}}</ref> {{ill|Departamenti i Ushtrisë i Shteteve të Bashkuara|en|Department of the Army (United States)}}, përmes {{ill|Kolegji i Komandës dhe Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara|en|United States Army Command and General Staff College}}, e rendit ''Artin e Luftës'' si një nga librat që mund të mbahen në bibliotekën e një njësie ushtarake.<ref>{{cite book |last=Army |first=U. S. |year=1985 |title=Military History and Professional Development |publisher=Combat Studies Institute |location=U. S. Army Command and General Staff College, Fort Leavenworth, Kansas |id=85-CSI-21 85|language=en }}</ref> ''Arti i Luftës'' përfshihet në Programin e Leximit Profesional të [[Trupat e Marinës së Shteteve të Bashkuara|Trupave të Marinës së Shteteve të Bashkuara]] (më parë i njohur si Lista e Leximit e Komandantit). Ai rekomandohet për të gjithë personelin e zbulimit ushtarak të Shteteve të Bashkuara.<ref>{{Cite web|url=https://www.marines.mil/news/messages/Pages/2005/MARINE%20CORPS%20PROFESSIONAL%20READING%20PROGRAM.aspx|title=Messages|access-date=2009-06-02|archive-date=2012-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002035318/http://www.marines.mil/news/messages/Pages/2005/MARINE%20CORPS%20PROFESSIONAL%20READING%20PROGRAM.aspx|url-status=live}}</ref> ''Arti i Luftës'' përdoret gjithashtu si material mësimor në [[Akademia Ushtarake e Shteteve të Bashkuara|Akademinë Ushtarake të Shteteve të Bashkuara]] (e njohur zakonisht si West Point), në lëndën Strategji Ushtarake (470).<ref>{{Cite web|title=Department of Military Instruction Job Opportunities {{!}} United States Military Academy West Point|url=https://westpoint.edu/military/department-of-military-instruction/job-opportunities|access-date=2020-06-05|website=westpoint.edu|archive-date=2019-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212213356/https://westpoint.edu/military/department-of-military-instruction/job-opportunities|url-status=dead|language=en}}</ref> Ai rekomandohet gjithashtu për kadetët oficerë në {{ill|Akademia Mbretërore Ushtarake, Sandhurst|en|Royal Military Academy, Sandhurst}}. Disa udhëheqës të njohur ushtarakë kanë thënë këto për Sun Tzu dhe ''Artin e Luftës'': {{Blockquote|Gjithmonë kam mbajtur një kopje të ''Artit të Luftës'' mbi tryezën time.<ref>United States Military Posture for FY1989 (Washington, DC: U.S. Government Printing Office, 1989), 5–6, 93–94.</ref> – Gjenerali [[Douglas MacArthur]], {{ill|Gjeneral i Ushtrisë (Shtetet e Bashkuara)|en|General of the Army (United States)|lt=gjeneral me pesë yje}} dhe {{ill|Komandanti Suprem i Forcave Aleate|en|Supreme Commander for the Allied Powers}}.}} {{Blockquote|E kam lexuar ''Artin e Luftës'' të Sun Tzu-së. Ai vazhdon të ndikojë si te ushtarët, ashtu edhe te politikanët.<ref>{{Cite web|url=https://leaderonomics.com/leadership/sun-tzu-secrets-success|title=Chinese Military Strategist Sun Tzu Reveals Secrets to Success &#124; Leaderonomics|date=2018-02-02|access-date=2019-12-12|archive-date=2020-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200207113130/https://leaderonomics.com/leadership/sun-tzu-secrets-success|url-status=live|language=en}}</ref> – Gjenerali {{ill|Colin Powell|en|Colin Powell}}, {{ill|Kryetari i Shtabit të Përbashkët të Shefave të Ushtrive|en|Chairman of the Joint Chiefs of Staff}}, këshilltar për Sigurinë Kombëtare dhe {{ill|Sekretar i Shtetit|en|United States Secretary of State}}.}} Sipas disa autorëve, strategjia e [[Dezinformimi|mashtrimit]] e përshkruar në ''Artin e Luftës'' u studiua dhe u përdor gjerësisht nga [[KGB]]-ja: «Do ta detyroj armikun ta marrë forcën tonë për dobësi dhe dobësinë tonë për forcë, e kështu do ta kthej forcën e tij në dobësi».<ref name="Albats">{{ill|Yevgenia Albats|en|Yevgenia Albats}} dhe Catherine A. Fitzpatrick. ''The State Within a State: The KGB and Its Hold on Russia – Past, Present, and Future.'' 1994. {{ISBN|0-374-52738-5}}, kapitulli “Who was behind perestroika?”.</ref> === Zbatimi jashtë ushtrisë === Disa admirues të librit pretendojnë se ai mund të zbatohet në një sërë veprimtarish konkurruese joushtarake në botën moderne, përfshirë spiunazhin, kulturën, politikën, biznesin dhe sportin.<ref>{{cite book |last1 = McNeilly |first1 = Mark R. |year = 2015 |title = Sun Tzu and the Art of Modern Warfare |url = https://books.google.com/books?id=yVFjBAAAQBAJ |edition = updated |publisher = Oxford University Press |page = 301 |isbn = 978-0-19-995785-9 |access-date = 2022-12-14 |language = en |quote = Sun Tzu is not talking about 'news' here but about espionage affairs, or matters or plans relating to espionage. }}</ref><ref name=wp>{{citation|last= Scott|first= Wilson|title=Obama meets privately with Jewish leaders|date=2013-03-07|url=https://www.washingtonpost.com/politics/obama-meets-privately-with-jewish-leaders/2013/03/07/dd95b4ca-8733-11e2-999e-5f8e0410cb9d_story.html|newspaper=The Washington Post|location=Washington, D.C.|access-date=2013-05-22|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724060741/http://articles.washingtonpost.com/2013-03-07/politics/37535039_1_nuclear-weapons-jewish-leaders-president-obama|archive-date=2013-07-24|language=en}}</ref><ref name=UPI>{{citation|title=Obama to challenge Israelis on peace|work=United Press International|date=2013-03-08|url=https://www.upi.com/Top_News/US/2013/03/08/Obama-to-challenge-Israelis-on-peace/UPI-70151362729600/|access-date=2013-05-22|archive-date=2022-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127055352/https://www.upi.com/Top_News/US/2013/03/08/Obama-to-challenge-Israelis-on-peace/UPI-70151362729600/|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Business">{{citation|last=Garner|first=Rochelle|title=Oracle's Ellison Uses 'Art of War' in Software Battle With SAP|date=2006-10-16|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aFA0SRsqGq04|work=Bloomberg|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020122222/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aFA0SRsqGq04|url-status=dead|access-date=2013-05-18|archive-date=2015-10-20|language=en}}</ref><ref name=Football>{{citation|last=Hack|first=Damon|title=For Patriots' Coach, War Is Decided Before Game|newspaper=The New York Times|date=2005-02-03|url=https://www.nytimes.com/2005/02/03/sports/football/03belichick.html|access-date=2013-05-18|archive-date=2024-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118173749/https://www.nytimes.com/2024/01/18/sports/football/for-patriots-coach-waris-decided-before-game.html|url-status=live|language=en}}</ref> Disa libra biznesi kanë pretenduar se shohin paralele metaforike midis ''Artit të Luftës'' dhe {{ill|politikës së brendshme në zyra|en|Office politics}}, si edhe strategjisë së korporatave.<ref>Michaelson, Gerald. "Sun Tzu: The Art of War for Managers; 50 Strategic Rules." Avon, MA: Adams Media, 2001</ref><ref>McNeilly, Mark. "Sun Tzu and the Art of Business : Six Strategic Principles for Managers. New York:Oxford University Press, 1996.</ref><ref>Krause, Donald G. "The Art of War for Executives: Ancient Knowledge for Today's Business Professional." New York: Berkley Publishing Group, 1995.</ref> Disa kompani japoneze e kanë bërë librin lexim të detyrueshëm për {{ill|drejtuesit e tyre kryesorë|en|Corporate officer}}.<ref>{{Cite news |work={{ill|South China Morning Post|en|South China Morning Post}} |title=The art of negotiation |last=Kammerer |first=Peter |date=2006-04-21 |url=https://www.scmp.com/article/545583/art-negotiation |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715180558/https://web.archive.org/web/20190715180558/https://www.scmp.com/article/545583/art-negotiation |archive-date=2019-07-15|language=en}}</ref> Sipërmarrësit dhe drejtuesit e korporatave i janë drejtuar librit për frymëzim dhe këshilla se si të kenë sukses në situata konkurruese biznesi. Libri është zbatuar edhe në fushën e arsimit.<ref>{{cite journal | last1 = Jeffrey | first1 = D | year = 2010 | title = A Teacher Diary Study to Apply Ancient Art of War Strategies to Professional Development | journal = The International Journal of Learning | volume = 7 | issue = 3| pages = 21–36|language=en}}</ref> ''Arti i Luftës'' ka qenë temë e librave<ref>Barnhizer, David. ''The Warrior Lawyer: Powerful Strategies for Winning Legal Battles'' Irvington-on-Hudson, NY: Bridge Street Books, 1997.</ref> dhe artikujve juridikë mbi procesin gjyqësor, përfshirë taktikat e negocimit dhe strategjinë e gjykimit.<ref>Balch, Christopher D., "The Art of War and the Art of Trial Advocacy: Is There Common Ground?" (1991), 42 Mercer L. Rev. 861–73</ref><ref>Beirne, Martin D. and Scott D. Marrs, ''[http://library.findlaw.com/2005/Dec/28/231115.html The Art of War and Public Relations: Strategies for Successful Litigation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120711081533/http://library.findlaw.com/2005/Dec/28/231115.html |date=11 July 2012 }}''</ref><ref>Pribetic, Antonin I., [http://ssrn.com/abstract=981886 "The Trial Warrior: Applying Sun Tzu's The Art of War to Trial Advocacy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118173713/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=981886 |date=18 January 2024 }} 21 April 2007</ref><ref>Solomon, Samuel H., [https://web.archive.org/web/20140416210012/http://www.doar.com/apps/uploads/literature13_art_of_war.pdf "The Art of War: Pursuing Electronic Evidence as Your Corporate Opportunity"] 2002</ref> Libri ''{{ill|48 ligjet e pushtetit|en|The 48 Laws of Power}}'' i {{ill|Robert Greene|en|Robert Greene (American author)}} përmban shumë citime nga ''Arti i Luftës''.<ref>{{Cite web|title=The 48 Laws of Power by Robert Greene|url=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/330912/the-48-laws-of-power-by-robert-greene/9780140280197|access-date=2020-10-27|website=Penguin Random House Canada|language=en|archive-date=2020-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031015807/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/330912/the-48-laws-of-power-by-robert-greene/9780140280197|url-status=live}}</ref> ''Arti i Luftës'' është zbatuar edhe në sport. Trajneri i {{ill|Ligës Kombëtare të Futbollit|en|National Football League}} {{ill|Bill Belichick|en|Bill Belichick}}, rekordmen për numrin më të madh të fitoreve në {{ill|Super Bowl|en|Super Bowl}}, ka shprehur në disa raste admirimin e tij për ''Artin e Luftës''.<ref>{{Cite web |last=Lauletta |first=Tyler |date=2019-12-06 |title=Bill Belichick explains how advice from Sun Tzu's 'The Art of War' helped build the Patriots dynasty |url=https://www.businessinsider.com/bill-belichick-says-the-art-of-war-helped-build-patriots-dynasty-2019-12 |access-date=2020-06-05 |website=Business Insider |archive-date=2020-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731040109/https://www.businessinsider.com/bill-belichick-says-the-art-of-war-helped-build-patriots-dynasty-2019-12 |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2005-02-04 |others=The New York Times |title=Put crafty Belichick's patriot games down to the fine art of war |url=https://www.smh.com.au/sport/put-crafty-belichicks-patriot-games-down-to-the-fine-art-of-war-20050204-gdkmii.html |url-access=limited |access-date=2020-06-05 |website=The Sydney Morning Herald |language=en |archive-date=2020-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200122022347/https://www.smh.com.au/sport/put-crafty-belichicks-patriot-games-down-to-the-fine-art-of-war-20050204-gdkmii.html |url-status=live }}</ref> Trajneri brazilian i [[futbolli]]t, {{ill|Luiz Felipe Scolari|en|Luiz Felipe Scolari}}, e përdori aktivisht ''Artin e Luftës'' gjatë fushatës së suksesshme të [[Brazili]]t në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2002|Kupën e Botës 2002]]. Gjatë turneut, Scolari vendosi natën fragmente nga ''Arti i Luftës'' nën dyert e lojtarëve të tij.<ref>{{Cite web |last=Campos |first=Celso de Jr. |date=2011-07-01 |title=Luiz Felipe Scolari: One-on-One |url=https://www.fourfourtwo.com/features/luiz-felipe-scolari-one-one |access-date=2020-06-05 |website={{ill|FourFourTwo|en|FourFourTwo}} |archive-date=2020-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302010609/https://www.fourfourtwo.com/features/luiz-felipe-scolari-one-one |url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.independent.ie/sport/soccer/mind-games-reach-new-high-as-scolari-studies-art-of-war-95223.html | work=Irish Independent | first=Henry | last=Winter | title=Mind games reach new high as Scolari studies art of war | date=2006-06-29 | access-date=2011-04-30 | archive-date=2012-07-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120720234637/http://www.independent.ie/sport/soccer/mind-games-reach-new-high-as-scolari-studies-art-of-war-95223.html | url-status=live|language=en}}</ref> ''Playing To Win'' nga {{ill|David Sirlin|en|David Sirlin}} analizon zbatimet e ideve të ''Artit të Luftës'' në sportet elektronike moderne.<ref>{{cite book |last=Sirlin |first=David| title=Playing to Win | publisher=lulu.com| year=2005 | isbn=978-1-4116-6679-5|language=en}}</ref> ''Arti i Luftës'' u publikua më 2014 si libër elektronik shoqërues së bashku me përmbajtjen e shkarkueshme (DLC) ''Art of War'' për {{ill|Europa Universalis IV|en|Europa Universalis IV}}, një lojë strategjike për PC nga Paradox Development Studios, me parathënie nga Thomas Johansson. === Filmi dhe televizioni === ''Arti i Luftës'' dhe Sun Tzu janë përmendur dhe cituar në shumë filma dhe seriale televizive, përfshirë filmin e vitit 1987 ''Wall Street'', ku {{ill|Gordon Gekko|en|Gordon Gekko}} ([[Michael Douglas]]) e përmend shpesh veprën dhe lavdëron të mbrojturin e tij, Bud Fox, që arrin të citojë përmendsh një pasazh të përshtatshëm.<ref>{{Cite web|title=Bud Fox: Sun-tzu: If your enemy is superior, evade him. If angry, irritate him. If equally matched, fight, and if not split and reevaluate.|url=https://www.quotes.net/mquote/102540|access-date=2020-06-05|website=www.quotes.net|language=en|archive-date=2020-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206154411/https://www.quotes.net/mquote/102540|url-status=live}}</ref> Filmi i njëzetë i serisë [[James Bond]], ''Die Another Day'' (2002), i referohet gjithashtu ''Artit të Luftës'', si udhërrëfyesi shpirtëror që ndajnë koloneli Moon dhe i ati.<ref>{{Citation|title=Die Another Day (2002) – IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt0246460/characters/nm0827170|access-date=2020-06-05|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224145517/http://web.archive.org/web/20210224145517/http://www.imdb.com/title/tt0246460/characters/nm0827170|url-status=live|language=en}}</ref> Në sezonin e tretë, episodin e tetë të ''[[The Sopranos]]'' («He Is Risen»), {{ill|doktoresha Melfi|en|Jennifer Melfi}} i sugjeron {{ill|Tony Sopranos|en|Tony Soprano}} ta lexojë librin.<ref>{{Cite web|last=Globe|first=Boston|title=Hey, if Tony's reading it, it's got to be good|url=https://www.baltimoresun.com/2001/05/13/hey-if-tonys-reading-it-its-got-to-be-good/|access-date=2020-06-05|website=baltimoresun.com|date=2001-05-13|language=en|archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204062545/https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-2001-05-13-0105130365-story.html|url-status=live}}</ref> Në episodin e sezonit të parë të ''Star Trek: The Next Generation'', «The Last Outpost», oficeri i parë {{ill|William Riker|en|William Riker}} citon ''Artin e Luftës'': «Frika është armiku i vërtetë, i vetmi armik». {{ill|Kapiteni Picard|en|Jean-Luc Picard}} shprehu kënaqësinë që Sun Tzu vazhdonte të mësohej në {{ill|Akademinë e Flotës Yjore|en|Starfleet Academy}}. Më vonë gjatë episodit, një i mbijetuar i një perandorie joj njerëzore, të zhdukur prej kohësh, vuri në dukje ngjashmëritë mes urtësisë së popullit të tij dhe ''Artit të Luftës'' sa i përket të diturit se kur duhet dhe kur nuk duhet luftuar. ''{{ill|Arti i Luftës|en|The Art of War (film)}}'' është një film aksion me spiunazh i vitit 2000, me regji të {{ill|Christian Duguay|en|Christian Duguay (director)}} dhe me aktorë kryesorë {{ill|Wesley Snipes|en|Wesley Snipes}}, {{ill|Michael Biehn|en|Michael Biehn}}, {{ill|Anne Archer|en|Anne Archer}} dhe [[Donald Sutherland]].<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0160009/|title=The Art of War (2000) – IMDb|website=Internet Movie Database|access-date=2020-07-21|archive-date=2020-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723040741/https://www.imdb.com/title/tt0160009/|url-status=live|language=en}}</ref> == Përkthime të rëndësishme == [[Skeda:The Art of War Running Press.jpg|thumb|200px|Botimi në miniaturë i Running Press i përkthimit të vitit 1994 nga Ralph D. Sawyer, shtypur më 2003]] * {{cite book | translator= Lionel Giles| title= Sun Tzu on the Art of War | location=London | publisher=Luzac and Company | year=1910 | language=en }} * {{cite book | translator= Samuel B. Griffith | title= The Art of War | location=Oxford |publisher=Oxford University Press |year=1963 | isbn=978-0-19-501476-1 | language=en }} Pjesë e Koleksionit të veprave përfaqësuese të UNESCO-s. * {{cite book | translator= Thomas Cleary | title= Sun Tzu, The Art of War | location=Boston | publisher=Shambhala Dragon Editions | year=1988 |isbn=978-0-87773-452-9 | language=en}} * {{cite book | translator= Roger Ames |translator-link=Roger T. Ames | title=The Art of Warfare | publisher=Random House | year=1993 | isbn=978-0-345-36239-1 | language=en}} * {{cite book | translator= John Minford| title= The Art of War | location=New York | publisher=Viking | year=2002 |isbn=978-0-670-03156-6 | language=en}} * {{cite book | translator=Victor H. Mair| title=The Art of War: Sunzi's Military Methods | location=New York |publisher=Columbia University Press | year = 2007 |isbn= 978-0-231-13382-1 | language=en}} * {{cite book | translator=Michael Nylan|title=The art of war / Sun Tzu ; a new translation by Michael Nylan | location=New York |publisher=W. W. Norton & Company, Inc | year = 2020|isbn= 978-1-324-00489-9 | language=en}} == Shiko edhe == === Libra === * {{ill|Arthashastra|en|Arthashastra}} * {{ill|Mbi luftën|en|On War (book)}} nga Carl von Clausewitz * {{ill|Arti i Luftës|en|The Art of War (Machiavelli)}} nga Niccolò Machiavelli * {{ill|Libri i pesë unazave|en|The Book of Five Rings}} ({{ill|Miyamoto Musashi|en|Miyamoto Musashi}}) * {{ill|The Art of War|en|The Art of War (comic book)}} (libër komik) nga {{ill|Kelly Roman|en|Kelly Roman}} === Koncepte === * {{ill|Traktati ushtarak|en|Military treatise}} * {{ill|Filozofia e luftës|en|Philosophy of war}} == Referime == === Citime === {{Reflist}} === Burime === {{refbegin}} * {{cite book |first1 = Krzysztof |last1 = Gawlikowski |first2 = Michael |last2 = Loewe |author2-link = Michael Loewe |chapter = ''Sun tzu ping fa'' 孫子兵法 |editor-first = Michael |editor-last = Loewe |title = Early Chinese Texts: A Bibliographical Guide |year = 1993 |location = Berkeley, CA |publisher = Society for the Study of Early China; Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley |pages = 446–455 |isbn = 978-1-55729-043-4 |language=en }} * {{cite book |last = Graff |first = David A. |title = Medieval Chinese Warfare, 300–900 |series = Warfare and History |location = London |publisher = Routledge |year = 2002 |isbn = 978-0-415-23955-4 |language=en }} * {{cite book |last = Griffith |first = Samuel |title = Sun Tzu: The Illustrated Art of War |publisher = Oxford University Press | location = New York |year = 2005 |isbn = 978-0-19-518999-5 |language=en }} * {{cite book |last = Lewis |first = Mark Edward |author-link = Mark Edward Lewis |chapter = Warring States Political History |editor1-first = Michael |editor1-last = Loewe |editor1-link = Michael Loewe |editor2-first = Edward |editor2-last = Shaughnessy |editor2-link = Edward Shaughnessy |title = The Cambridge History of Ancient China |location = Cambridge |publisher = Cambridge University Press | year = 1999 | pages = 587–650 | isbn=978-0-521-47030-8 |language=en }} * {{cite book |first = Victor H. |last = Mair |author-link = Victor H. Mair |title = The Art of War: Sun Zi's Military Methods |location = New York |publisher = Columbia University Press |year = 2007 |isbn = 978-0-231-13382-1 |language=en }} * {{cite book |first = Kidder |last = Smith |chapter = The Military Texts: The ''Sunzi'' |editor-first = Wm. Theodore |editor-last = de Bary |editor-link = William Theodore de Bary |title = Sources of Chinese Tradition: From Earliest Times to 1600, Volume 1 |edition = 2nd |location = New York|publisher = Columbia University Press |year=1999 |pages = 213–224 |isbn = 978-0-231-10938-3 |language=en }} * {{cite book |last = Yuen |first = Derek M. C. |title = Deciphering Sun Tzu: How to Read 'The Art of War' |url = https://books.google.com/books?id=EwQqBgAAQBAJ&pg=PA110 |year = 2014 |publisher = Oxford University Press |isbn = 978-0-19-937351-2 |access-date = 2018-09-21 |archive-date = 2024-01-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118173806/https://books.google.com/books?id=EwQqBgAAQBAJ&pg=PA110#v=onepage&q&f=false |url-status = live |language=en }} * {{cite book |title = Еволюція воєнного мистецтва: у 2 ч. |first1 = Д. В. |last1 = Вєдєнєєв |first2 = О. А. |last2 = Гавриленко |first3 = С. О. |last3 = Кубіцький |editor-first = В. В. |editor1-last = Остроухова |year=2017 |language=uk }} {{refend}} == Lidhje të jashtme == {{Wikisource|The Art of War (Sun)|''Arti i Luftës''}} [https://zh.wikisource.org/wiki/孫子兵法 Arti i luftës së Sun Tzu-së (në kinezisht)] [https://zh.wikisource.org/wiki/孫子略解 Shënimet e Cao Caos mbi artin e luftës (në kinezisht)] [https://zh.wikisource.org/wiki/十一家注孫子 Njëmbëdhjetë komentime mbi Sun Tzu-në (në kinezisht)] [[q:The Art of War]] {{Commonskat|The Art of War by Sun Tzu|Artin e Luftës}} * [https://standardebooks.org/ebooks/sun-tzu/the-art-of-war/lionel-giles Botimi i ''The Art of War'' në Standard Ebooks] * [https://ctext.org/art-of-war ''Arti i Luftës''] — botim dygjuhësh kinezisht-anglisht, {{ill|Projekti i Teksteve Kineze|en|Chinese Text Project}} * {{Gutenberg|no=132|name=The Art of War}} përkthyer nga {{ill|Lionel Giles|en|Lionel Giles}} (1910) * {{Gutenberg|no=66706|name=The Art of War}} përkthyer (me tekstin kinez) nga {{ill|Lionel Giles|en|Lionel Giles}} (1910) * {{Gutenberg|no=44024|name=The Book of War}} përkthyer nga E. F. Calthrop (1908) * ''The Art of War'', nga Sun Tzu, në LibriVox (i disponueshëm në anglisht dhe në origjinalin kinez) * [https://www.sonshi.com/sun-tzu-art-of-war-translation-original.html ''Arti i Luftës'' i Sun Tzu-së] në Sonshi * [https://web.archive.org/web/20080527081835/http://www.ndu.edu/inss/siws/cont.html Sun Tzu dhe lufta e informacionit] në Institutin për Studime Strategjike të Universitetit Kombëtar të Mbrojtjes * [https://www.youtube.com/watch?v=otMaORoiH7w 11 situatat e vështira | Arti i Luftës i Sun Tzu-së (i animuar)] * [https://theoriq.com/en?book%5B%5D=the-art-of-war-83 ''Arti i Luftës'', botim i ilustruar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224161001/https://theoriq.com/en?book%5B%5D=the-art-of-war-83 |date=24 February 2021 }}, në Theoriq.com * [https://www.r2plan.com/sun-tzu-the-art-of-war-on-modern-world-english-version/ ''Libri i Luftës në botën moderne'', nga Edward Rico M. Tj], në r2plan.com [[Kategoria:Sun Tzu]] [[Kategoria:Libra të shekullit V p.e.s.]] [[Kategoria:Historia ushtarake e Azisë Lindore]] [[Kategoria:Libra mbi strategjinë ushtarake]] [[Kategoria:Shtatë klasikët ushtarakë]] [[Kategoria:Kodi i luftëtarëve]] [[Kategoria:Tekste të dinastisë Zhou]] [[Kategoria:Studime klasike kineze]] 51fs0p6m1v9aqyl6ijk1hcqw3ppqsvv Diskutim:Zlatan Ibrahimović 1 106159 3062208 3055048 2026-11-03T16:16:32Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062208 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zlatan Ibrahimović/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} mendojs e do te ishte me mrie te shkruhej jo me q ne fund por me c!!! te shkruarit me qe eshte menyre dialektore Shqiptarët e Kosovës (dhe jo vetëm ata) e kanë të vështirë ta dallojnë ç nga q. Në origjinal është ć që i korrespondon q dhejo č ekuivalente me ç. Pra duhet Ibrahimoviq përveç asaj në artikull klubi francez PSG na del italian. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zlatan Ibrahimović]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062207 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190603111328/https://www.supersport.al/lamtumire-united-ibrahimovic-transferohet-ne-shba/ për lidhjen https://www.supersport.al/lamtumire-united-ibrahimovic-transferohet-ne-shba/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190603121141/https://www.supersport.al/ibrahimovic-arrin-kuoten-e-500-golave-ne-karriere-me-nje-veper-artivideo/ për lidhjen https://www.supersport.al/ibrahimovic-arrin-kuoten-e-500-golave-ne-karriere-me-nje-veper-artivideo/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200719141345/https://www.supersport.al/ibra-arrin-kuoten-e-100-ndeshjeve-me-milanin-sulmuesi-me-mesataren-me-te-larte-te-golave/ për lidhjen https://www.supersport.al/ibra-arrin-kuoten-e-100-ndeshjeve-me-milanin-sulmuesi-me-mesataren-me-te-larte-te-golave/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201019124819/https://www.supersport.al/tashme-eshte-zyrtare-ibra-mbetet-djall-ka-zgjedhur-numrin-11/ për lidhjen https://www.supersport.al/tashme-eshte-zyrtare-ibra-mbetet-djall-ka-zgjedhur-numrin-11/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829182803/https://www.supersport.al/rekordi-i-zlatan-ibrahimovic-i-vetmi-me-7-skuadra-te-ndryshme-ne-champions/ për lidhjen https://www.supersport.al/rekordi-i-zlatan-ibrahimovic-i-vetmi-me-7-skuadra-te-ndryshme-ne-champions/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:16 (CET) 6wd90fpw0vb94hzg1h93l6qekluj65t Vizioni kompjuterik 0 107158 3062172 3040523 2026-11-03T13:27:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062172 wikitext text/x-wiki Detyrat e '''vizionit kompjuterik''' përfshijnë metoda për marrjen, përpunimin, analizimin dhe kuptimin e imazheve digjitale, si dhe nxjerrjen e të dhënave me dimension të lartë nga bota reale, me qëllim prodhimin e informacionit numerik ose simbolik, p.sh. në formë vendimesh<ref name="Klette-2014" /><ref name="Shapiro-Stockman-2001" /><ref name="Morris-2004" /><ref name="Jahne-Haussecker-2000" />“Kuptimi” në këtë kontekst nënkupton transformimin e imazheve pamore (hyrja në retinë) në përshkrime të botës që kanë kuptim për proceset e të menduarit dhe që mund të nxisin veprim të përshtatshëm. Ky kuptim i imazhit mund të shihet si ndarja e informacionit simbolik nga të dhënat e imazhit duke përdorur modele të ndërtuara me ndihmën e gjeometrisë, fizikës, statistikës dhe teorisë së të mësuarit. Disiplina shkencore e vizionit kompjuterik merret me teorinë pas sistemeve artificiale që nxjerrin informacion nga imazhet. Të dhënat e imazhit mund të marrin shumë forma, si sekuenca video, pamje nga shumë kamera, të dhëna shumëdimensionale nga një skaner 3D, re pikash 3D nga sensorë LiDAR, ose pajisje të skanimit mjekësor. Disiplina teknologjike e vizionit kompjuterik synon të zbatojë teoritë dhe modelet e saj në ndërtimin e sistemeve të vizionit kompjuterik. Nendisiplinat e vizionit kompjuterik përfshijnë rindërtimin e skenës, zbulimin e objekteve, zbulimit të ngjarjeve, njohjen e aktiviteteve, ndjekjen e videove, njohjen të objekteve, vlerësimin e pozës 3D, mësimin, indeksimin, vlerësimin të lëvizjes, servoimin vizual, modelimin e skenës 3D dhe restaurimi i imazhit. == Përkufizim == Vizion kompjuterik është një fushë ndërdisiplinore që merret me mënyrën se si kompjuterët mund të bëhen për të fituar kuptim të nivelit të lartë nga imazhet ose videot dixhitale. Nga perspektiva e inxhinierisë, ajo synon të automatizojë detyrat që sistemi vizual njerëzor mund të kryejë.<ref name="Ballard-Brown-1982" /><ref name="Huang-1996" /><ref name="Sonka-Hlavac-Boyle-2008" /> "Vizioni kompjuterik merret me nxjerrjen automatike, analizën dhe kuptimin e informacionit të dobishëm nga një imazh i vetëm apo një sekuencë imazhesh. Ajo përfshin zhvillimin e një baze teorike dhe algoritmike për të arritur kuptimin automatik vizual.<ref name="bmva">http://www.bmva.org/visionoverview {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170216180225/http://www.bmva.org/visionoverview |date=2017-02-16 }} The British Machine Vision Association and Society for Pattern Recognition Retrieved February 20, 2017</ref> Si një disiplinë shkencore, vizioni kompjuterik merret me teorinë pas sistemeve artificiale që nxjerrin informacion nga imazhet. Si një disiplinë shkencore, vizioni kompjuterik merret me teorinë pas sistemeve artificiale që nxjerrin informacion nga imazhet. Të dhënat e imazhit mund të marrin forma të ndryshme, si sekuenca video, pamje nga kamera të shumta, ose të dhëna shumë-dimensionale nga një skaner mjekësor.<ref name="StarTrekstricordermedicalscanner">{{cite web|url=https://qz.com/957285/star-treks-tricorder-handheld-medical-scanner-just-got-closer-to-becoming-a-reality/|title=Star Trek's "tricorder" medical scanner just got closer to becoming a reality|first=Mike|last=Murphy|date=13 prill 2017|access-date=18 korrik 2017|archive-date=2 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702123646/https://qz.com/957285/star-treks-tricorder-handheld-medical-scanner-just-got-closer-to-becoming-a-reality/|url-status=live|language=en}}</ref> Si një disiplinë teknologjike, vizioni kompjuterik synon të aplikojë teoritë dhe modelet e tij për ndërtimin e sistemeve të vizionit kompjuterik. Vizioni i makinës i referohet një disipline inxhinierike të sistemeve, veçanërisht në kontekstin e automatizimit të fabrikave. Kohët e fundit, termat vizioni kompjuterik dhe vizioni i makinës janë bashkuar në një shkallë më të madhe.<ref name="davies5">''Computer Vision'' Principles, algorithms, Applications, Learning 5th Edition by E.R. Davies Academic Press, Elsevier 2018 ISBN 978-0-12-809284-2</ref>{{rp|13|language=en}} Vizion kompjuterik është një fushë ndërdisiplinore që merret me mënyrën se si kompjuterët mund të bëhen për të fituar kuptim të nivelit të lartë nga imazhet ose videot dixhitale. Nga perspektiva e inxhinierisë, ajo synon të automatizojë detyrat që sistemi vizual njerëzor mund të kryejë.<ref name="Ballard-Brown-1982" /><ref name="Huang-1996" /><ref name="Sonka-Hlavac-Boyle-2008" /> "Vizioni kompjuterik merret me nxjerrjen automatike, analizën dhe kuptimin e informacionit të dobishëm nga një imazh i vetëm apo një sekuencë imazhesh. Ajo përfshin zhvillimin e një baze teorike dhe algoritmike për të arritur kuptimin automatik vizual.<ref name="bmva" /> Si një disiplinë shkencore, vizioni kompjuterik merret me teorinë pas sistemeve artificiale që nxjerrin informacion nga imazhet. Si një disiplinë shkencore, vizioni kompjuterik merret me teorinë pas sistemeve artificiale që nxjerrin informacion nga imazhet. Të dhënat e imazhit mund të marrin forma të ndryshme, si sekuenca video, pamje nga kamera të shumta, ose të dhëna shumë-dimensionale nga një skaner mjekësor.<ref name="StarTrekstricordermedicalscanner" /> Si një disiplinë teknologjike, vizioni kompjuterik synon të aplikojë teoritë dhe modelet e tij për ndërtimin e sistemeve të vizionit kompjuterik. Vizioni i makinës i referohet një disipline inxhinierike të sistemeve, veçanërisht në kontekstin e automatizimit të fabrikave. Kohët e fundit, termat vizioni kompjuterik dhe vizioni i makinës janë bashkuar në një shkallë më të madhe.<ref name="davies5" />{{rp|13|language=en}} == Histori == Në fund të viteve 1960, vizioni kompjuterik nisi të zhvillohej në universitete që ishin pioniere të inteligjencës artificiale. Qëllimi i tij ishte të imitonte sistemin vizual të njeriut, si një hap drejt pajisjes së robotëve me sjellje inteligjente.<ref name="Szeliski2010" /> In 1966, it was believed that this could be achieved through an undergraduate summer project,<ref>{{Cite book|last=Sejnowski|first=Terrence J.|title=The deep learning revolution|url=https://archive.org/details/deeplearningrevo0000sejn|date=2018|publisher=The MIT Press|isbn=978-0-262-03803-4|location=Cambridge, Massachusetts London, England|page=[https://archive.org/details/deeplearningrevo0000sejn/page/28 28]|language=en}}</ref> by attaching a camera to a computer and having it "describe what it saw".<ref name="Seymour1966" /><ref name="Boden2006" /> Ajo që e veçonte vizionin kompjuterik nga fusha dominante e përpunimit digjital të imazheve në atë periudhë ishte synimi për të rikuperuar strukturën tredimensionale nga pamjet, me qëllim arritjen e një interpretimi të plotë të skenës. Kërkimet e viteve 1970 hodhën bazat fillestare për shumë prej algoritmeve të vizionit kompjuterik që përdoren sot, duke përfshirë identifikimin e skajeve në imazhe, kategorizimin e vijave, modelimin poliedrik dhe jo-poliedrik, përfaqësimin e objekteve si kombinime të strukturave më të vogla, analizën e rrjedhës optike dhe vlerësimin e lëvizjes.<ref name="Szeliski2010" /> Dekada pasuese solli studime të mbështetura në analiza matematikore më të rrepta dhe aspekte numerike të vizionit kompjuterik. Këto përfshinin konceptin e hapësirës në shkallë, rikuperimin e formës nga sinjale të ndryshme si hija, tekstura dhe fokusi, si dhe modelet e kontureve të njohura si gjarpërinj. Studiuesit kuptuan gjithashtu se shumë prej këtyre ideve matematikore mund të trajtoheshin brenda të njëjtit kuadër optimizimi si rregullimi dhe fushat e rastësishme Markov.<ref name="Kanade20122">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e0jtBwAAQBAJ&pg=PA191|title=Three-Dimensional Machine Vision|date=6 dhjetor 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4613-1981-8|author=Takeo Kanade|language=en}}</ref> Deri në vitet ’90, disa nga temat e mëparshme të kërkimit u bënë më aktive se të tjerat. Studimet mbi rindërtimet projektive 3D çuan në një kuptim më të mirë të kalibrimit të kamerës. Me shfaqjen e metodave të optimizimit për kalibrimin e kamerës, u kuptua se shumë ide ishin eksploruar më parë në teorinë e rregullimit të tufave në fotogrametri. Kjo solli metoda për rindërtime të rralla 3D të skenave nga imazhe të shumta.U arrit progres në problemin e korrespondencës stereo të dendur dhe në teknikat stereo me shumë pamje. Në të njëjtën kohë, variacionet e prerjes së grafikut u përdorën për segmentimin e imazhit. Kjo dekadë shënoi gjithashtu herën e parë që teknikat e të mësuarit statistikor u aplikuan në praktikë për njohjen e fytyrave në imazhe (Eigenface). Drejt fundit të viteve ’90, ndodhi një ndryshim i rëndësishëm me rritjen e ndërveprimit mes grafikës kompjuterike dhe vizionit kompjuterik. Ky bashkëpunim përfshinte renderimin e bazuar në imazhe, morfimin e pamjeve, interpolimin e këndvështrimeve, bashkimin panoramik të imazheve dhe format e hershme të renderimit të fushës së dritës.<ref name="Szeliski2010" /> Studimet e fundit kanë sjellë një ringjallje të metodave të bazuara në tipare, të përdorura së bashku me teknikat e të mësuarit automatik dhe kornizat e ndërlikuara të optimizimit.<ref name="Sebe2005">{{cite book|author1=Nicu Sebe|author2=Ira Cohen|author3=Ashutosh Garg|author4=Thomas S. Huang|title=Machine Learning in Computer Vision|url=https://books.google.com/books?id=lemw2Rhr_PEC|date=3 qershor 2005|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4020-3274-5|language=en}}</ref><ref name="Freeman2008">{{cite journal|author1=William Freeman|author2=Pietro Perona|author3=Bernhard Scholkopf|title=Guest Editorial: Machine Learning for Computer Vision|journal=International Journal of Computer Vision|date=2008|volume=77|issue=1|page=1|doi=10.1007/s11263-008-0127-7|issn=1573-1405|doi-access=free|hdl=21.11116/0000-0003-30FB-C|hdl-access=free|language=en}}</ref> Përparimi i teknikave i ka dhënë jetë të mëtejshme fushës së vizionit kompjuterik. Saktësia e algoritmeve të mësimit të thellë në disa grupe të dhënash të vizionit kompjuterik për detyra që variojnë nga klasifikimi,<ref name="NatureBengio">{{cite journal|last2=Bengio|first2=Yoshua|last1=LeCun|first1=Yann|last3=Hinton|first3=Geoffrey|s2cid=3074096|year=2015|title=Deep Learning|journal=Nature|volume=521|issue=7553|pages=436–444|doi=10.1038/nature14539|pmid=26017442|bibcode=2015Natur.521..436L|url=https://hal.science/hal-04206682/file/Lecun2015.pdf|language=en}}</ref> segmentimi dhe rrjedha optike i kanë tejkaluar metodat e mëparshme.<ref>{{cite arXiv|eprint=1612.01925|last1=Ilg|first1=Eddy|last2=Mayer|first2=Nikolaus|last3=Saikia|first3=Tonmoy|last4=Keuper|first4=Margret|last5=Dosovitskiy|first5=Alexey|last6=Brox|first6=Thomas|title=FlowNet 2.0: Evolution of Optical Flow Estimation with Deep Networks|date=2016|class=cs.CV|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|title=A Survey of Deep Learning-Based Object Detection|year=2019|doi=10.1109/ACCESS.2019.2939201|arxiv=1907.09408|last1=Jiao|first1=Licheng|last2=Zhang|first2=Fan|last3=Liu|first3=Fang|last4=Yang|first4=Shuyuan|last5=Li|first5=Lingling|last6=Feng|first6=Zhixi|last7=Qu|first7=Rong|journal=IEEE Access|volume=7|pages=128837–128868|bibcode=2019IEEEA...7l8837J|s2cid=198147317|language=en}}</ref> == Fushat e lidhura == [[Skeda:Intersection over Union - object detection bounding boxes.jpg|parapamje|'''Zbulimi i objekteve në një fotografi''']] === Fizika e gjendjes së ngurtë === Fizika e gjendjes së ngurtë është një disiplinë tjetër e lidhur ngushtë me vizionin kompjuterik. Shumica e sistemeve të vizionit kompjuterik mbështeten në sensorë imazhi, të cilët detektojnë rrezatimin elektromagnetik, zakonisht në formën e dritës së dukshme, infra të kuqe ose ultravjollcë. Sensorët ndërtohen duke u bazuar në parimet e fizikës kuantike. Procesi i ndërveprimit të dritës me sipërfaqet shpjegohet përmes fizikës. Fizika sqaron sjelljen e optikës, e cila është pjesë thelbësore e shumicës së sistemeve të imazhit. Sensorët e avancuar të imazhit madje kërkojnë mekanikën kuantike për të dhënë një kuptim të plotë të procesit të formimit të imazhit.<ref name="Szeliski2010" /> Po ashtu, probleme të ndryshme matjeje në fizikë mund të zgjidhen duke përdorur vizionin kompjuterik, si për shembull analiza e lëvizjes në lëngje. === Neurobiologji === Neurobiologjia ka ushtruar ndikim të madh në zhvillimin e algoritmeve të vizionit kompjuterik. Gjatë shekullit të kaluar, është kryer një studim i gjerë mbi sytë, neuronet dhe strukturat e trurit të përkushtuar për përpunimin e stimujve vizualë si tek njerëzit ashtu edhe tek kafshët. Kjo ka sjellë një përshkrim të përgjithshëm, por kompleks, mbi mënyrën se si funksionojnë sistemet natyrore të shikimit për të zgjidhur detyra të caktuara të lidhura me vizionin. Këto gjetje kanë hapur një nënfushë brenda vizionit kompjuterik, ku sistemet artificiale janë ndërtuar për të imituar përpunimin dhe sjelljen e sistemeve biologjike në nivele të ndryshme të kompleksitetit. Po ashtu, disa nga metodat e bazuara në të nxënë të zhvilluara në vizionin kompjuterik (si rrjetat nervore dhe analiza e imazheve me klasifikimin e karakteristikave të bazuara në të nxënë të thellë) e kanë origjinën në neurobiologji. Neocognitron, një rrjet nervor i krijuar në vitet 1970 nga Kunihiko Fukushima, është një shembull i hershëm i vizionit kompjuterik që merr frymëzim të drejtpërdrejtë nga neurobiologjia, veçanërisht nga korteksi vizual primar. Disa fusha kërkimore në vizionin kompjuterik lidhen ngushtë me studimin e shikimit biologjik – njësoj si shumë fusha të inteligjencës artificiale që kanë lidhje të ngushta me kërkimin mbi inteligjencën njerëzore dhe përdorimin e njohurive të ruajtura për interpretimin, integrimin dhe shfrytëzimin e informacionit vizual. Shikimi biologjik analizon dhe modelon proceset fiziologjike që qëndrojnë pas perceptimit vizual tek njerëzit dhe kafshët. Ndërkohë, vizioni kompjuterik zhvillon dhe përshkruan algoritmet e zbatuara në softuer dhe harduer për sistemet e shikimit artificial. Një bashkëpunim ndërdisiplinor mes shikimit biologjik dhe atij kompjuterik ka rezultuar i dobishëm për të dyja fushat.<ref name="TextbookP1" /> === Përpunimi i sinjalit === Një disiplinë tjetër e lidhur me vizionin kompjuterik është përpunimi i sinjaleve. Shumë teknika për përpunimin e sinjaleve me një variabël, zakonisht sinjale kohore, mund të shtrihen në mënyrë të natyrshme në përpunimin e sinjaleve me dy variabla ose sinjaleve shumëdimensionale në vizionin kompjuterik. Megjithatë, për shkak të natyrës specifike të imazheve, ekzistojnë metoda të zhvilluara brenda vizionit kompjuterik që nuk kanë ekuivalent në përpunimin e sinjaleve me një variabël. Së bashku me shumëdimensionalitetin e sinjalit, kjo përcakton një nënfushë të përpunimit të sinjaleve si pjesë e vizionit kompjuterik. === Navigim robotik === Navigimi i robotëve shpesh përfshin planifikimin ose shqyrtimin autonom të rrugës për sistemet robotike që lëvizin nëpër një mjedis.<ref>Murray, Don, and Cullen Jennings. "[http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.65.6725&rep=rep1&type=pdf Stereo vision-based mapping and navigation for mobile robots] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031141636/http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.65.6725&rep=rep1&type=pdf |date=2020-10-31|language=en }}." Proceedings of International Conference on Robotics and Automation. Vol. 2. IEEE, 1997.</ref> Për të lundruar në këto mjedise kërkohet një kuptim i hollësishëm i tyre. Të dhënat mbi mjedisin mund të sigurohen nga një sistem vizioni kompjuterik, i cili funksionon si një sensor vizual dhe jep informacion të nivelit të lartë mbi mjedisin dhe robotin. === Informatikë vizuale === Llogaritja vizuale është një term i përgjithshëm për të gjitha disiplinat e informatikës që merren me imazhet dhe modelet 3D, si grafika kompjuterike, përpunimi i imazheve, vizualizimi, vizioni kompjuterik, realiteti virtual dhe i shtuar, përpunimi i videos dhe vizualistika kompjuterike. Llogaritja vizuale përfshin gjithashtu aspekte të njohjes së modeleve, ndërveprimit njeri-kompjuter, mësimit të makinerive dhe bibliotekave digjitale. Sfida kryesore janë marrja, përpunimi, analiza dhe paraqitja e informacionit vizual (kryesisht imazhe dhe video). Fushat e aplikimit përfshijnë kontrollin e cilësisë industriale, përpunimin dhe vizualizimin e imazheve mjekësore, matjen, robotikën, sistemet multimediale, trashëgiminë virtuale, efektet speciale në filma dhe televizion, si dhe ludologjinë. Llogaritja vizuale përfshin gjithashtu artin digjital dhe studimet mbi median digjitale. === Fusha të tjera === Përveç perspektivave të përmendura më sipër mbi vizionin kompjuterik, shumë nga temat kërkimore përkatëse mund të shqyrtohen edhe nga një këndvështrim thjesht matematikor. Për shembull, një numër i madh metodash në vizionin kompjuterik mbështeten në statistikë, optimizim ose gjeometri. Së fundmi, një pjesë e madhe e fushës i është kushtuar aspektit praktik të vizionit kompjuterik; si mund të implementohen metodat ekzistuese në kombinime të ndryshme të softuerit dhe harduerit, ose si mund të përshtaten këto metoda në mënyrë që të arrihet shpejtësi përpunimi pa humbur ndjeshëm performancë. Vizioni kompjuterik gjen përdorim gjithashtu në tregtinë elektronike të modës, administrimin e inventarit, kërkimin e patentave, mobiljet dhe industrinë e kozmetikës.<ref>{{cite web|last1=Andrade|first1=Norberto Almeida|title=Computational Vision and Business Intelligence in the Beauty Segment – An Analysis through Instagram|url=http://jmm-net.com/journals/jmm/Vol_7_No_2_December_2019/2.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311082943/http://jmm-net.com/journals/jmm/Vol_7_No_2_December_2019/2.pdf|url-status=usurped|archive-date=11 mars 2024|website=Journal of Marketing Management|publisher=American Research Institute for Policy Development|access-date=11 mars 2024|language=en}}</ref> === Dallimet === Fushat që lidhen më ngushtë me vizionin kompjuterik janë përpunimi i imazheve, analiza e imazheve dhe vizioni automatik . Ekziston një mbivendosje e konsiderueshme në gamën e teknikave dhe aplikimeve që këto mbulojnë. Kjo nënkupton që teknikat themelore që përdoren dhe zhvillohen në këto fusha janë të ngjashme, diçka që mund të interpretohet sikur ekziston vetëm një fushë me emra të ndryshëm. Nga ana tjetër, duket se është e nevojshme që grupet kërkimore, revistat shkencore, konferencat dhe kompanitë të paraqesin ose të tregtojnë veten si pjesë të njërës prej këtyre fushave dhe, për këtë arsye, janë paraqitur karakterizime të ndryshme që dallojnë secilën prej fushave nga të tjerat. Në përpunimin e imazheve, hyrja dhe dalja janë të dyja imazhe, ndërsa në vizionin kompjuterik, hyrja është një imazh ose video, dhe dalja mund të jetë një imazh i përmirësuar, një analizë e përmbajtjes së imazhit, apo edhe sjellja e një sistemi bazuar në atë analizë. [[Grafika kompjuterike]] prodhon të dhëna imazhi nga modelet 3D, dhe vizioni kompjuterik shpesh prodhon modele 3D nga të dhënat e imazhit.<ref name="3DVAE">{{Cite book|doi=10.1109/CVPR.2017.269|last1=Soltani|first1=A. A.|last2=Huang|first2=H.|last3=Wu|first3=J.|last4=Kulkarni|first4=T. D.|last5=Tenenbaum|first5=J. B.|title=2017 IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition (CVPR)|chapter=Synthesizing 3D Shapes via Modeling Multi-view Depth Maps and Silhouettes with Deep Generative Networks|year=2017|pages=1511–1519|hdl=1721.1/126644|isbn=978-1-5386-0457-1|s2cid=31373273|hdl-access=free|language=en}}</ref> Karakterizimet e mëposhtme duken të rëndësishme, por nuk duhen marrë si të pranuara universalisht: * Përpunimi dhe interpretimi i imazhit zakonisht fokusohen në imazhet 2D, si transformimi i një imazhi në një tjetër, p.sh., përmes operacioneve sipas pikselëve, si përmirësimi i kontrastit, operacioneve lokale, si nxjerrja e skajeve ose reduktimi i zhurmës, apo transformimeve gjeometrike, si rrotullimi i imazhit. Ky përshkrim nënkupton se përpunimi/interpretimi i imazhit nuk kërkon supozime dhe nuk prodhon interpretime mbi përmbajtjen e tij. * Vizioni kompjuterik përfshin analizën 3D duke u bazuar në imazhe 2D. Ai shqyrton skenën tredimensionale të projektuar në një ose disa imazhe, p.sh., si të rindërtohet struktura ose të nxirren informacione të tjera mbi skenën 3D nga një ose disa imazhe. Vizioni kompjuterik shpesh mbështetet në supozime më të thjeshta ose më komplekse rreth skenës së paraqitur në një imazh. * Vizioni automatik është procesi i përdorimit të një game teknologjish dhe metodash për të mundësuar inspektim automatik të bazuar në imazhe, kontroll të proceseve dhe udhëzim nga robotët. Vizioni automatik ka prirje të fokusohet në aplikime, kryesisht në prodhim, p.sh., robotë të bazuar në vizion dhe sisteme për inspektim, matje ose mbledhje të bazuar në vizion (si mbledhja e mbeturinave<ref name="NASAarticle" /> in industrial applications.<ref name="TextbookP1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.robots.com/blog/viewing/the-future-of-automated-random-bin-picking|title=The Future of Automated Random Bin Picking|access-date=2018-01-10|archive-date=2018-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111164947/https://www.robots.com/blog/viewing/the-future-of-automated-random-bin-picking|url-status=live|language=en}}</ref>). Kjo nënkupton se teknologjitë e sensorëve të imazhit dhe teoria e kontrollit shpesh kombinohen me përpunimin e të dhënave të imazhit për të komanduar një robot, dhe se përpunimi në kohë reale theksohet përmes zbatimeve efikase në harduer dhe softuer. Gjithashtu nënkupton se kushtet e jashtme si ndriçimi mund të jenë dhe shpesh janë më të kontrolluara në vizionin automatik sesa në vizionin e përgjithshëm kompjuterik, gjë që mundëson përdorimin e algoritmeve të ndryshme. * Ekziston gjithashtu një fushë e quajtur imazheri, e cila merret kryesisht me procesin e krijimit të imazheve, por ndonjëherë përfshin edhe përpunimin dhe interpretimin e tyre. Për shembull, imazheria mjekësore përfshin punë të konsiderueshme në analizën e të dhënave të imazhit për aplikime mjekësore. Përparimi në rrjetet nervore konvolucionale (CNN) ka përmirësuar ndjeshëm zbulimin e saktë të sëmundjeve në imazhet mjekësore, veçanërisht në kardiologji, patologji, dermatologji dhe radiologji.<ref>{{Cite journal|last1=Esteva|first1=Andre|last2=Chou|first2=Katherine|last3=Yeung|first3=Serena|last4=Naik|first4=Nikhil|last5=Madani|first5=Ali|last6=Mottaghi|first6=Ali|last7=Liu|first7=Yun|last8=Topol|first8=Eric|last9=Dean|first9=Jeff|last10=Socher|first10=Richard|date=2021-01-08|title=Deep learning-enabled medical computer vision|journal=npj Digital Medicine|volume=4|issue=1|page=5|doi=10.1038/s41746-020-00376-2|pmid=33420381|issn=2398-6352|pmc=7794558|language=en}}</ref> * Së fundmi, njohja e modeleve është një fushë që përdor metoda të ndryshme për të nxjerrë informacion nga sinjalet në përgjithësi, kryesisht të bazuara në qasje statistikore dhe rrjete nervore artificiale.<ref>{{Cite journal|last1=Chervyakov|first1=N. I.|last2=Lyakhov|first2=P. A.|last3=Deryabin|first3=M. A.|last4=Nagornov|first4=N. N.|last5=Valueva|first5=M. V.|last6=Valuev|first6=G. V.|year=2020|title=Residue Number System-Based Solution for Reducing the Hardware Cost of a Convolutional Neural Network|journal=Neurocomputing|volume=407|pages=439–453|doi=10.1016/j.neucom.2020.04.018|s2cid=219470398|quote=Convolutional neural networks (CNNs) represent deep learning architectures that are currently used in a wide range of applications, including computer vision, speech recognition, identification of albuminous sequences in bioinformatics, production control, time series analysis in finance, and many others.|language=en}}</ref> Një pjesë e rëndësishme e kësaj fushe i kushtohet aplikimit të këtyre metodave në të dhënat e imazhit. Fotogrametria gjithashtu mbivendoset me shikimin kompjuterik, p.sh.,stereofotogrametria kundrejt shikimit stereo kompjuterik . == Aplikacionet == Zbatimet shtrihen nga detyra të tilla si sistemet industriale të vizionit automatik, të cilat, për shembull, kontrollojnë shishet që kalojnë me shpejtësi në një linjë prodhimi, deri te kërkimet mbi inteligjencën artificiale dhe kompjuterët ose robotët që mund të interpretojnë botën përreth tyre. Fushat e vizionit kompjuterik dhe vizionit automatik kanë mbivendosje të madhe. Vizioni kompjuterik mbulon teknologjinë bazë të analizës së automatizuar të imazhit, e cila përdoret në shumë fusha. Vizioni automatik zakonisht i referohet një procesi që kombinon analizën e automatizuar të imazhit me metoda dhe teknologji të tjera për të ofruar inspektim automatik dhe udhëzim nga robotët në aplikime industriale. Në shumë përdorime të vizionit kompjuterik, kompjuterët janë të programuar paraprakisht për të zgjidhur një detyrë të caktuar, por metodat e bazuara në të nxënë po bëhen gjithnjë e më të zakonshme. Shembuj të aplikimeve të vizionit kompjuterik përfshijnë sisteme për: [[Skeda:Synthesizing 3D Shapes via Modeling Multi-View Depth Maps and Silhouettes With Deep Generative Networks.png|thumb|Mësimi i formave 3D ka qenë një detyrë sfiduese në vizionin kompjuterik. Përparimet e fundit në (të mësuarit e thellë ) u kanë mundësuar studiuesve të ndërtojnë modele që janë në gjendje të gjenerojnë dhe rindërtojnë forma 3D nga (hartë thellësie) ose silueta me një ose shumë pamje pa probleme dhe me efikasitet.<ref name="3DVAE" />]] * Inspektim automatik, ''p.sh.'', në aplikimet e prodhimit; * Ndihma ndaj njerëzve në detyrat e identifikimit, p.sh., një sistem identifikimi i specieve ;<ref>{{Cite journal|last1=Wäldchen|first1=Jana|last2=Mäder|first2=Patrick|date=2017-01-07|title=Plant Species Identification Using Computer Vision Techniques: A Systematic Literature Review|journal=Archives of Computational Methods in Engineering|volume=25|issue=2|pages=507–543|doi=10.1007/s11831-016-9206-z|pmid=29962832|pmc=6003396|issn=1134-3060|language=en}}</ref> * Kontrollimi i proceseve, ''p.sh.'', një [[Roboti industrial|robot industrial]] ; * Zbulimi i ngjarjeve, ''p.sh.'', për mbikëqyrje vizuale ose numërim njerëzish, p.sh., në industrinë e restoranteve ; * Ndërveprimi, ''p.sh.'', si të dhëna hyrëse në një pajisje për [[Ndërveprim ndërmjet njeriu dhe kompjuteri|ndërveprimin kompjuter-njeri]] ; * monitorimi i kulturave bujqësore, p.sh. një model transformatorësh shikimi me burim të hapur<ref>{{Cite journal|last1=Aghamohammadesmaeilketabforoosh|first1=Kimia|last2=Nikan|first2=Soodeh|last3=Antonini|first3=Giorgio|last4=Pearce|first4=Joshua M.|date=janar 2024|title=Optimizing Strawberry Disease and Quality Detection with Vision Transformers and Attention-Based Convolutional Neural Networks|journal=Foods|volume=13|issue=12|page=1869|doi=10.3390/foods13121869|doi-access=free|language=en}}</ref> është zhvilluar për të ndihmuar fermerët të zbulojnë automatikisht sëmundjet e luleshtrydheve me saktësi 98.4%.<ref>{{Cite web|date=2024-09-13|title=New AI model developed at Western detects strawberry diseases, takes aim at waste|url=https://www.ctvnews.ca/london/article/new-ai-model-developed-at-western-detects-strawberry-diseases-takes-aim-at-waste/|access-date=2024-09-19|language=en}}</ref> * Modelimi i objekteve ose mjediseve, ''p.sh.'', analiza e imazheve mjekësore ose modelimi topografik ; * Navigimi, ''p.sh.'', nga një [[Vetura vetëdrejtuese|automjet autonom]] ose robot celular ; * Organizimi i informacionit, ''p.sh.'', për indeksimin e bazave të të dhënave të imazheve dhe sekuencave të imazheve. * Gjurmimi i sipërfaqeve ose planeve në koordinata 3D për të lejuar përvojat e [[Realiteti i shtuar|Realitetit të Shtuar]] . * Analizimi i gjendjes së objekteve në industri ose ndërtim. * Lexim automatik i buzëve në kohë reale për pajisje dhe aplikacione për të ndihmuar personat me aftësi të kufizuara.<ref>{{Cite web|date=2020-06-30|title=Applications of Computer Vision|url=https://www.geeksforgeeks.org/applications-of-computer-vision/|access-date=2025-04-27|website=GeeksforGeeks|language=en}}</ref> Për vitin 2024, fushat kryesore të vizionit kompjuterik ishin industria (madhësia e tregut 5.22 miliardë dollarë amerikanë),<ref>{{Cite web|title=Global Industrial Machine Vision Market Growth Analysis – Size and Forecast 2024–2028|url=https://www.technavio.com/report/industrial-machine-vision-market-analysis|access-date=2025-05-14|website=www.technavio.com|language=en}}</ref> medicine (market size US$2.6 billion),<ref>{{Cite web|last=Laviola|first=Erin|title=What Is Computer Vision and How Is It Being Used in Healthcare?|url=https://healthtechmagazine.net/article/2025/03/what-is-computer-vision-in-healthcare-perfcon|access-date=2025-05-14|website=HealthTech|language=en}}</ref> dhe ushtria (madhësia e tregut 996.2 milion dollarë amerikanë).<ref>{{Cite web|title=Computer Vision – Artificial intelligence in military market outlook|url=https://www.grandviewresearch.com/horizon/statistics/artificial-intelligence-in-military-market/technology/computer-vision/global|access-date=2025-05-14|website=www.grandviewresearch.com|language=en}}</ref> === Mjeksia === [[Skeda:DARPA Visual Media Reasoning Concept Video.ogv|parapamje|Videoja konceptuale e Arsyetimit të Medias Vizuale të [[DARPA]] -s]] Një nga fushat më të spikatura të aplikimit është vizioni mjekësor kompjuterik, ose përpunimi i imazheve mjekësore, i karakterizuar nga nxjerrja e informacionit nga të dhënat e imazhit për të diagnostikuar një pacient.<ref>{{Cite journal|last1=Li|first1=Mengfang|last2=Jiang|first2=Yuanyuan|last3=Zhang|first3=Yanzhou|last4=Zhu|first4=Haisheng|date=2023|title=Medical image analysis using deep learning algorithms|journal=Frontiers in Public Health|volume=11|article-number=1273253|doi=10.3389/fpubh.2023.1273253|doi-access=free|issn=2296-2565|pmc=10662291|pmid=38026291|bibcode=2023FrPH...1173253L|language=en}}</ref> Një shembull i kësaj është zbulimi i tumoreve, [[Arterioskleroza|arteriosklerozës]] ose ndryshimeve të tjera malinje, dhe një sërë patologjish dentare; matjet e dimensioneve të organeve, rrjedhjes së gjakut, etj., janë një shembull tjetër. Ai gjithashtu mbështet kërkimin mjekësor duke ofruar informacione të reja: ''p.sh.'', rreth strukturës së trurit ose cilësisë së trajtimeve mjekësore. Zbatimet e vizionit kompjuterik në fushën mjekësore përfshijnë gjithashtu përmirësimin e imazheve të interpretuara nga njerëzit [[Ultratingulli|- imazhe ultrasonike]] ose imazhe me rreze X, për shembull – për të zvogëluar ndikimin e zhurmës. === Vizioni i makinës === Një fushë e dytë aplikimi në vizionin kompjuterik është në industri, ndonjëherë e quajtur vizion makinerik, ku informacioni nxirret me qëllim mbështetjen e një procesi prodhimi. Një shembull është kontrolli i cilësisë ku detajet ose produktet përfundimtare inspektohen automatikisht për të gjetur defekte. Një nga fushat më të përhapura për inspektim të tillë është industria e pllakës së ngjitjes (wafer) në të cilën çdo pllakë e vetme matet dhe inspektohet për pasaktësi ose defekte për të parandaluar që një [[Qarku i integruar|çip kompjuteri]] të dalë në treg në një mënyrë të papërdorshme. Një shembull tjetër është matja e pozicionit dhe orientimit të detajeve që duhen marrë nga një krah roboti. Vizioni makinerik përdoret gjithashtu gjerësisht në proceset bujqësore për të hequr ushqimet e padëshiruara nga materiali i madh, një proces i quajtur renditje optike.<ref name="Davies-2005" /> === Ushtria === Shembujt e dukshëm janë zbulimi i ushtarëve ose automjeteve armike dhe udhëzimi i raketave . Sistemet më të përparuara për udhëzimin e raketave e dërgojnë raketën në një zonë dhe jo në një objektiv specifik, dhe përzgjedhja e objektivit bëhet kur raketa arrin zonën bazuar në të dhënat e imazhit të fituara në nivel lokal. Konceptet moderne ushtarake, të tilla si "ndërgjegjësimi për fushën e betejës", nënkuptojnë që sensorë të ndryshëm, duke përfshirë sensorët e imazhit, ofrojnë një sërë të pasur informacionesh rreth një skene luftimi që mund të përdoren për të mbështetur vendimet strategjike. Në këtë rast, përpunimi automatik i të dhënave përdoret për të zvogëluar kompleksitetin dhe për të bashkuar informacionin nga sensorë të shumtë për të rritur besueshmërinë. === Automjete autonome === [[Skeda:Mars Science Laboratory, 2011-Present.jpg|alt=|parapamje|Koncepti i artistit për ''Curiosity'', një shembull i një automjeti tokësor pa pilot. Kamera stereo është montuar në majë të roverit.]] Një nga fushat më të reja të aplikimit janë automjetet autonome, të cilat përfshijnë nëndetëse, automjete tokësore (robotë të vegjël me rrota, makina ose kamionë), automjete ajrore dhe automjete ajrore pa pilot ( [[Automjeti ajror pa pilot|UAV]] ). Niveli i autonomisë varion nga automjete plotësisht autonome (pa pilot) deri te automjete ku sistemet e bazuara në vizion kompjuterik mbështesin një shofer ose një pilot në situata të ndryshme. Automjetet plotësisht autonome zakonisht përdorin vizionin kompjuterik për navigim, p.sh., për të ditur se ku ndodhen ose për të hartuar mjedisin e tyre ( SLAM ), për të zbuluar pengesat. Mund të përdoret gjithashtu për të zbuluar ngjarje të caktuara specifike për detyrën, ''p.sh.'', një UAV që kërkon zjarre në pyje. Shembuj të sistemeve mbështetëse janë sistemet e paralajmërimit të pengesave në makina, kamerat dhe sensorët LiDAR në automjete, dhe sistemet për ulje autonome të avionëve. Disa prodhues makinash kanë demonstruar sisteme për [[Vetura vetëdrejtuese|drejtim autonom të makinave]] . Ka shembuj të shumtë të automjeteve ushtarake autonome duke filluar nga raketat e përparuara deri te UAV-të për misione zbulimi ose udhëzim raketash. Eksplorimi i hapësirës tashmë po bëhet me automjete autonome duke përdorur vizion kompjuterik, ''p.sh.'', ''Curiosity'' i [[NASA]] -s dhe roveri ''Yutu-2'' i CNSA -s. === Reagime prekëse === [[Skeda:Finger sensor.webp|parapamje|Shtresë lëkure artificiale prej gome me strukturë fleksibile për vlerësimin e formës së sipërfaqeve të mikro-valëzimit]] [[Skeda:Silicon Sensor.webp|parapamje|Sipër është një kallëp silikoni me një kamerë brenda që përmban shumë shënjues të ndryshëm pikash. Kur ky sensor shtypet kundër sipërfaqes, silikoni deformohet dhe pozicioni i shënjuesve të pikave ndryshon. Një kompjuter mund t'i marrë këto të dhëna dhe të përcaktojë se si saktësisht shtypet kallëpi kundër sipërfaqes. Kjo mund të përdoret për të kalibruar duart robotike në mënyrë që të sigurohet që ato mund t'i kapin objektet në mënyrë efektive.]] Materiale të tilla si goma dhe silici po përdoren për të krijuar sensorë që lejojnë aplikime të tilla si zbulimi i mikro-undulacioneve dhe kalibrimi i duarve robotike. Goma mund të përdoret për të krijuar një kallëp që mund të vendoset mbi një gisht, brenda këtij kallëpi do të ketë matës të shumtë të tendosjes. Kallëpi i gishtit dhe sensorët mund të vendosen më pas sipër një flete të vogël gome që përmban një sërë kunjash gome. Një përdorues mund ta veshë kallëpin e gishtit dhe të gjurmojë një sipërfaqe. Një kompjuter mund të lexojë të dhënat nga matësit e tendosjes dhe të matë nëse një ose më shumë nga kunjat po shtyhen lart. Nëse një kunj shtyhet lart, atëherë kompjuteri mund ta njohë këtë si një papërsosmëri në sipërfaqe. Ky lloj teknologjie është i dobishëm për të marrë të dhëna të sakta mbi papërsosmëritë në një sipërfaqe shumë të madhe.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Ando|first1=Mitsuhito|last2=Takei|first2=Toshinobu|last3=Mochiyama|first3=Hiromi|date=2020-03-03|title=Rubber artificial skin layer with flexible structure for shape estimation of micro-undulation surfaces|journal=ROBOMECH Journal|volume=7|issue=1|page=11|doi=10.1186/s40648-020-00159-0|issn=2197-4225|doi-access=free|language=en}}</ref> Një tjetër variant i këtij sensori të kallëpit të gishtit janë sensorët që përmbajnë një kamera të pezulluar në silikon. Siliconi formon një kupolë rreth pjesës së jashtme të kamerës dhe të ngulitur në silikon janë shënues pikash që janë të vendosur në mënyrë të barabartë. Këto kamera mund të vendosen më pas në pajisje të tilla si duart robotike në mënyrë që të lejojnë kompjuterin të marrë të dhëna prekëse shumë të sakta.<ref name=":1">{{Cite journal|last1=Choi|first1=Seung-hyun|last2=Tahara|first2=Kenji|date=2020-03-12|title=Dexterous object manipulation by a multi-fingered robotic hand with visual-tactile fingertip sensors|journal=ROBOMECH Journal|volume=7|issue=1|page=14|doi=10.1186/s40648-020-00162-5|issn=2197-4225|doi-access=free|language=en}}</ref> Fushat e tjera të aplikimit përfshijnë: * Mbështetje për krijimin e efekteve vizuale për kinema dhe transmetime, ''p.sh.'', gjurmimi i kamerave (lëvizja e ndeshjes). * [[Mbikëqyrja|Mbikëqyrje]] . * Zbulimi i përgjumjes së shoferit<ref>{{Cite book|last=Garg|first=Hitendra|title=2020 International Conference on Power Electronics & IoT Applications in Renewable Energy and its Control (PARC)|chapter=Drowsiness Detection of a Driver using Conventional Computer Vision Application|date=2020-02-29|pages=50–53|doi=10.1109/PARC49193.2020.236556|isbn=978-1-72816-575-2|s2cid=218564267|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Hasan|first1=Fudail|last2=Kashevnik|first2=Alexey|title=2021 29th Conference of Open Innovations Association (FRUCT)|chapter=State-of-the-Art Analysis of Modern Drowsiness Detection Algorithms Based on Computer Vision|date=2021-05-14|chapter-url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9435480|pages=141–149|doi=10.23919/FRUCT52173.2021.9435480|isbn=978-952-69244-5-8|s2cid=235207036|access-date=2022-11-06|archive-date=2022-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627061552/https://ieeexplore.ieee.org/document/9435480/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Balasundaram|first1=A|last2=Ashokkumar|first2=S|last3=Kothandaraman|first3=D|last4=kora|first4=SeenaNaik|last5=Sudarshan|first5=E|last6=Harshaverdhan|first6=A|date=2020-12-01|title=Computer vision based fatigue detection using facial parameters|journal=IOP Conference Series: Materials Science and Engineering|volume=981|issue=2|article-number=022005|doi=10.1088/1757-899x/981/2/022005|bibcode=2020MS&E..981b2005B|s2cid=230639179|issn=1757-899X|doi-access=free|language=en}}</ref> * Tracking and counting organisms in the biological sciences<ref name="BruijningVisser2018">{{cite journal|last1=Bruijning|first1=Marjolein|last2=Visser|first2=Marco D.|last3=Hallmann|first3=Caspar A.|last4=Jongejans|first4=Eelke|last5=Golding|first5=Nick|title=trackdem: Automated particle tracking to obtain population counts and size distributions from videos in r|journal=Methods in Ecology and Evolution|volume=9|issue=4|pages=965–973|year=2018|issn=2041-210X|doi=10.1111/2041-210X.12975|bibcode=2018MEcEv...9..965B|doi-access=free|hdl=2066/184075|hdl-access=free|language=en}}</ref> == Detyra tipike == Secila nga fushat e aplikimit të përshkruara më sipër përdor një gamë detyrash të vizionit kompjuterik; probleme matjeje pak a shumë të përcaktuara mirë ose probleme përpunimi, të cilat mund të zgjidhen duke përdorur një sërë metodash. Disa shembuj të detyrave tipike të vizionit kompjuterik janë paraqitur më poshtë. Detyrat e vizionit kompjuterik përfshijnë metoda për marrjen, përpunimin, analizimin dhe kuptimin e imazheve dixhitale, si dhe nxjerrjen e të dhënave [[Dimensioni|me dimensione të larta]] nga bota reale me qëllim prodhimin e informacionit numerik ose simbolik, ''p.sh.'', në formën e vendimeve.<ref name="Klette-2014" /><ref name="Shapiro-Stockman-2001" /><ref name="Morris-2004" /><ref name="Jahne-Haussecker-2000" /> Kuptimi në këtë kontekst nënkupton transformimin e imazheve vizuale (të dhënat hyrëse të retinës) në përshkrime të botës që mund të ndërveprojnë me procese të tjera të të menduarit dhe të nxisin veprime të përshtatshme. Ky kuptim i imazhit mund të shihet si shkëputja e informacionit simbolik nga të dhënat e imazhit duke përdorur modele të ndërtuara me ndihmën e gjeometrisë, fizikës, statistikës dhe teorisë së të nxënit.<ref name="Forsyth-Ponce-2003" /> === Njohja === Problemi klasik në shikimin kompjuterik, përpunimin e imazheve dhe shikimin automatik është ai i përcaktimit nëse të dhënat e imazhit përmbajnë apo jo ndonjë objekt, veçori ose aktivitet specifik. Në literaturë përshkruhen lloje të ndryshme të problemeve të njohjes.<ref name="Forsyth2012">{{cite book|last1=Forsyth|first1=David|last2=Ponce|first2=Jean|date=2012|title=Computer vision: a modern approach|publisher=Pearson|language=en}}</ref> * '''Njohja e objekteve''' (e quajtur edhe '''klasifikimi i objekteve''' ){{Snd}} Një ose disa objekte ose klasa objektesh të paracaktuara ose të mësuara mund të njihen, zakonisht së bashku me pozicionet e tyre 2D në imazh ose pozat 3D në skenë. Blippar, Google Goggles dhe LikeThat ofrojnë programe të pavarura që ilustrojnë këtë funksionalitet. * '''Identifikimi'''{{Snd}}Një rast individual i një objekti njihet. Shembujt përfshijnë identifikimin e fytyrës ose gjurmës së gishtërinjve të një personi specifik, identifikimin e shifrave të shkruara me dorë ose identifikimin e një automjeti specifik. * '''Zbulimi'''{{Snd}}Të dhënat e imazhit skanohen për objekte specifike së bashku me vendndodhjet e tyre. Shembujt përfshijnë zbulimin e një pengese në fushën e shikimit të makinës dhe qelizat ose indet e mundshme anormale në imazhet mjekësore ose zbulimin e një automjeti në një sistem automatik të pagesës rrugore. Zbulimi i bazuar në llogaritje relativisht të thjeshta dhe të shpejta përdoret ndonjëherë për të gjetur rajone më të vogla të të dhënave interesante të imazhit të cilat mund të analizohen më tej me teknika më të kërkuara në llogaritje për të prodhuar një interpretim të saktë. Aktualisht, algoritmet më të mira për detyra të tilla bazohen në rrjetet nervore konvolucionale . Një ilustrim i aftësive të tyre jepet nga Sfida e Njohjes Vizuale në Shkallë të Madhe ImageNet ; ky është një pikë referimi në klasifikimin dhe zbulimin e objekteve, me miliona imazhe dhe 1000 klasa objektesh të përdorura në konkurs.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Russakovsky|first1=Olga|last2=Deng|first2=Jia|last3=Su|first3=Hao|last4=Krause|first4=Jonathan|last5=Satheesh|first5=Sanjeev|last6=Ma|first6=Sean|last7=Huang|first7=Zhiheng|last8=Karpathy|first8=Andrej|last9=Khosla|first9=Aditya|last10=Bernstein|first10=Michael|last11=Berg|first11=Alexander C.|date=dhjetor 2015|title=ImageNet Large Scale Visual Recognition Challenge|url=http://link.springer.com/10.1007/s11263-015-0816-y|journal=International Journal of Computer Vision|volume=115|issue=3|pages=211–252|doi=10.1007/s11263-015-0816-y|arxiv=1409.0575|issn=0920-5691|hdl=1721.1/104944|s2cid=2930547|hdl-access=free|access-date=2020-11-20|archive-date=2023-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315180822/https://link.springer.com/article/10.1007/s11263-015-0816-y|url-status=live|language=en}}</ref> Performanca e rrjeteve nervore konvolucionale në testet ImageNet tani është afër asaj të njerëzve.<ref name=":2" />Algoritmet më të mira ende kanë vështirësi me objektet që janë të vogla ose të holla, siç është një milingonë e vogël në kërcellin e një luleje ose një person që mban një pendë në dorë. Ato gjithashtu kanë probleme me imazhet që janë shtrembëruar me filtra (një fenomen gjithnjë e më i zakonshëm me kamerat dixhitale moderne). Në të kundërt, këto lloj imazhesh rrallë i shqetësojnë njerëzit. Njerëzit, megjithatë, kanë tendencë të kenë probleme me çështje të tjera. Për shembull, ata nuk janë të mirë në klasifikimin e objekteve në klasa të imëta, siç është raca e veçantë e qenit ose speciet e shpendëve, ndërsa rrjetet nervore konvolucionale e trajtojnë këtë me lehtësi. {{citation needed|date=qershor 2020|language=en}} Ekzistojnë disa detyra të specializuara të bazuara në njohje, të tilla si: * '''Rikthimi i imazheve bazuar në përmbajtje'''{{Snd}}gjetja e të gjitha imazheve në një grup më të madh imazhesh që kanë një përmbajtje specifike. Përmbajtja mund të specifikohet në mënyra të ndryshme, për shembull në aspektin e ngjashmërisë në lidhje me një imazh të synuar (më jepni të gjitha imazhet e ngjashme me imazhin X) duke përdorur teknikat e kërkimit të imazheve të kundërta, ose në aspektin e kritereve të kërkimit të nivelit të lartë të dhëna si futje teksti (më jepni të gjitha imazhet që përmbajnë shumë shtëpi, janë bërë gjatë dimrit dhe nuk kanë makina në to). [[Skeda:SRT Shape Recognition Technology.png|parapamje|Vizioni kompjuterik për qëllime të kundërta për njerëzit në vende publike, qendra tregtare, qendra tregtare]] * '''Vlerësimi i pozës'''{{Snd}}vlerësimi i pozicionit ose orientimit të një objekti specifik në lidhje me kamerën. Një shembull aplikimi për këtë teknikë do të ishte ndihma ndaj një krahu robotik në nxjerrjen e objekteve nga një shirit transportues në një situatë linje montimi ose në mbledhjen e pjesëve nga një kosh. * '''Njohja optike e karaktereve''' (OCR){{Snd}} identifikimi i [[Char|karaktereve]] në imazhe të tekstit të shtypur ose të shkruar me dorë, zakonisht me qëllim kodimin e tekstit në një format më të përshtatshëm për redaktim ose indeksim ( ''p.sh.'' [[ASCII]] ). Një detyrë e lidhur është leximi i kodeve 2D siç janë matrica e të dhënave dhe kodet [[Kodi QR|QR]] . * '''[[Sistemi i njohjes së fytyrës|Njohja e fytyrës]]{{Snd}}'''një teknologji që mundëson përputhjen e fytyrave në imazhe dixhitale ose kuadro video me një bazë të dhënash fytyrash, e cila tani përdoret gjerësisht për mbylljen e fytyrës me telefon celular, mbylljen inteligjente të dyerve, etj.<ref>{{Cite web|last=Quinn|first=Arthur|date=2022-10-09|title=AI Image Recognition: Inevitable Trending of Modern Lifestyle|url=https://topten.ai/ai-image-recognition/|access-date=2022-12-23|website=TopTen.ai|archive-date=2022-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202063116/https://topten.ai/ai-image-recognition/|url-status=live|language=en}}</ref> * Njohja e emocioneve'''{{Snd}}'''Një nëngrup i njohjes së fytyrës, njohja e emocioneve i referohet procesit të klasifikimit të [[Emocioni|emocioneve njerëzore.]] Megjithatë, psikologët paralajmërojnë se emocionet e brendshme nuk mund të zbulohen në mënyrë të besueshme nga fytyrat.<ref>{{Cite journal|last1=Barrett|first1=Lisa Feldman|last2=Adolphs|first2=Ralph|last3=Marsella|first3=Stacy|last4=Martinez|first4=Aleix M.|last5=Pollak|first5=Seth D.|date=korrik 2019|title=Emotional Expressions Reconsidered: Challenges to Inferring Emotion From Human Facial Movements|journal=Psychological Science in the Public Interest|volume=20|issue=1|pages=1–68|doi=10.1177/1529100619832930|issn=1529-1006|pmc=6640856|pmid=31313636|language=en}}</ref> * '''Teknologjia e Njohjes së Formave''' (SRT) në sistemet kundërvuese të njerëzve që dallojnë qeniet njerëzore (modelet e kokës dhe të shpatullave) nga objektet. * '''Njohja e aktivitetit njerëzor''' – merret me njohjen e aktivitetit nga një seri kuadrosh video, si për shembull, nëse personi po merr një objekt ose po ecën. === Analiza e lëvizjes === Disa detyra lidhen me vlerësimin e lëvizjes, ku një sekuencë imazhesh përpunohet për të prodhuar një vlerësim të shpejtësisë ose në secilën pikë të imazhit ose në skenën 3D ose edhe të kamerës që prodhon imazhet. Shembuj të detyrave të tilla janë: * '''Egomocion'''{{Snd}}përcaktimi i lëvizjes së ngurtë 3D (rrotullimi dhe përkthimi) të kamerës nga një sekuencë imazhesh e prodhuar nga kamera. * '''Ndjekja'''{{Snd}}duke ndjekur lëvizjet e një grupi (zakonisht) më të vogël pikash interesi ose objektesh ( ''p.sh.'', automjete, objekte, njerëz ose organizma të tjerë<ref name="BruijningVisser2018" />) në sekuencën e imazhit. Kjo ka zbatime të gjera në industri pasi shumica e makinerive me performancë të lartë mund të monitorohen në këtë mënyrë. * '''Rrjedha optike'''{{Snd}}për të përcaktuar, për secilën pikë në imazh, se si lëviz ajo pikë në lidhje me planin e imazhit, ''dmth.'', lëvizjen e saj të dukshme. Kjo lëvizje është rezultat si i mënyrës se si lëviz pika përkatëse 3D në skenë ashtu edhe i mënyrës se si lëviz kamera në lidhje me skenën. === Rindërtimi i skenës === Duke pasur parasysh një ose (zakonisht) më shumë imazhe të një skene, ose një video, rindërtimi i skenës synon të llogarisë një model 3D të skenës. Në rastin më të thjeshtë, modeli mund të jetë një grup pikash 3D. Metodat më të sofistikuara prodhojnë një model të plotë sipërfaqësor 3D. Ardhja e imazheve 3D që nuk kërkojnë lëvizje ose skanim, dhe algoritmet e përpunimit të lidhura po mundësojnë përparime të shpejta në këtë fushë. Ndjesia 3D e bazuar në rrjetë mund të përdoret për të marrë imazhe 3D nga kënde të shumëfishta. Algoritmet tani janë të disponueshme për të bashkuar imazhe të shumëfishta 3D në re pikash dhe modele 3D.<ref name='3DVAE' /> === Restaurimi i imazheve === Restaurimi i imazhit hyn në lojë kur imazhi origjinal degradohet ose dëmtohet për shkak të disa faktorëve të jashtëm si pozicionimi i gabuar i lentes, ndërhyrja e transmetimit, ndriçimi i ulët ose turbullimi i lëvizjes, etj., gjë që quhet zhurmë. Kur imazhet degradohen ose dëmtohen, edhe informacioni që do të nxirret prej tyre dëmtohet. Prandaj, ne duhet ta rikuperojmë ose ta rivendosim imazhin ashtu siç ishte menduar të ishte. Qëllimi i restaurimit të imazhit është heqja e zhurmës (zhurma e sensorit, turbullimi i lëvizjes, etj.) nga imazhet. Qasja më e thjeshtë e mundshme për heqjen e zhurmës janë llojet e ndryshme të filtrave, siç janë filtrat me kalim të ulët ose filtrat medianë. Metodat më të sofistikuara supozojnë një model se si duken strukturat lokale të imazhit për t'i dalluar ato nga zhurma. Duke analizuar së pari të dhënat e imazhit në terma të strukturave lokale të imazhit, siç janë vijat ose skajet, dhe më pas duke kontrolluar filtrimin bazuar në informacionin lokal nga hapi i analizës, zakonisht merret një nivel më i mirë i heqjes së zhurmës krahasuar me qasjet më të thjeshta. Një shembull në këtë fushë është inpainting. == Metodat e sistemit == Organizimi i një sistemi të shikimit kompjuterik varet shumë nga aplikacioni. Disa sisteme janë aplikacione të pavarura që zgjidhin një problem specifik matjeje ose zbulimi, ndërsa të tjerët përbëjnë një nënsistem me një dizajn më të gjerë i cili, për shembull, përmban edhe nënsisteme për kontrollin e aktuatorëve mekanikë, planifikimin, bazat e të dhënave të informacionit, ndërfaqet njeri-makinë, etj. Implementimi specifik i një sistemi të shikimit kompjuterik varet gjithashtu nëse funksionaliteti i tij është i paracaktuar ose nëse ndonjë pjesë e tij mund të mësohet ose modifikohet gjatë funksionimit. Shumë funksione janë unike për aplikacionin. Megjithatë, ka funksione tipike që gjenden në shumë sisteme të shikimit kompjuterik. * '''Marrja e imazhit''' – Një imazh dixhital prodhohet nga një ose disa sensorë imazhi, të cilët, përveç llojeve të ndryshme të kamerave të ndjeshme ndaj dritës, përfshijnë sensorë diapazoni, pajisje tomografie, radarë, kamera ultrasonike, etj. Në varësi të llojit të sensorit, të dhënat që rezultojnë nga imazhi janë një imazh i zakonshëm 2D, një vëllim 3D ose një sekuencë imazhi. Vlerat e pikselëve zakonisht korrespondojnë me intensitetin e dritës në një ose disa breza spektralë (imazhe gri ose imazhe me ngjyra), por gjithashtu mund të lidhen me masa të ndryshme fizike, të tilla si thellësia, thithja ose reflektimi i valëve sonike ose elektromagnetike, ose [[Imazhi me rezonancë magnetike|imazhet me rezonancë magnetike]].<ref name="Davies-2005" /> * '''Përpunimi paraprak''' – Përpara se një metodë e vizionit kompjuterik të mund të aplikohet në të dhënat e imazhit me qëllim nxjerrjen e një pjese specifike informacioni, zakonisht është e nevojshme të përpunohen të dhënat në mënyrë që të sigurohet që ato plotësojnë disa supozime të nënkuptuara nga metoda. Shembuj janë: ** Ri-marrje mostrash për t'u siguruar që sistemi koordinativ i imazhit është i saktë. ** Ulja e zhurmës për të siguruar që zhurma e sensorit të mos prezantojë informacion të rremë. ** Përmirësim i kontrastit për të siguruar që informacioni përkatës të mund të zbulohet. ** Shkallëzoni përfaqësimin e hapësirës për të përmirësuar strukturat e imazhit në shkallë të përshtatshme lokale. * '''Nxjerrja e veçorive''' – Karakteristikat e imazhit në nivele të ndryshme kompleksiteti nxirren nga të dhënat e imazhit.<ref name="Davies-2005" /> Shembuj tipikë të karakteristikave të tilla janë: ** Vija, skaje dhe kreshta . ** Pika interesi të lokalizuara, të tilla si qoshe, pika ose pika. * Karakteristikat më komplekse mund të lidhen me strukturën, formën ose lëvizjen. * '''Zbulimi / segmentimi''' – Në një moment të caktuar gjatë përpunimit, merret një vendim se cilat pika ose rajone të imazhit janë të rëndësishme për përpunim të mëtejshëm.<ref name="Davies-2005" /> Shembuj janë: ** Përzgjedhja e një grupi specifik pikash interesi. ** Segmentimi i një ose më shumë rajoneve të imazhit që përmbajnë një objekt specifik me interes. *** Segmentimi i imazhit në arkitekturën e skenës së ndërthurur që përfshin planin e parë, grupet e objekteve, objektet e vetme ose pjesët e spikatura të objekteve<ref>{{cite arXiv|author=A. Maity|title=Improvised Salient Object Detection and Manipulation|year=2015|eprint=1511.02999|class=cs.CV|language=en}}</ref> (e referuar edhe si hierarkia e skenës hapësinore-taksonike),<ref>Barghout, Lauren. "[http://www.lirmm.fr/~lafourcade/pub/IPMU2014/papers/0443/04430163.pdf Visual Taxometric Approach to Image Segmentation Using Fuzzy-Spatial Taxon Cut Yields Contextually Relevant Regions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114100658/http://www.lirmm.fr/~lafourcade/pub/IPMU2014/papers/0443/04430163.pdf |date=2018-11-14|language=en }}." Information Processing and Management of Uncertainty in Knowledge-Based Systems. Springer International Publishing, 2014.</ref> ndërsa spikatja vizuale shpesh zbatohet si vëmendje hapësinore dhe kohore. ** Segmentimi ose bashkë-segmentimi i një ose më shumë videove në një seri maskash të planit të parë për çdo kuadër, duke ruajtur vazhdimësinë semantike kohore.<ref name="Liu Wang Hua Zhang 2018 pp. 5840–5853">{{cite journal|last1=Liu|first1=Ziyi|last2=Wang|first2=Le|last3=Hua|first3=Gang|last4=Zhang|first4=Qilin|last5=Niu|first5=Zhenxing|last6=Wu|first6=Ying|last7=Zheng|first7=Nanning|title=Joint Video Object Discovery and Segmentation by Coupled Dynamic Markov Networks|journal=IEEE Transactions on Image Processing|volume=27|issue=12|year=2018|issn=1057-7149|doi=10.1109/tip.2018.2859622|pmid=30059300|pages=5840–5853|bibcode=2018ITIP...27.5840L|s2cid=51867241|url=https://qilin-zhang.github.io/_pages/pdfs/Joint_Video_Object_Discovery_and_Segmentation_by_Coupled_Dynamic_Markov_Networks.pdf|access-date=2018-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180907032435/https://qilin-zhang.github.io/_pages/pdfs/Joint_Video_Object_Discovery_and_Segmentation_by_Coupled_Dynamic_Markov_Networks.pdf|archive-date=2018-09-07|language=en}}</ref><ref name="Wang Duan Zhang Niu p=1657">{{cite journal|last1=Wang|first1=Le|last2=Duan|first2=Xuhuan|last3=Zhang|first3=Qilin|last4=Niu|first4=Zhenxing|last5=Hua|first5=Gang|last6=Zheng|first6=Nanning|title=Segment-Tube: Spatio-Temporal Action Localization in Untrimmed Videos with Per-Frame Segmentation|journal=Sensors|volume=18|issue=5|date=2018-05-22|issn=1424-8220|doi=10.3390/s18051657|pmid=29789447|pmc=5982167|page=1657|bibcode=2018Senso..18.1657W|url=https://qilin-zhang.github.io/_pages/pdfs/Segment-Tube_Spatio-Temporal_Action_Localization_in_Untrimmed_Videos_with_Per-Frame_Segmentation.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180907110146/https://qilin-zhang.github.io/_pages/pdfs/Segment-Tube_Spatio-Temporal_Action_Localization_in_Untrimmed_Videos_with_Per-Frame_Segmentation.pdf|archive-date=2018-09-07|url-status=live|doi-access=free|language=en}}</ref> * '''Përpunimi i nivelit të lartë''' – Në këtë fazë, të dhënat hyrëse zakonisht përbëhen nga një grup i vogël të dhënash, si p.sh. një grup pikash ose një rajon imazhi, i cili supozohet se përmban një objekt të caktuar.[[Li, Mengfang; Jiang, Yuanyuan; Zhang, Yanzhou; Zhu, Haisheng (2023). "Medical image analysis using deep learning algorithms". Frontiers in Public Health. 11 1273253. Bibcode:2023FrPH...1173253L.|<ref name="Davies-2005" /> Pjesa tjetër e përpunimit merret me: ** Verifikimin që të dhënat përputhen me supozimet e bazuara në model dhe të përcaktuara nga aplikacioni ** Vlerësimin e parametrave specifikë të aplikacionit, si pozicioni ose madhësia e objektit ** Njohjen e imazhit – klasifikimin e objektit të zbuluar në kategori të ndryshme ** Regjistrimin e imazhit – krahasimin dhe kombinimin e dy pamjeve të ndryshme të të njëjtit objekt ** * '''Marrja e vendimeve''' Marrja e vendimit përfundimtar të kërkuar për aplikimin,[[Li, Mengfang; Jiang, Yuanyuan; Zhang, Yanzhou; Zhu, Haisheng (2023). "Medical image analysis using deep learning algorithms". Frontiers in Public Health. 11 1273253. Bibcode:2023FrPH...1173253L.|<ref name="Davies-2005" /> për shembull: ** Kalon/dështon në aplikacionet e inspektimit automatik. ** Përputhje/mospërputhje në aplikimet për njohje. ** Raporto për shqyrtim të mëtejshëm njerëzor në aplikimet mjekësore, ushtarake, të sigurisë dhe të njohjes. === Sistemet e të kuptuarit të imazhit === Sistemet e të kuptuarit të imazhit (SKU) përfshijnë tre nivele abstraksioni si më poshtë: niveli i ulët përfshin primitivët e imazhit si skajet, elementët e teksturës ose rajonet; niveli i ndërmjetëm përfshin kufijtë, sipërfaqet dhe vëllimet; dhe niveli i lartë përfshin objektet, skenat ose ngjarjet. Shumë nga këto kërkesa janë tërësisht tema për kërkime të mëtejshme. Kërkesat përfaqësuese në hartimin e IUS-ve për këto nivele janë: përfaqësimi i koncepteve prototipike, organizimi i koncepteve, njohuritë hapësinore, njohuritë kohore, shkallëzimi dhe përshkrimi me anë të krahasimit dhe diferencimit. Ndërsa inferenca i referohet procesit të nxjerrjes së fakteve të reja, jo të përfaqësuara në mënyrë të qartë, nga faktet e njohura aktualisht, kontrolli i referohet procesit që zgjedh se cila nga shumë teknika të inferencës, kërkimit dhe përputhjes duhet të zbatohet në një fazë të caktuar të përpunimit. Kërkesat e inferencës dhe kontrollit për IUS janë: kërkimi dhe aktivizimi i hipotezës, përputhja dhe testimi i hipotezës, gjenerimi dhe përdorimi i pritjeve, ndryshimi dhe përqendrimi i vëmendjes, siguria dhe forca e besimit, inferenca dhe përmbushja e qëllimit.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of Artificial Intelligence, Volume 1|last=Shapiro|first=Stuart C.|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|year=1992|isbn=978-0-471-50306-4|location=New York|pages=643–646|language=en}}</ref> == Pajisje == [[Skeda:LiDAR Scanner and Back Camera of iPad Pro 2020 - 3.jpg|parapamje|Një iPad Pro model 2020 me një sensor LiDAR]] Ekzistojnë shumë lloje sistemesh të shikimit kompjuterik; megjithatë, të gjitha përmbajnë këto elementë bazë: një burim energjie, të paktën një pajisje për marrjen e imazhit (kamera, CCD, etj.), një procesor dhe kabllo kontrolli dhe komunikimi ose një lloj mekanizmi ndërlidhës pa tel. Përveç kësaj, një sistem praktik shikimi përmban softuer, si dhe një ekran për të monitoruar sistemin. Sistemet e shikimit për hapësirat e brendshme, si shumica e atyre industriale, përmbajnë një sistem ndriçimi dhe mund të vendosen në një mjedis të kontrolluar. Për më tepër, një sistem i kompletuar përfshin shumë aksesorë, të tilla si mbështetëse kamerash, kabllo dhe lidhës. Shumica e sistemeve të vizionit kompjuterik përdorin kamera të dritës së dukshme që shikojnë në mënyrë pasive një skenë me shpejtësi kuadrosh prej maksimumi 60 kuadrosh për sekondë (zakonisht shumë më të ngadalta). Disa sisteme të vizionit kompjuterik përdorin pajisje për marrjen e imazheve me ndriçim aktiv ose burime të tjera përveç dritës së dukshme, ose të dyja bashkë, si skanerët 3D me dritë të strukturuar, kamerat termike, imazherët hiperspektralë, imazhet me radar, skanerët lidar, imazhet me rezonancë magnetike, sonari me skanim anësor, sonari me aperturë sintetike, etj. Pajisje të tilla gjenerojnë “imazhe” që më pas përpunohen shpesh duke përdorur të njëjtat algoritme të vizionit kompjuterik që përdoren për përpunimin e imazheve të dritës së dukshme. Ndërsa sistemet tradicionale të transmetimit dhe videos për përdoruesit funksionojnë me një ritëm prej 30 kuadrosh në sekondë, avancimet në përpunimin digjital të sinjalit dhe pajisjet grafike për konsumatorët kanë mundësuar marrjen, përpunimin dhe paraqitjen e imazheve me shpejtësi të lartë për sistemet në kohë reale, duke arritur nga qindra deri në mijëra kuadro për sekondë. Për aplikimet në robotikë, sistemet e shpejta video në kohë reale janë jashtëzakonisht të rëndësishme dhe shpesh mund të lehtësojnë përpunimin e domosdoshëm për disa algoritme. Kur kombinohen me një projektor me shpejtësi të lartë, kapja e shpejtë e imazhit mundëson realizimin e matjes 3D dhe gjurmimin e veçorive.<ref>{{cite book|last1=Kagami|first1=Shingo|title=2010 IEEE Computer Society Conference on Computer Vision and Pattern Recognition – Workshops|chapter=High-speed vision systems and projectors for real-time perception of the world|date=2010|volume=2010|pages=100–107|doi=10.1109/CVPRW.2010.5543776|isbn=978-1-4244-7029-7|s2cid=14111100|language=en}}</ref> Sistemet e shikimit egocentrik përbëhen nga një aparat fotografik i veshshëm që automatikisht bën fotografi nga perspektiva e personit të parë. Që prej vitit 2016, njësitë e përpunimit të vizionit janë shfaqur si një kategori e re procesorësh, të cilat plotësojnë rolin e CPU-ve dhe njësive të përpunimit grafik (GPU).<ref name="the rise of VPUs">{{cite web|title=A Third Type Of Processor For VR/AR: Movidius' Myriad 2 VPU|website=www.tomshardware.com|url=http://www.tomshardware.com/news/movidiud-myriad2-vpu-vision-processing-vr,30850.html|author=Seth Colaner|date=3 janar 2016|access-date=3 maj 2016|archive-date=15 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315180744/https://www.tomshardware.com/news/movidiud-myriad2-vpu-vision-processing-vr,30850.html|url-status=live|language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Zbulimi i tabelës së shahut]] * [[Imazhe kompjuterike]] * [[Fotografi kompjuterike]] * [[Audicion kompjuterik]] * [[Vizioni egocentrik]] * [[Fjalori i shikimit të makinës]] * [[Hartografia e hapësirës]] * [[Algoritmi Teknomo-Fernandez]] * [[Shkenca e shikimit]] * [[Agnozia vizuale]] * [[Perceptimi vizual]] * [[Sistemi vizual]] === Listat === * [[Skica e vizionit kompjuterik]] * [[Lista e teknologjive në zhvillim]] * [[Skema e inteligjencës artificiale]] == Referime == {{Reflist|2|30em|refs=<ref name="Klette-2014">{{cite book|author=Reinhard Klette|title=Concise Computer Vision|publisher=Springer|year=2014|isbn=978-1-4471-6320-6|language=en}}</ref><ref name="Shapiro-Stockman-2001">{{cite book|author1=Linda G. Shapiro|author2=George C. Stockman|title=Computer Vision|url=https://archive.org/details/computervision0000shap|publisher=Prentice Hall|year=2001|isbn=978-0-13-030796-5|author1-link=Linda Shapiro|language=en}}</ref><ref name="Jahne-Haussecker-2000">{{cite book|author1=Bernd Jähne|author2=Horst Haußecker|title=Computer Vision and Applications, A Guide for Students and Practitioners|url=https://archive.org/details/computervisionap0000unse|publisher=Academic Press|year=2000|isbn=978-0-13-085198-7|language=en}}</ref><ref name="Morris-2004">{{cite book|author=Tim Morris|title=Computer Vision and Image Processing|url=https://archive.org/details/computervisionim0000morr|publisher=Palgrave Macmillan|year=2004|isbn=978-0-333-99451-1|language=en}}</ref><ref name="Sonka-Hlavac-Boyle-2008">{{cite book|author1=Milan Sonka|author2=Vaclav Hlavac|author3=Roger Boyle|title=Image Processing, Analysis, and Machine Vision|publisher=Thomson|year=2008|isbn=978-0-495-08252-1|language=en}}</ref><ref name="Forsyth-Ponce-2003">{{cite book|author1=David A. Forsyth|author2=Jean Ponce|title=Computer Vision, A Modern Approach|url=https://archive.org/details/computervisionmo0000fors|publisher=Prentice Hall|year=2003|isbn=978-0-13-085198-7|language=en}}</ref><ref name="Davies-2005">{{cite book|author=E. Roy Davies|title=Machine Vision: Theory, Algorithms, Practicalities|publisher=Morgan Kaufmann|year=2005|isbn=978-0-12-206093-9|language=en}}</ref><ref name="NASAarticle">{{cite journal|author=Turek, Fred|journal=NASA Tech Briefs Magazine|volume=35|issue=6|date=qershor 2011|title=Machine Vision Fundamentals, How to Make Robots See|language=en}} pages 60–62</ref><ref name="TextbookP1">{{cite book|author1=Steger, Carsten|author2=Markus Ulrich|author3=Christian Wiedemann|title=Machine Vision Algorithms and Applications|edition=2nd|publisher=[[Wiley-VCH]]|location=Weinheim|year=2018|isbn=978-3-527-41365-2|url=https://books.google.com/books?id=tppFDwAAQBAJ|access-date=2018-01-30|page=1|archive-date=2023-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315180825/https://books.google.com/books?id=tppFDwAAQBAJ|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="Ballard-Brown-1982">{{cite book|author1=Dana H. Ballard|author2=Christopher M. Brown|title=Computer Vision|publisher=Prentice Hall|year=1982|url=https://archive.org/details/computervision0000ball|isbn=978-0-13-165316-0|language=en}}</ref><ref name="Huang-1996">{{cite conference|last=Huang|first=T.|title=Computer Vision: Evolution And Promise|url=https://cds.cern.ch/record/400313/files/p21.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207110306/https://cds.cern.ch/record/400313/files/p21.pdf|archive-date=2018-02-07|url-status=live|conference=19th CERN School of Computing|conference-url=https://cds.cern.ch/record/300250|editor-last=Vandoni|editor-first=Carlo E|publisher=CERN|place=Geneva|date=1996-11-19|pages=21–25|doi=10.5170/CERN-1996-008.21|isbn=978-92-9083-095-5|language=en}}</ref><ref name="Boden2006">{{cite book|author=Margaret Ann Boden|title=Mind as Machine: A History of Cognitive Science|url=https://books.google.com/books?id=yRyETy43AdQC|year=2006|publisher=Clarendon Press|isbn=978-0-19-954316-8|page=781|language=en}}</ref><ref name="Seymour1966">{{cite journal|last1=Papert|first1=Seymour|author-link=Seymour Papert|title=The Summer Vision Project|journal=MIT AI Memos (1959–2004)|date=1966-07-01|hdl=1721.1/6125|language=en}}</ref><ref name="Szeliski2010">{{cite book|author=Richard Szeliski|title=Computer Vision: Algorithms and Applications|url=https://books.google.com/books?id=bXzAlkODwa8C|date=30 shtator 2010|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-84882-935-0|pages=10–16|language=en}}</ref>}} == Lexime të mëtejshme == * {{Cite book|last=James E. Dobson|url=https://www.upress.umn.edu/book-division/books/the-birth-of-computer-vision|title=The Birth of Computer Vision|publisher=University of Minnesota Press|year=2023|isbn=978-1-5179-1421-9|language=en}} * {{Cite book|last=David Marr|url=https://archive.org/details/vision00davi|title=Vision|publisher=W. H. Freeman and Company|year=1982|isbn=978-0-7167-1284-8|author-link=David Marr (neuroscientist)|language=en}} * {{Cite book|last=Azriel Rosenfeld|title=Digital Picture Processing|url=https://archive.org/details/digitalpicturepr0000rose|last2=Avinash Kak|publisher=Academic Press|year=1982|isbn=978-0-12-597301-4|language=en}} * {{Cite book|last=Barghout, Lauren|url=https://archive.org/details/robotvision0000horn|title=Perceptual information processing system|last2=Lawrence W. Lee|publisher=U.S. Patent Application 10/618,543|year=2003|isbn=978-0-262-08159-7|url-access=registration|language=en}} * {{Cite book|last=Berthold K.P. Horn|url=https://archive.org/details/robotvision0000horn|title=Robot Vision|publisher=MIT Press|year=1986|isbn=978-0-262-08159-7|author-link=Berthold K.P. Horn|url-access=registration|language=en}} * {{Cite book|last=Michael C. Fairhurst|title=Computer Vision for robotic systems|url=https://archive.org/details/computervisionfo0000fair|publisher=Prentice Hall|year=1988|isbn=978-0-13-166919-2|language=en}} * {{Cite book|last=Olivier Faugeras|title=Three-Dimensional Computer Vision, A Geometric Viewpoint|url=https://archive.org/details/threedimensional0000faug|publisher=MIT Press|year=1993|isbn=978-0-262-06158-2|author-link=Olivier Faugeras|language=en}} * {{Cite book|last=Tony Lindeberg|url=http://www.nada.kth.se/~tony/book.html|title=Scale-Space Theory in Computer Vision|publisher=Springer|year=1994|isbn=978-0-7923-9418-1|language=en}} * {{Cite book|title=Vision as Process|publisher=Springer-Verlag|year=1995|isbn=978-3-540-58143-7|editor-last=James L. Crowley|editor-last2=Henrik I. Christensen|language=en}} * {{Cite book|last=Gösta H. Granlund|title=Signal Processing for Computer Vision|url=https://archive.org/details/signalprocessing0000gran|last2=Hans Knutsson|publisher=Kluwer Academic Publisher|year=1995|isbn=978-0-7923-9530-0|language=en}} * {{Cite book|last=Reinhard Klette|url=http://www.cs.auckland.ac.nz/~rklette/Books/SpringerCV98/Springer98.html|title=Computer Vision – Three-Dimensional Data from Images|last2=Karsten Schluens|last3=Andreas Koschan|publisher=Springer, Singapore|year=1998|isbn=978-981-3083-71-4|language=en}} * {{Cite book|last=Emanuele Trucco|url=https://archive.org/details/introductorytech0000truc|title=Introductory Techniques for 3-D Computer Vision|last2=Alessandro Verri|publisher=Prentice Hall|year=1998|isbn=978-0-13-261108-4|language=en}} * {{Cite book|last=Bernd Jähne|title=Digital Image Processing|url=https://archive.org/details/digitalimageproc0000jahn_q4y0|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-67754-3|language=en}} * {{Cite book|last=Richard Hartley and [[Andrew Zisserman]]|title=Multiple View Geometry in Computer Vision|url=https://archive.org/details/multipleviewgeom0000hart|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0-521-54051-3|language=en}} * {{Cite book|last=Gérard Medioni|title=Emerging Topics in Computer Vision|url=https://archive.org/details/emergingtopicsin0000unse|last2=Sing Bing Kang|publisher=Prentice Hall|year=2004|isbn=978-0-13-101366-7|author-link2=Sing Bing Kang|language=en}} * {{Cite book|last=R. Fisher|title=Dictionary of Computer Vision and Image Processing|url=https://archive.org/details/dictionaryofcomp0000unse_h9d1|last2=K Dawson-Howe|last3=A. Fitzgibbon|last4=C. Robertson|last5=E. Trucco|publisher=John Wiley|year=2005|isbn=978-0-470-01526-1|language=en}} * {{Cite book|last=[[Nikos Paragios]] and Yunmei Chen and [[Olivier Faugeras]]|url=http://www.mas.ecp.fr/vision/Personnel/nikos/paragios-chen-faugeras/|title=Handbook of Mathematical Models in Computer Vision|publisher=Springer|year=2005|isbn=978-0-387-26371-7|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118114326/http://www.mas.ecp.fr/vision/Personnel/nikos/paragios-chen-faugeras/|archive-date=18 nëntor 2011|access-date=7 dhjetor 2025|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Wilhelm Burger|url=http://www.imagingbook.com/|title=Digital Image Processing: An Algorithmic Approach Using Java|last2=Mark J. Burge|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|year=2007|isbn=978-1-84628-379-6|access-date=2007-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517114947/http://imagingbook.com/|archive-date=2014-05-17|language=en}} * {{Cite book|last=Pedram Azad|url=https://ivt.sourceforge.net/book.html|title=Computer Vision – Principles and Practice|last2=Tilo Gockel|last3=Rüdiger Dillmann|publisher=Elektor International Media BV|year=2008|isbn=978-0-905705-71-2|language=en}} * {{Cite book|last=Richard Szeliski|url=http://szeliski.org/Book/|title=Computer Vision: Algorithms and Applications|publisher=Springer-Verlag|year=2010|isbn=978-1-84882-934-3|language=en}} * {{Cite book|last=J. R. Parker|title=Algorithms for Image Processing and Computer Vision|publisher=Wiley|year=2011|isbn=978-0-470-64385-3|edition=2nd|language=en}} * {{Cite book|last=Richard J. Radke|title=Computer Vision for Visual Effects|url=https://archive.org/details/computervisionfo0000radk|publisher=Cambridge University Press|year=2013|isbn=978-0-521-76687-6|language=en}} * {{Cite book|last=Nixon|first=Mark|title=Feature Extraction and Image Processing for Computer Vision|last2=Aguado|first2=Alberto|publisher=Academic Press|year=2019|isbn=978-0-12-814976-8|edition=4th|language=en}} === Lidhje të jashtme === * [https://sites.usc.edu/iris-cvlab/ USC Iris computer vision conference list] * [http://www.cvpapers.com/index.html Computer vision papers on the web] – a complete list of papers of the most relevant computer vision conferences. * [http://www.computervisiononline.com/ Computer Vision Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111130184909/http://www.computervisiononline.com/ |date=2011-11-30 }} – news, source code, datasets and job offers related to computer vision * [http://homepages.inf.ed.ac.uk/rbf/CVonline/ CVonline] – Bob Fisher's Compendium of Computer Vision. * [https://britishmachinevisionassociation.github.io/ British Machine Vision Association] – supporting computer vision research within the UK via the BMVC and [[Medical Image Understanding and Analysis conference|MIUA conferences]], ''Annals of the [[BMVA]]'' (open-source journal), [[BMVA Summer School]] and one-day meetings * [https://github.com/joehoeller/NVIDIA-GPU-Tensor-Core-Accelerator-PyTorch-OpenCV Computer Vision Container, Joe Hoeller GitHub:] Widely adopted open-source container for GPU accelerated computer vision applications. Used by researchers, universities, private companies, as well as the U.S. Gov't. [[Kategoria:Përpunim i imazhit]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë klip video]] [[Kategoria:Makineri paketimi]] [[Kategoria:Përpunimi i imazheve]] [[Kategoria:Vizion kompjuterik]] [[Kategoria:Artikuj me përmbledhje]] [[Kategoria:Faqet që përdorin imazhe multiple me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] [[Kategoria:Faqet që përdorin div col me parametrin e vogël]] f7ssabl0fmz4ql7vz4vookpjirnkie7 Kontrata e punës 0 121546 3062168 2945630 2026-11-03T12:59:37Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Ligje]]; +[[Kategoria:Ligji i biznesit]]; ±[[Kategoria:Ligje]]→[[Kategoria:Ligji i punës]]; ±[[Kategoria:Puna]]→[[Kategoria:Punësim]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 3062168 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Contract for the participation in a television programme, 1975.jpg|parapamje|398x398px|Kontratë për pjesëmarrje në një program televiziv, 1975]] '''Kontrata e Punës''' është një lloj [[Kontrata|kontrate]] që përdoret në ligjin e punës për t'i atribuar të drejtat dhe përgjegjësitë ndërmjet palëve në një ujdi. Kontrata është midis një "punonjësi" dhe një "[[punëdhënësi]]". Ajo ka lindur nga ligji i vjetër zotëri-shërbëtori, i përdorur para shekullit të 20-të. Kontratat e punës mbështeten në konceptin e autoritetit, në të cilin punëmarrësi pranon të pranojë autoritetin e punëdhënësit dhe në këmbim, punëdhënësi pranon t'i paguajë punonjësit një pagë të caktuar.<ref>{{Citation|title=Employment contract|date=2022-08-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Employment_contract&oldid=1104405281|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-20}}</ref> == Llojet e Punësimit == == Llojet e Kontratave të Punës == == Struktura == == Klauzola të Përbashkëta == == Implikimet Ligjore == == Kritika == == Referime == [[Kategoria:Ligji i punës]] [[Kategoria:Punësim]] [[Kategoria:Ligje]] [[Kategoria:Ligji i biznesit]] mdjluhcuk7gank56vqsc5ly4eh1mrta Anastas Byku 0 128007 3062275 3046590 2026-11-03T21:46:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062275 wikitext text/x-wiki [[File:Anastasios Pykaios Christianismos kai Ellinismos.JPG|parapamje|Faqja e pare e ''Ελληνισμός και Χριστιανισμός'' (Helenizmi dhe Krishterimi), 1874]] '''Anastas Byku''' ({{Lang-el|Αναστάσιος Πυκαίος}}; Lekël, ?-1878) ka qene botues dhe gazetar [[shqiptar]] i shekullit te XIX.<ref>Johannes Faensen: [http://books.google.com/books?ei=u4fDTr2dDcKP4gTn-KHDDQ&ct=result&id=R4kdAAAAMAAJ&dq=%22pykaios%22&q=Publizisten+Byku#search_anchor Die albanische Nationalbewegung]; in Komm. bei O. Harrassowitz, 1980.</ref><ref name="Clayer2007">{{harvnb|Clayer|2007|pp=154, 191–8}}</ref> Publikimi i gazetes ''Pelasgos'' ne vitin [[1861]] ne shqip dhe greqisht konsiderohet si nje nga publikimet me te hershme ne shqip. Perpjekja e tij qe jete-shkurter por ai u rikthye ne vitin [[1878]] me nje tjeter gazete, ''Promytheus o Pelasgos'', kete here ekluzivisht ne gjuhen greke. Byku mendonte se shqiptaret ishin pasardhes te pellasgeve dhe ilireve dhe ishin nje popull i vetem, megjithese kishin besime te ndryshme; madje sipas tij ata duhet te ishin te pandare nga greket: kjo ide do ta largonte ate nga pjesa tjeter e aktivisteve per zgjimin kombetar shqiptar. ==Jeta== [[File:Pelasgos and Phthiotis newspaper.jpg|parapamje|left|Faqja e pare e gazetes "''Pelasgos and Pthiotis''", Jan. 1860, vol.1, faqja 2. lart: Tukiditi, Historia, 3. poshte: editoriali hyres]] Byku, qe i nenshkruante publikimet e tij si Anastasios Pykaios (ne greqisht Αναστάσιος Πυκαίος), lindi ne [[Lekli|Lekël]], nje fshat shqiptar ne zonen e [[Tepelena|Tepelenës]], atehere pjese e [[Perandoria Osmane|Perandorise Osmane]], tashme pjese e Shqiperise.<ref>"Τα δε χοριά της Λιντζουριάς είναι Αλβανοί χριστιανοί, ομοίως και Ζαγοριάς όλοι χριστιανοί Αλβανοί, αρχίζοντας από Σέπερην, το μεγαλύτερων χορίων της. Η δε Ρίζα περιέχει τα χωριά Πέστανη, Κόδρα, ''Λέκλη'', Λάμποβον, Χόρμοβο, Ειρήντι και εξής, Αλβανοί χριστιανοί, ανδρείοι εις τους πολέμους." Κοσμά Θεσπρωτού και Αθανασίου Ψαλίδα: Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου εξ ανεκδότου χειρογράφου του Κοσμά Θεσπρωτού , με τοπογραφικά σχεδιογραφήματα και γεωγραφικούς χάρτας του ιδίου, προλεγόμενα και σημειώσεις Αθαν. Χ. Παπαχαρίση, Ιωάννινα 1964, σελ. 65.</ref> Pasi mbaroi shkollen ne gjuhen greke [[Zosimea]] ne [[Janina|Janine]], ai filloi te punoi si mesues ne shkolla te ndryshme greke dhe si gazetar.<ref name="Zelepos"/> Ne vitet 1861-1862 ne [[Lamia]] te [[Greqia|Greqise]], ku po jetonte ne ate kohe, ai filloi te publikoi nje nga gazetat e para ne gjuhen shqipe, ''Pelasgos'': gazeta zgjati vetem nje vit.<ref>Aux origines du nationalisme albanais: la naissance d'une nation majoritairement musulmane en Europe Author Nathalie Clayer Publisher KARTHALA Editions, 2007, ISBN 978-2-84586-816-8, fq. 154</ref> Periodiku ishte i shkruar ne gjuhen shqipe me afabet grek dhe ne greqisht. Ne te njejten kohe ai publikoi nje liber te hershem shqip te quajtur ''Gramë për shqipëtarët''. Ne vitin 1878, viti i fundit i jetes se tij, ai u perpoq te publikoi nje tjeter gazete, kete here vetem ne greqisht, ''Promytheus o Pelasgos'',<ref name="Jacques">{{harvnb|Jacques|1994|p=297}}</ref> por pa shume sukses.<ref>Xhevat Lloshi: Rreth Alfabeti te Shqipes; Logos-A, 2008, ISBN 9989-58-268-8, ISBN 978-9989-58-268-4, fq. 170-171</ref> Byku mendonte se ishte e rendesishme qe shqiptaret te jetonin te lidhur ne paqe me greket dhe te dy kombet te ishin te pandare. Per me teper, ai theksonte se shqiptaret dhe greket ndanin te njejten origjine dhe kishin te njejtet armiq. Ai pohonte gjithashtu se gjuha shqipe eshte nje dialekt i greqishtes.<ref name="Zelepos">{{harvnb|Zelepos|2002|p=94}}</ref> Per kete idete e tij u kundershtuan forte nga nje numer nacionalistesh shqiptare, si [[Thimi Mitko]], i cili i shikonte shqiptaret si teresisht te ndryshem nga greket.<ref name="Islami">{{cite book|last=Islami|first=Selim|title=Historia e Shqiperise|volume=2|year=1984|publisher=Academy of Sciences of Albania|page=145}}</ref> Byku ne vepren e tij ''Ελληνισμός και Χριστιανισμός'' (Helenizmi dhe Krishterimi) pohonte se tre armiqte e kombit grek jane: evropianet perendimore, bullgaret dhe myslimanet.<ref name="Zelepos"/> == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== *Αναστασίου Ι. (Μ)πυκαίου. [https://web.archive.org/web/20111001014008/http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/b/2/9/metadata-264-0000209.tkl Ελληνισμός και Χριστιανισμός,] [Hellenism and Christianity] 1874. (ne greqisht) * Johannes Faensen: [http://books.google.com/books?ei=u4fDTr2dDcKP4gTn-KHDDQ&ct=result&id=R4kdAAAAMAAJ&dq=%22pykaios%22&q=Publizisten+Byku#search_anchor Die albanische Nationalbewegung]; in Komm. bei O. Harrassowitz, 1980. * {{cite book|last=Clayer|first=Nathalie|title=Aux origines du nationalisme albanais: la naissance d'une nation majoritairement musulmane en Europe|url=http://books.google.com/books?id=umotBF3KFWgC&q=anastas+byku#v=snippet&q=anastas%20byku&f=false|accessdate=19 prill 2011|year=2007|publisher=KARTHALA Editions|isbn=978-2-84586-816-8}} * {{cite book|last=Jacques|first=Edwin|title=The Albanians: an ethnic history from prehistoric times to the present|url=http://books.google.com/books?id=IJ2s9sQ9bGkC&pg=PA297&dq=anastas+byku&hl=en&ei=anSeTOSzG8H7lwfl_PiGCg&sa=X&oi=book_result&ct=book-thumbnail&resnum=1&ved=0CC4Q6wEwAA#v=onepage&q=anastas%20byku&f=false|year=1994|publisher=McFarland & Company|isbn=0-89950-932-0}} * Xhevat Lloshi: Rreth Alfabeti te Shqipes; Logos-A, 2008, ISBN 9989-58-268-8, ISBN 978-9989-58-268-4. * {{cite book|last=Zelepos|first=Ioannis|title=Die Ethnisierung griechischer Identität, 1870-1912: Staat und private Akteure vor dem Hintergrund der "Megali Idea"|url=http://books.google.gr/books?id=Pdg7tPtg-FAC&pg=PA94&dq=pykaios&hl=el&ei=XjOfTI2wEcGX4AaGqMHKDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=pykaios&f=false|year=2002|publisher=Oldenbourg Wissenschaftsverlag|isbn=978-3-486-56666-6}} * {{cite book|last=Islami|first=Selim|title=Historia e Shqiperise|volume=2|year=1984|publisher=Akademia e Shkencave te Shqiperise|ref=none}} == Lidhje të jashtme == http://www.balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=123681{{Lidhje e vdekur}} [[Kategoria:Lindje 1830]] [[Kategoria:Vdekje 1878]] [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] [[Kategoria:Nxënësit e Shkollës Zosimea]] [[Kategoria:Njerëz nga Vilajeti i Janinës]] lp38a3wdt76j7kfgre3yn7hgufuulpb Diskutim:Anastas Byku 1 128041 3062276 2709076 2026-11-03T21:46:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062276 wikitext text/x-wiki Ne disa raste dhe me se shumti ne wikipedian shqip haset edhe me biemrin Byku!!! == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anastas Biku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=123681. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 13:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anastas Biku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447507 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balkanweb.com/gazetav5/artikull.php?id=123681. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2022 10:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anastas Byku]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062275 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111001014008/http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/b/2/9/metadata-264-0000209.tkl për lidhjen http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/b/2/9/metadata-264-0000209.tkl. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 22:46 (CET) rufu5ki9vdtanzh8as81l30t0i64u2m Arduino 0 130933 3062301 2885167 2026-11-03T23:34:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062301 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Arduino Duemilanove 2009b.jpg|parapamje|djathtas|Paketa zyrtare Arduino Duemilanove (rev 2009b).|342x342px]] '''Arduino''' është një mikrokontrollor njëbordësh me [[Open source|burim të hapur]] (projektet publikohen nën licencë burimi të hapur) e cila ka një [[Mikrokontrolluesi|mikrokontrollor]] që mund të programohet për të analizuar dhe prodhuar sinjale elektrike në mënyrë që të kryhen një sërë detyrash të [[automatika|automatizuara]] si kontrolli i ndriçimit, temperaturës, pajisjeve robotike etj. Është një platformë e bazuar mbi ndërfaqen hyrëse/dalëse dhe programohet me gjuhën e procesimit Wiring, një gjuhë e ngjashme me [[C++]]. Arduino mund të përdoret për të ndërtuar objekte të pavarura ndërvepruese ose mund të lidhet me një kompjuter për të komunikuar me programe (si p.sh.: [[Adobe Flash|Macromedia Flash]], Processing, Max/MSP, Pure Data, SuperCollider etj.). Projekti Arduino u nderua me medalje në Ars Electronica 2006 në kategorinë Digital Communities. {| class="wikitable sortable" |- ! scope="col" | [http://arduino.cc/en/Main/Hardware Arduino] ! scope="col" | Procesori ! scope="col" | Flash<br />KiB ! scope="col" | EEPROM<br />KiB ! scope="col" | SRAM<br />KiB ! scope="col" | Degët e<br /> H/D dixhitale ! scope="col" | ...me<br />PWM ! scope="col" | Degët e<br /> hyrjeve analoge ! scope="col" | Lloji i ndërfaqes USB ! scope="col" | Dimensionet<br />inç ! scope="col" | Dimensionet<br />mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardDiecimila Diecimila ] | align="left" | ATmega168 | align="right" | 16 | align="right" | 0,5 | align="right" | 1 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 6 | align="right" | FTDI | align="right" | 2,7" x 2,1" | align="right" | 68.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardDuemilanove Duemilanove ] | align="left" | ATmega168/328P | align="right" | 16/32 | align="right" | 0,5/1 | align="right" | 1/2 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 6 | align="right" | FTDI | align="right" | 2,7" x 2,1" | align="right" | 68.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardUno Uno] | align="left" | ATmega328P | align="right" | 32 | align="right" | 1 | align="right" | 2 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 6 | align="right" | ATmega8U2 | align="right" | 2,7" x 2,1" | align="right" | 68.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardLeonardo Leonardo] | align="left" | ATmega32U4 | align="right" | 32 | align="right" | 1 | align="right" | 2,5 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 6 | align="right" | ATmega32U4 | align="right" | 2,7" x 2,1" | align="right" | 68.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardMega Mega] | align="left" | ATmega1280 | align="right" | 128 | align="right" | 4 | align="right" | 8 | align="right" | 54 | align="right" | 14 | align="right" | 16 | align="right" | FTDI | align="right" | 4" x 2,1" | align="right" | 101.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardMega2560 Mega2560] | align="left" | ATmega2560 | align="right" | 256 | align="right" | 4 | align="right" | 8 | align="right" | 54 | align="right" | 14 | align="right" | 16 | align="right" | ATmega8U2 | align="right" | 4" x 2,1" | align="right" | 101.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardDue Due] | align="left" | Atmel SAM3X8E | align="right" | 512 | align="right" | 0 | align="right" | 96 | align="right" | 54 | align="right" | 12 | align="right" | 12 | align="right" | SAM3X8E (USB Host), ATmega16u2 (programmation) | align="right" | 4" x 2,1" | align="right" | 101.6mm x 53.3mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardFio Fio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526175711/http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardFio |date=26 maj 2011 }} | align="left" | ATmega328P | align="right" | 32 | align="right" | 1 | align="right" | 2 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 8 | align="right" | Asnjë | align="right" | 1,6" x 1,1" | align="right" | 40.6mm x 27.9mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardNano Nano] | align="left" | ATmega168 or ATmega328 | align="right" | 16/32 | align="right" | 0,5/1 | align="right" | 1/2 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 8 | align="right" | FTDI | align="right" | 1,70" x 0,73" | align="right" | 43mm x 18mm |- | [http://arduino.cc/en/Main/ArduinoBoardLilyPad LilyPad] | align="left" | ATmega168V or ATmega328V | align="right" | 16 | align="right" | 0,5 | align="right" | 1 | align="right" | 14 | align="right" | 6 | align="right" | 6 | align="right" | Asnjë | align="right" | 2" ø | align="right" | 50mm ø |} == Historia == [[File:Arduino top-1.jpg|alt=Arduino|thumb|312x312px|Një bord i hershëm Arduino përbëhet nga një ndërfaqe serike -232 RS dhe një çip microcontroller Atmel ATmega8.Degët janë të vendosura në pjesën e sipërme dhe gjashtë degë e hyrjeve analoge në pjesën më të ulët.]] ===== Arduino filloi në vitin 2005 si një projekt për studentët në Institutin e Ndërveprimit Projektimit Ivrea në Ivrea, Itali. Në atë kohë studentët e programit përdornin një "Vulë bazë" me një kosto prej $ 100,e cila konsiderohej si e shtrenjtë për studentët. Massimo Banzi, një nga themeluesit, dha mësim në Ivrea.Emri "Arduino" vjen nga një bar në Ivrea. Pas Instalimeve  platforma ishte i plotë, hulumtuesit kanë punuar për ta bërë atë më të lehtë, më pak të shtrenjtë, dhe në dispozicion për komunitetin burim të hapur. Shkolla të mbyllura përfundimisht, por hulumtuesit, duke përfshirë edhe David Cuartielles i cili promovoi idenë. Ekipi Arduino kryesor përbëhej nga Massimo Banzi, David Cuartielles, Tom Igoe, Gianluca Martino dhe David Mellis. ===== PERDORIMI: '''Arduino përdoret për ndërtimin e projekteve elektronike dhe sistemeve të thjeshta me mikro-kontrollues. Ai shërben në edukim për mësimin e elektronikës dhe programimit, në prototipimin e shpejtë të pajisjeve, në robotikë, në automatizimin e proceseve, në projektet e Internet of Things (IoT), si dhe në instalacione artistike dhe projekte DIY. Thjeshtësia dhe fleksibiliteti e bëjnë Arduino-n të përdorshëm si nga fillestarët ashtu edhe nga profesionistët.''' === Lidhje të jashtme === [[Skeda:Arduino Uno logo.png|parapamje|djathtas|250px|Logo e Arduinos]] [[Skeda:Arduino IDE - v0011 Alpha.png|parapamje|djathtas|Ambienti për zhvillim i Arduinos]] {{Commonscat|Arduino}} * [http://arduino.cc/ Arduino project main page] ** [http://arduino.cc/forum/ Arduino project forum] * [http://arduinothedocumentary.org/ Arduino the Documentary] * [http://shieldlist.org/ Arduino Shield List] * [http://robodino.org/resources/arduino Arduino Cheat Sheet] * [https://web.archive.org/web/20150901011133/http://www.arduinobooks.com/ Full Arduino Book List] * [http://tronixstuff.wordpress.com/tutorials Regularly updated Arduino tutorials] * [http://arduino-info.wikispaces.com/An Arduino information wiki with example connections and Arduino Software]{{Lidhje e thyer}} * [http://bristolwatch.com/arduino/index.htm Collection of Arduino electronics projects] * [https://web.archive.org/web/20130120173200/http://www.ladyada.net/learn/arduino/ Arduino tutorial at Adafruit Industries] * [https://web.archive.org/web/20130218030421/http://www.out--there.com/blog/rtos-for-arduino/ RTOS (Real Time Operating System) list for Arduino] * [https://web.archive.org/web/20120317154556/http://www.vermulstweb.nl/index.php?page=avrtutorial Basic Arduino Duemilanove tutorial] * [http://www.kickstarter.com/projects/791396812/minibloq-graphical-programming-environment-for-ard Graphical programming environment for Arduino] * [http://www.acimut.com/en/monitoriza/monitorizaforarduino.html Scada for Arduino] * [http://www.blinkenlight.net Blinkenlight experiments for Arduino] * [http://www.arduino.com.au/Simulator-for-Arduino.html A simulator for Arduino and links to other similar simulators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121204002952/http://www.arduino.com.au/Simulator-for-Arduino.html |date=4 dhjetor 2012 }} * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.appopulus.remotecontrol&feature=search_result#?t=W251bGwsMSwxLDEsImNvbS5hcHBvcHVsdXMucmVtb3RlY29udHJvbCJd S-Remote Control: Android apps to control an Arduino by UDP or TCP] [[Kategoria:Elektronikë]] [[Kategoria:Shkencë kompjuterike]] [[Kategoria:Automatizimi]] qf102wx1umk238s7p1ytu5tk72uynfb Përdoruesi diskutim:Klein Muçi 3 137905 3062186 3060627 2026-11-03T14:22:33Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-45 */ pjesë e re 3062186 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) :::::::Hello dear colleague. I followed your advice and, boldly, created a commune in La Réunion. ([[Saint-André, La Réunion]]. Then I created a [[Moduli:Location map/data/France Réunion]] but the page still showed a map of France even if the Infobox signals its an Overseas Department (it's not translated in Albanian). I renamed the module with France La Réunion, La Réunion (w/o France) but metropolitan France still shows. I guess the template for French Communes isn't prepared for maps out of the metropolitan France. Have a nice day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 14:36 (CEST) ==Stampa:Carte communes limitrophes== It's me again, second time today :(( I created this template taken of fr:wp which takes the neignbouring communes from Wikidata to make a map, then I created the [[Moduli:Carte interactive]] that was asked but nothing happens. I wonder if another template ([https://fr.wikipedia.org/wiki/Mod%C3%A8le:Communes_limitrophes Modèle:Communes limitrophes]) is needed. It's sad because this template is very interesting for the location of the commune. I must miss something. – [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 14 maj 2026 15:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Sorry for the late response. During summer time my on-wiki activity is usually limited. As I've mentioned, I'll try to do a full updated regarding our French location templates and their usage but that will have to wait until I'm back more actively which usually happens near autumn (or even sooner if I find free days during this period). Until then, I'd be rather reluctant implementing further changes because all those might be go to waste when the said update does happen. Regarding the modules you mention, our technical infrastructure is kept in English (because we piggyback from EnWiki quite often) so those would need to be translated. As for them not working properly, I would need to investigate the technical architecture on FrWiki but I can't do that these days (it will need to wait for the same time as the update mentioned above). In the meanwhile, if you want, you can talk with user Fallbackintoreality, another fellow admin. Regards! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:52 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! We have recently updated the whole infrastructure related to French location templates, as we said we would do. Tell me if you notice anything unusual. Cheerio! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2026 14:36 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18 maj 2026 22:21 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Pyetje nga [[User:Orges0000|Orges0000]] te [[Historia e Armenisë]] (21 maj 2026 18:52) == Pershendetje ky page nuk eshte e mire seps disa fjali nuk kan kuptim --[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]] ([[Përdoruesi diskutim:Orges0000|diskutimet]]) 21 maj 2026 18:52 (CEST) :@[[Përdoruesi:Orges0000|Orges0000]], përshëndetje! Mund t'i rregullosh problemet që ke vënë re! Shtyp butonin "Redakto/Edit" (në varësi të gjuhës) në krye të artikullit dhe kryej ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:56 (CEST) == Lake Gramozit/ Gramoz/Lake Gistova == Greetings Mr. Klein Muçi Lake Gistova or Gramoz or Gramozit which happens to be the same Lake under different Albanian names happens to be part of the Hellenic Republic. It is not shared with Albania and has already been adjudicated in Wikipedia as Lake Gistove/Garmozit/Gramos just by using Albanian Primary and Official Sources only which are also under the Jurisdiction of the Albanian Prime Ministry. Lately, have seen bots or unidentified person changing the border reality on this matter on the Albanian version of Wikipedia. Actually you have reviewed a change like that on April 24 , 2026 and was approved by you? If it was not approved by you I apologize in advance. Please redress this matter quickly as it was original sighted in the Albanian Wikipedia page. Additionally, I have already informed and reported this matter on Wikipedia on as well and I am looking an answer on this topic. Border revisionism should not be allowed. Clearly the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency of Albania both confirm the lake is not in Albania ALBANIAN Governmental Agency https://akpt.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=ff270e99f5be45f19c7b7a1e3e618b27        Here as well the official Albanian map  shows clearly where the Lake Gistova lies. '''Institutin Topografik të Ushtris'''ë Official Albanian Military Topographical maps: You can zoom in, very easy https://shop.geospatial.com/publication/38PCREFVGPMH4RPD0MSAVZHMV6/Albania-1-to-100000-Scale-Topographic-Maps see also https://shop.geospatial.com/publication/0K48DGWKGBQ44E21WWYBAJKMS7/Albania-1-to-50000-Scale-Topographic-Maps The '''State Authority for Geospatial Information (ASIG)''' ([[:en:Albanian_language|Albanian]]: ''Autoriteti Shtetëror për Informacionin Gjeohapësinor'') The agency is under the supervision of the [[:en:Prime_Minister's_Office_(Albania)|Prime Minister's Office]]. https://geoportal.asig.gov.al/map/?auto=true Official Albanian geospatial primary sources confirm this placement unequivocally. The Agency for the State Cadastre and Geospatial Information (ASIG) Geoportal, when viewing the 2007 20 cm resolution orthophoto layer (selectable in the left/bottom panel as "2007 20 CM" or similar under Orthoimagery/Historical Maps), clearly shows the lake at high zoom levels near projected coordinates 567362.404 E, 4470179.392 N (in the Albanian national projection system). The high-resolution 2007 aerial imagery—produced and hosted by Albania's official geospatial agency—depicts the lake entirely south of the border ridge/watershed, with no Albanian boundary line crossing the water body or including it within Albanian territory. This visual evidence aligns with publications from the Albanian Military Topographic Institute and the National Territorial Planning Agency (AKPT), which exclude Lake Gistova from Albanian border delimitations. Mapping errors on some commercial platforms (e.g., historical inaccuracies on Google Maps placing the border across the lake) have led to online discussions and occasional media reports, but these stem from technical glitches, not official claims or disputes. Primary sources from both countries, including ASIG's 2007 orthophoto, support the lake's full location in Greece. •          Neutrality: Removes unsubstantiated "Albanian perspectives" of overlap, as no official Albanian government or geospatial data supports this; it avoids amplifying fringe media narratives (e.g., from Albanian outlets like Pamfleti). •          Clarity and Enhancements: Adds precise coordinates and historical context for verifiability. Includes elevation and size for better reader context without altering the article's encyclopedic tone. Thank you for your attention, Mr. Klein Meci and I am Looking for an answer on this matter. Facts are Sacred Comments are Free [[Përdoruesi:Aetolia|Aetolia]] ([[Përdoruesi diskutim:Aetolia|diskutimet]]) 23 maj 2026 21:08 (CEST) :@[[Përdoruesi|Aetolia]], greetings, :I am not that much involved in article editing myself, as most of my work is focused on technical changes and maintenance. Since you have already raised this issue in several venues, both here and on the English Wikipedia, including forums with broader visibility and relevance than a user talk page, I believe it would be best to continue the discussion there in order to keep it centralized. :In the meantime, I would suggest reaching out to another administrator whose work is more closely connected to article content and editorial matters, such as user Fallbackintoreality or Leutrim.P. My activity on the wiki in general also tends to decrease significantly during the summer months so maybe those could be more of help in order to get faster responses as well. :Regards, [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:17 (CEST) == Sharat == hello i saw that u made some changes to the sharat page, perhaps do you know where is the old village center because on the page it shows the center of Myli and i went there and i couldn’t find any old houses, i would really appreciate it because i need to find it for my grandpa [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-31112-89|&#126;2026-31112-89]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-31112-89|talk]]) 24 maj 2026 21:33 (CEST) :@[[Përdoruesi:~2026-31112-89|~2026-31112-89]], hello! You must be getting confused, I haven't done any changes to that article. Unfortunately I don't have much information about it as I've never been there. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 13:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 25 maj 2026 23:52 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (28 maj 2026, 00:23) == Pershendetje, jam nje perdorues i rregullt ne en.wiki por tani jam futur madje me intensitet edhe ne gjuhen ametare shqip. Me kane ardhur pak ankesa per tek futbollisti [[Ylber Ramadani]] por mesa di i kam rregulluar, jam i hapur per mesime nga ana juaj ne te ardhmen, faleminderit shume qe bashkepunoni, mirudegjofshim.– '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''<sup>[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]</sup> 28 maj 2026 02:54 (CEST) :@[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|Eni.Sukthi.Durres]], përshëndetje! Po, mbeten vetëm disa referime që kanë vlerën e datës në anglisht. Por edhe po nuk i ndryshove ti, për këtë kemi një robot që punon periodikisht dhe i bën ai zëvendësimet kështu që çdo gjë në rregull. Faleminderit për kontributin dhe punë të mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 qershor 2026 13:31 (CEST) :Bukur fare, kontribuojme me shume kenaqesi. Po redaktimet tek [[Ylber Ramadani]] a do te me pranohen shpejt ne te ardhmen, faleminderit. '''[[Përdoruesi:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:red;">Eni.</span><span style="color:black;">Sukthi.</span><span style="color:red;">Durrës</span>]]'''<sup>[[Përdoruesi diskutim:Eni.Sukthi.Durres|<span style="color:black;">'''Shqiptar'''</span>]]</sup> 1 qershor 2026 17:21 (CEST) == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 qershor 2026 23:08 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 2 qershor 2026 12:35 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 qershor 2026 23:29 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 qershor 2026 18:48 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 qershor 2026 15:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 qershor 2026 13:47 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 korrik 2026 15:56 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (11 korrik 2026, 02:13) == Çfarë problemi ka gjuha e shkruar ? == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 korrik 2026 18:11 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Pyetje nga [[User:BKonjuhi|BKonjuhi]] te [[Mehmet Konjuhi]] (15 korrik 2026 11:17) == Përshëndetje! Sapo rishkrova plotësisht artikullin "Mehmet Konjuhi", por redaktimi më shkoi në rishqyrtim (ndryshime në pritje). A mund ta shikoni dhe ta miratoni, ose të më thoni çfarë duhet përmirësuar? Çfarë ndryshova dhe pse: 1. Vitin e lindjes nga 1853 në 1895. Referenca e vetme e cituar për hyrjen ishte qmksh.al, por ajo faqe nuk e përmend fare vitin 1853 — flet vetëm për vdekjen. Burimet që japin 1895 janë Bedri Tahiri dhe kujtimet e Halit Konjuhit të mbledhura nga historiani Liman Rushiti (21.11.1976). Përveç kësaj, 1853 duket kronologjikisht i pamundur: babai i tij e përjetoi dëbimin e 1877–78 si 13-vjeçar, pra i lindur rreth 1864. 2. Shtova burime arkivore që mungonin plotësisht: - "Jugoslovenska država i Albanci", vëll. II (red. Dimić, Borozan, Beograd 1999), f. 525–526 — dokumenti i 31.12.1919 i Shtabit të Armatës III në Shkup - Vladan Jovanović, "Suzbijanje kačaka na Kosovu i Metohiji 1912–1929", Vojnoistorijski glasnik nr. 1/2009, f. 46 - Pavle Dželetović Ivanov, "Kačaci Kosova i Metohije", Beograd 1990, f. 153–154 - Bujar Dugolli & Veli Kryeziu, Analele Universității din Craiova, nr. 1(37)/2020 3. I atribuova qartë të gjitha pretendimet që vijnë nga kujtime familjare, dhe shënova si të pasigurta datën e vdekjes dhe vendin e varrimit, ku burimet nuk pajtohen. Deklaroj se kam lidhje familjare me subjektin, prandaj kërkoj që dikush ta shikojë me sy të pavarur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:BKonjuhi|BKonjuhi]] ([[Përdoruesi diskutim:BKonjuhi|diskutimet]]) 15 korrik 2026 11:17 (CEST) == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 17 korrik 2026 16:44 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21 korrik 2026 07:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Pyetje nga [[User:User1345688|User1345688]] nëpërmjet panelit të ndihmës (22 korrik 2026 22:11) == Si te hap nje artikull wikipedia --[[Përdoruesi:User1345688|User1345688]] ([[Përdoruesi diskutim:User1345688|diskutimet]]) 22 korrik 2026 22:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 korrik 2026 20:49 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 gusht 2026 21:46 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == redaktimet e Smallem-it == Redaktimet me Claude nuk je t'u i shënu si të automatizuara, pra po e stërmbushin vargun e [[Speciale:NdryshimeSëFundmi]]. T'kisha lutë me i marku. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 4 gusht 2026 17:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 gusht 2026 23:03 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == Growth/Newsletters/36 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|180px|frameless|class=skin-invert]] ''Updates from the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth]] team on our work to improve the new editor experience.'' === Recent releases === ====Account creation experiments==== Several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|experiments to increase successful account creation]] have delivered significant results. * An updated message shown to logged-out mobile users who try to edit produced a 27% relative increase in account creation and is being scaled to all wikis. ([[phab:T424595|T424595]]) * A new account menu button in the mobile web header, [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Experiment Results: Mobile Web Account Menu|A/B tested across five Wikipedias with nearly 8 million participants]], made logged-out mobile users 25% more likely to create an account, with no significant difference in constructive editing behavior. ([[phab:T428220|T428220]]) *A simpler post-edit dialog for temporary account holders increased permanent account creation by 87% (relative), converting more temp editors into registered ones. ([[phab:T416418|T416418]])[[File:Create account - July 2026 updates.png|thumb|The redesigned account creation form increases registration by a relative 24.4%]] *We also redesigned the account creation form itself ([[phab:T409236|T409236]]): adding real-time username validation, a concise summary of the username policy, a "reveal password" option, and a simplified design aligned with [[wmdoc:codex/latest|Codex]] guidelines. In an A/B test on English Wikipedia mobile, users who saw the redesigned form created permanent accounts at a rate of 20.4%, compared to 16.4% for the control group (a 24.4% relative increase). ====Revise Tone structured task==== [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages that may contain non-encyclopedic language and guides them through revising the tone. In A/B testing on Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, newcomer task completion rates were [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone#Experiment Results|38.7% higher]] than the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended July 9, and the feature is now available to everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|We plan]] to release Revise Tone to more wikis. ====Automated mentor list cleanup==== Communities can now [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatically mark inactive mentors as ''away'' or remove them from mentorship entirely]] (which automatically reassigns their mentees). Inactivity is based on edits, and talk page responses count, so mentors answering mentee questions remain active. We recommend enabling both options together; administrators can enable them via [[Special:CommunityConfiguration]] and review the mentor list at [[Special:ManageMentors]]. ====Growth features for Wikidata==== Growth features are [[phab:T400937|now available at Wikidata]], including a simplified Newcomer Homepage, Mentorship, the Impact module, Community Updates and the Help Panel. === Work in progress === [[File:Home designs labeled.png|thumb|Early concepts for evolving the Newcomer Homepage into a personalized 'Home' that grows with contributors.]] ====Home==== The Growth and [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] teams are developing [[mw:Special:MyLanguage/Home|Home]] ([[phabricator:T419358|T419358]]): a unified, personalized landing page intended to replace the Newcomer Homepage. Rather than remaining a newcomer-only feature, Home will evolve with users as they gain experience, surfacing Suggested Edits, edits to review, and moderation workflows at the right moment. === Research === The [https://research.wikimedia.org/ Wikimedia Research team], in partnership with the Growth Team, published findings from two projects on how new editors learn and integrate into the community: * [[m:Research:Understanding_newcomer_mentorship_on_Wikipedia|Understanding newcomer mentorship on Wikipedia]] * [[m:Research:Successful_Newcomers_Survey_2025#Results|Successful Newcomers Survey]] ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 18 gusht 2026 15:17 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=30870183 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 gusht 2026 22:45 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 31 gusht 2026 22:52 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 7 shtator 2026 20:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == The Wikipedia Adventure == Hej Klein, kur te kesh kohe, si mund ta kthejme The Wikipedia Adventure. Nuk e kuptova cfare ka ndodhe, a mund te riperdoret perkthimi qe ishte? Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 10 shtator 2026 21:34 (CEST) :E tërë arkitektura e TWA është fshirë pasi përmbante faqe shumë të vjetëruara që sillnin probleme me kodin. Vetë EnWiki ka vite që nuk e përdor. Do të shoh nëse mund të rikrijojmë ndonjë version të ngjashëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2026 11:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 shtator 2026 17:30 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == Books & Bytes – Issue 76 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 76, July–August 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: The Chronicle of Higher Education * New Partnership Manager joins the team * Spotlight: TWL page on Meta <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 23 shtator 2026 13:45 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=31063353 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 shtator 2026 13:55 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 28 shtator 2026 12:48 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (3 tetor 2026 22:19) == pershendetje dua te publikoj artikullin e krenarit me patjeter. si mundem me ndihmon dot te lutem? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 tetor 2026 22:19 (CEST) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]]! :Besoj se bëhet fjalë për artikullin e Krenar Dungës. Personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të ndihmojë më shumë në këtë drejtim, si një administrator që merret me përmbajtjen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2026 11:35 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> 5 tetor 2026 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == Redaktim == Pershendetje i nderuar! Nese keni mundesi a mundeni ta kotrolloni dhe redaktoni biografine e Qendrim Rijanit pasi qe ka disa ndryshme qe presim redaktim. [[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]] ([[Përdoruesi diskutim:W41ter Wh!t3|diskutimet]]) 12 tetor 2026 21:48 (CEST) :@[[Përdoruesi:W41ter Wh!t3|W41ter Wh!t3]], përshëndetje! Mbase @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] ose @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të jenë përdorues më të përshtatshëm për t'u marrë me kontrollin. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:10 (CEST) ::{{U bë}}. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 20:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2026 09:39 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == Sockpuppet i dyshuar == Kërkoj hapjen e një hetimi Sockpuppet Investigation (SPI) për llogaritë [[Përdoruesi:AdemHalimi007]], [[Përdoruesi:Ilmihajdini]] dhe [[Përdoruesi:DemiPrinCe007]], me qëllim që të verifikohet nëse ato kontrollohen nga i njëjti person. Kërkoj që, nëse konsiderohet e arsyeshme, një përdorues me privilegjin CheckUser të kryejë kontrollet përkatëse, në përputhje me politikat e Wikipedia-s për privatësinë dhe përdorimin e shumë llogarive kjo nëse mund të kryhet sa më shpejt, ka filluar përsëri krijimi i artikujve me qëllim komercial/reklamues nga llogari të shumfishta që dyshoj se nga i njëjti person (në veçanti për biografi të personave nga rrjeti shoqëror [[TikTok]], të cilëve aktualish i'u mungon shquarësia për të pasur artikull siç e kam cekur më detajisht te diskutimi i mëparshëm poshtë). Po të vë në dijeni se sipas llogarive të tij në internet, vet Adem Halimi ka nofkën DemiPrince, figurë e njohur për ofrimin e shërbimeve me qëllim përfitimi komercial, i cili tani po krijon artikuj në WikiShqip për klientët e tij (gjë që në vetvete bie ndesh me parimet dhe politikat e Wikipedias, dhe është konflikt interesi i padiskutueshëm - COI), që në këtë rast direkt shfaq dyshime. Diskutim i ndërlidhur me temën që mund të jetë relevant: [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur Ri-krijimi i artikujve të grisur], unë pata bllokur llogarinë AdemHalimi007 për 14 ditë, pasi ai vazhdonte krijimin e faqeve reklamuese edhe pas njoftimeve disa herë. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 03:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], përshëndetje! SqWiki, si komunitet i vogël, nuk ka Checkuser të vetin. Duhet kryer një kërkesë në Meta te faqja [[m:Steward requests/Checkuser|Steward requests/Checkuser]]. Udhëzimet për kryerjen e kërkesës gjenden brenda faqes. Nëse nevojitet aprovimi im paraprak për nisjen e kërkesës, unë jam dakord. Mund të shprehen dhe administratorët e tjerë më tutje meqe i ke etiketuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 tetor 2026 10:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] e kuptoj shqetesimin. Edhe une jam dakord per nisjen e kerkeses per hetimin e llogarive. [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 14 tetor 2026 13:06 (CEST) :::Faleminderit Klein dhe Vyolltsa për këshillën dhe mbështetje, kërkesën e parashtrova [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests këtu]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 22:30 (CEST) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Checkuser#Requests kemi konfirmimin] se 4 llogari janë të ndërlidhura, 4 llogari kukull të të njëjtit person. Manipulim përmes llogarive të shumëfishta. Pres të ndërmerren veprime nga ju në këtë rast, sipas kërkesës që parashtrova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 tetor 2026 23:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], @[[Përdoruesi:Ilmihajdini|Ilmihajdini]], @[[Përdoruesi:DemiPrinCe007|DemiPrinCe007]], llogaritë e shumëfishta të padeklaruara, sidomos ato krijuar në rastet e shpëtimit të saksioneve të bllokimit, janë të ndaluara. Të lutem, <u>mund të ndërpresësh të gjitha redaktimet</u> nga cilado prej tyre e të na sqarosh në lidhje me këtë? Do të propozoja rikthimin e tyre deri në një sqarim të dytë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:22 (CEST) ::::::Pershendetje i nderuar jo nuk jena i njejti person mund ta vertetojm qysh te kini qef [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:25 (CEST) :::::::@[[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]], te kërkesa e fundit në arkivin në Meta [[m:Steward requests/Checkuser/2026-10]] gjendet pikërisht konfirmimi teknik i kryer nga një kontrollues i huaj, i pavarur, me anë të hulumtimit të IP-ve që llogaritë përdoren nga i njëjti individ. Nëse pretendon se konfirmimi është i gabuar duhet të diskutosh me kontrolluesin në fjalë për ndryshimin e atij vendimi. Në të kundërt, të ftoj të ndalosh përdorimin e llogarive të shumëfishta dhe të dialogosh hap pas hapi me administratorët @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] për shquarësinë e artikujve që po krijon (të cilat gjithashtu po krijohen në mënyrën e gabuar, për shembull, mbiemrat e biografive nisin përgjithësisht me shkronjë të vogël). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 tetor 2026 10:35 (CEST) Në atë rast [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein]], unë kam një propozim për [[Përdoruesi:AdemHalimi007|përdoruesin]]: *Të zgjedhë njërën nga 4 llogaritë që dëshiron të mbajë. Llogaria e zgjedhur nuk duhet të përdorë emër të kombinuar me një nofkë komerciale, pasi përfaqëson një biznes. *3 Llogaritë e mbetura të bllokohen përgjithmonë. *Të mos përdorë që nga tani më shumë se 1, të vetmen llogari në Wikipedia. *Të mos përdorë Inteligjencë Artificiale në diskutime. *T’i ndalohet krijimi i artikujve biografikë për shqiptarë (biografi shqiptare) për një periudhë të caktuar (të paktën 1 vit), lejohen biografitë e huaja. Përdoruesi ta rilexojë atë që kemi diskutuar [https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Ilmihajdini#Ri-krijimi%20i%20artikujve%20t%C3%AB%20grisur këtu] dhe t’i respektojë [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Politika_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB politikat] dhe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Udh%C3%ABzime_t%C3%AB_Wikipedis%C3%AB udhëzimet], të cilat vlejnë njësoj për të gjithë ne, pa përjashtime. Në këtë mënyrë do mundej me korrektësi të vazhdojë redaktimin, pa kryer dëme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 16 tetor 2026 00:39 (CEST) :3 llogaritë e përmendura më sipër janë bllokuar nga krijimi i faqeve të reja deri në përfundimin e diskutimeve të hapura. Dëshmia e Checkuser ngre shqetësim. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 tetor 2026 09:18 (CEST) ::Mirë. Në rast mosreagimi deri në 7 ditë, 3 llogaritë e tjera të bllokohen përhershëm, kurse kjo me të cilën komunikon përdoruesi mund të vazhdojë aktivitetin, me kusht që nuk shkelen parimet e më sipërme. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 17 tetor 2026 19:17 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], nëse nuk gabohem, përdoruesi në fjalë i ka shkruar tashmë @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] por nuk ka marrë përgjigje ende. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST) ::::Po, tani pas njoftimit nga ti e pashë. Të presim Arbrin që të merr një vendim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 18 tetor 2026 14:10 (CEST) :::::Un kam reaguar me nalt sepse un dhe ilmi hajdini sjem i njejti person falemnderit ndersa un perdori llogarin adem halimi dhe demi prince por gjithmon krijoj vetem me njerin accont emra qe ja vlen me qen ne wikipedia por spe kuptoj nga ana juv qe nuk ka korigjine por veten direk gervisje nuk eshte korrekte falemnderit. [[Përdoruesi:AdemHalimi007|AdemHalimi007]] ([[Përdoruesi diskutim:AdemHalimi007|diskutimet]]) 18 tetor 2026 21:56 (CEST) == Stampa:Infobox snooker player == A mund të kontrolloni nëse kjo [[Stampa:Infobox snooker player|stampë]] është e saktë apo jo? [[Përdoruesi:Qendrimi15|Qendrimi15]] ([[Përdoruesi diskutim:Qendrimi15|diskutimet]]) 16 tetor 2026 19:27 (CEST) :Po, do të merrem së shpejti. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 tetor 2026 11:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 tetor 2026 16:37 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 tetor 2026 19:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> == This Month in Education: October 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 10 • October 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh|Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year|Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi|WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University|Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WIKI 101 learning module developed for Filipino university students|WIKI 101 learning module developed for Filipino university students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia|When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles|Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP|New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil|Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide|How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye|From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year|From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/First workshops for Serbian students and pupils in the academic year|First workshops for Serbian students and pupils in the academic year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown|Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students|Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 tetor 2026 19:19 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31135529 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Many Wikimedia tools were taken offline last week because of a [[:w:PHP2Shell|security vulnerability in PHP]]. This affected many websites worldwide. [[m:Special:MyLanguage/Toolforge|Toolforge]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Cloud Services|Cloud VPS]] have been back up since October 22. Many important tools have been gradually restored. Some tools need the respective volunteer maintainers to restart them. Others still need to upgrade to a patched PHP version. Some tools were using older versions of PHP which are not supported by the recent security patches. They will require maintainers to upgrade to a more recent version. This might require additional effort. You can follow the work [[:wikitech:Talk:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community#Exceptions|on Wikitech]]. '''Updates for editors''' * A new optional search experiment is running in the Wikipedia Android and iOS apps for Arabic, French, and Japanese Wikipedias. Participating readers can search inside articles and open quoted passages directly in their source articles, no answers or summaries are generated. This is the first of four experiments in [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|Phase 2 of Semantic Search]]. It began on October 22 and runs for 20 days. Feedback is welcome on the project’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|discussion page]]. * The [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences|Future Audiences]] team is planning to bring [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences/Share_card|Share Cards]] to Wikipedia on mobile. This feature gives users the option to share a visually appealing card with friends, based on the article they are reading. The card contains the article’s title, image, opening text, and related attribution, and links back to the article for full reading. Editors are invited to try out this feature by adding <code dir="ltr">?useformat=mobile&sharecard=1</code> to any article URL from October 29 to November 8. Share any thoughts on the [[m:Talk:Future_Audiences/Share_card| project talk page]] and report any bugs on [[phab:T439161|Phabricator]]. * The default renderer for math formulas will change on November 2. After the change, the server sends the formula as MathML, and your browser uses MathJax to show it. This is the last step towards the Mathoid/RESTBase deprecation process, for sustainability and security reasons. You can [[w:en:Wikipedia:WikiProject Mathematics/MathFormattingBugs|ask questions or report problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T375238] * Do you have an idea for a new feature, or a bug that needs fixing? [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Submit your suggestion for the community wish list by November 8!]] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.3|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2026 15:22 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31236748 --> jxaxlkxk2pha5fzmlty02tkmb5fvor8 Christian W. Schenk 0 144369 3062444 2899188 2026-11-04T09:19:50Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062444 wikitext text/x-wiki {{Kutia Shkrimtar | name = Christian W. Schenk | Seksi = M | image = | image_size = 615 × 732 Pixel | birth_date = [[11 nëntor]] [[1951]] | birth_place = [[Brashovë]] | death_date = | death_place = | nationality = Gjermane | Profesioni = Mjek | genre = Përkthime, poezi, ese }} '''Christian Wilhelm Schenk''' u lind më [[11 nëntor]] [[1951]] në Brashovë të Rumanisë. Është poet, eseist dhe përkthyes bilingv (rumanisht-gjermanisht). Christian W. Schenk është pseudonimi leltrar i Dr. Wilhelm Schenk. U rrit në lokalitetin minier [[Concordia]] (sot "Colonia 1 Mai") - Vulcan, pranë Brashovës ku ka qenë i edukuar në tre gjuhë ([[gjermanisht]], [[hungarisht]] dhe [[rumanisht]]), i ati i tij duke qenë gjerman, ndërsa e ëma me origjinë [[austro-hungareze]]. Në mbarim të viteve 50-të bën përpjekjet e para letrare, ndërsa në vitin 1961 boton poezinë e parë në revistën Copii Luminii (Fëmijët e Dritës) në [[Bukuresht]], nën përkujdesjen e mentorit të tij të parë letrar (deri më 1965), poeti i famshëm Tudor Arghezi (1880-1967). Mentori i tij i dytë (ndërmjet viteve 1964-1969), ka qenë poeti transilvanas [[Vasile Copilu-Cheatra]] (1921-1997), që në rendin e tij ishte nën ndikimin e [[Aron Cotruş]] (1891-1961). Klasët e para i kreu në vendlindje (1958-1962), duke ndjekur Shkollën e përgjithshme në lokalitetin fqinj Vulcan rrethi i Brashëvës (1962-1966). Ka ndjekur me ndërprerje liceun në [[Codlea]]. Mes viteve 1971-1976 ka punuar si sezonier, operator kinematografik, punëtor-qepës dhe pranues-distributor. Më 1974 ndjek kurset e mbrëmjes dhe e merr diplomën e shkollës së mesme. Më 1976 e braktis Rumaninë dhevendoset definitivisht në [[Gjermani]]. Atje u dasht të ndjekë një vit klasën e XIII-të për t’iu njohur diploma gjermane. Më 1977 e njeh në [[Portlligat]] pranë [[Cadaqués]] piktorin e famshëm [[Salvador Dali]], që do të ndikojë në mënyrë vendimtare për konsolidimin e veprës së tij, dhe sidomos metaforikën e mëvonshme. Ndërmjet viteve 1977-1980 absolvon teknikën dentare në [[Koblenz]], ndërmjet viteve 1980-1985 ndjek Fakultetin e Medicinës, dega e stomatologjisë, në Universitetin [[Johannes Gutenberg]] pranë qytetit [[Mainz]]. E mbrojti doktoratën më 1985 me disertacionin „Mbi situatën e të hendikepuarve në vendin e punës“. Ndërmjet viteve 1986-1988 punoi si mjek asistent, kurse më 1988 hapi një kabinet privat në qytetin Kastellaun që gjendet pranë lumenjve [[Rin]] dhe [[Mosela]]. Momentalisht banon në qytetin Boppard të Rinit ku praktikon profesionin e stomatologut. Si kryeredaktor i revistës trilingve „Convergenţe Româneşti” (Convergjenca Rumune-1984-1986), shkruan një artikull të ashpër kundër urbanizimeve të dhunshme nga diktatura e Nicolae ceausescut, gjë që ndikon ta shpallin si persona non grata (1986). Megjithatë, Schenk shkruan më tej në të dy gjuhët (duke realizuar edhe përkthime nga hungarishtja), duke pasur, ndërkaq, jehonë vetëm në Perëndim. Më 1990 “rehabilitohet” nga Fronti i Shpëtimit Kombëtar, në kohën e [[Ion Iliescu]]-t, duke qenë dekoruar me një “[[Brevetë Presidenciale]]”. Duke qenë anëtar i Unionit të Shkrimtarëve të Rumanisë, Union Mondiale des Écrivains Médecins, American Romanian Academy of Arts and Sciences, i Uniunit të Shkrimtarëve dhe Publicistëve Mjeksorë të Rumanisë, në Balkanromanisten-Verband (Shoqata Gjermane për Europën Juglindore), Schenk përpiqet të propagojë kulturën gjermane dhe rumune, si dhe lidhjet ndërmjet këtyre në hapsirën kulturore Est-Vest. Një rol të madh për promovimin e letërsisë rumune në hapsirat e gjuhës gjermane ka pasur themelimi i Editurës Dionysos. Për meritat e veçanta në fushë të relacioneve kulturore Est-Vest (Lindje-Perëndim), si dhe për veprën e tij, Christian Wilhelm Schenk qe nominuar në vitin 2000 „'''[[Qytetar Nderi]]''' i Qytetit Universitar [[Kluzh-Napoka]]“. Prezent në historinë e letërsisë gjermane dhe të asaj rumune, si dhe në disa antologji të botuara në [[Vienë]], [[Bukuresht]] dhe [[Gjermani]], autori ka kontribute të panumërta në revista të shumta rumune e gjermane, duke qenë autor përkthimesh veprash autorësh gjermanë e rumunë, laureat mirënjohje të ndryshme kombëtare dhe internacionale. Ndërmjet viteve 1971-2007, '''Christian W. Schenk''' është i nderuar me 6 çmime ndërkombëtare në botën gjermane dhe atë rumune. Vlen të përmendim vetëm disa autorë e libra të përkthyer: Baladat më të bukura gjermane..., Një antologji me 81 poetë rumunë, [[Mihai Eminescu]], Marin Sorescu, Stefan Augustin Doinas, Ion Caraion, Emil Manu, Ana Blandianu, Marin Mincu, Dorin Popa, George Vulturescu, Lucian Vasiliu etj. == Tituj të veprave == * ''Poezi'' (gjermanisht-rumanisht), Editura „P“ Mainz 1981, botim privat; * ''Zur Situation der Schwerbehinderten nach dem Schwerbehindertengesetz in der Fassung und der Bekanntmachung vom 8. Oktober 1979 (BGB.IS.1649) unter spezieller Berücksichtigung des Schwerbehinderten im Erwerbsleben'', [[Johannes Gutenberg Universität]], 1984 [[Mainz]], Dissertation. * ''Omina'', Dortmund 1987, botim privat; * ''Britma e të vdekurve'', Editura Labyrint, Bukuresht, 1991, ISBN 973-607-009-3 * ''Kryqëzimi i fjalës së fundit'', Editura Doris, Bukuresht, 1992; ISBN 973-95562-2-1 * ''Shpërthim drite'' (gjermanisht), Verlag Deutscher Autoren, 1994; ISBN 3-88611-150-4 * ''Pasqyra'' (gjermanisht), Edition „L“ Loßburg 1994; ISBN 3-9803871-3-5 * ''Shenja, urata dhe simbole'', Editura Dacia Cluj; ISBN 973-35-0477-7 * ''Mandala'', Dionysos Verlag 1996; ISBN 3-9803871-3-5 * ''Dy stinë, vjeshta'', Editura Helicon, Timishoara, 1997; ISBN 973-574-372-8 * ''Poezi'' (rumanisht-gjermanisht), Cogito Verlag, Oradea, 1997; ISBN 973-9064-71-X * ''Fjalë të gulçuara në ajër'' , Editura Cogito, Oradea, 1998, Botimi i 2-të, 1999; ISBN 973-9064-94-9 * ''Poema të vjetra e të reja'', Editura Axa, Botoshan, 2000, ISBN 973-8034-14-0 * ''Elegji Coloconeze'', Editura Cronica, Jash, 2000; ISBN 973-9206-70-0 * ''55 poezi'' (Botim special me rastin e 55 vjetorit të tij), Editura Conta, Piatra Neamc, 2006; ISBN 973-86530-0-2 * ''Duke përjetuar heshtjen'' (Opera Omnia), Edit. Tipo Moldova, Jash, 2011; ISBN 978-973-168-492-5 * ''Rrugica e fëmijërisë'' (Botim bibliofil), ed. Dionysos Boppard, 2013; ISBN 978-3-933427-02-1; * ''ROSARIEN'': Rumänische Gegenwartslyrik 2020, 444 Seiten, Dionysos Boppard 2020, ISBN 979-8649287029;* ''Gedichte/Poezii'', Editura „P“ [[Mainz]] [[1981]], ediție proprie; * ''Zur Situation der Schwerbehinderten nach dem Schwerbehindertengesetz in der Fassung und der Bekanntmachung vom 8. Oktober 1979 (BGB.IS.1649) unter spezieller Berücksichtigung des Schwerbehinderten im Erwerbsleben'', [[Johannes Gutenberg]] Universität, 1984 [[Mainz]], Dissertation. * ''Omina'', [[Dortmund]] [[1987]], ediție proprie; * ''Răzeșul cuvintelor - Eseuri'', Editura Phoenix, Mainz [[1991]], ISBN 3-98062-3-X; * ''Strigătul morților'', Editura Labyrint [[București]] [[1991]], ISBN 973-607-012-3; * ''Testament'', Editura Labyrint București 1991, ISBN 973-607-009-3; * ''Răstignirea ultimului cuvânt'', Editura Doris București, [[1992]], ISBN 973-95562-2-1; * ''Lichtebbe (Reflux de lumină)'', Verlag Deutscher Autoren [[1994]], ISBN 3-88611-150-4; * ''Blinder Spiegel (Oglinda oarbă)'', Edition „L“ Loßburg 1994, ISBN 3980387135; * ''Semne, gratii și simboluri'', Editura [[Dacia]] [[Cluj]], ISBN 973-35-0477-7; * ''Mandala'', Dionysos Verlag [[1996]], ISBN 3-9803871-3-5; * ''Două anotimpuri, toamna'', Editura Helicon [[Timișoara]] [[1997]], ISBN 973-574-372-8; * ''Poezii/Gedichte (Rumänisch/Deutsch)'', Cogito Verlag Oradea 1997, ISBN 973-9064-71-X; * ''Vorbe sugrumate-n aer '', Editura Cogito [[Oradea]] [[1998]], 2. Ed. II [[1999]], ISBN 973-9064-94-9; * ''Poeme vechi și noi '', Editura Axa [[Botoșani]] [[2000]], ISBN 973-8034-14-0; * ''Elegii Coloconeze'', Editura Cronica ([[Iași]]) 2000, ISBN 973-9206-70-0; * ''55 Poezii'' (Ediție specială la aniversarea vârstei de 55 de ani), editura Conta [[Piatra Neamț]] – [[2006]], ISBN 973-86530-0-2; * ''Suferind tăcerea'' (Opera omnia), ed. Tipo [[Moldova]] Iași – [[2011]], ISBN 978-973-168-492-5; * ''Ulița copilăriei'' (ediție restrânsă, bibliofilă), ed. Dionysos [[Boppard]] – [[2013]], ISBN 978-393-342-702-1, Referențial: - 10:3933427030; * ''Mihai Eminescu - Poezii/Gedichte'', [[Junimea]], [[Iași]] – [[2017]], (Eminesciana bibliofil), ISBN 978-973-37-2000-3; * ''Suferind tăcerea'' (Rumänische Gegenwartslyrik, dann 16), Independently published (21. Januar 2018) [[2018]], zweite Ausgabe, ISBN-10 1976962943, ISBN-13 978-1976962943; * ''Paladinul'' - Poezii, Independently published, Dionysos ([[Boppard]]) 2017, , L.Nr. 978/5/22/31894; * ''Wortwunde'', Gedichte. Mit sechzehn Zeichnungen von [[Kaja Grabowicz]], (Lyrik), Verlag Pop ([[Ludwigsburg]]) 2018, ISBN-10: 3863561651, ISBN-13: 978-3863561659; * ''Antologie'' – [[Poetica]]: Cenaclul Poetic Schenk, Dionysos, [[Boppard]], bod - ISBN-13: 9783746092003; * ''[[Pieta]]'' - Eine Auswahl rumänischer Lyrik, Dionysos, [[Boppard]], 2018, ISBN 9781977075666; * ''[[George Bacovia]]'' - Blei und andere Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2018, bod ISBN: 9783746024974; * ''SECHS RUMÄNISCHE DICHTER:'' Ausgewählt und übersetzt von Christian W. Schenk - ([[Ana Blandiana]], [[Ion Caraion]], [[Ștefan Augustin Doinaș]], [[Marin Mincu]], [[Emil Manu]], [[Marin Sorescu]]) - Dionysos Independently published, Boppard, ISBN 978-1980320890 * ''[[Georg Trakl]]'' - Versuri; traducere prefață și comentarii de Christian W. Schenk. - Notă asupra ediției și note: [[Ioana Diaconescu]], [[Editura Timpul]] 2019, ISBN 978-973-612-756-4 * ''Balans'' – Versuri, Editura Dionysos, Boppard 2019, ISBN 978-17179-8118-4 * ''[[Mihail Eminescu]]'': Die schönsten Gedichte Eminescu's; Rumänische Lyrik, Dionysos [[Boppard]], 2019 ISBN 9781983195815 * ''SCRISORI'' 1991-2012. Corespondență cu: [[Radu Beligan]], [[Silviu Stănculescu]], [[Laurențiu Ulici]], [[Dinu Ianculescu]], [[Ștefan Baciu]], [[Eugen Simion]], [[Ștefan Aug. Doinaș]], [[Dumitru Micu]], [[Marin Mincu]], [[Ovid. S. Crohmălniceanu]], [[Aurel Sasu]], [[Marin Sorescu]], [[Ana Blandiana]], [[Cezar Ivănescu]], [[Mihai Ursachi]], [[Adrian Marino]], [[Alexandru Lungu]], [[Traian T. Coșovei]], [[Mircea Zaciu]], [[Gheorghe Bulgăr]], [[Emil Manu]], [[Radu Cârneci]], [[Ioana Diaconescu]], Mircea Petean, [[Ion Cristofor]], [[Cassian Maria Spiridon]], [[Lucian Vasiliu]], [[Gellu Dorian]], [[Ștefan Borbély]], [[George Vulturescu]], [[Gavril Matei Albastru]], [[Lucian Chișu]], [[Magda Cârneci]], [[Florin Vasiliu]], [[Gabriela Melinescu]], [[Alexandru Cistelecan]], [[Radu G. Țeposu]], [[Iustin Panța]], [[Ioan Țepelea]], [[Vasile Copilu-Cheatră]], [[Joachim Wittstock]], [[Dan Tărchilă]], [[Klaus Heitmann]], [[Ion Caraion]], [[Eugen Ionesco]], [[Nicholas Catanoy]], [[Mircea Eliade]]. Dionysosverlag [[Boppard]] 2019, ISBN 9781074943691 * ''[[Georg Trakl]]'' - VERSURI COMENTATE (Ed. II-a), [[Dionysos]] [[Verlag]], [[Boppard]] pe [[Rin]], 2019 ISBN 9781095625439 * ''[Ioana Diaconescu]]''- Entflügelt, Gedichte - [[Dionysos]] Verlag 2019, [[Boppart]]/Deutschland ISBN 978-1689716055 * ''[Gellu Dorian]]''- Der Müde Mann /Gedichte, Herausgeber und Übersetzer: Christian W. Schenk, ISBN 9781693137303, Imprint: Independently published, erste Ausgabe, Dionysos – 2019, 56154 [[Boppard]] * ''[Liviu Ioan Stoiciu]]'', ''Das verderben der Schönheit'', Dionysos [[Boppard]], 2020 ISBN 9781074943691; * ''ROSARIEN'': Rumänische Gegenwartslyrik 2020, 444 Seiten, Dionysos Boppard 2020, ISBN 979-8649287029 * ''Poetica sedecim'': Poeme, Editura: Limes, Colecția - Magister; Cluj 2020, ISBN 9786067993752 *''Christian W. Schenk'' - Exegeza înființării/ Eseuri critice și amintirik, ISBN 978-827-2454-35-9 Imprint: Independently published, erste Ausgabe, Dionysos – 2018, Boppard; * ''Christian W. Schenk'' - Poetologie/ Partum skripturale, ISBN 978-827-2454-35-9 Dionysos – 2018, Boppard; * ''[[Tristan Tzara]]'' - Kerzen im Draht, Dionysos [[Boppard]] 2018, BOD ISBN9798754670082 * ''[[Mircea Petean]]'' - Poemele Anei / Anas Gedichte, Dionysos/Limes [[Boppard]] 2020, BOD ISBN 9783746024974 * ''[[Horia Gârbea]]'' - Der vergessene Traum, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798625419635 * ''[[Liviu Antonesei]]'' - Die Suche der Suche, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798646087998 * ''[[Magda Cârneci]]'' - Oh, meine Generation, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798642358887 * ''[[Nicolae Sava]]'' - Wenn diese Jahreszeit…, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798687455718 * ''[[Valeriu Stancu]]'' - Im Purpur des Schattens, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798651038848 * ''[[Vasile Igna]]'' - Periskop, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798635368015 * ''[[George Vulturescu]]'' - Blinde Augen weinen nicht, Dionysos [[Boppard]] 2020, ISBN 9798649287029 * ''[[Aura Christi]]'' - Der blaue Salon, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798682025138 * ''[[Nicolae Breban]]'' - Gesänge, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798574797365 * ''Christian W. Schenk'' - Rerum novarum, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798261055431 * ''[[Clelia Ifrim]]'' Selbstbildnis, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798732077247 * ''Christian W. Schenk'' - Din lirica germană contemporană/ Antologie, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798543857557 * ''Christian W. Schenk'' - Rerum novarum, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798451076385 * ''[[Theodor Damian]]'' Maria Eich, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798451076385 * ''[[Emilian Marcu]]'' Die Inkunabeln auf der Seeinsel, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798543857533 * ''[[Evelyne Maria Croitoru]]'' Die Träne der Zeit, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798725898231 * ''[[Gabriela Melinescu]]'' Paracelsus' rotes Barett, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798487055903 * ''[[Hilde Domin]]'' Hilde Domin în dialog cu Christian W. Schenk (1995) și poezii, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9783754349182 * ''[[Friedrich Hölderlin]]'' Buna vestire - Poezii, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9783753401270 * ''[[Horia Zilieru]]'' Durch das Gewölbe, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798460025770 * ''[[Ioan Flora]]'' Der Zustand, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798732077247 * ''[[Linda Maria Baros]]'' Die Autobahn A4 und andere Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798588373098 * ''[[Lucian Blaga]]'' Die schönsten Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798584782634 * ''Christian W. Schenk'' Ungarische Gegenwartslyrik/ Eine Auslese, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798486664458 * ''[[Mihai Ursachi]]'' Rätselring, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798494587756 * ''[[Mircea M. Pop]]'' Mohnblumen, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798472457859 * ''[[Niculna Oprea]]'' Tanz des Regens, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798576504084 * ''[[Nicolae Panaite]]'' Verlustbilder, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798547124747 * ''[[Coman Șova]]'' Der vorbeigehende Mann, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798714381768 * ''[[Simona-Grazia Dima]]'' Der Traum der kleinen Wesen, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798568884491 * ''[[Vasile Tudor]]'' Das Gleiche anders, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798554786587 * ''[[Victoria Milescu]]'' Jenseits der Einsamkeit, Dionysos [[Boppard]] 2021, ISBN 9798706326104 * ''[[Victor Albu]]'' Ahorn Paradies - Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798416576905 * ''[[Ana Podaru]]'' Himmelsboten, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798423476168 * ''[[Ovidiu Cristian Dinică]]'' Untrennbare Stille, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798777611260 * ''[[Doina Guriță]]'' Glastränen, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798783893308 * ''[[Gabriela Chiran]]'' Eine Lilie über dem Mund, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798797242857 * ''[[Ilarie Voronca]]'' Die Prozession der Stille/ Gesammelte Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798753496676 * ''[[Marius Chelaru]]'' Verlassens Dorf, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798790306112 * ''[[Mihaela Grădinariu]]'' Die Wörterkirche, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798405239750 * ''[[Ion Minulescu]]'' Einfach nur Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798434507226 * ''[[Petőcz András]]'' Des Besuchs Erinnerung, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798419605169 * ''[[Radu Ulmeanu]]'' Ab Urbe condita, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798412417844 * ''[[Christian W. Schenk]]'' Omul cu firimituri, Dionysos [[Boppard]], 2022, ISBN 9783754398326 * ''[[Constantin Marafet]]'' Rauschen - Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798444770894 * ''[[Christian W. Schenk]]'' Scrisori 1991-2002 Vol. I, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9783756228157 * ''[[Christian W. Schenk]]'' Scrisori 1991-2002 Vol. II, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9783756228966 * ''[[Eugen Simion]]'', ''[[Ovid. S. Crohmălniceanu]]'', ''[[Dumitru Micu]]'', ''[[Marin Mincu]]'', ''[[Gheorghe Bulgăr]]'', ''[[Emil Manu]]'', ''[[Ștefan Borbély]]'', ''[[Theodor Damian]]'', ''[[Emilian Galaicu-Păun]]'', , ''[[Ioan Lazăr]]'', , ''[[Joachim Wittstock]]'': Eseuri critice despre Schenk, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9783750440746 * ''[[Menachem M. Falek]]'' Vaterssprache, Muttersprache, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798449964809 * ''[[Ion Minulescu]]'' Einfach nur Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798434507226 * ''[[Lucian Blaga]]'' Anthologie der rumänischen Volkspoesie, ''[[Artur Greive]]'', ''[[Gerda Schüler]]'', ''[[Ion Taloș]]'', Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9798800875522 * ''[[Tristan Tzara]]'' Kerzen im Draht - Gesammelte Gedichte, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN: 9798754670082 * ''[[Christian W. Schenk]]'' Exegeze - Eseuri critice, Dionysos [[Boppard]] 2022, ISBN 9783756233601 * [[Tudor Arghezi]] - ''Auf einem Buch, Gedichte'', ISBN 9798353740667, Erste deutsche Ausgabe: Dionysos– [[2022]] Boppard am Rhein; * [[Else Lasker-Schüler]] - ''Pianul meu albastru, Gedichte'', ISBN 9783756836048, Erste deutsche Ausgabe Dionysos [[2022]] Boppard am Rhein. *''Camelia Ioniță Mikesch'', ''Engel mit irdenen Flügeln'', Zweisprachig deutsch-rumänisch, Übersetzt von Renate Müller, Herausgeber: Christian W. Schenk, Dionysos – 2022 Boppard am Rhein ISBN 9783756292134 *''Eugen Richard Popof'', ''Unsterblichkeit'', Gesamtwerke Bd. I und Bd. II, Herausgeber: Christian W. Schenk, DIONYSOS – 2023 Boppard am Rhein, ISBN 9783756809387 *''Valentin Talpalaru'' - Rodions Leiter, Übersetzer: Christian W. Schenk, Dionysos – 2023, ISBN 9798367061673 * ''[[Eminescu]] - Afinități lirice de tinerețe 1869-1874'', [[Valentin Coșereanu]], [[Christian W. Schenk]], Editura [[Junimea]], 2022 ISBN 978-973-37-821-135-1 == Nderime == Prezent në historinë e letërsisë gjermane dhe të asaj rumune, si dhe në disa antologji të botuara në Vienë, Bukuresht dhe Gjermani, autori ka kontribute të panumërta në revista të shumta rumune e gjermane, duke qenë autor përkthimesh veprash autorësh gjermanë e rumunë, laureat mirënjohje të ndryshme kombëtare dhe internacionale. Ndërmjet viteve 1971-2007, Christian Wilhelm Schenk është i nderuar me 6 çmime ndërkombëtare në botën gjermane dhe atë rumune. == Përkthime == * ''Cele mai frumoase balade germane de la [[Ludwig Uhland]] până la [[Ricarda Huch]]'',(Baladat gjermane) Editura „[[Cartea Românească]]“ București 1969 * ''Streiflicht – Eine Auswahl zeitgenössischer rumänischer Lyrik'' - Rrezedrite - (81 rumänische Autoren), - "Lumina piezișă", antologie bilingvă cuprinzând 81 de autori români, [[Dionysos]] Verlag 1994, ISBN 3-9803871-1-9 * ''[[Dorin Popa]]: Poesis - Elf lyrische Miniaturen'', Dionysos Verlag 1996, ISBN 3-9803871-0-0 * ''[[George Vulturescu]]: Augenlieder'',(Gepallat) Dionysos Verlag 1996, ISBN 3-9803871-4-3 * ''[[Lucian Vasiliu]]: Tanz der Monaden'', Dionysos Verlag 1996, ISBN 3-9803871-5-1 * ''[[Ștefan Augustin Doinaș]]: Geboren in Utopia'', Dionysos Verlag 1996, ISBN 3-9803871-6-X * ''[[Marin Sorescu]]: Die Leere der Glocke'', Dionysos Verlag 1997 und 2002, ISBN 3-933427-09-6 * ''[[Emil Manu]]: Traum Stunde'', Dionysos Verlag 1997, ISBN 3-9803871-8-6 * ''[[Dorin Popa]]: Niemand versteht mich'', Polirom 1998, 973-683-059-4 * ''[[Gellu Dorian]]: Niemandsinsel'', Dionysos Verlag 1998, ISBN 3-933427-00-2 * ''Valeriu Stancu: Wortwunde'', Dionysos Verlag 1998, ISBN 3-9803871-9-4 * ''[[Ana Blandiana]]: Sternehimmel'', Dionysos Verlag 1999 und 2002, ISBN 3-933427-08-8 * ''[[Mihail Eminescu]]: Sämtliche Gedichte'', Dionysos Verlag 2000, ISBN 3-933427-02-9 * ''[[Cassian Maria Spiridon]]: Über den Wald'', Dionysos Verlag 2002, ISBN 3-933427-07-X * ''[[Ion Caraion]]: Ein Garten ist in mir'', Dionysos Verlag 2002, ISBN 3-933427-04-5 * ''[[Aura Christi]]: Geflüster'', Dionysos Verlag 2002, ISBN 3-933427-03-7 * ''[[Marin Mincu]]: Drehung'', Dionysos Verlag 2002, ISBN 3-933427-06-1 * ''Viorela Codreanu Tiron: Fără titlu/Ohne Titel'', Amanda edit, București 2011, ISBN 978-606-8041-39-1 * ''SECHS RUMÄNISCHE DICHTER:'' Ausgewählt und übersetzt von [[Christian W. Schenk]] - ([[Ana Blandiana]], [[Ion Caraion]], [[Ștefan Augustin Doinaș]], [[Marin Mincu]], [[Emil Manu]], [[Marin Sorescu]]) - Dionysos Independently published, Boppard, ISBN 978-1-9803-2089-0 *''[[Georg Trakl]]'' - Versuri; traducere prefață și comentarii de Christian W. Schenk. - Notă asupra ediției și note: [[Ioana Diaconescu]], [[Editura Timpul]] 2019, ISBN 978-973-612-756-4 I. *''[[Mihail Eminescu]]'': Die schönsten Gedichte Eminescu's, Rumänische Lyrik, Dionysos Boppard]] ISBN: 9781983195815; * ''ROSARIEN'': Rumänische Gegenwartslyrik 2020, 444 Seiten, Dionysos Boppard 2020, ISBN 979-8649287029; * Evelyne Maria Croitoru: ''Die Träne der Zeit - Lacrima timpului'', Zweisprachige Ausgabe: Deutsch-Rumänisch, Ediție bilingvă: Germană-Română, Dionysos – 2021 Boppard am Rhein ISBN 9783752692341 * [[Linda Maria Baros]]: ''Die Autobahn A4 und andere Gedichte'', Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard am Rhein, ISBN 9798588373098 * [[Lucian Blaga]]: ''Die schönsten Gedichte'', Dionysos – 2021 Boppard am Rhein, ISBN 9798584782634 * Niculna Oprea: ''Tanz des Regens'', Gedichte, Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard ISBN 9798576504084 * Coman Șova: ''Der Vorbeigehende Mann'', Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard ISBN 9798714381768 * Simona-Grazia Dima: ''Der Traum der kleinen Wesen''; Gedichte, Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard am Rhein, ISBN 9798568884491 * Vasile Tudor: ''Das Gleiche anders'', Gedichte, Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard ISBN 9798554786587 * [[Victoria Milescu]]: ''Jenseits der Einsamkeit'', Cover: [[Rembrandt]]: Ausschnitt (Frei), Erste deutsche Ausgabe, Dionysos – 2021 Boppard; ISBN 9798706326104 * [[Friedrich Hölderlin]]: ''Buna Vestire'': Poezii – Dionysos, Boppard 2021 ISBN 9783753401270 *[[Ioan Flora]]: ''Der Zustand - Gesammelte Gedichte'', Dionysos – Boppard 2021, ISBN 9798732077247. *[[Nicolae Breban]]: ''Gesänge''-, Dionysos – Boppard 2021, ISBN 9798574797365. == Së bashku == * ''Rumänische Dichter'' (Poeți români), Romania Press, 1998, ISBN 973-97390-7-5 și Verl. d. Zeitschr. für internat. Literatur LOG (Log-Buch 21) [[Vienna]], ISBN 3-900647-21-6 * ''Einhundertelf Rumänische Dichter'' (O sută unsprezece poeți români), România Press, 2000, București * ''Rumänische Dichter von Eminescu bis zur Gegenwart'' (Poeți români de la [[Eminescu]] până astăzi), România Press, 2001, București 1. ISBN 973-99696-6-6, 2. ISBN 978-973-99696-6-6 * ''Rumänische Dichter von [[Mihail|Mihai Eminescu]] bis zur Gegenwart'' - Lyrikanthologie. Anthologie Liyica Orfeu. [[Gavril Matei Albastru]] in Zusammenarbeit mit [[Christian W. Schenk]]; Verlag: Wien : Romania Press, 2007) ASIN: B00ISF2CWS. * ''Abgenutzter Engel: Zehn rumänische Dichter'', Dionysos Verlag (mai 2004), 1. ISBN 3-933427-13-4, 2. ISBN 978-3-933427-13-7 * Mircea Petean: ''Anas Gedichte'' Dionysos, antolog. şi trad. de Herbert-Werner Mühlroth = Anthologie und Übersetzung von Herbert-Werner Mühlroth. - Floreşti : Limes ; Boppard am Rhein : Dionysos, 2019, ISBN 978-606-799-349-3; * [[Tudor Arghezi]] - ''Auf einem Buch, Gedichte'', ISBN 9798353740667, Erste deutsche Ausgabe: Dionysos– [[2022]] Boppard am Rhein; * [[Else Lasker-Schüler]] - ''Pianul meu albastru, Gedichte'', ISBN 9783756836048, Erste deutsche Ausgabe Dionysos [[2022]] Boppard am Rhein. ==== Kindle eBooks ==== * ''[[MIHAIL EMINESCU]]'': Gedichte (Rumänische Lyrik) von [[Mihai Eminescu]] und Christian W. Schenk (Kindle Edition - 30. Oktober 2011) * ''ÜBER DEN WALD'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) von [[Cassian Maria Spiridon]], Simone Reicherts, Daniel P. Schenk und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 24. April 2002) * ''NIEMANDSINSEL'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Gellu Dorian]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 8. November 2011) * ''STERNENHERBST'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Ana Blandiana]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 19. November 2011) * ''EIN GARTEN IST IN MIR'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Ion Caraion]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 6. Dezember 2011) * ''WORTWUNDE'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von Valeriu Stancu und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 15. Dezember 2011) * ''MANDALA'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) von Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 9. November 2011) * ''GEFLÜSTER'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) von Aura Christi und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 9. November 2011) * ''TANZ DER MONADEN'' - Gedichte - Poezi - (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Lucian Vasiliu]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 15. November 2011) * ''DIE LEERE DER GLOCKE'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Marin Sorescu]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 22. November 2011) * ''OHNE TITEL'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von Viorela Codreanu Tiron und Christian W. Schenk von Amanda Edit (Kindle Edition - 1. Dezember 2011) * ''GEBOREN IN UTOPIA'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von Stefan Augustin Doinas und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 4. Dezember 2011) * ''GEWISSENSDÄMMERUNG UND... ELEGII COLICONEZE'' (Gedichte)- Poezi - (Gegenwartslyrik) von Christian W. Schenk (Kindle Edition - 11. November 2011) * ''DREHUNG'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von [[Marin Mincu]] und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 9. Dezember 2011) * ''AUGENLIEDER'' - Gedichte - Poezi - (Gegenwartslyrik) (Rumänische Gegenwartslyrik) von George Vulturescu und Christian W. Schenk von Dionysos (Kindle Edition - 1. März 2011); * [[Tudor Arghezi]] - ''Auf einem Buch, Gedichte'', ISBN 9798353740667, Erste deutsche Ausgabe: Dionysos– [[2022]] Boppard am Rhein; * [[Else Lasker-Schüler]] - ''Pianul meu albastru, Gedichte'', ISBN 9783756836048, Erste deutsche Ausgabe Dionysos [[2022]] Boppard am Rhein. == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20131021190504/http://www.vs-rlp.de/category/alphabetisch/schenk-christian-w/ Unionit të Shkrimtarëve të Gjermanisë] * [https://web.archive.org/web/20130720045416/http://usriasi.ro/ Unionit të Shkrimtarëve të Rumanisë - Filiala Iași] * [https://web.archive.org/web/20111230002712/http://www.dionysos-verlag.de/ Website Dionysos] * [http://www.doctorshobbies.com/ Writer Docs from Germany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130901193439/http://www.doctorshobbies.com/ |date=1 shtator 2013 }} * [http://www.primariaclujnapoca.ro/cetateni-de-onoare.html/ Qytetar Nderi (Cluj)] * [https://web.archive.org/web/20130525233114/http://christian-w-schenk.com/ Gati Christian W. Schenk] * [http://www.amazon.de/Christian-W.-Schenk/e/B0062ISKNS/ref=ntt_dp_epwbk_0/ Gati Christian W. Schenk] în [[Amazon.com]] * [http://www.amazon.de/s/ref=sr_pg_1?rh=n%3A186606%2Cp_27%3AChristian+W.+Schenk&sort=relevancerank&ie=UTF8&qid=1349368869/ Librat: Christian W. Schenk] [[Amazon.com]] * [http://www.versuri-si-creatii.ro/poezii/s/christian-w-schenk-6zuhhzn/ Poezi Christian W. Schenk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213012954/http://www.versuri-si-creatii.ro/poezii/s/christian-w-schenk-6zuhhzn/ |date=13 dhjetor 2014 }} {{DEFAULTSORT:Schenk, Christian W.}} [[Kategoria:Lindje 1951]] [[Kategoria:Shkrimtarë gjermanë]] hnhcakpyqpr1msyop8t1sj4mju3qs3p Volkswagen 0 148186 3062176 2947217 2026-11-03T13:41:56Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062176 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Volkswagen |logo = |type = |foundation = 28 Maj 1937 |founder(s) = [[Adolf Hitler]], [[Ferdinand Porsche]] |location = [[Wolfsburg]], Gjermani |area_served = Botërore |Slogan = "Drivers Wanted" (kërkohen shoferë) |key_people = [[Martin Winterkorn]]:<br /><small>Kryetar i bordit të menaxhimit</small>,<br /> [[Ferdinand Piëch]]: Kryetar i bordit supervizor |industry = Automotive |products = Automjete<br />Automjete luksi |production = {{increase}}5,771,789 njësi (''2012'') |revenue = {{increase}}€103.942&nbsp;miliardë (''2012'') |net_income = {{increase}}€€3.64&nbsp;miliardë (''2012'') |homepage = {{URL|http://www.volkswagen.com}} |intl = yes |parent = [[Volkswagen Group]] }} '''Volkswagen''' ('''VW'''; {{IPA-de|ˈfɔlksˌvaːɡən}}; {{IPAc-en|ˈ|v|oʊ|k|s|.|w|æ|ɡ|.|ən}}) është një prodhues [[Gjermania|Gjerman]] i automobilëve me kryesi në [[Wolfsburg]], [[Saksonia e Ulët]], [[Gjermani]]. Volkswageni është marka origjinale më e shitur e [[Volkswagen Group]], prodhuesi Gjerman i makinave më i madhe dhe prodhuesi i tretë më i madh i makinave në botë. Volkswageni ka tre makina në listën e 10 makinave më të shitura në të gjitha kohërat: [[Volkswagen Golf]], [[Volkswagen Beetle]], dhe [[Volkswagen Passat]]. Volkswageni renditet e para në shpenzimin e parave për kërkimin dhe zhvillimin për vitin 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.autoblog.com/2011/08/15/vw-ranks-1-in-randd-spending/|title=VW ranks #1 in R&D spending}}</ref> ''Volkswagen'' do të thotë "makina e popullit" në [[Gjuha gjermane|Gjermanisht]]. Slogani i tanishëm i kompanisë është {{lang|de|Das Auto}} ("Makina"). == Historia == === 1937–45: Projekti Makina e Popullit bëhet Kübelwagen === [[Skeda:Porsche Typ12 Model Nuremberg crop.jpg|thumb|Modeli i [[Porsche]] Tipi 12 (Zündapp)]] Volkswageni u themelua në 1937 nga unioni i tregëtisë [[Nazizmi|Nazist]], Fronti Gjerman i Punës (''Deutsche Arbeitsfront'').<ref name="chronicle">{{Cite book|title=Volkswagen Chronicle|editor=Manfred Grieger, Ulrike Gutzmann, Dirk Schlinkert|publisher=Volkswagen AG|year=2008|series=Historical Notes|volume=7|isbn=978-3-935112-11-6|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2008/05/chronicle.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/HN7e_www2.pdf|accessdate=21 dhjetor 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216072143/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2008/05/chronicle.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/HN7e_www2.pdf|archivedate=16 dhjetor 2010|url-status=dead}}</ref> Në fillim të viteve 1930 industria gjermane e makinave përbëhej kryesisht nga prodhues të makinave të luksit, dhe një Gjerman mesatar shumë rrallë mund të përballonte diçka më të shtrenjtë se një motorçikletë. Si rezultat vetëm një Gjerman nga 50 kishte një makinë. Duke kërkuar një treg të ri, disa prodhues filluan disa projekte të pvarura për "makinat e popullit" si – Mercedes' 170H, Adler AutoBahn, Steyr 55, Hanomag 1,3L, etj. Ky trend nuk ishte i ri, pasi [[Béla Barényi]] ka meritën e dizenjimit të modelit bazë në mesin e viteve 1920. [[Josef Ganz]] zhvilloi Standard Superior.<ref>{{cite web|last=Miller|first=Elan|url=http://www.jpost.com/JewishWorld/JewishFeatures/Article.aspx?id=154651|title=Was Hitler's Beetle designed by a Jew?|work=Jerusalem Post|date=2009-09-13|accessdate=2013-02-18}}</ref> Gjithashtu, në Çekosllovaki, [[Tatra T77]] e [[Hans Ledwinka]], një makinë shumë popullore në elitën Gjermane, po bëhej më e vogël dhe më e përballueshme në çdo aspekt. [[Ferdinand Porsche]], një projektues i mirënjohur sidomos në makinat e mëdha dhe ato të garave, u përpoq për shumë vite të gjente një prodhues të interesuar në makina të vogla të përshtatshme për një familje. Ai e ndjente se makinat e vogla në atë kohë do të kishin shumë sukses së krahasim me ato të mëdha. Ndërkohë ai ndërtoi një makinë të quajtur "Volksauto" në 1931, duke përdorur shumë ide që ekzistonin në atë kohë dhe shumë ide të tijat, ndërtoi një makinë me motorr të prapëm me ftohje me ajër, me amortizim me balestra, dhe në formë "breshke", kofanoja e harkuar për aerodinamikë më të mirë (e nevojshme pasi kishte motorr të vogël).<ref name="SmallWonder">{{cite book|last=Nelson|first=Walter|title=Small Wonder|url=https://archive.org/details/smallwonderamazi0000nels_x5e2|year=1967|publisher=Little, Brown & Company|pages=[https://archive.org/details/smallwonderamazi0000nels_x5e2/page/n372 333]}}</ref> Në 1933, me shumë projekte ende në zhvillim ose në fazat e para të prodhimit, u përfshi [[Adolf Hitler]]i, duke kërkuar prodhimin e një makine të thjeshtë bazë të aftë të transportojë dy të rritur dhe tre fëmijë deri në shpejtësinë 100&nbsp;km/h. Ai donte që qytetarët gjermanë të kishin të njëjtin akses me makinë ashtu si amerikanët.<ref name="SmallWonder" /> "Makina e Popullit" do të ishte në dispozicion të qytetarëve të [[Gjermania Naziste|Rajhut të Tretë]] nëpërmjet një plani kursimi prej 990 [[Marka e rajhut gjerman|Marka të rajhut gjerman]] (rreth 396 [[USD]] me dollarin e viteve 1930)—pak a shumë sa çmimi i një motoçiklete të vogël (të ardhurat mesatare ishin rreth 32RM në javë).<ref name="RiseFall">William Shirer, ''The Rise and Fall of the Third Reich'' (Touchstone Edition) (New York: Simon & Schuster, 1990)</ref><ref name="LastBeet">[https://web.archive.org/web/20080306113930/http://www.lasteditionbeetle.com/history.php Volkswagen Beetle History – 1938 to 2003 (abridged)]archived from the [http://www.lasteditionbeetle.com/history.php original] 6 March 2008.</ref> Pavarësisht lobimit në favor të një prej projekteve ekzistuese, shumë shpejt u bë e dukshme se industria private nuk mund të nxirrte një makinë me vetëm 990RM. Kështu që, Hitleri zgjodhi të sponsorizojë nga zeroja, një fabrikë shtetërore duke përdorur projektet e Ferdinand Porsche (me disa kufizime në projektim të Hitlerit, duke përfshirë një motorr me ftohje me ajër në mënyrë që asgjë të mos ngrijë). Qëllimi ishte që gjermanët të blenin makinën nëpërmjet një skeme kursimi (''"{{lang|de|Fünf Mark die Woche musst du sparen, willst du im eigenen Wagen fahren}}" – "Pesë marka në javë duhet ti vësh mënjanë, nëse do të ngasësh makinën tënde''"), të cilat i paguanin rreth 336,000 nejrëz të regjistruar në këtë skemë. Kursimet e këtyre 336,000 njerëzve u morën nga Rusët në 1945 kur ata pushtuan [[Berlini]]n. Prototipat e makinës u quajtën "KdF-Wagen" (Gjermanisht: ''Kraft durch Freude'' – "fuqi nëpërmjet gëzimit"), u shfaq nga 1936 e më vonë (makinat e para u prodhuan në [[Shtutgart]]). Makina kishte kishte formën e saj karakteristike të harkuar dhe motorr me ftohje me ajër, me katër cilindra horizontal, në pjesën e prapme të makinës. Parashtesa ''Volks—'' ("E Popullit") nuk apikohej vetëm tek makinat, por edhe në produktet e tjera në Gjermani; "[[Volksempfänger]]" ishte marrës radio. Në 28 Maj 1937, ''Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH'' (shpesh e shkurtuar në ''Gezuvor''<ref name="porsche-75">{{cite web|url=http://www.porsche.com/international/aboutporsche/pressreleases/archive2009/quarter2/?pool=international-de&id=|title=Seventy-Five Years Ago: Porsche Receives the Order to Construct the Volkswagen|date=16 qershor 2009|work=porsche.com|publisher=[[Porsche AG]]|accessdate=22 janar 2010}}{{Lidhje e vdekur}}</ref>) u krijua nga ''[[Deutsche Arbeitsfront]]''. Më vonë iu ndryshua emri në "Volkswagenwerk [[GmbH]]" në 16 shtator 1938.<ref>{{cite web|url=http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html|title=Volkswagen Makes Automotive History|work=volkswagen.com|accessdate=20 tetor 2008|archive-date=21 prill 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070421125709/http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:VW Typ 83 vr.jpg|thumb|VW Tipi 82E]] [[Erwin Komenda]], kryeprojektuesi i [[Auto Union]], pjesë e skuadrës së zgjedhur nga Ferdinand Porsche,<ref name="SmallWonder" /> zhvilloi trupin e makinës së prototipit, i cili ishte i ngjashëm me [[Volkswagen Breshka|Breshkën]]. Ishte një nga makinat e para që projektohej me ndihmën e tunelit të erës. Makinat viheshin në prova shumë të ashpra, deri sa arrinin distancën rekord prej 1 milion e 600 mijë kilometra para se të aprovoheshin. Ndërtimi i fabrikës së re nisi në 26 Maj 1938 në qytetin e ri të KdF-Stadt, tani i quajtur [[Volfsburg]], i cili u ndërtua psaçërisht për punonjësit e fabrikës. Kjo fabrikë prodhoi shumë pak makina deri në kohën që filloi lufta në 1939. Asnjë nuk iu dorëzua klientëve që e kishin përfunduar skemën e kursimit, megjithëse vetëm një Tip 1 Kabriolet iu prezantua Hitlerit në 20 prill 1938 (datëlindja e tij e 49-të). Lufta bëri që prodhimi të drejtohej tek mjetet ushtarake, Tipi 82 ''[[Volkswagen Kübelwagen|Kübelwagen]]'' ("Makina kovë") makinë shërbimi (modeli më i zakonshëm i VW në kohën e luftës), dhe amfibja ''[[Volkswagen Schwimmwagen|Schwimmwagen]]'' me të cilat pajiseshin forcat gjermane. Siç ishte e zakonshme në industrinë e prodhimit në [[Gjermania Naziste|Gjermaninë Naziste]] gjatë luftës, puna e skllevërve u përdor në impiantin e Volkswagenit. Kompania e pranoi në 1998 se përdorte 15,000 skllevër gjatë kohës së luftës. Historianët gjermanë thonë se rreth 80% e punonjësve të Volkswagenit në kohën e luftës ishin skllevër. Shumë prej skllevërve u furnizuan nga kampet e përqëndrimit me kërkesë të menaxherëve të impiantit. Një proçedim penal u depozitua në 1998 nga të mbijetuarit për kompensimin e punës së detyruar.<ref>{{cite news|title=Volkswagen Faces Suit Over Jewish Slave Labor|url=http://www.nytimes.com/1998/06/13/world/world-news-briefs-volkswagen-faces-suit-over-jewish-slave-labor.html|accessdate=18 maj 2011|newspaper=The New York Times|date=13 qershor 1998}}</ref> Volkswageni krijoi një fond vullnetar për kompensimin.<ref>{{cite news|title=World: Americas German firms face slave labour case|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/162126.stm|accessdate=18 maj 2011|newspaper=BBC News|date=1 shtator 1998}}</ref> [[Skeda:VW Wolfsburg.JPG|thumb|Fabrika Volkswagen me çentralin e vet elektrik]] === 1945–1948: Ushtria Britanike, Majori Ivan Hirst, e ardhmja e pasigurtë === Kompania i detyrohet për ekzistencën e saj pas lufte një njeriu, oficerit të [[Ushtria Britanike|ushtrisë britanike]] Majorit [[Ivan Hirst]]. Në prill 1945, KdF-Stadt, dhe fabrikat e bombarduara rëndë u kapën nga [[ShBA|Amerikanët]], dhe më vonë iu dorëzua britanikëve. Fabrikat iu vunë nën kontroll të Majorit Hirst. Në fillim, plani ishte të përdoreshin fabrikat për mirëmbajtje të makinave ushtarake, dhe mundësisht të çmontohej dhe të dërgohej në Britani. Hirst leu një nga makinat e fabrikës në ngjyrë jeshile dhe ia tregoi shtabit të ushtrisë britani. Në mungesë të mjeteve të transportit të lehtë, në shtator 1945 Ushtria Britanike u josh dhe bëri një porosi jetësore prej 20,000 makinash. Makinat e para i shkuan personelit në zonat e pushtuara, dhe në Zyrat e Postës Gjermane. Disa ushtarë britanikë u lejuan të merrnin [[Volkswagen Beetle|VW Beetle]] në Mbretërinë e Bashkuar kur ata u çmobilizuan. Në planin Industrial të Gjermanisë, u vendosën disa rregulla dhe kufizime për industrinë gjermane për periudhën pas lufte. Prodhimi Gjerman i makinave u vendos në një maksimum prej 10% të prodhimit të 1936.<ref>{{cite web|url=http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/marshall/large/documents/index.php?pagenumber=10&documentid=22&documentdate=1947-03-24&studycollectionid=mp&nav=OK|title=Harry S. Truman – Library & Museum – Draft, The President's Economic Mission to Germany and Austria, Report 3, March, 1947; OF 950B: Economic Mission as to Food…; Truman Papers|publisher=Trumanlibrary.org|accessdate=27 shtator 2010|archive-date=11 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110211032355/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/marshall/large/documents/index.php?pagenumber=10&documentid=22&documentdate=1947-03-24&studycollectionid=mp&nav=OK|url-status=dead}}</ref> Prej 1946 fabrika prodhonte 1,000 makina në muaj, një arritje e madhe pasi fabrika ishte në kushte të vështira. Për shkak të dëmeve në çati dhe dritare, shiu shpesh ndalonte prodhimin dhe makinat e reja këmbeheshin me çelik për të mbajtur prodhimin e mëtejshëm. Makina dhe qyteti ku ishte ndërtuar ndryshuan emrin e kohës së Luftës së Dytë Botërore në "Volkswagen" dhe "[[Wolfsburg]]" respektivisht, dhe prodhimi po rritej. Ishte ende e paqartë se ç'do të bëhej me fabrikën. Iu ofrua përfaqësuesve të industrive motorrike Amerikane, Australiane, Britanike, dhe Franceze. Të gjitha refuzuan. Pas një inspektimi në fabrikë, [[William Edward Rootes, 1st Baron Rootes|Sir William Rootes]], kryetar i grupit britanik [[Rootes Group]], i tha Hirst-it se projekti do të dështonte brenda dy viteve, dhe se makina "ishte shumë jo-tërheqëse për blerësin mesatar të makinave, është shumë e shëmtuar dhe e zhurmshme … Nëse ti mendon se do të ndërtosh makina në këtë vend, ti je një i çmendur, djalosh". Raporti zyrtar thoshte "Ndërtimi i makinës për tregëtim do të ishte një ndërmarrje jo-ekonomike".<ref>Anders Ditlev Clausager (18 March 2000). [http://www.guardian.co.uk/news/2000/mar/18/guardianobituaries Obituaries – Ivan Hirst] [[The Guardian]](UK).</ref> Një ndryshim ironik i fatit, Volkswageni do të ndërtonte versione të ndërtuara në vend të Rootes [[Hillman Avenger]] në Argjentinë në vitet 1980, shumë pasi Rootes kishte falimentuar në duart e [[Chrysler Corporation|Chrysler]] në 1978. Beetle e tejkaloi jetëgjatësinë e Avenger me mbi 30 vjet. Përfaqësuesit e Ford-it ishin po ashtu kritikë. Në mars 1948, britanikët ia ofruan kompaninë Volkswagen Ford-it, falas. [[Henry Ford II]], i biri i [[Edsel Ford]], udhëtoi në Gjermaninë Perëndimore për diskutime. Heinz Nordhoff ishte po ashtu i pranishëm, dhe Ernest Breech, kryetar i bordit drejtues të Ford Motor Company. Henry Ford II i kërkoi Ernest Breech mendimin e tij, dhe Breech tha "Z. Ford, unë nuk mendoj se çfarë po na ofrohet këtu nuk vlen asgjë!"<ref name="SmallWonder" /> Ford e refuzoi ofertën, duke e lënë Volkswagen-in ta rindërtojë veten nën drejtimin e Nordhoff. === 1948 dhe më tej: Ikona e rigjenerimit të Gjermanisë Perëndimore === [[Skeda:1949 VW Beetle.jpg|right|thumb|1949 Volkswagen "me dritare të mbrapme të ndarë" [[Sedan (makinë)|Sedan]]]] [[Skeda:Volkswagen Typ 1 Cabriolet 1953.jpg|thumb|right|Volkswagen Cabriolet (1953)]] [[Skeda:2010-05-04-VW-T1-1.JPG|right|thumb|[[Volkswagen Type 2]] (T1)]] [[Skeda:glj01.jpg|thumb|right|një 1300 Deluxe origjinal, përafërsisht 1966.]] Nga 1948, Volkswagen u bë një element shumë i rëndësishëm, simbolik dhe ekonomik, i reastaurimit të Gjermanisë perëndimore. [[Heinrich Nordhoff]] (1899–1968), një meaxher i [[Opel]] i cili kishte marrëpjesë në prodhimin e makinave civile dhe ushtarake në vitet 1930 dhe 1940, u rekrutua që të drejtojë fabrikën në 1948. Në 1949 Majori Hirst e la kompaninë, pasi do të riformohej si një trust, i kontrolluar nga qeveria e Germanisë perëndimore, dhe qeveria e [[Saksonia e Ulët|Saksonisë së ulët]]. Përveç prezantimit të [[Volkswagen Type 2]] [[mjet tregëtar]] (furgon, furistradë dhe kampues), dhe [[Volkswagen Karmann Ghia|VW Karmann Ghia]] makinë sportive, Nordhoff ndoqi politikën me një model deri paea vdekjes së tij në 1968. Volkswageni u shit në ShBA në 1949, por shiti vetëm dy makina në Amerikë atë vit. Në hyrjen e tregut amerikan, VW shkurtimisht u shit si "Victory Wagon" (sq:makina e fitores). [[Volkswagen Group of America|Volkswagen America]] u formua në prill 1955 në mënyrë që të standartizojë shitjet dhe shërbimin në ShBA. Prodhimi i Tipit 1 [[Volkswagen Beetle]] u rrit shumë përgjatë viteve, totali u arrit në një milion në 1955. Volkswageni në Kanada – Canadian Motors Limited bleu makinat e para në 10 korrik 1952. Produktet e Volkswagenit u panë në Kanada për herë të parë në Ekspozitën Kombëtare të Kanadasë në gusht 1952 dhe u pranuan në mënyrë entuziaste. Shitjet u rritën falë fushatave të mëdha të reklamimit. Reklamat u bënë po aq popullore sa makinat. Megjithëse u njoh në përgjithësi si Beetle (ose Buburreci, breshka), kurrë nuk u etiketua me ato emra nga prodhuesi, por u quajt Tipi 1. Megjithëse makinës po i kalonte koha, gjatë viteve 1960 dhe fillimet e 1970, eksportet Amerikane, reklamat inovative, dhe një rritje e reputacionit për besueshmëri ndihmoi të tejkaloheshin shifrat e prodhimit mbi nivelin e mbajtësit të rekordit, [[Ford Model T]]. Në 17 shkurt 1972 u shit makina e 15,007,034-të Beetle. Volkswagen arriti rekordin botëror të prodhimit të modelit të vetëm në histori. Nga viti 1973, prodhimi total i kaloi 16&nbsp;milionë makina. Për festimin e thyerjes së rekordit të Ford Model T dhe fitoret e garave meksikane Baja 1000 Mexican nga 1967 deri në 1971, Volkswageni prodhoi Bitëllin e parë edicion i limituar. U tregëtua me emrin "Baja Champion SE"<ref>Colin Shinkin [http://www.sebeetles.com/champion.htm About the 1972 Baja Champion SE – USA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150428232126/http://www.sebeetles.com/champion.htm |date=28 prill 2015 }} (photos). SEBeetles.com.</ref> në ShBA dhe "Marathon" Superbeetle në të gjithë botën. Ajo kishte bojë unike metalike blu "Marathon Blau", rrota me 10-harqe 15-inç (38&nbsp;cm) me aliazh magnezi, një pllakë përkujtimore vendosej në kruskot dhe një çertifikatë autenticiteti për pronarin origjinal. === 1961–73: Zgjerimi i linjës së prodhimit === [[Skeda:Volkswagen Type 3.jpg|thumb|left|Një [[Volkswagen Type 3|VW Tipi 3 Notchback]] origjinal i pamodifikuar i vitit 1963.]] VW e zgjeroi linjën e prodhimit në 1961 me prezantimin e katër modeleve të reja të serisë së [[Volkswagen Type 3|Tipit 3]] (Karmann Ghia, Notchback, Squareback) të bazuar në karakteristikat mekanike të Tipit 3, dhe sërish në 1969 me modelet e mëdhaja të [[Volkswagen Type 4|Tipit 4]] (411 dhe 412). Këto ndryshonin rrënjësisht nga modelet e mëparshme, me futjen në prodhim të makinave me një shasi kompakte, opsionin e transmisionit të plotë automatik, injektorë karburanti elektronik, dhe me motor më të fuqishëm. Volkswageni shtoi "Super Beetle"<ref>Dean, Wayne (28 October 2006). [http://www.superbeetles.com/history.htm History of the Super Beetle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150506213643/http://www.superbeetles.com/history.htm |date=6 maj 2015 }} ''superbeetles.com''</ref> (Tipi 113) në produktet e saj në 1971. Tipi 113 ndryshonte nga Beetle standart pasi versioni i ri kishte në rrotat e përparme suspension me susta modern ndryshe nga modeli i vjetër që ishte me balestra. Kishte xhamin e përparëm të harkuar, po ashtu pjesa e përparme e makinës u zgjat me 51&nbsp;mm që të lejonte që të lejonte që goma rezervë të shtrihej plotësisht, kombinimi i këtyre dy ndryshimeve rriti hapësirën e bagazhit të përparëm. Në 1973, Volkswageni nxorri makinën me temë ushtarake [[Volkswagen 181|Tipi 181]], ose "Trekker" në Europë, "Thing" në Amerikë. Versioni ushtarak u prodhua për Ushtrinë Gjermane nga 1970 deri në 1979. [[Skeda:Bundesarchiv B 145 Bild-F038791-0007, Wolfsburg, VW Autowerk.jpg|thumb|left|Linja e montimit të [[Volkswagen Type 4]] në [[Wolfsburg]] në 1973]] [[Skeda:Volkswagen Squareback (Type III), 1973.jpg|thumb|271px|1973 VW Squareback (Tipi III)]] Në 1964, Volkswagen pati sukses në blerjen e [[Auto Union]], dhe në 1969, [[NSU Motorenwerke AG]] (NSU). Kompania e dikurshme zotëronte markën historike [[Audi]], e cila u zhduk pas Luftës së Dytë Botërore. VW në fund e shkriu Auto Union dhe NSU bashkë dhe krijoi kompaninë moderne Audi, dhe vazhdoi ta zhvillonte si markën e saj që do të ndërtonte makina luksi. Gjithësesi, blerja e Auto Union dhe NSU doli që ishte një pikë kthese shumë e rëndësishme për historinë e Volkswagenit, pasi dy kompanitë e blera kishin ekspertizën teknologjike shumë të nevojshme për VW për të mbijetuar pasi kërkesa për modelet me ftohje me ajër ra pas viteve 1970. {{-}} === 1974: Nga Beetle tek Golfi === [[Skeda:Vw passat b1 v sst.jpg|thumb|right|[[Volkswagen Passat]] (modeli i 1973–1977)]] Volkswageni ishte në telashe të mëdha në 1973.<ref>William Beaver (Nov–Dec 1992). [https://web.archive.org/web/20150904030931/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1038/is_n6_v35/ai_13246858 Volkswagen's American assembly plant: Fahrvergnugen was not enough – international marketing] ''findarticles.com''; Business Horizons.</ref> Modelet Tip 3 dhe Tip 4 u shitën në numra shumë më të vogla së modeli Beetle dhe modeli K70 i [[NSU Motorenwerke AG|NSU]]-së po ashtu nuk i habiti blerësit. Shitjet e modelit Beetle filluan të uleshin shpejt në tregjet Europiane dhe Ameriaknoveriore. Kompania e dinte se prodhimi i Beetle do të ndërpritej një ditë, por vështirësitë në zëvendësimit të këtij modeli ishin një mankth i pafundtë. Pronësia e VW, [[Audi]] / [[Auto Union]] provoi se ishte çelësi i zgjidhjes – në ekspertizën e saj me makina me rrotat e para aktive, dhe motora me ftohje me ujë të cilat Volkswagenit i nevojiteshin në mënyrë të dëshpëruar që të prodhonte një pasardhës të denjë të Beetle. Influenca e Audit e shtroi udhën për brezin e ri të Volkswagenit, të njohur si Passat, Scirocco, Golf dhe Polo. I pari i serisë ishte [[Volkswagen Passat]], i prezantuar në 1973, versioni me bagazh të shtypur (fastback) i [[Audi 80]], përdorte shumë pjesë të trupit dhe mekanike identike. Në vjeshtën e 1974, u ndoq nga [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]]. Ky version coupe u projektua nga [[Giorgetto Giugiaro]]. I bazuar në platformën ende të pa lëshuar [[Volkswagen Golf|Golf]], u ndërtua nga [[Karmann]] për shkak se Volkswagen nuk kishte më kapacitete. Modeli kryesor [[Volkswagen Golf]] doli në 1974. Stilimi këndor u dizenja nga italiani [[Giorgetto Giugiaro]]. Ky projektim ishte goxha në modë në atë kohë pas daljes në vitin 1959 të [[Mini]]t – Golfi kishte motorr të montuar në mënyrë transversale, motor me ftohje me ujë përpara, rrotat e para aktive, me shasi me bagazh me derë vertikale (hatchback), një format që e ka dominuar tregun që prej kësaj kohe. Prodhimi i Beetle në Wolfsburg përfundoi sapo doli Golfi. Prodhimi vazhdonte në numra të vegjël në fabrikat e tjera gjermane ([[Hanover]] dhe [[Emden]]) deri në 1978, por prodhimi më pas shkoi në Brazil dhe Meksikë. Në 1975, u ndoq nga [[Volkswagen Polo]]. Ishte një [[Audi 50]] por me etiketë tjetër, por prodhimi ndaloi që në 1978. Polo u bë baza e [[Volkswagen Derby]], i cili u prezantua në 1977. Derby ishte versioni sedan i Polos. Pas një brezi të dytë, Derby nuk u prodhua pas vitit 1985, megjithëse stili i trupit vazhdoi me modelet polo classic/polo saloon deri në 1991. Passat, Scirocco, Golf dhe Polo ndanin shumë veti të përbashkëta, si pjesët ashtu edhe motorat. === 1974–90: Hyrja në modë === [[Skeda:VW Polo I front 20090810.jpg|thumb|right|[[Volkswagen Polo Mk1|Volkswagen Polo]] (modeli 1975–1979)]] Ndërkohë që rrezja e prodhimit të Volkswagenit u rrit dhe u bë i ngjashëm me prodhuesit e tjerë të mëdhenj europianë të makinave, Golfi ishte baza e kompanisë që prej prezantimit të parë si model,dhe po ashtu baza mekanike për shumë modele të tjera të kompanisë. Janë prodhuar shtatë breza të [[Volkswagen Golf]], i pari u prodhua nga vera e vitit 1974 deri në fund të 1983. Shasia e tij përdorej për modelet [[Volkswagen Scirocco]] sport [[coupe]], [[Volkswagen Jetta]] saloon/sedan, Volkswagen Golf [[Cabriolet]], dhe [[Volkswagen Caddy]]. Brezi i dytë i Golf hatchback/Jetta sedan zgjati nga fundi i 1983 deri në fund të 1991. Në vitet 1980, shitjet e Volkswagenit në ShBA dhe Kanada ranë në mënyrë dramatike, pavarësisht suksesit të modeleve si Golfi në vendet e tjera. Japonezët dhe Amerikanët ishin të aftë të konkurronin me produkte të ngjashme por me çmim më të ulët. Shitjet në ShBA ishin 293,595 në 1980, por nga 1984 ato ranë deri në 177,709.<ref>Flammang, James, ''Volkswagen: Beetles, Buses and Beyond,'' Krause Publications, 1996</ref> Futja e brezit të dytë të modeleve Golf, GTI dhe Jetta e ndihmoi Volkswageninpër një kohë të shkurtër në Amerikën e Veriut. Shitjet në Amerikë të VW e tejkaluan 200,000 në 1985 dhe 1986 para se të riktheheshin në shifrat e mëparshme. Volkswageni u fut në tregun e makinave supermini në 1975 me [[Volkswagen Polo]], një makinë e vogël me tre dyer e projektuar nga [[Gruppo Bertone|Bertone]]. Ishte një makinë që shitej shumë në Gjermaninë Perëndimore dhe në shumicën e vendeve të Europës Perëndimore, duke u përë e para makinë e vogël e huaj që bëhej popullore në Britani. Modeli i brezit të dytë, i lëshuar në 1981 dhe shitej si hatchback dhe "coupe", ishte një sukses akoma më i madh për Volkswagenin. U rimodelua pjesërisht në 1990 dhe po shiste ende edhe pas 13 vitesh, më pas u zëvendësua nga brezi i tretë i modelit Polo në 1994. === 1991–99: Duke iu ngjitur tregut === [[Skeda:VWGolf4.jpg|thumb|right|Volkswagen Golf GL e vitit 2000]] Në 1991, Volkswageni lëshoi në treg Golfin e brezit të tretë, e cila ishte [[Makina Europiane e Vitit]] për 1992. Në fund të viteve 1990 u pa një ndryshim gradual në perceptimin e produkteve të kompanisë – me [[Audi]]n që pothuaj kishte arritur të njëjtin niveë me gjigandët [[BMW]] dhe [[Mercedes-Benz]], Volkswageni iu ngjit tregut që të mbushë hapësirën boshe të krijuar nga Audi; me [[SEAT]]in dhe blerja e fundit ishte prodhuesi Çek i makinave [[Škoda Auto|Škoda]] e cila u ble në fund të viteve 1990. Kjo lëvizje në ngjitje në treg solli edhe [[Volkswagen Golf Mk4|Golf Mk4]], i cili u prezantua në fund të vitit 1997, shasia e tij u bë mbajtësja e makinave të tjera të Volkswagen Group— [[Volkswagen Jetta|Volkswagen Bora]], [[Volkswagen New Beetle|New Beetle]], [[SEAT Toledo]], [[SEAT León]], [[Audi A3]], [[Audi TT]], dhe [[Škoda Octavia]]. Modelet e tjera kryesore ishin [[Volkswagen Polo|Polo]], makinë më e vogël se Golfi, dhe më e madhja [[Volkswagen Passat|Passat]]. [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]] dhe e mëvonshmja [[Volkswagen Corrado|Corrado]] ishin [[coupé]] të bazuara tek Golfi. [[Skeda:2006 Volkswagen New Beetle Luna 1.6 Front.jpg|thumb|right|[[Volkswagen New Beetle]]]] Në 1994, Volkswageni zbuloi veturën e projektuar nga [[J Mays]] [[Volkswagen New Beetle#Concept 1|Concept One]], një [[makinë koncept]] me ngjashmëri më Beetlen origjinal, i bazuar në platformën e Polos. Pas përgjigjjes pozitive ndaj konceptit, u zhvillua një version për prodhim i quajtur [[Volkswagen New Beetle|New Beetle]], i bazuar në platformën më të madhe të Golfit.<ref name="ltvvwc-2003">{{cite web|title=The VW Experimental Vehicles – the 1980s to present pt 2|url=http://www.ltv-vwc.org.uk/wheelspin/WS_feb_2003/WnW-prototypes04.htm|work=Wheelspin|publisher=London & Thames Valley VW Club|accessdate=12 korrik 2010|year=2003|archive-date=14 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614094520/http://www.ltv-vwc.org.uk/wheelspin/WS_feb_2003/WnW-prototypes04.htm|url-status=dead}}</ref> Në fund të viteve 1990 Volkswageni, nën drejtimin e drejtorit të përgjithshëm [[Ferdinand Piëch]], bleu tre markat e luksit [[Lamborghini]] (nëpërmjet Audit), [[Rolls-Royce Motors|Bentley/Rolls-Royce]], dhe [[Bugatti]]. Planet e Audit për Lamborghinin përfshinin një supermakinë të vogël që më vonë u emërua Gallardo, dhe një makinë luksi, [[Lamborghini Murciélago|Murciélago]], dhe më vonë makina e luksit edicion i limituar Reventon. Në fund të vitit 2008, një makinë me katër dyer u prezantua për markën Lamborghini por në formë koncepti, ajo u quajt Lamborghini Estoque. Menjëherë pas marrjes në 1998, Volkswageni u detyrua të lëshonte kontrollin e markës Rolls-Royce pas një konflikti intresi me [[BMW]] e cila e furnizonte kompaninë Britanike me motorra. U arrit një kompromis ku Volkswagen Group do të mbante markën Bentley dhe fabrikën [[Bentley Crewe]], ndërsa BMW riorganizoi kompaninë e re Rolls-Royce. Për Bentley, e ardhmja tek Volkswagen Group ishte e ndritur pasi një injektim investimi tek të dyja kompanitë Bentley dhe Crewe, modele të reja kulminuan me lëshimin e [[Bentley Continental]], e cila e ndihmoi Bentleyn të arrinte rekordin e saj më të madh të shitjeve prej 10,000 makinash. [[Bugatti]], pasi Volkswageni i bleu të drejtat ta përdorë emrin, tregoi tre makina koncept, [[Bugatti EB110]] (coupé dhe saloon) dhe [[Bugatti Chiron]]. Bugatti më vonë lëshoi [[Bugatti Veyron|Veyron]], me një shpejtësi maksimale 406&nbsp;km/h. === 2000–sot: Zgjerimi i rrezes së modeleve === [[Skeda:Volkswagen Jetta GLI Fahrenheit -- 05-02-2012.JPG|thumb|left|Brezi i gjashtë i [[Volkswagen Jetta]] GLI]] Volkswageni filloi të prezantojë një numër të madh madh modelesh pasi [[Bernd Pischetsrieder]] u bë drejtor i përgjithshëm i [[Volkswagen Group]] (përgjegjës për të gjitha markat e grupit) në 2002. Brezi i gjashtë i [[Volkswagen Golf Mk6|VW Golf]] u lëshua në 2008, arriti vendin e dytë pas [[Opel Insignia|Opel/Vauxhall Insignia]] në 2009 si [[Makina Europiane e Vitit]], dhe ka inspiriar disa modele simotra: [[VW Jetta]], [[VW Scirocco]], [[SEAT León]], [[SEAT Toledo]], [[Škoda Octavia]] dhe [[Audi A3]], po ashtu edhe modelin mini-[[Multi-purpose vehicle|MPV]], [[SEAT Altea]]. GTI, versioni i perfomancës së lartë i modelit Golf, fuqizolet nga një motorr 2.0&nbsp;L [[Turboçarxher]] Fuel Stratified Injection (FSI) me injeksion të drejtpërdrejtë me benzinë. Brezi i gjashtë i Passat dhe brezi i pestë i Jetta debutuan të dyja në vitin 2005, VW kishte lajmëriar se do të ri-sillte modelin [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]] në 2008. Modele të tjera përfshinë [[Volkswagen Tiguan|Tiguan]] një SUV mesatar në 2008 dhe me [[Volkswagen Passat Coupé|Passat Coupé]]. Në nëntor 2006 Bernd Pischetsrieder dha dorëheqjen si drejtor i Volkswagen Group, dhe u zëvendësua nga drejtori i përgjithshëm i [[Audi]]t [[Martin Winterkorn]] në fillim të 2007. Winterkorn mbahet mend pasi bëri që Audi të ishte një konkurrente e dominancës së BMW dhe Mercedes, dhe strategjia e tij e çoi Audin si një nga markat më të rëndësishme në botë. Gjithësesi, Volkswageni vazhdon të ketë marrëdhënie të komplikuara me sindikatat dhe aksionerët. Shteti gjerman [[Saksonia e Ulët]] zotëron 20% të aksioneve.<ref>{{cite web|url=http://www.finanzen100.de/aktien/volkswagen-wkn-766400_H1518712051_83055/unternehmen.html|title=Volkswagen Aktie – Profil – WKN 766400 – Finanzen100|publisher=Finanzen100.de|date=29 korrik 2010|accessdate=14 shtator 2010}}</ref> [[Skeda:VW Scirocco III 1.4 TSI DSG Team Deep Black.JPG|thumb|right|Brezi i tretë i [[Volkswagen Scirocco]]]] Volkswageni në 2005 kishte shitje në Amerikën e Veriut prej 224,195. Kjo vazhdoi derinë vitin fiskal 2006, ku u arritën shitje prej 235,140 mjete, një rritje prej 4.9 përqind në krahasim me vitin 2005, pavarësisht krizës së prodhuesve amerikanë të makinave. Modeli i vitit 2007 [[Volkswagen Eos|Eos]], makinë me çati të fortë të hapshme, prodhohet në një fabrikë të re në Portugali. Të gjithë modelet Golf/Rabbit dhe GTI që prej vitit 2006 prodhohen në Wolfsburg, Gjermani, ndërsa në fabrikat e VW në Meksikë në [[Puebla]], u prodhuan modelet Golf dhe GTI për tregun Amerikanoverior nga viti 1989 deri në 1998, dhe fabrika Braziliane në [[Curitiba]], ku Golfi dhe GTI u prodhuan nga 1999 deri në 2006. ([[Volkswagen Jetta|Jetta]] u prodhua fillimisht në Meksikë në 1989). VW është po ashtu në proçes rikonfigurimi të një stabilimenti makinash në Belgjikë. [[Skeda:VW Golf VI 1.2 TSI Team Monosilber.JPG|thumb|left|Brezi i gjashtë i [[Volkswagen Golf]]]] Volkswageni është një nga prodhuesit më të mëdhenj të motorrave të vegjël diesel (naftë), në partneritet me [[Daimler AG|Mercedesin]] dhe shumë kompani të tjera tregëtojnë teknologjinë e naftës së pastër [[BlueTec]]. Volkswageni ka ofruar në shumë prej makinave të saj mottorrin TDI (Turbocharged Direct Injection, Injeksion i Drejtpërdrejtë Turbo), e cila është një avantazh i madh në kursimin e karburantit. Përveç kësaj, të gjithë motorrat Volkswagen TDI të prodhuar nga 1996 deri në 2006 mund të furnizohen me karburant 100% [[biodiesel]]. Motorrat e pas-2009 Clean Diesel janë limituar vetëm në 5% (B5) që të ruajnë garancinë e Volkswagenit. Volkswageni rezistoi një kohë të gjatë pa shtuar një makinë utilitare në modelet e veta, por në fund nxorri [[Volkswagen Touareg|Touareg]] në fillim të viteve 2000, duke ndarë shumicën e komponentëve më [[Porsche Cayenne]] dhe [[Audi Q7]] të cilat janë makina sportive utilitare ([[SUV]]). Megjithëse se mbahet një makinë që manovrohet lehtë, Touareg është shitur në mënyrë modeste. Disa analistë makinash fajësojnë faktin që Touareg nuk ka sedilje në rradhën e tretë, jo shumë ekonomike, dhe mjet me masë të madhe. VW po planifikon të shtojë një SUV kompakt me stilim të influencuar nga makina koncept "Concept A". Në 20 korrik 2006, VW lajmëroi se mjeti i ri do të quhej [[Volkswagen Tiguan|Tiguan]]. Kur [[Martin Winterkorn]] u bë drejtori i tetë i përgjithshëm i pasluftës në Volkswagen, kompania bëri disa ndryshime në personel në Wolfsburg. Megjithëse Gripi VW ishte i pranishëm në Indi me [[Škoda Auto]], Volkswagen hodhi në treg [[Volkswagen Passat|Passat]] dhe [[Volkswagen Touareg|Touareg]] me motorr TDI në shtator 2007. [[Skeda:2012 Volkswagen Passat -- NHTSA 2.jpg|thumb|right|[[Volkswagen Passat NMS|Volkswagen Passat]] fitoi çmimin Mokina e Vitit 2012 Motor Trend]] Në 9 dhjetor 2009, Volkswagen AG dhe [[Suzuki]] arritën mirëkuptimin për një partneritet afatgjatë. Volkswageni do të blejë 19.9% të aksioneve të lëshuara të Suzukit.<ref>{{Cite news|url=http://news.taume.com/World-Business/Auto/volkswagen-and-suzuki-agreed-to-establish-a-comprehensive-partnership-14075|title=Volkswagen and Suzuki agreed to establish a comprehensive partnership|publisher=Taume News|work=taume.com|date=9 dhjetor 2009|accessdate=9 dhjetor 2009}}</ref> == Vlerësimet dhe Çmimet == [[Skeda:VW XL 1 vr.JPG|thumb|right|[[Volkswagen XL1]], me konsum 0,01 l/km, është makina më efiçente në botë]] [[Skeda:Volkswagen Polo 2011 (7708695660).jpg|thumb|right|[[Volkswagen Polo]] në Christchurch, New Zealand. Volkswagen Polo fitoi çmimin Makina Botërore e Vitit 2010]] [[Skeda:VW take up! 1.0 – Frontansicht, 25. Februar 2012, Düsseldorf.jpg|thumb|right|[[Volkswagen up!]] fitoi çmimin Makina Botërore e Vitit 2012]] === Makina Botërore e Vitit === Volkswageni ka prodhuar katër fituese të kompeticionit [[Makina Botërore e Vitit]]. Volkswageni ka më shumë se çdo prodhues tjetër çmime Makina Botërore e Vitit. '''2009''' – [[Volkswagen Golf]] '''2010''' – [[Volkswagen Polo]] '''2012''' – [[Volkswagen up!]] '''2013''' – [[Volkswagen Golf]] '''2006''' – [[Volkswagen Passat]] === Makina Europiane e Vitit === Volkswageni ka prodhuar tre fituese të çmimit [[Makina Europiane e Vitit]]. '''1992''' – [[Volkswagen Golf]] '''2010''' – [[Volkswagen Polo]] '''2013''' – [[Volkswagen Golf]] '''1971''' – [[Volkswagen K70]] '''1975''' – [[Volkswagen Golf]] '''1982''' – [[Volkswagen Polo]] '''1984''' – [[Volkswagen Golf]] '''1989''' – [[Volkswagen Passat]] '''1995''' – [[Volkswagen Polo]] '''1997''' – [[Volkswagen Passat]] '''1998''' – [[Volkswagen Golf]] '''2004''' – [[Volkswagen Golf]] '''2006''' – [[Volkswagen Passat]] '''2009''' – [[Volkswagen Golf]] '''2012''' – [[Volkswagen up!]] == Veprimet == Volkswageni është bërë një korporatë e madhe ndërkombëtare ndryshe nga ç'ishte dhe u zgjerua në tregje të ndryshme mbarëbotërore dhe vende të ndryshme. Shtabi i përgjithshëm botëror i Volkswagenit ndodhet në vendin amë në Wolfsburg, Gjermani. Volkswagen AG, e zotëruar nga Volkswagen Group, përfshihet bahkë me prodhuesit e tjerë të grupit Audi, SEAT, Lamborghini, Bentley, Bugatti, Scania, dhe Skoda. Volkswageni për momentin është prodhuesi më i madh i makinave në Europë.<ref name="wsj20120604">{{cite news|last=Rauwald|first=Christoph|title=VW Bolsters Focus on China|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|date=4 qershor 2012|page=B3}}</ref> Për një kohë të gjatë, Volkswageni kishte një përqindje tregu prej mbi 20 përqind.<ref>{{cite web|url=http://www.acea.be/images/uploads/files/20100615_PRPC-FINAL-1005.pdf|title=New Car Registrations By Manufacturer(PDF)|publisher=ACEA|date=15 qershor 2010|url-status=dead|access-date=8 shkurt 2014|archive-date=8 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110808211605/http://www.acea.be/images/uploads/files/20100615_PRPC-FINAL-1005.pdf}}</ref> Në 2010, Volkswageni, arriti shtitjet rekord prej 6.29&nbsp;milionë makina, duke prodhuar 11.4% të makinave në të gjithë botën.<ref>{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aogNDPaJIfbQ|publisher=Bloomberg|title=Volkswagen Posts Record 2009 Sales, Targets Toyota|date=12 dhjetor 2010|accessdate=12 dhjetor 2010}}</ref> Tregjet kryesore të Volkswagenit përfshijnë Gjermaninë dhe Kinën.<ref>{{cite web|url=http://media.vw.com/press_releases/volkswagen-group-reports-6-7-percent-growth-in-worldwide-deliveries-in-july|publisher=VW|title=Volkswagen Group reports 6.7 percent growth in worldwide deliveries in July|date=12 dhjetor 2010|accessdate=12 dhjetor 2010}}</ref> Në 2008, Volkswageni u bë prodhuesi i tretë më i madh i makinave në botë.<ref>{{cite web|url=http://www.leftlanenews.com/vw-overtakes-ford-as-3rd-largest-automaker.html|publisher=Left Lane News|title=VW OVERTAKES FORD AS 3RD-LARGEST AUTOMAKER|date=29 gusht 2008|accessdate=12 dhjetor 2010|archive-date=21 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321031116/http://www.leftlanenews.com/vw-overtakes-ford-as-3rd-largest-automaker.html|url-status=dead}}</ref> Që prej 2012, Volkswageni është prodhuesi i dytë më i madh i makinave në botë.<ref name="wsj20120604" /> Volkswageni po punon që të dyfishojë shitjet në tregun e ShBA-ve nga 2% në 4% për vitin 2014,<ref>{{cite web|url=http://www.freep.com/article/20100111/BUSINESS03/100111045/VW-aims-to-double-U.S.-market-share|publisher=Freep|title=VW aims to double U.S. market share|date=12 dhjetor 2010|accessdate=12 dhjetor 2010}}</ref> dhe po synon që të bëhet, qëndrueshmërisht, prodhuesi më i madh i makinave në botë në vitin 2018.<ref>[http://www.boersennews.de/nachrichten/top-news/volkswagen-will-autoimperium-ausbauen/1728 Volkswagen will Autoimperium ausbauen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161003230557/http://www.boersennews.de/nachrichten/top-news/volkswagen-will-autoimperium-ausbauen/1728 |date=3 tetor 2016 }}. ''börsennews.de'' (in German). 15 September 2009. [http://translate.google.com/translate?u=http%3A//www.boersennews.de/nachrichten/top-news/volkswagen-will-autoimperium-ausbauen/1728&hl=en&langpair=auto|en&tbb=1&ie=UTF-8 English translation]. Retrieved 31 May 2010.</ref> === Prania mbarëbotërore === Volkswageni ka fabrika në shumë vende të botës, duke prodhuar dhe montuar makina për tregjet vendase. Volkswageni ka impjante prodhimi ose montimi në [[Gjermani]], [[Meksikë]], [[Sllovaki]], [[Kinë]], [[Indi]], [[Indonezi]],<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/volkswagen-to-open-new-plant-in-indonesia/|title=Volkswagen to open new plant in Indonesia|first=Todd|last=Watson|work=Inside Investor|date=20 gusht 2013|accessdate=20 gusht 2013|archive-date=21 gusht 2013|archive-url=https://archive.today/20130821032435/http://investvine.com/volkswagen-to-open-new-plant-in-indonesia/|url-status=dead}}</ref> [[Rusi]], [[Malajzi]], [[Brazil]], [[Argjentinë]], [[Portugali]], [[Spanjë]], [[Poloni]], [[Çeki]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]], dhe [[Afrika e Jugut|Afrikë të Jugut]]. Volkswageni ka ndërtuar një impiant të ri në [[Chattanooga, Tennessee]], ShBA. Në 2011, Volkswageni u vlerësua si një nga 25 kompanitë më të mëdha në botë nga [[Forbes]] Global 2000.<ref>{{Cite news|title=The World's Biggest Public Companies|url=http://www.forbes.com/global2000/|work=[[Forbes.com]]|accessdate=6 qershor 2011}}</ref><ref>{{Cite news|title=Volkswagen|url=http://www.forbes.com/companies/volkswagen-group/|work=Forbes|accessdate=6 qershor 2011}}</ref> Volkswageni po nis një fabrikë të re në [[West Java]], [[Indonezi]], e cila do të nisë prodhimin në 2013,.<ref name="ref2013022805">{{Cite news|title=German car makers push Indonesia|publisher=Investvine.com|date=2013-02-28|url=http://investvine.com/german-car-makers-push-indonesia-presence/|accessdate=2013-04-03|archive-date=11 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130411072246/http://investvine.com/german-car-makers-push-indonesia-presence/|url-status=dead}}</ref> Investimi arrin rreth $140 milionë për impiantin. Do të prodhohen transportuesa dhe furgona me shumë funksione. === Balanca punë-jetë === Volkswageni ra dakord në dhjetor 2011 të fusë një rregull të kaluar nga këshilli i punës së kompanisë me qëllim që të përmirësojnë balancën punë-jetë duke ndaluar funksionimin e postës elektronike në telefonat smart [[BlackBerry]] të kompanisë nga ora 6:30&nbsp;pm deri në 7:30&nbsp;am. Ndryshimi u bë pas ankesave të shumta të punonjësve për nivelin e lartë të stresit në punë dhe pritshmërisë se punonjësit do ti përgjigjeshin menjëherë në oraret pas pune nga shtëpia. Rreth 1,150 punonjës të Volkswagenit nga më shumë se 190,000 punonjës u prekën nga ky rregull.<ref name="Volkswagen to Improve Work-Life Balance">{{cite news|last=Rzhevskiy|first=Ilya|title=Volkswagen to Improve Work-Life Balance|url=http://www.theepochtimes.com/n2/business/volkswagen-to-improve-work-life-balance-168056.html|accessdate=2 janar 2012|newspaper=The Epoch Times|archive-date=3 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120103212945/http://www.theepochtimes.com/n2/business/volkswagen-to-improve-work-life-balance-168056.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|url=http://www.bloomberg.com/news/2011-12-23/volkswagen-employees-wary-of-burnout-win-reprieve-from-blackberry-messages.html|publisher=[[Bloomberg L.P.]]|title=Volkswagen Employees Wary of Burnout Win Reprieve From BlackBerry Messages|first=Cornelius|last=Rahn|date=23 dhjetor 2011}}</ref> === Marrëdhëniet me Porsche, dhe ''Ligji Volkswagen'' === Volkswageni ka pasur gjithmonë një marrëdhënie të afërt me [[Porsche]], prodhuesin e makinave sportive me bazë në [[Stuttgart|Zuffenhausen]] të themeluar në 1931 nga [[Ferdinand Porsche]], projektuesi origjinal i Volkswagenit dhe bashkëthemeluesi i kompanisë Volkswagen, i punësuar nga Hitleri për projektin. Makina e parë Porsche, [[Porsche 64]] e 1938, përdorte shumë komponentë nga [[Volkswagen Beetle]]. [[Porsche 356]] e 1948 vazhdonte të përdorte shumë komponentë të Volkswagenit, duke përfshirë motorrin e modifikuar, kutinë e marrsheve dhe suspensionin. Dy kompanitë e vazhduan bashkëpunimin në 1969 për të prodhuar [[Porsche 914|VW-Porsche 914 dhe 914-6]], ku 914-6 kishte një motorr me 6-cilindra Porsche, ndërsa standartja 914 kishte një motorr me 4-cilindra Volkswagen, dhe në 1976 me [[Porsche 912]]E (vetëm në ShBA), dhe [[Porsche 924]], e cila përdorte shumë komponentë [[Audi]] dhe u ndërtua në fabrikën e Audit [[Neckarsulm]]. Shumica e [[Porsche 944|944]]-ve u ndërtuan aty, megjithëse përdoren më pak komponentë të VW. [[Porsche Cayenne]], i prezantuar në 2002, ka shasinë identike me [[Volkswagen Touareg|VW Touareg]] dhe [[Audi Q7]], të cilat ndërtohen në fabrikën e Volkswagenit në [[Bratislava]]. Në shtator 2005, Porsche lajmëroi se do të rriste aksionet prej 5% tek Volkswageni deri në 20% me një kosto prej €3&nbsp;miliardësh, me qëllimin që aksionet e kombinuara të Porsche dhe të qeverisë së [[Saksonia e Ulët|Saksonisë së Ulët]] do të siguronin që të ishte e pamundur një rritje pushteti armiqësor nga ndonjë investitor i huaj.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4281864.stm|title=Porsche wants 20% Volkswagen deal &#124; 26 September 2005|publisher=BBC News|date=26 shtator 2005|accessdate=27 shtator 2010}}</ref> Kompanitë e spekulluara ishin [[DaimlerChrysler]], [[BMW]], dhe [[Renault]]. Në korrik 2006, Porsche e rriti pronësinë në 25.1%. Në 4 mars 2005, Komisioni Europian ngriti një padi ndaj Republikës Federale Gjermane në Gjykatën Europiane të Drejtësisë, duke thënë se Ligji i Volkswagenit, i cili ndalon çdo aksioner tek Volkswageni të ketë më shumë se 20% të totalit të të drejtave të votimit në kompani, po ndalonte ilegalisht lëvizjen e kapitalit në Europë.<ref name="Official Text of the action">{{cite web|last=Commission of the European Communities|title=Action brought on 4 March 2005 by the Commission of the European Communities against the Federal Republic of Germany|url=http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=Volkswagen&docid=59985&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=66367#ctx1|publisher=European Court of Justice|accessdate=13 shkurt 2012}}</ref> Në 13 shkurt 2007, Këshilltari Gjygjësor [[Dámaso Ruiz-Jarabo Colomer]] dërgoi opinionin e tij gjykatës, ku ai e mbështeste këtë veprim.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6356787.stm|title=Top EU court finds against VW law|publisher=BBC News|date=13 shkurt 2007|accessdate=27 shtator 2010}}</ref> Kjo gjë hapi serish mundësinë e një rritje pushteti nga investitorë të huaj tek VW dhe kështu në 26 mars të të njëjtit viti Porsche i rriti aksionet e saj tek Volkswageni në 30.9%. Porschi formalisht lajmëroi në një deklaratë për shtyp se nuk ka për qëllim të kontrollojë Volkswagenin, por e bëri këtë lëvizje që të shmangte një konkurent të merrte një pjesë të madhe të aksioneve dhe të ndalonte investimet spekulante që do ta çonin VW në shkrirje.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6494593.stm|title=Porsche triggers VW takeover bid|publisher=BBC News|date=26 mars 2007|accessdate=27 shtator 2010}}</ref> Siç u prit, në 22 tetor 2007, [[Gjykata Europiane e Drejtësisë]] ra dakord me Ruiz-Jarabo dhe ligji u hodh poshtë.<ref>{{cite news|last=Landler|first=Mark|url=http://www.nytimes.com/2007/10/23/business/worldbusiness/23cnd-volks.html|title=New York Times &#124; Court Strikes Down "Volkswagen Law"|location=Germany|publisher=Nytimes.com|date=23 tetor 2007|accessdate=26 gusht 2011}}</ref><ref name="Full Text of the Judgment">{{cite web|title=Judgment of the Court (Grand Chamber) in Case C-112/05|url=http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=Volkswagen&docid=70710&pageIndex=0&doclang=EN&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=66367#ctx1|publisher=European Court of Justice|accessdate=13 shkurt 2012}}</ref> Në 26 tetor 2008, Porsche më në fund e tregoi planin e tij për të marrë kontrollin e VW. Që prej asaj dite, mbante 42.6% të aksioneve të zakonshme të Volkswagenit dhe mundësi për edhe 31.5% të tjera. Të kombinuara me shtetin e [[Saksonia e Ulët|Saksonisë së Ulët]] e cila kishte 20.1%, kjo linte vetëm 5.8% të aksioneve në treg shumica e tëcilave mbaheshin nga indekset e bursës të cilat nuk mund të shiteshin ligjërisht.<ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/05a4df12-a396-11dd-942c-000077b07658.html|title=Financial Times &#124; Porsche plans to raise VW stake to 75%|work=[[Financial Times]]|date=26 tetor 2008|accessdate=27 shtator 2010}}</ref> Nga janari 2009, Porsche kishte 50.76% të aksioneve tek Volkswagen AG, megjithëse "Ligji Volkswagen" e ndalonte atë të merrte kontrollin e kompanisë.<ref name="bbc-porsche-jan-2009">{{Cite news|title=Porsche takes majority VW stake|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7813073.stm|accessdate=16 qershor 2010|work=BBC News|date=6 janar 2009}}</ref> Në 6 maj 2009, dy kompanitë vendosën të bashkoheshin bashkë, në një shkrirje. Në 13 gusht, Bordi Supervizor i Volkswagen Aktiengesellschaft firmosi marrëveshjen për të krijuar një grup automotiv të integruar me Porsche të drejtuar nga Volkswagen. Vendimi fillestar ishte që Volkswagen të merrtë 42.0% të aksioneve të Porsche AG deri në fund të 2009, dhe po ashtu familja e aksionerëve do të shiste biznesin e tregëtimit të automobilëve të Porsche Holding Salzburg tek Volkswagen.<ref>{{Cite news|url=http://news.taume.com/World-Business/Business-Finance/Volkswagen-to-take-a-42-0-percent-stake-in-Porsche-AG-11861|title=Volkswagen to take a 42.0 percent stake in Porsche AG|accessdate=22 janar 2009|publisher=Taume News|date=14 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090818162016/http://news.taume.com/World-Business/Business-Finance/Volkswagen-to-take-a-42-0-percent-stake-in-Porsche-AG-11861|archive-date=18 gusht 2009|url-status=dead}}</ref> Në tetor 2009 gjithësesi, Volkswageni lajmëroi se përqindja e tij tek Porsche do të ishte 49.9% me një kosto prej €3.9&nbsp;miliardësh (marrëveshja me 42.0% do të kushtonte €3.3&nbsp;miliardë).<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8317010.stm|title=VW to buy half of Porsche by 2010|accessdate=20 tetor 2009|publisher=BBC News|date=20 tetor 2009}}</ref> Në 1 mars 2011, Volkswageni finalizoi blerjen e Porsche Holding Salzburg (PHS) një distributor fitimprurës i makinave, për €3.3&nbsp;miliardë.<ref>{{cite web|url=http://www.industryweek.com/articles/vw_buys_porsche_sales_unit_24005.aspx?SectionID=4|title=VW purchase Porsche Holding Salzburg (PHS)|accessdate=1 mars 2011|work=IndustryWeek|date=1 mars 2011|archive-date=24 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324221730/http://www.industryweek.com/articles/vw_buys_porsche_sales_unit_24005.aspx?SectionID=4|url-status=dead}}</ref> === Muzeu === Që prej 1985, Volkswagen AG ka drejtuar Volkswagen AutoMuseum në Wolfsburg, një muze i dedikuar specifikisht historisë së Volkswagenit.<ref>{{cite web|url=http://automuseum.volkswagen.de/index.php?id=2&L=1|title=:: Volkswagen AutoMuseum :: About us|publisher=Automuseum.volkswagen.de|accessdate=26 gusht 2011|archive-date=15 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815195037/http://automuseum.volkswagen.de/index.php?id=2&L=1|url-status=dead}}</ref> Përveç vizitave në ekspozita personalisht, pronarët e makinave të vjetra të Volkswagenave kudo në botë mund të porosisin atë që muzeu i referohet si "Çertifikata e Lindjes" për një pagesë prej €50—ky dokument formal "Zertifikat" tregon informacionet bazë të njohura në kohën e prodhimit (ngjyrat, opsionet, porti i destinacionit etj.).<ref>{{cite web|url=http://automuseum.volkswagen.de/urkunden.html?&L=1|title=:: Volkswagen AutoMuseum :: Certificate Generator|publisher=Automuseum.volkswagen.de|accessdate=26 gusht 2011|archive-date=11 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111011211316/http://automuseum.volkswagen.de/urkunden.html?&L=1|url-status=dead}}</ref> == Modelet e sotme == {| class="wikitable" |- | [[Volkswagen Beetle (A5)|Beetle]] | [[Skeda:2012 Volkswagen Beetle -- NHTSA 2.jpg|75px]] | {{nowrap|Kompakte}} | * Hatchback (veturë e vogël me dy dyer) |- | [[Volkswagen Up!|Up!]] | [[Skeda:2013 Volkswagen Take UP! 1.0.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë qyteti}} | * Hatchback |- | [[Volkswagen Fox|Fox]] | [[Skeda:VW Fox 2012.jpg|75px]] | {{nowrap|Supermini}} | * Hatchback * Estate/Wagon (porto bagazh) |- | [[Volkswagen Polo|Polo]] | [[Skeda:2010 Volkswagen Polo (6R) 77TSI Comfortline 5-door hatchback 01.jpg|75px]] | {{nowrap|Supermini}} | * Hatchback * Saloon/Sedan (veturë e mesme) * Coupé * Estate/Wagon |- | [[Volkswagen Golf|Golf]] | [[Skeda:2009 Volkswagen Golf (5K MY09) 118TSI Comfortline 5-door hatchback (2011-03-10) 01.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë e vogël familjare}} | * Hatchback * Estate/Wagon * Cabriolet/Convertible (me tavan të hapshëm) |- | [[Volkswagen Golf Plus|Golf Plus]] | [[Skeda:VW Golf Plus 2.0 TDI Facelift front-1 20100710.jpg|75px]] | {{nowrap|MPV Kompakte}} | * MPV – Multi-Purpose Vehicle (Mjet shumë qëllimësh) |- | [[Volkswagen Jetta|Jetta]] | [[Skeda:VW Jetta 1.6 TDI Comfortline (VI) – Frontansicht, 2. Juli 2011, Ratingen.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë e vogël familjare}} | * Saloon/Sedan |- | [[Volkswagen Passat|Passat]] | [[Skeda:VW Passat 2.0 TDI BlueMotion Technology Comfortline (B7) – Frontansicht, 1. Mai 2011, Ratingen.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë e madhe familjare}} | * Saloon/Sedan * Estate/Wagon |- | [[Volkswagen CC|CC]] | [[Skeda:VW CC 2.0 TDI BlueMotion Technology (Facelift) – Frontansicht, 3. April 2012, Velbert.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë e madhe familjare}} | * Comfort Coupé |- | [[Volkswagen Scirocco|Scirocco]] | [[Skeda:VW Scirocco III 2.0 TSI front 20100410.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë sportive kompakte}} | * Coupé |- | [[Volkswagen Tiguan|Tiguan]] | [[Skeda:VW Tiguan Track & Style 2.0 TDI 4MOTION BlueMotion Technology (Facelift) – Frontansicht, 24. Juni 2011, Velbert.jpg|75px]] | {{nowrap|Crossover SUV kompakte}} | * SUV (mjet utilitar sportiv i kombinuar) |- | [[Volkswagen Eos|Eos]] | [[Skeda:2012 Volkswagen Eos -- 04-01-2011 2.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë sportive kompakte}} | * Convertible |- | [[Volkswagen Touran|Touran]] | [[Skeda:2018 Volkswagen Touran 1.6.jpg|75px]] | {{nowrap|MPV kompakte}} | * MPV |- | [[Volkswagen Sharan|Sharan]] | [[Skeda:VW Sharan II 2.0 TDI Reflexsilber.JPG|75px]] | {{nowrap|MPV e madhe}} | * MPV |- | [[Volkswagen Touareg|Touareg]] | [[Skeda:2018 Volkswagen Touareg V6 R-Line TDi Automatic 3.0 Front.jpg|75px]] | {{nowrap|SUV luksi i mesëm i kombinuar}} | * SUV |- | [[Volkswagen Phaeton|Phaeton]] | [[Skeda:VW Phaeton 3.0 V6 TDI 4MOTION (2. Facelift) – Frontansicht, 10. August 2011, Düsseldorf.jpg|75px]] | {{nowrap|Makinë me përmasa të plota ekzekutive}} | * Saloon/Sedan |} === Modelet GTI === {| class="wikitable" |- | [[Volkswagen Polo GTI#Mk5 Polo GTI|Polo GTI]] | [[Skeda:VW Polo GTI (V) – Frontansicht, 7. März 2011, Mettmann.jpg|75px|centre]] | Supermini | * Hatchback |- | [[Volkswagen Golf|Golf GTI]] | [[Skeda:Volkswagen GTI 5-door -- 09-15-2011.jpg|75px|centre]] | Makinë e vogël familjare | * Hatchback |} === Modelet R === {| class="wikitable" |- | [[Volkswagen Golf Mk6#Golf R|Golf R]] | [[Skeda:Volkswagen Golf R front Poznan 2011.jpg|75px|centre]] | Makinë Sportive | * Hatchback |- | [[VW Scirocco R|Scirocco R]] | [[Skeda:Blue VW Scirocco III R fr IAA 2009.JPG|75px|centre]] | Makinë Sportive | * Coupé |} == Modele të dikurshëm == {| class="wikitable" |- |- |[[Volkswagen Kübelwagen|Kübelwagen]] |[[Skeda:VW Kuebelwagen 1.jpg|75px|centre]] |1940–1945 |- |[[Volkswagen Schwimmwagen|Schwimmwagen]] |[[Skeda:VW Schwimmwagen 1.jpg|75px|centre]] |1942–1944 |- |[[Volkswagen Karmann Ghia|Karmann Ghia]] |[[Skeda:MarignyMay07KarmannGhiaFrontSide.jpg|75px|centre]] |1955–1974 |- |[[Volkswagen Type 3|1500/1600]] |[[Skeda:VW Typ 3 front 20080227.jpg|75px|centre]] |1961–1973 |- |[[Volkswagen 181|181]] |[[Skeda:Vw 181 v sst.jpg|75px|centre]] |1969–1983 |- |[[Volkswagen Country Buggy|Country Buggy]] |[[Skeda:Volkswagen Country Buggy.jpg|75px|centre]] |1967–1969 |- |[[Volkswagen 411|411]] |[[Skeda:Volkswagen 411 Front view Essex.jpg|75px|centre]] |1968–1972 |- |[[Volkswagen 412|412]] |[[Skeda:Typ 4 412 Variant aus Offenbach.JPG|75px|centre]] |1972–1974 |- |[[Volkswagen K70|K70]] |[[Skeda:1971 VW K70 L Front.JPG|75px|centre]] |1970–1974 |- |[[Volkswagen Derby|Derby]] |[[Skeda:VW Derby CL front.jpg|75px|centre]] |1977–1981 |- |[[Volkswagen Corrado|Corrado]] |[[Skeda:VW Corrado 16 V (2010-04-12) ret2.jpg|75px|centre]] |1988–1995 |- |[[Volkswagen Lupo|Lupo]] |[[Skeda:2002 Volkswagen Lupo E 1.0 Front (1).jpg|75px|centre]] |1998–2004 |- |[[Volkswagen New Beetle|New Beetle]] |[[Skeda:2006 Volkswagen New Beetle Luna 1.6 Front.jpg|75px|centre]] |1998–2010 |} == Shiko edhe == {{Portali|Gjermania|Makina|kompani}} * [[Lista e makinave gjermane]] == Shënime dhe referenca == {{Reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20180306133229/http://www.volkswagen.com/ Volkswagen.com] Portali Mbarëbotëror i Volkswagen Cars * [http://www.volkswagen-classic.de/ Volkswagen Classic] {{de icon}} * [https://web.archive.org/web/20201026064752/https://www.thecaryoudrive.com/en/02175a425 Volkswagen Cars Technical Information] [[Kategoria:Marka të veturave]] [[Kategoria:Vetura]] [[Kategoria:Vetura gjermane]] apjliopnagat0rv3raxqceu957ynsjq Diskutim:Epi i Gilgameshit 1 154724 3062261 2491017 2026-11-03T20:38:49Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3062261 wikitext text/x-wiki Sub te PlayShqip e gjeni admin04 == epi gilgameshit permbajtja == permbajtja e gilgameshit [[Speciale:Kontributet/185.173.205.135|185.173.205.135]] 27 tetor 2022 19:08 (CEST) == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Epic of Gilgamesh|30 tetor 2026|1382816348}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 21:38 (CET) c69qf7v3f9317kppklgmgzcgiit9m29 Antoine Griezmann 0 156340 3062233 3061577 2026-11-03T18:32:17Z Sadsadas 51943 /* Barcelona */ 3062233 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20. Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano. Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor. ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] 2xi1mi5vnegbe9039ug4fuhe5tleoqi 3062234 3062233 2026-11-03T18:38:05Z Sadsadas 51943 /* Transferimi */ 3062234 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] m7s8wmke7lggmx8txkwd3uksps7szmx 3062285 3062234 2026-11-03T22:31:37Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062285 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos. Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës. Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos. Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të. Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën. == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] pfh8j9cmdn4xgwrceokll69g2thhk6k 3062297 3062285 2026-11-03T23:22:23Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062297 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos. Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës. Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos. Pas kësaj, ai shënoi në fitoren 2–1 kundër [[UD Ibiza|Ibizës]] në Kupën e Mbretit, duke u bërë lojtari i parë i ekipit për këtë sezon që shënon gol në të gjitha kompeticionet. Më 25 shkurt 2020, Griezmann shënoi në barazimin 1–1 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në transfertë në raundin e 16-tave të Ligës së Kampionëve, duke u bërë lojtari i dytë i klubit pas Messit që shënon në transfertë në një ndeshje të fazës me eliminim direkt të Ligës së Kampionëve që nga viti 2015. Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të. Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën. == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] kzq2zzrfnx9jc42vwtgx0zs3xcnto72 3062402 3062297 2026-11-04T05:16:17Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062402 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2012-2013/football-news-antoine-griezmann-and-frenkie-de-jong-given-rude-awakening-on-barcelona-debuts_sto7409647/story.shtml|title=Griezmann and De Jong given rude awakening on disjointed Barcelona debuts|publisher=Eurosport|language=en|access-date=17 gusht 2019|date=16 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101044107/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|archive-date=1 nëntor 2022|url-status=live}}</ref> Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës.<ref>{{Cite news|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|title=Griezmann throws a big Barcelona party|date=25 gusht 2019|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826095313/https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|archive-date=26 gusht 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49468798|title=Barcelona 5–2 Real Betis: Antoine Griezmann hits two to seal first La Liga win|date=25 gusht 2019|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416115400/https://www.bbc.com/sport/football/49468798|archive-date=16 prill 2022|url-status=live}}</ref> Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos. Pas kësaj, ai shënoi në fitoren 2–1 kundër [[UD Ibiza|Ibizës]] në Kupën e Mbretit, duke u bërë lojtari i parë i ekipit për këtë sezon që shënon gol në të gjitha kompeticionet. Më 25 shkurt 2020, Griezmann shënoi në barazimin 1–1 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në transfertë në raundin e 16-tave të Ligës së Kampionëve, duke u bërë lojtari i dytë i klubit pas Messit që shënon në transfertë në një ndeshje të fazës me eliminim direkt të Ligës së Kampionëve që nga viti 2015. Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të. Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën. == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] dvc6myj5n4t9j730d7dt98ezgg8qpo1 3062403 3062402 2026-11-04T05:18:51Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062403 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2012-2013/football-news-antoine-griezmann-and-frenkie-de-jong-given-rude-awakening-on-barcelona-debuts_sto7409647/story.shtml|title=Griezmann and De Jong given rude awakening on disjointed Barcelona debuts|publisher=Eurosport|language=en|access-date=17 gusht 2019|date=16 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101044107/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|archive-date=1 nëntor 2022|url-status=live}}</ref> Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës.<ref>{{Cite news|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|title=Griezmann throws a big Barcelona party|date=25 gusht 2019|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826095313/https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|archive-date=26 gusht 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49468798|title=Barcelona 5–2 Real Betis: Antoine Griezmann hits two to seal first La Liga win|date=25 gusht 2019|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416115400/https://www.bbc.com/sport/football/49468798|archive-date=16 prill 2022|url-status=live}}</ref> Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|title=Barcelona 2–3 Atletico Madrid: Atletico set up Madrid derby in Spanish Super Cup final|date=10 janar 2020|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808220022/https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|archive-date=8 gusht 2020|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi në fitoren 2–1 kundër [[UD Ibiza|Ibizës]] në Kupën e Mbretit, duke u bërë lojtari i parë i ekipit për këtë sezon që shënon gol në të gjitha kompeticionet. Më 25 shkurt 2020, Griezmann shënoi në barazimin 1–1 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në transfertë në raundin e 16-tave të Ligës së Kampionëve, duke u bërë lojtari i dytë i klubit pas Messit që shënon në transfertën në një ndeshje të fazës me eliminim direkt të Ligës së Kampionëve që nga viti 2015.<ref>{{cite web|url=https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|title=Griezmann's goal vs Napoli breaks Barca's long-standing Champions League curse|website=Tribuna.com|language=en|date=25 shkurt 2020|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705040054/https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|archive-date=5 korrik 2026|url-status=live}}</ref> Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të. Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën. == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] nw1zxl2cf996arjd9lsbs9bvaz6p2gc 3062404 3062403 2026-11-04T05:21:49Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062404 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2012-2013/football-news-antoine-griezmann-and-frenkie-de-jong-given-rude-awakening-on-barcelona-debuts_sto7409647/story.shtml|title=Griezmann and De Jong given rude awakening on disjointed Barcelona debuts|publisher=Eurosport|language=en|access-date=17 gusht 2019|date=16 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101044107/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|archive-date=1 nëntor 2022|url-status=live}}</ref> Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës.<ref>{{Cite news|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|title=Griezmann throws a big Barcelona party|date=25 gusht 2019|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826095313/https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|archive-date=26 gusht 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49468798|title=Barcelona 5–2 Real Betis: Antoine Griezmann hits two to seal first La Liga win|date=25 gusht 2019|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416115400/https://www.bbc.com/sport/football/49468798|archive-date=16 prill 2022|url-status=live}}</ref> Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|title=Barcelona 2–3 Atletico Madrid: Atletico set up Madrid derby in Spanish Super Cup final|date=10 janar 2020|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808220022/https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|archive-date=8 gusht 2020|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi në fitoren 2–1 kundër [[UD Ibiza|Ibizës]] në Kupën e Mbretit, duke u bërë lojtari i parë i ekipit për këtë sezon që shënon gol në të gjitha kompeticionet. Më 25 shkurt 2020, Griezmann shënoi në barazimin 1–1 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në transfertë në raundin e 16-tave të Ligës së Kampionëve, duke u bërë lojtari i dytë i klubit pas Messit që shënon në transfertën në një ndeshje të fazës me eliminim direkt të Ligës së Kampionëve që nga viti 2015.<ref>{{cite web|url=https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|title=Griezmann's goal vs Napoli breaks Barca's long-standing Champions League curse|website=Tribuna.com|language=en|date=25 shkurt 2020|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705040054/https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|archive-date=5 korrik 2026|url-status=live}}</ref> Griezmann shënoi golin e parë të sezonit 2020–21 më 2 nëntor 2020 në barazimin 1–1 në transfertë kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 17 janar 2021, ai shënoi të dy golat e Barcelonës në humbjen 3–2 kundër Athletic Bilbaos në finalen e Superkupës së Spanjës. Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të. Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën. == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] l7q7hy825irwkmt8ntxfdfxsvw0ml9v 3062405 3062404 2026-11-04T05:27:30Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit */ 3062405 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Antoine Griezmann | image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]] | image_size = 220px | caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012 | fullname = Antoine Griezmann | birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}} | birth_place = [[Mâcon]], Francë | height = 1.76 m | currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]] | clubnumber = 17 | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon | youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais | youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]] | years1 = 2009–2014 | clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180 | goals1 = 46 | years2 = 2014–2019 | clubs2 = [[Atlético Madrid]] | caps2 = 180 | goals2 = 94 | years3 = 2019–2022 | clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps3 = 74 | goals3 = 22 | years4 = 2021–2022 | clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim) | caps4 = 34 | goals4 = 5 | years5 = 2022–2026 | clubs5 = [[Atlético Madrid]] | caps5 = 135 | goals5 = 44 | years6 = 2026– | clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]] | caps6 = 15 | goals6 = 13 | nationalyears1 = 2010 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]] | nationalcaps1 = 7 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]] | nationalcaps2 = 8 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2010–2012 | nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]] | nationalcaps3 = 10 | nationalgoals3 = 3 | nationalyears4 = 2014–2024 | nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137 | nationalgoals4 = 44 | pcupdate = 25 tetor 2026 }} '''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top. Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €. Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]]. ==Jeta e hershme== {{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}} Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/> Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref> ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== ====Vitet e para==== Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/> Griezmann qëndroi në akademi për katër vite dhe u thirr në ekipin e parë nga trajneri [[Martín Lasarte]] në verën e vitit 2009 për fazën parasezonale para nisjes së sezonit 2009–10. Ai shënoi pesë gola në katër ndeshje miqësore dhe u thirr për ekip për ndeshjen hapëse të sezonit, duke përfituar edhe nga dëmtimet në repartin e sulmit. Kjo ishte një gjë e pazakontë pasi Griezmann ende nuk kishte debutuar me ekipin rezervë.<ref name ="griezmann_career"/> ====2009–2011: Debutimi me ekipin e parë==== Griezmann bëri debutimin e tij si profesionist më 2 shtator 2009 në ndeshjen e [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[Rayo Vallecano]]s, duke hyrë si zëvëndësues në minutën e 77të.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|title=La Real, apeada de la Copa (0–2)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=2 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100829030943/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060302|archive-date=29 gusht 2010|url-status=live}}</ref> Katër ditë më vonë, Griezmann luajti ndeshjen e parë në kampionat kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]]. Më 27 shtator, ai luajti ndeshjen e parë si titullar si dhe shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 2–0 kundër [[S.D. Huesca|Huescas]].<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|title=La Real vence y convence (2–0)|publisher=Real Sociedad|language=es|date=27 shtator 2009|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715170052/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=060108&jornada=102589|archive-date=15 korrik 2011|url-status=live}}</ref> Dy javë më vonë, Griezmann shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[U.D. Salamanca|Salamancës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|title=Real Sociedad 2–0 U.D. Salamanca|publisher=ESPN FC|language=en|date=11 tetor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191024/http://www.espnfc.com/match?id=277042&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Në nëntor, ai shënoi në ndeshjet kundër [[Hércules CF|Hércules]] dhe [[Recreativo de Huelva|Huelvës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|title=Hercules 5–1 Real Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190710/http://www.espnfc.com/match?id=277213&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|title=Real Sociedad 1–0 Recreativo Huelva|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 nëntor 2009|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191315/http://www.espnfc.com/match?id=277147&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Me vazhdimin e sezonit, Griezmann vazhdoi të luante rregullisht në formacion, duke shënuar në ndeshjet kundër [[Cádiz CF|Cádizit]] dhe [[CD Numancia|Numancias]], të dyja të fituara.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|title=Real Sociedad 4–1 Cádiz|publisher=ESPN FC|language=en|date=9 janar 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190921/http://www.espnfc.com/match?id=276992&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|title=Real Sociedad 2–1 Numancia|publisher=ESPN FC|language=en|date=7 mars 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190742/http://www.espnfc.com/match?id=276999&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Real Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e parë dhe siguroi ngjitjen në [[La Liga]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|title=Real Sociedad win promotion|website=Yahoo Sport|language=en|date=13 qershor 2010|access-date=22 mars 2011|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915124629/http://uk.eurosport.yahoo.com/13062010/58/la-liga-real-sociedad-win-promotion.html|archive-date=15 shtator 2012|url-status=live}}</ref> Më 8 prill 2010, Griezmann firmosi një marrëveshje të re pesë-vjeçare me klubin. Kjo ishte kontrata e tij e parë si profesionist, e cila përfshinte një klauzolë lirimi 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|title=Comunicado Oficial: Griezmann renueva su contrato con la Real|publisher=Real Sociedad|language=es|date=8 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620192558/http://www.realsociedad.com/caste/home/real.asp?menu=110100&id=108343|archive-date=20 qershor 2010|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, për të kishte interes nga disa klube franceze, veçanërisht [[Olympique Lyonnais|Lyoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|title=How Real Sociedad managed to land Griezmann ahead of Lyon, Auxerre|website=Tribal Football|language=en|date=10 prill 2010|access-date=27 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007201638/http://www.tribalfootball.com/how-real-sociedad-managed-land-griezmann-ahead-lyon-auxerre-357751|archive-date=7 tetor 2009}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në La Liga më 29 gusht në suksesin 1–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në javën e dytë të sezonit. Në intervistën pas ndeshjes, ai deklaroi se debutimi i tij "ishte një ëndërr fëmijërie e bërë realitet".<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|title=Griezmann disfrutó como un niño|newspaper=El Diario Vasco|language=es|date=2 shtator 2010|access-date=3 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100905095255/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2010-09-02/griezmann-disfruto-como-nino-20100902.html|archive-date=5 shtator 2010|url-status=live}}</ref> Goli i tij i parë në elitën e futbollit spanjoll erdhi më 25 tetor në fitoren 3–0 kundër [[Deportivo de La Coruña|Deportivo La Coruñës]].<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|title=Griezmann conduit la Sociedad|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=25 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101028104905/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101025_232456_griezmann-conduit-la-sociedad.html|archive-date=28 tetor 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|title=Griezmann avait préparé son coup|newspaper=L'Équipe|language=fr|date=26 tetor 2010|access-date=8 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029024948/http://www.lequipe.fr/Football/breves2010/20101026_174516_griezmann-avait-prepare-son-coup.html|archive-date=29 tetor 2010}}</ref> Ai gjithashtu shënoi në javën pasardhëse kundër [[Málaga CF|Málagës]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|title=Sociedad prosper at Malaga|publisher=ESPN FC|language=en|date=31 tetor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190826/http://www.espnfc.com/report?id=302122&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Më 14 nëntor, Griezmann shënoi golin e vetëm të ekipit në humbjen 2–1 kundër Hércules.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|title=Duo on song for Hercules|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 nëntor 2010|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190924/http://www.espnfc.com/report?id=302080&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e nisi vitin e ri 2011 duke shënuar në fitoren 4–0 kundër [[Getafe CF|Getafes]] më 15 janar.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|title=Four-star Sociedad batter Getafe|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 janar 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191014/http://www.espnfc.com/report?id=301936&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai qëndroi pa shënuar për nëntë ndeshje: ai u zhbllokua më 20 mars duke shënuar në humbjen 2–1 kundër [[Racing de Santander|Racing Santander]].<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|title=Giovani strike sinks Sociedad|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2011|access-date=22 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025191337/http://www.espnfc.com/report?id=302037&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin 2010–11 me 7 gola në 37 ndeshje në La Liga. ====2011–2014: Suksesi vetjak, vitet si protagonist==== Griezmann mungoi në ndeshjen e parë të sezonit 2011–12. Ai u rikthye për ndeshjen e dytë kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]], duke shënuar një nga golat e barazimit 2–2 në shtëpi.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901 |title=Sociedad peg Barca back|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 shtator 2011|access-date=14 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025190845/http://www.espnfc.com/report?id=324005&cc=5901|archive-date=25 tetor 2017|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli këtë sezon me 7 gola në 35 ndeshje në La Liga. Më 1 qershor 2013, në ndeshjen e fundit të kampionatit për sezonin 2012–13, Griezmann shënoi golin e vetëm të fitores kundër Deportivo La Coruñës, duke i siguruar ekipit kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë që nga sezoni 2003–04.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|title=Sociedad send Deportivo down|publisher=ESPN FC|language=en|date=1 qershor 2013|access-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115144108/http://www.espnfc.com/report?gameId=348170|archive-date=15 nëntor 2017|url-status=live}}</ref> Më 20 gusht 2013, Griezmann shënoi me një gjuajtje në ajër kundër Lyonit në Francë në fazën play-off të Ligës së Kampionëve. Real Sociedadi fitoi me rezultatin e përgjithshëm 4–0 dhe u kualifikua në fazën e grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|title=Real's stylish return leaves Lyon reeling|publisher=UEFA|language=en|author=Martyn Hindley|date=20 gusht 2013|access-date=22 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20251207024655/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/020c-0e85bae2ccc6-afad2215d5fb-1000--real-s-stylish-return-leaves-lyon-reeling/|archive-date=7 dhjetor 2025|url-status=live}}</ref> Në kampionat, Griezmann arriti të shënonte 16 gola, duke u dalluar me paraqitjet e tij: ai shënoi 8 gola në muajt tetor dhe nëntor. Në janar 2014, ai shënoi në derbin bask kundër [[Athletic Bilbao]]s, duke ndihmuar Sociedadin të fitonte 2–0.<ref>{{cite web|url=http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|archive-date=2 shkurt 2017|title=Real Sociedad 2–0 Athletic Club Bilbao: Griezmann wonder-goal seals Basque derby win|website=Inside Spanish Football|language=en|author=Tre Atkinson|date=5 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202003553/http://www.insidespanishfootball.com/93246/real-sociedad-2-0-athletic-club-bilbao-griezmann-wonder-goal-seals-basque-derby-win/|access-date=2 shkurt 2017}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 20 gola në të gjitha kompeticionet. ===Atlético Madrid=== ====2014–2015: Sezoni i parë në kryeqytet==== Më 28 korrik 2014, [[Atlético Madrid]]i siguroi kartonin e Griezmann duke paguar klauzolën e lirimit prej 30 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|title=Agreement with Real Sociedad for the transfer of Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/agreement-with-real-sociedad-for-the-transfer-of-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Atlético Madrid deal for Antoine Griezmann announced|url=http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|newspaper=Diario AS|language=en|date=28 korrik 2014|access-date=28 korrik 2014|archive-date=29 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729202547/http://as.com/diarioas/2014/07/28/english/1406542239_945649.html|url-status=dead}}</ref> Ai kaloi vizitat mjeksore dhe firmosi një kontratë gjashtë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|title=Welcome, Griezmann!|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=29 korrik 2014|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://en.atleticodemadrid.com/noticias/welcome-griezmann|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|title=Griezmann|publisher=Atlético Madrid|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825235356/https://en.atleticodemadrid.com/jugadores/antoine-griezmann-2017-2018-2|archive-date=25 gusht 2023|url-status=live}}</ref> Griezmann bëri debutimin e tij me klubin më 19 gusht në ndeshjen e parë të [[Supercopa de España|Superkupës së Spanjës]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke zëvëndësuar [[Saúl Ñíguez]] në minutën e 57të.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|title=Spanish Super Copa: Real Madrid and Atletico draw 1–1 in first leg|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 gusht 2014|access-date=20 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140821063355/http://www1.skysports.com/football/live/match/325067/report|archive-date=21 gusht 2014|url-status=live}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin më 17 shtator në humbjen 3–2 kundër [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|title=Olympiacos stun Atlético in five-goal thriller|publisher=UEFA|language=en|date=17 shtator 2014|access-date=12 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20260606082757/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2014315--olympiacos-vs-atleti/|archive-date=6 qershor 2026|url-status=live}}</ref> Golat e tij të parë në kampionat erdhën më 1 nëntor në fitoren 4–2 kundër [[Córdoba C.F.|Córdobës]].<ref>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|title=Atlético Madrid vs. Córdoba 4–2|publisher=Soccerway|language=en|access-date=2 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204164243/https://uk.soccerway.com/matches/2014/11/01/spain/primera-division/club-atletico-de-madrid/cordoba-cf/1821517/|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 21 dhjetor, Griezmann shënoi tregolëshin e parë në karrierë në fitoren 4–1 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|title=Athletic Bilbao 1–4 Atletico Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 dhjetor 2014|access-date=21 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204160738/https://www.bbc.co.uk/sport/football/30483807|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në janar, ai u shpall fituesi i çmimit [[Lojtari i Muajit në La Liga]], pavarësisht se luajti në vetëm tre nga pesë ndeshjet e ekipit.<ref name="lfp january">{{cite web|title=Antoine Griezmann, Liga BBVA player of the month for January|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=5 shkurt 2015|access-date=5 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305214323/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-liga-bbva-player-of-the-month-for-january|archive-date=5 mars 2016}}</ref> Më 7 prill 2015, Griezmann shënoi kundër ish ekipit të tij Real Sociedad dhe refuzoi të festonte në shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|title=Atletico Madrid beat Real Sociedad to keep pressure on leaders|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818200616/https://www.espn.com/soccer/report?gameId=402336|archive-date=18 gusht 2020}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g Resumen de Atlético de Madrid (2–0) Real Sociedad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095849/https://www.youtube.com/watch?v=PopTD88sN5g&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 7 prill 2015</ref> Dy javë më pas, ai shënoi dy gola në suksesin 3–0 kundër [[Elche CF|Elches]], duke arritur në kuotën e 22 golave në kampionat. Ai kaloi [[Karim Benzema]]n si lojtari francez me më shumë gola në një sezon të La Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|archive-url=https://archive.today/20150429143747/http://www.uefa.com/memberassociations/association=esp/news/newsid=2240639.html|url-status=dead|archive-date=29 prill 2015|title=Griezmann makes French history at Atlético|publisher=UEFA|language=en|date=27 prill 2015|access-date=29 prill 2015}}</ref> Griezmann e mbylli kampionatin me 22 gola në 37 ndeshje; ai ishte lojtari i vetëm i ekipit që u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës, duke u rreshtuar në sulm krah [[Cristiano Ronaldo]]s dhe [[Lionel Messi]]t.<ref name="laliga 2015">{{cite web|url=http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|title=The 2014/15 Liga BBVA Ideal XI|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|date=15 qershor 2015|access-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085526/http://www.laliga.es/en/news/the-201415-liga-bbva-ideal-xi|archive-date=15 shtator 2018}}</ref> ====2015–2017: Zhvillimi në një lojtar të klasit botëror==== Griezmann e nisi sezonin e ri 2015–16 duke shënuar golin e vetëm të ndeshjes hapëse kundër ekipit të sapongjitur në elitë [[U.D. Las Palmas|Las Palmas]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|title=Atletico Madrid 1–0 Las Palmas|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 gusht 2015|access-date=23 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.bbc.co.uk/sport/football/34011857|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 15 shtator, ai shënoi të dy golat a fitores kundër [[Galatasaray S.K.|Galatasarayt]] në ndeshjen e parë në grupet e Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|author=Vetin Cem Yilmaz|title=Griezmann leads Atlético to Galatasaray win |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|access-date=13 tetor 2015|publisher=UEFA|language=en|date=15 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20250910054022/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91ab22443e-d1ad9f7ce2fd-1000--griezmann-leads-atletico-to-galatasaray-win/|archive-date=10 shtator 2025|url-status=live}}</ref> Një javë më vonë, goli i tij i dha një tjetër fitore Atléticos në takimin kundër Getafes; kjo fitore i dërgoi kryeqytetasit në krye të La Ligës.<ref>{{cite news|author1=Joseph Walker|title=Antoine Griezmann superb as Atletico Madrid beat Getafe, go top of La Liga|url=http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|access-date=13 tetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008091459/http://www.espnfc.co.uk/club/atletico-madrid/1068/blog/post/2625734/antoine-griezmann-superb-as-atletico-madrid-beat-getafe|archive-date=8 tetor 2015|url-status=live}}</ref> Më 18 tetor, në rikthimin e tij në [[San Sebastián]], Griezmann shënoi me parrabël në minutën e 9të dhe sërisht nuk festoi ndaj ish ekipit të tij Real Sociedad; Atlético fitoi me rezultatin 2–0.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo Resumen de Real Sociedad (0–2) Atlético de Madrid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627095907/https://www.youtube.com/watch?v=N0GsjZ7HbAo&gl=US&hl=en |date=27 qershor 2020 }}, Kanali zyrtar i [[La Liga|La Ligës]] në YouTube (në spanjisht), 18 tetor 2015</ref> Më 27 shkurt 2016, Griezmann shënoi golin e vetëm në derbin kundër Real Madridit.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid wreck Real title hopes through Antoine Griezmann|url=https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|access-date=27 shkurt 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=27 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.theguardian.com/football/2016/feb/27/real-madrid-atletico-madrid-la-liga-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Më 13 prill, ai shënoi të dy golat e fitores 2–0 në shtëpi kundër Barcelonës në ndeshjen e kthimit çerek-finale të Ligës së Kampionëve; ky rezultat eliminoi Barcelonën, kampion në fuqi, nga kompeticioni.<ref>{{cite news|author1=Sid Lowe|title=Atlético Madrid's Antoine Griezmann sends Barcelona crashing out|url=https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|access-date=13 prill 2016|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|date=13 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155216/https://www.theguardian.com/football/2016/apr/13/atletico-madrid-barcelona-champions-league-match-report|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e dytë gjysëm-finale kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në [[Allianz Arena]], Griezmann shënoi golin vendimtar që kualifikoi ''Los Colchoneros'' në finale.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/bayern-munich-vs-atletico-madrid-match-report-antoine-griezmann-scores-vital-away-goal-as-visitors-a7012171.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription |url-status=live|title=Bayern Munich vs Atletico Madrid match report: Antoine Griezmann scores vital away goal as visitors shock Bayern|newspaper=The Independent|language=en|date=3 maj 2016|access-date=22 janar 2017}}</ref> Në finalen e luajtur në [[San Siro]], Griezmann goditi traversën me penallti në fillimin e pjesës së dytë. Koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1, duke e dërguar ndeshjen në gjuajtjet e penalltive, aty ku Griezmann shënoi në tentativën e tij, por Atlético u mposht 5–3.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/022d-0e957c5979eb-37493cb53cd0-1000--spot-on-real-madrid-defeat-atletico-in-final-again/|title=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2016|access-date=30 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180110225552/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|archive-date=10 janar 2018|url-status=live}}</ref> Më 23 qershor 2016, Griezmann rinovoi kontratën e tij me klubin deri në vitin 2021. Më 1 nëntor, ai shënoi dy gola kundër ekipit rus [[FC Rostov|Rostov]] (përfshirë një gol në minutën e 93të) duke i dhënë Atléticos fitoren dhe kualifikimin në raundin e 16-tave dy ndeshje para përfundimit të grupeve.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|title=Arsenal, Paris, Atlético, Bayern go through|publisher=UEFA|language=en|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729040205/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0233-0e9593b22f86-6b1d9d2c266f-1000--arsenal-paris-atletico-bayern-go-through/|archive-date=29 korrik 2025|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|title=Atlético Madrid's vs FC Rostov match summary|publisher=UEFA|language=en|author1=Joseph Walker|author2=Richard Van Poortvliet|date=1 nëntor 2016|access-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114093820/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2019336--atleti-vs-rostov/|archive-date=14 nëntor 2025|url-status=live}}</ref> Më 2 dhjetor, ai u rendit i treti në garën për [[Topi i artë|Topin e Artë]] mbrapa Lionel Messit dhe fituesit Cristiano Ronaldo. Më 22 prill 2017, Griezmann shënoi golin e tij të 100të në La Liga në suksesin minimal kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]], duke u bërë francezi i dytë pas Benzemas që e arrin këtë shifër.<ref name=100th>{{cite news|title=Atletico star Griezmann brings up 100 goals in LaLiga|url=https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|access-date=3 tetor 2018|publisher=FourFourTwo|language=en|date=22 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155209/https://www.fourfourtwo.com/news/atletico-star-griezmann-brings-100-goals-laliga|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann e mbylli sezonin me 26 gola në 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pas një tjetër sezoni pa trofe për Atléticon, media filloi të spekullonte për një transferim të mundshëm të francezit te [[Manchester United F.C.|Manchester United]]. Megjithatë, ai e rinovoi sërisht kontratën në përfundim të sezonit. Klauzola e tij e lirimit u bë 100 milion €.<ref>{{cite web|url=http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|title=Griezmann extends his contract for one more season|publisher=Atlético Madrid|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225060554/http://en.atleticodemadrid.com/noticias/griezmann-extends-his-contract-for-one-more-season|archive-date=25 dhjetor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2017/06/13/antoine-griezmann-signs-new-atletico-madrid-contract-end-man/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Antoine Griezmann signs new Atletico Madrid contract to end Man Utd interest|newspaper=The Daily Telegraph|language=en|date=13 qershor 2017|access-date=24 qershor 2017}}{{cbignore}}</ref> ====2017–2018: Triumfi në Ligën e Evropës==== Më 19 gusht 2017, Griezmann mori kartonin e kuq të parë në karrierë në barazimin kundër [[Girona FC|Gironës]] në kampionat. Ai fillimisht mori karton të verdhë për simulim brënda zonës kundërshtare si dhe një tjetër karton të verdhë për reagimin e tij ndaj vendimit të gjyqtarit. Ai u pezullua me dy ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|title=Antoine Griezmann sent off for dive and foul language|newspaper=Diario AS|language=en|date=21 gusht 2017|access-date=16 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716054724/https://sg.as.com/sg/2017/08/21/football/1503332741_778456.html|archive-date=16 korrik 2018}}</ref> Në shkurt 2018, Griezmann u emërua Lojtari i Muajit në La Liga, duke shënuar tetë gola dhe dy asiste, përfshirë një tregolësh kundër [[Sevilla FC|Seviljes]] dhe katër kundër [[CD Leganés|Leganés]].<ref name=feb18>{{cite news|url=http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|title=Antoine Griezmann named LaLiga Santander Player of the Month for February|publisher=La Liga|language=en|date=8 mars 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502182357/http://www.laliga.es/en/news/antoine-griezmann-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-february|archive-date=2 maj 2018}}</ref> Kundër Leganés ai gjithashtu shënoi golin e 100të me Atléticon, duke u bërë lojtari i tretë pas [[Sergio Agüero]]s dhe [[Fernando Torres]]it që e arrin këtë shifër në shekullin e 21të.<ref>{{cite news|author=Jamie Smith|title=Griezmann reaches century of goals for Atlético Madrid|url=http://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|access-date=3 tetor 2018|publisher=Goal.com|language=en|date=28 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206030119/https://www.goal.com/en/news/griezmann-reaches-century-of-goals-for-atletico-madrid/129oq9f60tuep1ggvdyvy3zdne|archive-date=6 shkurt 2021|url-status=live}}</ref> Griezmann ishte protagonisti kryesor në gjysëm-finalen e Ligës së Evropës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]: ai shënoi në barazimin 1–1 në [[Emirates Stadium]] në ndeshjen e parë si dhe asistoi golin e [[Diego Costa|Diego Costës]] në ndeshjen e kthimit, duke ndihmuar Atléticon të shkonte në finale me rezultatin e përgjithshëm 2–1.<ref>{{cite web|url=https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|title=Atletico Madrid 1–0 (agg 2–1) Arsenal: No fairytale ending for Arsene Wenger as Gunners dumped out of Europa League|publisher=Talksport|language=en|date=3 maj 2018|access-date=5 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505141242/https://talksport.com/football/atletico-madrid-1-0-agg-2-1-arsenal-no-fairytale-ending-arsene-wenger-gunners-dumped-out|archive-date=5 maj 2018|url-status=live}}</ref> Griezmann më pas shënoi dy gola në finale kundër ekipit franceze [[Olympique de Marseille|Marseille]]. Atlético fitoi 3–0, duke marrë trofeun e tretë në nëntë vite.<ref>{{cite web|url=https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|title=Atletico Madrid 3–0 Marseille: Griezmann scores twice to win Europa League trophy|website=CBS Sports|language=en|date=16 maj 2018|access-date=17 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704035428/https://www.cbssports.com/soccer/news/atletico-madrid-3-0-marseille-griezmann-scores-twice-to-win-europa-league-trophy/|archive-date=4 korrik 2018|url-status=live}}</ref> Pavarësisht disa muajsh spekullime për një transferim të tij te Barcelona,<ref name="BBC Sport">{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49100040|title=Antoine Griezmann: La Liga could block Barcelona move from Atlético Madrid|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=25 korrik 2019|date=24 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155219/https://www.bbc.com/sport/football/49100040|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2023.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|title=Antoine Griezmann signs Atletico Madrid extension until 2023|publisher=Sky Sports|language=en|date=19 qershor 2018|access-date=19 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11838/11409194/antoine-griezmann-signs-atletico-madrid-extension-until-2023|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Rinovimi erdhi disa ditë pasi francezi kishte refuzuar një ofertë zyrtare të Barcelonës.<ref name="New contract">{{cite news|title=Antoine Griezmann confirms he's staying put at Atletico Madrid|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/football/2018/06/14/antoine-griezmann-confirms-staying-put-atletico-madrid/|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription |url-status=live|access-date=14 korrik 2018|newspaper=The Daily Telegraph|language=en}}{{cbignore}}</ref> ====2018–2019: Sezoni i fundit dhe largimi==== Griezmann e nisi sezonin e ri duke luajtur si titullar në fitoren 4–2 kundër Real Madridit në ndeshjen e Superkupës Evropiane në [[Talini]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|title=Diego Costa double helps Atlético beat Real Madrid 4–2 in Uefa Super Cup|date=15 gusht 2018|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|access-date=15 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428003902/https://www.theguardian.com/global/2018/aug/15/real-madrid-atletico-madrid-european-super-cup-match-report|archive-date=28 prill 2019 |url-status=live}}</ref> Në grupet e Ligës së Kampionëve, ai shënoi dy gola në fitoren kundër [[Club Brugge KV|Club Brugge]] në ndeshjen e dytë,<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/45740399|title=Atlético Madrid 3–1 Club Brugge: Antoine Griezmann scored twice for Altético|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509073849/https://www.bbc.com/sport/football/45740399|archive-date=9 maj 2019|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref> një gol në fitoren 2–0 kundër [[Borussia Dortmund]]it në ndeshjen e katërt si dhe në fitoren 2–0 kundër [[AS Monaco FC|Monacos]] në ndeshjen e pestë, duke ndihmuar Atléticon të kualifikohej në fazën me eliminim direkt.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|title=Atletico Madrid snap Dortmund's unbeaten run, get revenge with win|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155212/https://www.espn.in/soccer/report?gameId=526454|archive-date=4 dhjetor 2022|access-date=28 nëntor 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|title=Atletico Madrid's bright start puts them into the next round|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=28 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129142224/https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2018/11/28/5bfef717e2704e19928b4630.html|archive-date=29 nëntor 2018|access-date=29 nëntor 2018 |url-status=live}}</ref> Më 15 dhjetor, Griezmann luajti ndeshjen e tij të 300të në La Liga dhe shënoi dy gola në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Real Valladolid]].<ref>{{cite web|url=https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|title=Real Valladolid 2 Atletico Madrid 3: Griezmann the hero on landmark appearance|website=Fox Sports|language=en|date=15 dhjetor 2018|access-date=15 dhjetor 2018|archive-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190712152830/https://www.foxsportsasia.com/football/la-liga/999251/real-valladolid-2-atletico-madrid-3-griezmann-the-hero-on-landmark-appearance/|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, ai shënoi golin e 200të në karrierë në fitoren minimale 1–0 kundër Espanyolit.<ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|title=GRIEZMANN'S 200TH CAREER GOAL MOVES ATLETI BACK TO SECOND WITH 1–0 WIN OVER ESPANYOL|website=BeIn Sports|language=en|date=22 dhjetor 2018|access-date=23 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810061033/https://www.beinsports.com/us/laliga/video/griezmanns-200th-career-goal-moves-atleti-bac/1065822|archive-date=10 gusht 2022|url-status=live}}</ref> Më 26 janar 2019, në ndeshjen në shtëpi kundër Getafes, Griezmann shënoi golin e 10të në kampionat për këtë sezon dhe i dha ekipit një fitore me rezultatin 2–0; ky rezultat i lejoi Atléticos të shkurtonte diferencën me Barcelonën kryesuese në vetëm dy pikë.<ref>{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|title=La Liga: Antoine Griezmann On Target Again As Atletico Madrid Edge Closer To Barcelona|website=NDTV Sports|language=en|date=26 janar 2019|access-date=27 janar 2019|archive-date=21 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190421080901/https://sports.ndtv.com/football/la-liga-antoine-griezmann-on-target-again-as-atletico-madrid-edge-closer-to-barcelona-1983838|url-status=dead}}</ref> Në 10 shkurt, Griezmann shënoi në humbjen kundër Real Madridit, duke barazuar rekordin e golave të Torresit për klubin, dhe e theu atë një javë më pas duke shënuar golin e vetëm në ndeshjen kundër Rayo Vallecanos: ky gol e vendosi atë si shënuesin e tretë më të mirë në historinë e klubit me 130 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|title=Griezmann overtakes Torres on Atletico Madrid's top-scorer list|website=Goal.com|language=en|date=16 shkurt 2019|access-date=17 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217155302/https://www.goal.com/en-in/news/griezmann-overtakes-torres-on-atletico-madrids-top-scorer/16r6n6o43lfer1xg2er6japh6h|archive-date=17 shkurt 2019|url-status=live}}</ref> Më 14 maj 2019, Griezmann njoftoi se do të largohej nga klubi pas pesë vitesh, mes zërave për një kalim të Barcelona që ishte i gatshëm të paguante klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/48275997|title=Antoine Griezmann: Striker to leave Atletico Madrid at end of season|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517100923/https://www.bbc.com/sport/football/48275997|archive-date=17 maj 2019|access-date=14 maj 2019|url-status=live}}</ref> ===Barcelona=== ====Transferimi==== Më 12 korrik 2019, Barcelona njoftoi transferimin e Griezmann në një kontratë pesë-vjeçare pasi klubi pagoi klauzolën e lirimit prej 120 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|title=Barça sign Antoine Griezmann|publisher=FC Barcelona|language=en|date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318045302/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1277948/barca-sign-antoine-griezmann|archive-date=18 mars 2022|access-date=12 korrik 2019|url-status=live}}</ref> Atlético Madrid e kundështoi transferimin, duke pretenduar se Barcelona ende i kishte borxh 80 milion €. Sipas tyre, Griezmann kishte rënë dakord për transferimin para datës 1 korrik, kohë kur klauzola e tij e lirimit ishte 200 milion €.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atlético Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Atlético gjithashtu deklaroi se kishte "filluar procedurat që i konsideron të përshtatshme për mbrojtjen e të drejtave dhe interesave legjitime të klubit", me raportet në mediat spanjolle që sygjeruan se klubi planifikonte të shkonte në organin qeverisës të futbollit [[FIFA]] për të argumentuar çështjen e tyre.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|title=Antoine Griezmann: Atlético reaction to Barcelona move 'a pity'|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=14 korrik 2019|date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326225122/https://www.bbc.co.uk/sport/football/48983952|archive-date=26 mars 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|title=Antoine Griezmann to Barcelona: Atletico Madrid dispute move over release clause|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=12 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155207/https://www.skysports.com/football/news/11833/11761753/antoine-griezmann-to-barcelona-atletico-madrid-dispute-move-over-release-clause|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Griezmann u prezantua zyrtarisht në [[Camp Nou]] më 14 korrik dhe mori fanellën me numrin 17 për sezonin 2019–20.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|title=Griezmann to wear number 17 shirt|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=14 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204155214/https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/1278943/griezmann-to-wear-number-17-shirt|archive-date=4 dhjetor 2022|url-status=live}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me klubin në ndeshjen miqësore kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] në Japoni. Në të njëjtën ditë, tifozët e Atléticos dëmtuan pllakën e Griezmann jashtë stadiumit Metropolitano.<ref>{{cite news|url=https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|title=Griezmann's plaque outside the Wanda Metropolitano defaced by Atlético fans|newspaper=Diario AS|language=en|date=14 korrik 2019|access-date=13 gusht 2019|archive-date=28 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728014751/https://en.as.com/en/2019/07/13/football/1563034477_750679.amp.html|url-status=dead}}</ref> Atlético kishte bërë një ankesë zyrtare në La Liga për transferimin e lojtarit te Barcelona. Presidenti i La Ligës, [[Javier Tebas]], deklaroi se transferimi mund të bllokohej por në fund asnjë masë nuk u mor.<ref name="BBC Sport"/> ====2019–2021: Debutimi dhe suksesi në Kupën e Mbretit==== Griezmann luajti ndeshjen e tij të parë zyrtare me klubin më 16 gusht në humbjen 1–0 kundër Athletic Bilbaos.<ref>{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/liga/2012-2013/football-news-antoine-griezmann-and-frenkie-de-jong-given-rude-awakening-on-barcelona-debuts_sto7409647/story.shtml|title=Griezmann and De Jong given rude awakening on disjointed Barcelona debuts|publisher=Eurosport|language=en|access-date=17 gusht 2019|date=16 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101044107/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|archive-date=1 nëntor 2022|url-status=live}}</ref> Nëntë ditë më pas, ai shënoi dy gola dhe një asist në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]] në ndeshjen e tij të parë në Camp Nou si lojtar i Barcelonës.<ref>{{Cite news|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|title=Griezmann throws a big Barcelona party|date=25 gusht 2019|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826095313/https://www.marca.com/en/football/barcelona/cronica/2019/08/25/5d62f82ae2704ee5558b45ea.html|archive-date=26 gusht 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/49468798|title=Barcelona 5–2 Real Betis: Antoine Griezmann hits two to seal first La Liga win|date=25 gusht 2019|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=19 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416115400/https://www.bbc.com/sport/football/49468798|archive-date=16 prill 2022|url-status=live}}</ref> Më 27 nëntor, Griezmann hyri si zëvëndësues në minutën e 27të dhe shënoi golin e parë në Ligën e Kampionëve për këtë sezon në suksesin 3–1 kundër Dortmundit. Në ndeshjen gjysëm-finale të Superkupës së Spanjës, Griezmann shënoi në humbjen 3–2 kundër ish ekipit të tij Atléticos.<ref>{{Cite news|url=https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|title=Barcelona 2–3 Atletico Madrid: Atletico set up Madrid derby in Spanish Super Cup final|date=10 janar 2020|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808220022/https://www.skysports.com/football/barcelona-vs-a-madrid/report/421242|archive-date=8 gusht 2020|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ai shënoi në fitoren 2–1 kundër [[UD Ibiza|Ibizës]] në Kupën e Mbretit, duke u bërë lojtari i parë i ekipit për këtë sezon që shënon gol në të gjitha kompeticionet. Më 25 shkurt 2020, Griezmann shënoi në barazimin 1–1 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në transfertë në raundin e 16-tave të Ligës së Kampionëve, duke u bërë lojtari i dytë i klubit pas Messit që shënon në transfertën në një ndeshje të fazës me eliminim direkt të Ligës së Kampionëve që nga viti 2015.<ref>{{cite web|url=https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|title=Griezmann's goal vs Napoli breaks Barca's long-standing Champions League curse|website=Tribuna.com|language=en|date=25 shkurt 2020|access-date=29 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20260705040054/https://tribuna.com/amp/en/news/fcbarcelona-2020-02-25-griezmanns-goal-vs-napoli-breaks-barcas-longstanding-champions-league-curse/|archive-date=5 korrik 2026|url-status=live}}</ref> Griezmann shënoi golin e parë të sezonit 2020–21 më 2 nëntor 2020 në barazimin 1–1 në transfertë kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]].<ref>{{Cite web|author=Gill Clark|date=1 nëntor 2020|title=Barcelona 'angry and upset' at Alaves draw, says Antoine Griezmann|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/2020/11/1/21543816/barcelona-angry-and-upset-at-alaves-draw-says-antoine-griezmann|access-date=19 janar 2021|website=Barca Blaugranes|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117200204/https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/2020/11/1/21543816/barcelona-angry-and-upset-at-alaves-draw-says-antoine-griezmann|archive-date=17 nëntor 2020|url-status=live}}</ref> Më 17 janar 2021, ai shënoi të dy golat e Barcelonës në humbjen 3–2 kundër Athletic Bilbaos në finalen e Superkupës së Spanjës.<ref>{{Cite web|title=Athletic Bilbao 3–2 Barcelona, Supercopa De Espana Final Goal Video Highlights: Antoine Griezmann's Brace Goes in Vain as Athletic Club Stun Catalan Giants to Win Spanish Super Cup 2021|url=https://in.news.yahoo.com/athletic-bilbao-3-2-barcelona-031937079.html|access-date=19 janar 2021|website=Yahoo News|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128022259/https://in.news.yahoo.com/athletic-bilbao-3-2-barcelona-031937079.html|archive-date=28 janar 2021|url-status=live}}</ref> Më 3 shkurt, ai shënoi një gol dhe dy asiste në fitoren 5–3 me përmbysje kundër Granadës në çerek-finalen e Kupës së Mbretit; Barcelona po humbiste ndeshjen me rezultatin 2–0 në minutën e 88të.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2021/feb/03/european-roundup-antoine-griezmann-barcelona-granada-copa-del-rey|title=European roundup: Griezmann leads Barcelona comeback in Copa del Rey|newspaper=The Guardian|language=en|location=Londër|agency=Reuters|date=3 shkurt 2021|access-date=4 maj 2023}}</ref> Ai shënoi golin e parë të fitores 4–0 kundër Athletic Bilbaos në finalen e kupës, duke fituar trofeun e parë me Barcelonën.<ref>{{Cite web|title=The return of the king! Messi reclaims Barcelona's Copa crown on a dream night for Koeman & Laporta|publisher=Goal.com|language=en|url=https://www.goal.com/en-in/news/the-return-of-the-king-messi-reclaims-barcelonas-copa-crown-on-a-/12oua5jnc9u5o1i9xiyvkphpjx|access-date=18 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418011914/https://www.goal.com/en-in/news/the-return-of-the-king-messi-reclaims-barcelonas-copa-crown-on-a-/12oua5jnc9u5o1i9xiyvkphpjx|archive-date=18 prill 2021|url-status=live}}</ref> ===Rikthimi te Atlético Madrid=== == Referime == <references/> {{Skuadra FC Barcelona}} {{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}} [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] 6wib759r31e1bidhfr7c0u0hfu4f58p Charles Starkweather 0 157224 3062440 3053665 2026-11-04T09:10:29Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062440 wikitext text/x-wiki '''Charles Raymond ''Charlie'' Starkweather''' (lindur më [[24 nëntor]] [[1938]]<ref>http://books.google.com/books?id=rtRFyFO4hpEC&pg=PA462#v=onepage&q&f=false</ref> - dhe vdiq më [[25 qershor]] [[1959]]) ishte nje adoleshent vrasës masiv Amerikan i cili vrau 11 persona në [[Shtetet e Bashkuara]] konkertisht ne [[Nebraska]] dhe [[Wyoming]] brenda dy muajve në [[dhjetor]] te vitit [[1957]] dhe në [[janar]] te vitit [[1958]]<ref>http://books.google.com/books?id=Jtj8_7WxpUkC&pg=PA224#v=onepage&q&f=false</ref><ref name="murderpedia.org">http://murderpedia.org/male.S/s/starkweather.htm</ref> Po thaujse te gjitha vrasjet i kreu ne muajin [[janar]] gjate me sakte prej [[21 janar]] dhe deri [[29 janar]] kur u arrestua nga polica gjate tere vrasjeve ai ishte i shoqeruar nga e dashura e tij [[Caril Ann Fugate]] e cila në ate kohe ishte vetem 14 vjeçare. Charles u gjykua dhe u denua me vdekje dhe me [[25 qershor]] te vitit [[1959]] u ekzekutua ne karrige elektrike 17 muaj pas denimit ndersa bashkepuntorja e tij ne krim [[Caril Ann Fugate]] u vuajti 17 vjet burgim ndersa u lirua ne vitin [[1976]]<ref>http://books.google.com/books?id=gh6q_-Vzc0YC&pg=PA176#v=onepage&q&f=false</ref> ==Jeta dhe edukimi== Charles Starkweather ka lindur në [[Lincoln]] kryeqtetin e [[Nebraska]]-as më 24 nëntor të vitit 1958 ne nje familje të varfer ai ishte i treti femije i shtatë femijëve të i Helen dhe Guy Starkeweather familja e tij ishte e varfer por e shume e rrepektuar babai tij ishte njeri i bute dhe i sjellshem i cili punonte si marangoz por nganjeher nuk punonte pershak se vuante nga semundja e [[artritit]] në duar dhe femijet e familjes Starkweather ishin te sjellsem dhe me femije te sjellshem edhe ishte familje e respektuar te gjithe po thuajse punonin per ta siguruar mbijetesen edhe nëna e Charlesit u deytrua te punonte si kamerier ne lokal ne nje lagje te varfer te [[Lincoln|Linkolnit]], Starkweather u regjistrua ne shkollen fillore në Saratoga Elementary School,Everett,[[Lincoln]] te cilen e kreu me mjaft veshtiresi dhe u regjistrua ne shkollen e mesme në [[Lincoln High School]] por Charles Starkweather nuk u shqua si nxenes i mire ai vuante nga disa semundje si deformimi i kembeve dhe nga belbezimi dhe mos shqiptimi i mire i fjaleve dhe per kete ishte tallur dhe ngacmuar nga shoket ai keto semundje i kishte nga lindja defekte gjate kohes sa ishte ne barkun e nenes se tij ai vuante edhe nga Miopia qe eshte dobesimi i shikimit dhe vinte syze, I vetemi aspekt ku shkelqeu Charles ishte palestra ne lenden edukates fizike edhe pse vuante nga pak nga deformimi i kembeve dhe ne kete menyre beri buje duke i heshtur ata qe kishin tallur dhe ate<ref name="bookrags.com">http://www.bookrags.com/biography/charles-starkweather-cri/</ref><ref>{{Cite web |url=http://karisable.com/skazfulgate.htm |title=Kopje e arkivuar |access-date=11 shkurt 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127091239/http://karisable.com/skazfulgate.htm |archive-date=27 nëntor 2020 |url-status=dead}}</ref> sipas shume deshmitareve Charles kishte idhull aktorin e madh [[James Dean]] dhe enderronte te behej si ai dhe mbante nje model flokesh sikur te aktorit te madh por me vone filluan disa probleme finaciare, Ai ishte frymezuar shume nga nje film i aktorit te fashem [[James Dean]] filmi titullohej [[Rebel Without a Cause]] nje shokë i tij Bob von Busch thoshte se ai adminonte ne ekstrem dhe se ai ishte rritur ne nje gjendje qe e urrente veten kishte nje ndjenje te pa shpjegueshme inferioriteti me te cilen dallohej nga koleget e tij ne shkollë dhe klasë por ai ishte bukurosh nje djale pedant por ai kishte mendjemadhesi e cila e bente te dukej nje bastard dhe thoshte se ai kishte frikë se nuk mund te beje asgje per ti permisuar gabimet dhe deshtimet e veta pas kishte nota te mira ne shkolle dhe besonte se keto gabime dhe deshtime do ta benin qe te jetonte ne mjerim por kishte theksuar miku i tij se ishte nje djale i djallezuar ==Lidhja me Caril Ann Fugate dhe largimi nga shtepia== Ne vitin 1956 Charles ishte vetem 18 vjeçar kur nisi lidhjen me nje 13 vjeçare e quajtur Caril Ann Fugate te cilen e kishte takuar ne shkolle ai ne kete kohe ishte punesuar nje gazete ku punonte si deponist ne depo te gazetes ne [[Wester Union]] ke tu ai nuk u tregua si puntor i mire bile shum kritikohej edhe gjendja e tij ekonomike ishte shume e keqehttp:<ref name="bookrags.com"/><ref name="biography.com">//www.biography.com/articles/Charles-Starkweather-233080</ref>. Me vone ai dhe Caril Ann Fugate dolen per nje shtetije me makine makina ishte e tipit [[Ford]] ben nje aksident dhe babai i Starkweather i pagoi demet qe ishin shkatuar aksdetit te makines dhe ketu filloi nje grindje ne mes Charles dhe babait te tij Charles kerkoi falje por i ati e refuzoi faljen e tij dhe deboi nga shtepia<ref name="murderpedia.org"/> Ai e la punen e tij ne depot e [[Wester Union]] dhe u punesua tek nje koleksonist plehrash ku merre nje page minimale atij ju kishte meriztur jeta si koleksionis i plehrave ai fillonte te mendonte se rruga e krimit eshte duhura per te jetuar nje jete me te mire ai mendonte te plaqkiste bankat per tu financuar me mire spse ishte i pa streh ==Vrasja e Parë 1957== Më [[30 nëntor]] [[1957]] Charles Starkeweather ishte zemeruar shume me nje punonjes sipatali i quajtur Robert Colvert i cili kishte rrefuzuar qe ti’a blinte Charlesit nje qen pellushi me vone pas disa insitimeve Clover nuk pranoi me pas ai nxorri nje arme gjahu pushke e kalbrit te rende dhe Clover ishte detyrar te dorzonte 100$ dollar me pas pas nje pershje ne mes te armes midis Clovert dhe Charlesit Charlesi plagosi asidentalisht Clovertin dhe me pas me e qelloi ne koke me arme dhe vrau Robert Clover.<ref name="biography.com"/> ==Vrasjet Masive 1958== *21 janar 1958 Charles shkoi tek shtepia e te dashurës se tij Caril Fugate por Caril nuk ishte aty, Dhe me pas nena dhe njerku i Caril i than te qendronte larg nga ajo kjo gje e irrtoi se tepermi Charles i cili nxorri pushken e tij te tipit shootgun dhe vrau prinderit e Caril Ann Fugate te cilet ishin Marion Bartlett 58 vjeçar dhe Velda Bartlett 36 vjeçare dhe me pas vrau vajzen e tyre 2 vjeçe gjysem-motren e Caril Ann Fugate dhe kjo ishte nje nga vrasjet me mostrueze dhe fshehu trupat e tyre *Me vone Charles dhe Caril shkuan në [[Bennet]],[[Nebraska]] ata shkuan te ferma e nje 70 vjeçari August Myers mik i familjses Starkweather Charles kishte dashur ta vriste por ta plaqkiste August Myers por kshte hasur ne nje perleshje dhe Charles e vrau ne vete-mbrojte duke e qelluar ne koke dhe me pas kishte vrarë edhe qenin e Myers *Pas vrasjes së August Myers atyre ju kishte ngelur makina ne baltë dhe nuk dinin çfar te benin me pas atyre ju afrua nje makin me dy adoleshent te cilet kishin ndalur makinen per t'iu ndihmuar keta dy te rinje nje vajze dhe djale ata ishin Robert Jansen dhe Carol King ata ishin ne nje lidhje se pari Charlesi nxorri armend dhe plaqkiti Robertin dhe me pas e qelloi ne pjesen e prapme te kokes dhe tentoi ta dhunonte te dashuren e tij Carol King por nuk mundi dhe i inatosur e qelloi ate per vdekje dhe me pas Fugate kishte copuar organet gjenitale te saja dhe ishte nervozuar me Charles sepse ishte shume xheloze per te. *Me vone Charles dhe e dashura e tij Fugate shkuan nga Bennet në nje lagje te pasur te [[Lincoln|Linkolnit]] ku ata hyren ne ne shtepin e nje pasaniku dhe idustrialisti dhe goditen me thike gruan dhe sherbetoren e pasanikut i cili quhej C. Lauer Ward Me vone kur erdhi C Lauer Ward ne shtepi tij Charles e qelloi ate dhe e vrau, Gruaja e pasanikut ishte 46 vjeçarja Clara Ward dhe sherbetorja ishte Lillian Fenci 51 vjeqare. Por me pas Charles kishte vrare edhe qenin e tyre, Charles dhe Fugate kishin vjedhur buzhuterit e familjes Ward dhe parate qe kishin ata ne shtepi dhe u larguan nga [[Nebraska]] Pas vrasjes se Ward-ëve dhe Fenci kjo gje shkatoi trazira ne ë [[Lincoln|Linkoln]] dhe te gjitha agjencite dhe autoritet per zbatim te ligjit u hodhen ne kerkim per vrasesit e familjes Ward dhe Lillian Fenci me vone guvernatori i [[Nebraska]]s [[Victor Emanuel Anderson]] thirri Garden Nacionale të Nebraskas ([[Nebraska National Guard]]) dhe kontaktoi shefin e policise se [[Lincoln]]-it per kapjen e vraseve polica dhe garda kontrolluan shtepi per shtepi bllok per bllok por qytetaret ai kritkuan ata per paaftesin e tyre per ti kapur vrasesit. *Charles dhe Fugate mbeten ne rruge pasi makina e tyre u prish ata kishin mbetur ne atostraden nga [[Nebraska]] per [[Wyoming]] dhe kishin klauar ne qytetin [[Douglas]],[[Wyoming]] ata vrane nje shites makinash i quajtur Merle Collins 34 vjeçar ndersa nderkohe ne vend ngjareje mberriti zevendes sherifi i rajonit Fugate bretise me te madhe duke i thene largohu ai morri makinen e Collins dhe u perpoq te largohej nga polica duke tejkaluar shpjetesin 100khm ne ore pasi makina ishte shume e shpejt por polica gjuajten me arme ne drejtim te makines se tij nje plumb shpartaloi gjamin e makines te cilen po e voziste Charles dhe nje gjam i thyer e prau thell Charlesin dhe i shkatoi gjakdergje dhe mepas Charles Starkwather u ndal dhe u derzua oficeri i policise Eral Haflin tha ai u ndal sepse mendoi se ishte i gjakosur pervdekje ky eshte nje lloje djali vershosh nje kurvë eshte ai polica arrestoi ate dhe Fugate ===Viktimat=== *Robert Clovert 21 vjeçar *Marion Bartlett 58 vjeçar *Velda Bartlett 36 vjeçare *Betty Jean Bartlett 2 vjeçe *August Meyer 70 vjeçar *Robert Jensen 17 vjeçar *Carol King 16 vjeçare *Clara Ward 46 vjeçare *Lillian Fencl 51 vjeçare *C. Lauer Ward 47 vjeçare *Merle Collison 34 vjeçar ==Arrestimi dhe Gykimi== Charles Starkweather dhe e dashura tij [[Caril Ann Fugate]] u arrestuan me [[29 janar]] [[1958]] në qytetin [[Douglas]],[[Wyoming]] pas vrasjes se fundit vrasjes se Merele Collison. Charles Starkweather zgjodhi te ekstrodohej ne [[Nebraska]] pasi besonte se shteti i [[Wyoming]] do’ta denonte me vdekje dhe ate por ai nuk e dinte se Guvernatori i Wyoming ishte kundershtar i denimit me vdekje pas ekstradimit ne gjyq pranoi vrasjet por ndryshoi disa here historine vrasjeve dhe duke thense kishte mbajtur peng Caril Ann Fugate duke i thene se nese nuk i ndihmonte do t’i a vriste familjen sepse ajo nuk e dinte se ata ishin te vdekur dhe kishte mbajtur penge ate por gjykatesi Harry Spancer nuk besonte se Caril Ann Fugate ishte mbajtur peng nga Charles spse ajo kishte shume mundesi per te shpetuar Me vone ai u gjete fajtor per vrasjen e 17 vjeçarit Robert Jansen dhe u denua me vdekje por dihej se ishte fajtor edhe per 10 vrasje te tjera por ketua ai u gjete fajtor per vrasje te shkalles se pare Ndersa Caril Ann Fugate e u denua me me burgim te perjetshem më [[21 Nentor]] [[1958]] por u lirua pas 18 vitesh u lirua nga burgu dhe 2 vjet vuajti ne nje qender korrektuese dhe me pas u lirua ajo jetoi jeten ne [[Lansing]],[[Michigan]] dhe punoi ne spital ajo kurr nuk deshi te fliste per vrasjet masive ndersa vdiq ne nje aksident rrugor me [[5 gusht]] [[2013]]<ref>{{Cite web|url=http://trib.com/news/local/crime-and-courts/report-charles-starkweather-s-girlfriend-in-critical-condition/article_bef562e6-7997-5eaa-9eeb-6c9b78ae8028.html|title=Kopje e arkivuar|access-date=11 shkurt 2015|archive-date=31 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150731011012/http://trib.com/news/local/crime-and-courts/report-charles-starkweather-s-girlfriend-in-critical-condition/article_bef562e6-7997-5eaa-9eeb-6c9b78ae8028.html|url-status=dead}}</ref> ===Denimi me vdekje dhe Ekzekutimi=== Ekzekutimi i Charles Starkweather [[25 qershor]] [[1959]] ekzekutimi i tij ne karrige elektrike filloi ne oren 00:14 minuta ai u varros ne Wyuka në [[Lincoln]] aty ku jan varrosur viktimat e tij ==Popullarizmi ne Media== ===Filmat=== ===Muzikë=== ==Referacat== <references /> {{DEFAULTSORT:Starkweather, Charles}} [[Kategoria:Kriminelë amerikanë]] [[Kategoria:Lindje 1938]] [[Kategoria:Vdekje 1959]] pj3v8r9p989lgf0tsi9vjlv65vq8c4f Anonymous 0 166469 3062287 3019348 2026-11-03T22:32:53Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062287 wikitext text/x-wiki {{pp}} {{pov}} '''Anonymous''' është një rrjet ndërkombtar aktivistësh të pavarur dhe subjektesh haktiviste . Nga një revistë e afërt me grupin ishte thënë për Anonymous se funksionon si një grupim në internet me ide nga secili e jo si një trup diktatorial. Grupi u bë i njohur me një sërë DDoS sulmesh në qeveri, organizata dhe institucione fetare. <br /> Anonymous është themeluar si grup në vitin 2004 në blogun Imageboard, ku u paraqit si një grup i madh i përdoruesve online dhe offline me qëllim të mbrojtjes nga shfrytëzimi kibernetik i shekullit tonë. Antarët e Anonymous, (të njohur si "Anons") identifikohen me anë të maskave të stilizuara të Guy Fawkes. Një Haker (Anonymous i njohur si Aleks) ka kontrolluar sistemin e Donalt Trump <ref>[http://www.bbc.com/news/magazine-15359735]. Nga BBC lajmet</ref> {| class=infobox width=206px |[[File:Anonymous emblem.svg|thumb|Emblema e Anonymous]] |- |Kjo emblemë përfaqson anonimitetin dhe udhëheqjen pa lider të organizates. |- |[[File:Anonymous at Scientology in Los Angeles.jpg|thumb|Anonët në vende publike]] |- |Anonet në vend publik. |- |colspan=2 align=center style="background:#DDAA22;color:#000"|'''Anonymous''' |- |Viti i themelimit:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2004 |- |Lloji: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Aktivistë |- |Qëllimi:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Anti kiber-përgjimit |- |Vendveprimi:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Global |- |Antarsia: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Grup i decentralizur |} == Filozofia == Anonymous nuk kanë filozofi të paradefinuar në ndonjë mënyrë strikte, kështu edhe paknaqësitë e brendshme janë të zakonshme.<ref>[http://archive.wired.com/culture/culturereviews/magazine/17-10/mf_chanology?currentPage=all] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150130003032/http://archive.wired.com/culture/culturereviews/magazine/17-10/mf_chanology?currentPage=all |date=30 janar 2015 }}.Dibbell, Julian (September 21, 2009), The Assclown Offensive: How to Enrage the Church of Scientology, Wired Magazine, retrieved November 27, 2009</ref> Gabriella Coleman në një blog në internet ka deklaruar se grupi përfshinë një numër të madh njerzish me një qëllim por jo domosdoshmërisht me pikëpamje filizofike të njejta rreth qëllimit.<ref>[http://www.theatlantic.com/technology/archive/2010/12/what-its-like-to-participate-in-anonymous-actions/67860/]. Nga blogu zyrtar</ref> Thënë shkurt Anonët kundërshtojnë cenzurën dhe kontrollin e internetit, rrjedhimisht caqet e sulmeve të tyre janë qeveritë, organizatat dhe koorporata që ata i akuzojnë për cenzurë dhe kontroll.<br /> Anonët kanë përkrahur që nga fillimi edhe lëvizjen Occupy, lëvizje kjo me qëllime të përafërta me Anonymous. Mbrenda Anonymous ka antarë të cilët protestojnë në mënyrë paqësore po poashtu ka dhe nga ta që përdorin forma ilegale siq janë DDoS sulmet dhe forma tjera të hacking ==Historia== === Sulmet në 4chan=== Vet emri Anonymous rrjedh nga anonimiteti i rezervuar për përdoruesit e internetit. E gjitha filloi kur duke shfrytzuar Imageboard ata arritën ta bënin të mundur që kur një përdorues dëshiron të mbetet anonim gjatë komentimi ose postimit në blog të vendosej fotoja qe tashmë simbolizon grupin. E tërë kjo seri sulmesh rezultoi me lajmin e parë në mjete informuese rreth Anonymous, kjo ishte edhe hera e parë e një paraqitje publike të tyre. === Encyclopedia Dramatica (2004) - sot === Encyclopedia Dramatica u themelua nga Sherrod DiGrippo në vitin 2004 në fillim si një monitorues dhe dematues i shtypit dhe mediave tjera informuese, por shumë shpejt i adoptua nga Anonymous si një mjet i fortë satire pë aktualietet e asaj kohe. Gazetari Julian Dibbell ishte prononcuar se projekti Encyclopedia Dramatica ishte një lloj paralelizmi i universit tonë me një univers të shakave satirike dhe thumbuese.<br /> Më 14 prill 2012 faqja e Encyclopedia Dramatica u zëvendësua me një faqe tjetër dhe si rrejdhojë e kësaj shumë antarë të Anonymous u revoltuan duke e fuqizuar planin "Save ED" dhe shumë shpejt arriten ta rifitonin qasjen në materialin e uebfaqes. E tërë përmbajtja e uebit u bë e shkarkueshme nga përdoruesit. Faqja e ringjallur fillimisht u hostua në domenin encyclopediadramatica.ch, pronë kjo e Ryan Cleary i cili u arrestua më vonë si i implikuar në sulmet e LulzSec. === Projekti Chanology (2008) === {| class=infobox width=206px |[[File:Message to Scientology.ogv|thumb|Një mesazh [https://en.wikipedia.org/wiki/Scientology Scientoligjisë - 21 janar 2008]]] |} Aktivitet e para haktiviste Anonymous i ndërmori në një sërë sulmesh kundër Kishës së scientologjisë, sulme këto të njohura me emrin Projekti Chanology. Më 15 janar 2008, blogu i njohur Gawker postoi një video ku predikuesi i famshëm i scientologjisë , Tom Crouise<ref>[http://www.highbeam.com/doc/1A1-D8U6KGQG0.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106001550/http://www.highbeam.com/doc/1A1-D8U6KGQG0.html |date=6 nëntor 2013 }}. Nga high Beam</ref> vlerësonte fenë, kisha e scientologjisë me një letër të hapur akuzoi blogun për shkelje të drejtës autoriale që në fakt nuk kishte të bënte me atë por me faktin që po zbuloheshin fakte rreth aktiviteteve të kishës.<br /> Antarët e Anonymous u alarmuan nga këto ngjarje dhe meqë e kishin nën vëzhgim aktivitetin e kishës vendosën të veprojnë duke dërguar letra paralajmruese, video fakte dhe DDoS sulme drejt uebfaqes së tyre. [[File:Anonymous Scientology 1 by David Shankbone.JPG|thumb|left|Aktivistët Anon në protestë]] Këto DDoS sulme në fillim realizoheshin me anë të dy softuerve Gigaloader dhe JMeter të cilët mundsonin këto sulme por intensiteti i tyre linte për tu dëshiruar. Pas vetëm disa ditësh ata u zëvendësuan nga Low Orbit Ion Cannon (LOIC) i cili mundësonte dërgim shumë të madh të paketave TCP dhe UDP të cilat shumë shpejt e bllokonin uebin viktimë. Nga atëherë LOIC ka qenë si mjet simbol i Anonymous. Disa nga anonët pa të drejtë thanë se përdorimi i LOIC ishte legal dhe në përputhje me ligjet e kibernetikës.<br /> Gjatë këtyre sulmeve një grup i anonëve uploadoi një video në Youtube ku një zë robotik që fliste në emër të Anonoymous i paralajmroi kishën edhe për të tjera sulme dhe hakmarrje. Protestat dhe DDoS sulmet vazhduan në muajt në vazhdim por pas një kohe numri i protestuesve u zvoglua dhe hakerët e angazhuar filluan të largohen nga projekti. ==Grupet e ndërlidhura== ===LulzSec=== Në maj të vitit 2011, një grup i vogël që qëndronte pas sulmit të uebfaqës së HBGary Federal, themeluan një haker grupin e quajtur "Lulz Security" apo shkurt "LulzSec". Sulmi i parë i tyre ishte drejt FOX.com ku morën qindra emra të përdoruesve dhe fjalëkalime dhe poashtu emrat e të gjithë konkurentve të X-Factor show. Vëmendje botërore grupi fitoi kur ata hakuan uebfaqen e njohur amerikane Public Broadcasting Service duke marrur shumë të dhëna të rëndësishme dhe konfidenciale dhe poashtu ata postuan një lajm të rremë si reperët Tupac Shakur dhe Biggie Smalls ishin gjallë dhe jetonin në Zelandë të re.<ref>[http://edition.cnn.com/2011/TECH/web/05/30/pbs.hackers/index.html?iid=EL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308012220/http://edition.cnn.com/2011/TECH/web/05/30/pbs.hackers/index.html?iid=EL |date=8 mars 2016 }}. Nga CNN lajmet</ref> Grupi pranoi implikimin direkt edhe në një sërë sulmesh tjera pornografike dhe mediale ku për qëllim ishte shkatrrimi i tyre dhe paralajmrimi i të tjerve që vepronin në kundërshtim me parimet e Anonymous respektivisht LulzSec. ===AntiSec=== AntiSec u themelua nga disa antarë të Anonymous me qëllim të luftimit të keqpërdorimit të detyrës zyrtare nga ana e policisë si organ i formuar ta mbrojë ligjin. Ata sulmuan sistemin e të dhënave të Departmentit të Policisë së shtetit të Arizonës duke vjedhur informatatë personale të shumë oficerëve policor dhe një sërë dokumentesh tjera si fakte keqpërdorimi detyre, korrupsioni nga ana e policës.<ref>[http://techcrunch.com/2011/06/23/lulzsec-releases-arizona-law-enforcement-data-in-retaliation-for-immigration-law]. Nga blogu tech crunch</ref> AntiSecBrazil poashtu hakoi faqen zyrtare të qeverisë së Brazilit dhe faqen e presidencës ku u gjenden një numër i madh faturash dhe dokumente tenderësh për të cilat populli nuk ja kishte fare idenë. ==Arrestimet dhe gjykimet== Që nga viti 2009 qindra njerëz janë arrestuar me akuzën e bashkpunimit dhe implikimit në sulmet e kryera nga Anonymous në vendet si UK, US, Spanjë, Holandë etj.<ref>[https://books.google.com/books?id=ncGVPtoZPHcC&hl=en]. Nga libri We Are Anonymous: Inside the Hacker World of LulzSec, Anonymous, and the Global Cyber Insurgency f.355</ref><br /> Njeriu i parë i cili u dënua me burg sepse ishte anon ishte i riu 19 vjeqar Dmitriy Guzner, shtetas amerikan i cili në nëntor 2009 u shpall fajtor për DDoS sulmet drejt Kishës së Scientologjisë. Ai i kaloi 366 ditë ne Burgun Federal.<ref>[http://www.nj.com/news/index.ssf/2009/11/verona_man_admits_hacking_chur.html]. Informata te nxjerrura nga interneti</ref> Më 13 qershor 2012 autoritetet turke arrestuan 32 përsona me akuzën se kishin gisht në hakimin e uebfaqes së kryeministrisë së Turqisë. Këta antarë të Anonymous u zunë në qytete të ndryshme të Turqisë si Stambolli dhe Ankaraja. Sulmi ndaj uebfaqes së qeverisë turke u bë si hakmarrje ndaj vendimit të kryeministrit turk ndaj ISP-ve ku thuhej se duhet të filtrohej përmbajtja në internet, pra të cenzurohej interneti.<ref>[http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2386803,00.asp]. Albanesius, Chloe (qershor, 2011) "Turkey Arrests 32 'Anonymous' Members & Opinion". PCMag.com.</ref> ==Referimet== {{reflist}} [[Kategoria:Grupe të hakerëve]] [[Kategoria:Anonimitet]] 6tv0rk75xl18zx45yxnpby6dadh4fwn Diskutim:Anonymous 1 166491 3062288 2713811 2026-11-03T22:32:54Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062288 wikitext text/x-wiki Pershendetje, mund te me tregoni se ku kam gabuar sepse nuk kuptoj...? == Anonymous group SUPPORT == This hack trolling time to payback Laptop sec wap HOME-PC Does. WIN-PC Name:nurul Bashirah bin baharudin of the Geleri:pic.domain Phone:0139718584 ruby on pictures Huawei HUAWEI P30 lite Huawei Mate 20 Pro Android:6.0 Bashirah@gmail.com shirahz1996@gmail.com Shiraz1996@gmail.com Shirah79@Gmail.com [[Përdoruesi:BerokHidrak|BerokHidrak]] ([[Përdoruesi diskutim:BerokHidrak|diskutimet]]) 22 gusht 2020 19:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anonymous]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2474857 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131106001550/http://www.highbeam.com/doc/1A1-D8U6KGQG0.html për lidhjen http://www.highbeam.com/doc/1A1-D8U6KGQG0.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shtator 2022 14:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anonymous]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2713810 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160308012220/http://edition.cnn.com/2011/TECH/web/05/30/pbs.hackers/index.html?iid=EL për lidhjen http://edition.cnn.com/2011/TECH/web/05/30/pbs.hackers/index.html?iid=EL. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 nëntor 2024 10:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anonymous]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062287 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150130003032/http://archive.wired.com/culture/culturereviews/magazine/17-10/mf_chanology?currentPage=all për lidhjen http://archive.wired.com/culture/culturereviews/magazine/17-10/mf_chanology?currentPage=all. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:32 (CET) 3g7qwcmfkucl74a7kprhuqqherkwz30 Craigslist 0 171096 3062452 2948236 2026-11-04T10:07:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062452 wikitext text/x-wiki {{Tabela informative Kompani |Emri = Craigslist Inc. |Lloji i kompanisë = Kompani private |Logo = Craigslist logo.svg |Përshkrimi i logos = Logo e Kompanisë |Pamje e selisë = Craigslist02.jpg |Përshkrimi i pamjes = Zyrat qendrore të kompanisë |Industria = Web communications |Themeluar = {{start date|1995}} (e inkorporuar 1999) |Themelues = [[Craig Newmark]] |Selia = [[San Francisco]], [[SHBA]]<ref>{{cite web|accessdate=8 maj 2008|url=http://www.hoovers.com/craigslist/--ID__129617--/free-co-factsheet.xhtml|title=craigslist – Company Overview|publisher=[[Hoover's]]}}</ref> |Territori = 570 qytet në 70 shtete |Drejtues = [[Jim Buckmaster]] (CEO) |Punonjës = 30+ |Faqja e Internetit = {{URL|http://www.craigslist.org/}} }} '''Craigslist''' është një web-faqe e klasifikimit të reklamave me seksione të përkushtuara për punë, strehim, personale, për shitje, artikuj të kërkuar, shërbime, komunitet, koncerte, rezyme dhe forume për diskutime. [[Craig Newmark]] e filloj shërbimin në vitin 1995, si shpërndarës i mesazheve elektronike në listën miqve të tij, duke shfaqur ngjarjet lokale në [[:en:San Francisco Bay Area|San Francisco Bay Area]]. Në vitin 1996 u bë një shërbim i bazuar në web dhe u zgjerua në në kategori të tjera klasifikuese. Filloj të zgjerohej në më shumë qytete të SHBA-së në vitet 2000, ndërsa sot mbulon 70 shtete. Në mars të vitit 2008, [[spanjishtja]], [[frëngjishtja]], [[italishtja]], [[gjermanishtja]] dhe [[Gjuha portugeze|portugalishtja]] u bënë gjuhët e para përveç anglishtes që u mbështetën nga Craigslist.<ref>{{Cito web|url=http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html|title=Multiple language support on Craigslist|author=[[Craig Newmark]]|publisher=cnewmark|date=27 mars 2008|accessdate=13 shtator 2008|archive-date=5 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005220720/http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html|url-status=dead}}</ref> Më 9 gusht 2012, mbi  700 "qytete" në 70 shtete kanë faqe në Craigslist.<ref>{{Cito web|title=about > factsheet|url=http://www.craigslist.org/about/factsheet|publisher=craigslist.org|accessdate=9 gusht 2012|archive-date=5 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805110958/http://www.craigslist.org/about/factsheet|language=en|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.craigslist.org/}} * [http://blog.craigslist.org/ Blogu i kompanisë] * [https://web.archive.org/web/20100614184902/http://craigslistfoundation.org/ Fondacioni Craigslist] * [https://web.archive.org/web/20131229030347/http://www.wired.com/entertainment/theweb/magazine/17-09/ff_craigslist?currentPage=1 "Why Craigslist Is Such a Mess"]—An overview article by ''Wired'' magazine about Craigslist * [http://www.slate.com/blogs/future_tense/2015/01/30/police_stations_offer_their_lobbies_as_safe_havens_for_craigslist_transactions.html Police Stations Increasingly Offer Safe Haven for Craigslist Transactions], ''Slate'' [[Kategoria:Webfaqe amerikane]] [[Kategoria:Tregje online të Shteteve të Bashkuara]] qhqyjqmmpgbezaamaqhsg01d88ykhof Craig Newmark 0 171099 3062450 2997553 2026-11-04T10:06:57Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062450 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Craig Newmark | image = Craig-newmark.jpg | birth_date = {{birth date and age|6|12|1952}} | birth_place =[[Morristown]], [[New Jersey]], SHBA | alma mater = [[Case Western Reserve University]] | occupation = programues kompjuterik | known_for = themelues i [[Craigslist]] | spouse = Eileen Whelpley (m. 2012) }} '''Craig Alexander Newmark''' (i lindur më 6 dhjetor, 1952) është një sipërmarrës amerikan i njohur më shumë i njohur si themeluesi i webfaqes ndërkombëtare [[Craigslist]], e vendosur në San Francisko.<ref name="Forbes">{{cite web|title=Billionaires In The Making – Craig Newmark|url=http://www.forbes.com/2010/09/21/forbes-400-ones-to-watch-seinfeld-tiger-jay-z-rich-list-10-watch_slide_14.html|publisher=[[Forbes]]|language=en}}</ref> == Jeta e hershme == Newmark lindi në Morristown, [[New Jersey]], biri i Joyce dhe Lee Newmark.<ref name="WebGuru">[http://amarillo.en.craigslist.org/about/press/morristown Morristown Daily Record: "Web guru hails from Morristown"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205065751/http://amarillo.en.craigslist.org/about/press/morristown |date=5 shkurt 2019 }} June 26, 2004</ref> Ai ndoqi një shkollë fetare hebreje.<ref name="SomethingJewish">[http://somethingjewish.co.uk/articles/1665_craig_newmark_interv.htm Something Jewish: "Craig Newmark interview" by Leslie Bunder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051213012144/http://somethingjewish.co.uk/articles/1665_craig_newmark_interv.htm |date=13 dhjetor 2005 }} December 11, 2005</ref> Babai i tij, një shitës në kompanitë e sigurimit, vdiq kur Craig ishte trembëdhjetë vjeç dhe nëna e tij kishte probleme financiare,,<ref name="SomethingJewish"/> duke i lëvizur Craig dhe vëllain e tij Jeff në një apartament.<ref name="WebGuru"/> Në vitin 1971, u diplomua në [[Morristown High School]]<ref name="WebGuru"/> dhe falë bursave për shkollim,<ref name="SomethingJewish"/> ndoqi studimet në [[Case Western Reserve University]], atje ku u mori diplomën bachelor i shkencave në vitin 1975 dhe një diplomë master i shkencave në vitin 1977.<ref>[http://blog.case.edu/case-news/2008/03/25/degrees "Case Western Reserve University selects honorary doctorates awardees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911124358/http://blog.case.edu/case-news/2008/03/25/degrees |date=11 shtator 2011 }}.</ref> == Karriera == [[Skeda:Craig_Newmark_by_Pete_Forsyth.jpg|thumb|Newmark në vitin 2014]] Pas studimeve, Newmark punoi në [[IBM]] për 17 vite si programues, duke jetuar në New Jersey, [[Boca Raton, Florida]] dhe Detroit. Në vitin 1993, ai u zhvendos në San Francisco për të punuar për [[Charles Schwab]], ku mësoj më shumë mbi internetin—në atë kohë kur akoma ishte jo-komercial.<ref name="WebGuru"/> Ai e zhvilloj Craigslist si një treg të lirë ku njerëzit të vijnë në një vend së bashku&nbsp;– pa pagesë&nbsp;– dhe të shkëmbejnë informacione. Ajo është përshkruar si një "komunë e internetit."<ref name="WebGuru"/> Newmark është akoma aktiv në Shërbimi ndaj Klientit të Craigslist, duke u marrë kryesisht me [[spam]]erët and mashtruesit.<ref>{{Cito web|url=http://video.google.com/videoplay?docid=-8625237967610875547|title=The Josh Kornbluth Show: Craig Newmark|publisher=[[KQED-TV]] / [[Google]]|date=17 tetor 2005|format=[[SWF]]|language=en|pages=27 minute runtime|accessdate=8 shkurt 2007}}</ref> Ai githashtu vepron edhe me Craigconnects, një faqe që publikon organizatat për bamirësisë.<ref name="wired">{{Cito web|url=http://www.wired.com/business/2012/07/craig-newmark/|title=Craig Newmark Sits at the Top and Bottom of Craigslist|publisher=Wired|language=en|date=16 korrik 2012|accessdate=16 mars 2013|author=Mitroff, Sarah|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315134124/http://www.wired.com/business/2012/07/craig-newmark|archive-date=15 mars 2013|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20061125194556/http://www.cnewmark.com/ craigblog], blogu personal i Craig Newmark * [https://web.archive.org/web/20160928073712/http://tenminuteinterviews.com/craig-newmark/ Craig Newmark Interview] * [http://www.c-span.org/person/?craignewmark Appearances]<span> në </span>[[C-SPAN]] * [https://web.archive.org/web/20160303190742/http://www.ufollow.com/authors/craig.newmark/ Index of Craig Newmark’s writings on uFollow] [[Kategoria:Lindje 1952]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biznesmenë amerikanë]] jgu6x8uwmmo6gmu87jwqqnzv0he7vh1 Aaron Swartz 0 171169 3062230 2981234 2026-11-03T18:16:48Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062230 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Aaron Swartz | image = Aaron Swartz profile.jpg | caption = Aaron Swartz në një event të [[Creative Commons]] në 13 dhjetor, 2008 | birth_date = {{birth date|1986|11|8|df=yes}} | birth_place = {{nowrap|[[Chicago]], [[Illinois]], SH.B.A.}} | death_date = {{death date and age|2013|01|11|1986|11|8|df=yes}} | death_place = {{nowrap|[[Brooklyn]], [[New York]], SH.B.A.}} | education = [[Stanford University]] | occupation = Zhvillues i softuerit, shkrimtar, [[Hacktivism|aktivist interneti]] | title = Bashkëpunëtor, Universiteti i Harvardit (''Qendra Edmond J. për Etikë'') | parents = [[Robert Swartz]] (babai)<br>Susan Swartz (nëna) | awards = American Library Association's [[James Madison Award]] ''(pas vdekjes)''<br />[[EFF Pioneer Award]] 2013 ''(pas vdekjes)'' | website = <span class="plainlinks">[http://www.aaronsw.com/ aaronsw.com]<br />[http://www.rememberaaronsw.com/ rememberaaronsw.com]</span> }} '''Aaron Hillel Swartz''' (8 nëntor, 1986&nbsp;– 11 janar, 2013) ishte një programues kompjuterik, sipërmarrës, shkrimtar, organizues politik dhe [[Hacktivism|haktivist]] i Internetit. Ai ka qenë i përfshirë në zhvillimin e formatit të web furnizuesit [[RSS]]<ref name="harvmag">{{cite journal|title=RSS creator Aaron Swartz dead at 26|url=http://harvardmagazine.com/2013/01/rss-creator-aaron-swartz-dead-at-26|journal=Harvard Magazine|language=en|date=14 janar 2013|quote=Swartz helped create RSS—a family of Web feed formats used to publish frequently updated works (blog entries, news headlines, ...) in a standardized format—at the age of 14.}}</ref>, formatit publikues [[Markdown]],<ref name="markdown-swartz">{{cite web|url=http://www.aaronsw.com/weblog/001189|title=Markdown|date=19 mars 2004|work=Aaron Swartz: The Weblog|language=en}}</ref> organizimin e [[Creative Commons]],<ref>{{cite web|url=http://creativecommons.org/weblog/entry/36298|title=Remembering Aaron Swartz|last=Lessig|first=Lawrence|date=12 janar 2013|website=Creative Commons|language=en|quote=Aaron was one of the early architects of Creative Commons. As a teenager, he helped design the code layer to our licenses...|access-date=8 nëntor 2015|archive-date=4 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151204034753/http://creativecommons.org/weblog/entry/36298|url-status=dead}}</ref> ''framework-ut'' për webfaqe web.py<ref name="grehan">{{cite web|url=http://www.infoworld.com/article/2621361/application-development/pillars-of-python--web-py-web-framework.html|title=Pillars of Python: Web.py Web framework|last=Grehan|first=Rick|date=10 gusht 2011|website=InfoWorld|language=en|quote=Web.py, the brainchild of Aaron Swartz, who developed it while working at Reddit.com, describes itself as a ‘minimalist’s framework.’ ... Test Center Scorecard: Capability 7; Ease of Development 9; Documentation 7; ...; Overall Score 7.6, Good.}}</ref> dhe faqen e lajmeve shoqërore, [[Reddit]], në të cilën ai u bë një partner pas bashkimit të saj me kompaninë e tij, Infogami.{{ref label|merger|i|}} Ai bëri vetëvrasje përderisa ishte nën akuza federale për vjedhjen e të dhënave, një ndjekje penale e cila u karakterizua nga familja e tij si "produkt i një sistemi gjyqësor-kriminal i mbushur me kërcënime dhe mashtrime prokuroriale dhe e nisi karrieren e tij qe 13 vjec dhe ishte femija i pare qe dinte te programonte kaq mire ".<ref name="Time">{{cite news|title=Aaron Swartz, Tech Prodigy and Internet Activist, Is Dead at 26|url=http://business.time.com/2013/01/13/tech-prodigy-and-internet-activist-aaron-swartz-commits-suicide/|work=Time|language=en|accessdate=13 janar 2013|date=13 janar 2013|archive-date=21 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021193318/http://business.time.com/2013/01/13/tech-prodigy-and-internet-activist-aaron-swartz-commits-suicide/|url-status=dead}}</ref> Puna e Swartz-it gjithashtu u përqëndrua në ndërgjegjësimin dhe aktivitetet qytetare.<ref>{{cite web|last=Swartz|first=Aaron|url=http://www.aaronsw.com/weblog/socvanthro|title=Sociology or Anthropology|work=Raw Thought|language=en|accessdate=16 janar 2013}}</ref><ref>{{cite web|last=Swartz|first=Aaron|url=http://www.aaronsw.com/weblog/socfunc|title=Simplistic Sociological Functionalism|work=Raw Thought|language=en|date=13 maj 2008|accessdate=16 janar 2013}}</ref> Ai ndihmojë në lëshimin e Komisionit të fushatës për ndryshime përparimtare në vitin 2009 për të mësuar më shumë rreth efektit të aktivizimit online. Në vitin 2010, ai u bë një hulumtues në Laboratorin Hulumtues Safra të [[Harvard University|Universitetit të Harvardit]] në degën e Korrupsionit Institucional, të drejtuar nga [[Lawrence Lessig]].<ref name="Seidman">{{cite web|url=http://www.pbs.org/wnet/need-to-know/the-daily-need/internet-activist-charged-with-hacking-into-mit-network/|title=Internet activist charged with hacking into MIT network|first=Bianca|last=Seidman|date=22 korrik 2011|publisher=Public Broadcasting Service|language=en|location=Arlington, Va.|quote=[Swartz] was in the middle of a fellowship at Harvard's Edmond J. Safra Center for Ethics, in its Lab on Institutional Corruption|access-date=16 nëntor 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924165206/http://www.pbs.org/wnet/need-to-know/the-daily-need/internet-activist-charged-with-hacking-into-mit-network/|url-status=dead}}</ref><ref name="safra" /> Ai themeloj grupin online ''[[Demand Progress]]'', i njohur për fushatat kundër ''[[Stop Online Piracy Act|SOPA]]''-s. Më 6 janar, 2011, Swartz u arrestua nga policia e [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] nën akuza për thyerje-dhe-hyrje, pasi kishte lidhur një kompjuter në rrjetin e MIT në një dollap, duke e vendosur atë për të shkarkuar në mënyrë automatike artikuj të revistave akademike nga [[JSTOR]] duke përdorur një llogari përdoruesi për mysafirët që i ishte dhënë atij nga MIT.<ref name="gerstein">{{cite web|url=http://www.politico.com/blogs/joshgerstein/0711/MIT_also_pressing_charges_against_hacking_suspect.html|title=MIT also pressing charges against hacking suspect|first=Josh|last=Gerstein|date=22 korrik 2011|work=Politico|language=en|quote=[Swartz's] alleged use of MIT facilities and Web connections to access the JSTOR database ... resulted in two state felony charges for breaking into a ‘depository' and breaking & entering in the daytime, according to local prosecutors.|access-date=16 nëntor 2015|archive-date=27 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150727203355/http://www.politico.com/blogs/joshgerstein/0711/MIT_also_pressing_charges_against_hacking_suspect.html|url-status=dead}}</ref><ref name="IncidentReport">{{cite court|litigants=Commonwealth v. Swartz|opinion=11-52CR73 & 11-52CR75|pinpoint=MIT Police Incident Report 11-351|court=[[Massachusetts District Court|Mass. Dist. Ct.]]|language=en|date=16 dhjetor 2011|url=http://mitcrimeclub.org/SwartzFilings-state.pdf|quote=Captain Albert P[...] and Special Agent Pickett were able to apprehend the suspect at 24 Lee Street.... He was arrested for two counts of Breaking and Entering in the daytime with the intent to commit a felony....}}</ref> Prokurorët federalë më vonë atë e akuzuan me dy akuza për mashtrim bankar dhe njëmbëdhjetë shkelje të "Aktit për shpërdorim dhe mashtrim kompjuterik", që mbante një dënim të përgjithshëm një gjobë prej maksimum $1 milion dollarë, 35 vite në burg, konfiskimin e asetee, kthimin e dëmit, dhe mbikëqyrje mbas lirimit. Swartz refuzoi një marrëveshje mbi pranimin e fajësisë sipas të cilës ai do të kishte qëndruar gjashtë muaj në një burg federal. Dy ditë pasi prokuroria hodhi poshtë një kundër-ofertë nga Swartz, ai u gjet i vdekur në apartamentin e tij në [[Brooklyn]], ku ai kishte varur veten.<ref name="Time"/><ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-21001452|title=Aaron Swartz, internet freedom activist, dies aged 26|work=BBC News|language=en|date=13 janar 2013|accessdate=13 janar 2013}}</ref> Në qershor 2013, Swartz pas vdekjes u fut në [[Internet Hall of Fame]] (''Këndi i Nderit të Internetit'').<ref name=":1">[http://internethalloffame.org/press/latest-news/internet-hall-fame-announces-2013-inductees Press release] from the Internet Hall of Fame.</ref><ref name=":0">{{cite web|url=http://www.internethalloffame.org/press/latest-news/internet-hall-fame-announces-2013-inductees|title=Internet Hall of Fame Announces 2013 Inductees|date=26 qershor 2013|publisher=[[Internet Hall of Fame]]|language=en|accessdate=3 gusht 2013}}</ref> ==Jeta dhe punimet== [[File:Aaron Swartz and Lawrence Lessig.jpg|thumbnail|right|Swartz në vitin 2002 (15 vjeç) me Lawrence Lessig në festën e lëshimit të [[Creative Commons]]]] [[File:Aaron Swartz - The Network Transformation.webm|thumb|Swartz përshkruan natyrën e ndryshimit të topografisë së komunikimit të rrjetit nga sistemet e centralizuara një-me-shumë në sistemet e decentralizuara shumë-me-shumë. San Francisko, prill 2007 (9:29)]] Swartz lindi në [[Chicago]], Illinois, djali i madh i prindërve hebrenj Susan dhe Robert Swartz.<ref name="yearwood">{{cite news|last=Yearwood|first=Pauline|title=Brilliant life, tragic death|newspaper=Chicago Jewish News|language=en|page=1|date=22 shkurt 2013|url=http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829|quote=Aaron Hillel Swartz was not depressed or suicidal ... a rabbi’s wife who has known him since he was a child says.... At age 13 he won the ArsDigita Prize, a competition for young people who create noncommercial websites....|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017101458/http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829|archive-date=17 tetor 2013|access-date=16 nëntor 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Folkhero">{{cite news|title=Aaron Swartz dies at 26; Internet folk hero founded Reddit|url=http://www.latimes.com/news/obituaries/la-me-0113-aaron-swartz-20130113,0,5232490.story|newspaper=Los Angeles Times|language=en|date=12 janar 2013|first=Valerie J.|last=Nelson}}</ref> Babai i tij kishte themeluar një kompani për softuerë, [[Mark Williams Company]]. Swartz e zhyti veten në studimin e kompjuterëve, programimin, Internetin, dhe kulturën e internetit.<ref name="Life Story">{{cite web|last=Swartz|first=Aaron|title=How to get a job like mine|work=(blog)|publisher=Aaron Swartz|language=en|date=27 shtator 2007|url=https://aaronsw.jottit.com/howtoget|quote=We negotiated for months.... I started going crazy from having to think so much about money.... The company almost fell apart before the deal went through.}}</ref> Ai ndoqi shkollimin në një shkollë të vogël private, [[North Shore Country Day School]], afër Çikagos, deri në klasën e 9-të.<ref>{{cite news|title=Reddit co-creator Aaron Swartz dies from suicide|url=http://articles.chicagotribune.com/2013-01-13/news/chi-aaron-swartz-dead_1_reddit-computer-network-websites|newspaper=Chicago Tribune|language=en|date=13 janar 2013|access-date=16 nëntor 2015|archive-date=9 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409001954/http://articles.chicagotribune.com/2013-01-13/news/chi-aaron-swartz-dead_1_reddit-computer-network-websites|url-status=dead}}</ref> Swartz e la shkollën e mesme në klasën e 10-të, dhe u regjistrua në kurse në një zonë kolexhi në Çikago.<ref name="skaggs">{{cite news|last=Skaggs|first=Paula|title=Internet activist Aaron Swartz's teachers remember ‘brilliant' student|newspaper=Patch|language=en|location=Northbrook, Ill.|date=15 janar 2013|url=http://patch.com/illinois/desplaines/internet-activist-aaron-swartzs-teachers-remember-bric9fb0cae20|quote=Swartz ... attended North Shore Country Day School through 9th grade.}}</ref><ref name="postno21">{{cite web|last=Swartz|first=Aaron|title=It's always cool to run...|work=Weblog|language=en|publisher=Aaron Swartz|date=14 janar 2002|url=http://www.aaronsw.com/weblog/000101|quote=I would have been in 10th grade this year.... Now I'm taking a couple classes at a local college.}}</ref> Në moshën 13 vjeçare, Swartz fitoj një shpërblim ''"ArsDigita"'', që jepej për të rinjtë që krijojnë webfaqe jokomerciale "të dobishme, edukative, dhe bashkëpunuese".<ref name="yearwood" /><ref name="schofield">{{cite news|last=Schofield|first=Jack|title=Aaron Swartz obituary|newspaper=The Guardian|location=London|language=en|date=13 janar 2013|url=http://www.theguardian.com/technology/2013/jan/13/aaron-swartz|quote=At 13 [he] won an ArsDigita prize for creating The Info Network.}}</ref> Në moshën 14 vjeçare, ai u bë anëtar i grupit punues që ishte autori i specifikimeve të web sindikatës [[RSS|RSS 1.0]]. ===W3C=== Në vitin 2001, Swartz u bashkua me grupin punues të [[Resource Description Framework|RDF]]Core në [[World Wide Web Consortium]] (W3C),<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/2001/sw/RDFCore/members.html|title=RDFCore Working Group Membership|language=en|publisher=W3|date=1 dhjetor 2002|accessdate=15 janar 2013}}</ref> ku ai ishte autor i RFC 3870, Application/RDF+XML Media Type Registration. Dokumenti përshkruante një lloj të ri të medias, "[[RDF/XML]]", i projektuar për të mbështetur [[Semantic Web|Web-it Semantik]].<ref name="rdf">{{cite web|last=Swartz|first=A.|title=Request for Comments No. 3870, ‘application/rdf+xml' Media Type Registration|work=Network Working Group|publisher=The Internet Society|language=en|date=shtator 2004|url=http://tools.ietf.org/html/rfc3870|quote=A media type for use with the Extensible Markup Language serialization of the Resource Description Framework.... [It] allows RDF consumers to identify RDF/XML documents....}}</ref> ===Markdown=== ===Sipërmarrja=== ===Aktivitetet=== Gjatë vitit akademik 2010-11, Swartz ka kryer studimeve hulumtuese mbi korrupsionin politik si një Bashkëpunëtor i Laboratorit Hulumtues Edmond J. Safra të Universitetit të Harvardit, në degën e Korrupsionit Institucional.<ref name="Seidman" /><ref name="safra">{{cite web|title=Lab Fellows 2010–2011: Aaron Swartz|work=Edmond J. Safra Center for Ethics|publisher=Harvard University|language=en|year=2010|url=http://ethics.harvard.edu/people/show-bio/all/352?layout=showbio|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529001045/http://ethics.harvard.edu/people/show-bio/all/352?layout=showbio|archive-date=2013-05-29|url-status=dead|quote=During the fellowship year, he will conduct experimental and ethnographic studies of the political system to prepare a monograph on the mechanisms of political corruption.}}</ref> ===Stop Online Piracy Act=== ===Wikipedia=== Swartz ishte vullnetarë si redaktor në Wikipedia dhe në vitin 2006 ai kandidoi pa sukses për Bordin e ''Trustees'' në [[Fondacioni Wikimedia|Fondacionin Wikimedia]]. ===Tor2web=== Në vitin 2008,<ref>http://www.aaronsw.com/weblog/tor2web</ref> Swartz punoi me Virgil Griffith për të hartuar dhe zbatuar Tor2web, një protokoll HTTP për shërbimet e fshehura Tor. Proxy është projektuar për të siguruar qasje të lehtë në Tor nga një shfletues me bazë web. ===Open Library=== ===PACER=== ===Wikileaks=== Më 27 dhjetor, 2010, Swartz paraqiti kërkesën e Aktit të Liridë së Informacionit (FOIA) për të mësuar në lidhje me trajtimin e Chelsea Manning, burim i dyshuar për [[WikiLeaks]].<ref>{{Cite web|url=http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/|title=Kopje e arkivuar|language=en|url-status=dead|access-date=25 nëntor 2015|archive-date=22 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122000933/http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/}}</ref><ref>https://www.muckrock.com/foi/united-states-of-america-10/records-related-to-bradley-manning-426/</ref> ===DeadDrop=== ==JSTOR== ==Shënime== {{refbegin}}{{note|merger}} Swartz është identifikuar si bashkëthemelues i Reddit, por titulli është burim i kontradiktave. Me bashkimin e Infogami dhe Reddit, Swartz u bë bashkë-pronar dhe drejtor i kompanisë mëmë ''Not A Bug, Inc.'', së bashku me bashkëthemeluesit e Reddit [[Steve Huffman]] dhe [[Alexis Ohanian]].<ref name="nabi">{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=30764772|title=Not A Bug, Inc.: Private company information|date=2006-10-31|website=Bloomberg Business|language=en|accessdate=30 maj 2015|quote=The company owns and operates portals that allow users to post contents and create Websites.... As of October 31, 2006, [it] is a subsidiary of CondéNet, Inc.... Key Executives for Not A Bug, Inc.: ... Huffman, President and Director; ... Swartz, Treasurer and Director; ... Ohanian, Secretary and Director.}}</ref> Swartz-it i janë referuar si "bashkëthemelues" në media dhe nga investitori [[Paul Graham (programues kompjuterik)|Paul Graham]] (i cili e rekomandoj bashkimin); Ohanian e përshkruan atë si "bashkëpronar".<ref>{{Citation|url=http://www.reddit.com/r/todayilearned/comments/d2njs/til_there_was_a_third_cofounder_of_reddit_who_was/c0x40yz|publisher=Reddit|language=en|title=Today I Learned|contribution=There was a third ‘co-founder’ of reddit|date=2010-10-18|quote=Aaron isn’t a founder of reddit.}}</ref>{{refend}} == Referime == {{Reflist|30em|refs= <ref name="Indictment">{{cite web|url=http://www.documentcloud.org/documents/217117-united-states-of-america-v-aaron-swartz|title=Indictment, USA v. Swartz, 1:11-cr-10260, No. 2 (D.Mass. July 14, 2011)|publisher=MIT|date=14 korrik 2011|accessdate=23 janar 2013|archive-date=17 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117085524/https://www.documentcloud.org/documents/217117-united-states-of-america-v-aaron-swartz|url-status=dead}} Superseded by {{cite web|url=https://www.docketalarm.com/cases/Massachusetts_District_Court/1--11-cr-10260/USA_v_Swartz/53/|title=Superseding Indictment, USA v. Swartz, 1:11-cr-10260, No. 53 (D.Mass. September 12, 2012)|publisher=Docketalarm.com|date=12 shtator 2012|accessdate=23 janar 2013}}</ref><ref name="Wired-arrest">{{cite news|url=http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/swartz-arrest/|title=Feds Charge Activist as Hacker for Downloading Millions of Academic Articles|date=19 korrik 2011|first=Ryan|last=Singel|work=[[Wired magazine|Wired]]|accessdate=12 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115040815/http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/swartz-arrest/|archive-date=15 janar 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="SwartzAaronPR">{{cite web|author=US Attorney's Office District of Massachusetts|title=Alleged Hacker Charged With Stealing Over Four Million Documents from MIT Network|url=http://www.justice.gov/usao/ma/news/2011/July/SwartzAaronPR.html|date=19 korrik, 2011|accessdate=17 janar, 2013|publisher=Press release|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526080523/http://www.justice.gov/usao/ma/news/2011/July/SwartzAaronPR.html|archive-date=2012-05-26|url-status=dead}}</ref> }} ==Video dokumentar== * [[Brian Knappenberger]] (Producent dhe Drejtues), [https://archive.org/details/TheInternetsOwnBoyTheStoryOfAaronSwartz ''The Internet's Own Boy: The Story of Aaron Swartz.''] Participant Media: 2014. <small>Via The Internet Archive, www.archive.org/ gjatësia: 105 minuta.</small> * Ali Akbarzadeh (Drejtues), ''[[Killswitch (film)|Killswitch]]: The Battle to Control the Internet,'' Akorn Entertainment: 2014 ==Lidhje të jashtme== {{Commonscat|Aaron Swartz}} * {{Official website|http://www.aaronsw.com/}} * [[:en:User:AaronSw|Faqja e përdoruesit në Wikipedia Anglisht]] (2004–2013) * {{twitter|aaronsw}} [[Kategoria:Lindje 1986]] [[Kategoria:Vdekje 2013]] 6n53rmv7mcz70bgruq24ehpdu0wh6ql 0 (numër) 0 172830 3062223 2948430 2026-11-03T17:39:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062223 wikitext text/x-wiki '''0''' ('''zero''') është edhe [[Numri|numër]]<ref>{{cite book|title=Principles of mathematics|edition=2|first1=Bertrand|last1=Russell|author-link1=Bertrand Russell|publisher=Forgotten Books|language=en|year=1942|isbn=1-4400-5416-9|page=125|url=http://books.google.com/books?id=63ooitcP2osC}}, [http://books.google.com/books?id=63ooitcP2osC&pg=PA125 Chapter 14, page 125]</ref> dhe një shifër numerike që përdoret për të përfaqësuar at numër në [[sistemin e numrave]]. Ai përmbush një rol qendror në [[Matematika|matematikë]] si identiteti shtesë i [[Numrat e plotë|numrave të plotë]], numrave reale, dhe shumë strukturave të tjera [[Algjebra|algjebrike]]. ==Matematikë== == Shkencat kompjuterike == Praktika më e zakonshme në të gjithë historinë njerëzore ka qenë që të fillojë numërimi në një, dhe kjo është praktika e përdorur në fillim në gjuhët programuese klasike në [[shkencat kompjuterike]] si [[Fortran]] dhe [[COBOL]]. Megjithatë, në fund të viteve 1950 [[LISP]] prezantoj numërimin e bazuar-në-zero për vargjet, ndërsa [[Algol 58]] prezantoj qasje të bazuar plotësisht fleksibile elementet e vargut (duke lejuar secilin numër të plot pozitiv, negativ, apo zero si bazë e vargut të elementeve), dhe shumica e gjuhëve programuese pasuese e përshtatën njërën ose tjetrën nga këto metoda. Për shembull, elementet e një vargu numërohen duke filluar nga 0 në gjuhën programuese [[C (gjuhë programimi)|C]], pra për një varg prej ''n'' elemente, sekuenca e indekseve të elementeve shun nga 0 deri në {{nowrap|''n''−1}}. Kjo lejon që lokacion i një elementi të vargut të llogaritet duke shtuar indeksin drejtpërdrejt në adresën e atij vargu, kurse gjuhët e bazuara në 1, para-llogaritin adresën e bazës së vargut sikur është pozita e një elementi para elementit të parë. ==Fusha të tjera== * Në fushën e telefonisë, duke shtypur 0 është përdorur shpesh për të thirrur jashtë rrjetit të kompanisë ose në një qytet apo rajon tjetër, dhe 00 është përdorur për thirrur një numër jashtë vendit. Në disa shtete, duke me numrin 0 bëhet thirrja deri te operatori për ndihmë. ==Viti zero== {{kryesore|Viti zero}} == Referime == {{reflist}} ==Lidhjet e jashtme== {{Commonscat|0 (number)|0 (numër)}} {{Wiktionary|zero}} * [http://www.sciencealert.com/search-for-the-world-s-first-zero-leads-to-the-home-of-angkor-wat/ Search for the world's first zero leads to the home of Angkor Wat] * [https://web.archive.org/web/20081204042054/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html A History of Zero] * [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/ZERO.HTM Zero Saga] * [https://web.archive.org/web/20141009100628/http://www.ucs.louisiana.edu/~sxw8045/history.htm The History of Algebra] * [[Edsger W. Dijkstra]]: [https://web.archive.org/web/20110226073857/http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd08xx/EWD831.PDF Why numbering should start at zero], EWD831 ([[Portable Document Format|PDF]] of a handwritten manuscript) [[Kategoria:0]] juvjeer4qus9fiwerhagj44h7qawh3v Republika e Iliridës 0 174313 3062239 3021542 2026-11-03T19:12:22Z ~2026-58744-77 195360 /* */ 3062239 wikitext text/x-wiki '''Ilirida''' ([[Gjuha maqedonase|maqedonisht]]: Илирида) ose '''Republika e Iliridës''' ([[Gjuha maqedonase|maqedonisht]]: Република Илирида) është një shtet i propozuar në rajonet perëndimore të [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]] (atëherë Republika e Maqedonisë), i shpallur dy herë nga politikani [[Nevzat Halili]], një herë në 1992 dhe përsëri në 2014. Propozimi është shpallur jokushtetues nga qeveria maqedonase.<ref>{{cite book|title=Turkish yearbook of international relations|url=https://books.google.com/books?id=Yt9VAAAAYAAJ|year=1995|language=tr|publisher=Dış Münasebetler Enstitüsü, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Ankara Üniversitesi|page=122}}</ref> Koncepti secesionist i Iliridës u shfaq në fillim të viteve 1990 dhe u mbrojt nga disa politikanë shqiptarë si një zgjidhje për shqetësimet dhe mosmarrëveshjet që kishte komuniteti shqiptar në lidhje me njohjen kushtetuese dhe të drejtat e pakicave brenda Maqedonisë.<ref name="Danforth145">{{cite book|last=Danforth|first=Loring M.|title=The Macedonian conflict: Ethnic nationalism in a transnational world|year=1997|language=en|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691043562|url=https://books.google.com.au/books?id=ZmesOn_HhfEC&printsec=frontcover&dq=the+Macedonian+conflict:+Ethnic+nationalism+in+a+transnational+world&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjH1IOrqs_oAhWB7XMBHa9tD0IQ6AEIJzAA#v=onepage&q=ilirida&f=false|pages=145.}}</ref> == Historia == [[File:Historical events of Albanians in Ilirida (North Macedonia) in the 90s told in strip form.png|thumb|Ngjarjet historike të shqiptarëve në Iliridë (Maqedoni e Veriut) në vitet e 90-ta të treguara në formë stripi|200px]] ===Deklarata e Republikës (1992)=== Pas [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]], pozita e shqiptarëve etnikë ishte e pasigurtë në vitet e para të republikës së re maqedonase. U shfaqën parti të ndryshme politike shqiptare, nga të cilat Partia për Prosperitet Demokratik (PPD) ishte më e madhja. PPD bëri thirrje për përmirësimin e statusit të shqiptarëve në Maqedoni, të drejtat e arsimit të zgjeruar dhe përdorimi i gjuhës shqipe, ndryshimet kushtetuese, lirimi i të burgosurve politik, sistemi i votimit proporcional dhe përfundimi i diskriminimit. Pakënaqësia për mungesën e njohjes kushtetuese të të drejtave kolektive për shqiptarët rezultoi që kreu i PPD-së [[Nevzat Halili]] duke deklaruar partinë e tij do ta konsideronte kushtetutën si të pavlefshme dhe do të shkonte drejt kërkimit të autonomisë. Më vonë, një referendum për statusin e shqiptarëve në Maqedoni, i shpallur i paligjshëm nga qeveria maqedonase, u mbajt në janar 1992. 74% nga 92% e atyre që kishin të drejtë të votonin, votuan për autonominë e shqiptarëve.<ref>{{cite book|title=Federalism, Regionalism, Local Autonomy and Minorities: Proceedings, Cividale Del Friuli (Italy), 24-26 October 1996 : Conference|url=https://books.google.com/books?id=2ycTQOISqWQC&pg=PA82|date=1 janar 1997|language=en|publisher=Council of Europe|isbn=978-92-871-3434-9|page=82}}</ref> Më 31 mars 1992, rreth 40,000 protestues shqiptarë etnikë demonstruan në rrugët e [[Shkup|Shkupit]], duke kërkuar që Maqedonia të mbetet një shtet i panjohur derisa zonat me shumicë shqiptare të ishin autonome.<ref name="Daskalovski2006">{{cite book|author=Židas Daskalovski|language=en|title=Walking on the Edge: Consolidating Multiethnic Macedonia, 1989-2004|url=https://books.google.com/books?id=5RtM_MZlgVcC&pg=PA68|year=2006|publisher=Globic Press|isbn=978-0-9776662-3-2|page=68}}</ref> Më 6 prill 1992, Republika e Iliridës u shpall në [[Strugë]] nga aktivistët shqiptarë, para një turme prej 2.500 personash. Organizatori kryesor ishte kreu i PPD, Nevzat Halili.<ref name="Ahrens2007">{{cite book|author=Geert-Hinrich Ahrens|title=Diplomacy on the Edge: Containment of Ethnic Conflict and the Minorities Working Group of the Conferences on Yugoslavia|url=https://books.google.com/books?id=b3fLRcHYSVAC&pg=PA399|language=en|date=6 mars 2007|publisher=Woodrow Wilson Center Press|isbn=978-0-8018-8557-0|pages=399–}}</ref> Republika e propozuar do të kishte mbuluar afërsisht gjysmën e territorit të Maqedonisë, kryesisht ku shqiptarët janë të përqendruar dhe përbëjnë shumicën e popullsisë, në perëndim dhe veri-perëndim të vendit. Ai synonte të bashkonte të gjithë shqiptarët që jetojnë në Jugosllavi. Më vonë, qëllimi i republikës ishte ai i favorizimit të [[Federata|federalizimit]] të Maqedonisë. Më 6 nëntor 1992, policia maqedonase përdori forcën për të shpërndarë shqiptarët etnikë, të cilët po protestonin për lëshimin e një kontrabande cigaresh. Përleshjet me policinë rezultuan në vdekjen e 4 shqiptarëve dhe 36 të plagosurve. Policia sekuestroi 2,000 fletëpalosje të nënshkruara nga lëvizja rinore shqiptare Ilirida, e cila u bëri thirrje shqiptarëve të Maqedonisë të bëjnë luftë për të drejtat e tyre të vetëvendosjes. Udhëheqja maqedonase i kundërshtoi kërkesat, pasi ata i panë si një "kalë Trojan" që mund të çonte në shkëputje dhe të bëhej pjesë e fushatës së orientuar drejt krijimit të [[Shqipëria natyrale|"Shqipërisë së Madhe"]] (Shqiperia etnike) duke i bashkuar Shqipërisë zona të tjera në Ballkan.<ref name="Woodward342">{{cite book|last=Woodward|first=Susan L.|title=Balkan Tragedy: Chaos and Dissolution after the Cold War|year=1995|publisher=Brookings Institution Press|isbn=9780815722953|language=en|url=https://archive.org/details/balkantragedycha00wood|url-access=registration|page=342.}}</ref> ===Çështja Paramilitare (1993-1995)=== [[File:The ballot referendum to declare territorial autonomy of the Albanians in Ilirida (Fyrom,Macedonia) year 1992.jpeg|thumb|Fletëvotimi nga referendumi për shpalljen e Autonomisë territoriale dhe politike të shqiptarëve në Iliridë (Maqedoni e Veriut) në vitin 1992]] Gjatë periudhës së fitimit të pavarësisë dhe para largimit të ushtrisë jugosllave nga vendi, Presidenti maqedonas [[:en:Kiro_Gligorov|Kiro Gligorov]] u kishte thënë qytetarëve maqedonas dhe shqiptarë që të krijonin forca paramilitare. Dalja paqësore e ushtrisë jugosllave nga Maqedonia i dha fund inkurajimit zyrtar për formimin e forcave paramilitare. Në atë kohë, armët ishin grumbulluar për "vetëmbrojtje komunale". Të dyja këto ngjarje do të çonin më vonë në zbulimin e asaj që u bë e njohur si "komploti i armëve" ose "skandali i armëve" (nëntor 1993) që përfshinte disa zyrtarë të PPD-së, si Zëvendës Ministri i Mbrojtjes, të implikuar në atë që media maqedonase e quajti një "organizatë paramilitare shqiptare". Autoritetet maqedonase arrestuan një grup politikanësh të PPD-së, sipas zyrtarëve të qeverisë të akuzuarit ishin në posedim të 300 mitralozave dhe planifikuan një kryengritje të armatosur prej 20,000 shqiptarësh për të krijuar Republikën e Iliridës. Një përpjekje për të pajtuar politikanët shqiptarë, Gligorov deklaroi se nuk ekzistojnë lidhje midis të akuzuarve dhe drejtuesve të PPD-së, ndërsa udhëheqja shqiptare bëri thirrje për unitet dhe besnikëri ndaj shtetit. Vdekja në kujdestari të njërit prej të akuzuarve ngriti tensionet. Sipas burimeve qeveritare, ekzistonte një koordinim midis aktivistëve shqiptarë të Maqedonisë, disa shqiptarëve të [[Kosova|Kosovës]] dhe [[Shqiperia|Republikës së Shqipërisë]]. Qeveria e Shqipërisë i mohoi ato akuza, dhe kështu bëri edhe [[Ibrahim Rugova]], president i atëhershëm i Republikës së Kosovës.<ref name="Miall1994">{{cite book|author=Hugh Miall|title=Minority rights in Europe|url=https://archive.org/details/minorityrightsin00mial|url-access=registration|date=1 nëntor 1994|language=en|publisher=Council on Foreign Relations Press|isbn=978-0-87609-172-2|page=[https://archive.org/details/minorityrightsin00mial/page/75 75]}}</ref> Shqipëria pretendoi se komploti dhe thirrjet e mëparshme për një Iliridë ishin një trillim nga FR Jugosllavia. PPD dha një përgjigje fillestare të heshtur për ngjarjet. Ata deklaruan se armët ishin kontrabanduar për shkak të ndjenjave të pasigurisë, të mbajtura nga qytetarët gjatë largimit të ushtrisë jugosllave, ndjenja që ishin shuar me krijimin e një ushtrie maqedonase. Në vitin 1993 [[Nevzat Halili|Halili]] u gjykua për secesionizëm "paramilitarë", por nuk u burgos. Halili pastaj u zhduk nga skena politike. Anëtarët e tjerë të akuzuar të PPD-së gjatë gjykimit të tyre, pohuan se ata vepruan në vetëmbrojtje në një kohë kur ushtria maqedonase nuk ishte formuar. Aktakuza thoshte se i akuzuari kishte për qëllim rrëzimin e shtetit përmes një rrjeti të sofistikuar paramilitarë dhe komunikimi me qendër në qytete në veri dhe perëndim të vendit. Të akuzuarit u gjykuan sipas ligjit nga periudha e ish-Jugosllavisë. Fillimisht anëtarët në qeverinë maqedonase u kishin thënë të akuzuarve politikanë të PPD-së se ata do të marrin dënime të shkurtra që shkojnë deri në maksimum 18 muaj.<ref name="Phillips67">{{harvnb|Phillips|2004|p=67}}</ref> Më vonë gjykata në Shkup dha dënime që përfshinin 5 deri në 8 vjet për 10 politikanët e PPD-së: Abdylselem Arsallani, Mitat Emini, Hasan Agushi, Aqif Demiri, Burim Murtezani, Resmi Ejupi, Hysen Haskaj, Selam Elmazi, Eugen Cami dhe Shinasi Rexhepi.<ref name="Shea230231">{{cite book|last=Shea|first=John|title=Macedonia and Greece: The struggle to define a new Balkan nation|year=1997|publisher=McFarland|isbn=9780786402281|url=https://books.google.com.au/books?id=InyEqBVhH-EC&pg=PA230&dq=nevzat+Halili+arrested+macedonia&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjJm5vo687oAhVAzTgGHZU2CEQQ6AEIJzAA#v=onepage&q=nevzat%20Halili%20arrested%20macedonia&f=false|pages=230-231|language=en}}</ref> Misioni i [[Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë|Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë]] (OSBE) në Maqedoni vuri në dukje parregullsi të shumta me procedurat gjyqësore dhe shkeljet e të drejtave të të pandehurve. Gjatë janarit 1995, dy vjet u hoqën nga dënimet e të gjithë 10 burrave nga një gjykatë apeli. Më 1 gusht 1995, burrat u lanë të lirë, me 8 duke vuajtur vetëm një të tretën e kohës së tyre në burg. Si Emini ashtu edhe Agushi morën amnisti.<ref name="Abrahams4447">{{cite book|last=Abrahams|first=Fred|title=A Threat to "Stability": Human Rights Violations in Macedonia|year=1996|language=en|publisher=Human Rights Watch|isbn=9781564321701|url=https://archive.org/details/threattostabilit0000abra|url-access=registration|pages=[https://archive.org/details/threattostabilit0000abra/page/n53 44]-47}}</ref> Disa burime midis ushtarakëve perëndimorë vendosën përgjegjësinë për nxitjen e skandalit të armëve mbi Richard Tomlinson, një oficer i Shërbimit i Inteligjencës Sekrete Britanike ([[Secret Intelligence Service|MI6]]) operativ me lidhje ne udhëheqjen e PPD-së në luajtjen e një roli të rëndësishëm, së bashku me Britaninë dhe Inteligjencën Franceze.<ref name="Phillips6768">{{harvnb|Phillips|2004|pp=67-68}}</ref>[[File:Republic of Ilirida.png|thumb|316x316px|Harta e propozuar e Republikës së Iliridës<ref name="Lyon198">{{harvnb|Lyon|2015|p=198.}}</ref>]] ===Fundi i viteve ‘90 dhe fillimi i viteve 2000=== Fraksioni nacionalist i PPD-së ishte përballur me Halilin në shtator 1993 në kongresin e partisë dhe udhëheqja u akuzua për dështimin e "marrjes së autonomisë ose statusit të një populli të shtetit". Deri në vitin 1994, partia u nda dhe fraksioni nacionalist u bë [[Partia Demokratike Shqiptare|Partia Demokratike e Shqiptarëve]] (PDSH) e udhëhequr nga [[Arbën Xhaferi]] dhe [[Menduh Thaçi]], ndërsa një PDP e përhumbur drejtohej nga Abdurman Haliti.<ref name="Phillips68">{{cite book|last=Phillips|first=John|title=Macedonia: Warlords and Rebels in the Balkans|language=en|year=2004|publisher=Yale University Press|isbn=9780300102680|url=https://archive.org/details/macedonia00john|url-access=registration|pages=[https://archive.org/details/macedonia00john/page/n81 68]}}</ref> Muhamed Halili, ish-koordinator i Partisë së ndarë tani për prosperitet demokratik (PPD), deklaroi për një gazetë bullgare në 1994 se partia prapë dëshironte të arrinte autonominë, dhe se autonomia e shqiptarëve në Maqedoni ishte "faza e parë e dy-kombeve shtet".<ref name="Ramet1997">{{cite book|author=Sabrina P. Ramet|title=Whose Democracy?: Nationalism, Religion, and the Doctrine of Collective Rights in Post-1989 Eastern Europe|url=https://books.google.com/books?id=GghxFpyBH7MC&pg=PA80|date=1 janar 1997|language=en|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8476-8324-6|page=80}}</ref> Drejtuesit e tjerë shqiptarë heshtën për këtë çështje, por në qershor 1994 Partia Kombëtare Shqiptare (PKSH) vendosi që "Autonomia e Iliridës është minimumi që duhet të realizojnë shqiptarët e Maqedonisë", dhe Abdurahman Haliti, president i PPD-së, paralajmëroi se: "Ata që mendojnë se opsioni i autonomisë për shqiptarët e Maqedonisë nuk ekziston, janë të gabuar". Gjatë periudhës së [[Luftërat në Jugosllavi|luftërave jugosllave]] (1990), bashkësia ndërkombëtare ishte e vendosur në ruajtjen e integritetit territorial në rajon dhe ajo rezultoi në zbutjen e kërkesave nga politikanët shqiptarë dhe më vonë në konfliktin e vitit 2001. Një organ i quajtur "Grupi i Punës për Komunitetet Etnike dhe Kombëtare dhe Minoritetet" (1991-1996) u krijua për t'u marrë me shpërbërjen Jugosllave. Grupi i punës ishte i suksesshëm në ndërmjetësimin e një përzgjedhjeje të kërkesave të pakicave dhe i bindi shqiptarët të mos ndjekin autonominë në Maqedoni pas 1992. Nga mesi i dekadës, udhëheqja politike shqiptare kishte ndryshuar qëndrimet nga fillimi i kërkimit të autonomisë në Maqedoni në një "vetëvendosje të brendshme" për pakicën shqiptare që nënkupton autonominë kulturore në vend të qëllimeve territoriale. [[File:Advisor to Prime Minister Albin Kurti holding the flag of the Republic of Ilirida.jpg|thumb|Këshilltarja e Kryeministrit të Kosovës, [[Fëllanza Podrimja]], mban flamurin e Iliridës në një vizitë në Sarajevë|majtas]]Në vitin 1999, Paramilitarja Shqiptare e Republikës së Iliridës ishte krijuar dhe u konsiderua e paligjshme nga qeveria e Shkupit. Sidoqoftë ata ishin toleruar.<ref name="BrownRosecrance1999">{{cite book|author1=Michael E. Brown|author2=Richard N. Rosecrance|title=The Costs of Conflict: Prevention and Cure in the Global Arena|language=en|url=https://books.google.com/books?id=TCjuCxd_fJMC&pg=PA135|date=1 janar 1999|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8476-8894-4|pages=134–135}}</ref> Deri në vitin 2001, ndjenjat për ndryshime territoriale ishin minimale midis shqiptarëve në Maqedoni gjatë [[Lufta e vitit 2001 në Maqedoni|konfliktit midis UÇK-së dhe Ushtrisë Maqedonase]]. Në një sondazh mbarëkombëtar të porositur nga Zyra e Kërkimeve e Departamentit të Shtetit e [[SHBA]]-së, në prill-maj 2001, një shumicë (69%) e shqiptarëve simpatizuan kërkesat e UÇK-së, megjithatë shumica (87%) mbështesin unitetin e vendit me 71% duke deklaruar një preferencë për të jetuar në një Maqedoni multietnike në krahasim me një [[Shqipëria natyrale|Shqipëri të Madhe]].<ref name="Lyon32">{{cite book|last=Lyon|first=Aisling|language=en|title=Decentralisation and the Management of Ethnic Conflict: Lessons from the Republic of Macedonia|year=2015|publisher=Routledge|isbn=9781317372042|url=https://books.google.com.au/books?hl=en&lr=&id=JKXhCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP1&dq=Decentralisation+and+the+Management+of+Ethnic+Conflict:+Lessons+from+the+Republic+of+Macedonia&ots=N9aEwKyiXK&sig=8mRF7wbak45WCiwTWf7GR-6G02Q&redir_esc=y#v=snippet&q=Ilirida&f=false|page=32.}}</ref> Në 2002 u krijua Ushtria e Republikës së Iliridës. Qëllimi i ushtrisë ishte përfshirja e Maqedonisë Perëndimore në Shqipëri ose në Kosovë. E pohuar e përbërë nga 200 anëtarë, u aludua se anëtarët e ushtrisë u betuan për [[Leka Zogu I|Lekë Zogun]], pretendues i titullit të Princit të Kurorës së Shqipërisë. Sidoqoftë, Leka Zogu i mohoi këto pretendime.<ref name="StojarováEmerson2013">{{cite book|language=en|author1=Vera Stojarová|author2=Peter Emerson|title=Party Politics in the Western Balkans|url=https://books.google.com/books?id=CQsjAQAAQBAJ&pg=PT98|date=2 tetor 2013|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-135-23584-0|page=98}}</ref> Megjithëse ideja e Republikës së Iliridës dukej se ishte braktisur nga përkrahësit e saj,<ref>{{cite book|language=en|title=Indiana Slavic Studies|url=https://books.google.com/books?id=fddmAAAAMAAJ|year=1999|publisher=Indiana University.|page=71}}</ref> më 18 shtator 2014 disa dhjetëra shqiptarë u mblodhën në [[Shkup]] për të deklaruar përsëri krijimin e Republikës së Iliridës.<ref name="Marusic">{{cite news|last=Marusic|first=Sinisa Jakov|title=Albanians Declare ‘Republic’ in Macedonia|url=https://balkaninsight.com/2014/09/19/republic-of-ilirida-declared-in-macedonia/|language=en|agency=Balkan Insight|date=19 shtator 2014|accessdate=5 prill 2020|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Sipas Nevzat Halilit, president i vetëshpallur, e drejta e shqiptarëve në Maqedoni për vetëvendosje dhe shpallja e Iliridës si një rajon autonom bazohet në [[Kushtetuta e SHBA-ve|Kushtetutën e Shteteve të Bashkuara]].<ref>{{Cite news|url=http://inserbia.info/today/2014/09/albanians-proclaimed-republic-of-ilirida-in-macedonia/|language=en|title=Albanians proclaim "Republic of Ilirida" in Macedonia|publisher=InSerbia|date=19 shtator 2014|accessdate=20 shtator 2014}}</ref> Halili kërcënoi të organizojë një referendum nëse planet e tij do të injoroheshin nga qeveria.<ref>{{Cite news|url=http://www.b92.net/eng/news/region.php?yyyy=2014&mm=09&dd=19&nav_id=91668|language=en|title="Republic of Ilirida" declared in Macedonia|date=19 shtator 2014|accessdate=20 shtator 2014|publisher=b92}}</ref> {{Clear}} == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Republikën e Maqedonisë]] * [[Shqipëria natyrale]] * [[Shqiptarët në Kosovë]] * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Shqiptarët në Greqi]] * [[Ilirët]] * [[Marrëveshja e Ohrit]] * [[Mërgata shqiptare]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20120618090507/http://www.alb-net.com/amcc/ Qendra e Krizës e shqiptarëve në Republikën e Maqedonisë] * [http://z-rexhepi.blogspot.ba/2008/01/ Referendumi për autonomi politike dhe teritoriale] {{Shqiptarët}} [[Kategoria:Iliridë]] [[Kategoria:Mërgata shqiptare]] [[Kategoria:Separatizmi në Maqedoni të Veriut]] [[Kategoria:Shqipëria etnike]] [[Kategoria:Nacionalizmi shqiptar në Maqedoni të Veriut]] 1rqux38p6joqa72m3q85qe62i17ex1o Catí 0 179351 3062438 2306007 2026-11-04T08:57:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062438 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Çati}} {{Infobox settlement | name = Catí | native_name = | settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]] | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = Escut de Catí.svg <!--Administrimi territorial--> |Komuniteti autonom ={{flag|Komuniteti i Valencias}} |Provinca = [[Provinca Castellón|Castellón]] |Kamarka = [[Alt Maestrat]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 102.3 | population_total = 861 |Dendësia = <!-- Të dhëna--> |Lartësia = 661 | population_demonym = Catinenc, catinenca |Kodi Postar = 12513 |Prefiksi = | established_date = |Partia = |Kryetari = Manuel Puig Puig | website = {{URL|http://www.cati.es}} | image_map = | map_caption = |CoordAddon = region:ES_type:city | gjer_g= 40 | gjer_m= 28 | gjer_s= 17 | gjer_dr = N | gjat_g= 0 | gjat_m= 1 | gjat_s= 20 | gjat_dr = W }} '''Catí''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[Alt Maestrat]], të provincës [[Provinca Castellón|Castellón]], në [[Komuniteti i Valencias|Komunitetin e Valencias]]. Catí ka 861 banorë (2008), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 102.3&nbsp;km<sup>2</sup>. == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{commonscat|Catí}} * [https://web.archive.org/web/20201122195327/http://www.cati.es/ Webfaqja zyrtare] [[Kategoria:Komunat e Spanjës|Catí]] {{Spanja-cung}} 0mwrrxkk18qdfgumi1kmy1f3xaehkhh Diskutim:Catí 1 179654 3062439 1593912 2026-11-04T08:57:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062439 wikitext text/x-wiki {{WPSpanja}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Catí]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062438 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201122195327/http://www.cati.es/ për lidhjen http://www.cati.es/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 09:57 (CET) gkvfrnoy2zjxtahrwxaaxg3n7qjn75s Arsimi në Ukrainë 0 180796 3062325 2783302 2026-11-04T01:44:06Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062325 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Graduates_in_tertiary_education-thousands.jpg|djathtas|parapamje|250x250px|Ukraina prodhon e numrin e katërt më të madh të të diplomuarve akademik në [[Evropa|Evropë]].]] [[Ukraina]] është gati 100% me të shkolluar.<ref name="CIA World Factbook">{{Cito web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html|title=Ukraine|date=20 mars 2008|work=[[CIA World Factbook]]|access-date=12 prill 2016|archive-date=9 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html|language=en|url-status=dead}}</ref> 11 vite të shkollimit janë të detyrueshme. Si rregull, shkollimi fillon në moshën 6 vjeç, përveç nëse ditëlindja juaj është më 1 ose pas 1 shtatorit. ose në shkurt 29,<sup class="noprint Inline-Template " style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="It makes no sense to have an exception for February 29 (June 2015)">sqarime të nevojshme</span>''&#x5D;</sup>.<ref>Bassis/Dhilawala. (2009).</ref> Sipas ish - Kryetarit të Verkhovna Rada (parlamenti ukrainas), Volodymyr Lytvyn, shuma e buxhetit të financimit për sferën e arsimit ka arritur në rreth 6% të PBB-së së Ukrainës në nëntor të vitit 2009.<ref>[http://www.interfax.com.ua/eng/main/25825/ Ukraine's education system should be funded at 10% of GDP, says Lytvyn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124234747/http://www.interfax.com.ua/eng/main/25825/ |language=en|date=24 nëntor 2009 }}, Interfax-Ukraine (November 23, 2009)</ref> == Sistemi arsimor i Ukrainës == Sistemi arsimor i Ukrainës është i organizuar në pesë nivele: arsimin parashkollor, fillor, të mesëm, të lartë dhe arsimin pasuniversitar. Në vitin 2010 një total prej 56% e fëmijëve të moshës një deri në gjashtë vjeç ka pasur mundësinë për të ndjekur arsimin parashkollor, Ministria e Arsimit dhe Shkencës në Ukrainë raportoi në gusht të vitit 2010.<ref>[http://www.kyivpost.com/news/nation/detail/78029/ Education Ministry: Some 44 percent of children unable to attend kindergarten], Kyiv Post (August 11, 2010)</ref> Shkollat marrin 50% të fondeve të tyre nga buxheti i qytetit dhe 50% nga buxheti kombëtar i qeverisë.<ref>[http://www.interfax.com.ua/eng/main/21454/ Tymoshenko promises to commission all unfinished schools in 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314005914/http://www.interfax.com.ua/eng/main/21454/ |date=14 mars 2012 }}, Interfax-Ukraine (October 5, 2009)</ref> Kabineti i Ministrave të Ukrainës synon tu japë shkollave të përgjithshme të arsimit mundësi që në mënyrë të pavarur të menaxhojnë burimet financiare të caktuara nga buxheti i shtetit duke filluar nga data 1 janar 2010.<ref>[http://www.interfax.com.ua/eng/main/21279/ Ukrainian schools to manage budgetary financing independently starting from January 1, says Tymoshenko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314005726/http://www.interfax.com.ua/eng/main/21279/ |language=en|date=14 mars 2012 }}, Interfax-Ukraine (October 1, 2009)</ref> === Nivel shkolle === {| class="wikitable" style="line-height: 0.9em; border: 1px black; float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 10px;" ! Klasa ! Mosha ! Niveli shkollor ! Akreditimi |- | 1 | 6/7 | rowspan="4" | fillor | rowspan="4" |Niveli I-rë |- | 2 | 7/8 |- | 3 | 8/9 |- | 4 | 9/10 |- | 5 | 10/11 | rowspan="5" | i mesëm, bazë | rowspan="5" | Niveli II-të |- | 6 | 11/12 |- | 7 | 12/13 |- | 8 | 13/14 |- | 9 | 14/15 |- | 10 | 15/16 | rowspan="2" | arsimi i mesëm i plotë | rowspan="2" |Niveli III-të |- | 11 | 16/17 |} Aktualisht në Ukrainë, shkolla në kuptimin e ngushtë është e dedikuar për fëmijë dhe të rinj që marrin pjesë në të midis moshës 6 deri në 17. Ka disa lloje të institucioneve të Arsimit të Përgjithshëm. Disa shkolla mund të jenë e shkolla me konvikt dhe të quajtura ''shkolla-internat'' apo ''lyceum-internat''. * ''Shkolla e mesme e Arsimit të Përgjithshëm'' (ZOSh) ose ''Shkolla e Mesme'' * Lyceum (Tekhnikum në kohërat Sovjetike) * Gjimnazi Institucioni quhet ''Shkolla e Mesme e Arsimit të Përgjithshëm'' (ZOSh) ose thjesht ''Shkolla e Mesme'' dhe zakonisht kombinon nivelin fillor dhe të mesëm të arsimit. Sistemi për herë të parë u prezantua në vitin 1958 dhe ka përfshirë një sistem të klasës së 11-të, ndërsa në vitin 1965 ishte shkurtuar për sistemin e klasës së 10-të. Shumica e shkollave të mesme kanë tre niveleve të akreditimit për Arsimin e Përgjithshëm. Disa shkolla të largëta mund të jenë me dy nivele që është një kërkesë minimale për gjithë shkollën e mesme. Arsimi fillor dhe i mesëm është i ndarë në tre nivele të akreditimit të arsimit të përgjithshëm: I - "më të rinj", II - "të mesëm", dhe III - "të lartë". Nivelin I i akreditimit përbën klasat 1 deri në 4. Klasat 5-9 zakonisht konsiderohen si një nivel i II-të i akreditimit ose një arsim i mesëm bazë, ndërsa 10-11 janë niveli III. Pavarësisht nga emrat, studentët  zakonisht studiojnë në të njëjtin institucion shkollor gjatë gjithë arsimit fillor dhe të mesëm. Shkollimi fillor zgjat 4 vjet dhe shkolla e mesme 5. Objektivi i shkollimit të përgjithshëm është tu japë studentëve më të rinj njohuri të shkencave dhe arteve, dhe t'i mësojnë ata se si t'i përdorin praktikisht.<ref>Bassis/Dhilawala (2009).</ref> Kurrikulumi i shkollës së mesme përfshin klasat në gjuhën ukrainase, literaturën ukrainase, një gjuhë e huaj , letërsia botërore, historia e Ukrainës, historia botërore, gjeografia, algjebra, gjeometria,biologjia, kimia, fizika, edukimi fizik, muzika dhe arti. Në disa shkolla, nxënësit gjithashtu shkojnë në klasa të edukatës qytetare dhe mjedisit. Studentët ndjekin çdo klasë vetëm një herë ose dy herë në javë, megjithatë. Një pjesë e ditës së shkollës është gjithashtu kalohet në veprimtari të tilla si shah, karate, duke e bërë shfaqje, duke mësuar tregime popullore dhe këngë popullore, të korit dhe grupit. Pas shkollës, nxënësit mund të kenë mësime muzikore, futboll, hokej, apo tenis.<ref>Kummer, Patricia K. (2001) [http://www.amazon.com/dp/0516211013/ Ukraine Enchantment of the World]</ref> [[Skeda:2013._Донецк_336.jpg|parapamje|Dita e njohurive në Donetsk, 2013]] Në vitin 2001, një sistem arsimor 12-vjeçar zëvendësoi një  më të vjetër 11-vjeçar, por në vitin 2010, 11-vjeçarja u rivendos në mënyrë që asnjë nxënës të mos studioi 12 vjet në shkollën e mesme.<ref>http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=2442-17 (Ukrainian)</ref> Gjatë klasave 9 dhe 11, e cila është zakonisht rreth moshës 15 dhe 17, nxënësit kanë provime të ndryshme. Sistemi aktual i ekzaminimit është duke kaluar nëpër ndryshime. Në klasat 9 dhe 11 studentët marrin IGT (TQP - Teste Qeveritare të Pavarura), të cilat lejojnë nxënësit e klasës së njëmbëdhjetë të hyjnë në universitet pa marrë provime të veçanta të pranimit. Në vitin 2008 provimet e hyrjes u hoqën dhe IGT (TQP) u bë standardi për përcaktimin e të drejtës për hyrje.<ref>[http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=z0073-08 Про затвердження Порядку проведення зовнішнього незалежного оцінювання...| вiд 24.01.2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191028182227/https://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=z0073-08 |date=28 tetor 2019 }} (Ukrainian)</ref> Por në vitin 2010 sistemi u ndryshua përsëri. Në vitin shkollor 2009-2010 të diplomuarit potencial janë të caktuar për t'ju nënshtruar testit të pavarur pas provimit përfundimtar të shtetit, në lëndët në vijim:  gjuha dhe letërsia e Ukrainës, historia e Ukrainës, matematika, biologjia, fizika, kimia, gjeografia, dhe një gjuhë e huaj (sipas zgjedhjes së nxënësve) në anglisht, gjermanisht, frangjisht ose spanjollisht. Rezultatet e testimit do të ketë të njëjtin status si provimet pranuese për institucionet e arsimit të lartë.<ref>[http://www.kyivpost.com/nation/50275 School leavers to have external independent testing after state final examination]{{Lidhje e thyer}}, Kyiv Post (October 8, 2009) <sup class="noprint Inline-Template">&#x5B;''<span title=" Dead link since March 2016">dead link</span>''&#x5D;</sup></ref> Por disa universitete mund të konvertojnë pikët në çertifikatën e provimit të jashtëm të pavarur sipas sistemit të tyre të klasifikimit. ==== Shkollimi Shtëpiak ==== Arsimimi i fëmijëve në shtëpi është e ligjshme në Ukrainë dhe shprehimisht e lejuar nga Nenet 59 dhe 60 të ligjit për arsim të Ukrainës.<ref>[http://www.hslda.org/hs/international/Ukraine/default.asp Home School Legal Defense Association: Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414021050/http://www.hslda.org/hs/international/Ukraine/default.asp |language=en|date=14 prill 2016 }}, Home School Legal Defense Association</ref> === Shkollat Ndërkombëtare === * Meridian International School, Kiev (est. 2001) * Kiev International School (est. 1992) * British International School, Ukrainë (est.1997 Niviki, 2011 Pechursk) * Pechersk Shkollë Ndërkombëtare, Ukrainë === Niveli universitar === [[Skeda:Cernauti_Residentia_03.jpg|djathtas|parapamje|Universiteti Chernivtsi]] Arsimi i lartë është ose financim shtetëror ose privat. Studentët që studiojnë në kurriz të shtetit marrin një bursë standarde nëse notat mesatare të tyre në provimet në fund të semestrit dhe provimet e diferencuara është të paktën 4 (shih sistemin më poshtë); ky rregull mund të jetë i ndryshëm në disa universitete. Në rastin e të gjitha notave duke qenë më e larta (5), bursa është rritur me 25%. Për shumicën e studentëve në niveli i subvencioneve të qeverisë nuk është i mjaftueshëm për të mbuluar shpenzimet e tyre themelore të jetesës. Shumica e universiteteve sigurojnë shtëpi strehimi për studentë jashtë qytetit. Gjithashtu, është e zakonshme për bibliotekat të furnizohen me libra të nevojshëm për të gjithë studentët e regjistruar. Ka dy gradë që jepen nga universitetet e Ukrainës: Diplomë Bachelor (4 vjet) dhe Master (5–6 vjeçare). Këto gradë janë futur në përputhje me procesin e Bolonjës, në të cilën Ukraina është duke marrë pjesë. Historikisht, diploma e specialistit (zakonisht 5 vjet) është gjithashtu ende duke u dhuruar; ajo ishte  grada e vetme e dhënë nga universitetet në kohërat Sovjetike. ==== Universitete ==== * Kiev Universiteti mjekësor i UAFM * Kiev Universiteti gjuhësor kombëtar * Kiev Universiteti kombëtar i tregtisë dhe ekonomisë * Kiev Universiteti kombëtar ekonomik * Krime Universiteti shtetëror mjekësor * Universiteti Chernivtsi (Yuriy Fedkovych Chernivtsi Universiteti kombëtar) * Dnipropetrovsk Universiteti kombëtar * Ukraina Lindore, Volodymyr Dahl Universiteti kombëtar * Donetsk Universiteti kombëtar * Kharkiv Instituti Politeknik * Kharkiv Universitetin (Karazin Kharkiv Universiteti kombëtar) * Kiev Instituti Politeknik * Universiteti kombëtar i Aviacionit * Lugansk Universiteti shtetëror mjekësor * Lviv Politeknik * Lviv Universiteti (Ivan Franko Universiteti kombëtar i Lviv) * Akademia Kombëtare e Arteve të bukura dhe Arkitekturës * Universiteti kombëtar i minierës * Universiteti kombëtar i akademisë Kiev-Mohyla * Nizhyn Gogol Universiteti Shtetëror * Universiteti Odessa (I. I. Mechnikov Universiteti kombëtar Odessa) * Universiteti kombëtar ekonomik Odessa * Akademia Ostroh * Universiteti Poltava i Ekonomisë dhe Tregtisë * Universiteti shtetëror i Telekomunikacionit * Taras Shevchenko Universiteti kombëtar i Kievit * Tavrida Universiteti kombëtar V. I. Vernadsky * Ternopil Universiteti kombëtar ekonomik * Mjekësia e Ukrainës Dhe Akademia Dentare * Universiteti kombëtar Zaporizhzhya * Kharkiv Universiteti kombëtar i Ekonomisë Komunale === Niveli i studimeve pasuniversitare === Mbi marrjen e një Diplomë Master ose Specialist, një student mund të hyjë në një universitet ose një institut shkencor për të ndjekur studimet e arsimit. Në nivelin e parë të arsimit pasuniversitar është ''aspirantura'' që zakonisht rezulton në gradën ''Kandydat Nauk'' (Kandidat i Shkencave). Kandidatët duhet të kalojë tre provimet kualifikuese (në fushën e specialitetit, në një gjuhë të huaj sipas zgjedhjes së tyre dhe në filozofi), të publikojë të paktën tre artikuj shkencorë, të shkruajë një disertacioni dhe ta mbrojë atë. Kjo gradë është afërsisht e barabartë me Ph. D. në Shtetet e Bashkuara.<ref name="GSE">{{Cite book|title=[[Great Soviet Encyclopedia]].|publisher=Sovetskaya Enciklopediya|edition=3rd|location=Moscow|page=Vol. 11|no-pp=true|language=ru}}</ref> Pas diplomimit studenti mund të vazhdojë studimet e arsimit. Kjo merr nga dy deri në katër vjet të studimit në ''doktoratur''ë. Rezultatet shkencore të rëndësishme duhet të jenë të siguruara dhe të publikohen, dhe një tezë e re të shkruhet. Kjo prodhon një gradë ''Doktor Nauk'' (Doktor i Shkencave), por më shumë në mënyrë tipike është duke punuar në universitetin ose institutin shkencor me përgatitjen paralele të tezës. Koha mesatare mes marrjes së gradave Kandidat dhe Mjek është rreth 10 vjet, dhe shumica e Mjekëve të rinjë janë 40 dhe më shumë vjeçarë. Vetëm një nga katër kandidatët arrin këtë gradë. ''Kandidat Nauk'' mund të mbajë pozicionin "Profesor i Asociuar" në universitete, ose Studiues/Studiues i Lartë në institute shkencore. ''Doktor Nauk'' mund të mbajë pozitën e plotë si profesor, shef i laboratorit ose poste tjera barazisht të larta. Ministria e Arsimit dhe Shkencës të Ukrainës është duke marrë parasysh ndryshimin e stilit Sovjetik të gradave ''Kandidat Nauk'' dhe ''Doktor Nauk'' në Mjeku i Filozofisë dhe Mjek i pajisur, siç ka ndodhur në disa vende të tjera ish-Sovjetike. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''[[Wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2010)">citim i duhur</span>]]''&#x5D;</sup> == Shenjat == Universitetet e Ukrainës përdorin një shkallë 5-pikëshe tradicionale: * "5" = "i shkëlqyer" * "4" = "i mire" * "3" = "kënaqshëm" * "2" = "pakënaqshëm". "5", "4", "3" mund të përshkruhen si "Kalim", "2" - si "Dështim". Studentët që marrin një notë jokaluese "2", kanë dy herë më shumë shanse për të kaluar një provim. Që nga viti 2006 (dhe madje edhe më herët në disa universitete), studentët e universitetit janë vlerësuar në një shkallë vlerësimi nga 0 deri në 100. Këto nota mund të transformohen në shkallë 5-pikëshe përafërsisht si vijon (ky sistem mund të ndryshojë pak nga universiteti në universitet dhe mund të ndryshojë nga koha në kohë): * nga 90 deri në 100 do të thotë "5"—A * nga 75 në 89 do të thotë "4"—B,C * nga 60 deri në 74 do të thotë "3"—D * nga 0 në 59 do të thotë "2"—E Të dyja shkalla e vlerësimit dhe me shkalla 5-pikëshe janë përdorur në regjistrat e universitetit. Disa pedagogë preferojnë të përdorin A-F-shkallën e pikëve për të vlerësuar studentët e tyre gjatë kalimit të provimeve. Si për shkollat e mesme, ata kanë përdorur edhe shkallën 5-pikëshe të sipër-përmendur deri në vitin 2000. Që nga viti 2000 shkollat e mesme përdorin një shkallë 12-pikëshe, e cila mund të shndërrohet në shkallë tradicional 5-pikëshe si më poshtë:<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''[[Wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2010)">citim i duhur</span>]]''&#x5D;</sup> * "12" = "5+" * "11" = "5" * "10" = "5-" * "9" = "4+" * "8" = "4" * "7" = "4-" * "6" = "3+" * "5" = "3" * "4" = "3-" * "3" = "2+" * "2" = "2" * "1" = "2-" Këtu shenjat "+" dhe "-" tregojnë përkatësisht një version më të mirë dhe të keq të notës, për shembull, "4-" do të thotë "diçka më e keqe se sa mirë". == Përdorimi i gjuhëve në Institucionet Edukative == Në vitin akademik 2000/2001, 70% e studentëve që marrin pjesë në shkollat gjuhësore-ukrainase, ndërsa 29% studionin në shkollat e gjuhës ruse. Ka shkolla me mësim në gjuhën rumune, Crimean Tatar, hungareze dhe polake në rajonet e populluara nga këto grupe. Historikisht, gjuha e instruksionit shpesh ka ndryshuar në Ukrainë. Kur Ukraina ishte pjesë e Perandorisë Ruse, gjuha ukrainase ishte e kufizuar, dhe rusët dominuan në mesin e elitës, të cilët kishin qasje në shkolla. Politikat fillestare të Bolshevikëve ishin mbështetës të gjuhëve lokale, dhe shumë shkolla në gjuhën ukrainase u hapën, me qëllimin afatgjatë për të marrë shpëtimin e analfabetizmit. Nga mesi i viteve 1930 në mesin e viteve 1980, politikat e qeverisë Sovjetike favorizuan Rusofikimin. Në vitet 1970 dhe 1980, numri i shkollave në gjuhën ruse vazhdimisht është rritur në kurriz të shkollave në gjuhën ukrainase.. Pasi Ukraina fitoi pavarësinë trendi është i kundërt. Megjithatë, rifutja e studimit zyrtare në gjuhën ukrainase ka marrë më shumë kohë se sa pritej. Në disa shkolla që janë përpjekur për të kaluar në ukrainisht, një pjesë ose shumica e udhëzimit ende është dhënë në gjuhën ruse. Në universitete ka prirje të ngjashme. Në vitin akademik 1991/92, sipas Qendrës Razumkov, 49% e nxënësve të shkollës së mesme kanë marrë edukimin e tyre në gjuhë ukrainase, dhe 50% në gjuhën ruse. == Kritika == Sipas Francis Cairncross (në prill 2010), "arsimi i Ukrainës është shumë kërkueshëm nga brenda, shumë të korruptuar dhe shumë të varfër që të bëjë një punë të mirë".<ref>[http://www.kyivpost.com/content/ukraine/education-problems-deeper-than-language-63027.html Education problems deeper than language], Kyiv Post (2 April 2010)</ref> Sipas Anders Åslund (tetor 2012) pjesët më të mira të sistemit arsimor të ukrainës janë arsimimi bazë në matematikë dhe shkencë; por cilësia e arsimit të doktoraturës është e keqe, veçanërisht në menaxhimin e trajnimit, ekonomi, ligj dhe gjuhë.<ref name="AAonUESO12">[http://www.kyivpost.com/opinion/op-ed/why-ukraine-keeps-falling-behind-educationally-economically-313833.html Outdated educational system translates into lagging economy], Kyiv Post (4 October 2012)</ref> Ai gjithashtu sinjalizoi se problemi më i madh në sistemin arsimor ukrainas është korrupsioni.<ref name="AAonUESO12"/> Në vitin 2013 sistemi arsimor mori përqindjen e tretë më të lartë midis Ukrainasve që japin një ryshfet me 33%.<ref name="UWBU9713">[http://ukrainianweek.com/News/84111 Transparency International Global Corruption Barometer: Ukraine has become more corrupt over the last two years], The Ukrainian Week (9 July 2013)</ref> == Shih edhe == * [[Ukraina]] * [[Universiteti i Lvivit]] * [[Universiteti i Kievit]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20130725132533/http://mon.gov.ua/en Faqja e internetit e ministrisë së Ukrainës] {{Arsimi në Evropë}} [[Kategoria:Ukrainë]] [[Kategoria:Arsimi në Ukrainë]] [[Kategoria:Arsimi në Evropë sipas vendit]] iwlgxo1zzc9gldxfvzk2kskv0zn78ow Diskutim:Arsimi në Ukrainë 1 180797 3062326 2383709 2026-11-04T01:44:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062326 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arsimi në Ukrainë/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{CEE Spring 2016/Kosova|user= Lanza382 |topic= Arsimin |topic2= |topic3= |country= Ukrainës |country2= |country3= }} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Ukrainë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062325 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191028182227/https://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=z0073-08 për lidhjen http://zakon1.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=z0073-08. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 02:44 (CET) tfm9e0yas91op77j2j5cg1n4ys0t68d Arti i rilindjes 0 181010 3062329 3058064 2026-11-04T02:04:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062329 wikitext text/x-wiki Periudha e quajtur si '''Art i Rilindjes''' konsiderohet harku kohor i zhvillimit artistik që nisi dhe u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] dhe prej aty përfshiu [[Italia|Italinë]] dhe më pas [[Evropa|Evropën]] deri nga dhjetëvjeçarët e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], kohë kur mori udhë "Rilindja e Lartë" e [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Mikelanxhelo|Mikelanxhelo Buonarrotit]] dhe [[Raffaello]]-s. Në ''Artin e [[Rilindja|Rilindjes]]'' përfshihet piktura, skulptura, arkitektura dhe artet dekorative bashkë me [[Letërsia|letërsinë]], [[Teatro|teatrin]], [[Muzika|muzikën]] dhe [[Vallëzimi|kërcimin]] përgjatë historisë së [[Rilindja|Rilindjes]] evropiane. Arti i saj, bashkë me Rilindjen e filozofisë humaniste, u përhap nëpër [[Evropa|Evropë]], duke ndikuar si artistët ashtu edhe porositësit e tyre me zhvillimin e teknikave dhe ndjesive të reja artistike. Ky art vë në dukje kalimin e [[Evropa|Evropës]], nga periudha mesjetare në Epokën e hershme Moderne. Megjithatë në shumë pjesë të Evropës, Rilindja e hershme u zhvillua paralelisht me [[Arti gotik|artin gotik]] të mesjetës së vonë. [[Skeda:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|parapamje|303px|njeriu vitruvian i [[Leonardo da Vinçi]]t]] ==Konteksti historik== Shekulli XV qe një periudhë me zhvillime të rëndësishme ekonomike, politike dhe shoqërore, që në fakt konsiderohet edhe si periudhë e ndërmjetme midis Mesjetës së vonë dhe Mesjetës moderne nga pjesa më e madhe e historiografëve, megjithëse studiues të ndryshëm dallojnë në data dhe prespektivë historike. Midis ngjarjeve me më shumë përmbysje në fushën politike ishte çështja lindore, e karakterizuar nga ekspansioni i perandorisë Osmane (e cila, pas rënies së [[Konstandinopoja|Konstandinopojës]] në [[1453]] kërcënoi drejtpërdrejt [[Hungaria|Hungarinë]] dhe territorin austriak) dhe një tjetër perëndimore, e karakterizuar monarkitë kombëtare të [[Franca|Francës]], [[Anglia|Anglisë]] dhe [[Spanja|Spanjës]], ashtu si edhe perandoria e [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karlit të V]] habsburg të konfederatës së njohur si Perandori e Shenjtë Romake--që, në ndryshim nga perandoritë mesjetare, paraqet një projekt përqëndrimi të pushtetit, tipike e institucioneve politike moderne. Në [[Italia|Itali]] sinjoritë vendore u zhvilluan në shtete rajonale duke u zgjeruar në kurriz të fqinjëve, por nuk qe e mundur të krijohej një bashkim kombëtar për shkak të veçantive dhe mosbesimit reciprok. Me zbulimin e Botës së Re dhe eksplorimet e mëdha horizontet e botës evropiane u zgjeruan jashtë mase, por kjo nënkuptoi edhe humbjen progresive të rëndësisë së [[Mesdheu]]t, me një aset të ri politiko-ekonomik që, nga shekulli XVII, pati si qendër Evropën Veri-Perëndimore. Lista në vazhdim paraqet një përmbledhje që ka të bëjë me faktorët kryesorë që ndikuan në zhvillimin e [[Rilindja|Rilindjes]]. * Tekstet klasike, me shekuj të tërë të konsideruara si të humbura nga studiuesit evropianë, tani u bënë të aksesueshëm. Këtu përfshiheshin libra për [[Filozofia|filozofinë]], [[Proza|prozën]], [[Poezia|poezinë]], [[Drama|dramën]], [[Shkenca|shkencën]], një tezë mbi artet dhe teologjinë e hershme kristiane. * Njëkohësisht, Evropa pati akses në matematikën më të avancuar e cila e pati prejardhjen nga punimet e studiuesve islamikë. * Hyrja e shtypshkrimit të bartshëm në [[Shekulli XV|shekullin XV]] nënkuptoi se idetë mund të përhapeshin lehtësisht dhe një numër në rritje librash u shkruan për një publik të gjerë. * Vendosja e Bankës Medici dhe tregëtia pasuese gjeneruan një mirëqenie të paparë për një qytet të veçantë italian, [[Firenca|Firence]]<nowiki/>n. * [[Cosimo de' Medici]] vendosi një standart të ri për patronazhin e arteve, të palidhur me kishën apo monarkinë. * Filozofia [[Humanizmi|humaniste]] nënkuptonte se mardhëniet e njeriut me njerëzimin, botën dhe Zotin nuk ishin më monopol i kishës. * Një interes i gjallëruar në letërsinë klasike solli studimin e parë arkeologjik të [[Roma e lashtë|Romës së Lashtë]] të realizuara nga arkitekti [[Filippo Brunelleschi]] dhe skulptori [[Donatello]]. Rigjallërimi i një stili arkitektonik të bazuar në veprat klasike frymëzuan një klasicizëm përkatës në pikturë dhe skulpturë, i cili u shfaq në vitet e para të 1420-ës në pikturën e [[Masaccio]]-s dhe [[Paolo Uccello]]-s. * Përmirësimi i pikturës së vajit dhe zhvillimi i teknikave të pikturës së vajit nga artistët hollandezë si [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]] çuan në përshtatjen e tij në të gjithë Italinë që rreth vitit [[1475]] dhe që pati efekte që vazhduan në praktikën piktorike të përbotshme. * Prania e rastësishme në rajonin e [[Firenca|Firences]] në fillim të shekullit XV e disa gjenive artistikë individual, më të shquarit [[Masaccio]], [[Filippo Brunelleschi]], [[Lorenzo Ghiberti]], [[Piero della Francesca]], [[Donatello]] dhe [[Michelozzo]] formuan një etos që u përfshiu gjithë mjeshtrit e mëdhenj të Rilindjes së Lartë, ashtu si dhe mbështetjen dhe inkurajimin e artistëve më të vegjël në arritjen e punimeve me cilësi të jashtëzakonshme.<ref name="Hartt">Frederick Hartt, ''A History of Italian Renaissance Art'', (1970)</ref> * Një trashëgimi e ngjashme artistike ndodhi në [[Venecia|Venecie]] midis familjes së talentuar të [[Jacopo Bellini]]t, kunatit të tyre të rëndësishëm [[Andrea Mantegna]], [[Giorgione]]-s, [[Ticiani]]t dhe [[Tintoretto]]-s.<ref name="Hartt"/><ref name="MB">Michael Baxandall, ''Painting and Experience in Fifteenth Century Italy'', (1974)</ref><ref>Margaret Aston, ''The Fifteenth Century, the Prospect of Europe'', (1979)</ref> * Publikimi i dy traktateve në latinisht nga [[Leone Battista Alberti]], ''De Pictura'' (''Mbi pikturën''), [[1435]], dhe ''De re aedificatoria'' (''Mbi gjërat ndërtuese,'' e njohur më gjerësisht si ''Mbi Arkitekturën''), [[1452]]. ==Konteksti shoqëror dhe kulturor== [[File:Giotto di Bondone 009.jpg|thumb|left|408px|[[Xhoto]], ''Vajtimi i Krishtit'', Cappella degli Scrovegni]] Në këtë periudhë në [[Firenca|Firence]] u krijuan lidhje të përforcuara me origjinën romake të qytetit, duke zënë fill që në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] me veprat e [[Françesko Petrarka|Françesko Petrarkës]] apo [[Coluccio Salutati]]-t, që prodhoi një sjellje të vetëdijshme rikthimi të mënyrave të epokës klasike greke dhe romane. Kjo "rinascita" (që nga [[gjuha italiane|italishtja]] do të thotë rilindje), jo e re në botën mesjetare, por që në ndryshim nga rastet e mëparshme pati një përhapje dhe një vazhdimësi jashtëzakonisht të gjerë, veç faktit që për herë të parë u formulua koncepti i "shkëputjes" midis botës moderne dhe antike për shkak të ndërprerjes së përfaqësuar nga "shekujt e errësirës", më vonë të quajtur koha e mesme ose [[Mesjeta|Mesjetë]]. Por e kaluara antike nuk ishte diçka abstrakte dhe [[mitologjia|mitologjike]], por e hetueshme nëpërmjet [[Filologjia|filologjisë]] për të nxierë një imazh autentik dhe sa më real që ishte e mundur, nga e cila merrej shembull për të krijuar gjëra të reja (dhe jo për të përdorur si model për imitime pasive)<ref name="ReferenceA">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 25.</ref>. Kështu rrodhi një perceptim i ri i njeriut dhe botës , ku individi i veçantë është i aftë të vetëpërcaktohet dhe të kultivonte dhuntitë e tij, me të cilat mund të mbizotëronte fatin e paracaktuar dhe të dominonte natyrën duke e modifikuar. Ky rivlerësim i potencialit njerëzor është në bazë të dinjitetit të individit, me refuzimin e ndarjes midis shpirtit dhe trupit<ref name="ReferenceA"/>. E rëndësishme është edhe jeta shoqërore, që mer një vlerë veçanërisht pozitive lidhur me [[dialektika|dialektikën]], shkëmbimin e mendimeve dhe informacioneve, nëpërmjet ballafaqimit. Ky konceptim i ri u përhap me entuziazëm, por, duke u bazuar në forcat e individëve të veçantë, nuk ishte pa aspekte të ngurta dhe shqetësuese, të panjohura në sistemin e sigurt mesjetar. Siguria e [[Sistemi gjeocentrik|sistemit gjeocentrik]], u zëvendësua nga pasiguritë e të panjohurës, besimit te providenca hyjnore iu bashkua fati më i paqëndrueshëm dhe përgjegjësia vetëpërcaktuese sillte ankthin e dyshimeve, të gabimit, të dështimit. Kjo përmbysje e medaljes, më e dhimbshme dhe frikësuese, u paraqit sa herë që ekuilibri i brishtë ekonomik, shoqëror dhe politik tronditej, duke i hequr mbështetjen te idealet<ref name="ReferenceA"/>. Këto tema megjithatë ishin trashëgimi e një elite të ngushtë, që gëzonte një arsimim të llogaritur për një të ardhme në detyrat publike. Por idealet e humanistëve mbështeteshin nga pjesa më e madhe e shoqërisë tregëtare dhe artizanale, mbi të gjitha sepse pasqyroheshin efektivisht në jetën e përditshme, nën karakterin e pragmatizmit, të individualizmit, të konkurueshmërisë, të legjitimimit të pasurisë dhe lartësimit të jetës aktive<ref name="ReferenceA"/>. Artistët ishin gjithashtu pjesëmarrës në këto vlera, edhe pse nuk kishin një arsimim që mund të konkuronte me atë të letrarëve; megjithë këtë, falë edhe bashkëpunimeve të leverdisshme dhe nga aftësitë teknike të përvetësuara në fushën e tyre, veprat e tyre nxisnin një interes në të gjitha nivelet, duke i zbehur diferencat elitare pasi ishin më lehtësisht të përdorshme se sa letërsia, e cila ishte akoma rigorozisht e botuar në [[gjuha latine|latinisht]]<ref name="ReferenceA"/>. ===Para-Rilindja në Itali, 1280–1400=== Në [[Italia|Itali]] në fundin e shekullit XIII dhe fillimin e shekullit XIV, skulptura e [[Nicola Pisano]]<nowiki/>s dhe djalit të tij [[Giovanni Pisano]], të cilët punuan në [[Piza]], [[Siena]] dhe [[Pistoia]] tregojnë një prirje të theksuar klasiciste, me gjasa të ndikuar nga familjariteti i këtyre artistëve me sarkofagët e Romës së Lashtë. Kryeveprat e tyre janë pulpitet e Pagëzimore dhe katedrales së Pizës. Njëkohësisht me [[Giovanni Pisano]]-n, piktori fiorentin [[Giotto di Bondone]] zhvilloi një mënyrë të pikturës figurative që ishte jashtëzakonisht natyrale, tre përmasore, realiste dhe klasiciste, kur krahasohej me atë të bashkëkohësve dhe mësuesit të tij [[Cimabue]]. Giotto, punimet më të mëdha të të cilit janë cikli i ''Jetës së Krishtit'' në kishëzën Scrovegni në [[Padova]], u konsiderua biografi i shekullit XVI [[Giorgio Vasari]] si "rievokimi dhe rikthimi i artit" nga "tradita e ngurtë e stilit bizantin" mbizotërues në Italinë e shekullit XIII. ==Karakteristikat== [[File:Masaccio, polittico di pisa.jpg|thumb|left|369px|Masaccio, ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' pjesë e poliptikut të Pizës]] Edhe në fushën e arteve figurative inovacionet rilindase i kishin rrenjët në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]]: për shembull kërkimet intuitive mbi [[hapësira|hapësirën]] nga [[Giotto di Bondone]], [[Ambrogio Lorenzetti]] ose nga miniaturistët francezë të gotikut ndërkombëtar u thelluan dhe u shpunë në rezultate të saktësisë së skajshme, duke arritur deri në prodhimin e rezultateve revolucionare<ref name="ReferenceB">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24.</ref>. Qenë të paktën tre elemente thelbësore të stilit të ri<ref name="ReferenceA"/>: #Formulimi i rregullave të [[prespektiva|prespektivës]] lineare qendrore, që e organizonte hapësirën në mënyrë të njëtrajtshme; #Vëmendja ndaj njeriut si individ, qoftë te [[fizionomia]] dhe [[anatomia]] ashtu edhe te paraqitja e emocioneve. #Përbuzja e elementeve dekorative dhe rikthimi te esencialia. Për të folur për një vepër plotësisht rilindase nuk mjafton prania vetëm e njërit prej këtyre elementeve, pasi Rilindja qe mbi të gjitha një mënyrë e re të menduari dhe përfytyrimi të botës si të tërë. Për shembull në disa vepra të [[Paolo Uccello]]-s, si ''San Giorgio e il drago'' (Shën Gjergji dhe dragoi) ([[1456]]), hapësira është kompozuar sipas rregullave të prespektivës; megjithatë, pesonazhet nuk janë pozicionuar në thellësi, por të paraqitur thjeshtësisht dhe pa hijëzime, si princesha eterike; ndryshe nga ''Kryqëzimi i Shën Pjetrit'' ([[1426]]) i [[Masaccio]]-s gjithë elementet janë bashkëpërmasuar në prespektivë, që përcakton përmasat e secilit. Një tjetër ballafaqim, rreth vëmendjes ndaj njeriut si individ, mund të realizohet midis ''Madonës në fron me Fëmijën dhe engjejt muzikantë'' (afërsisht [[1405]]-[[1410]]) të [[Gentile da Fabriano]]s dhe ''Sant'Anna Metterza-s'' ([[1426]]) përsëri e [[Masaccio]]-s: në rastin e parë volumi është krijuar duke mbivendosur shtresat e ngjyrës që krijojnë drita dhe hije në mënyrë plotësishtë tradicionale (pjesët e çelëta janë gjithmonë të njëjtat: kallami i hundës, balli, mjekra, cilido qoftë pozicioni i kokës në pikturë), si edhe lineamentet dhe shprehjet, ndërsa në rastin e Masaccio-s ndërtimi i fytyrës del nga njohja reale e strukturës kockore, me një pozicionim të studiuar dhe të vetëdijshëm të hijeve që, në rastin e Fëmijës, zënë një pjesë të madhe të fytyrës së Fëmijës. <gallery mode="packed" heights="280px"> File:Paolo Uccello - Hl. Georg im Kampf mit dem Drachen.jpg|Paolo Uccello, ''Shën Gjergji dhe dragoi'' File:Gentile da Fabriano 042 dettaglio.jpg|Gentile da Fabriano, ''Madona në fron me Fëmijën dhe engjëjt muzikantë'' File:Masolino 008 detail.jpg|Masaccio, ''Sant'Anna Metterza'' (detaj) </gallery> === Teknikat === * Përdorimi i proporcioneve, trajtimi i parë madhor i pikturës si një dritare në hapësirë u shfaq në veprat e [[Giotto di Bondone]], në fillim të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]]. Perspektiva e vërtetë lineare u formalizua më vonë, nga [[Filippo Brunelleschi]] dhe [[Leon Battista Alberti]]. Për ti dhënë më tepër paraqitje realiste artit, i çoi piktorët e Rilindjes në kompozimin e më shumë pikturave. * '''Këndshikim''' - Termi këndshikim i referohet efektit artistik të paraqitjes së linjave në një vizatim për të krijuar iluzionin e thellësisë. * '''Sfumato''' (i nuancuar) - Termi ''sfumato'' u krijua nga artisti i Rilindjes italiane, [[Leonardo da Vinçi]] dhe i referohet teknikës piktorike të hijëzimit dhe zbutjes së kontureve të mprehta nga përzieria e lehtë dhe graduale e një toni tek një ton tjetër nëpërmjet përdorimit të shtresave të holla për të dhënë iluzionin e thellësisë apo hapësirën tre-përmasore. Ky term i përketë fjalës [[gjuha italiane|italiane]] sfumare që do të thotë të avullosh, të shkrihesh apo tretesh, që rrjedh nga [[gjuha latine|latinishtja]] ''fumare'', të tymosesh. * '''Chiaroscuro''' (dritëhije) – Termi dritëhije i referohet një teknike dhe efekti të modelimit të pikturës duke përdorur një kontrast të fortë midis dritës dhe errësirës për të dhënë iluzionin e thellësisë apo atë tre-përmasor. Ky term, ''chiaroscuro'', vjen nga fjalët [[gjuha italiane|italisht]] ''chiaro'' (e ndricuar, e qartë) dhe ''scuro'' (e errët). Kjo teknikë mori përdorim të gjerë përgjatë periudhës baroke. * '''Balanca''' dhe '''Proporcionet''': madhësi të përshtatshme. [[File:Formerly_Piero_della_Francesca_-_Ideal_City_-_Galleria_Nazionale_delle_Marche_Urbino_2.jpg|thumb|765px|Anonim<ref>AA.VV. ''Urbino Galleria Nazionale della Marche'', Electa, Milano 2005. Atribuar herë pas here: [[Piero della Francesca|Piero della Francesca-s]], [[Leon Battista Alberti]]-t, Francesco di Giorgio Martinit, Luciano Laurana-s, Melozzo da Forlì-t ose një anonimi fiorentin</ref>, ''qyteti ideal'' (rreth [[1480]]-[[1490]]), [[Galleria Nazionale delle Marche]], [[Urbino]]]] ====Perspektiva==== [[File:Masaccio 003.jpg|thumb|333px|Masaccio, ''Trinità'' ([[1425]]-[[1427]]), [[Santa Maria Novella]], Firenze]] Secili nga artistët e Rilindjes i përdori sipas një mase personale elementet bazë të stilit të ri, duke u frymëzuar, në masa të ndryshme, nga natyra dhe antikiteti. Faktori më i rëndësishëm i [[Shekulli XIV|Quattrocento-s]] fiorentine dhe italiane në përgjithësi, i paraqitur gati si simbol i kësaj periudhe të hershme të rilindjes, është problemi i prespektivës. [[Prespektiva]] është një nga sistemet për të paraqitur një sipërfaqe tredimensionale dhe pozicionimi reciprok i objekteve që janë futur. Në fillim të shekullit XV [[Filippo Brunelleschi]] vuri në vijë një metodë matematiko-gjeometrike dhe të matshme për të formuar hapësirën iluzore sipas prespektivës lineare qendrore, duke nisur nga nocionet e [[optika|optikës]] mesjetare dhe duke imagjinuar një koncept të ri të hapësirës: të pafundme, të vazhduar, paraekzistuese ndaj figurave që e popullojnë. Teoria lindi nga dy eksperimente praktike me tablo të vogla të vizatuara, sot të humbura por të rindërtueshme falë përshkrimeve të [[Leon Battista Alberti]]-t. Një paraqet Pagëzimoren e Firences të parë nga portali qendrorë i [[Santa Maria del Fiore]]s dhe kishte një qiell të mbuluar me letër prej argjendi, në mënyrë që të pasqyronte dritën e vërtetë atmosferike. Kjo tablo e vogël shikohej nëpërmjet një pasqyre, duke vendosur një sy në një të çarë nga mbrapa vetë tablosë së vogël. Pasqyra, që kishte të njëjtën formë të tablosë së vogël, duhet të vendosej në mënyrë që ta përfshinte të gjithën: nëse ishte më e vogël vendosej më larg. Nga këtu mund të llogariteshin distancat me ndërtesën e vërtetë nëpërmjet një sistemi përmasash të trekëndëshave të ngjashëm dhe zvogëlimet pasuese të objekteve me largimin e spektatorit. Me këtë sistem bëhej që të përputhej me forcë këndvështrimi me qendrën e kompozimit, duke arritur një kornizim prospektik për të krijuar një paraqitje ku [[hapësira]] përbëhej në mënyrë iluzive si ajo reale. Sistemi bazohej, duke e thjeshtuar, në faktin se vijat e drejta paralele dukej se takoheshin në një pikë të horizontit, [[pika e fugës]] ose thjeshtë ''fuga'': duke e fiksuar pikëvështrimin dhe distancën mund të vendosej në mënyrë matematike dhe racionale, nëpërmjet skemave grafike me zbatim të shpejtë, reduktimin e distancave dhe të përmasave. Lehtësia e zbatimit, që nuk kërkonte njohuri të thella gjeolmetrike, qe një nga faktorët kyç të suksesit të metodës, që u përshtat nga punishtet artistike (atelietë) me një farë elasticiteti dhe me mënyra jo gjithmonë ortodokse. Prespektiva lineare qendrore është vetëm një nga mënyrat me të cilat paraqitet realiteti, por karakteri i saj ishte veçanërisht e përputhshme me mentalitetin e njeriut të [[Rilindja|Rilindjes]], pasi i jepte udhë një rendi racional të hapësirës, sipas kritereve të vendosur nga vetë artistët. Nëse nga një anë prania e rregullave matematike e bënte prespektivën një lëndë objektive, kurse nga ana tjetër zgjedhjet që përcaktonin këto rregulla ishin me karakter plotësisht subjektiv, si pozicionimi i pikës së fugës, distanca nga spektatori, lartësia e horizontit. Në fund të fundit prespektiva rilindase nuk është gjë tjetër veçse një konvencion paraqitjeje, që sot është kaq e rrënjosur sa duket e natyrshme, edhe pse disa lëvizje të [[Shekulli XIX|shekullit XIX]], si [[kubizmi]], kanë treguar se ajo është vetëm një iluzion. ====Ngjyra dhe drita në pikturë==== [[File:Domenico Veneziano 002.jpg|thumb|upright=1.4|Domenico Veneziano, ''Pala e Santa Lucia de' Magnoli'' (rreth 1445)]] Në pikturën rilindase, një rëndësi të veçantë pati përdorimi i dritës dhe ngjyrave. Një shkallë ndriçimi ishte, edhe në artin mesjetar, një nga mënyrat për të treguar pozicionin e një trupi apo një sipërfaqeje në hapësirë. Por nëse piktorët e [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] ngjyrosnin me tone më të errëta kur objekti gjendej në largësi, në harkun e shekullit XV, sipas shembullit të miniaturistëve francezë dhe të piktorëve flamandë, ky parim u braktis, falë të ashtuquajturës prespektiva ajrore: në thellësi ngjyra çelej dhe bëhej më shëndritshme sipas efekteve natyrore atmosferike. Ngjyra mbajti gjatë, deri edhe në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]], një rol shpesh simbolik dhe funksional, të lidhur dmth. me vlerën e saj të brendshme: figurat në një skenë fetare realizoheshin shpesh, me kontratë, me njëfarë sasie të të kuqes, të artës apo blusë lapislazzuli, material shumë i kushtueshëm që kishte funksionin e ofertës ndaj hyjnisë. Duke filluar nga [[shekulli XV]] megjithatë teoricienët filluan gjithmonë e më shumë të argumentonin një përdorim më të lirë të ngjyrës. Midis viteve [[1440]] dhe [[1465]] në [[Firenca|Firence]] mori udhë një adresë artistike që më vonë u përcaktua si "piktura e dritës". Eksponentët e saj ([[Domenico Veneziano]], [[Andrea del Castagno]], i voni [[Beato Angelico]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Piero della Francesca]]), ndërtonin një imazh duke u bazuar në vlerat kromatike dhe në përballjen midis atyre që i jepnin më shumë rëndësi "vizatimit" apo "ngjyrimit" u rreshtuan mbi të gjitha për të dytën. Përveç përdorimit të dritës dhe ngjyrës për përcaktuar objektet, ata nisën të përdornin "vlerat e ndriçimit" të disa ngjyrave për të ndriçuar kuadrin. [[Leon Battista Alberti]] te ''De pictura'' ([[1435]]-[[1436]]) qartësoi termat e kësaj çështjeje, duke specifikuar si ngjyra nuk qe një vlerë e brendshme e subjektit, por varej mbi të gjitha nga ndriçimi. Dalloi katër ngjyra origjinale, nga të cilat u zhvilluan gjithë tonet e tjera: [[Ngjyra e kuqe|e kuqja]], [[Ngjyra e kaltër|bojëqielli]], [[Ngjyra e gjelbër|e gjelbra]] dhe "[[grija]]" dmth. ngjyra e hirit. Kjo e fundit mbizotëroi në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] si ton i ndërmjetëm në kalimet nga një ngjyrë te tjetra, dhe pastaj për tu zëvendësuar, në gjysmën e dytë, nga tonet e kafta, si në veprat e [[Leonardo da Vinçi]]t, ku krijonin efektin e veçantë të "sfumatos" që i kthente konturet në të papërcaktuar. Në fund të shekullit XV përvoja e ngjyrave të ndryshme mund të quhet e pozicionuar në favor të dritëhijeve<ref>I gjithë paragrafi: Birgit Laskowski, ''Piero della Francesca'', collana ''Maestri dell'arte italiana'', Gribaudo, Milano 2007, fq. 68. ISBN 978-3-8331-3757-0</ref>. ==Rilindja e hershme në Itali, 1400–1479== [[File:Donatello - David - Florença.jpg|thumb|280px|left|Donatello, ''Davidi'' (vitet '40) Museo Nazionale del Bargello.]] Megjithëse si Pisano-t ashtu dhe Giotto patën studentë dhe ndjekës, artistët e parë të vërtetë të Rilindjes nuk do të shfaqeshin në Firence deri në vitin [[1401]] me garimin për gdhendjen e Portave prej bronxi të Pagëzimores së katedrales së Firences i cili pruri projektet e shtatë skulptorëve të rinj duke përfshirë [[Filippo Brunelleschi]]-n, [[Donatello]]n dhe fituesin, [[Lorenzo Ghiberti]]. Brunelleschi, më i famshëm si arkitekt i kupolës së katedrales së Firences dhe kishës së San Lorenzo-s, krijoi një numër skulpturash, duke përfshirë një kryqëzim me përmasa natyrore në [[Santa Maria Novella]], të famshme për natyralizmin e tij. Studimet e tij mbi prespektivën mendohet se kanë ndikuar piktorin [[Masaccio]]. [[Donatello]] u bë i njohur si skulptori më i madh i Rilindjes së hershme, kryeveprat e të cilit janë statuja humaniste dhe e jashtëzakonisht erotike e Davidit, një nga ikonat e republikës fiorentine si dhe monumenti madhështor i Gattamelata-s, shtatorja e parë prej bronxi kalëruese që ishte krijuar që në kohën e Romës së Lashtë. Bashkëkohësi i Donatello-s, [[Masaccio]], qe pasardhësi piktorik i Giotto-s, duke e çuar më tej prirjen drejt soliditetit të formës dhe natyralizmit të fytyrës dhe gjesteve që ai kishte nisur një shekull më parë. Masaccio realizoi disa tablo por është më i njohur për ciklin e afreskeve që realizoi në kishëzën Brancacci me artistin e vjetër Masolino dhe i cili pati një ndikim të thellë te piktorët e mëvonshëm, duke përfshirë [[Michelangelo Buonarroti]]-n. Zhvillimet e Masaccio-s u çuan përpara nga [[Fra Angelico]], veçanërisht në afresket e tij në konventin e Shën Markut në [[Firenca|Firence]]. Trajtimi i elementeve të prespektivës dhe dritës në pikturë qe e rëndësishme për piktorët fiorentinë të shekullit XV. [[Paolo Uccello]] qe aq i obsesuar me përpjekjet për të arritur një pamje të prespektivës që, sipas Vasarit, i shqetësonte edhe gjumin. Zgjidhjet e tij mund të shihen në kryeveprën e tij, Beteja e San Romanos. [[Piero della Francesca]] realizoi studime sistematike dhe shkencore si të dritës edhe të prespektivës lineare, rezultatet e të cilit mund të shihen në ciklin e afreskeve të ''Historisë së Kryqit të Vërtetë'' në kishën e San Francesco-s, në Arezzo. Në [[Napoli]], piktori [[Antonello da Messina]] filloi përdorimin e pikturave të vajit për portrete dhe piktura fetare në një datë më të hershme se të gjithë piktorët italianë, me gjasa rreth vitit [[1450]]. Ai e çoi këtë teknikë në veri ku ndikoi piktorët e [[Venecia]]s. Një nga piktorët më domethënës të Italisë veriore qe [[Andrea Mantegna]], i cili dekoroi interierin e një dhome, ''Camera degli Sposi'' për padronin e tij [[Ludovico Gonzaga]], duke vendosur portrete të familjes dhe oborrit në një hapësirë iluzionistike arkitektonike. [[File:Casamento - perugino1.jpg|thumb|406x406px|Perugino, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Fundi i Rilindjes së hershme në artin italian është karakterizuar, si dhe fillimi i saj, nga një porosi që mblodhi së bashku artistët, këtë herë në bashkëpunim në vend të konkurimit. Papa [[Sisto IV|Siksti IV]] kishte rindërtuar kishëzën papale, të quajtur [[Cappella Sistina|Kishëza a Kapela e Sikstit/Sikstine (Cappella Sistina)]] në nder të tij, dhe kontraktoi një grup artistësh ku bënin pjesë [[Sandro Botticelli]], [[Pietro Perugino]], [[Domenico Ghirlandaio]] dhe Cosimo Rosselli për t'ja dekoruar muret me cikle afreskesh me ''Jetën e Krishtit'' dhe ''Jetën e Moisiut''. Në gjashtëmbëdhjetë piktura të mëdha, artistët, megjithëse secili duke punuar në stilin e tij individual, u morën vesh mbi formatet kryesore dhe përdorën teknikën e ndriçimit, prespektivën lineare dhe atmosferike, [[anatomia|anatominë]], këndshikimi dhe karakteristika që ishin zhvilluar në një pikë të lartë në studiot e mëdha fiorentine të Ghiberti-t, [[Andrea del Verrocchio]]-s, Ghirlandaio-s dhe Perugino-s. == Përhapja në qytetet dhe oborret italiane == [[Rilindja]] në artet figurative lindi si një variant minoritar në [[Firenca|Firencen]] e dhjetëvjeçarit të parë dhe të dytë, duke u përhapur më pas me më shumë vendosmëri (dhe me forma më hibride) në dhjetëvjeçarët pasues. Nëpërmjet zhvendosjes së artistëve vendor u përhap gradualisht në oborret e tjera italiane, në fillim në mënyrë sporadike, të rastësishme dhe përgjithësisht me një ndjekje të kufizuar midis artistëve vendorë, pastaj, duke filluar nga gjysma e shekullit, me një impakt më të bëshëm, mbi të gjitha që kur qendra të tjera, të të pllenuara nga qëndrimet e personaliteteve eminente, nisën të jenë nga ana tjetër vende rrezatimi kulturor. Midis këtyre qendrave të reja rrezatuese të orëve të para spikatin, nga intensiteti, origjinaliteti i kontributeve dhe rrezia e ndikimit, [[Padova]] dhe [[Urbino]]. [[File:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|thumb|432x432px|left|Raffaello, ''Sposalizio della Vergine'' (1501-1504)]]Midis karakteristikave më mahnitëse të Rilindjes së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe me siguri pasuria e varianteve dhe përthyerjeve që dallojnë prodhimtarinë artistike të personaliteteve kryesore dhe të zonave të ndryshme gjeografike. Duke nisur nga instrumentet e vena në fushë nga inovatorët fiorentinë (prespektiva, studimi i antikitetit, etj.) u arrit në artikulime të shumta formale dhe ekspresive, falë prurjeve themelore të atyre mjeteve, që i tejkaluan risitë më rigoroze në një gjuhë të lidhur me traditat vendore dhe shijet e porositësve. Për shembull mund të përziheshin rregullat rilindase në një grilë gotike, apo të vendosej theksi vetëm në një nga përbërësit e gjuhës rilindase në kuptim të ngushtë<ref name="ReferenceC">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 58.</ref>. Një shembull fleksibiliteti është dhënë nga përdorimi i prespektivës, që nga instrument për të njohur dhe hetuar realitetin, u bë herë pas here një mënyrë për të ndërtuar sajime përrallore të fantazisë<ref name="ReferenceA"/>. Në vitet tetëdhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]] gjuha rilindase tashmë ishte bërë një gjuhë e përbashkët e oborreve, sinonim i erudicionit, finesës dhe kulturës. Themelore qe dërgimi, nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], të artistëve të mëdhenj si ambasadorë kulturorë të Firences, të cilët pastruan edhe rezistencat e fundit gotike në zona si Dukati i Milanos dhe mbretëria e [[Napoli]]t. Dekorimi i [[cappella Sistina|Kapelës sikstine]], në këto vite, qe vulosja e mbizotërimit artistik fiorentin, por shkolla të tjera tashmë regjistronin njëmëndësi themelore, si [[Venecia]] dhe [[Umbria]]. Fermenti i jashtëzakonshëm kulturor pregatiti, që në fundin e shekullit, terrenin për gjenitë e Rilindjes revolucionare të Lartë, ose "Maniera moderna": në rrëzimin, që në vitet nëntëdhjetë, të idealeve, të sigurive dhe ekuilibrave politike që ishin në bazën e mendimit [[Humanizmi|humanist]], artistët vendosën mënyra më të ethshme, origjinale, ekstravagante, kapriçoze dhe të përcipta, ku prespektiva e rregullt gjeometrike ishte tashmë një fakt, nëse jo një peshë të tepërt për tu shmangur. Në fillim të [[Shekulli XVI|Cinquecento-s]] disa mjeshtra të jashtëzakonshëm ditën të mblidhnin shqetësimet e epokës së re duke i shëndruar në vepra me frymë të lartë monumentale dhe vlera shumë të larta formale: [[Leonardo da Vinçi]], [[Michelangelo Buonarroti]], [[Raffaello]] dhe dueti [[Giorgione]]-[[Ticiani]], të gjithë këta mjeshtra të vërtetë universal, që rinovuan mënyrat e paraqitjes së figurës njerëzore, lëvizja dhe ndjenja në një nivel të tillë që shënon një pikë mos-kthimi që bëhet model i pashmangshëm i referimit për të gjithë [[Arti evropian|artin evropian]], duke hequr nga fusha pjesën më të madhe të mjeshtrave të vjetër akoma aktivë. Kush nuk diti të përshtatej dhe rinovohej u largua nga qendrat e mëdha, duke u kënaqur forcërisht me një aktivitet në qendrat më pak kërkuese të provincave<ref>Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', Bergamo, Atlas, 2000. ISBN 88-268-0939-9, fq. 131.</ref>. Eventet tragjike si Plaçkitja e Romës e vitit [[1527]] çuan në dëshpërimin e artistëve, por duke garantuar një lulëzim të ri periferik. Nga këtu nisi një stil i ri, i lindur nga një interpretim ekstrem i Maniera moderna-s, që do të pushtonte [[Italia|Italinë]] dhe [[Evropa|Evropën]]: [[Manierizmi]]. [[Skeda:Cupola di santa maria del fiore dal campanile di giotto, 02.JPG|parapamje|408x408px|Kupola e Brunelleschi-t, Katedralia e Santa Maria del Fiore-s në Firence]] === Firencia === ====Quattrocento-ja==== [[Firenca|Firencia]], që nga epoka romanike, mbeti e lidhur me format e klasicizmit, që e penguan të arrinte një shije plotësisht gotike, siç ndodhte anasjelltas në [[Siena]]n e afërt. Në fillim të [[Shekulli XV|shekullit XV]] mund të imagjinohen dy rrugë që u paraqiteshin artistëve me prirje inovative: ajo e shijes së gotikut ndërkombëtar dhe ajo e rikuperimit më rigoroz të klasicitetit. Këto dy prirje vërehen në bashkëjetesë që në kantierin e [[Porta della Mandorla]] (që nga [[1391]]), por qe mbi të gjitha me konkursin për portën veriore të Pagëzimores së Firences në [[1401]] për të zgjedhur artistin të cilit do ti besohej realizimi i kësaj porte, që dy prirjet u bënë më të qarta, në formelat e provës të realizuara nga [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Filippo Brunelleschi]]<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 15-16">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 15-16.</ref>. Faza e parë e [[Rilindja|Rilindjes]], që arriti deri afërsisht në vitet tridhjetë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], qe një epokë eksperimentimesh të mëdha, e karakterizuar nga një qasje teknike dhe praktike ku risitë dhe synimet e reja nuk mbeteshin të izoluara, por rimereshin dhe zhvilloheshin nga artistët e rinj, në një ''të përpjetë'' të jashtëzakonshme që nuk kishte të krahasuar në asnjë vend tjetër evropian. Tre mjeshtra të mëdhenj, [[Filippo Brunelleschi]] për [[arkitektura|arkitekturën]], [[Donatello]] për [[skulptura|skulpturën]] dhe [[Masaccio]] për [[piktura|pikturën]], nisën një rilexim radikal të traditës së mëparshme, duke e aktualizuar me një zbatim rigoroz racional me instrumente matematiko-gjeometrike: [[prespektiva]], studimi i [[antropometria|antropometrisë]] (proporcioneve të trupit njerëzor), rikuperimi i mënyrave klasike dhe një interes të rinovuar ndaj realitetit, të kuptuar si si hetim psikologjik ashtu dhe si paraqitje e përditshmërisë<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 24-37.</ref>. Mjedisi fiorentin i vlerësoi në mënyrë jo të njëzëshme risitë dhe gjatë të gjithë viteve njëzetë patën sukses artistë të lidhur me shkollën e vjetër si Lorenzo Monaco dhe [[Gentile da Fabriano]]<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37"/>. Ndjekësit e parë të [[Masaccio]]-s, e ashtuquajtura "gjenerata e dytë", qenë [[Filippo Lippi]], [[Beato Angelico]], [[Domenico Veneziano]], [[Paolo Uccello]] dhe [[Andrea del Castagno]], që shpejt morën rrugë individuale në fushën artistike. Secili nga ata, me udhëtimet përkatëse ([[Veneto]], [[Roma]], [[Umbria]], [[Marche]]), eksportuan risitë rilindase dhe megjithëse asnjë nuk regjistroi menjëherë një ndjekje të gjerë, ata gjithësesi pregatitën terrenin për përthithjen e valës pasuese të ndikimit fiorentin, ajo substanciale e viteve '50. Më shumë sukses, në termat e zgjatjes së ndikimit, patën [[Donatello]] në [[Padova]] (që ndikoi mbi të gjitha, në mënyrë pak të çuditshme shkollën piktorike vendore) dhe [[Piero della Francesca]] (nxënës i Domenico Veneziano-s) në [[Urbino]]. Përkrahë këtyre mjeshtrave të mëdhenj vepruan më pas me sukses një sërë figurash të ndërmjetme, artistë me vlera të mëdha që ditën të zbutnin pikat më ekstreme të gjuhës së re duke e përshtatur me kontekstin shoqëror ku punonin: Në momentet fillestare, u regjistruan [[Lorenzo Ghiberti]] në [[skulptura|skulpturë]], Masolino da Panicale në pikturë dhe [[Michelozzo]] në [[arkitektura|arkitekturë]]. [[File:Strabismo di Venere - Botticelli.jpg|thumb|339px|left|Botticelli, ''[[Lindja e Venusit]]'' (afërsisht 1482–1485), detaj]] Teoricieni i Rilindjes qe [[Leon Battista Alberti]], traktatet e të cilit ''De pictura'' ([[1436]]), ''De re aedificatoria'' ([[1452]]) dhe ''De Statua'' ([[1464]]) qenë themelorë për sistemimin dhe përhapjen e ideve rilindase<ref name="Vecchi-Cerchiari pp. 24-37"/>. Atij i përkasin ide si ajo e harmonizimit të ''copia-s'' dhe ''varietas'', të kupturar si shtrirje e diversitetit të subjekteve. Në vitet qendrore të shekullit u regjistrua një fazë më intelektualiste nga arritjet e mëparshme. Në [[Firenca|Firence]] pas rikthimit të [[Cosimo de' Medici]]-t në qytet në [[1434]], u vendos de fakto një sinjori. Nëse nga një anë porositë publike frymëzoheshin nga kthjelltësia dhe dobia, si [[palazzo Medici]] dhe konventi i San Marco-s së [[Michelozzo]]-s, për veprat me destinacion privat sa shkonte dhe afermohej një shije intelektualiste e ushqyer nga idealet e [[Accademia neoplatonica|neoplatonistëve]]: është një shembull ''Davidi'' i [[Donatello]]s. Artet figurative humbën ngarkesën fillestare ideale dhe revolucionare për tu karakterizuar nga nostalgjitë letrare dhe interesat arkeologjike, dmth. të rievokimit të antikitetit intelektualist dhe si qëllim në vetëvete<ref name="ReferenceA"/>. Interpretët e masës midis idealizimit, natyralizmit dhe virtuozizmit qenë në skulpturë Benedetto da Maiano dhe në pikturën [[Domenico Ghirlandaio]]<ref name="DVC135">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 135.</ref>. Për artistët e të ashtuquajturës "gjenerata e tretë" prespektiva tashmë ishte një element i përvetësuar dhe kërkimet lëvizën tashmë drejt stimujve të tjerë, si problemet dinamike të masave të figurave apo tensioni i linjave të kontureve. Figurat plastike dhe të izoluara, në një ekuilibër të përsosur me hapësirën e matshme dhe të palëvizshme, ia linin tashmë hapësirën lojërave të vazhdueshme midis formave dhe lëvizjes, me tension më të madh dhe intensitet ekspresiv<ref>Emma Micheletti, ''Domenico Ghirlandaio'', te ''Pittori del Rinascimento'', Scala, Firenze 2004, fq. 10. ISBN 88-8117-099-X</ref>. Raporti i [[Lorenci i Mrekullueshëm|Lorencit të Mrekullueshëm]] me artet qe i ndryshëm nga ai i gjyshit [[Cosimo de' Medici]], që kishte privilegjuar realizimin e veprave publike. Nga një anë për "të Mrekullueshmin" arti pati një funksion po aq të rëndësishëm publik, por i drejtuar më shumë ndaj shteteve të huaja, si ambasadore të prestigjit kulturor të [[Firenca|Firences]], të përfaqësuar si një "[[Athina|Athinë]] e re"; nga ana tjetër Lorenci, me mecenatizmin e tij të zgjedhur dhe të rafinuar, vendosi një shije për objektet e pasura me domethënie filozofike, duke përcaktuar shpesh një konfrontim, intensiv dhe të përditshëm, me artistët e rrethit të tij, të parë si krijues madhorë të bukurisë<ref name="DVC136">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 136.</ref>. Kjo përcaktoi një gjuhë të çmuar, skajshmërisht të sofistikuar dhe erudite, ku domethëniet alegorike, [[mitologjia|mitologjike]], filozofike dhe letrare lidheshin në mënyrë komplekse, plotësisht të lexueshme vetëm nga ''elita'' që zotëronte çelësat interpretues, aq sa disa domethënie të veprave më emblematike sot na shpëtojnë plotësisht. Arti u shkëput nga jeta reale, publike dhe qytetare, duke u përqendruar në idealet e arratisë nga ekzistenca e përditëshme<ref name="DVC136"/>. [[File:David von Michelangelo.jpg|thumb|602x602px|Davidi i Michelangelo (1501-1504)]] ====Cinquecento-ja==== Frakturat shqetësuese të hapura në shoqëri nga predikimi i [[Girolamo Savonarola]]s çuan, në [[1493]], në përzënien e familjes Mediçi dhe vendosjen e një republike teokratike. Dënimi në turrën e druve të fratit nuk bëri gjë tjetër veç se i shtoi më tepër kontrastet e brendshme dhe krizën e ndërgjegjeve, siç tregohet edhe në vuajtjet e prodhimtarisë së vonë të [[Sandro Botticelli]]-t apo në veprat e [[Filippino Lippi]]-t dhe Piero di Cosimo-s<ref name="DVC153">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 153.</ref>. Por në atë periudhë artistë të rinj u afermuan në këtë skenë, midis të cilëve qe [[Leonardo da Vinçi]], që përdorte kalime më delikate të dritëhijeve ("sfumato-ja") dhe lidhje më komplekse dhe të lirshme midis figurave, duke arritur edhe të rinovonte ikonografi tashmë të konsoliduara duke reflektuar mbi ngjarjet e përshkruara, si ''Addhurimi i Magëve''<ref name="DVC148">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 148.</ref>. Një tjetër i ri, [[Michelangelo Buonarroti]], studioi thellësisht themeluesit e artit toskan ([[Giotto di Bondone]] dhe [[Masaccio]]) dhe skulpturat antike, duke kërkuar ta rievokonte si lëndë të gjallë, jo si burim të repertorit. Që në provat e tij të para u shfaq aftësia e tij e jashtëzakonshme për të trajtuar mermerin për të arritur efekte aty me lëvizje frenetike (''Beteja e centaurve''), aty me iluzionizëm të butë (''Baku''). Nën Pier Soderinin, gonfalonier i përjetshëm, dekorimi i [[Palazzo Vecchio]]-s u bë një kantier i sintezës së pashtershme krijuese, me Leonardon (të kthyer posaçërisht nga [[Milano]]), Michelangelo, [[Fra Bartolomeo]] e të tjerë. Ndërkohë që [[Raffaello]]-ja i ri përvetësonte vlerësime në porositësit vendorë. Janë vitet e kryeveprave absolute, si ''[[Mona Liza|Gioconda]]'', ''Davidi i Michelangelo-s'' dhe ''Madona e gardelinës'', që tërhoqën drejt qytetit artistë të shumtë të etur për tu përditësuar me këto arritje. Por me shpejtësi mjeshtrat e rinj e lanë qytetin, të thirrur nga udhëheqës ambiciozë që te ta shikonin çelësin për të lartësuar triumfet e tyre politike nëpërmjet artit: Leonardo u kthye në [[Milano]] dhe pastaj shkoi në [[Franca|Francë]], Michelangelo dhe Raffaello u punësuan nga [[Juli II|Juli i II]] në [[Roma|Romë]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 183-192.</ref>. Rikthimi i Mediçive në [[1512]] u bë kryesisht i qetë. Artistët e rinj nuk mund ti iknin përballjes me veprat e lëna në qytet nga mjeshtrit e mëdhenj të gjeneratës paraardhëse, duke marë spunto dhe mbase duke tentuar një sintezë mes stileve të Leonardos, Michelangelo-s dhe Raffaello-s. [[Fra Bartolomeo]] gjeti forma solemne dhe monumentale në rrugën e tij, [[Andrea del Sarto]] në pajtimin e ekstremeve, ndërsa personalitete më të shqetësuar dhe trazuara si [[Pontormo]] dhe [[Rosso Fiorentino]], u lanë të magjepseshin nga një sens i ri antiklasik i ngjyrës dhe lëvizjes, duke hedhur bazat për [[Manierizmi]]n<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 238-242.</ref>. ===Roma=== [[File:Michelangelo, Creation of the Sun, Moon, and Plants 01.jpg|thumb|468px|left|Michelangelo, ''Krijimi i yjeve dhe bimëve'' (afërsisht 1511-1512), kubeja e Cappella Sistina-s]] Me rikthimin e papëve në [[Roma|Romë]] prej zhvendosjes avinjoneze u bë e qartë menjëherë se ai qytet i lënë pas dore dhe pa një kompleks modern monumental të denjë për të strehuar papën, e kishte të nevojshëm një program zhvillimi artistik dhe arkitektonik, të aftë të rilidhte të shkuarën perandorake të qytetit dhe ti jepte shkëlqim, edhe nga këndvështrimi politik, selisë së Shën Pjetrit<ref>Ludovico Gatto, ''Storia di Roma nel Medioevo'', Newton & Compton, Roma 1999. ISBN 88-8289-273-5</ref>. Një program i tillë ambicioz u nis nga papa [[Martini V]] dhe u vazhdua me [[Eugjeni IV|Eugjenin e V]] dhe [[Nikolla V|Nikollën e V]]. Artistët vinin gati gjithmonë nga farkat më të mira të jashtme, mbi të gjitha nga [[Firenca|Firenceja]] ([[Donatello]], Masolino, Angelico, [[Filarete]], [[Leon Battista Alberti]]). Mbetjet e pakrahasueshme antike të qytetit ofronin në vetëvete një motiv tërheqjeje për artistët, që shpesh kishin ardhur për të pasuruar formimin e vetë artistik (si [[Filippo Brunelleschi]]). Gradualisht qyteti, nga burim pasiv frymëzimi me rrënojat e tij, u bë një vend takimi dhe shkrirjeje të përvojave artistike të ndryshme, që vendosën premisat për një gjuhë figurative që aspironte universalitetin<ref>Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 200.</ref>. Një zhvillim cilësor ndodhi nën papën [[Sisto IV|Siksti IV]], që promovoi ndërtimin e një kapele palatine të denjë të rivalizonte me atë avinjoneze. [[Cappella Sistina|Kapela sikstine]] e stërmadhe u dekorua nga një grup artistësh fiorentinë të dërguar posaçërisht nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]], që krijuan një cikël që për madhësi, pasuri dhe ambicie nuk kishte precedente<ref name="DVC148"/>. Në këto vepra vërehet një farë shije për dekorimin e pasur, me një përdorim të gjerë të [[ari]]t, që triumfin e tij e pati në pontifikatët pasardhës të [[Inoçenti VIII|Inoçentit të VIII]] dhe [[Aleksandri VI|Aleksandrit të VI]], të dominuar nga figura si [[Pinturicchio]]<ref>Zuffi, ''Quattrocento'', cit., fq. 304.</ref>. [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u hap me të parin e një serie personalitetesh të forta në papat, [[Juli II]]. Përsosmërisht i vetëdijshëm për lidhjen midis artit dhe politikës, kërkoi të merte në punë artistët më të mirë aktivë në [[Italia|Itali]], që vetëm te ai mund të gjenin atë shkrirje të burimeve madhështore financiare dhe ambicie të pakufizuar të aftë të bënte të lindnin vepra me prestigj të jashtëzakonshëm. Kështu u afruan [[Michelangelo Buonarroti]] nga [[Firenca|Firencia]] dhe [[Donato Bramante]] e [[Raffaello]]-ja nga [[Urbino]] që, shpesh ishin në konkurrencë midis tyre, duke krijuar kryevepra universale si kubeja e [[Cappella Sistina]]-s, [[Piktura Murore|afresket]] e [[Stanze Vaticane]] dhe rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit|Bazilikës së Shën Pjetrit]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 196 e më tej.</ref>. [[File:Incendio di borgo 01.jpg|thumb|448x448px|Raffaello me ndihmësit, ''Incendio di Borgo'' (1514)]] Pasuesit e Julit e vazhduan veprën e tij, duke përfituar gjithashtu nga Raffaello-ja, Michelangelo-ja dhe artistë të tjerë, midis të cilëve veneciani [[Sebastiano del Piombo]] apo senezi [[Baldassarre Peruzzi]]. Gradualisht arti evuoloi drejt një rievokimi më të rafinuar të antikitetit, të kombinuar me elemente mitologjike dhe letrare, si dhe drejt një kompleksiteti gjithmonë e më të theksuar monumental, të caktuar nga punimet e fundit të [[Raffaello]]-s (si [[Stanza dell'Incendio di Borgo]]) dhe nga ato të shkollës së tij, që e ndoqën veprën e tij edhe pas vdekjes së tij. Midis rafaeleskëve gjendet një artist i parë roman i planit të parë, Giulio Pippi, i quajtur pikërisht [[Giulio Romano]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 209 e më tej.</ref>. Epoka e papa [[Klementi VII|Klementit të VII]] që më shumë se kurr shkëlqimtare, me praninë në qytet të mjeshtrave të trazuar si Cellini, [[Rosso Fiorentino]], [[Parmigianino]]. Plaçkitja shkatërruese e [[Roma|Romës]] i dha në mënyrë dramtike fund këtyre përvojave, duke bërë që të iknin artistët dhe duke treguar brishtësinë e një institucioni që deri atëherë ishte konsideruar i paprekshëm siç ishte papati<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 243 e më tej.</ref>. Nën [[Pali III|Palin e III]] shqetësimet dhe pasiguritë e lindura nga situata bashkëkohore patën një pasqyrim te ''[[Gjykimi Universal]]'' i [[Michelangelo Buonarroti]]-t, ku mbizotëron një sens përhumbjeje, kaosi, paqëndrueshmërie dhe pasigurie të ankthshme, si përpara një katastrofe të afërme dhe gjithëpërfshirëse, që provokon trazim edhe sot, por akoma më shumë duhet të provokonte atëherë në syt e bashkohësve të shokuar<ref>Pierluigi De Vecchi, La Cappella Sistina, Rizzoli, Milano 1999, fq. 217. ISBN 88-17-25003-1</ref>. ===Veneto-ja=== ====Quattrocento-ja==== [[File:Pala di san giobbe 06.jpg|thumb|333px|left|Giovanni Bellini, ''Pala e Shën Jobit'' (afërsisht 1487), detaj]] Në gjysmën e parë të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] artistë të ndryshëm fiorentinë vizituan [[Venecia]]n dhe [[Padova]]n, gjithësesi pa ndikuar shumë në shkollat vendore, të lidhura mbi të gjitha me mbetjet bizantine. Duke filluar nga viti [[1443]] [[Donatello]] u vendos në [[Padova]], duke bërë në një lloj kuptimi kryeqendrën e [[Rilindja|Rilindjes]] në Italinë veriore, që me një efekt zinxhir u përhap me shpejtësi në qendra të shumta të afërta. Qytet i universitetit prestigjoz të [[Università degli Studi di Padova|Universita degli Studi di Padova]] dhe kultit të [[Antoni i Padovës|Shën Antoni i Padovas]], zhvilloi një sheje "arkeologjike" për antikitetin, të lidhur dmth. me një rievokim sa më tepër të ishte e mundur filologjik (në realtet më fantazioze dhe e idealizuar se sa reale), e lidhur me të gjitha tipet e burimeve dhe reperteve të disponueshëm, mbi të gjitha epigramet. Kultura averroisto-[[aristoteli]]ke dhe shija për artin e lashtë romako-perandorak që nga dyqinta, me qëndrimin në qytet të [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], ishte parazgjedhuri i Da Carrara-ve, duke krijuar një klimë të favorshme për rrënjosjen e artit revolucionar të [[Donatello]]s, duke lartësuar njerëzit e kulturës si Ciriaco d'Ancona, Felice Feliciano dhe Giovanni Marcanova. Skulptori fiorentin u dallua me monumentin e Gattamelata-s dhe Altarin e Shenjtit, vepra ekspresive dhe të forta, pa zbukurime dekorative dhe retorikën gotike. Përveç Bartolomeo Bellano-s, qenë mbi të gjitha piktorët që përvetësuan stilin e Donatellos, me punishten e Francesco Squarcione-s që u bë farka e mjeshtrave të shumtë të mëdhenj të gjeneratës së ardhshme, në mënyrë të drejtpërdrejtë so të tërthortë. Midis nxënësve të drejtpërdrejtë ishin Marco Zoppo, Giorgio Schiavone dhe [[Carlo Crivelli]], aktivë mbi të gjitha në zonën e adriatikut<ref>Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche''; Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche''</ref>, Michael Pacher, artisti i parë "rilindas" në zonën gjermane, dhe [[Andrea Mantegna]], që me [[Piktura Murore|afresket]] e kapelës (kishëzës) Ovetari krijoi një mënyrë të re për të kuptuar monumentalitetin e botës romake. Modeleve padovane iu referuan tërthortazi artistët venecianë (Vivarini-t dhe [[Giovanni Bellini]]), ferrarezë ([[Cosmé Tura]]), lombardë (Vincenzo Foppa), dalmatë (Giorgio di Matteo). Ndërkohë në [[Venecia|Venecie]] u regjistruan hapa të ngadaltë drejt risive rilindase, si përshtatja e prespektivës nga ana e [[Jacopo Bellini]]t. Djali i tij, [[Giovanni Bellini]], pasi u ndikua nga [[Andrea Mantegna]] (kunati i tij), nisi atë revolucion të ngjyrës që më vonë do të bëhej elementi më karakteristik i shkollës veneciane. I frymëzuar nga kalimi i [[Antonello da Messina]]-s në lagunë ([[1475]]-[[1476]]), nisi të përdorte një dritë të praruar që krijonte atë ndjesi të pakapshme të atmosferës, të ajrit që qarkullon, duke ecur nga figurat te peizazhi i sfondit, tashmë i trajtuar me finesë sublime falë adoptimit të prespektivës ajrore të zbuluar nga primitivët flamand dhe nga [[Leonardo da Vinçi|Leonardoja]]. Nën hijen e Bellinit punuan dhe vëllai i tij [[Gentile Bellini]] dhe [[Viktor Karpaçi|Vittore Carpaccio]], protagonistë të sezonit të para të "telerëve" dmth. të dekorimeve të mëdha piktorike në pëlhura të vëllazërive vendore. [[Arkitektura]] dhe [[skulptura]] vlerësonin mbi të gjitha iniciativën e nisur nga kantieret e mëdha të [[Bazilika e Shën Markut|Bazilikës së Shën Markut]] dhe të Palazzo Ducale, me artistë mbi të gjitha lombardë. Mauro Codussi, njohës i mënyrave fiorentine, solli i pari studimin e gjeometrisë në racionalizimin e ndërtesave. ====Cinquecento-ja==== [[File:Tiziani, assunta 01.jpg|thumb|628x628px|Ticiani, ''Ngjitja'' (1516-1518)]] Qe mbi të gjitha në shekullin pasues, me [[Jacopo Sansovino]]n, që qyteti u pajis me një fytyrë të re rilindase, duke krijuar një projekt futurist (për kohën) urbanistik në rikualifikimin e [[piazza San Marco]]-s. Shekulli i ri u hap me qëndrimin e [[Leonardo da Vinçi]]t dhe [[Albrecht Dürer]]it, prurës të risive që e gotitën shumë mjedisin artistik venecian. Nga Leonardo [[Giorgione]] zhvilloi një mënyrë ngjyrimi që nuk i përcaktonte përpikmërisht konturet midis figurave dhe sfondit, duke parapëlqyer vënien në pah të pjesëve të ngjyrës dhe një intonacion të qetë melankonik për veprat e tij. Bëhet fjalë për revolucionin e [[piktura tonale|tonalizmit]], në të cilën u angazhua edhe i riu [[Ticiani|Ticiano]], pa llogaritur shkëputjen e mëpasme të tij duke parapëlqyer imazhe më të menjëhershme dhe dinamike, me ngjyra më të pastra, me shpalosje gati ekspresioniste. Edhe i riu [[Sebastiano del Piombo]] përfitoi nga shembulli i [[Giorgione]]s, duke i dhënë një prirje më moderne veprave të tij, si ''Pala e Shën Gjon Krisostomit'' me kompozim asimetrik. Një tjetër i ri premtues qe [[Lorenzo Lotto]], që u frymëzua mbi të gjitha nga [[Albrecht Dürer]]i në përdorimin e lirshëm të ngjyrës dhe të kompozimit. Nisja e Sebastianos dhe Lotto-s e la [[Ticiani]]n një lloj monopoli të porosive artistike veneciane, duke i kënaqur plotësisht porositësit me vepra të afta të krahasoheshin, në distancë, me realizimet më të mira të Rilindjes romane, si ''Ngjitja'' për bazilikën e Frari. Kjo vepër, me stilin e saj madhështor dhe monumental, të përbërë nga gjeste elokuente të një përdorimi të ngjyrës që tejçon një energji të papreçedentë, e la në momentin e parë të gjithë qytetin të shastisur, duke i hapur më vonë artistit portat e porositjeve më prestigjoze evropiane. Për dekada asnjë artist nuk qe i aftë të krahasohej me [[Ticiani]]n në skenën veneciane, ndërsa në brendatokë u zhvilluan disa shkolla që do të çonin në zhvillime të rëndësishme, si Rilindja bergamaske dhe breshiane, që shkriu elemente venete me realizmin e përditshëm tradicional lombard, nga ku do të lindëte gjeniu revolucionarizues, [[Caravaggio]]. Në gjysmën e dytë të shekullit artistët më të mirë zhvilluan elemente ticianeske, diku duke theksuar një teknikë të ashpër dhe me penelata ekspresive ([[Tintoretto]]), diku duke zmadhuar monumentalitetin e figurave në kompozime me frymëmarrje të gjerë ([[Paolo Veronese]]). Në fund të shekullit aktiviteti i arkitektit [[Andrea Palladio]] përmbylli në mënyrë ideale sezonin e klasicizmit, duke krijuar kryevepra me përsosmëri absolute formale që u kthyen në modele të pashmangshme, prestigjoze mbi të gjitha jashtë Italisë, me [[palladianizmi]]n. ===Le Marche dhe Adriatiku=== [[File:Lorenzo Lotto - Pala di Santa Lucia (Pinacoteca Civica, Jesi).jpg|thumb|360px|left|Lorenzo Lotto, ''Santa Lucia përpara gjykatësit'' (1532), Pinacoteca Civica di Jesi]] Kur flitet për Rilindjen në zonën e [[Marke|Marcheve]] të bregdetit adriatik në Itali është e pashmangshme të mendosh menjëherë për qytetin e [[Urbino]]s dhe Dukatit të tij, djepi i një fenomeni artistik që prodhoi kryevepra absolute në pikturë dhe arkitekturë dhe vendlindja e dyve prej interpretuesve më të mëdhenj të artit italian: [[Raffaello]] dhe [[Donato Bramante]]. Kjo megjithatë nuk duhet të bëjë të anashkalohen qendrat dhe artistët e tjerë që dhanë një kontribut të rëndësishëm në Rilindjen italiane. Siç mund të përmendet psh.: [[Carlo Crivelli]] dhe [[Lorenzo Lotto]], dy venetë që gjetën një atdhe të dytë, ku të shprehnin më mirë vizionin e tyre të botës<ref>P. Zampetti, ''Carlo Crivelli'', Nardini Editore 1986; Bernard Berenson, ''Lorenzo Lotto'', [[Londra]] [[1895]], edizione italiana rivista, [[Milano]] [[1955]]</ref>; apo edhe shenjtoria e Loreto-s, kantieri i gjatë tërhoqi për dekada të tëra skulptorë, arkitektë dhe piktorë<ref>Federico Zeri, Paolo Fossati, ''Storia dell'arte italiana'', Volume 12, Einaudi, [[1983]]</ref> si [[Donato Bramante]], [[Andrea Sansovino]], [[Melozzo da Forlì]] dhe [[Luca Signorelli]]. Për më tepër duhet të përmendet edhe kështjella e [[Ancona]]-s dhe fortesat e [[Montefeltro]]s janë ndër veprat më të rëndësishme të arkitekturës ushtarake të Rilindjes, të projektuara përkatësisht nga [[Antonio da Sangallo i Riu]] dhe nga [[Francesco di Giorgio Martini]]<ref>Fabio Mariano, ''Architettura nelle Marche'' Nardini Editore, [[1995]]</ref>. Fama e mirituar e dukatit të Urbinos nuk duhet të anashkaloi në fund edhe dukët e Camerino-s i promovuan artet; qyteti përkundrazi mirëpriti një shkollë të rëndësishme të pikturës së [[Shekulli XV|Quattrocento-s]]<ref>Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'' volume I, Nardini editore, [[Firenca|Firence]], ISBN 88-404-1107-0</ref>. ====Rilindja adriatikase==== [[Marke|Zona e Markeve]] në [[Shekulli XV|Quattrocento]] bën pjesë në një fenomen artistik të përhapur përgjatë gjithë bregut të adriatikut, midis [[Dalmacia|Dalmacisë]], [[Venecia|Venecies]] dhe [[Marke|Markeve]], i quajtur "Rilindja adriatikase"<ref>Burimet kryesore që flasin për Rilinjden Adriatikase janë: * Pietro Zampetti, ''Pittura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]], [[1988]] (faqja 333); * Pietro Zampetti, ''Carlo Crivelli, Nicola d'Ancona e il Rinascimento adriatico''; * Pietro Zampetti, ''Francesco Podesti'', editrice Electa, [[Milano]] [[1996]] (faqja 38) * Ileana Chiappini di Sorio, ''Giorgio da Sebenico'', in ''Scultura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1996]] (faqja 264); * Fabio Mariano, ''La Loggia dei Mercanti in Ancona e l'opera di Giorgio di Matteo da Sebenico'', editrice Il lavoro editoriale, [[2003]], ISBN 88-7663-346-4. * Fabio Mariano, ''La stagione adriatica del gotico fiorito'', in ''Architettura nelle Marche'', Nardini editore, [[Firenca|Firence]] [[1995]]. * Fabio Mariano, ''Giorgio di Matteo da Sebenico e il “Rinascimento alternativo” nel ‘400 adriatico'', in “Critica d'Arte”, Anno LXXIII, n.45-46, gennaio-giugno 2011( 2012), Casa editrice Le Lettere, [[Firenca|Firence]] [[2012]], (faqet 7-34.); * Vittorio Sgarbi, Stefano Papetti, ''I pittori del Rinascimento a Sanseverino. Lorenzo D'Alessandro e Ludovico Urbani'', editore Federico Motta, [[2001]]</ref>. Këtu rizbulimi i artit klasik, mbi të gjitha të filtruar nëpërmjet skulpturës, është i shoqëruar me një farë vazhdimësie formale me [[Arti gotik|artin gotik]]. Eksponentët kryesorë qenë Giorgio da Sebenico (Gjergji i [[Shibeniku|Shibenikut]]), skulptor, arkitekt dhe urbanist, si dhe nga piktori Nicola di Maestro Antonio d'Ancona (Nikolla i Mjeshtër Antonit nga [[Ankona]]). Në brendësi të Rilindjes adriatikase mund të përfshihet edhe figura e [[Carlo Crivelli]]-t. Për sa i përketë pikturës, kjo rrymë ndjek zhvillimet e rilindjes padovane. ====Urbinoja==== [[File:Madonna di Senigallia.jpg|thumb|369px|Piero della Francesca, ''Madona e Senigallia-s'' (1470-1485)]] Në oborrin e [[Federico da Montefeltro|Federico da Montefeltro-s]] në [[Urbino]] u zhvillua një alternativë e parë e Rilindjes fiorentine, e lidhur mbi të gjitha me studimin e matematikës dhe gjeometrisë. Prania në qytet e [[Leon Battista Alberti]]t, Luciano Lauranas, [[Francesco di Giorgio Martini|Francesco di Giorgio Martini-]]t, [[Piero della Francesca]]-s dhe Luca Paciolit, të përfshirë në projektin e jashtëzakonshëm të Pallatit Dukal, zhvilloi një parapëlqim për format e pastra dhe me përsosmëri të paarritshme formale, që qenë një shembull i rëndësishëm për shkolla të tjera të shumta. Këtu Federico thirri edhe artistë të huaj (Pedro Berruguete dhe Giusto di Gand) dhe zhvilloi artin e [[intarsi]]t në mënyrë të pavarur nga piktura, duke e lidhur me paraqitjet virtuoziste të natyrave të vdekura në ''[[trompe l'oeil]]'' (efekte të forta iluzionistike) dhe peizazhet prospektike. [[Raffaello]] në qytetin e tij të lindjes përvetësoi dashurinë për pastërtinë pierofrançeskane dhe për finesat eptike të mjeshtrit të ''Qytetit ideal''. Midis artistëve vendorë, lulëzuan edhe Fra Carnevale, Bartolomeo della Gatta dhe [[Giovanni Santi]], i ati i [[Raffaello]]-s. Në shkollën e arkitektëve të oborrit u formua [[Donato Bramante]], i aftë të mahniste [[Milano]]n dhe [[Roma|Romën]] me intuicionet e tij. Në oborrin e të birit të [[Federico da Montefeltro]]s, [[Guidobaldo da Montefeltro]], punoi [[Raffaello]]-ja. Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] [[Della Roveret]] vazhduan traditën e Montefeltrove dhe mbajtën një oborr të shquar në [[Italia|Itali]], të vlerësuar si një nga më pjellorët nga [[Baldassarre Castiglione]] dhe për të cilin punoi [[Ticiani]]. [[Francesco Maria I Della Rovere]] paraqëlqeu [[Pesaro]]-n përkundrejt Urbinos dhe ristrukturoi pallatin dukal dhe ndërtoi villa Imperiale-n, duke përdorur artistë si Girolamo Genga, [[Dosso Dossi]] dhe Battista Dossi, Raffaellino del Colle, Francesco Menzocchi dhe [[Agnolo Bronzino]]-n. Për tu përmendur është edhe lulëzimi i jashtëzakonshëm i maiolikës midis [[Urbino]]s, [[Pesaro]]-s dhe Casteldurantes. ===Lombardia=== Me thirrjen e [[Leon Battista Alberti]]t dhe [[Andrea Mantegna]]-s në oborrin e [[Ludovico Gonzaga]]s, [[Mantova]] ndërroi fytyrë. Alberti realizoi disa ndërtesa të shenjta me gjuhën romako-imperiale, si te kisha e San Sebastianos dhe te [[Bazilika e Sant'Andreas]]. Në të njëjtën kohë me dekorimin e Camera Picta në Castello di San Giorgio, [[Andrea Mantegna]] i drejtoi studimet e tij drejt një [[prespektiva|prespektive]] me rezultate iluzioniste. Në kohën e [[Isabella d'Este]] oborri mantovan që një nga më të rafinuarit në [[Italia|Itali]], ku Mantegna rikrijonte shkëlqimin e [[Perandoria Romake|perandorisë romake]] (''Triumfet e Çezarit'') dhe markezia koleksiononte vepra të [[Leonardo da Vinçi]]t, [[Michelangelo Buonarroti]]-t, [[Pietro Perugino]]-s, [[Ticiani]]t, [[Lorenzo Costa]]-s dhe [[Correggio]]-s. Dashuria për artet u tejçua plotësisht te i biri [[Federico II di Mantova]], që në [[1524]] ndërmori një ndryshim "modern" në artin e oborrit me mbërritjen e [[Giulio Romano]]s, nxënës i [[Raffaello]]-s, që krijoi [[Palazzo Te]] duke afreskuar të shquarën ''Sala dei Giganti''<ref name="Z238">Zuffi, [[2005]], cit., fq. 238.</ref>. [[File:Leonardo, ultima cena (restored) 01.jpg|thumb|468px|left|Leonardo, ''Darka e fundit'' (1494-1497)]] Ndërsa [[Milano]]ja përkundrazi, qe e interesuar për kulturën rilindase vetëm në periudhën e [[Francesco Sforza]]-s, ku mbërritja e [[Filarete]]s dhe ndërtimi dhe dekorimi i kishëzës Portinari solli risitë fiorentine të përditësuara sipas kulturës vendore, parapëlqyese e lluksit dhe dekorimit. Qenë të shumta sipërmarrjet e nisura në ata vite, që nga [[Duomo di Milano]] te [[Certosa di Pavia]], te piazza di Vigevano në kështjellën e [[Pavia]]s. Por qe mbi të gjitha me gjeneratën pasuese që prania e [[Donato Bramante]]s dhe [[Leonardo da Vinçi]]t i dha oborrit të [[Ludovico il Moro]] një zhvillim vendimtar në sensin rilindas. I pari rindërtoi, midis të tjerave, kishën e Santa Maria presso San Satiro-s (afërsisht [[1479]]-[[1482]]), ku shfaqej tashmë problemi i hapësirës qendrore. Harmonia e të gjithës vihej në rrezik nga gjerësia e pamjaftueshme e majës së kryqit që, në pamundësi për ta zgjatur realisht, u "zgjat" në mënyrë iluzionistike, duke ndërtuar një fugë prospektike në stuko në një hapësirë të thëllë më pak se një metër, me kube vozake iluzore<ref name="DVC165">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 165.</ref>. Ndërsa Leonardo, pasi u lodh për të hyrë në pëlqimin e dukës, u angazhua gjatë në realizimin e një kolosi kalërues, që nuk e pa kurr dritën. Në [[1494]] Ludovico il Moro i ngarkoi dekorimin e një nga faqet e vogla të refektorit të Santa Maria delle Grazie, ku Leonardoja realizoi ''Darkën e fundit'', brenda vitit [[1498]]. Artisti studioi domethënien më të thellë të episodit ungjillor, duke vëzhguar reagimet dhe "gjendjet shpirtërore" kur [[Krishti]] lajmëroi tradhëtinë nga një prej apostujve, me emocionet që përhapen dhunshëm midis apostujve, nga një cep në tjetrin të skenës, duke e përmbysur alineamentin tradicional simetrik të figurave dhe duke i grupuar tre nga tre, me Krishtin të izoluar në qendër (një vetmi si fizike ashtu dhe psikologjike), falë edhe kornizimit të hapësirës prospektike<ref name="DVC168">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 168.</ref>. Hapësira reale dhe hapësira e pikturuar në fakt duken të lidhura në mënyrë iluzionistike, falë edhe përdorimit të një ndriçimi analog me atë real të dhomës, duke e përfshirë në mënyrë të jashtëzakonshme spektatorin, me një ecuri analoge me eksperimentimet në ato vite të Bramantes në arkitekturë<ref name="DVC168"/>. Skena e trazuar politike, me përzënien e Sforza-ve dhe dominimin në fillim francez dhe pastaj spanjoll, nuk i shkurajoi artistët, që përkundrazi, u kthyen shpesh në [[Milano]], duke përfshirë edhe Leonardon. [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] u dominua në pikturë nga shkolla e leonardeskëve, nga të cilët u veçuan disa personalitete si Gaudenzio Ferrari dhe breshianët Romanino, Moretto dhe Savoldo, të ndjekur disa dekada më vonë nga [[Giovan Battista Moroni]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit. fq. 230-232.</ref>. Gjysma e dytë e shekullit u dominua nga figura e Carlo Borromeo-s, që promovoi një art elokuent të kundërreformës, duke gjetur si interpretues kryesorë Pellegrino Tibaldin<ref>Zuffi, ''Cinquecento'', cit., fq. 189.</ref>. [[File:Aprile, francesco del cossa, 14.jpg|thumb|333px|Francesco del Cossa, ''Prilli'', Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, në Ferrara]] ===Emilia=== Qendra më vitale emiliane e [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] qe [[Ferrara]], ku në oborrin e Este-ve takoheshin personalitetet më të ndryshme artistike, nga [[Pisanello]] te [[Leon Battista Alberti]], nga [[Jacopo Bellini]] te [[Piero della Francesca]], nga i riu [[Andrea Mantegna]] te të huajt e dorës së parë si [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Jean Fouquet]]<ref name="DVC108">De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 108.</ref>. Qe gjatë epokës së Borso d'Este (në pushtet që nga viti [[1450]] deri në [[1471]]) që fermentet e shumëfishta artistike të oborrit u shëndrruan në një stil të veçantë, mbi të gjitha në pikturë, i karakterizuar nga tensioni linear, nga ngacmimi ekspresiv, nga precioziteti ekstrem i bashkuar me një ekspresivitet të fortë<ref name="DVC108"/>. Lindja e shkollës ferrareze dallohet në dekorimet e Studiolo di Belfiore dhe u zhvillua në afresket e Salone dei Mesi i Palazzo Schifanoia-s, ku u shfaqën figura si [[Cosmè Tura]] dhe, në një kohë të mëvonshme, Francesco del Cossa dh [[Ercole de' Roberti]]. Ferrarezët patën një ndikim themelor edhe në [[Bolonja|Bolonjën]] e afërt, ku u admiruan nga artistët vendorë si Niccolò dell'Arca, që pikërisht sipas shembullit të tyre realizoi shpërthimin e ndjesisë së dhunshme të të famshmit ''Vajtim mbi Krishtin e vdekur''. [[File:Dosso Dossi 019.JPG|thumb|468px|left|Dosso Dossi, ''Dijetari me kompas dhe glob'']] Në [[Bolonja|Bolonjë]] kishte lënë kryeveprën e tij [[Jacopo della Quercia]] (Porta Magna e bazilikës së Shën Petronit-San Petronio), vepër që u përvetësua realisht vetëm nga [[Michelangelo Buonarroti]], që këtu u gjet në ekzil dekada më vonë. Skulptori fiorentin qe vetëm i pari midis artistëve të shumtë që kalimthi në qytet lanë kryeveprat e tyre, por për të patur një "shkollë të vlefshme bolonjeze" duhej të pritej [[shekulli XVI]], kur përreth afreskeve të oratorios së Santa Cecilia-s u zhvilluan talente të reja midis të cilëve spikaste Amico Aspertini, autor i një rievokimi të [[Raffaello]]-s me një damar frymëzues ekspresiv, në kufijtë e groteskes<ref>Zuffi, ''Atlante'', cit., fq. 290.</ref>. Edhe në pesëqintën [[Ferrara]] u konfirmua si qendër e rëndësishme dhe në pararojë në fushën artistike. [[Alfonso d'Este]] qe një porositës pjellor i [[Raffaello]]-s dhe [[Ticiani]]t, ndërsa midis artistëve vendorë u shfaq Benvenuto Tisi da Garofalo dhe mbi të gjitha [[Dosso Dossi]]<ref>De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 234.</ref>. Qendra tjetër emiliane që zotëronte një shkollë të rëndësishme qe [[Parma]]. Pas një [[Shekulli XV|Quattrocento-je]] të përgjumur, shekulli i ri qe mbushur me risi dhe mjeshtra të mëdhenj gjithmonë e më shumë, me Filippo Mazzola, [[Correggio]]-n dhe [[Parmigianino]]-n<ref>De Vecchi-Cerchiari,. cit., fq. 235 e tutje.</ref>. === Romanja === Ndërsa [[Romanja]] pati një shkrepëtimë në skenën artistike me sinjorinë e [[Sigismondo Pandolfo Malatesta]] në [[Rimini]]. Ai solli në qytet [[Leon Battista Alberti]]n, Agostino di Duccio-n dhe [[Piero della Francesca]]-n, që krijuan vepra veçanërisht lartësuese të porositësit, me vdekjen e të cilit asnjë nuk e vazhdoi trashëgiminë. Qendrat e tjera me njëfarë rëndësie qenë [[Forlì]], ku shembulli i Piero-s dhe urbinasve të tjerë qe stimul pjellor për Melozzo-n dhe vizionet e tij nga poshtë lartë, të parat në [[Italia|Itali]], si dhe për Marco Palmezzano-n; dhe [[Cesena]] ku oborri i Malatestave, dhe veçanërisht i Domenico Malatesta-s të quajtur Malatesta Novello, u ngrit [[Biblioteca Malatestiana]] projektuar nga arkitekti Matteo Nuti (me ndikimin e mjeshtrisë së [[Leon Battista Alberti]]t) dhe të skulptorit Agostino di Duccio, si dhe më pas të [[Cesare Borgia]]-s, që pruri në qytet [[Leonardo da Vinçi]]n. ===Umbria=== [[File:Luca signorelli, cappella di san brizio, dannati all'inferno 01.jpg|thumb|468px|Luca Signorelli, ''të dënuarit e Ferrit'', kishëza e San Brizio-s, (1499-1502)]] [[Umbria]], e fragmentuar në shumë entitete politike, pati kohë të ndryshme afrimi me shijen rilindase nga qendra në qendër. Sidoqoft u regjistrua shpesh një fazë e parë përvetësimi pasiv, që gjeneroi vetëm një kohë të dytë një pjesëmarrje aktive në këto risi. Midis të parëve dhe shembujt më domethënës qe [[Peruxhia]] e derës së Baglioni-ve, ku punuan artistë të shumtë fiorentinë, sienezë dhe urbinas<ref>AA.VV., Umbria ("Guida rossa"), Touring Club editore, [[Milano]] [[1999]], fq. 68. ISBN 88-365-1337-9</ref>. Pak para gjysmës së shekullit u regjistruan tashmë disa artistë të maturuar dhe aktivë në rajon, të aftë të filtronin disa elemente inovative në stilin e tyre: Giovanni Boccati, Bartolomeo Caporali dhe Benedetto Bonfigli. Nën shembullin e [[Piero della Francesca]]-s u realizua vepra e parë mirëfilli rilindase, tetë tablotë e vogla të ''Historive të san Bernardinos'', ku punoi i riu [[Pietro Perugino]], artist i formuar në punishten e [[Andrea del Verrocchio]]-s në [[Firenca|Firence]] dhe të interesuar për risitë e fundit të Flandrës, në veçanti të veprave të [[Hans Memling]]. Ai qe i pari që zhvilloi atë stil "të ëmbël dhe të butë" që pati një sukses të rëndësishëm në dekadat e fundit të katërqintës. Pikturat e tij fetare, me karakterizimin e papërcaktuar të personazheve dhe vendeve, sipas një toni lirik dhe soditës, me një dritë të të shpërndarë butësisht, një [[dritëhijet|dritëhijëzim]] që vë në dukje rrumbullakësinë e formave, ngjyrat e pasura, mungesa e dramaticitetit në veprime, peizazhe idilike dhe arkitektura teatrale në sfond. Shumë aktiv në [[Firenca|Firence]] dhe [[Peruxhia]], ku kishte punishten në të njëjtën kohë, midis protagonistëve në [[Roma|Romë]] të fazës së parë të dekorimit të [[Cappella Sistina|Kapelës sikstine]]-s<ref name="DVC156">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 156.</ref>. [[Skeda:Pinturicchio, pala di santa maria dei fossi, 01.jpg|parapamje|left|248px|Pinturicchio, ''Pala e Santa Maria dei Fossi'' (1496-1498), detaj]] Nxënës i tij qe [[Pinturicchio]], që zhvilloi një pikturë të ngjashme por të tejmbushur me motive antike të praruara në dekorime. Duke përfituar nga mungesa e përkohshme e mjeshtrave në [[Roma|Romë]] pas ikjes së afreskuesve të Sikstines ([[1482]]), qe në gjendje të organizonte një punishte efiçente që përvetësoi porosi të rëndësishme nën papa [[Inoçenti VIII|Inoçentin e VIII]] dhe papa [[Aleksandri VI|Aleksandrin e VI]]<ref name="DVC157">De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 157.</ref>. Në [[Orvieto]] dekorimi i duomos së Orvieto arriti një kulëm me ardhjen e [[Luca Signorelli]]-t, që krijoi një cikël të shquar afreskesh në kishëzën e San Brizio-s me ''Historitë e njerëzimit deri në fund të kohërave'', një temë mijëravjeçare veçanërisht në fund të shekullit (u nis në vitin [[1499]]). Me qendrat umbre është e lidhur edhe aktiviteti i parë i [[Raffaello]]-s, me origjinë urbinase dhe i përmendur për herë të parë si "mjeshtër" në [[1500]] (afërsisht shtatëmbëdhjetë vjeç), për një palë altari të destinuar për Città di Castello. Në po këtë qytet pikturoi tablo të tjera midis të cilave Sposalizio della Vergine, ku shfaqet i dukshëm referimi ndaj [[Pietro Perugino]]-s. Përsëri në Città di Castello kanë punuar [[Luca Signorelli]], [[Giorgio Vasari]], [[Rosso Fiorentino]], Della Robbia etj.[[File:Pellegrinaio di santa maria della scala 02, domenico di bartolo, elemosina del vescovo.JPG|thumb|upright=1.4|Domenico di Bartolo, ''Lëmosha e peshkopit'' (1442-1443), pellegrinaio di Santa Maria della Scala]] ===Toskana jashtë Firences=== Për arsye të qarta, [[Toskana]] jashtë [[Firenca|Firences]] qe e interesuar për shkëmbimet e vazhdueshme me kryeqendrën, me artistët vendorë që shkonin në qendrën kryesore për tu formuar dhe porositësit e provincave që i drejtoheshin punishteve fiorentinase për veprat e tyre. Qe kështu që në [[Pescia]] dhe [[Pistoia]] u regjistruan ndërtimet e para të arkitekturës bruneleske jashtë Firences, apo që në [[Prato]] punoi për një dhjetëvjeçar [[Filippo Lippi]] duke realizuar një hop themelor artistik, ndërsa [[Sansepolcro]] u gjallërua nga prania e [[Piero della Francesca]]-s, aktiv më në fund edhe në [[Firenca|Firence]]. Qyteti i vetëm i themeluar ex novo në gjithëçka gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qe [[Pienza]], e realizuar nga [[Bernardo Rossellino]], me porosinë e papa [[Piu II|Piut të II]]. Aty këtu në rajon u çuan përpara reflektimet mbi ndërtesat me plan qendror<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 192-193.</ref>. Shumë e gjallë qe dhe [[Cortona]], toka e mjeshtrave si [[Luca Signorelli]] dhe Bartolomeo della Gatta. Një rast i veçant qe [[Siena]], trashëgimtare e një sezoni artistik me nivel të lartë përgjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. E Vizituar herët nga [[Donatello]], që në fillim të katërqintës [[Jacopo della Quercia]] zhvilloi një sintezë origjinale artistike që nuk mund të cilësohej si "gotike", megjithëse pa hyrë në traditat karakteristike të Rilindjes fiorentine. Në pikturë kufiri midis gotikut dhe Rilindjes rrëshkiste gjithmonë në një linjë të hollë, pa një ndarje të qartë si në [[Firenca|Firence]]. Mjeshtra si Giovanni di Paolo, Sassetta, Mjeshtri i Osservanza-s lëvizën me siguri në mjedisin gotik, por rezultatet e tyre, me figurat elegante dhe sintetike, drita e qartë, gama e ngjyrave të zbehta, qenë me siguri shembuj për mjeshtrat rilindas si [[Beato Angelico]] dhe [[Piero della Francesca]]. Të tjerë zhvilluan një afrim të hershëm me kompozimin prospektik që në vitet tridhjetwdyzetë të katërqintës, si afreskuesit e Pellegrinaio di Santa Maria della Scala, midis të cilëve polivalenti Lorenzo Vecchietta. Shumë artist senezë e gjetën diku tjetër suksesin e tyre, si Agostino di Duccio, Francesco di Giorgio apo [[Baldassarre Peruzzi]]. Në [[Shekulli XVI|Cinquecento]] qyteti njohu një zhvillim të rëndësishëm nën sinjorinë e Pandolfo Petrucci-t. Kantieri kryesor artistik ishte përsëri Duomoja e [[Siena]]-s, ku punuan edhe [[Michelangelo Buonarroti]], në [[1501]], dhe [[Pinturicchio]], në [[1502]] duke afreskuar [[Libreria Piccolomini]]-n dhe përdorur, pjesërisht, vizatime të të riut [[Raffaello]]. Angazhim i madh u kërkua për më tepër në përfundimin e dyshemesë së Duomos së [[Siena]]s<ref name="Z228">Zuffi, cit., fq. 228.</ref>. Zhvillime të rëndësishme u arritën në qytet nga piktori piemontez Giovanni Antonio Bazzi, i quajtur [[Sodoma]], që solli një stil të përditësuar me risitë leonardeske që kishte parë në [[Milano]], por mbi të gjitha qe [[Domenico Beccafumi]] që krijoi një stil eksperimental të bazuar në efektet e dritës, ngjyrës dhe ekspresiviteti. Në [[1553]], qyteti pushtohet në mënyrë të përgjakshme nga [[Cosimo I de' Medici]], duke humbur pavarësinë e tij shekullore dhe, praktikisht, edhe rolin e tij si qendër artistike<ref name="Z228"/>.[[File:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|thumb|Gaudenzio Ferrari, ''Concerto degli Angeli'', afresk (1534-1536), shënjtoria e Madona dei Miracoli, Saronno]] ===Piemonti dhe Liguria=== Në fillim të [[Shekulli XV|Quattrocento-s]] zona si [[Piemonte]] dhe [[Liguria]] u përfshinë në "ndërthurjen Veri-Jug", një rrymë ku elementet flamande dhe mesdhetare shkriheshin së bashku, të favorizuara nga tregëtia dhe mardhëniet politike. [[Napoli]] qe me gjasa epiqendra në një hark të gjerë dhe jo-homogjen, që përfshinte edhe [[Provenza]]-n, [[Palermo]]n dhe [[Provinca Valencia|Valencian]]. Artistët kryesor në zonë qenë Donato de' Bardi, Carlo Braccesco dhe Zanetto Bugatto<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 65.</ref>. Për zhvillimet artistike me rëndësi në Piemont duhej të pritej periudha e [[Gaudenzio Ferrari]]t dhe të Sacro Monte di Varallo, ndërsa në [[Genova]]n shumë të pasur skena artistike vendore u rrit vetëm në [[Shekulli XVI|Pesëqintën]], me rinovimin arkitektonik të [[Galeazzo Alessi]]-t, Giovan Battista Castello-s dhe Bernardino Cantone. Rikualifikimi i Strada Nuova në [[Genova]] kërkoi edhe një prodhim të bollshëm afreskesh, te të cilët punuan asistenti i [[Raffaello]]-s [[Perin del Vaga]] dhe Luca Cambiaso<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 303.</ref>. ===Mbretëritë e Napolit dhe Siçilisë=== Në Jug, të ndarë midis mbretërisë së [[Napoli]]t në kontinent dhe mbretëria e [[Sicilia|Sicilisë]] (të kurorës aragonase) në ishullin homonim, arti rilindas qe ngushtësisht i lidhur me ndikimet franko-flamande, për shkak të drejtimeve politike dhe, pjesërisht, tregëtare. Rilindja në [[Napoli]], u formua në [[Shekulli XV|Quattrocento]] nga dy periudha kryesore. E para lidhet me mbretërimin e Renato Anzhu, nga viti [[1438]] në vitin [[1442]], kur solli në qytet shijen e tij me horizonte të gjera kulturore, duke kulminuar në aktivitetin e [[Barthélemy d'Eyck|Barthélemy d'Eyck-ut]] dhe [[Colantonio]]<nowiki/>s. E dyta me ngulimin në qytet të [[Alfonso I d'Aragona|Alfonsit I të Aragonës]] nga viti [[1444]], që përfshiu mbretërinë në harkun e shkëmbimeve të ngushta me territoret e tjera të kurorës aragoneze dhe duke prurë në qytet artistë katalanas, si Guillén Sagrera dhe Lluís Dalmau. Më vonë, lidhjet kulturore dhe artistike me [[Firenca|Firencen]] e shëndruan [[Napoli]]n në një nga kryeqendrat e Rilindjes italiane: Kishëza Caracciolo del Sole në kishën e San Giovanni a Carbonara qe një shembull i parë. Në çdo rajon të [[Mbretëria e Napolit|mbretërisë së Napolit]] pati kontribute të artit rilindas, megjithëse të gjitha ishin përqëndruar në oborrin e vetëm mbretëror. Midis shembujve më domethënës, mjeshtrat puljezë si Stefano da Putignano, kalabrezë si Giovanni Francesco Mormando, abrucezë si Andrea dell'Aquila dhe lukanët si arkitekti kompozitor i Novello da San Lucano, autor i kishës së Gesù Nuovo. Edhe në mbretërinë e [[Sicilia|Siçilisë]] versioni vendor i artit rilindas u ndikua nga lidhjet e veçanta me gadishullin iberik, me [[Franca|Francën]] dhe Flandrën, që sollën shpesh artistë të jashtëm të punonin në kantieret kryesore të mbretërisë, [[Palermo]] dhe [[Messina]]. Në këtë të fundit u formua veçanërisht [[Antonello da Messina]], i cili fyti teknikën e pikturës së vajit në [[Italia|Itali]], falë mardhënieve të ngushta me piktorët përtej alpeve, midis të cilëve, ndoshta [[Petrus Christus]]<ref>De Vecchi-Cerchiari, cit., fq. 125 e ss.</ref>. ==Arti i Rilindjes në Evropë== [[File:Chateau de chambord.jpg|thumb|448px|left|Château de Chambord (1519–1547), një nga shembujt më të famshëm të arkitekturës së Rilindjes.]] Në [[Shekulli XV|shekullin XV]], Rilindja u përhap me shpejtësi të madhe nga vendlindja e saj në Firence, fillimisht në pjesën tjetër të Italisë dhe pastaj në gjithë Evropën. Krijimi i makinës së shtypshkrimit nga gjermani [[Johannes Gutenberg]] lejoi përhapjen e shpejtë të këtyre ideve. Pasi u përhap, idetë e saja u diversifikuan dhe ndryshuan, duke u përshtatur me kulturat vendore. Rilindja në Evropë u afermua gradualisht me ndikimin e mënyrave italiane, përgjatë shekujve të XV dhe XVI. Një rinovim artistik i pavarur nga ai i gadishullit Apenin qe ai i Flandrës në fillim të shekullit XV, e ashtuquajtura periudhë e Primitivëve flamand, që ndonjëherë nga historiografët është treguar si një "Rilindje" tjetër, duke ndarë disa karakteristika teorike me Rilindjen italiane, si kërkimi i rinovuar i realizmit në art, por gjithësesi pa patur një bazë po kaq të fortë teorike dhe letrare. [[File:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|[[Jan van Eyck]], Portreti i bashkëshortëve Arnolfini (1434) një vepër kyç e Rilindjes flamande|393x393px]] Në fund të shekullit XV fama e artistëve italianë tashmë kishte kapërcyer kufijtë e gadishullit, duke i bërë të kërkuar edhe në oborret evropiane. Ndonjëherë bëhej fjalë për udhëtime të izoluara, pa pasoja në çështjet artistike vendore, herë të tjera, falë interesit të mbretërve, princave dhe zotërinjve, u asistua në një prani më konsistente dhe të lidhura në kohë, të afta të nisnin shkolla të mirëfillta me prejardhje italiane. Rasti më emblematik ndoshta është oborri i [[Franci I i Francës|Francit I të Francës]], ku artistë si [[Leonardo da Vinçi]], [[Rosso Fiorentino]], Francesco Primaticcio, [[Benvenuto Cellini]] dhe të tjerë u mirëpritën dhe përkrahën, duke i dhënë jetë të ashtuquajturës [[Shkolla e Fontainebleau]], farkëtuese e rëndësishme e Rilindjes së vonë. Herë të tjera qenë artistët e huaj të vendoseshin në [[Italia|Itali]] për të përvetësuar sekretet e prespektivës dhe të të bërit art në përgjithësi. Emblematikë qenë në këtë kuptim dy udhëtimet e [[Albrecht Dürer]]it në [[Venecia]] ([[1494]]-[[1495]] dhe [[1506]]-[[1507]]), ku artisti gjenial gjerman mundi të konstatonte edhe, me njëfarë hidhërimi, statusin e lartë që gëzonin artistët në tokën italiane, përkundrejt figurës së artizanëve të thjeshtë, si mbetje mesjetare, që ishte në rendin e ditës, edhe në një qytet të pasur dhe kozmopolitan si [[Nuremberg]]u i tij. Përgjatë shekullit XVI, edhe për shkak të pranisë së vazhdueshme të ushtrive të huaja përgjatë gadishullit Apenin, [[Evropa]] në përgjithësi u apasionua me stilin italian, i bërë tashmë një model i pashmangshëm për çdo artist. Atëhere mundej të flitej në mënyrë të dyshimtë për shkolla të reja rilindase ekstra-italiane, si ajo e Rilindjes franceze, Rilindjes gjermane, Rilindjes spanjolle, Rilindjes angleze, Rilindjes së plotë flamande dhe hollandeze. === Vendet e Ulta === ====Arti i hershëm i Vendeve të Ulta, 1400–1525==== [[File:El Descendimiento, by Rogier van der Weyden, from Prado in Google Earth.jpg|thumb|left|432px|Rogier van der Weyden, ''Zbritja nga Kryqi'' (rreth 1435), vaj në tablo lisi. [[Museo del Prado]], [[Madridi|Madrid]]]] Piktorët e Vendeve të Ulta të kësaj periudhe përfshijnë [[Jan van Eyck]], vëllain e tij [[Hubert van Eyck]], [[Robert Campin]], [[Hans Memling]], [[Rogier van der Weyden]] dhe [[Hugo van der Goes]]. Pikturat e tyre në mënyrë të pavarur nga pikturat e [[Rilindja|Rilindjes]] së hershme italiane dhe pa ndikimin e një përpjekjeje të qëllimshme të ringjallnin antikitetin. Stili piktorik u zhvillua direkt nga arti mesjetar i pikturës në temper, qelqi i ngjyrosur dhe dorëshkrimet e ilustruara apo miniaturat. Mjeti i përdorur ishte ngjyra e vajit, e cila qe përdorur për një kohë të gjatë për pikturimin e mburojave ceremoniale prej lëkure dhe pajisje të tjera, sepse ishte fleksibël dhe relativisht rezistente. Pikturat më të hershme hollandeze në vaj janë si tempera të imtësishme dhe hollësishme. Materiali i jepte pikturës variacione tonale dhe inde të ndryshme, duke lehtësuar kështu vëzhgimin e natyrës në hollësitë më të vogla. Piktorët hollandezë nuk ju qasën krijimit të një pikture nëpërmjet strukturës së prespektivës lineare dhe proporcioneve korrekte. Ata ruajtën këndvështrimin mesjetar të përmasave hierarkike dhe simbolizmit fetar, ndërsa kënaqnin një trajtim realist të elementeve materiale, si të emementeve të natyrës ashtu dhe atyre të krijuara nga njeriu. [[Jan van Eyck]], me vëllain e tij Hubert pikturoi ''Altarin e Qengjit mistik''. Është e mundur që [[Antonello da Messina]] u bë familjar me veprën e Van Eyck-ve, ndërsa ishte në Napoli ose [[Sicili]]. Në [[1475]], ''Altari Portinari'' i Hugo van der Goes mbërriti në Firence ku do të ndikonte thellësisht në shumë piktorë, në mënyrë të menjëhershme [[Domenico Ghirlandaio]]-n që pikturoi një altar duke imituar elementet e tij. ==== Rilindja në Vendet e Ulta ==== [[File:Hans_Holbein_d._J._-_Erasmus_-_Louvre.jpg|thumb|left|Erazmi i Rotterdam-it, midis figurave letrare më të shquara të epokës|357x357px]] Ndërkohë që në [[Italia|Itali]] zhvillohej [[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] shkolla flamande e pikturës arriti një zhvillim të konsiderueshëm, si trashëguese dhe vazhduese e traditës së vonë gotike më parë të përfaqësuar nga [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]] dhe mjeshtra të tjerë të mëdhenjë. U karakterizua nga natyralizmi, karakteristikë e përbashkët me mjeshtrat italianë, megjithëse më e lidhur se ky i fundit me eksperimentimin të pa lidhur me teori apo përparime shkencore, si në [[Italia|Itali]]. Mënyrat e gotikut vazhduan me forcë më të madhe, megjithëse të ngjyrosur me karakteristika të veçanta, si njëfarë prirjeje karikaturiste dhe fantastike si dhe një ndjeshmëri më e madhe ndaj realitetit të popullit të thjeshtë dhe zakoneve të tij. Ky interes vërehet në vepra me karakter më pak të idealizuar se ai italian, me një prirje të theksuar për detajet e imta, gati mikroskopike që aplikonin në piktura —ndikimi i mjeshtrave të gotikut të vonë tashmë ishte i përmendur dhe në [[Miniatura|Miniaturë]]—, dhe prirja nga dekorimi, pa shumë interes për diskutimet teorike. Nga ana tjetër, prurjet e mëdha të artit flamand në këtë epokë qe teknika e pikturës së vajit.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 436</ref> Në mes të shekullit XVI klasicizmi italian hyn me forcë në pikturën flamande, duke u shfaqur në të ashtuquajturën Shkolla e Antëerpen-it dhe në piktorë si [[Jan van Scorel]] dhe [[Jan Gossaert]], disa nga të cilët qëndruan në [[Italia|Itali]] duke studjuar mjeshtrat e mëdhenjë. Në përhapjen e modeleve të reja kontribuoi mbi të gjitha gravura, që vendosi në dispozicion praktikisht të cilit do artisti veprat e prodhuara nga shkollat dhe vendet e tjera, duke e bërë shumë në modë në të gjithë Evropën stilin italianixhant. Disa emra të mëdhenjë të epokës qenë [[Joachim Patinir]], një nga krijuesit e peizazhit si gjini autonome e pikturës, megjithëse i lidhura akoma me traditën gotike; [[Quentin Metsys]], që u frymëzua nga vizatimet karikaturistike të [[Leonardo da Vinçi]]t dhe në klasat popullore për të portretizuar veset dhe zakonet; portretisti Anthonis Mor; [[Hieronymus Bosch]], një nga piktorët më origjinal të historisë, i lidhur formalisht me traditën e vjetër të shkollës flamande, por në të njëjtën kohë inovator, krijues i një universi fantastik, gati onirik që e paracakton si një nga pararendësit e [[Surrealizmi]]t (''Kopështi i kënaqsive'', [[1500]]-[[1505]]); dhe [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], një nga mjeshtrit e mëdhenjë të peizazhit dhe zakoneve popullore, ndoshta më moderni i të gjithëve, megjithëse në pikturën e tij shkëlqejnë sentencat morale dhe kritika shoqërore që përmban diçka mesjetare (''Triumfi i Vdekjes'', [[1563]]).<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 402-405</ref>[[File:Pieter Bruegel d. Ä. 103d.jpg|thumb|408x408px|Pieter Brueghel i Vjetri: Kthimi i tufës. Peizazhi është kthyer në temën kryesore të pikturës. Brueghel fut gati gjithmonë figura —në këtë rast, barinjtë— si një anekdot ose kontrapunt i një universi që qenia njerëzore është vetëm një pjesë, minimale dhe e brishtë. Vërehet interesi për krijimin e efekteve atmosferike te retë që errësojnë qiellin. Muzeu i Historisë së Artit, [[Vjena|Vjenë]].]] Në fushën e skulpturës u dallua [[Adriaen de Vries]], autor veprash ekspresive —përgjithësisht në bronx— ku lëvizja, linja e valëzuar ose ''gjarpëruese'' si dhe nudua heroike e karakterizuan si shembuj të shkëlqyer të manierizmit skulpturor jashtë [[Italia|Italisë]]. Në arkitekturë gotiku vazhdoi të mbante një përparësi të madhe deri nga mesi i shekullit XVI, kur u përvetësua ndikimi i arkitekturës rilindase franceze, siç vërehet te Stadhuis van Antëerpen ([[1561]]-[[1565]]), vepër e [[Cornelis Floris de Vriendt]].<ref name="otros" /> === Arti i Rilindjes në Francë === ====Rrethanat e Rilindjes së hershme në Francë, 1380-1520==== Artistët e [[Franca|Francës]], (duke përfshirë dukatet si ai Burgund) ishin shpesh të lidhur me oborret, duke realizuar dorëshkrime të ilustruara apo miniatura dhe portrete për fisnikërinë ashtu si dhe piktura devocionale dhe altare. Ndër më të famshmit ishin [[Vëllezërit Limbourg]], miniaturistët flamandë dhe krijuesit e Très Riches Heures du Duc de Berry. [[Jean Fouquet]], piktori i oborrit mbretëror, vizitoi Italinë në [[1437]] dhe pasqyroi ndikimin e piktorëve fiorentinë si [[Paolo Uccello]]. Megjithëse i njohur kryesisht për portretet e tij si ai i [[Karli VII|Karlit të VII]] Fouquet krijoi gjithashtu miniatura dhe mendohet se ishte krijuesi i portretit në miniaturë. Ishte një numër artistësh të kësaj kohe që pikturuan altare të famshme, që janë stilistikisht mjaft të dallueshëm nga ato italiane dhe flamande. Këto përfshijnë figura enigmatike, [[Enguerrand Quarton]] të cilit i është atribuar ''Pieta of Villeneuve-lès-Avignon'' dhe [[Jean Hey]], i njohur edhe si "Mjeshtri i Mullinjve" sipas veprës së tij më të famshme, ''Altari i Mullinjve''. Në këto punime realizmi dhe vëzhvgimi i afërt i figurës njerëzore, emocioneve dhe ndriçimit janë kombinuar me format mesjetare, të cilat përfshijnë sfonde të praruara. ====Zhvillimi i Rilindjes në Francë==== [[File:La cour du cheval blanc (Château de Fontainebleau).jpg|thumb|400x400px|left|Pamje e oborrit të kalit të bardhë të pallatit të Fontainebleau, me shkallët e famshme, prelud i formave baroke. Fontainebleau qe kryeqyteti autentik artistik i Francës gjatë Rilindjes. Në kompleksin arkitektonik ndërhynë disa nga artistët më të mirë të kohës.]] Në [[Franca|Francë]] ndikimi italian u ndje mjaft herët, i favorizuar nga afërsia gjeografike, lidhjet tregëtare dhe monarkia, që duke synuar të aneksonte territoret e afërta të gadishullit italian dhe e arriti në disa momente. Pa dyshim që nxitja përcaktuese e adaptimit të formave rilindase u dha nën mbretërimin e [[Françesku I|François-it të I]]. Ky monark, mecenat i madh i arteve dhe i afeksionuar ndaj gjithëçkaje që vinte nga [[Italia]], përkrahu mjeshtra të rëndësishëm, duke marr shërbimet e tyre për oborrin francez —midis tyre qe vetë [[Leonardo da Vinçi]], që vdiq në kështjellën e Cloux-it—, në kohën që kishte ndërmarr një program ambicioz kulturor që revolucionarizoi zhvillimin e arteve në vend. Duhet vënë në dukje se [[Franca]] qe djepi i [[Arti gotik|Artit gotik]] dhe që, ndërkohë, ky stil ishte rrënjosur thellë dhe mund të shihej si një stil kombëtar. Prandaj format gotike vazhduan të shfaqeshin për shumë kohë, megjithë stilin e vendosur nga oborri. Përsa i përket arkitekturës, monarkia, e përforcuar dhe në periudhë ekspansioni territorial, kishte mbështetur, që nga shekulli XV rimodelimin e ''châteaux-ve'' të vjetra mesjetare krijimin e rezidencave sipas modelit të kohës. Por qe saktësisht François-i i I ai që dha një nxitjen përfundimtare këtij operacioni rinovues, që pati qendra të ndryshme. Ndërtesa e parë rilindase në [[Franca|Francë]] qe kështjella e Saint-Germain-en-Laye, fortesë imponuese me tulla dhe gurë që duken si detaje të vegjël rilindase, brenda një maturie të përgjithshme të mjedisit ushtarak. Me stil më të përparuar qenë kështjellat e Loira-s, bashkë me rezidencat mbretërore dhe fisnike që tregojnë pamjet më karakteristike të Rilindjes franceze: dekorativizmi i traditës manieriste, karakteristikat gotikexhante të strukturave dhe, ndoshta më e reja: një bashkim i përkryer i ndërtesave me natyrën rrethuese, siç duket në urën e hijshme të kështjellës së Chenonceau-së. Më e famshmja e këtij kompleksi është kështjella e Chambord-it, që paraqet zhdërvjelltësi të mëdha stilistike, si një shkallë e brendshme hellikoidale. Shembuj të tjerë të këtyre rezidencave suburbane janë kështjellat e Amboise, e Blois dhe ajo e Azay-le-Rideau.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 22-24</ref> Përveç këtyre realizimeve, François-i i I u angazhua në në atë që mbase qe vepra themelore e kësaj periudhe: pallati i Fontainebleau, rezidencë e vjetër e mbretërve francezë që u rinovua tërësisht. Në këtë ndërtesë vlerësohet tashmë triumfi i formave italiane, megjithëse të përshtatura me shijen franceze, me vatrat dhe mansardat tipike. Përfshirja e fragmenteve të jashtme të kreativitetit, si shkalla e famshme perandorake, i parapriu zgjidhjeve baroke. Megjithatë, ndoshta më i shquari qe projekti që përfshiu praktikisht krijuesit e të gjitha fushave artistike, disa të ardhur drejtpërdrejtë nga [[Italia]], si piktorët [[Francesco Primaticcio]] dhe [[Rosso Fiorentino]], skulptori i famshëm [[Benvenuto Cellini]] dhe arkitekti [[Sebastiano Serlio]], autor i rëndësishëm i traditës së [[Arkitektura|arkitekturës]] nga i cili njihen vetëm pak vepra përveç këtij pallati. Risitë që u sollën në këtë projekt e tejkaluan mjedisin vendor dhe i dhanë jetë një stili të veçantë, «stilit të Fontainebleau-së», një manierizëm i rafinuar në shërbim të shijeve aristokratike.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 26-28</ref> [[File:Resurrection Pilon Louvre RF2292 MR1592 MR1593.jpg|thumb|448x448px|Ringjallja, vepër e Germain Pilon. Gjithëçka e realizuar sipas [[Michelangelo Buonarroti]]-t: anatomia herkuliane e Krishtit, këndvështrimet, efekti «i të pa-mbaruarës». Që nga vizatimi i përgjithshëm i grupit skulpturor i referohet Varreve Mediçeas të fiorentinit. [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Pas Françeskut të I, format «a la italiana» u imponuan përfundimisht në arkitekturën nën [[Henriku II|Henrikun e II]] të Francës, gruaja e të cilit, [[Caterina de Medici]], i përkiste familjes më të fuqishme fiorentine. Nën mbretërimin e tij ([[1547]]-[[1559]]) u rindërtua selia e oborrit të [[Parisi]]t, pallati i [[Luvri]]t, duke e kthyer në një ndërtesë moderne me estetikë plotësisht manieriste. Rindërtimi u drejtua nga arkitektët francezë më të shquar të kohës, Pierre Lescot, që projektoi oborrin qendrorë (''Cour Carrée''), me fasadat karakteristike ku u përdor moduli i harkut të triumfit klasik.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 30-32</ref> Ky monark, po ashtu nisi dhe ndërtimin e një pallati të ri, përballë Luvrit, Palais des Tuileries, në të cilin ndërhyri arkitekti tjetër i madh francez i Rilindjes, [[Philibert Delorme]].<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 32-36</ref> Skulptura e Rilindjes në Francë qe po ashtu nën ndikimin italian. [[Franca]] pushoi së qeni që nga fundi i [[Shekulli XIV|shekullit XIV]] qendra e madhe skulptorike e [[Evropa|Evropës]] falë skalitësve të katedraleve, situatë që vazhdoi përgjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe akoma më shumë në [[Shekulli XVI|shekullin XVI]]. Është paradoksale dhe ndonjëherë treguese se kjo situatë konçidonte me konsolidimin progresiv të institucionit monarkik, dukshëm synues i rinovimimit të imazhit të tij dhe i gatshëm ta përdorte artin si instrument propagandistik të dorës së parë. Megjithë humbjen e hegjemonisë në këtë fushë, ku asnjë formë nuk qe përfundimtare, dolën figura të mëdha në entuziazmin e projekteve mbretërore; duhet vënë në dukje karakteri zbukurues dhe dekorues që patën skulpturat, duke iu nënshtruar projektit të përgjithshëm të ndërtesave dhe të të integruara në to. Dy qenë autorët më të shquar: Germain Pilon dhe Jean Goujon.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 372-373</ref> Piktura po ashtu provoi rënien progresive të formave gotike tradicionale dhe ardhjen e një stili të ri. Siç u pohua, në Francë u njohën në mënyrë të drejtpërdrejtë format piktorike italiane të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] falë ardhjes së piktorëve inovator, si [[Leonardo da Vinçi]] dhe [[Rosso Fiorentino]]. Françesku i I nxiti formimin e artistëve francezë sipas drejtimit të mjeshtrave italianë, si Niccolò dell'Abbate apo Primaticcio, ky i fundit duke qenë përgjegjës për dekorimin e pallatit të Fontainebleau dhe organizimin e festave të oborrit, si dhe duke mbajtur nën urdhëra shumë artizanë dhe artistë. Kjo bashkëjetesë talentesh, shkollash, disiplinash dhe gjinishë i dha origjinë të ashtuquajturës «shkolla piktorike e Fontainebleau», një derivim i manierizmit piktorik italian që përfshinte erotizmin, luksin, temat profane dhe alegoritë, të gjitha këto shumë të pëlqyera nga klientela kryesore, aristokracia. Pjesa më e madhe e artistëve të Fontainebleau-së qenë anonimë, saktësisht nga integrimi i tyre në artet që zotëroheshin dhe mjeshtëria e artistëve të afermuar. Megjithatë, njihen disa emra piktorësh, ku figurojnë Jean Cousin i Vjetri dhe Antoine Caron mes më të dalluarve. Pa dyshim, piktori francez më i rëndësishëm i periudhës, një nga portretistët më të mëdhenjë të të gjitha kohërave, megjithëse pjesa më e madhe e veprave të tij ka humbur, qe [[François Clouet]], që tejkaloi të atin, gjithashtu i vlerësuar, Jean Clouet, në besnikërinë e plazmimit të jetës së të fuqishmëve të kohës, me një thellësi psikologjike dhe shkëlqim formal, pararendëset e të cilit duhen kërkuar te [[Jean Fouquet]], piktor i madh i [[Shekulli XV|shekullit XV]] megjithëse në orbitën gotike.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 405-406</ref>[[File:Durer Young Hare.jpg|thumb|Lepuri, i Albrecht Dürerit. Interesi për fenomenet dhe elementet e natyrës qe një nga shtyllat e humanizmit. Düreri e analizoi botën bimore dhe kafshët në shumë vizatime, skica dhe akuarele të karakterizuara nga saktësia shkencore; Albertina, [[Vjena|Vjenë]].|369x369px]] ===Arti i Rilindjes Gjermane=== Rilindja artistike në [[Gjermania|Gjermani]] nuk qe një tentativë për ringjalljen e artit klasik, por një rinovim intensiv i shpirtit gjermanik, të motivuar nga [[Reformimi Protestant|Reforma protestante]]. [[Albrecht Dürer]] qe figura dominuese e Rilindjes gjermane. Vepra e tij universale, që u njoh dhe admirua në të gjithë [[Evropa|Evropën]], që kur artisti qe gjallë, duke bashkuar reflektimin teorik me tranzicionin vendimtar të praktikës mesjetare dhe idealizmit rilindas. Pikturat, vizatimet, gravurat, skicat dhe shkrimet e tij teorike mbi artin ushtruan një ndikim të thellë te artistët e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] të vendit të tij dhe Vendeve të Ulëta. [[Albrecht Dürer]]i e ndjeu domosdoshmërinë e përvetësimit të një njohjeje racionale të prodhimtarisë artistike, dhe futi idializmin tradicional italian në artin gjerman.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 398-400</ref> Piktura gjermane njohu në këtë periudhë një nga momentet e saja madhore të shkëlqimit. Së bashku me figurën themelore të [[Albrecht Dürer]]-it dolën artistë të tjerë të mëdhenjë, si [[Lucas Cranach i Vjetri]], piktori përfaqësues i [[Reformimi Protestant|Reformës protestante]]; Hans Baldung Grien, futësi i tematikave ogurzeza dhe të reja, të derivuara nga arti mesjetar; [[Matthias Grünewald]], një nga paraprendësit e [[ekspresionizmi]]t; [[Albrecht Altdorfer]], peizazhist i shkëlqyer; dhe [[Hans Holbein i Riu]], që e zhvilloi pothuajse të gjithë artin e tij të përqëndruar te portreti, në [[Anglia|Angli]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 400-401</ref> Në skulpturë vazhduan format gotike edhe përtej fillimit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. U shqua vepra e Peter Vischer-it, autor i varreve perandorake të [[Innsbruck]]-ut ([[1513]]) dhe varrin e Shën Sebaldusit në [[Nuremberg]] ([[1520]]). Këtu punuan gjithashtu edhe disa artistë flamandë, si [[Hubert Gerhard]], autor i ''Shën Mikelit'' të fasadës së kishës së Shën Michael-it të [[Mynihu]]t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 373</ref> Në arkitekturë, eksponentët e parë të rëndësishëm qenë ndërtesat e zotëruara nga familja Fugger në [[Augsburg]], si kishëza Fugger në kishën e Shën Anas ([[1509]]-[[1518]]) dhe lagjia e shtëpive të quajtura Fuggerei ([[1519]]-[[1523]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 136</ref> Pas Reformës, mecenatizmi i fisnikërisë gjermane u përqendrua mbi të gjitha në arkitekturë, për shkak të kapacitetit të kësaj të fundit për të treguar pushtetin dhe prestigjin e qeveritarëve. Kështu, përgjatë [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u zgjerua kështjella e [[Heidelberg]]-ut, duke ndjekur stilin klasik. Pa dyshim, shumica e princave gjermanë parapëlqyen të konservonin veprat gotike, duke u limituar në dekorimin me zbukurime rilindase.<ref name="otros">José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 359.</ref> === Spanja === [[File:Resurreccion El Greco Domingo el Antiguo.jpg|thumb|El Greco, Ringjallja e Krishtit, pikturuar për Santo Domingo el Antiguo i [[Provinca Toledo|Toledo]]s.|left|566x566px]] Në [[Spanja|Spanjë]] ndryshimi ideologjik ishte shumë ekstrem si në vende të tjera; nuk u shkëput plotësisht me traditën mesjetae, për këtë flitet për një Rilindje spanjolle më origjinale dhe të larmishme se në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]]. Kështu, letërsia i pranon risitë italiane ([[Dante Alighieri]] dhe [[Françesko Petrarka]]), por nuk e braktisë poezinë e ''Cancionero'' dhe traditën e mëparshme. Për sa i përketë arteve plastike, Rilindja spanjolle përzieu elemente të marr nga [[Italia]] —nga e cila erdhën disa artistë, si Paolo de San Leocadio, [[Pietro Torrigiano]] ose Domenico Fancelli— me traditën vendore dhe me disa ndikime të tjera —Flamndra, për shembull, ishte shumë në modë në këtë periudhë për shkak të marrdhënieve intensive tregëtare dhe dinastike që e bashkonin këtë vend me [[Spanja|Spanjën]]—. Risitë rilindase erdhën në Spanjë në formë shumë të vonë: deri në dekadën e 1520 nuk hasen shembuj të stilit rilindas veçse si shembuj të shpërndarë dhe minoritarë. Në Spanjë nuk mbërriti plotësisht, pasi, jehona e Quattrocento-s italiane —vetëm nëpërmjet familjes Borja shfaqen artistë dhe vepra të kësaj epoke në zonën levantine—, gjë që përcaktoi që arti rilindas i Spanjës të shkëputej në mënyrë të menjëhershme nga [[Arti gotik]] për në artin e [[Manierizmi]]t. Në fushën e arkitekturës, zakonisht dallohen tre periudha: platereske (nga shekulli XV deri në çerekun e parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]), Purizmi rilindas ose stili italianixhant (gjysma e parë e shekullit XVI) dhe stili herrerian (duke nisur që nga viti [[1559]] deri në shekullin pasues). Në të parën prej tyre, rilindja shfaqet në formë sipërfaqësore, në dekorimin e fasadave, ndërsa struktura e ndërtesave në shumicën e rasteve është gotikexhante. Karakteristike për periudhën platereske është një tip dekorimi i imët, i hollësishëm dhe i bollshëm, i ngjashëm me punimet e argjendarëve, nga rrjedh edhe emri (nga spanjishtja patero do të thotë argjendar). Bërthama e qenësishme e kësaj rryme qe në qytetin e [[Provinca Salamanca|Salamanca]]-s, Universiteti i të cilit dhe fasada e tij janë paradigmat të stilit. Arkitektët e shquar të kësaj rryme qenë Rodrigo Gil de Hontañón dhe Juan de Álava. Purizmi përfaqëson një fazë më të përparuar të italianizimit të arkitekturës. Pallati i Karlit të V në Alhambra de [[Provinca Granada|Granada]], vepër e Pedro de Machuca-s, është një shembull i kësaj rryme. Qendra kryesore e këtij stili u vendos në [[Andalucía]], ku përveç pallatit të përmendur u dalluan bërthamat e Ubeda-s dhe Baeza-s si dhe arkitektë si Andrés de Vandelvira dhe Diego de Siloé.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 417-426</ref> [[File:El Monasterio de El Escorial.jpg|416x416px|thumb|Manastiri i El Escorial-it, Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], San Lorenzo de El Escorial.]]Dhe në fund u shfaq stili herrerian ose eskorialens, adaptim origjinal i [[Manierizmi]]t roman të karakterizuar nga nudot dhe gjigantizmi arkitektonik. Vepra themelore qe manastiri i El Escorial-it, i projektuar nga Juan Bautista de Toledo dhe [[Juan de Herrera]], pa dyshim vepra më ambicioze e Rilindjes hispanike. El Escoriali e tejkalon kufirin kronologjik të shekullit XVI duke arritur i vlerësuar në epokën baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 455-456</ref> Në skulpturë, tradita gotike e mbajti hegjemoninë e saj përgjatë pjesës më të madhe të shekullit XVI. Jehonat e para të stilit të ri përputhen përgjithësisht me ardhjen e artistëve të huaj, si Felipe Vigarny dhe Domenico Fancelli, puna e të cilëve në shërbim të mbretërve katolik, duke skalitur varret e tyre ([[1517]]). Megjithatë, menjëherë dolën artistë vendorë që përvetësuan risitë italiane, duke ia përshtatur shijes hispanike, si Bartolomé Ordóñez dhe Damián Forment. Në një fazë më të maturuar të stilit dolën figura të mëdha, krijues të një manierizmi të veçantë që vendosi bazat e skulpturës së mëpasshme baroke: Juan de Juni dhe [[Alonso Berruguete]] qenë më të shquarit.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 427-434</ref> Piktura rilindase spanjolle është përcaktuar po ashtu nga vazhdimi i trashëgimisë gotike me mënyrat e reja të ardhura nga [[Italia]]. Kjo dikotomi vihet re te vepra e [[Pedro Berruguete]]-s, që kishte punuar në [[Urbino]] në shërbim të [[Federico da Montefeltro]], dhe Alejo Fernández. Më tej u shfaqën artistë që kishin përvetësuar risitë italiane bashkëkohëse, si Vicente Macip dhe i biri i tij Juan de Juanes —të ndikuar nga [[Raffaello Sanzio]]—, Luis de Morales, Juan Fernández de Navarrete dhe leonardeskët Fernando Yáñez de la Almedina dhe Hernando de los Llanos.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 435-442</ref> Por figura madhore e Rilindjes spanjolle dhe një piktorët më origjinal të historisë, i përfshirë në stilin manierist, duke i tejkaluar kufizimet nëpërmjet krijimit të një universi stilistik të tijin: [[El Greco]].<ref>Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600, Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6</ref> === Vende të tjera === * [[Anglia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], pothuaj përgjatë gjithë shekullit XVI mbizotëroi [[stili Tudor]] me origjinë gotike, ndërsa risitë rilindase u përshtatën vetëm në disa elemente zbukuruese; kështu, për shembull, në varrin e [[Henriku VII|Henrikut të VII]] në abacinë e [[Westminster]]-it, të realizuar nga ana arkitektonike në stil të pastër gotik, u kontratua artisti italian [[Pietro Torrigiano]] për të realizuar dekorimin skulpturor.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 472</ref> Shembuj të tjerë të stilit Tudor do të ishin pallatet e Sutton-it ([[1523]]), Nonsuch-it ([[1530]]) dhe [[Hampton Court]] ([[1514]]-[[1540]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 60</ref> Më tej u fut ndikimi i [[Andrea Palladio]]s, që u zhvillua veçanërisht në ndërtimin e pallateve.<ref name="otros" /> * [[Portugalia]]: në [[Arkitektura|arkitekturë]], gotiku vazhdoi edhe në shekullin XVI në të ashtuquajturin stili manuelin. Në mes të shekullit u përvetësua ndikimi i arkitektëve italianë si Serlio dhe Palladio, siç vërehet në kishën e Nossa Senhora da Graça në Évora ([[1536]]) dhe në manastirin Kuvendi i Krishtit në [[Tomar]] ([[1554]]-[[1562]]), vepra të Diogo de Torralva.<ref name="otros" /> Në këtë vend punoi edhe arkitekti italian Filippo Terzi, autor i kishës së São Vicente de Fora në [[Lisbona|Lisbonë]] ([[1582]]).<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 64</ref>[[File:TomarConvent-Cloisters2.jpg|thumb|315x315px|Konventi i Krishtit të Tomar ([[Portugalia|Portugali]]), vepër e Diogo de Torralva-s (1554-1562).]] * [[Austria]] dhe [[Bohemia]]: të bashkuara nga mbretërimi i [[Habsburgët|Habsburgëve]], këto vende u ndikuan nga mecenatizmi i perandorit [[Rudolfi II]], një koleksionist i madh që në oborrin e tij në [[Praga|Pragë]] mblodhi një larmi të madhe veprash dhe objektesh të të gjitha llojeve (stoli, minerale, ora, makina automate, instrumente shkencore), si një i apasionuar i madh i shkencës. Bleu kuadro të artistëve si [[Pieter Bruegel i Vjetri|Pieter Brueghel i Vjetri]], [[Ticiani]], Leone Leoni dhe [[Albrecht Dürer]], dhe ftoi artistë si [[Giuseppe Arcimboldo]], një piktor origjinal portretesh të konfeksionuar me elemente që i përkisnin natyrës së qetë.<ref>Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]], fq. 120-127</ref> Në Bohemi u ndërtuan pallate të ndryshme, si ai Komunal i [[Pilsen]]-it dhe i [[Schwarzenburg|Schwarzenberg]]-ut në [[Praga|Pragë]]; dhe kështjella, si ato të Litomyšl-it, Černý-t dhe Kostelec-it.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 841</ref> * [[Zvicra]]: ndikimi italian u vëre veçanërisht në kantonin e [[Ticino]]-s, siç duket në katedralet e San Lorenzo-s së [[Lugano]]-s ([[1514]]) dhe San Françescos së [[Locarno]]-s ([[1528]]). Në pikturë u dallua vepra e [[Niklaus Manuel]]-it, megjithëse i lidhur me gotikun e vonë.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3474</ref> * [[Hungaria]]: ky vend u ndikua nga mecenatizmi i mbretit [[Mátyás Hunyadi]] (i biri i [[Janosh Huniadi|Janosh Hunyadi]]<nowiki/>t), një i apasionuar i madh me artin italian, ndoshta i ndikuar nga e shoqja, Beatrice d'Aragona.<ref>Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte, [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0, fq. 464</ref> Monarku bleu vepra të shumta të artit italian dhe kontraktoi artistë dhe arkitektë italian për të rindërtuar dhe dekoruar pallatet e tij, si Benedetto da Maiano, Clemente Camicia dhe Giovanni Dalmata; miniaturisti Attavante degli Attavanti qe autori i ''Librit të Lutjeve të Mátyás Hunyadit'' dhe të ''Dorëshkrimit të Marciano Capella-s''; skulptori Andrea Ferracci realizoi altarin e ''Lajmërimit'' të Katedrales së [[Esztergom]]-it.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 2003</ref> * [[Polonia]]: si në vendet e tjera, risitë rilindase erdhën nëpërmjet dorës së artistëve italianë që ardhur në vend, si arkitektët Franciscus Italus dhe Bartolomeo Berecci (Pallati mbretëror i [[Krakovi|Krakovës]]), Gian Maria Mosca (Pallati peshkopal i [[Krakovi|Krakovisë]]) dhe Giovanni Battista di Quadro (Pallati Bashkiak i [[Poznań]]-it); dhe skulptorët Santi Gucci (kishëza e Sigismund-it të katedrales së Wawel-it), Girolamo Canavesi (monumenti i Gorka-s, katedralia e Poznań-it) dhe [[Domenico Veneziano]] (monumenti sepulkral i Stefanit I Báthory, katedralia e Krakovës). Nga ana tjetër në pikturë vepruan kryesisht artistët gjermanë, si Hans Sues von Kulmbach, Louz von Kitzingen dhe Martin Koeber. U zhvillua mjaft [[Miniatura]], ku u dalluan ''Dorëshkrimi i Baltasar Behem-it'' dhe ''Libri i lutjeve'' të Sigismundit I të Polonisë.<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3032</ref> * [[Rusia]]: përgjatë kësaj epoke vazhdoi arkitektura tradicionale ruse me ndikim bizantin, por përthithi edhe disa ndikime të Rilindjes italiane nëpërmjet arkitektit bolonjez Aristotele Fioravanti, që në vitin 1475 udhëtoi në Rusi me ftesë nga [[Ivani III]], ku ndërtoi katedralen e Fjetjes së Hyjlindëses (Rusisht: Успенский Собор, ose Uspensky sobor) në [[Kremlini|Kremlin]] ([[1475]]-[[1479]]); një tjetër arkitekt italian, Aloisio Nuovo, u ngarkua të ndërtonte katedralen e Kryeengjëllit Mikel gjithashtu në Kremlin ([[1505]]-[[1508]]). Ndikimi italian vërehet po ashtu në katedralen e Shën Vasilit në [[Moska|Moskë]], vepër e Póstnik Yákovlev ([[1555]]-[[1560]]).<ref>AA.VV.: Enciclopedia Salvat, [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1, fq. 3293</ref> == Arkitektura e Rilindjes == [[File:Montepulciano - Madonna di San Biagio.JPG|thumb|432px|Kisha e San Biagio-s, Montepulciano]] Arkitektura rilindase u zhvillua në [[Firenca|Firence]], ku gjatë periudhës romanike, ishte mbajtur njëfarë vazhdimësie me format e qarta dhe të rregullta të arkitekturës klasike. Pika e kthesës, që shënon kalimin nga arkitektura gotike në atë rilindase, përputhet me realizimin e kupolës së Duomos së Firences, të projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] midis viteve [[1420]] dhe [[1436]].<ref>R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 158.</ref> Megjithatë, vepra e parë plotësisht rilindase është [[Spedale degli Innocenti]]<ref>N. Pevsner, ''Storia dell'architettura europea'', [[Bari]] [[1998]], fq. 107.</ref> e ndërtuar po nga Brunelleschi duke nisur që nga viti [[1419]]. Këtë e ndoqën bazilikat e San Lorenzo-s dhe Santo Spirito-s, [[Sagrestia Vecchia]] dhe [[Cappella dei Pazzi]], vepra në të cilat stili bruneleskian i dha udhë dekorimeve në [[pietra serena]] (lloj mermeri toskan) të vendosur në ndërtime të dala nga bashkimi i formave gjeometrike elementare (katrori dhe rrethi). Arti i Brunelleschi-t u frymëzua nga arkitektë të ndryshëm të shekullit, si [[Michelozzo]], [[Filarete]], [[Giuliano da Maiano]] dhe [[Giuliano da Sangallo]]; në veçanti, ky i fundit fiksoi parimet e artit fortifikues të quajtur ''fortifikimi modern'', themelues i të cilit konsiderohet së bashku me të vëllain Antonio da Sangallo i Vjetri dhe Francesco di Giorgio Martinin. Disa vite pas fillimit të Brunelleschi-t u regjistrua aktiviteti i [[Leon Battista Alberti]]t, që në [[Firenca|Firence]] realizoi [[Palazzo Rucellai]]-n dhe façatën e [[Santa Maria Novella]]-s. Alberti, i ndikuar thellësisht nga arkitektura romake, punoi edhe në [[Rimini]] ([[Tempulli Malatestian]]) dhe [[Mantova]] (Kisha e San Sebastianos dhe [[Bazilika e Sant'Andreas]]). Një nxënës i tij, [[Bernardo Rossellino]], u mor me riprojektimin e qytezës së [[Pienza]]-s, një nga trasformimet e para arkitektonike dhe urbanistike të historisë së Rilindjes.<ref>P. Murray, ''Architettura del Rinascimento'', Martellago, Electa, [[2000]], fq. 36.</ref> [[Arkitektura]] rilindase mori një karakter të theksuar profan në krahasim me epokën e mëparshme. Lindi në një qytet ku [[Arkitektura gotike]] sapo kishte penetruar, në [[Firenca|Firence]]. Në fakt shumë nga veprat më të shquara qenë ndërtesa fetare. Me shijen e re, kërkohej të sistemoheshin dhe rinovoheshin qytetet e vjetra mesjetare dhe duke përfshirë projektimin e planimetrive të reja të qyteteve. Kërkimi i «qytetit ideal», në kundërvënie me modelin kaotik dhe të çrregullt të Mesjetës, do të ishte shqetësimi konstant i artistëve dhe mecenatëve. Kësthtu, [[Papa Piu II|papa Piu i II]] sistemoi qytetin e tij të lindjes, [[Pienza]], duke e kthyer në një shembull autentik të [[Urbanizimi]]t të ri rilindas. Në këtë mënyrë, qytetet u kthyen në skena ideale të rinovimit artistik, duke iu kundërvënë konceptit mesjetar i cilin zonat rurale kishin një rol të paraqëlqyer falë monasticizmit. [[File:Villa Rotonda side(2).jpg|thumb|left|456px|Villa Almerico Capra e quajtur la Rotonda, [[Vicenca]]]] Marrjen e elementeve të arkitekturës klasike, arkitektët rilindas e bënë në mënyrë selektive, kështu për shembull në vend të përdorjes [[Rendi dorik|rendit dorik]] klasikë u parapëlqye [[rendi toskan]]. Në të njëjtën mënyrë u krijuan format e reja, si kollona me shtylla parmakësh, rende të reja kapitelesh ose dekorime që frymëzoheshin nga antikiteti të adoptuara për përdorimin fetar të kishave. Kështu, Kupidot klasik që shoqëronin [[Venusi]]-n në paraqitjet greke dhe romake u kthyen në engjëj të vegjël të quajtur ''putto''. Arkitektët përdorën proporcionet modulare dhe mbivendosjen e rendeve që shfaqen në ndërtesat romake; kupolat u përdorën shumë si elemente monumentale në kisha dhe ndërtesa publike. Duke nisur nga ky moment, arkitekti braktis karakterin e esnafeve dhe anonim që kishin mbajtur gjatë Mesjetës dhe u kthyen në intelektual, hetues. Shumë nga ata shkruan traktate dhe vepra spekullative me trashendencë të madhe, si në rastin e [[Leon Battista Alberti]]-t ose [[Sebastiano Serlio]]-s.[[Skeda:Santa Maria Novella.jpg|parapamje|Kisha e Santa Maria Novella, në Firence, me façatën e Leon Battista Albertit. Plani gjeometrik që propozoi Aberti në vizatim zbutej nga përdorimi i mermereve polikromë, spas traditës vendore|357x357px]] Elementet konstruktiv më karakteristikë të stilit rilindas qenë: * Strukturat: harku me pikë të mesme, kollonat, [[kupola]] gjysëmsferike, kubeja në fomë voze dhe çatia e sheshtë me kasetone.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349</ref> Të gjitha këto ishin përdorur në antikitet, veçanërisht nga arti romak dhe u rikuperuan tashmë duke u modifikuar. Rënia graduale e traditës së ndërtesave gotike dhe braktisja në masë të madhe e kubesë së kryqëzuar, harkut me majë, navatave me kollona dhe, mbi të gjitha, përshtypjes së kolosalizmit dhe shumanshmërisë së ndërtesave mesjetare. Tashmë mbizotëruan vlera si [[simetria]], qartësia strukturore, thjeshtësia dhe, mbi të gjitha përshtatja e hapësirës sipas përmasave të njeriut. * Dekorimet: shtyllat, frontonet, [[portiku|portikët]], motivet heraldike, bunjatot, [[kubeja|kubetë]], groteskët, girlandat, motivet ''kandelierë'' dhe ''tondot'' apo medaljonet. Disa nga këto qenë përdorur nga gotiku, të tjera janë krijime origjinale dhe pjesa më e madhe frymëzoheshin nga modelet greko-romake. Për sa i përket dekorimit, Rilindja sugjeronte shmangien, austeritetin, rregullin. Vetëm në fund të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nëpërmjet [[Manierizmi]]t, kjo tendencë do të prishej në favor të fantazisë dhe larmisë dekorative. Ndërsa Rilindja e Lartë qe thelbësisht romane, falë veprave të [[Donato Bramante]]s, [[Raffaello]]-s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t. Të parit i detyrohet mbi të gjitha projekti për rindërtimin e [[Bazilika e Shën Pjetrit në Vatikan|Bazilikës së Shën Pjetrit në Vatikan]], me një kryq grek të derivuar nga studimet e [[Leonardo da Vinçi]]t mbi ndërtesat me plan qendror, por që, nga ana e tij, kushtëzoi Antonio da Sangallo i Vjetri në konceptimin e kishës së San Biagio-s në [[Montepulciano]]. [[Raffaello]] qe aktiv në ndërtimin e disa pallateve dhe në projektin e [[Villa Madama]]-s. Ndërsa Michelangelo ndërhyri në projektin e bazilikës së Vatikanit duke sjellë ndryshime të rëndësishme, realizoi [[piazza del Campidoglio]]-n dhe të fundit [[Palazzo Farnese]]-n të nisur nga [[Antonio da Sangallo i Riu]]. Me etapa, mund të veçohen dy kohë të rëndësishme: [[File:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|thumb|488x488px|Bazilika e Shën Pjetrit, vepër e [[Donato Bramante]]s dhe [[Michelangelo Buonarroti]]-t, autor i vizatimit final që u zbatua në pjesën më të madhe; kupola u përfundua nga [[Giacomo della Porta]], ndërsa façata është vepër e [[Carlo Maderno]]-s, në epokën baroke. E konceptuar fillimisht sipas një plani qendror, variacionet në drejtim të veprës dhanë si rezultat një prototip të ri kishe, të ndjekur përgjatë [[Kundërreforma|Kundërreformës]].|left]] * ''Quattrocento-ja'' e pati qendrën nevralgjike në [[Firenca|Firence]] dhe në [[Toskana|Toskanë]]. Thjeshtësia dhe qartësia strukturore e dekorative qe parimi themelor i arkitekturës së kësaj periudhe. Modelet klasike iu nënshtruan një procesi stilizimi dhe adoptimi përkundrejt tempullit kristian. U përdorën shpesh rendet klasike, me kollona dhe shtylla të mbështetura, kapitele (me parapëlqimin e rendit korintas, megjithëse duke zëvendësuar kaulikulet me figura fantastike ose kafshësh), kollona të lëmuara pa kanale dhe gati gjithëprania e harkut me pikë të mesme. U përdor gjithashtu kubeja vozë dhe kubeja aristike, si dhe çatitë prej druri me kasetone. Ajo që dallohet thelbësisht në arkitekturën e Quattrocento-s së Rilindjes së Lartë është dekorimi minucioz (''putti'', kurora lulesh ose frutash, groteske, etj.), kupolat me damarë, me disa elemente gotike (katedralia e Firences, e [[Filippo Brunelleschi]]-t) dhe fasadat simetrike të kateve të mbivendosur (pallati Medici−Riccardi, i Michelozzo-s) apo me bunjato (pallati Rucellai, i [[Bernardo Rossellino]]-t, projekti i Albertit, pallati Pitti). Në përgjithësi arkitektura e Katërqintës të jep përshtypjen e rregullit, thjeshtësisë, lehtësisë dhe simetrisë, me mbizotërimin e interioreve të ndërtesave të ndriçuara dhe tejdukshmëria. Arkitektët më të shquar të kësaj periudhe qenë Brunelleschi (Bazílika e San Lorenzo-s, [[1420]]; Bazílika e Santo Spirito-s, [[1436]]) dhe [[Leon Battista Alberti]] (Bazilika e San Andrea-s së Mantovës, [[1460]]); dhe vepra kryesore qe katedralja e [[Santa Maria del Fiore|Santa María del Fiore]]-s së Firences dhe kupola e saj e famshme, vepra të Brunelleschi-t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 349-351</ref> Për më tepër në [[Italia|Itali]] u dalluan: Katedralja e Pavias, e [[Giovanni Antonio Amadeo]]-s ([[1475]]); Kisha e Shën Zaharias së Venecias, e [[Mario Codussi]]-t ([[1470]]); dhe [[Castel Nuovo]] e [[Napoli]]t, e [[Francesco Laurana]]-s ([[1453]]).<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 352-353</ref>[[File:Tempietto-1.jpg|thumb|Tempullthi i Bramantes në Romë, i konsideruar një nga shembujt më domethënës të Arkitekturës rilindase|336x336px]] * ''Cinquecento-ja'' pati si qendër [[Roma|Romën]]: në [[1506]] [[Donato Bramante]] përfundoi projektin e tij të famshëm për Bazílikën e Shën Pjetrit në [[Vatikani|Vatikan]], që do të ishte ndërtesa model për pjesën tjetër të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 353</ref> Në këtë etapë, ndërtesat priren më shumë drejt monumentalitetit dhe madhështisë. [[Michelangelo Buonarroti]] futi «rendin gjigand» në projektin e tij për Bazílikën e Vatikanit, që u shkëput nga koncepti «arkitektura e bazuar te njeriu».<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 355</ref> Pallatet u zbukuruan me basorelieve të përpunuar (pallati Grimani i Venecias, [[1549]], vepër e [[Michele Sanmicheli]]-t) apo me skulptura të shumta (Biblioteka e Shën Markut, [[1537]]–[[1550]], Venecie, vepër e [[Jacopo Sansovino]]-s). Rilindja e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] përmbyllet nga disa vepra të [[Andrea Palladio]]s, që e ndikuan gjerësisht arkitekturën evropiane (Palladianizmi dhe Neopalladianizmi): midis veprave të tij kujtohen [[Bazilika Palladiana]], [[Palazzo Chiericati]] dhe Villa Almerico Capra detta la Rotonda (midis të parave ndërtime profane të epokës moderne që pati si façatë pjesën ballore të një tempulli klasik)<ref>R. De Fusco, ''Mille anni d'architettura in Europa'', cit., fq. 235.</ref>, në [[Vicenza]], si dhe bazilika e San Giorgio Maggiore-s dhe kisha e Redentore-s në [[Venecia]]. Në këtë kontekst u bë mbizotëruese ideja e pasurisë, monumentalitetit dhe luksit në ndërtime. Në mes të shekullit, manierizmi hyri edhe në arkitekturë, me ndërtesa çdo herë e më madhështore, të mbushura me dekorime dhe elemente që prireshin nga tërheqja e vëmendjes së publikut me origjinalitetin dhe ekstravagancën e tyre (palazzo Té, në [[Mantova]], i [[Giulio Romano]]s). Në këtë mënyrë, mund të veçojmë si në disiplinat e tjera artistike, dy periudha: «klasicizmi» i fillimit të shekullit, me autorë si Bramante, Michelangelo, Antonio da Sangallo i Vjetri, apo [[Jacopo Sansovino]];<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 354</ref> dhe «manierizmi», që duke nisur nga viti [[1530]], me autorë kryesor [[Andrea Palladio]]n, [[Giorgio Vasari]]n, [[Giulio Romano]]n, [[Jacopo Vignola]]n dhe [[Vincenzo Scamozzi]]-n.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 356-358</ref> Megjithatë shkëputja e manierizmit nuk qe shumë radikale, siç duket në veprat e Michelangelo-s ku shfaqen elemente që e paraprijnë.<ref>AA.VV.: Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I, [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1</ref> == Piktura == [[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|496x496px|Lindja e Venusit, vepër e [[Sandro Botticelli]]-t, konservuar në Galleria degli Uffizi, Firence. Paganizmi u fut në artin rilindas si kundërvënie e botës hermetike dhe të mbyllur të mesjetës ku Zoti ishte fundi i gjithëçkaje. Qenia njerëzore në individualitetin dhe diversitetin e sajë do të ishte duke nisur që në këtë kohë objekti madhor i interesit të artistëve|majtas]] Në pikturë, risitë e Rilindjes u futën në formë graduale por të pakthyeshme duke nisur që nga [[shekulli XV]]. Një pararendës i saj qe [[Giotto di Bondone]], piktor megjithëse brenda orbitës gotike, në pikturat e tijë zhvilloi koncepte si volumetria trepërmasore, prespektiva dhe natyralizmi, që i largonin veprat e tij nga mënyrat e ngurta të traditës bizantine dhe gotike duke i paraprirë Rilindjes piktorike. Në [[Shekulli XV|Quattrocento]] u përvetësuan të gjitha këto risi si dhe u adoptua mentaliteti humanist dhe borgjez që u shtri në të gjitha qytetet e [[Italia|Italisë]]. Piktorët, megjithëse trajtonin tema fetare shumica e tyre, futën gjithashtu në veprat e tyre [[mitologjia|mitologjinë]], [[alegoria|alegorinë]] dhe [[portreti]]n, që u zhvillua në mënyrë të jashtëzakonshme duke nisur nga ky moment. Një kërkim konstant i piktorëve të kësaj epoke do të ishte [[Prespektiva]], objekt studimi dhe reflektimi për shumë artistë: bëhej fjalë për paraqitjen e hapësirës iluzore trepërmasore në një formë shkencore. Piktura e Katërqintës është në një epokë eksperimentimi; pikturat e braktisin ngadalë dhe në mënyrë progresive ngurtësinë gotike dhe i afroheshin gjithmonë e më shumë realitetit. U shfaq natyra e portretizuar në sfondet e kompozimeve dhe u futën nudot artistike të figurave.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 374</ref> Piktorët më të shquar të kësaj epoke qenë: në Firence, [[Fra Angelico]], [[Masaccio]], [[Benozzo Gozzoli]], [[Piero della Francesca]], [[Filippo Lippi]] dhe [[Paolo Uccello]]; në [[Umbria]], [[Pietro Perugino]]; në [[Padova]], [[Andrea Mantegna]]; dhe, në [[Venecia]], [[Giovanni Bellini]]. Por në krye të të gjithë këtyre u shqua [[Sandro Botticelli]], autor i alegorive, Madonave delikate dhe argumenteve mitologjike. Stili i tij i ëmbël, shumë i kujdesshëm ndaj bukurisë dhe ndjeshmërisë femërore si dhe mbizotërimi i pikturës vizatimore, karakterizauan shkollën fiorentine të pikturës dhe të gjithë këtë epokë. Autor të tjerë të Katërqintës italiane ishin [[Andrea del Castagno]], [[Antonio Pollaiuolo]], [[Bernardo Pinturicchio]], [[Domenico Ghirlandaio]], [[Cima da Conegliano]], [[Luca Signorelli]], Cosimo Tura, Vincenzo Foppa, Alessio Baldovinetti, [[Vittore Carpaccio]] dhe, në jug të gadishullit, [[Antonello da Messina]].<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 375-384</ref>[[File:Tizian - Porträt der Eleonora Gonzaga.jpg|thumb|347x347px|Portreti i Eleonora Gonzagas, nga [[Ticiani]], Galleria degli Uffizi, Firence]][[Shekulli XVI|Cinquecento-ja]] qe një etapë kulminante e pikturës rilindase dhe për këtë e konsideruar ndonjëherë edhe si «klasicizëm». Piktorët përvetësuan risitë dhe eksperimentet e katërqintës dhe i ngritën në maja të reja krijuese. Në këtë periudhë u shfaqën mjeshtrit e mëdhenjë, punimet e të cilëve do të shërbenin si modele të artistëve përgjatë gjithë shekujve. I pari nga këta qe [[Leonardo da Vinçi]], një nga gjenitë më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Qe shembulli më i përkryer i artistit shumëdisiplinësh, intelektual dhe i fiksuar me përsosmërinë, që e nxiti të linte shumë vepra të papërfunduara ose në projekt. Jo shumë prodhimtar në fushën piktorike, solli pa dyshim shumë risi që e futën në [[Historia e pikturës|historinë e pikturës]] për gjetjet e reja. Ndoshta prurja e tij kryesore qe futja e ''sfumatos'' apo dritëhijet, shkallëzime delikate të dritës që i japin pikturës së tij një natyralitet të madh, që ndihmon në krijimin e hapësirës. E studionte imtësisht kompozimin e veprave të tij, si te ''Darka e fundit'', ku figurat janë vendosur sipas një skeme gjeometrike. Në punimet e tij u përpoq të bashkonte përsosmërinë formale me disa doza misteri, të pranishme, për shembull, te e famshmja ''[[Mona Lisa|Gioconda]]'', ''Virgjëresha e shkëmbinjve'' apo ''Shën Gjon Pagëzori''.<ref>E. De Diego: Leonardo da Vinci, [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]]</ref> [[Michelangelo Buonarroti]] është, në mënyrë kronologjike, figura e dytë e madhe. Thelbësisht skulptor, iu dedikua pikturës në mënyrë sporadike, me kërkesën e disa admiruesve të veprës së tij, mbi të gjitha [[Papa Juli II|papa Giulio II]]. Afresket e [[Cappella Sistina]] tregojnë botën e brendshme të munduar të këtij artisti, të populluar me figura monumentale, solide dhe trepërmasore siç ishin skulpturat dhe me paraqitje sugjestionuese fizike. Në veprat e tij i dha shumë rëndësi nudos, edhe kur gati në tërësi u realizuan për të dekoruar kishat.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 390-391</ref> [[Raffaello Sanzio]] kompleton triadën e gjenive të klasicizmit. Stili i tij pati një sukses të jashtëzakonshëm dhe u kthye në modë midis të fuqishmëve. Piktura e Raffaello-s prirej nga ''hijshmëria'', ose bukuria e ekuilibruar dhe e qetë. ''Madonat'' e tij përvetësuan risitë e Leonardos që do ti referoheshin kompozimit dhe dritëhijeve, duke i shtuar një ëmbëlsi karakteristike. E paraprirë qartësisht nga piktura manieriste në veprat e tij të fundit, stilin e shqetësuar dhe dramatik të të cilave do ta kopjonin dhe përhapnin dishepujt e tij.<ref>Bruno Santi: Rafael, Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]]</ref> [[File:Leonardo da Vinci - Virgin and Child with St Anne C2RMF retouched.jpg|thumb|left|432x432px|Virgjëresha, Jezusi fëmijë dhe Sant'Ana, nga Leonardo da Vinci, [[Muzeu i Luvrit]], [[Parisi|Paris]].]]Me shfaqjen e këtyre tre mjeshtrave të mëdhenjë, artistët bashkëkohës mendonin se arti ka arritur kulmin e tij —koncept i pohuar në veprën e [[Giorgio Vasari]]t ''Jetët''—<ref>Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos, [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]]</ref> dhe u përpoqën ti përvetësonin këto arritje, nga një anë dhe në kërkimin e një stili të vetin dhe origjinal si formë tejkalimi. Të dyja këto, së bashku me mjedisin pesimist që qarkullonte në Krishtërimin e dhjetëveçarit [[1520]] (plaçkitja e Romës, Reforma protestante, dhe luftërat), bëri të lindëte me forcë duke nisur nga vitet [[1530]] një rrymë e re, [[Manierizmi]]. Do të kërkohej, duke nisur nga ky moment ekstravagantia, e çuditshmja, e ekzagjeruara dhe irealia. Kësaj rryme piktorike i përkisnin [[Jacopo Pontormo]], [[Bronzino]], [[Parmigianino]], [[Rosso Fiorentino]] dhe [[Francesco Salviati]]. Autorë të tjerë i përvetësuan risitë manieriste por duke ndjekur një linjë më përsonale dhe klasiciste. Midis këtyre mund të permendim [[Sebastiano del Piombo]]n, [[Correggio|Antonio Allegri da Correggio-n]], [[Andrea del Sarto]]-n dhe [[Federico Barocci]]-n.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 392-394</ref> Midis shkollave të ndryshme që lindën në [[Italia|Italinë]] e Cinquecento-s, ajo e [[Venecia]]s do të paraqiste karakteristika të veçanta. Duke qenë se fiorentinia e vendoste theksin te ''vizatimi'', dmth. te kompozimi dhe linja, piktorët venecianë u përqëndruan te ngjyra. Karakteristikat e veçanta të shtetit venecian mund ta shpjegojë disi këtë veçanti, duke qenë se bëhej fjalë për një shoqëri elitare, dashuruese e luksit dhe shumë e lidhur me Lindjen. Shkolla veneciane e pasqyronte këtë nëpërmjet një pikture të rafinuar, hedoniste, më pak intelektuale dhe më shumë vitale, shumë dekorative dhe koloriste. Pararendësit e shkollës veneciane të Cinquecento-s qe [[Giovanni Bellini]] dhe, mbi të gjitha, [[Giorgione da Castelfranco]], piktor alegorish, peizazhesh dhe skenash fetare, melankolike dhe misterioze. Stil ndaj të cilit do të ishte borxhlli [[Ticiani]], piktori më i madh i kësaj shkolle, portretizues i shkëlqyer, ndoshta më i kërkuari i kohës së tij; autor i kompozimeve fetare komplekse dhe realiste, të mbushura me jetë dhe ngjyra. Në etapën e fudit të jetës së tij i shmagte konturnet e figurave, duke i kthyer kuadrot e tij në ndjesi të pastra drite dhe ngjyre, pararendëse të [[impresionizmi]]t.<ref>AA.VV.: Tiziano, Electa Artbook, [[1998]]</ref> [[Tintoretto]], [[Paolo Veronese]] dhe [[Palma il Vecchio]] vazhduan këtë shkollë duke drejtuar nga manierizmi dhe duke paraprirë në njëfarë mënyre pikturën baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 394-397</ref> ==Miniatura e Rilindjes== [[File:Clovio magi.jpg|thumb|442x442px|Adhurimi i magëve. Faqe e dyfishtë e ''Librit te orëve te kardinalit Farnèse'', 1537-1546, Pierpont Morgan Library, M.69 (fletat 38v–39)]] '''Miniatura e Rilindjes''' përkufizon prodhimtarinë e dorëshkrimeve të ilustruara në fundin e shekullit XV dhe atë [[Shekulli XVI|XVI]] në [[Evropa perëndimore|Evropën perëndimore]], të ndikuar nga teknikat e paraqitjes dhe motivet e pikturës së [[Rilindja|Rilindjes]]. Deri në shpikjen e makinës së shkrimit, piktura nëpër libra nuk u zhduk brutalisht dhe vazhdoi në disa botime luksi, që shihen në disa vepra të shtypura. Miniaturistët e kohës përdorën teknikat e paraqitjes në [[prespektiva|prespektivë]] sipas temave ikonografike të asaj periudhe. Të gjendura në vepra luksi, këto prodhime u reduktuan gjatë gjysmës së dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me konkurrencën gjithmonë e më të madhe të [[gravura|gravurës]]. === Karakteristikat === ==== Dorëshkrimi dhe dekorimet e reja ==== Një dorëshkrim i ri botohej për eruditët humanistë të fillimit të shekullit XV. Ai frymëzohej nga dorëshkrimet romanike të [[Shekulli XI|shekullit XI]] dhe [[Shekulli XII|XII]], që nga ana e tyre ishin frymëzuar nga dorëshkrimet karolinge të [[Shekulli IX|shekullit IX]]. Dorëshkrimi i parë i shkruar me këtë stil me gjasa është një dorëshkrim i veprave të [[Katuli]]t, nga [[Poggio Bracciolini]] rreth viteve [[1400]]-[[1402]] në [[Firenca|Firence]] ([[Biblioteca Marciana]], Lat. XII, 80)<ref>Alexander, fq. 13-15</ref>. Në të njëjtën kohë, u krijuan dekorime të reja të inicialeve. Ato qenë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge, të quajtura ''ilustrime të bardha'' (''bianchi girari'' në [[gjuha italiane|italisht]]). Këto iniciale janë gjithashtu të frymëzuara nga dorëshkrimet italiane të shekujve [[Shekulli XI|XI]]-[[Shekulli XII|XII]], nga ana e tyre të frymëzuara nga dorëshkrimet karolinge. Kompozimet me dekorime të bardha, dekorime nyjesh të sheshta, tërfilore, palmëzore, vendoseshin përgjithësisht në një sfond të kuq, blu, të verdhë apo të gjelbër. Këto iniciale i gjejmë gjithashtu për herë të parë në të njëjtin dorëshkrim të Poggio Bracciolini-t. Këto dekorime janë rimarë në vazhdim për dekorimin e bordurave të faqeve, me ''putti'', portrete, me kafshë ose bimë të tjera gjithmonë e më natyrale. Këto tipe dekorimi janë karakteristike të Rilindjes italiane të [[Shekulli XV|shekullit XV]]. Ky tip dekorimi gati do të braktisej në [[Italia|Itali]] në fund të këtij shekulli<ref>Alexander, fq. 13-16</ref>. ==== Burimet e frymëzimit ==== [[File:Messale 558, vergine protettrice dei domenicani.jpg|thumb|428x428px|Inicialet e Mesharit 558 të konventit të Shën Markut, atribuar punishtes së [[Fra Angelico]]-s|majtas]] Përgjatë shekullit XV në Itali, në fund të këtij shekulli dhe në fillim të atij pasues në vendet e tjera, miniatura është një art më novator, ndjekëse e evoluimeve të perceptuara në artet e tjera si piktura në dru, afresku dhe skulptura. Si këto të fundit, ajo adopton pak nga pak inovacione si përdorimi i prespektivës dhe pikën e fugës (ikjes në paraqitjen prospektike) si dhe kërkimin e realizmit anatomik dhe veçanërisht të nudove. Së fundmi, ndikimi i arkitekturës cçoi në realizimin e ballinave të mëdha apo dekoreve anësore të përbëra nga kollonada dhe fronotone klasike. Ndërkohë që disa artistë vazhduan në stilin e gotikut ndërkombëtar deri në fund të jetës së tyre, si [[Lorenzo Monaco]], të tjerët adoptuan këto risi edhe në miniaturë ashtu si në format e tjera të artit që praktikoheshin po gjatë kësaj kohe. Bëhet fjalë për rastet e [[Pisanello]]-s, [[Fra Angelico]]-s, Marco Zoppo-s, Giovanni di Paolo-s si dhe Girolamo de'Corradi<ref>Alexander, fq. 17 dhe 23</ref>. ==== Mjete dhe teknika të reja ==== Me zhvillimin e vizatimit përgjatë shekullit XV, miniaturat e vizatuara me laps konkurruan pak nga pak miniaturat me ngjyra. Me zhvillimin e përdorimit të letrës, u botuan dhe dekoruan gjithmonë e më shumë dorëshkrime në këtë material, pa e zëvendësuar plotësisht pergamenën<ref name="ArtduMs45">''L'Art du manuscrit de la Renaissance en France'', fq. 4-5</ref>. ==== Llojet e punimeve ==== Prodhimet e kufizuara në një klientelë gjithmonë e më shumë në një klientelë luksi, i detyronte punimet e miniaturës që të diferencoheshin nga konkurrenca e shtypshkrimit. Punimet e reja janë të gjitha dekorime anësore: [[humanizmi]] i periudhës nxiti kërkesën për ripërtëritjen e teksteve të mbijetuara nga antikiteti greko-romak. Një sasi e konsiderueshme dorëshkrimesh të [[Virgjili]]t, [[Svetoni]]t dhe [[Ciceroni]]t u dekoruan. Tekstet e [[Homeri]]t apo [[Aristoteli]]t në shkrimin origjinal grekë u rikopjuan dhe dekoruan<ref>Alexander, fq. 9-10</ref>. Librat e orëve, libra të shquar të fundit të periudhës gotike, vazhduan të realizohen tashmë të shtypur në forma të standardizuara, të përdorur shpesh në [[Roma|Romë]]. Disa miniaturistë qenë në të njëjtën kohë edhe shtypës, si [[Jean Pichore]], prodhues në masë të punimeve fetare të shtypura në vazhdimësi për të furnizuar një klientelë aristokratike të dorëshkrimeve luksoze. Disa koleksionues kërkonin vazhdimisht dorëshkrime të jashtëzakonshme. Libri i orëve të kardinalit Farnèse të miniaturuar nga [[Giulio Clovio]] në [[Italia|Itali]] midis viteve [[1537]] dhe [[1546]], apo ''Heures d'Anne de Montmorency'' (rreth [[1550]]) në [[Franca|Francë]] janë dëshmi të kësaj prodhimtarie<ref name="ArtduMs45"/><ref name="Taschen3738">Walther Ingo dhe Wolf Norbert: Chefs-d'œuvre de l'enluminure, Taschen, [[Këln]], [[2005]], isbn=382285963X, fq. 37-38</ref>. Një pjesë e punimeve të kësaj epoke janë kompozuar tërësisht me ilustrime, pa u përfshirë në atë përdorim preçiz që ishte paracaktuar zakonisht. Një shembull i tillë është ''Histoire d'amour sans paroles'' aktualisht i konservuar në musée Condé<ref name="ArtduMs45"/>. ===Miniatura në shekullin XV=== [[File:Maestro di Boucicaut, Demandes à Charles VI, Pierre Salomon in conversazione con il re Carlo VI (Ms. Français 165, f. 4), Biblioteca di Ginevra.jpg|thumb|369px|Demandes à Charles VI, f. 4: ''Pierre Salomon në bisedë me mbretin Karli i VI'']] Mes shekujve [[Shekulli XIV|XIV]] dhe [[Shekulli XV|XV]], falë transformimeve socio-kulturore dhe përhapjes së mësimit për të lexuar, prodhimi i dorëshkrimeve njohu një përhapje të paparë më parë. Përveç librave fetarë, që arritën maja zbukurimi të paarritura më parë, u përhapën librat shkencorë dhe dije përhapës (në [[mjeksia|mjeksi]], [[botanika|botanikë,]] [[gjeometria|gjeometri]]), narrative, poetik (si ''I Trionfi'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]), udhëtimesh si dhe klasikët. Një tip i ri librash përkushtimor, librat e orëve, lindën për përdorimin vetiak, që përmbanin ilustrime në miniaturë mjaft fine. Dekorimi i këtyre libërthave u shkëput nga lidhjet konvencionale që karakteri fetar i librave kishte imponuar më parë. Përdorimi për të cilin ishin paracaktuar ishte më i larmishëm, me një zhvlerësim të dukshëm në cilësi dhe çmim. Ndonjëherë ishin vetë zotëruesit të ilustronin ekzemplaret e tyre. Prodhimtaria më e vogël akoma nuk ishte studiuar dhe katagoluar në mënyrë të mjaftueshme, prandaj studimet e sotme propozojnë pothuajse në të gjitha rastet dorëshkrimet e luksit<ref name="D22">De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 22.</ref>. Çdo tip teksti i përkiste një tip i ndryshëm faqëzimi:: erbarët apo bestiarët kishin ilustrime në faqe të plotë, për kapur aspektin që nuk tejçohej dot nëpërmjet pjesës së shkruar; romanet kalorsiake ndiqnin një narracion të vazhdueshëm dhe analitik; shkrimet simbolike kishin ilustrime alegorike; tekstet juridike pasuroheshin nga shpjegimet e figurave. Ishin të shumta botimet e ilustruara të veprave letrare, që nga ''[[Komedia Hyjnore]]'' te ''[[Dekameroni]]'' dhe vepra të tjera më pak të rëndësishme<ref name="D22"/>. Disa karaktere deri atëherë specifike të miniaturës (shija ornamentale, dy përmasoriteti, njëtrajtshmëria e fletës) u tejkaluan shpejt duke favorizuar një zhvillim paralel me pikturën e njëkohëshme, madje shpesh duke i paraprirë disa ndryshime, si në rastin e hapësirës në miniaturën franceze dhe flamande para Rilindjes së Flandrës<ref name="D22"/>. Këto dy vende prodhimi i miniuar prirej të shfaqte lirshmëri të madhe kopozitive: faqja dukej e shpartalluar nga ndërtimet hapësinore më të guximshme (''Libri i orëve i Marias së Borgonjës''), ilustrimet bëheshin dritare të hapura në një skenë (''Demandes à Charles VI'' i Mjeshtrit të Boucicaut) dhe peizazhet arrinin një thellësi të paparë ndonjëherë (''Très riches heures du Duc de Berry'' i [[Vëllezërit Limbourg]])<ref>De Vecchi-Cerchiari, Vol. 2, cit., fq. 14-15.</ref>. Skenat e natyrës të çerekut të dytë të shekullit u bënë më të vendosura, megjithëse paraqesin gabime në prespektivë. Duhej pritur një tjetër gjeneratë artistësh për të gjetur vlerësimin e horizontit dhe të efekteve atmosferike. Miniaturat franceze dhe flamande deri në atë periudhë kishin patur një evoluim paralel, por pas mesit të shekullit karakteristikat kombëtare u bënë më të theksuara dhe të dallueshme. Cilësia e veprave franceze filloi të përkeqësohet, megjithëse ekzistojnë shembuj me cilësi shumë të lartë. Paraqitja e trupave u bë më e mangët dhe pikturimi më i ngurtë, pa thellësi që përkundrazi artisti kërkonte ta realizonte nëpërmjet një hijëzimi të bollshëm në [[ari|ar]]. Miniatura flamande arriti kulmin afër fundit të shekullit XV. Veprat arritën një brishtësi të skajshme dhe thellësi ngjyrash, si dhe saktësinë në rritje të detajeve, të rrudhosjeve të rrobave dhe të shprehjeve të fytyrës: modeli i fytyrës së [[Meria|Shën Mërisë]] me ballin e lartë është tipik. Në miniaturat më të mira holandeze të kësaj periudhe stili praqet një butësi shumë të madhe si dhe ngjyra të ndezura. Këto nivele të larta nuk u shterën me mbarimin e shekullit, por vazhduan akoma për disa dekada. Në realizimet monokromatike<ref>në terminologjinë artistike përdoret termi grisaille nga [[gjuha frënge|frëngjishtja]], që rrjedh nga fjala gris = gri, që nënkupton përdorimin e nuancave të ndryshme të grisë. Teknika, e përshtatur që nga [[Shekulli XII|shekulli i XII]] nga cistercensët për vetratat e abacive të tyre, sipas udhëzimeve të shën Bernardit që ndalonte teprimet kromatike, është përdorur edhe te zmaltet dhe pikturat e murit, në tablo etj. {{cito web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/grisaille/|title=fjala grisaille në kategorinë e Arteve Vizive të Enciklopedisë Treccani|accessdate=4 prill 2016}}</ref> mungesa e ngjyrave nxiste një angazhim më të madh në saktësinë e detajeve. Kjo është e dukshme në miniaturat e prejardhura nga Flandra veriore, veçanërisht për pëlhurat e vizatuara me kënde të dukshme, që të japin idenë e një gravure në dru. Me ardhjen e [[Shekulli XV|shekullit XV]], nën ndikimin e [[Rilindja|Rilindjes]], miniatura italiane mori një shtytje artistike që e riktheu në kontinent në konkurim me atë holandeze. Përdorimi i pigmenteve më intensivë u lejoi miniaturistëve të realizonin sipërfaqe të forta dhe të lëmuara por duke ruajtur qartësinë e kontureve, e gjitha pa humbur thellësinë dhe larminë e ngjyrave tipike të shkollës flamande. Stili italian mori udhë edhe në Provensë në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] dhe [[Shekulli XV|shekullin XV]]. Ndikoi rrymat artistike të [[Franca|Francës]] veriore nga e cila pastaj u ndikua edhe vetë. Edhe në dorëshkrimet e [[Gjermania|Gjermanisë]] jugore u vërenë të tilla ndikime. Në vitet e para të [[Shekulli XV|shekullit XV]], në [[Anglia|Angli]], u krijuan vepra me cilësi të shkëlqyer, po teknika e përdorur ishte akoma e lidhur me traditat mesjetare. Arti vendor arriti pikën e tij kulmore afër gjysmës së shekullit, pikërisht kur një vlerësim i ri për natyrën po modifikonte traditat e vjetra kontinentale mbi paraqitjen e peizazheve dhe miniaturat u shndërruan në piktura moderne. Miniaturat e prodhuara në [[Anglia|Angli]] pas kësaj kohe qenë vepra të artistëve të huaj ose anglezë që kopjonin stilin. Situata gjatë Luftës së Dy Trendafilave e justifikon mjaftueshëm braktisjen e këtij arti. === Qendrat e prodhimit === ==== Italia ==== Diversiteti i qendrave artistike të miniaturës italiane të Rilindjes u krijuan nga sipas fragmentimit politik. Në kohën që në [[Lombardia|Lombardi]], tradita e miniaturës gotike do të vazhdonte për një kohë të gjatë, si rasti i Mjeshtrit të Vitae Imperatorum, që punoi kryesisht në [[Padova]] ku stili i ri u shfaq dhe lulëzoi në fillim. Në këtë bazë një grup «arkeologësh» humanistë u interesuan në mënyrë të veçantë për dorëshkrimet antike, që në vitet [[1430]]. Ata u frymëzuan nga motivet antike për të krijuar dekorime të reja, që ngjyrosën me të purpurtë pergamenat dhe që krijuan ballina në formën e monumenteve klasike. Midis artistëve që mereshin me rinovimin e këtij arti, gjendeshin kaligrafët Felice Feliciano dhe Bartolomeo Sanvito, po ashtu edhe [[Andrea Mantegna]] vetë<ref>Alexander, fq. 18-23</ref>. Megjithëse asnjë dorëshkrim aktualisht në zotërim nuk i është atribuar Mantenjës vetë, ai ndikoi disa nga miniaturistët e pjesës tjetër të Italisë. Ai ndikon në mënyrë të konsiderueshme vëllezërit Leonardo dhe [[Giovanni Bellini]] kunetërit e tij në [[Venecia|Venecie]], si dhe Girolamo de'Corradi-n që punoi në [[Mantova]] dhe [[Siena]], ku dekoroi disa libra të orëve të katedrales dhe në fund në [[Firenca|Firence]]. Qëndra të tjera të prodhimtarisë gjendeshin në [[Ferrara]], ku familja d'Este kërkonte punime të shumta si Bibla e Borso d'Este (e quajtur edhe Breviario d'Ercole), dhe në [[Urbino]], ku [[Federico da Montefeltro]] pasuronte bibliotekën për shembull me një Bibël apo një ekzemplar të [[Komedia Hyjnore|Komedisë Hyjnore]]<ref>Alexander, fq. 24-29</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> File:Girolamo Da Cremona - Page of a choirbook - WGA09516.jpg|''Corali'' të Girolamo de'Corradi, Sienë. File:Bibba di borso d'este 01.jpg|Bibla e Borso d'Este, Ferrara File:Inferno, Canto I - Divina Commedia de Federigo da Montefeltro - BAVaticana UrbLat365.jpg|Ekzemplari i Federico da Montefeltro i Komedisë Hyjnore të Dantes, Urbino. File:Bibbia di Federico da Montefeltro - BAV Urb.Lat.1&2 - Exodus f27r.jpg|Bibla e Federico da Montefeltro, Firence. </gallery> ==== Vendet e Ulta ==== Me zhdukjen e oborrit të dukatit të Bourgogne-s, miniaturistë duhej që të ndryshonin klientelën ashtu si dhe stilin. Ashtu si në [[Italia|Itali]], ata u lidhën me një paraqitje të personazheve, peizazheve si dhe dekorimeve anësore shumë më natyrore, me një florë iluzionistike. Ata futën edhe modën e re të paraqitjes, në formën e diptikëve, ose triptikëve, ashtu si arti i portretizimit që u importua nga piktura në tablo me paraqitjen në këmbë ose në gjysëm trupi. MiniaturistIet flamandë, të vendosur kryesisht por jo vetëm në [[Gent]] dhe [[Bryzh]], u specializuan në realizimin e punimeve liturgjike vetjake si libri i orëve ose librat e lutjeve të ilustruar në mënyrë luksoze të paracaktuar për një klientelë aristokratike të shpërndarë në të gjithë Evropën. Kërkesat vinin nga oborret e [[Spanja|Spanjës]], [[Portugalia|Portugalisë]] ose [[Italia|Italisë]]<ref>''Illuminating the Renaissance'', kryesisht fq.4-9</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> File:15th-century unknown painters - Grimani Breviary - Mystical Attributes of the Virgin - WGA15788.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve Grimani'' atribuar Simon Bening-ut. File:BIC 297r.jpg|Miniaturë, ''Libri i lutjeve të Isabella-s'' atribuar [[Gerard David]]. File:Master of James IV of Scotland (Flemish, before 1465 - about 1541) - The Annunciation - Google Art Project.jpg|Miniaturë, ''Heures de Spinola'' atribuar Gerard Horenbout. </gallery> ==== Franca ==== Gjatë gjysmës së parë të [[Shekulli XV|shekullit XV]], miniaturistët francezë shfaqën ndjeshmëri ndaj ndikimit të primitivëve flamandë, duke përshtatur vizatime dhe modelet, ashtu si dhe nëpërmjet ardhjes së artistëve flamandë, veçanërisht në [[Parisi|Paris]] si André d'Ypres. Ky ndikim dallohet për një kërkim më të madh të realizmit, për përdorimin e prespektivës për peizazhet dhe në paraqitjen e personazheve. Për të parë ndikimin e Rilindjes italiane në mbretërinë franceze duhej të pritej gjysma e dytë e shekullit. Ai filloi fillimisht në mënyrë të përpiktë, nga disa individë që duhet të kishin rastin të vizitonin Italinë, mes të cilëve [[Jean Fouquet]], i vendosur në [[Tours]] ose [[Barthélemy d'Eyck]] në oborrin e [[René d'Anjou]]. Piktorë të tjerë inovatorë u vendosën në [[Provence]], mes të cilëve Enguerrand Quarton, që bashkëpunoi me mjeshtrin e René d'Anjou. Ndikimi italian u bë i përgjithshëm me gjeneratën pasuese: [[Jean Bourdichon]] dhe Jean Poyet në Tours, Jean Perréal në [[Lion]] dhe [[Jean Hey]] në oborrin Borbon. Këta piktorë, ndonjëherë miniaturistë dhe piktorë, përshtatën në miniaturë risitë e pikturës: në një faqe të plotë, ata paraqisnin personazhe në gjysëm trupi dhe rimorën elemente të arkitekturës së frymëzuar nga lashtësia. Ata u frymëzuan edhe nga shkolla gento-bryzhiane duke paraqitur dekorime floreale<ref>Avril François dhe Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], fq. 439, isbn=978-2080121769</ref>. <gallery mode="packed" heights="300px"> La_Crucifixion.jpg|Kryqëzimi i Livre d'heures d'Étienne Chevalier, [[Jean Fouquet]]. Aragon-f106-Annonciation.jpg|Lajmërimi i ''Heures de Frédéric d'Aragon'', [[Jean Bourdichon]]. Louis XII en prière - enluminure - 1494 - page entière.jpg|Luigji i XII në lutje, Jean Perréal. Jean Poyer - Hours of Henry VIII - Google Art Project.jpg|Lajmërimi i ''Livre d'heures d'Henri VIII'' nga Jean Poyet. </gallery> ====Miniatura evropiane pas shekullit XVI==== [[File:Mariegola della confraternita dei santi antonio abate, faustino e giovita.jpg|thumb|369px|Një shembull i miniaturës së vonë: ''Mariegola di Collio'', e datuar në vitin 1523, ku ndërveprimet e thella tashmë të vendosura midis pikturës dhe miniaturës janë të dukshme<ref>Bonfadini, fq. 111</ref>.]] Me hyrjen dhe përhapjen e shtypshkrimit miniatura vazhdoi edhe për një kohë relativisht të gjatë të ishte e pranishme edhe pse filloi ta humbaste gradualisht rëndësinë pikërisht për shkak të rritjes së pranisë dhe disponibilitetit të librave. Në një kohë të parë libri i ri i shtypur u "mimetizua": në një shoqëri shumë tradicionale si ajo evropiane e fillimit të epokës moderne stampuesit kërkuan ti paraqisnin prodhimet e tyre si dorëshkrime më shumë se sa si rezultat të një teknologjie të re. Kështu nuk është e rrallë të gjesh në shtypshkrime gërma apo faqe të tëra të miniaturuara sipas stilit artistik atëherë në modë. Me kalimin e kohës megjithatë miniatura mori, edhe fizikisht, një pamje gjithëmonë e më anësore dhe duket se largohet nga faqet për tu vendosur në pjesë të tjera të librit, për shembull në cepa, duke humbur kështu karakteristikën e saj të zbukurimit të tekstit për tu bërë zbukuruese e librit. Arsyeja e këtij procesi qëndron gati me siguri në koston shtesë të dekorimit që ndikonte gjithmonë e më shumë në çmimin e librit duke shkaktuar reduktimin e numrit të miniaturave. Në çdo rast zakoni për zbukurimin me imazhe anët e tekstit nuk u zhduk kurr plotësisht mbi të gjitha në nivelet e porositësve më të pasur që mund të përballonte pregatitjen e kopjeve më luksoze. Në fushën dokumentare, dmth. jo më në atë librare, miniatura gjeti vend si element luksi për të treguar rëndësinë e një dokumenti të lëshuar dhe prestigjin e atutoritetit lëshues. Në këtë mënyrë nuk janë të rralla rastet e miniaturave në dokumente deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]]. == Artet grafike dhe dekorative == Artet industriale morën një zhvillim të madh për shkak të shijes për luksin e klasave të reja të pasjura: u zhvillua [[ebanisteria]], mbi të gjitha në [[Italia|Itali]] dhe [[Gjermania|Gjermani]], ku u shqua teknika e intarsit, zbukurime në dru të me tone të ndryshme për të krijuar efekte lineare apo një lloj imazhi. Tapiceria u shqua në Flandër, me vepra të bazuara në skica të krijuara nga piktorë si Bernard van Orley. [[Qeramika]] u punua në [[Italia|Itali]] me bojëra qelqi, duke arritur tone të ndritshme. Qelqi u zhvillua shumë në [[Venecia|Venecie]] (Murano), të dekoruar ndonjëherë me fije ose filamente qelqore të ngjyrosura. [[Argjendaria]] u kultivua nga skulptorë si [[Lorenzo Ghiberti]] dhe [[Benvenuto Cellini]], me punime me virtuozitet dhe cilësi të madhe, duke u shquar veçanërisht [[zmalti|zmaltet]] dhe [[kameo]]t.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 406-409</ref> Në këtë periudhë u zhvilluan shumë [[artet grafike]], veçanërisht falë shpikjes së makinës së shkrimit, duke përsosur shumicën e teknikave të gravurës: [[Kalkografia]] ([[akuaforte]], [[akuatinta]], [[intaljo]], [[mexotinta]] apo [[puntaseka]]), [[linografia]], [[ksilografia]], etj. Në [[Italia|Itali]] u zhvillua gravura në metal, e praktikuar veçanërisht nga argjendarët fiorentinë përgjatë shekujve të XV dhe XVI, ndërsa në shek. e XVI u përsos akuaforte falë veprës së [[Parmigianino]]-s. Në [[Gjermania|Gjermani]] u dallua vepra e [[Albrecht Dürer]]-it, specialist i teknikës së intaljos, megjithëse realizoi gjithashtu ksilografinë. Në Francë, gravura u praktikua nga shkolla e Fontainebleau-së, në të cilën u shqua Jean Duvet, i famshëm për seritë e tij të ''Apokalipsit'' ([[1561]]). Në Flandër dolën gravuristë të shquar në qytetin e Antëerpen-it, si vëllezërit Wierix, autorë të stampave me teknikë dhe imtësi të shkëlqyera, megjithëse të bazuara në kompozime të tjera; [[Hieronymus Cock]], që riprodhoi vepra të shumta të [[Pieter Bruegel i Vjetri|Brueghel-it]].<ref>AA.VV.: Diccionario Enciclopédico Larousse, [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4, fq. 1393</ref> == Skulptura == [[File:Gattamelata.jpg|thumb|left|Prijësi Gattamelata, në Padova, i [[Donatello]]-s. Plastika rilindase rekuperoi këtë tipologji romake dhe e zbatoi, në këtë rast, te heroi karakteristik i epokës: ''il condotiero'' apo kapiteni mercenar.|384x384px]] Si në fushat e tjera artistike, idealet e rievokimit të antikitetit, frymëzimi nga natyra, humanizmi antropocentrik dhe idealizmi qenë ato që e karakterizuan skulpturën e kësaj periudhe. Në fakt, Skulptura gotike u kishte paraprirë në një farë mënyre disa prej këtyre aspekteve, por disa zbulime arkeologjike (''Laokoonti dhe bijtë e tij'', i zbuluar në [[1506]], apo ''Torso di Belvedere'') që i dhanë në këtë periudhë një shtytje autentike për skulptorët dhe shërbyen si modele frymëzimi për punimet e reja. Megjithëse vazhduan të realizonin vepra fetare, edhe te këto të fundit vërehet një atmosferë e qartë profane; u rifut nudoja dhe interesi për anatominë dhe u shfaqën tipologji të reja teknike dhe formale, si relieve në ''stiacciato'' (altoreliev me shumë pak ngritje, gati i sheshtë) dhe ''tondo-ja'', apo kompozimi në formë disku; gjithashtu ikonografia u rinovua me tema mitologjike, alegorike dhe heroike. U shfaq një interes i madh për prespektivën, duke derivuar nga vëzhgimet arkitektonike bashkëkohëse duke u ngjizur në relieve, retablo, varre dhe grupe skulpturore. Përgjatë Rilindjes u zbeh në një farë mënyre tradita e gdhendjeve në dru të polikromuar në favor të skulpturës në gurë —[[mermeri|mermer]] në parapëlqim— dhe u rikuperua skulptura monumentale në bronx, e rënë në mospërdorim gjatë Mesjetës. Skalitësit e Firences qenë më të shquarit në [[Evropa|Evropë]] në këtë teknikë duke bërë në gjithë Evropën statuja me këtë material.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360</ref>[[File:Ghiberti-porta.jpg|thumb|347x347px|Detaj nga Porta e Parajsës, në Pagëzimoren e Firences, vepër e Lorenzo Ghiberti-t. Michelangelo-ja e admiroi për përsosmërinë e relieveve të kësaj porte, duke thënë se meriton të jetë e Parajsës.]] Dy shekujt që zgjati Rilindja në [[Italia|Itali]] i bënë vend, njëlloj si në artet e tjera, dy etapave: * Quattrocento-ja (shekulli XV): qendra kryesore e skulpturës qe Firencia, ku familja [[Medici]] dhe, më vonë, Republika e Firences, e ushtruan mecenatizmin në vepra të shumta. [[Lorenzo i Mrekullueshëm]] ishte apasionuar pas skulpturave greke dhe romake dhe kishte formuar një koleksion interesant me këto vepra, duke e kthyer në modë shijen klasike. Autorët më të shquar të kësaj periudhe qenë [[Lorenzo Ghiberti]] (Porta e Parajsës së Pagëzimores së Firences), [[Andrea del Verrocchio]] (''Monumenti i prijësit Colleoni''), [[Donatello]], punishtja e vëllezërve Della Robbia —që futën qeramikën qelqore dhe të polikromuar si risi, duke e përdorur në dekorimin e ndërtesave—, [[Jacopo della Quercia]], [[Desiderio da Settignano]] dhe [[Bernardo Rossellino]]. Më i rëndësishmi i këtyre qe [[Donatello]], krijues i madh që, duke nisur nga prirjet gotike, vendosi një ideal të ri frymëzues te madhështia klasike. Është merita e tij për shpëtimin e monumentit përkujtues publik —''Prijësi Gattamelata'' është një nga statujat e para në bronx që nga antikiteti—, përdorimi heroik i nudos (''Davidi'') dhe humaniteti intensiv i figurave, duke arritur te rastet e portretit, por pa braktisur asnjë orientim qartësisht idealist.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 360-366</ref> [[File:Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned.jpg|thumb|384x384px|Mëshira e Vatikanit, e Michelangelo-s, e porositur për kardinalin francez Jean Bilhères de Lagraulas për varrin e tij, sot e gjendur në Bazílikën e Shën Pjetrit. Idealizmi i palëkundur i zotave klasikë u trasferua në këtë rast te një temë e krishterë; bukuria e qetë e Marias dhe Krishtit të sapo vdekur.|majtas]] * Cinquecento-ja (shekulli XVI): kjo periudhë shenjohet nga shfaqja e skulptorit më gjenial të të gjitha kohëve, [[Michelangelo Buonarroti]].<ref>Lutz Heusinger: Michelangelo, [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]]</ref> E shenjoi skulpturën e gjithë shekullit deri në atë pikë sa shumë nga vazhduesit e tij nuk qenë të aftë ti përvetësonin të gjitha risitë e tij dhe këto nuk u zhvilluan për shekuj të tërë më vonë. Michelangelo qe, si shumë të tjerë në këtë epokë, një artist shumëdisiplinësh. Megjithëse ai e konsideronte veten, në mënyrë preferenciale, skulptor. Në veprat e tij të para vërehet interesi arkeologjik i lindur në Firence: kështu, ''Baku i dehur'' i tij u realizua me synimin që të dukej një skulpturë klasike. Me të njëjtin frymëzim shfaqet edhe te ''Mëshira e Vatikanit'', e realizuar midis viteve [[1498]] dhe [[1499]]. I mbrojtur fillimisht nga familja Medici, për të cilët realizoi ''Varret Mediçeas'', shembull madhështor i ekspresivitetit, u zhvendos në [[Roma|Romë]], ku bashkëpunoi punimet për ndërtimin e bazilikës së re. [[Papa Juli II]] e mori nën mbrojtje e tij dhe i caktoi krijimin e ''Mauzoleut'' të tij, i quajtur nga artisti si «tragjedia e varrit» për shkak të ndryshimeve dhe vendosjes që pësoi projekti. Në skulpturat e bëra për këtë varr, si ''Moisiu'' i famshëm, shfaqet e ashtuquajtura ''tmerrshmëri'' mikelanxholeske: një emocio intensiv dhe ndonjëherë i përmbajtur që manifestohet te anatomia e përvuajtur, e ekzagjeruar dhe nervoze —muskuj në tension—, poza të përdredhura dhe kënd shikimi shumë të studiuar. Fytyrat zakonisht shfaqen të përmbajtura. Në veprat e tij të fundit artisti e injoron bukurinë formale të skulpturave dhe i le të pa mbaruara, duke paraprirë një koncept që nuk do të rikthehej në art deri në [[Shekulli XX|shekullin XX]]. [[Michelangelo Buonarroti]] vazhdoi me traditën e monumenteve publike heroike dhe profane që nisi Donatello dhe e çoi në një përmasë të re me ''Davidin'' e tij të famshëm, të realizuar për [[Piazza della Signoria]] të Firences.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]] Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 368-370</ref> Në vitet e fundit të shekullit, gjurmët e Michelangelo-s kishin kopjet e tija te [[Benvenuto Cellini]] (''Perseu'' i Loggia dei Lanzi të Firences, hapësirë e konceptuar si muze i skulpturës në qiell të hapur), te [[Bartolomeo Ammannati]], [[Giambologna]] dhe [[Baccio Bandinelli]], që do ti ekzagjeronin elementet më sipërfaqësore të veprës së mjeshtrit, duke u vendosur të gjithë në rrymën manieriste. Në këtë epokë shquhet gjithashtu saga familjare e [[Leone Leoni]]-t, bronxistit milanez në shërbim të Karlit të I Habsburg të Spanjës, krijues autentik i imazhit aulik, i shumë steriotipizuar, i këtij monarku. Prania e tij në Spanjë solli në mënyrë të drejtpërdrejtë risitë rilindase, duke e shtrirë ndikimin e tij deri te skulptura baroke.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 370-371</ref>[[File:Jean Duvet - Illustration to the Apocalypse - WGA6898.jpg|thumb|369x369px|Ilustrim i Apokalipsit ([[1561]]), i Jean Duvet-it]] == Kopshtaria == [[File:Ambleville1.JPG|363x363px|thumb|Kopshtet e Château d'Ambleville, Francë|left]] Përgjatë Rilindjes kopshtaria mori një rëndësi të veçantë, paralelisht me shtytjen e dhënë të gjitha arteve të kësaj periudhe, kryesisht falë mecenatizmit të fisnikëve, princave dhe drejtuesve të lartë të Kishës. Kopështi rilindas u frymëzua nga [[Roma e lashtë]], në aspekte si dekorimi skulpturor dhe prania e tempujve të vegjël, nimfeve dhe pellgjeve me ujë. Shembujt e parë lindën në [[Firenca|Firence]] dhe [[Roma|Romë]], rajone me një [[orografia|orografi]] (degë e gjeografisë që studion relievet e vendeve) të thyer dhe me disnivele të mëdha të terrenit, e cila i dha jetë studimeve paraprake me natyrë arkitektonike për të planifikuar strukturën e kopështit, duke krijuar peizazhe arkitektonike. Një shembull i tillë janë kopështet e Belvedere-s në Romë, të projektuara nga [[Donato Bramante]] në [[1503]], duke i zgjidhur disnivelet me një sistem taracash, në të cilat arrihet nëpërmjet shkallëve dhe që janë plotësisht të rrumbullakta, skemë që do të bëhej tipike e [[Kopshtet italiane|kopshteve italiane]], që do të kthehej në prototip i kopështit rilindas. Ju dha një rëndësi e veçantë veprave hidraulike, me pellgje dhe burime me kompleksitet të madh, si ato të Vila d'Este në [[Tivoli]], të projektuara nga [[Gian Lorenzo Bernini|Gianlorenzo Bernini]]. Këto vizatime kaluan në pjesën tjetër të [[Evropa|Evropës]], ku u dalluan për madhështinë e tyre kopshtet franceze, si ato të Château de [[Amboise]], [[Château de Chambord]] dhe Château de Villandry. Në [[Franca|Francë]] ishte zakon që kopshti të ndahej në zona të ndryshme të specializuara (kopshti gjeometrik, mjekësor dhe pyjor), ashtu si ndërtimet e kanaleve që lejuan shëtitjen me varka. Në këtë periudhë filloi zakoni për të shkurtuar gardhet, duke u shfaqur kopshtet e para në formë [[labirinti]]. U theksua gjithashtu prurja e specive të reja falë zbulimit të [[Amerika|Amerikës]], që favorizoi hapjen e [[Kopshti botanik|kopshteve botanike]] të kushtuara studimit dhe katalogimit të bimëve.<ref>José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético, [[1988]], Anthropos, [[Barcelona, isbn=84-7658-078-9, fq. 328-330</ref> Teoria e kopshtarisë rilindase u ushqye veçanërisht nga konceptimi i përpunuar nga [[Leon Battista Alberti]] i shtëpisë dhe kopështit si një njësi artistike e bazuar në format gjeometrike (''De Re Aedificatoria'', IX, 1443-1452), ashtu si në modelin e paraqitur nga [[Francesco Colonna]] ''Hypnerotomachia Poliphili-n'' e tij ([[1499]]), që futi në përdorim platetë dhe përdori aritin e krasitjes për ti dhënë forma kapriçoze shkurreve, ose vizatimi i zonave në formë aksiale, e paraqitur nga [[Sebastiano Serlio]] në ''Tutte l'opere d'architettura'' ([[1537]]).<ref>Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës, [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1, fq. 40-45</ref> [[File:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|thumb|Don Kishoti (1605), i Miguel de Cervantes-it|459x459px]] == Letërsia e Rilindjes == [[File:Pietro Bembo - Titian.jpg|thumb|339x339px|Porteti i [[Pietro Bembo]]s, përcaktuesi i shijes letrare në [[Italia|Italinë]] e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]|majtas]] Letërsia rilindase u zhvillua përreth [[humanizmi]]t, teoria e re që theksonte rolin zanafillor të qenies njerëzore mbi çdo konsiderat tjetër, veçanërisht fetare. Në këtë epokë bota mori një shtysë të madhe me shpikjen e makinës së shtypshkrimit nga [[Johannes Gutenberg]]-u, fakt që mundësoi aksesin e letërsisë te publiku i gjerë. Kjo krijoi një shqetësim më të madh për [[drejtshkrimi]]n dhe [[gjuhësia|gjuhësinë]], duke nxierë sistemet e para gramatikore në gjuhët popullore dhe shfaqja e akademive të para në gjuhët kombëtare.<ref>Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme, [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], katalonjisht, isbn=84-8264-198-0, fq. 119-128</ref> Letërsia e re u frymëzua si dhe arti nga tradita greko-latine, megjithëse mori gjithashtu një ndikim të madh nga filozofia [[Neoplatonizmi|neoplatonike]] e zhvilluar njëkohësisht në [[Italia|Itali]]. Nga ana tjetër, pasqyroi idealet e reja njeriut rilindas, që u mishëruan te figura e «cortesano-s» së [[Baldassare Castiglione]]-s: duhej të zotëronte njësoj si armët ashtu dhe letrat, si dhe të kishte hijshmëri natyrore pa artifica.<ref name="Lit">AA.VV.: Diccionario de Literatura, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn 84-8332-389-3, fq. 257.</ref> Novacioni ndikoi si temat ashtu edhe format. Midis të parave mund të dallohet [[antropocentrizmi]], interesi për natyrën dhe rimarrja e [[mitologjia|mitologjisë]] klasike. [[Filozofia]] risolli idetë [[platoni]]ke dhe i vendos në shërbim të krishtërimit. Kërkimi i kënaqësive ndjesore dhe shpirti kritik dhe racional kompletuan idetë e epokës. Përsa i përketë aspekteve formale, u rikuperuan parimet klasike (bazat e të cilave gjenden në ''[[Poetika|Poetikën]]'' e [[Aristoteli]]t), të mbështetura në parimet artistike të imitimit. U zhvilluan gjithashtu gjini të reja (si eseja) dhe modelet metrike, midis të cilëve dallohet [[soneti]] si formë strofash dhe njëmbëdhjetërrokëshi (vargu hendekasilabik në terminologjinë klasike prozodike) si tip vargëzimi. Precedentet e [[Dante Alighieri]]t, [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe [[Boccaccio]]-s i dhanë udhë shkëlqimit të letërsisë së Rilindjes në [[Italia|Itali]] në shekullin XVI. Figura drejtuese e shijes poetike rilindase të kësaj epoke do të ishte [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë Petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u lartësua si arbitër i letërsisë italiane të kohës së tij, që qe qendra e rrezatimit ndërkombëtar të kësaj lëvizjeje. ==Përhapja== ===Italia=== Në [[Italia|Itali]], djep i stilit të ri, vazhduan disa jehona nga autorët e mëdhenjë mesjetarë të konsideruar herë pas here si paraprirës të lëvizjes së re: [[Dante Alighieri]], [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. Midis letrarëve të dalë në këtë kohë u dalluan: [[Angelo Poliziano]], [[Matteo Maria Boiardo]], [[Ludovico Ariosto]], [[Jacopo Sannazaro]], [[Pietro Bembo]], [[Baldassare Castiglione]], [[Torquato Tasso]], [[Niccolò Machiavelli|Niccolo Machiavelli]] dhe [[Pietro Aretino]]. Ndikimi i saj u përhap në Francë, ku u shquan [[François Rabelais]], [[Pierre de Ronsard]], [[Michel de Montaigne]] dhe Joachim du Bellay. Në Gjermani, reforma protestante nxiti një maturi më të madhe si dhe tematikat fetare, të kultivuara nga Ulrich von Hutten, Sebastian Brant dhe Hans Sachs. Në Angli, duhet përmendur [[Tomas More|Thomas More]], [[Edmund Spenser]], Michael Drayton, [[Henry Constable]], George Chapman, [[Henry Howard]] dhe Thomas Wyatt. Në Portugali u shfaq figura mbizotëruese e [[Luís de Camões]].<ref name="Lit" /> [[File:Meister des Rosenromans 001.jpg|thumb|Doreshkrim i ''Roman de la Rose'' (1420 - 1430).]] ====Pararendësit==== ===== Dyqinta ===== Kjo periudhë historike, e cila përfshin harkun kohor nga viti [[1224]] kur supozohet të jetë hartuar ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Françeskut të Asizit]], dhe deri në [[1321]] kur vdes [[Dante Alighieri]]<ref>Për klasifikimin e kësaj periudhe histrorike duhet marr parasysh ndarja e bërë nga Alberto Asor Rosa te ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]]</ref>, karakerizohet nga ndryshime të shumta në fushën shoqërore dhe politike si dhe nga aktiviteti i gjallë intelektual dhe fetar. Një lloj [[Letërsia|letërsie]], ajo me karakter enciklopedik dhe [[alegoria|alegorik]], e lindur në [[Franca|Francë]] që në [[Shekulli XII|shekullin XII]] me poemën ''Udhëtimi i diturisë. Anticlaudianus. Diskutim mbi sferën inteligjente'' të filozofit [[Alain de Lille]], në [[Shekulli XIII|Dyqintën]] hyn në [[Italia|Itali]] me modelet e tij, si i famshmi ''Roman de la Rose'' që në dy pjesë të hartuara afërsisht midis viteve [[1230]] dhe [[1280]] nga [[Guillaume de Lorris]] dhe [[Jean de Meun]] tregojnë, me figura të shumta simbolike dhe personifikime të guximshme, çështjet e ndjenjave dashurore në aspektet e tyre të ndryshme dramatike. Ndikimi i ''Roman''-it vihet re në të gjitha veprat alegoriko-didaktike të vjetra të shkruara në gjuhë vulgare, pra popullore. Nga ''Roman'', është i famshëm përshtatja nga fiorentini Durante, që disa duan ta identifikojnë me vetë [[Dante Alighieri]]n, realizuar në 232 [[soneti|sonete]] në gjuhën italiane afër fundit të [[Shekulli XIII|shekullit XIII]] dhe fragmentari i quajtur ''Detto d'Amore'' që arrijnë të trasformojnë poemën franceze duke e çliruar nga skemat shkencore dhe teknologjike duke e bërë më të pasur me elemente dashurore dhe satirike. Përsëri në shekullin XIII, e lidhur me prirjen fetare dhe didaktike që kishte bërë të lindnin vepra të mëdha të quajtura ''summae'', shikojnë dritën edhe disa krijime në të folurën vulgare të [[Veneto|rajonit Venet]] dhe atë [[Lombardia|lombarde]] shumë domethënëse për të sqaruar kulturën e përbashkët të kohës dhe që "''shprehin në tërësinë e tyre përpjekjen e një lartësimi të dialekteve veriore, veneto-lombardë, me shprehje letrare''"<ref>Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 29</ref>. Gjysmës së dytë të shekullit i përketë një përmbledhje me maksima morale dhe sentenca, ''Splanamento de li proverbi di Salomone'', e hartuar nga Gherardo Patecchio nga [[Cremona]] në vargje aleksandrine dhe, nga i njëjti autorë, një ''canzone'' në njëmbëdhjetë rroksha me titull ''Noie'' ku listohen të gjitha ngjarjet e papëlqyeshme të jetës. Në gjysmën e dytë të shekullit Fra' Giacomino da Verona i urdhërit të fratërve minorë françeskanë, shkroi dy poema në vargje aleksandrine: ''De Babilonia civitate infernali'' dhe ''De Jerusalem celesti'' ku listohen përkatësisht vuajtjet e [[Ferri]]t dhe gëzimet e [[Parajsa|Parajsës]]. Midis shkrimtarëve të kësaj periudhe qe mjeshtri i gramatikës Bonvesin de la Riva, frat terciar i urdhërit të të përulurve, që hartoi shumë vepra si në gjuhën popullore edhe në latinisht. Midis shkrimeve më të njohura në latinisht përmendet ''De magnalibus urbis Mediolani'', një histori sintetike e [[Milano]]s, ndërsa në gjuhën vulgare "Libro delle Tre Scritture" (''Nigra'', ''Rossa'' dhe ''Dorata''), një poemth ku tregohen dymbëdhjetë vuajtjet e [[Ferri]]t, Pasioni i Jezusit dhe lavdet e [[Parajsa|Parajsës]]. Ai shkroi edhe ''Contrasti'' ku ballafaqon [[Mëria|Shën Mërinë]] dhe [[Djalli|Satanain]], [[mendja|mendjen]] dhe [[trupi]]n, [[manushaqja|manushaqen]] dhe [[trëndafili]]n, ''Trattato dei mesi'' ku janari, me plogështinë e tij, ballafaqohet me puntorinë e muajve të tjerë të vitit dhe një poemth mbi mënyrat e mira për të qëndruar në tavolinë gjatë ngrënies, i titulluar ''Cortesie da desco''. Njëkohësisht me këto krijime të Italisë veriore, lindi, mbi të gjitha në [[Umbria]], një letërsi në vargje me karakter fetar e shkruar në të folura të ndryshme vendore më së shumti anonime. Zakonisht lindja e lirikës së vërtetë fetare vendoset në vitin [[1260]] në kohën kur lindi në [[Peruxhia]], nën drejtimin e Raniero Fasani-t, vllazëria e ''Disciplinati'' që përdorte si mjet pendese fshikullimin publik. Riti shoqërohej nga këngë që kishin si skemë ''la canzone a ballo profana''. Nëpërmjet ''laude-ve'', lirikave dramatike, pashkore ose pasionale sipas argumentit fetar të trajtuar, lëvizja u përhap në të gjithë Italinë e veriut duke e vendosur qendrën në [[Peruxhia]] dhe në [[Asizi]]. Por është ''Cantico di Frate Sole'' ose ''Cantico delle creature'' i [[Shen Francesku i Asizit|Shën Franceskut të Asizit]] që konsiderohet krijimi më i vjetër në gjuhën italiane ndërsa vetëm me [[Jacopone da Todi]] ''la lauda'' merr një dimesion artistik. [[File:San Francesco.jpg|thumb|Portretizim i shën Françeskut të Asizit në një afresk të [[Cimabue]]s në bazilikën e Asizit; që konsiderohet si portreti më besnik i shenjtit]] Midis gjinive më të rëndësishme të letërsisë fetare janë lavdet (''la lauda/le laude'' në italisht), krijimet që këndonin lavdet e shenjtëve, të [[Krishti]]t dhe të shën Mërisë dhe që shpesh përmblidheshin në dorëshkrime të quajtura "laudari" për [[vllazëritë|vëllazëritë]] fetare. Shpesh bëhet fjalë për lavde të shkruara në formë dialogu me karakterin e dramave të shenjta që recitoheshin në raste fetare me njëfarë rëndësie me shoqërim muzikor. Lavdet e kësaj periudhe janë gati të gjitha anonime dhe vijnë mbi të gjitha nga [[Toskana]], nga [[Umbria]], nga [[Marche]], nga [[Abruco|Abruzzo]] dhe nga Italia veriore dhe konservojnë, në varfërinë e strukturës së tyre sintaksore, një karakter shumë të thjeshtë por jashtëzakonisht të sinqertë. Tregohen episodet e [[Ungjilli]]t me më shumë efekt, si mrekullitë e Jezusit dhe të Mërias si dhe jeta e shenjtëve. Midis përshkrimeve më të arritura dhe plotë me ndjenja fetare dhe emocionale, është ajo e Virgjëreshës që shikon në soditje Fëmijën Jezus dhe vajtimi i Nënës në këmbët e kryqit. Veprat me karakter fetar qenë në këtë mënyrë të shumta në këtë periudhë por ato që dallohen për karakterin e vërtetë poetik janë "Cantico di Frate Sole" i Françeskut të Asizit dhe "le Laude" të [[Jacopone da Todi]]. "''Figura e parë e madhe që hasim në pragun e letërsisë sonë të dyqintës është ajo e shën Françeskut të Asizit''" siç shkruan qoftë Giuseppe Petronio<ref>Giuseppe Petronio: Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]], fq. 26</ref> ashtu dhe Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 52</ref>. Nga shën Françesku na kanë mbërritur disa vepërza në latinisht dhe një kantik, i shkruar në të folurën vulgare umbre, i njohur si ''Cantico delle Creature'' ose "Il Cantico di Frate Sole", që mund të konsiderohet teksti më i vjetër i [[Letërsia italiane|letërsisë italiane]]. Sipas Natalino Sapegno-s<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 53</ref>, "tipi i prozës ritmike të rimuar, që në ndarjen e parregullt të vargjeve, duket se u rijep jehonë formave të liturgjisë, nuk gjen korresponduese në letërsinë bashkëkohore italiane". [[File:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|thumb|left|[[Giotto di Bondone]], Shën Françesku heq dorë nga veshjet, Bazilika e Sipërme e Asizit]] Pas vdekjes së shën Françeskut lindi një letërsi lulëzuese françeskane që vazhdoi edhe në [[Shekulli XIV|Treqintën]]. Ajo prodhoi biografi të shumta të shenjtit të shkruara në latinisht dhe shpejt të përkthyera në gjuhën vulgare. Përmenden mbi të gjitha Tommaso da Celano me ''Legenda prima'', që u shkrua me porosi të papa [[Gregori IX|Gregorit të IX]] në [[1229]], ''Legenda secunda'' dhe "Leggenda dei tre compagni" (Legenda trium sociorum) sipas modelit të "I Fioretti di San Francesco"; "''Specchio della perfezione''" (''Speculum perfectionis''), e redaktuar nga një shkrimtar anonim që ishte i pari që na përcolli "Il Cantico delle creature". Biografia e dytë e shenjtit me karakter zyrtar është ajo që shkroi San Bonaventura da Bagnoregio, e titulluar "Leggenda maggiore" (Legenda maior), si detyrë për "Urdhërin e fretërve minorë" për të arritur te "Atti del beato Francesco e dei suoi compagni" (Actus beati Francisci et sociorum eius) të konsideruar burimi i parë i "I Fioretti di San Francesco" në gjuhën vulgare. Një autor i panjohur, që nga disa kritikë identifikohet si Giovanni Parenti, shkroi një vepër në formë alegorike në [[1227]] me titull "''Sacrum commercium sancti Francisci cum domina Paupertate''" (Martesa mistike e shën Françeskut me Madonën Varfëri), vepër që ndikoi si biografitë e ardhshme të shenjtit, ashtu dhe autorë si [[Giotto di Bondone]] dhe [[Dante Alighieri]]. Nga Dantja, në fakt hasim te Parajsa – kënga XI panegjerikun e shën Françeskut, ku vihet në dukje martesa e shenjtit me Varfërinë. Por do të ishte me Jacopone da Todi dhe me "Stabat mater" (Vajtimi i Madonës), një lavd i dialoguar me gjuhë të përzier me fjalë në të folurën vulgare umbre dhe atë latine dhe me [[metrika|metrikë]] që ripropozon modelet e poezisë së kultivuar, që poezia fetare arrin kulmin e saj poetik. ====== Lirika popullore dhe ''xhulareske'' ====== [[File:Velázquez - El Bufón Calabacillas (Museo del Prado, 1636-37).jpg|thumb|Diego Velázquez, portreti i bufonit Juan Calabazas]] Në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]] lulëzuan edhe krijimet me karakter popullor që me gjasa shërbenin si shoqëruese të kërcimeve gjatë festave. Bëhet fjalë për poezi që trajtojnë dashurinë, me këngë në formë të dialoguar midis një nëne dhe një bije që duhet të martohet, me ankesat e të rejave që duan burr, me përplasjet midis gruas dhe burrit, midis vjerrës dhe nuses. Disa nga këto poezi janë vepra të ''giullare-ve''<ref group="shpjegimi">''giullare'' rrjedh nga termi në latinisht 'iocularis' shfaqen nëpër tekste duke nisur që nga shek. i IX, si sinonim i 'mimus' dhe 'histrio', që më vonë do të merrnin kuptimin xhonglier, bufon, akrobat, ekspert i argëtimit të publikut me këngë, tinguj, kërcime, recitime etj. Midis shek. të X dhe të XIII xhularët u përhapën në Francë, Itali, Gadishullin iberik, në zonat anglo-normane dhe gjermanike si dhe në ato latine të lindjes. E kryenin veprimtarinë e tyre nëpër kryqëzime rrugësh me trafik të madh, në rrethinat e shenjtëroreve të njohura, në sheshe dhe në kështjella, duke kaluar një ekzistencë shëtitëse dhe të parregullt ku ndonjëherë mernin pjesë edhe gra (që u shtonin këtyre aktiviteteve prostitucionin), klerikë udhëtues të dhënë pas jetës shekullare ('goliardi'), fretër heterodoks dhe rebel; duke u bërë kështu simbol i shthurjes dhe korruptimit për kishën. Duke nisur nga shek. XII filluan të bëheshin autorë letrarë, duke shtuar, përkrah repertorit bufonesk, atë letrar, duke përhapur në këtë mënyrë 'Chansons de geste' si dhe duke u përpunuar përmbajtjen. Të vendosur pranë një mbrojtësi ose një oborri, cilësimi i tyre ndryshoi në ‘menestrello’; jo pak 'trovatorë' në gjuhën provencale si Marcabru, Peire Vidal, Raimbaut de Vaqueiras patën origjinë xhulareske. [http://www.treccani.it/enciclopedia/giullare/ zëri giullare në Enciclopedi Treccani]</ref> që, siç shkruan Sapegno<ref>Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, 1947 (botimi origjinal [[1936]]), fq. 63</ref>, "''shënojnë urën e kalimit, me një fjalë, midis letërsisë së popullit dhe asaj të shpirtrave më të kultivuar dhe të rafinuar''". Në këtë mënyrë bëhet fjalë një letërsi kryesisht anonime "''si në planin anagrafik (shumë krijimeve nuk u dihen autorët) dhe në planin kulturor: në fakt mungon një reliev i veçant dhe individual stilistik, format ekspresive janë stereotipizuar, konvencionale, përsëritëse se autori, për suksesin e prodhimtarisë së tij bazohej mbi të gjitha në shpikjen, në gjetjen brilante dhe improvizimi, në batutën e momentit''"<ref>C. Salinari, C. Ricci, ''Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici'', Volume 1, ''Dalle origini al Quattrocento'', Laterza, [[Bari]], [[1991]], fq. 197</ref>. Më i vjetri midis dokumenteve të kësaj poezie xhulareske mund të konsiderohet një [[ninulla|ninullë]] në të folurën toskane, e titulluar "''Salv'a lo vescovo senato''" që i përket fillimit të gjysmës së dytë të [[Shekulli XII|shekullit XII]] e krijuar në monorima tetërrokshe ku një xhular thur në mënyrë të ekzagjeruar lavdet e kryepeshkopit të [[Piza|Pizës]] për të patur një [[kali|kalë]] dhe "''Lamento della sposa padovana''" që i përket [[Shekulli XIII|shekullit XIII]]. Bëhet fjalë për një fragment të një autori anonim i shkruar në vulgaren veneciane, ku një grua ankohet për mungesën e burrit që po lufton me kryqëzatat dhe i thur elozhe besnikërisë së saj. Një tjetër krijim i famshëm me karakter xhularesk, përveç "''Vanto-s''", të shkruar në formën metrike të ''frottola-s'' nga [[Ruggieri Apuliese]] që jetoi në gjysmën e parë të Dyqintës, është ballfaqimi i "''Rosa fresca aulentissima''" e [[Cielo d'Alcamo]], bashkëkohëse e poezisë siçiliane, një krijim i hartuar në dialektin jugor ku një i ri i dashuruar dhe i pacipë i bën propozime një të reje, në fillim ngurruese dhe pastaj pranuese, që vë në dukje një dozë të mirë kulture të autorit. ====== Shkolla siçiliane ====== [[File:Titelblatt Minnesänger 1850.png|thumb|Përmbledhje me Minnesang e vitit 1850]] Që nga viti [[1166]] në oborrin norman të Guljelmit të II të Siçilisë bashkëjetonin nga çdo anë trovatorët italianë dhe provencalë<ref group="shpjegimi">'troubadour-ët' (nga gjuha oksitane 'trobador', rrjedhur nga 'trobar' «me gjetë, me krijue vargje») quheshin poetët-muzikantë provencalë, që i përkisnin gjuhës së 'occ-it' (dmth. oksitanes) të Francës jugore. Ndërsa 'troviere' është poeti me gjuhën e 'oil-it' të Francës veriore. Dy termat rrjedhin nga folja 'trobar'; opinioni mbizotërues e lidh me mjedisin manastiror: 'trobar' do të ishte pasuesja e latinishtes së vonë 'tropare', 'tropum' (me kërkue tropet, dmth. vargjet, prozat ritmike). Në italisht quheshin 'trovatore', ndërsa në spanjisht 'trovador'. Trobador-ët përfaqësojnë poetin e ri të qytetërimit romans, i dalë nga shoqëria feudale dhe që përmbajtja e artit të tij konfirmon karakteret origjinale dhe aristokratike të një poezie që prirej drejt vetmisë ideale. Në shek. XII dhe XIII poezia provencale lulëzoi nga veprat e mbi 300 trobador-ëve; nga këta, disa u përkisnin klasave më të larta shoqërore, të tjerë, me origjinë më modeste, qenë aktivë pranë oborreve të fisnikëve, në Katalonjë, Aragonë, Kastilje, Itali, duke përhapur mënyrat e reja të lirikës dashurore. Shembulli i troubadour-ëve veproi mbi letërsitë vulgare, jo vetëm të popujve neolatinë, por të gjithë Evropës perëndimore dhe qendrore (edhe Minnesänger-ët e Gjermanisë janë ndikim i tyre). Me shek. e XIV tradita troubadour-eske u reduktuan në ‘lojërat floreale’ të Tuluzës. E injoruar për katër shekuj, vetëm me nisjen e romanticizmit rilindi interesi për pezinë antike provencale (oksitane), në fillim në format letrare, të gjinisë 'troubadour', më pas në studimin e filologjisë romanse. Nga lirika troubadour-eske kanë mbijetuar rreth 2600 krijime poetike, por vetëm 260 melodi. Nga 'trovier-ët' e languedoc, që në fund të shek. XII iu përshtatën modelit të poezisë provencale, kanë mbijetuar rreth 4000 krijime dhe 1400 melodi. [http://www.treccani.it/enciclopedia/trovatore/ trovatore në Enciclopedia Treccani]</ref><ref>Francesco De Sanctis, ''Storia della letteratura italiana'', faqe 6</ref>. Një përpunim i parë i gjuhës letrare për të mundur ta vendosësh në vargje u realizua në kohën e Federikut II në [[Siçilia|Sicili]] ku perandori, i rikthyer nga [[Gjermania]] kishte patur mënyrën për tu njohur Minnesänger-ët gjermanë, kishte nisur, afërsisht në [[1220]]-[[1250]], në shkollën siçiliane, një shkollë të vërtetë poetike në 'aulico siciliano' që frymëzohej nga modelet provencale dhe që shpuri përpara aktivitetin e saj letrarë për rreth tridhjetë vjet duke u përfunduar në [[1266]] me vdekjen e të birit të Frederikut, Manfredit, mbreti i Italisë i vdekur në betejën e Beneventos. Poetët e kësaj shkolle "''… shkruanin në një siçiliane të zgjedhur, dmth. në një siçiliane fisnike me përputhje të vazhdueshme me dy gjuhët, në atë kohë gjuhët letrare par ekselencë: latinishtja dhe provencalia''"<ref>Carlo Ricci e Carlo Salinari: Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]], fq. 125</ref>. Tema dominuese te poetët siçilianë qe ajo e dashurisë e frymëzuar nga modelet provencale: format në të cilat u shpreh kjo poezi janë 'la canzone', 'la canzonetta' dhe soneti, krijim i suksesshëm i [[Giacomo da Lentini]], kreu i lëvizjes. Përveç vetë mbretit Federiku II dhe dy bijve të tij, Enzo (mbret nominal i [[Sardenja|Sardenjës]]) dhe Manfredi që iu dedikuan me pasion aktivitetit poetik, qenë të shumtë poetët siçilianë me rëndësi të madhe apo të vogël që u vunë nën udhëheqjen shpirtërore të Giacomo da Lentini-t, jo rastësisht i përmendur nga [[Dante Alighieri]] në këngën XXIV të [[Purgatori]]t si themelues i shkollës siçiliane. Shkroi disa nga kanconet dhe sonetet më të mira që shkëlqejnë si perla në larminë dhe diversitetin e talenteve të 'canzoniere-s' siçiliane dhe dha përkufizimin e parë të dashurisë në letërsinë italiane. Midis më të rëndësishmëve përmenden edhe [[Guido delle Colonne]] nga i cili kanë mbijetuar pesë 'canzoni', [[Pier della Vigna]] nga [[Capua]] i përmendur nga Dantja në këngën XIII të [[Ferri]]t, [[Rinaldo d'Aquino]], [[Giacomo Pugliese]], [[Stefano Protonotaro]] nga [[Messina]] të cilit i detyrohemi krijimin e vetëm të konservuar në gjuhën origjinale siçiliane (''Pir meu cori allegrari''). Në disa prejt tyre, pranë repertorit me përmbajtje provencale, në disa poetë si mbreti Enzo, haset një interes psikologjik që le për të kuptuar aty këtu Madonën engjëllore të stilnovist-ëve. Megjithatë ishin mjaft larg nga erotizmi provencal dhe francez dhe më afër platonizmit italian dhe traditës klasike. Me zanafillë të ndryshme, në fakt ishte shkolla e ishullit, e përbërë kryesisht nga jurist dhe noterë, më afër nga bota franceze me traditën humaniste dhe në kompleks të shkëputur nga bota kalorsiake franceze, e admiruar nga larg por vështirsisht e ndjerë si e tyre, aq më tepër që perandori kishte vënë në jetë për herë të parë në histori, pas luftrave të ashpra, shpërbërjen e sistemit feudal. I nënvlerësuar nga kritika e shek. të XIX për karakterin e tij akademik me lojë të rafinuar intelektuale, por u vlerësua në shek. e XX falë vepërs së shumë studiuesve të rëndësishëm si Francesco Bruni, Cesare Segre dhe Gianfranco Contini, të cilët nënvizuan rezultatet e sukseshme gjuhësore, që i dhanë për herë të parë Italisë atë fjalor të pasur në të folurën vulgare që i mungonte akoma dhe që u asimilua dhe në vazhdimsi u pasurua nga eksperimentimet e bardëve të mëdhenj toskanë, nga imitimet e Guittone-s në përpunimin e gjuhës së freskët por të pasur të stilnovistëve. Do të ruheshin gjurmë të forta deri në ditët e sotme. Bruno Migliorini konfirmon afrinë thelbësore midis asaj gjuhe siçiliane, të lindur nën tendat e oborrit të Frederikut gjatë rrethimit të qyteteve 'guelfe' dhe nga poezia më e mirë të Tetëqintës, të cilën kritika romantiko-pozitiviste zhvlerësoi veprën e "noterëve" siçilianë në emër të një poezie që konsiderohej e madhe vetëm kur ishte "popullore dhe spontane". Një poet i vlerësuar i shkollës siçiliane qe edhe [[Cielo d'Alcamo]] që shkroi në [[1231]] kontrastin e famshëm (gjini poetike popullore) ''Rosa fresca aulentissima''. Cielo ofron një rilexim të ndryshëm, në këndvështrimin komik dhe realist në kundërshtim me figurat eterike dhe ndonjëherë të stereotipizuara të madamave provencale. Parodia e manierizmave dhe të temave të shkollës, është kënga e dashurisë së një xhulari dhe jo e një njeriu të rafinuar oborri, që shkëmben një sërë batutash të gjalla dhe të mprehta me trëndafilin e tij, që nga simbol abstrakt i dashurisë bëhet ''carama'' e tij, dmth. ''e bukura'' e tij, që i vardiset pa mëshirë duke përfituar nga mungesa e familjes që e mban me xhelozi nën tutelë. Nën pretekstin e ruajtjes së nderit të saj vajza shtiret mosdashëse, për të marr vlerësimet më të shkëlqyera dhe ta ftonte në fund të dashurin ta ndiqte në dhomën e saj. Efekti burlesk është arritur nga pranëvendosja e gjuhës letrare me shprehje dialektore popullore siçiliane dhe jugore, që në fakt përgënjeshtrojnë në mënyrë komike fisnikërinë e pretenduar të nga shtirja fillestare. [[Jacopo da Lentini]]t, noter pranë oborrit të Frederikut II dhe me gjasa nismëtari i shkollës, i atribuohet krijimi i gjinisë së sonetit dhe teorisë së dashurisë, të kuptuar si ndjenjë që lind nga shikimi i një gruaje dhe që ushqehet nëpërmjet imagjinatës, që do të rimerej nga e gjithë poezia lirike e dashuris së [[Shekulli XIII|Dyqintës]], nga shkolla siçiliane nga [[Dolce Stil Novo|stilnovistët]]. Midis përfaqësuesve kryesorë të shkollës, që qenë të gjithë funksionarë të oborrit të Frederikut II, përmenden, veç Jacopo da Lentinit, [[Pier della Vigna]], [[Jacopo Mostacci]], [[Percivalle Doria]], [[Rinaldo d'Aquino]], [[Guido delle Colonne]], [[Ciacco dell'Anguillara]], [[Stefano Protonotaro]], [[Giacomino Pugliese]], veç vetë Frederikut dhe birit natyror Enzo. Poetët e shkollës siçiliane shkruanin këngë sipas modeleve të poezisë provencale që, e lindur pranë oborreve, lartësonte dashurinë si një zakon sjelljeje fisnike më shumë se sa ndjenjë e menjëhershme dhe shpërthyese. Ata ndiqnin edhe vetë skemat metrike të asaj gjinie poezie duke e risjellë këtë gjini të 'canzone-s', të [[balada|baladës]], të 'sirventes'<ref group="shpjegimi">'sirventese' (ose serventese) krijim poetik me zanafillë provencale, fillimisht kushtuar nga 'sirven-i' (në provencalen antike, «shërbëtor») zotërisë së tij për ti lartësuar gjestet. Në traditën italiane, ‘sirventese-ja' njohu forma të ndryshme. 'Sirventese' provencale u zhvillua shpejt si këngë politike, luftarake, apologjetike, didaktike dhe, nga shek. XIX, fetare; mbetej e përjashtuar vetëm përmbajtja dashurore, e rezervuar për 'canzone-n'. Në Itali, ku pati sukses midis shek. të XIII dhe të XV, 'sirventese' shpesh pati një karakter narrativ. [http://www.treccani.it/enciclopedia/sirventese/ sirventese te Enciclopedia Treccani]</ref> dhe të 'contrasto-s'.<ref group="shpjegimi">Quhej 'conflictus', 'altercatio' ose 'disputatio' në latinisht, 'débat', 'disputation', 'bataille' në frëngjisht, 'Streitgedicht' në gjermanisht, 'questione', 'contenzione', 'altercazione' dhe 'contrasto' në italisht, një krijim me qëllime dramatike, në ndonjë rast i recituar, nëse jo i shfaqur, nga xhularët në sheshe dhe panaire. Janë gati gjithmonë në vargje dhe ofrojnë larmi metrikash si narrative ashtu dhe lirike, por hasen edhe në prozë. Jo gjithëçka është dialog; autori prezanon në fillim, në fund si dhe në mes ndonjë pjesë të shkurtër narrative. Personazhet që debatojnë janë shpesh figura alegorike ose personifikime të koncepteve abstrakte. Lulëzimi i madh i 'contrasto-ve' arrihet në letërsinë latine mesjetare. Subjektet janë të shumta: Krishti dhe Satanai, shpirti dhe trupi, engjëlli dhe djalli, i gjalli dhe i vdekuri, bota dhe feja, karnavalet dhe kreshma, dimri dhe pranëvera (ose vera), trëndafili dhe zambaku (ose manushaqja), janari dhe muajt e tjerë, qengji dhe bima e linit, uji dhe vera, etj. Këto argumente gjenden të përkthyer ose të përpunuar pak a shumë në letërsitë romanse të shekujve të parë. Të shpeshta janë edhe kontrastet dashurore. [http://www.treccani.it/enciclopedia/contrasto_%28Enciclopedia-Italiana%29/ CONTRASTO Enciclopedia Italiana (1931) Treccani nga Mario Pelaez]</ref> Dy krijime kanë mbijetuar në gjuhën origjinale vulgare siçiliane, të shpëtuara nga Giovanni Maria Barbieri: ''Pir meu cori alligrari'' i [[Stefano Protonotaro]]s nga [[Messina]] dhe ''S'iu truvassi Pietati'' i mbretit Enzo, i biri i Frederikut. Gjithë poezitë e tjera qenë përkthyer në vulgaren fiorentine nga kopistët toskanë, që i konservuan në disa dorëshkrime, midis të cilëve 'Canzoniere Vaticano Latino 3793' dhe 'Laurenziano Rediano 9'. Në historinë e poezisë, siç shkruan Mario Sansone ''"Jo e madhe është rëndësia e shkollës poetike siçiliane, por shumë e madhe është rëndësia e saj në historinë e kulturës tonë dhe në formimin e gjuhës tonë letrare"''<ref>Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]], fq. 35</ref>. ====== Poezia në Italinë veriore ====== Në [[Italia|Italinë]] veriore lindi ndërkohë një letërsi interesante vulgare me karakter didaktik që frymëzohej si nga tradita provencale që përfshin ''enueg-un''<ref group="shpjegimi">'enueg', nga provencalia 'enuei' «mërzi». – Gjini letrare e letërsisë provencale e imituar edhe në Itali me emrin 'noia'. [http://www.treccani.it/vocabolario/enueg/ enueg te Vocabolario Treccani]</ref> dhe ''plazer-in''<ref group="shpjegimi">'plazer' nga gjuha provenale (latinisht placēre, ndërsa në italisht 'piacere', që do të thotë kënaqsi)]. – Gjini krijimesh të lirikës provencale, e imituar edhe në Itali nga disa poet të shekujve të XIII dhe XIV, që konsistonin në një listë situatash të këndshme ose dëshirash, ku ndonjëherë nga i njëjti autor ose nga një poet tjetër, formohet një krijim analog, i quajtur enueg 'enueg', ku kënaqsive u kundërvihen bezditë përkatëse. [http://www.treccani.it/vocabolario/plazer/ plazer te Vocabolario Treccani]</ref>, ashtu dhe në traditën bibliko-apokaliptike, dmth. letërsi eskatologjike të shekullit [[Shekulli XII|XII]] dhe [[Shekulli XIII|XIII]]. Midis autorëve më të shquar përmendet kremonezi Gherardo Patecchio, që shkroi një poemth me udhëzime morale të titulluar ''Slanamento de li proverbi de Salamone'' dhe një listë në njëmbëdhjetë rrokësha mbi bezditë e jetës me titullin ''Noie'', Uguccione da Lodi autor i një ''Libro'' të shkruar në gjuhën venete dhe në monorimë me vargje aleksandrine që trajton gjykimin hyjnor, Giacomino da Verona që shkroi në dialektin veronez një poemth të ndarë në dy pjesë, ''De Ierusalem celesti'' dhe ''De Babilonia civitate infernali'' që konsiderohen midis burimeve të [[Komedia hyjnore|Komedisë hyjnore]] të Dantes. Por midis shkrimtarëve më të aftë dhe rëndësishëm të shekullit XIII që shkruan në gjuhën lombarde përmendet Bonvesin de la Riva për poemthat e tij të lidhur me nevoja didaktike, kontratet e tij me karakter alegorik, por mbi të gjitha për ''Libro delle tre scritture'' të shkruar rreth vitit [[1274]], të ndarë në tre pjesë që ka për subjekt [[Ferri]]n (''scrittura nigra''), Pasionin e Krishtit (''scrittura rubra'') dhe [[Parajsa|Parajsën]] (''scrittura aurea''). Teksti konsiderohet i pari në letërsinë vulgare në dialektin lombard dhe autori midis pararendësve të Dantes. Në gjysmën e dytë të Dyqintës u përhap në Italinë veriore një letërsi në gjuhën vulgare në formën e [[balada|baladës]], kryesisht anonime, të shkruar mbi të gjitha nga xhularët dhe e përbërë nga ankesat e vajzave të reja që duan të martohen, nga gra të keq martuara dhe nga këngë dasmash. Nga [[Mantova]] ka mbërritur një këngë anonime për kërcim, ndërsa nga [[Milano]] ose nga [[Pavia]] shembulli i parë i satirës në gjuhën vulgare kundër fshatarit të keq e titulluar ''Detto'' e Matazone da Caligano. Ndërsa nga [[Veneto]]ja ka mbërritur ''Lamento della sposa padovana'' dhe nga [[Emilia]] si dhe nga [[Romagna]] ''sirventesi'' të ndryshme me subjekt politiko-qytetar. Nga Toskana kanë mbërritur tre krijime: një ''tenzone''<ref group="shpjegimi">'tenzone' debat poetik në përdorim në letërsinë mesjetare, me zanafillë provencale. Në lirikën provencale, në fakt, 'tensó' përkufizohej një shkëmbim strofash ose poezish që dy poetë i adresonjë në formë polemike, ndonjëherë në ton elegant dhe diskutim të zgjedhur, herë të tjera me sulme personale, mbi argumente të ndryshme (dashurorë, moralë dhe politikë). E rëndësishme është 'tenzone-ja' (3 kopje sonetesh) midis Dantes dhe mikut të tij Forese Donati. [http://www.treccani.it/enciclopedia/tenzone/ tenzone te Enciclopedia Treccani]</ref> me argument politik, një [[parodia|parodi]] e Pasionit dhe një epitaf 'sermone'<ref group="shpjegimi">Krijim poetik me karakter moralistik dhe didaskalik me ton oratorik dhe të thjeshtë (në shembullin e Oracit që sermones quajti Satirat dhe Epistolat e tij, biseda prozaike, në krahasime me poezinë më impenjative), edhe poezi e shkurtër që, gjatë festës së Krishtlindjeve, ishte zakon të recitoheshin nga fëmijën. [http://www.treccani.it/vocabolario/sermone1/ pika 3. Letteratura te Vocabolario Treccani]</ref> të atribuara xhularit Ruggieri Apuliese. Me vdekjen e Frederikut të II dhe të të birit Manfredi u asistua në perëndimin e fuqisë zveve si dhe shterimin e poezisë siçiliane. Pas betejës së [[Benevento]]s (1266) aktiviteti kulturor u zhvendos nga [[Sicilia]] në [[Toskana|Toskanë]], ku lindi një lirikë dashurie, pikërisht lirika toskane, e ngjashme me atë të poetëve të oborrit siçilian por e përshtatur për gjuhën e re vulgare dhe e përzier me klimën dinamike dhe konfliktuale të qyteteve 'komunalë': në planin tematik të dashurisë oborrtare iu shtuan përmbajtje të reja politike dhe morale. Rimeren kështu në [[Toskana|Toskanë]] temat e shkollës siçiliane dhe kërkesat për stil dhe metrikë provencale me pasurimin e dhënë nga pasionet e reja të kohës komunale. Poezia e poetëve toskanë pasurohet kështu si nga këndvështrimi tematik ashtu dhe gjuhësor edhe pse munguon "''ai nivel aristokratik formal të cilit siçilianët përgjithësisht i përmbaheshin''"<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 23</ref>. Në grupin e poetëve toskanë bënin pjesë [[Bonagiunta Orbicciani]] nga [[Lucca]], [[Monte Andrea]], fiorentini [[Chiaro Davanzati]], [[Compiuta Donzella]] dhe shumë të tjerë nga të cilët më i njohur është [[Guittone d'Arezzo]] (i njohur edhe si Fra Guittone dal Viva da Arezzo). Prijësi i poetëve toskanë konsiderohet Guittone del Viva d'Arezzo, i lindur afër vitit [[1235]] në [[Arezzo]] dhe i vdekur në vitin [[1294]], te i cili mund të gjesh, siç vëren Alberto Asor Rosa<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, [[Firenca|Firence]], [[1986]], fq. 24</ref> "''... një koncept të funksionit të poezisë më i artikuluar nga ai i praktikuar nga siçilianët dhe, ndoshta, nga vetë provencalët''". Guittone ka lënë një përmbledhje të gjerë rimash (të përbëra nga 50 'canzoni' dhe 239 sonete) te të cilat pasqyrohen dy mënyrat e tij të ndryshme të jetesës, dhe në këtë mënyrë edhe vepra e tij ndahet në dy pjesë: e para, ku imiton poetët e shkollës siciliane, që ia kushton dashurisë dhe armëve, ndërsa e dyta me përmbajtje fetare dhe morale. Guittone-s i atribuohet shembulli i parë i 'canzone-s' politike (''Ahi lasso, or è stagion de doler tanto'') e shkruar në vazhdim të humbjes që guelfët fiorentinë pësuan në vitin [[1260]] në betejën e Montapertit nga gibelinët, ku, me tonin energjik dhe të vrullshëm do të rigjendej në disa faqe të Dantes, ai ankohet për paqen e humbur duke përdorur dhe alternuar [[sarkazma|sarkazmën]] me 'diskutimet' dhe [[ironia|ironinë]]. Por poeti i vërtetë kuhet kërkuar te rimat e tij me karakter fetar dhe vecanërisht te 'le laude' (lavdet), si në atë kushtuar Shën Domenikut e shkruar me skemën e betejës së shenjtë, të krijuar po nga ai. Guittone d'Arezzo i atribuohet edhe një ''Trattato d'amore'' në 12 [[soneti|sonete]] dhe rreth tridhjetë ''Lettere''. Midis poetëve më interesantë të shkollës së Guittone-s, mbetet lukezi [[Bonagiunta Orbicciani]] të cilit Dantja në këngën XXIV të [[Purgatori]]t i beson detyrën e përcaktimit të mënyrës së re të vargëzimit, me emrin 'stilnovo'. Në të njëjtën kohë, lindën në [[Pistoia]], në [[Piza]] dhe në [[Firenca|Firence]], shkolla të tjera në mënyrë pak a shumë të përpiktë me Guittone-n. Përmenden [[Chiaro Davanzati]], që në ''Canzoniere'' e tij paraprin motivet stilnoviste, guelfi [[Monte Andrea]], të cilit i atribuohet ''trobar clus-i'' më i vlerësuar fiorentin, dhe [[Dante da Maiano]], që shkroi një ''Canzoniere'' në një stil të ndërmjetëm midis atij siçilian dhe atij guittonian. Nuk është provuar ekzistenca historike e poeteshës [[Compiuta Donzella]] të cilës i atribuohen, vetëm nëpërmjet një dorëshkrimi, tre sonete. ======''Il Dolce Stil Novo''====== ''Il dolce stil nuovo'' (i ëmbli stil i ri, nga italishtja) është një lloj lirike dashurie e rafinuar që u zhvillua në [[Firenca|Firence]] në [[Shekulli XIII|shekullin XIII]]. Përfaqësuesit e saj janë [[Guido Guinizelli]], [[Guido Cavalcanti]] dhe [[Cino da Pistoia]]. [[File:Cino da Pistoia.jpg|right|360x360px|Cino da Pistoia]] Karakteristikat e tij kryesore janë: * Sinqeriteti në shprehjen e ndjenjave në linjën e lirikës humane, popullore dhe thellësisht fetare të [[Françesku i Asizit|Shën Françesku të Asizit]]. * Prania e një natyraliteti pranveror në harmoni me njeriun duke rimarrë temën klasike të ''locus amenus''. * Muzikaliteti, ëmbëlsia, eleganca dhe eufonia në shprehjen formale. * Dashuria e konceptuar si një eksperiencë trashendente, që e vendos të dashuruarin në kontakt me diturinë, lumturinë dhe hyjnoren. * Femra përbënte një personifikim të idealit neoplatonik. Është një qenie engjëllore me natyrë qiellore e konceptuar si ''donna angelicata''. * Përdorimi i gjuhës popullore të [[Firenca|Firences]]: e folura toskane ose [[Gjuha italiane|italishtja]]. [[File:DanteFresco.jpg|thumb|left|''Dante Alighieri'', Andrea del Castagno, ''Cikli i burrave dhe grave të shquara'']] {{quote|text=Il dolce stil novo duhet vendosur, në kulturë, në ndjenjën që poetët patën për një poezi të re: ndjenjë e turbullt, e pa arsyetuar në mënyrë racionale. Duhet konsideruar si një aureolë letrare e ushqyer nga një kulturë shumë e ndjeshme dhe e zgjedhur me forma elegante dhe përpunuara, një një frymëzim të medituar që kërkonte zërin më intim të Dashurisë dhe që do të thotë ndjesinë që fshihej nën fjalë".<ref>Francesco Flora, ''Storia della letteratura italiana'', volumi I, Arnoldo Mondadori Editore, [[Milano]], [[1958]], fq. 62-63</ref>}} Midis fundit të shekullit XIII dhe viteve të para të atij pasues lindi [[Il Dolce Stil Novo]], një lëvizje poetike që, duke theksuar tematikën dashurore të lirikës korteze, e çon në një pjekuri shumë më të rafinuar. I lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] dhe në vazhdim i lulëzuar në Firence, do të bëhej shpejt sinonim i kulturës së zgjedhur filozofike dhe kjo, siç e justifikon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 38</ref>, "''...shpjegon në këtë mënyrë se si poetët e rinj të shkollës së re e shikonin me përçmim, më shumë se siçilianët, rimatorët e grupit toskan, që i kritikonin se në njëfarë mënyre kishin borgjezuar poezinë dhe se u mungonte çiltërsia dhe rafinimi stilistik''". Emri i 'shkollës' së re nxiret nga Dantja. Kështu pohon Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', volumi I, ''Dalle origini alla fine del quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 79</ref> "Është e njohur se Dantja, duke hasur në një pjesë të Purgatorit, rimatori Bonagiunta Orbicciani, ndërsa na ofron emrin (të përshtatur tashmë prej kohësh nga tradita e vjetër) e shkollës ose grupit letrar në të cilin ai bën pjesë, duke e përkufizuar pastaj këtë "dolce stil novo" si një shkrim kur "Amore spira" (kur dashuria shuhet). Poetët e "Dolce Stil Novo-s" e kthejnë dashurinë në momentin qendror të jetës së shpirtit dhe zotërojnë një gjuhë më të pasur dhe të artikuluar se ajo e poetëve të shkollave paraardhëse. Doktrina e tyre "''i hiqte dashurisë çdo element tokësor dhe arrinte ta bënte jo një mjet, por mjetin për tu ngjitur kuptimin më të lartë të Zotit''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 39</ref>. Nismëtari i kësaj shkolle qe bolonjezi [[Guido Guinizelli]] dhe midis poetëve të tjerë, mbi të gjitha toskanë, përmenden të mëdhenjtë si [[Guido Cavalcanti]], vetë [[Dante Alighieri]], [[Cino da Pistoia]] dhe më të vegjël si [[Lapo Gianni]], [[Gianni Alfani]] dhe [[Dino Frescobaldi]]. I konsideruar si themeluesi i "dolce stil novo", për [[Guido Guinizzelli]]-n nuk të dhëna anagrafike të sigurta. Ai identifikohet nga disa me gibelinin Guido di Guinizzello i lindur në [[Bolonja|Bolonjë]] midis viteve [[1230]] dhe [[1240]], ndërsa nga të tjerë me njëfarë Guido Guinizello, një kryebashkiak i Castelfranco Emilia. Ai ka lënë, me canzone-n ''Al cor gentil rempaira sempre amore'', atë që duhet të konsiderohet si manifesti i "dolce stil novo-s" ku vihet në dukje identiteti midis zemrës fisnike dhe dashurisë dhe si xhentilesë që qëndron në cilësinë e shpirtit dhe jo në gjak. Ai rimerr pastaj me thekse sublime konceptin e krahasimit midis gruas dhe engjëllit, tashmë të vlerësuar nga Guittone d'Arezzo dhe nga poetët e tjerë të mëparshëm. Lindur në Firence nga një nga familet guelfe të pjesës së bardhë ndër më të fuqishmet e qytetit, [[Guido Cavalcanti]] përshkruhet nga bashkëkohësit e tijv ''"si kalorësi përçmues dhe vetmitar, i gjithi i përqëndruar në meditimin filozofik dhe gati me siguri një ndjekës i averroizmit"''<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40</ref>. Qe mik me Dante Alighieri-n, që i kushtoi 'Vita Nova-n', dhe mori pjesë aktivisht në jetën politike fiorentine duke mbështetur 'Cerchi-t' kundër 'Donati-jve'. I dërguar në ekzil në Sarzana më 24 qershor [[1300]], u rikthye po atë vit në atdhe ku gjeti vdekjen në fund të gushtit të atij viti. 'Canzone-ja' më e famshme e Cavalcanti-t qe teoria "''Donna mi prega perch'io voglio dire''", në të cilën poeti e trajton dashurinë duke i dhënë një interpretim me karakter averroist, siç pohon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 40</ref>, dashuri është për Cavalcanti-n një ''"proces i inteligjencës që nga "veduta forma" (forma e dukshme) e femrës nxjerr idenë e bukurisë, të zotëruar në potencial dhe i bashkë-depërton"''<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 85</ref> dhe nuk është, si për Guinizelli-n, bekuese por ekstremisht tokësore dhe jep më shumë dhimbje se sa gëzime. Përkrahë tre silnovistëve madhorë (Guinizzelli, Cavalcanti dhe Dante) qenë katër poetë të tjerë që i përkisnin rrymës së 'Dolce stil novo-s'. Lapo Gianni, shkrimtar i shtatëmbëdhjetë krijimeve poetike të arritura deri më sot, kujtohet në sonetin e famshëm të Dantes "Guido, i' vorrei che tu e Lapo ed io": nga kjo supozohet se Dante ishte një mik i ngushtë me Lapon, sëbashku me Cavalcanti-n. Gianni Alfani, figurë me atribuim akoma të pasigurtë historik, kujtohet mbi të gjitha për "Ballatetta dolente-n" e tij. Njihej me Guido Cavalcanti-n, siç mund kuptohet nga një sonet e tij ("Guido, quel Gianni ch'a te fu l'altrieri") dhe ka kompozuar një numër rimash mjaft të reduktuar përkundrejt atij të stilnovistëve të tjerë. Dino Frescobaldi qe një poet shumë i dashur si nga bashkëkohësit<ref>Francesco Trucchi, Poesie italiane inedite di dugento autori dall'origine della lingua infino al secolo decimosettimo, Prato, [[1846]].</ref> ashtu dhe nga kritikët letrarë modernë<ref>Guasti, Storia del sonetto italiano corredata di cenni biografici e di note storiche.., Prato, [[1839]]</ref>. Mik intim i Dantes, poeti i madh i dëgoi shtatë këngët e para të kryeveprës së tij, dhe Dino ia riktheu duke e lutur që ta vazhdonte veprën. Stilnovisti i fundit qe Cino da Pistoia, i vlerësuar nga kritika si ndërmjetës mes stilit të Dantes dhe atij të Petrarkës<ref>Poeti del Duecento, a cura di G. Contini, 2 voll., Milano-Napoli, Ricciardi, [[1960]], vol. II, fq. 630</ref> dhe mjeshtri i vetë Petrarkës në muzikalitetin e poezisë dhe në efikasitetin e përdorimit të gjuhës vulgare. ====== Poezia komiko-realiste ====== Përkrahë lirikës korteze një vend të rëndësishëm i caktohet poezisë komiko-realiste: qartësisht e kundërt me spiritualitetin stilnovist, rryma komiko-realiste është zbavitëse dhe realiste, kultivon shijen e polemikës, rebelimit dhe komicitetit që zëvendësojnë atë të bukurisë ideale. [[Historiografia]] letrare ka sajuar shprehje të ndryshme për të përkufizuar një prirje poetike të karakterizuar nga përballja me tema të realitetit dhe të përditshmërisë në këndvështrimin përgjithësisht [[Parodia|parodik]]: flitet për poezinë borgjeze, poezi komiko-realiste, poezi realisto-zbavitëse. Etiketa që padyshim rezulton më përfshirëse është "poesia comico-realistica" ndërkohë që binomi jep të dhëna mbi stilin (komik, që manualet e [[retorik]]ës e vendosin përkundrejt atij tragjik. Stili komik lejon përdorimin e gjuhës triviale dhe është e përshtatshme për të trajtuar argumente të lidhura me përditshmërinë dhe botën lëndore) dhe mbi përmbajtjen (realiste). Ajo u përhap në [[Umbria]] dlhe në [[Toskana|Toskanë]] dhe e pati qendrën e saj në [[Siena]]. Midis poetëve më të rëndësishëm përmenden Rustico di Filippo, që ka lënë 58 sonete në të cilët vërehen ndikimet sikulo-guittoniane por edhe tema origjinale të lidhura me gjininë komike, Meo de' Tolomei, autor i disa soneteve me karakter karikaturor dhe xhulari aretinas, Cenne della Chitarra, që shkroi 'canzoni' të frymëzuara nga jeta fshatare. Por dy poetët më domethënës të poezisë komiko-realiste qenë [[Cecco Angiolieri]] dhe [[Folgore da San Gimignano]]. Kjo është një rrymë që lidhet me një traditë me prejardhje mediolatine, ajo e poezisë 'goliardia' që ishte përhapur në [[Shekulli XII|shekullin XII]] në [[Franca|Francë]], në [[Gjermania|Gjermani]] dhe në [[Italia|Itali]], por dhe ajo e 'fabliau-t'.<ref group="shpjegimi">krijim narrativ në vargje (distikë tetërrokësh me rimë përputhëse) me zanafillë nga poezia mesjetare franceze e 'langua d'oïl', e praktikuar veçanërisht në shek. e XIII. Me shtrirje të kufizuar (midis 100 dhe 600 vargjeve), 'fabliau-t' kanë karakterin e letërsisë evazive, shpesh me natyrë burleske (tregime mashtrimesh dashurore, shaka etj.) apo satire (kundër femrave, fshatarëve, klerit etj.). [http://www.treccani.it/enciclopedia/fabliau/ fabliau te kategoria Poesia in Letteratura në Enciclopedia Treccani]</ref> Ajo frymëzohet nga tema realiste (dashuria si vibrim ndjesishë, femra si krijesë tokësore) dhe me motive antikorteze (lartësimi i parasë, i lojës, i tavernës dhe të kënaqësisë). Efekti parodik arrihet pikërisht nga lartësimi i vlerave të kundërta me ato të stilnovistëve dhe korteze (oborrtare). Femra nuk është figura engjëllore, spirituale; dashuria nuk është eksperienca platonike, çmaterializimi por dashuria është vlerësuar si një vlerë tokësore, për tu konsumuar. Edhe gjuha është ajo e përditshme me kërkimin e fjalës efikase dhe të ngjyrosur sipas përdorimit të përplasjes në fytyrë dhe të ''vituperium-it'', me një përdorim të shpeshtë të diskutimit të drejtpërdrejtë dhe përdorimit të një zhargoni që mund të përkufizohet si "harbute". ====== Letërsia në prozë ====== [[File:Brunetto latini livre dou tresor.jpg|thumb|''Thesari'', libri I]] Pesha e prozës latine dhe franceze (të konsideruara si gjuhë më të përshtatshme për krijimet letrare) është akoma shumë e fortë në këtë periudhë prandaj proza vulgare, përkundrejtë poezisë, pati njëfarë vonese. I pari që dha modelet për gjuhën vulgare qe gramaticieni bolonjez Guido Faba që kuptoi rëndësinë që gjuha vulgare po fitonte në jetën e përditshme dhe në atë politike. Përgjatë [[Shekulli XIV|Treqintës]] u formua një përmbledhje novelash të shkruara në gjuhën vulgare fiorentine, me autor anonim, e titulluar 'Novellino' me synime morale dhe pedagogjike. Midis prozatorëve të tjerë të kësaj periudhe përmenden Salimbene de Adam, një frat françeskan nga [[Parma]], që shkroi kronika të shumta letrare në një latinishte të rafinuar dhe në të njëjtën kohë popullore që përfshinte edhe forma të shumta të gjuhës lombarde dhe asaj emiliane; Jacopo da Varazze, frat domenikan i bërë në vitin [[1292]] peshkop i [[Gjenova|Gjenovës]] që shkroi në latinisht një përmbledhje që shpejt u përhap në version të vulgarizuar; [[Brunetto Latini]], pa dyshim figura kryesore midis prozatorëve dueçenteskë që shkroi në 'langua d'oil' ''Thesarin'' ('Li livres dou Trésor'), një test enciklopedik që i përkthyer në vazhdim në gjuhën vulgare pati dy versione dhe që Dante e konsideronte një burim të çmuar për ''Komedinë'' e tij duke e përmendur si mësuesi ideal i këngës XV të [[Ferri]]t dhe il ''Il Tesoretto'' duke rimarr modelin e ''Roman de la rose''; Bono Giamboni hartoi një vepër me karakter alegoriko-didaskalik, ''Il libro de' vizi e delle virtudi'' duke krijuar për veprën e parë doktrinale autonome. Të shumta janë shkrimet që krijohen në gjuhën vulgare dhe në frëngjisht me karakter doktrinal dhe moralizues si "''Libro della composizione del mondo''" i Restoro d'Arezzo, një lloj traktati modern mbi [[gjeografia|gjeografinë]] dhe [[astronomia|astronominë]], "''Liber de regimine rectoris''" i fra' Paolino Minorita i shkruar në gjuhën vulgare veneciane duke ndjekur modelin latin dhe francez që mban sugjerime me karakter moral për ata që qeverisin, "''Trésor-i''" i [[Brunetto Latini]]t i shkruar në frëngjisht dhe nga po nga ky autor poema alegoriko-didaktike e mbetur pa përfunduar me titull "''Il Tesoretto''". Shumë proza të Dyqintës najnë më së shumti të përkthyera nga frëngjishtja dhe kanë karakter moral si "Dodici canti morali", "''Disticha Catonis''" dhe traktatet e Albertano da Brescia të përkthyer në gjuhën vulgare nga Andrea da Grosseto në vitin [[1268]] dhe nga pistojezi Soffredi del Grazia në [[1278]]. Vulgarizimi i Andrea da Grosseto-s mund të përkufizohet si vepra e parë në prozë në gjuhën italiane, pasi synimi i Grosseto-s ishte të përdorte një gjuhë kombëtare, bashkuese, e kuptueshme në të gjithë gadishullin, një gjuhë që ai e përkufizon pikërisht ''italica''<ref>''Dei Trattati morali di Albertano da Brescia, volgarizzamento inedito del 1268 fatto da Andrea da Grosseto'', nën kujdesin e Francesco Selmit, Commissione per i testi di lingua, Bologna, Romagnoli, [[1873]], Avvertenza, fq. XII-XIII.</ref>. Shembuj të tjerë gjenden në antologjinë "''Fiore di virtù''" që për traditë i atribuohet një "frate Tommaso" nga [[Bolonja]] dhe në "Introduzione alla virtù" i Bono Giamboni-t. Me vlerë më të madhe letrare janë disa vepra me karakter retorik që shohin një ngritje të shprehjes letrare dhe njëfarë sforcoje artistike në rafinimin e formave dialektore si te "''Rettorica''" e [[Brunetto Latini]]t dhe te "''Fiore di rettoricas''" gabimisht atribuar Guidotto da Bologna, por vepër e Bono Giamboni-t<ref>[http://archiviostorico.corriere.it/1994/ottobre/30/quando_studiavano_retorica_per_far_co_0_9410306968.shtml Cesare Segre te ''Corriere della Sera'' e datës 30 tetor 1994]</ref> dhe mbi të gjitha tridhjetë e gjashtë "Lettere" të Fra Guittone d'Arezzo, me karakter moral të gjykuara "''të rëndësishme sepse Guittone synonte që me të të themelonte një prozë letrare, duke u bazuar te retorika mesjetare duke ia përshtatur prozës vulgare ''Cursus'' të stilit roman dhe mënyrat e stilit isidorian''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1960]], fq. 41</ref>. Bëjnë pjesë te novelistika dhe kanë një stil gjuhësor me njëfarë origjinaliteti 'Libro de' sette savi' dhe 'Novellino'. "''Libro de' sette savi''" (Libri i shtatë të diturve) është përkthimi në gjuhën vulgare nga frëngjishtja e një përmbledhjeje të përbërë nga pesëmbëdhjetë novela lindur në [[India|Indi]] dhe në vazhdim e përkthyer dhe ripërpunuar në latinisht dhe në gjuhë të tjera aziatike dhe evropiane, ndërsa ''Novellino'' ose "''Le cento novelle antiche''" është një silog me njëqint novela që përmbajnë tregime biblike, [[legjenda]] kalorsiake ose me karakter [[mitologjia|mitologjik]] të shkruara nga një autor i panjohur afër fundit të shekullit. ====== Historiografia ====== [[File:Marco Polo - Battle of the King of Burma against the Mongols.jpg|thumb|Një faqe nga një dorëshkrim i 'Milione-s'.]] Edhe në veprat me karakter historiografik shkrimtarët e kësaj periudhe përdorin gjuhën franceze përkrahë vulgares dhe vazhdojnë një model tradicional që ishte ai i tregimit të një qyteti që nga zanafilla, zakonisht legjendare dhe ndonjëherë fantastike por që zotërojnë çështje me njëfarë interesi historiografik. Një shembull është "''Cronique des Veniciens''" i Martino Canal botuar në frëngjisht që shkon nga zanafilla e qytetit deri në vitin [[1275]], "''Cronichetta pisana''" e shkruar në gjuhën vulgare dhe kronika fiorentine e Ricordano Malispini-t që tregon zanafillën legjendare të [[Firenca|Firences]] dhe arrin deri në vitin [[1281]]. Midis veprave historike zakonisht mbahet në konsideratë ''Il Milione'' i [[Marco Polo]]-s që rrëfen tregime të udhëtimeve të bëra në Lindjen e largët nga viti [[1271]] deri në [[1295]] dhe nga vetë ai të diktuara në frëngjisht Rustichello da Pisa-s në [[1298]] ndërsa të dy ishin të burgosur në burgun e [[Gjenova|Gjenovës]]. ===== Treqinta ===== Në [[Shekulli XIV|shekullin XIV]] prirjet shoqërore dhe politike që ishin ndierë në shekullin paraardhës u shtynë deri në rënien e [[perandoria|perandorisë]] dhe të [[Kisha Katolike Romake|Kishës katolike]] ndërsa asistohet në afirmin e një spiritualiteti të ri që, siç shkruan Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 75</ref>, "''... konsiston në sensin gjithmonë e më energjik të interesave dhe të vlerave mondane dhe tokësore, jo në kundërvënie me ato fetare dhe tejmondane, por të çliruara nga këto dhe duke jetuar në autonominë e tyre. Po mbaronte [[Mesjeta]] në të gjitha aspektet e saj: papato dhe perandoria, shprehje të shquara të një konceptimi të veçantë dhe interpretimi historik, po perëndonin. Perandorët humbisnin gjithmonë e më shumë sensin e autoritetit të tyre të përbotshëm, dhe papët, në [[Avignone]], kishin hequr dorë nga idea e [[Roma|Romës]] të konsideruar vetëm si qendër të krishtërimit dhe po lindëte, përkundrazi, gjithmonë e më e gjallë idea e një misioni laik të [[Roma|Romës]], për tu bashkuar madhështisë së saj antike''". Lindi kështu një kulturë e re që do të bazohej në një studim të kujdesshëm dhe të përpiktë të [[lashtësia|lashtësisë]] klasike, gjithmonë e më e lirë nga paragjykime me karakter intelektual dhe me synim për të zgjeruar çdo formë mendimi. Dy shkrimtarët që në këtë periudhë "do të dëshmonin më mirë në veprat e tyre fazën komplekse të shëndrimit kulturor, shoqëror dhe politik të Treqintës"<ref>Rosanna Bisacca, Maria Paolella, ''L'Altra Biblioteca'', volume triennale, Lattes Editori, [[Torino]], [[2000]], fq. 226</ref> dhe që përfaqësojnë, në [[letërsia italiane|letërsinë italiane]], një moment kalimi midis kohës mesjetare dhe [[Humanizmi]]t, janë [[Françesko Petrarka]] dhe [[Giovanni Boccaccio]]. ====== Midis 'Duecento-s' dhe 'Trecento': Dante Alighieri ====== [[File:Dante Luca.jpg|thumb|left|Dante në një afresk të [[Luca Signorelli]]-t]] {{quote|text=Nuk ka dyshim se (Dante Alighieri), përfaqëson sintezën supreme të prirjeve themelore shpirtërore dhe artistike të kësaj kohe|<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di storia di letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 28</ref>}} E gjithë letërsia e shekullit XIII sintetizohet në linjat e saj themelore nga [[Dante Alighieri]] dhe, siç shkruan Giulio Ferroni<ref>Giulio Ferroni, ''Storia della letteratura italiana'', Volumi II, te kapitulli ''Dante e il nuovo modello letterario'', Mondadori, [[Milano]], [[2006]]</ref>, krijon në të njëjtën kohë modele të përcaktuara për të gjithë letërsinë italiane. Formimi i tij kulturor dhe përvoja e tij e parë si poet i "dolce stil novo-s" shpalosen në fundin e shekullit XIII, por pjesa më e madhe e veprave të tij (duke përfshirë edhe ''Komedinë'') u shkruajtën në njëzet-vjeçarin e parë të [[Shekulli XIV|shekullit XIV]]. Dante lindi në Firenze në maj të vitit [[1265]] nga një familje guelfe me kushte modeste shoqërore edhe pse i përkiste fisnikërisë së ulët dhe vdiq në [[Ravena]] në vitin [[1321]]. Artin e retorikës e mësoi nga [[Brunetto Latini]] ndërsa artin e rimave në mënyrë autodidakte dhe poezia do të mbetej gjithmonë qendra e jetës së tij. {{quote|text=... dhe me këtë gjë që unë e kisha parë vetë artin e thënises së fjalës në rimë, nisa të bëja një sonet|autor=Dante Alighieri|source=Vita Nuova}} Poezitë e para të Dantes janë të ndikuara nga stili i [[Guittone d'Arezzo]]-s por, pas njohjes së Guido Cavalcanti-t, ai zbuloi një mënyrë të re për të bërë poezi. '''Vita nuova''' është një vepër thellësisht e bazuar te ''dolce stil nuovo''. Nëpërmjet soneteve dhe këngëve lirike të ndërthurura me prozë shpjeguese, përshkruan dashurinë e tij platonike për Beatriçen. Sipas të dhënave që vetë Dantja ka lënë te ''Convivio'', ai e krijoi 'la Vita Nuova' në [[1293]], tre vite pas vdekjes së [[Beatrice Portinari]]t. Kjo ishte një vepër në vargje përzier me prozë që përmbante njëzet e pesë sonete, katër 'Canzone', një [[balada|baladë]] dhe një 'stanza' veç disa prozave të prirura për të shpjeguar arsyet e ndarjejeve të poezive apo të rrëfimit të fakteve që qenë shkaku i krijimit të tyre. Aty Dantja tregon dashurinë e tij për Beatriçen që nga takimi i parë deri në vitet që pasojnë vdekjen e saj. Një shembull i konceptimit dashuror të Dantes, si pararendës i [[Rilindja|Rilindjes]] në karakterizimin e femrës si një 'donna angelicata', është soneti «Tanto gentile e tanto onesta pare» ('shumë e sjellshme dhe e ndershme duket') që i përketë veprës ''Vita nuova'' ('Jeta e re'). "Le Rime" përmbajnë të gjitha ato krijime poetike që kanë mbetur pa një pa një renditje të përpiktë dhe në vazhdim të renditura nga kritikët modernë. Bëjnë pjesë poezi rinore ku ndihet ndikimi i shkollës guitoniane ose të ndikimit të Cavalcanti-t por edhe që tani me karakter peronal dhe stilnovist dhe shumë 'canzoni' me karakter alegorik dhe didaktik. "Il Convivio" u krijua midis viteve [[1304]] dhe [[1307]] dhe në synimet e Dantes duhet të konsistonte në një traktat enciklopedik i përbërë nga pesëmbëdhjetë libra nga të cilët një parathënie dhe të tjerët si koment të katërmbëdhjetë 'canzone-ve' me karakter alegorik. Në të vërtetë poeti krijoi vetëm katër: parathënia dhe kometi i 'canzone-ve' "Voi che intendendo il terzo ciel movete", "Amor che nella mente mi ragiona", "Le dolci rime d'amor ch'io solia". Vepra e quajtur "De vulgari eloquentia", e krijuar nga Dantja po në vitet e "il Convivio". Ajo duhet të jetë hartuar të paktën në katër libra por poeti shkroi vetëm të parin dhe katërmbëdhjetë kapitujt e të dytit. Aty trajtohet zanafilla e gjuhësisë, diskutohet për gjuhët evropiane dhe në mënyrë të veçantë për ato romanse si dhe bëhet një klasifikim në katërmbëdhjetë grupe të dialekteve të gjithë gadishullit italian.[[File:Michelino DanteAndHisPoem.jpg|thumbnail|456px|''Dante dhe poema e tij'' afresk i Domenico di Michelino në [[Santa Maria del Fiore]], [[Firence]] ([[1465]])]] ''De Monarchia'', gati me siguri e hartuar midis viteve [[1312]] dhe [[1313]] është një vepër e përbërë nga tre traktate të shkruar në gjuhën latine, ku autori do të demostroi nevojën e e një [[monarkia|monarkie]] universale për të ruajtur mirëqenien e botës (libri I), ku pohon se me të drejtë institucioni i perandorisë ka përvetësuar popullin roman (libri II) dhe si në mënyrë të drjetpërdrejtë nga [[Zoti]] lindi monarkia e përkohshme (libri III). Vepra, megjithëse përfaqëson maturinë e plotë të mendimit politik të Dantes nuk është, siç pohon Mario Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1960]], fq. 62</ref> ''"... një traktat i teknikës politike - dhe Dante i përbuzte problemet e shkencës së pastër – por një interpretim fetar i të ardhmes së njerëzve në bashkëjetesën njerëzore dhe të ligjeve si dhe parimeve që Zoti ka paracaktuar për qeverisjen dhe rendin e saj"''. Nën emrin "Epistole" janë përmbledhur trembëdhjetë letra të shkruara në latinisht nga Dantja për personazhe të shquar të kohës së tij, në të cilat trajton tema të rëndësishme të jetës publike. "Le Egloghe" janë dy krijime në latinisht të shkruara në [[Ravena|Ravenë]] midis viteve [[1319]] dhe [[1320]] në përgjigje të Giovanni del Virgilio, një profesori në Universitetin e Bolonjës, që i kishte adresuar një 'carme' (këngë ose poezi nga latinishtja), ku e fton të mos humbas kohë me gjuhën vulgare por të shkruaj diçka në gjuhën e kultivuar për të marr kurorën me dafina për poezinë. Dante pranon se dëshiron vlerësimin poetik por pohon se dëshiron që ta arrijë me poezinë vulgare që po shkruan.[[File:Portrait de Dante.jpg|thumb|Portreti i Dantes realizuar nga [[Sandro Botticelli]]|majtas]] ''Quaestio de aqua et terra'' është një traktat me karakter shkencor i lexuar në [[Verona]] përpara klerit në janarin e vitit [[1320]] në të cilin, Dante, për kundërshtuar një pasazh të [[Aristoteli]]t, mbështet tezën se në glob tokat e dala nga uji janë më të larta se uji. Megjithatë kryevepra e tij është '''[[Komedia Hyjnore]]''', një alegori madhështore në terciana të kryqëzuara (formë metrike e krijuar nga Dantja), në të cilën vetë autori, i shoqëruar nga poeti latin [[Virgjili|Virgjil]], përshkon [[Ferri]]n dhe [[Purgatori]]n derisa Dantja, i shoqëruar nga Beatriçia, sodit [[Parajsa|Parajsën]]. "Komedia Hyjnore" ("La Divinna Commedia") është një [[poema|poemë]] me karakter didaktiko-alegorik nën formën e vizionit të shkruar në gjuhën vulgare (në tw folurwn vulgare tw Toskanës) në tercina të kryqëzuara vargjesh njëmbëdhjetërrokësh. Ajo është e përbërë nga 100 këngë dhe e ndarë në tre kantikë me tridhjetë e tre këngë plus këngën hyrëse të kantikut të parë. Data e saktë që mund të tregoj kur nisi Dantja ta shkruante poemën nuk është e saktësuar nga asnjë dokument, por të shumë janë studiuesit të prirur të besojnë se ajo u nis duke filluar nga viti [[1307]] gjatë ekzilit të poetit dhe që kantiku i [[Ferri]]t dhe ai i [[Purgatori]]t janë shkruar më para se prilli i vitit [[1314]] ndërsa [[Parajsa]] është për tiu caktuar viteve të fundit të jetës së Dantes. Natalino Sapegno pohën<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 136</ref> se ''"... ajo u nis konkretisht në vitet e ekzilit – si duket e mudshme, rreth vitit 1307 -... dhe është mjaft e mundur që (sipas një indicieje të dhënë nga 'Vita di Dante' e Boccaccio-s) poeti largohej nga Firencia në [[1306]], ndërsa qëndronte pranë Malaspina-s, nisi një vepër në lavde ('lode') për Beatriçen nga ai e filluar para ekzilit... është sigurisht para prillit 1314 mund të diskutohej për një libër "quod dicitur Comedia et de infernalibus inter cetera multa tractat", si vepër tashmë e publikuar dhe përhapur. Është për tu supozuar për më tepër se Ferri dhe Purgatori qenë publikuar të dy pak pas vdekjes së Arrigos së VII, dhe që vetëm Parajsa u hartua në vitet e fundit të jetës së Dantes; kundër opinionit të atyre kritikëve që besojnë se e gjithë vepra është për tju atribuar viteve pas 1313-ës".'' ''Komedia Hyjnore'' u shqua për energjinë shprehëse, përjetimin emocional dhe origjinalitetin e imazheve të sajë. Tema qendrore është fati trashendent dhe reflektimi rreth shpirtit njerëzor, e gjitha e krijuar në një konceptim të botës që që bashkon komponenten e krishtërimit me elemente të tjera të mara nga kultura klasike e lashtësisë greko-latine. ====== Françesko Petrarka ====== [[File:Ritratto di francesco petrarca, altichiero, 1376 circa, padova.jpg|thumb|Portret i Françesko Petrarkës, nga Altichiero, afërsisht viti [[1376]]]] Me [[Françesko Petrarka|Francesko Petrarkën]] hapet, në kulturën e [[Italia|Italisë]] dhe [[Evropa|Evropës]], një epokë e re. Ai, siç shkruan Sapegno, në fakt mund të konsiderohet ''ati shpirtëror'' i [[Humanizmi]]t duke qenë te ai ''tashmë ishte shumë e fortë dëshira për të njohur antikët, të mblidhte në numër të madh veprat, për të nxjerë nga harresa ato që preheshin në pluhurin e bibliotekave të manastireve''<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 167</ref>. [[Françesko Petrarka]] ([[1304]]-[[1374]]), lindi në [[Arezzo]], por me origjinë fiorentine, do të ishte kulmi i [[humanizmi]]t para-rilindas. Veprat e tij të shumta në latinisht dhe italisht përfshijnë tema dhe çështje të ndryshme, që nga epika e zgjedhur historike në latinisht si te ''Africa'', në të cilën përshkruan luftëra punike, deri te lirika e tij, që modeloi të gjithë poetët e e mëvonshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], të përfaqësuar nga ''Canzoniere'' ([[1350]]) e shkruar në [[gjuha italiane|italisht]] dhe të frymëzuar nga e dashura e tij, Laura, duke kaluar në një poemë alegorike të shkruar gjithashtu në gjuhën vulgare: ''I Trionfi'' ''(Triumfet).'' Biri i një noteri nga [[Firenca|Firencia]] që duhet të strehohej në [[Avinjoni]] me familjen dhe kishte punuar pranë oborrit papnor, [[Françesko Petrarka]] u rrit kështu larg nga shoqëria komunale italiane dhe kjo ''largësi aq sa e dytyruar aq edhe fatsjellëse'', siç pohon Asor Rosa, e ambientoi "''ti shikonte gjërat nga një këndvështrim që i tejkalonte lokalizmat dhe regjonalizmat italiane për tu bërë pika e vëzhgimit të kulturës, për sa e tillë"''<ref>Asor Rosa, ''Sintesi di storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 44</ref>. Françesko Petrarka, së bashku me vëllain më të vogël, Gherardo, futet nga i ati në studimin e jurisprudencës në fillim në [[Montpellier]] dhe më pas në [[Bolonja|Bolonjë]] që konsiderohej qendra kryesore e studimeve evropiane. Ai iu përkushtua me seriozitet studimeve dhe zgjeroi në atë periudhë kulturën e tij latine në [[1326]], me vdekjen e të atit, u rikthye me të vëllain nga Avinjoni i vendosur ti braktiste studimet e të drejtës civile. Më [[6 Prill|6 prill]] [[1327]] u takua me një vajzë të quajtur Laura, identiteti i të cilës ka mbetur i panjohur dhe u dashurua. Nga kjo dashuri do të lindnin shumë nga poezitë e tij lirike në gjuhën vulgare dhe disa në latinisht. Afër vitit [[1330]], pasi i kishte kaluar ato vite në mënyrë moskokëçarëse dhe mondane, Françesko u vetëdijësua se ishte e nevojshme të gjente një punë dhe vendosi të ndërmerrte karrierën kishtare që në ato kohë të jepte mundësinë futeshe në mjedise dinjitarësh të oborrit papnor. Në [[vjeshta|vjeshtën]] e vitit [[1330]] u bë kështu kapelan i familjes së kardinalit Giovanni Colonna dhe në [[1335]] iu dha nga papa [[Benedikti XII|Benedikti i XII]] rregulli i Lombez. Në [[dhjetori]]n e vitit [[1336]] u vendos në [[Roma|Romë]] i ftuar nga peshkopi Giacomo Colonna dhe me rikthimin e tij nga Avinjoni, e kapur nga një krizë morale dhe fetare, bleu një shtëpi të vogël në Valchiusa në bregun e Sorgas ku, larg nga buja e quteteve të mëdha, iu dedikua hartimit të veprave të tij më të mira. Kësaj periudhe i përkasin, përveç shumë lirikave që në vazhdim do të përfshiheshin në ''Canzoniere-n'' e tij, ''De viris illustribus'', një përmbledhje biografish të romakëve të shquar që nga [[Romuli]] deri te [[Çezari]] si dhe nisi poemën epike në ekzametër kushtuar [[Shipion Afrikani]]t të titulluar ''Africa''. Me të arritur tashmë famën dhe kërkues i arritjes së një vlerësimi letrar për veprat e tij, projektoi të kurorëzohej poet dhe, i ftuar nga Senati roman që nga Universiteti i Parisit, e pranoi ftesën nga [[Roma]], ku më [[8 prill]] [[1341]], pasi qëndroi tre ditë në [[Napoli]] për tu ekzaminuar nga mbreti [[Robert Anzhuini, u kurorëzua me dafina në [[Campidoglio]] nga senatori Orso dell'Anguillara. Gjatë rikthimit nga [[Roma]] ndaloi në [[Parma]] i ftuar i Azzo da Correggio-s, ku përshkoi, duke e alternuar me qëndrimin në kodrat e Selvapiana-s, vjeshtën dhe [[vera|verën]] e [[1341]] duke përfunduar kështu versionin e parë të "''Africa-s''". Në [[1342]] u rikthye në Avinjon dhe në [[1343]] filloi të shkruante ''Secretum-in'', një vepërz në formën e dialogut midis vetë Petrarkës dhe [[Shën Agustini]]t ku "na ka lënë rrëfimin më të plotë dhe më të sinqertë të kundërshtive të tij të brendshme"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 201</ref> dhe hartoi lutjet e shkruara në vargje latinisht duke ndjekur modelin e [[Psalmi|psalmeve]] të [[Bibla|Biblës]], të quajtur "''Psalmi poenitentiales''" ku thërret ndihmën e [[Zoti]]t për të tejkaluar gjendjen e përshtjelluar ku gjendej. [[File:Jeanne Ière de Naples, dite la Reine Jeanne, comtesse de Provence.jpg|thumb|Giovanna Anzhu, mbretëresha e Napolit]] Në [[Shtatori]]n e vitit [[1343]] u rikthye në [[Italia|Itali]] dhe u vendos fillimisht në [[Napoli]] pranë mbretëreshës Giovanna Anzhuine me detyrën ambasadorit të papa [[Klementi VI|Klementit të VI]] ku vazhdoi të shkruante librat e ''Rerum memorandarum'' që, të mbetura të papërfunduara, duhet të ishin, në synimin e autorit, një listë e strukturuar episodesh dhe [[anekdota]]sh historike të futura në kategori specifike që kishin të bënin me virtyte të veçanta morale. Në vazhdim u vendos në [[Modena]], në [[Bolonja]] dhe në [[Verona]] si dhe në [[1345]] u rikthye në [[Provenca|Provencë]] ku qëndroi për dy vite gati gjithmonë në Valchiusa ku shkroi për Philippe de Cabassoles traktatin ''De vita solitaria'' dhe ''De otio religiosorum'' për vëllain Gherardo që kishte hyrë në urdhërin monastik të çertozinëve. Shkroi në këtë periudhë [[egloga]] latinisht që në vazhdim do të përmblidheshin në ''Bucolicum carmen'' dhe në një nga këto shpjegon se përse vendosi të dorëhiqej nga shërbimi pranë kardinalit Colonna dhe të rikthehej në [[Italia|Itali]]. I entuziazmuar nga reforma e tentuar politike e Cola di Rienzo-s u nis në vitin [[1347]] i drejtuar për në [[Roma|Romë]] por në [[Gjenova]] e arriti lajmi që ngjarjet kishin degjeneruar dhe kështu ai nisi të shëtiste nëpër qytete të ndryshme dhe në [[Parma]] i arriti lajmi i vdekjes së Lauras. Në fakt në [[1348]] kishte shpërthyer [[murtaja]] dhe për shkak të saj do të vdiste mbrojtësi i tij, kardinali Colonna, dhe shumë miq të tij. Ndërkohë kishte shkruar paraprakisht ''I Trionfi'' (Triumfet), atë të [[Dashuria|Dashurisë]] dhe atë të [[Dlirësia|Dlirësisë]] dhe në këtë periudhë do të shkruante atë të [[Vdekja|Vdekjes]] veç risitemimit të poezive italiane në 'Canzoniere' duke i shtuar edhe të reja, për të mbledhur letrat e tij në librin ''Familiari'' që paraprihej nga kushtimi ndaj mikut Ludwig von Kempen dhe të fillimit të mbledhjes së ''Epistole metriche'' kushtuar Barbato da Sulmona. Në vjeshtën e vitit [[1350]] u vendos në [[Roma|Romë]] për jubileun pasi kishte qendruar në [[Firenca|Firence]] ku njohu Boccaccio-n, takoi Francesco Nelli-n, Zanobi da Strada-n dhe Lapo da Castiglionchio. Në [[qershori]]n e vitit [[1351]] u rikthye për një kohë të shkurtër në Avinjon dhe në [[1353]] u rikthye në atdhe, që në vazhdim e la vetëm në raste të rralla. Nga viti [[1353]] deri në [[1361]] qëndroi në [[Milano]] pranë Viskontëve dhe për ta realizoi misione të ndryshme diplomatike. Në Milano Petrarka shkroi ''De remediis utriusque fortunae'' dhe shumë lirika të reja dhe letra duke nisur rishikimin e 'Canzoniere-s' dhe të përmbledhjes epistolare, përpunimi i të cilës zgjati shumë kohë. Siç shkruan Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio della storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 183</ref> "për tu futur në personalitetin petrarkeskë nevojiten mbi të gjitha shumë përmbledhjet epistolare të shkrimtarit, nga të cilat mund nxiren shumë të dhëna për jetën e tij si dhe për përzemërsitë e tij ashtu si dhe mendimin e tij".[[File:Laura e Petrarca.jpg|365x365px|thumb|Laura dhe Petrarka te ''Il Canzoniere''.|majtas]] Midis viteve [[1361]] dhe [[1370]] Petrarka banoi pjesërisht në [[Padova]] dhe pjesërisht në [[Venecia]] por vitet e tij të fundit u hidhëruan për vdekjen e të birit Giovanni dhe të nipit Francesco, i biri i të bijës Eletta. Gjatë atyre viteve vazhdoi korrespondencën me Boccaccio-n dhe u mor seriozisht me rishikimin e veprave të tij duke i forcuar raportet e miqësisë me zotërinë e atëhershme të Padovas, Francesco Novello Carraresi dhe në [[1368]], me insistimin e tij, u trasferua në atë qytet. Në [[1370]], pasi ndërtoi një shtëpi në Arquà në kodrat Euganei, shkoi për të banouar me të bijën Francesca, Eletta dhe të shoqin, duke i pritur me gëzim vizitat e Francesco I da Carrara dhe të miqve të tjerë. Përgjatë viteve të fundit të jetës së tij iu dedikua traskriptimit të ''Canzoniere-s'', përmbledhja me rima që u shkruan në periudha të ndryshme të jetës së tij, përfundoi poemën alegorike të shkruar në tercina të quajtur ''I Trionfi'' që do të publikohej pas vdekjes së autorit si dhe përfundoi "''Seniles''". Në Arquà e gjeti vdekja më [[9 Korrik|9 korrik]] [[1374]] dhe sipas dëshirës së tij iu kryen nderimet e fundit solemne në praninë e zotit të Padovas. ''Il Canzoniere'' (i titulluar fillimisht në latinisht ''Rerum vulgarium fragmenta)'' por i shkruar në italisht) përbëhet nga 300 sonete dhe gati 50 poema të larmishme (''Canzone'', [[madrigali|madrigale]]) të dedikuara dashurisë së tij të pa rikthyer për Laura-n. Ndjenjat humanizohen me respektin për ''dolce stil nuovo'' dhe poemat e ''Vita nuova''. Laura është një femër reale (megjithëse e idealizuar dhe e paarritshme), që shkakton te poeti një larmi të madhe emocionesh kundërshtyese. Dashuria përshkruhet psikologjikisht me shumë hollësi. Motivet e tij do të mereshin nga e gjithë poezia perëndimore në të ardhmen. ====== Giovanni Boccaccio ====== [[File:Giovanni Boccaccio.jpg|thumb|Portreti i Giovanni Boccaccio-s nga një stampë e shekullit XIX]] [[Giovanni Boccaccio]] ([[1313]]–[[1375]]) i dha udhë ''novella-s'', nëpërmjet një rrëfimi të shkurtër me temë dashurore. Është përgjithësisht i njohur për ''[[Dekameroni]]n'', përmbledhje prej njëqint tregimesh që vërtiten rreth tre temave: dashurisë, zgjuarsisë njerëzore dhe rastësia. "Boccaccio, si Petrarka, ishte i vetëdijshëm për vlerën e kulturës klasike latine dhe greke, e ndjerë si shtysë për një qytetrim të ri dhe edhe ai përdor dhe përsos gjuhën vulgare që, në prozën e tij, merr një larmi tepër të madhe tonesh dhe pasuri fjalori si dhe struktura sintaksore"<ref>Rosanna Bicacca Maria Paolella, ''L'altra biblioteca'', volume triennale, Lattes, [[Torino]], [[2000]], fq. 231</ref>. Temat janë gati gjithmonë profane, me ton të mentalitetit borgjez që kishte nisur të merrte formë në [[Firenca|Firence]]. Janë të shpeshta subjektet me femra që mashtrojnë burrat e tyre. Ndërfuten shpesh këngë popullore italiane në vargje. Biri i jashtligjshëm i Boccaccio di Chellino, një tregëtar i shoqërisë së familjes Bardi të [[Firenca|Firences]], Giovanni lindi, siç kujtojnë kritikët bashkëkohës, në Certaldo dhe vetëm dymbëdhjetë vjeç dërgohet nga i ati në [[Napoli]] që të mësonte artin e tregëtisë. Por Giovanni-t, që nuk kishte prirje praktike, nuk i pëlqente ai tip profesioni dhe në moshën tetëmbëdhjetë vjeçare i ati i lejoi më në fund të ndiqte studime të tjera. Filloi kështu, gjithmonë me dëshirën atërore, të studionte të drejtën kishtare, por këto studime i ndoqi me pak entuziazëm ndërsa, vetë, krijonte një kulturë të gjerë duke lexuar mbi të gjitha klasikët latinë dhe letërsinë bashkëkohëse franceze. Atëherë ishte koha e monarkisë së Robert Anzhuinit, ku "ndikimet kulturore që ndërthureshin ishin të pasura dhe të shumëfishta, si dhe rendi artistik dhe figurativ, veçse letrar"<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana,'' La Nuova Italia, Firenze, [[1986]]</ref> dhe i riu Boccaccio, i pranuar në oborrin e mbretit, bëri miqësi me peronalitete të larta, si astronomi gjenovez Andalò del Negro dhe bibliotekarin mbretëror [[Paolo da Perugia]] si dhe në atë botë të pasur me kulturë dhe shkëlqim u gjet përsosmërisht vetëvetja. Në periudhën napoletane bëjnë pjesë veprat e tij të para midis të cilave romani në prozë ''Il Filocolo'', [[poema]] në oktava e quajtur ''Il Filostrato'', që merr spunto nga një episod i "''Roman de Troie''" i [[Benoît de Sainte-Maure]] dhe një tjetër poemë përsëri në oktava, ''Teseida'', që bazohej në modelin e ''[[Eneida|Eneidës]]'' së [[Virgjili]]t dhe nga ''Tebaida'' e [[Stacio]]s. Në [[1340]] Boccaccio, i thirrur nga i ati që kishte pësuar dëme të mëdha ekonomike si pasojë e falimentimit të Banca dei Bardi, duhej të rikthehej në [[Firenca|Firence]] dhe në vitet pasuese dihet pak për ato që i ndodhën. Ka të dhëna për një qëndrim të tijin në [[Ravena|Ravenë]] pranë oborrit të Ostasio I da Polenta dhe në [[Forlì]] në [[1347]] ose në fillim të [[1348]] pranë Francesco degli Ordelaffi. Në [[1349]], për shkak të vdekjes së të atit, ai u rikthye në Firence nëse, siç sugjeron Sansone<ref>Mario Sansone, ''Compendio di Storia della letteratura italiana. Dalle Origini al Quattrocento'', La Nuova Italia, [[1956]]</ref>, "... nuk ishte kthyer në vitin e mëparshëm për të parë me sytë e tij, siç pohon në hyrjen e Dekameronit, tmerret e murtajës". Në periudhën e kthimit në Firence bëjnë pjesë dy vepra, të hartuara midis viteve [[1341]] dhe [[1342]], që si të mëparshmet ndjejnë ndikimin e Dantes dhe që lartësojnë dashurinë për Fiammetta-n, si poema e hartuar në moshën pesëdhjetë këngë në tercina të titulluar "''Amorosa visione''" dhe "Comedia delle ninfe fiorentine" e quajtur edhe ''Ninfale d'Ameto'', një tregim i përzier me prozë dhe këngë në tercina. Pa dyshim më e mira është vepra "''Elegia di Madonna Fiammetta''", e shkruar midis vitit [[1343]] dhe [[1344]], një tregim në prozë që tregon dashurinë e tij të palumtur për gruan, te e cila është parë, nga disa kritikë, një zhvillim i fort psikologjik edhe pse, siç pranon Asor Rosa<ref>Alberto Asor Rosa, ''Sintesi di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1986]], fq. 52</ref>, ''"... gjykimi i De Sanctis, që e përkufizon "një faqe të historisë intime njerëzore, e arritur në një formë serioze dhe të drejtpërdrejtë", gabime të një paraprirje të pavullnetshme, duke ngjyrosur konturnet gati sikur bëhej fjalë për një roman psikologjik të gjysmës së dytë të Tetëqintës, e rëndësishme është praktikisht përpjekja e objektivizimit që Boccaccio realizon përkundrejt një fushe mjaft komplekse dhe në mënyrë autobiografike trysnuese e frymëzimit të tij"''. Midis viteve [[1343]] dhe [[1354]] Boccaccio shkroi veprën e fundit të tij para [[Dekameroni]]t, pa dyshim midis më të mirave të veprave të tij minore. Bëhet fjalë për një vepër të shkruar në formën e poemës në 473 oktava me titull ''Ninfale fiesolano'' që merr spunto nga një përrallë mbi zanafillën e [[Fiesole]]-s dhe të Firences. Veprave minore, dhe ndoshta që i përkasin periudhës napoletane, duhet ti shtohet poema e shkurtër e hartuar në tercina me titull ''Caccia di Diana'' dhe vepra në prozë ''Il Corbaccio'' hartuar në vite vështirësisht të datueshëm (edhe pse së fundmi Giorgio Padoan<ref>Giorgio Padoan, ''Sulla datazione del Corbaccio'', te ''Il Boccaccio e Le muse'', Firenze, [[1978]], fq. 199-228</ref> e vendos me njëfarë sigurie në vitin [[1365]]), që, megjithëse duke mos pasur vlerë të veçantë artistike, shënon momentin që paraprin në jetën e shkrimtarit krizën e tij fetare. Të krijuara në një hark të gjatë kohor janë ''Le Rime'' të tij, që, duke ndjekur skemën e kohës, alternon lirikat e dashurisë me ato të përkushtimit dhe pendesës në të cilat ai, megjithëse rimerr temat e "Dolce stil novo-s", për aksente dhe stil që kanë një realizëm të ri. Poeti ndërkohë kishte fituar famë të madhe dhe i besoheshin, edhe për aftësitë e tij oratorike, detyra prestigjoze si ambasador pranë oborreve të ndryshme. Në [[1350]] u dërgua pranë zotërve të [[Romagna|Romanjës]], në [[1351]] në [[Tiroli|Tirol]] pranë markezit të [[Brandenburgu|Brandeburgut]], Ludviku i [[Wittelsbach]]ut dhe përsëri, në [[1354]] pranë papa [[Inoçenti VI|Inoçentit të VI]] në Avinjon dhe në midis [[1365]] - [[1367]] në [[Roma|Romë]] pranë papa [[Urbani V|Urbanit të V]]. Në këtë periudhë, dy janë zhvillimet më të rëndësishme në jetën e Boccaccio-s: miqësia me Petrarkën dhe kriza fetare e [[1362]]. Njohja e Petrarkës që ai admironte që nga vitet rinore, ndodhi për herë të parë në Firence në [[1350]] dhe Boccaccio-ja pati rastin ta rishikonte vitin pasues në [[Padova]], në [[1359]] në [[Milano]] dhe në [[1363]] në [[Venecia|Venecie]]. Me Petrarkën ai mbajti një korrespondencë konstante të përzemërt dhe, kur në [[1374]] poeti vdiq, e vajtoi humbjen me fjalë të sinqerta dhimbjeje. Ndërkohë që erdhën vështirësi të rënda ekonomike dhe vuajtje fizike që e lanë në një gjendje të rëndë melankolie duke e hedhur në një krizë të thellë besimi. Në këtë periudhë ai iu dha me intesitet të madh studimeve me karakter mbi të gjitha moral, fetar dhe asketik. Në fund të vitit [[1362]], viti i krizës, poeti u vendos në [[Napoli]] për të kërkuar një sistemim, por mbeti i zhgënjyer nga pritja e ftohtë e Niccolò Acciaiuoli-t, qoftë edhe nga vërejtja e shumë ndryshimeve që qyteti kishte pësuar pas luftrave civile. Vitet e fundit të jetës së Boccaccio-s i jetoi midis Certaldo-s dhe Firences ku iu kushtua studimit të klasikëve antikë dhe Dantes si dhe nisi studimin e grekëve me ndihmën e Leonzio Pilato-s, një eruditi greqist që e kishte studion në Firence. Në shpirtin e Boccaccio-s gjenden për më tepër të gjithë aspektet e Humanizmit italian, që nga ai [[filologjia|filologjik]] deri te ai [[retorik]] dhe [[stilistika|stilistik]] si dhe spiritual aq sa ai vëren, siç shkruan Sansone<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 107</ref>, "''... ushtrimin e poezisë, dhe më në përgjithësi, të sensit të jetës në mënyrë të re dhe të freskët''". Midis veprave të tij me karakter erudit përmenden "''Bucolicum carmen''" e shkruar midis viteve [[1351]] dhe [[1366]] e hartuar nga gjashtëmbëdhjetë [[egloga]] në të cilat ai risjell shumë ngjarje bashkëkohëse dhe të jetës së tij; "''De casibus virorum illustrium''" me karakter moral, i shkruar midis viteve [[1356]] dhe [[1374]] ku trajton të gjithë ata personazhe, duke nisur nga [[Adami]], që kanë rënë nga një gjendje e lumtur në mjerim; "''De claris mulieribus''", i hartuar në të njëjtët vite të veprës së mëparshme, që konsiston në një traktat [[biografia|biografik]] për gra të famshme, që nga [[Eva]] deri te mbretëresha Giovanna I e Napolit dhe një vepër me karakter [[gjeografia|geografik]], ''De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus et de nominibus maris'' i shkruar në vitet që shkojnë nga viti [[1362]] në vitin [[1366]] në të cilin, duke marr në analizë shumë emra gjeografikë të hasur në veprat e klasikëve, jep informacione të gjera. Më i madhi nga traktatet e tij erudite është megjithatë ''Genealogia deorum gentilium'', vepër e përbërë nga pesëmbëdhjetë libra që formojnë një [[enciklopedia|enciklopedi]] të vërtetë mitologjike dhe që tregon për ato kohë një erudicion me të vërtetë të jashtëzakonshëm dhe që, veç përfshirjes së poetikës së tij, gjendet edhe mbrojtja e veprës dhe në përgjithësi vetëmbrojtja e autorit si mbledhës dhe tregues përrallash<ref>Da Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[Milano]], [[1956]], fq. 108</ref>. Ndikimi i Dantes, që vërehej në veprat e tij të para, tashmë rindihet fortësisht në veprën e realizuar midis viteve [[1357]] dhe [[1362]] të titulluar ''Trattatello in laude di Dante'' ku Boccaccio lartëson cilësitë morale dhe intelektuale të poetit të madh te "''Commento alla Commedia''". Në [[1373]] i jepet detyra të lexoi dhe komentoi përpara publikut "La Commedia". Por leksione që ai mban në kishën e Santo Stefano di Badia, duhet të ndërpriteshin para komentimit të Ferrit - kënga e shtatëmbëdhjetë për shkak të sëmundjes së përkeqësuar për tu tërhequr në Certaldo ku do të vdiste më [[21 Dhjetor|21 dhjetor]] [[1375]]. [[File:1916-a-tale-from-the-decameron-.jpg|thumb|456px|Dhjetë të rinjtë protagonist të Dekameronit në një pikturë të John William Waterhouse, ''A Tale from Decameron'', [[1916]], Lady Lever Art Gallery, [[Liverpool]]]] Sipas arsyetimit të kritikës vepra e maturisë së plotë të Boccaccio-s është ''[[Dekameroni]]'' i hartuar midis viteve [[1348]] dhe [[1353]], një seri me njëqint novela që, të futura në një kornizë origjinale narrative, mbeten të bashkuara nga e njëjta gjendje shpirtërore që ''"është dashuria për jetën në plotësinë e qenies së tij, të parë me zemër të zbrazur nga çdo shqetësim moral dhe fetar si dhe nga një ekzaltim i përzemërt për lulëzimin e saj: jeta që është lojë dhe çështje fati, çështje aty e lumtur dhe e gëzuar, aty dramatike dhe deri tragjike"''<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, [[1960]], fq. 110</ref>. Rëndësia e ''[[Dekameroni]]t'' mbështetet kryesisht në prozën e kujdesshme dhe elegante, që vendosi një model për tu ndjekur nga shkrimtarët e ardhshëm të [[Rilindja|Rilindjes]], por edhe në krijimin e modelit të përgjithshëm të novelës oborrtare të të ardhmes, jo vetëm në [[Italia|Itali]] nëpërmjet të ashtuquajturve ''novellieri'' ([[Mateo Bandello]] dhe Giraldi Cinthio), por në të gjithë [[Evropa|Evropën]], si në rastin e ''El Patrañuelo'' të [[Juan de Timoneda]] apo ''Novelas ejemplares'' të [[Miguel de Cervantes]]. ====== Shkrimtarët minorë ====== Siç shkruan Natalino Sapegno<ref>Natalino Sapegno, ''Introduzione ai Poeti minori del Trecento'', në ''Pagine di storia letteraria'', [[Palermo]], Manfredi, [[1960]], fq. 197-200</ref> "''Treqinta karakterizohet, në krahasim me shekullin paraardhës (ku merr rëndësi mbizotëruese përvoja e lirikës së dashurisë, nga siçilianët deri te stilnovistët, pasqyrohet në formën e vetëdijshme të doktrinës së De vulgari eloquentia), nga shumësia e jashtëzakonshme dhe larmia e zërave ku shprehet ndjenja e një kulture letrare mjaft komplekse dhe gjithashtu më e shpërndarë dhe e bindur në shumë nxitje mos-përputhëse''". ====== Lirika ====== Vlera poetike e lirikës së prodhuar në këtë shekull, pa marr në konsideratë Petrarkën, është mjaft e dobët dhe, megjithëse vërehet sforcua për të konservuar stilin e "Dolce stil novo-s", vërehet se ajo është "''e zbrazur nga substanca më intime''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 253</ref>. Për tu veçuar midis rimatorëve të shumtë aulik të kësaj periudhe janë, në fillim të shekullit pizani Fazio degli Uberti për 'canzone-t' politike dhe mbi të gjitha për rimat e dashurisë në të cilat përzien ndikimin e poezisë stilnoviste, provencale, petrarkeske dhe të rimave të ngurta të Dantes; padovani Matteo Correggiaio dhe, në fund të shekullit, fiorentini Cino Rinuccini, poezia e të cilit shfaq ndikimin e Dantes, veç modelit petrarkesk. Midis rimatorëve të ndryshëm të kësaj periudhe shumë janë rimator oborresh, mbi të gjitha në Italinë veriore, që zotërojnë frymëzim të dobët dhe pak kulturë, që shëtisin nga një zotëri te tjetri duke vënë në shërbimin e tyre poezinë jo aq të përputhur me ndjenja të thella por nga synime 'adulacioni'. Midis këtyre rimatorëve shquhet Antonio Beccari nga [[Ferrara]], nga i cili kanë mbetur disa rima me karakter dashuror dhe politik, tre 'frottola' me stil xhularesk dhe disa lirika me stil konfensional dhe Francesco di Vannozzo nga Padova që jetoi në gjysmën e dytë të shekullit pranë disa oborreve, si ai i Carrares-ëve, të Scaliger-ëve dhe të Viscont-ëve dhe që ka lënë midis rimave të tij politike tetë sonete nën titullin ''Cantilena pro comite Virtutum'', disa rima [[autobiografia|autobiografike]] me karakter rrëfimtar, katër 'frottola' dhe disa sonete dashurie që, megjithëse rimarrin stilin petrarkesk në mënyrë të trashë, nuk janë pa freski ndjenjash. ====== Letërsia në prozë dhe në vargje ====== Edhe në gjysmën e dytë të shekullit XIV Firencia mbeti një qendër e gjallë kuluturore ku lulëzoi një letërsi në prozë dhe në vargje më së shumti me karakter konfensional, të përbëra nga reflektime, anekdota dhe paralajmërime që ka midis autorëve të denjë për tu përmendur Antonio Pucci-n që ka lënë, në një metrikë popullore dhe me leksik të vrullshëm, një vepër të gjerë dhe të larmishme që përfshinë sonete, 'sirventes' katërnarë, kapituj dhe 'cantari' që zotërojnë "''një karakter të sinqertë dhe të freskët poezie si dhe njëfarë prirjeje për të riprodhuar ndjenjat e thjeshta të popullit në mes të të cilit dhe për të cilin ai shkruante''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 260</ref>. Te Pucci dallohet ndikimi i Dantes, kulti i të cilit tashmë ishte shumë i gjallë në Toskanë dhe jo vetëm, siç tregojnë komentarët e shumtë të Komedisë që në kët periudhë lulëzojnë. Lulëzon edhe në këtë periudhë dhe prap në Firence një gjini e re poezie për muzikë që shprehet në formën e baladës, të madrigalit dhe të 'caccia-s' pranë të cilës renditet vepra e Giovanni Fiorentino-s që u identifikua nga Pasquale Stoppelli me një xhular me emrin "Malizia Barattone"<ref>Pasquale Stoppelli, Malizia Barattone (Giovanni di Firenze) autore dell'opera "''Il Pecorone''", te "Filologia e critica" II (1977)), fq. 1-34</ref> me përmbledhjen e tij të baladave që në brendësi të veprës së tij të titulluar "''Il Pecorone''", gjendej një përmbledhje me novela me frymëzim bokaçesk, përfaqësojnë pjesën më të arrirë. Por midis shkrimtarëve që i afrohen në këto vite këtyre dy gjinive letrare, më domethënësi është fiorentini [[Franco Sacchetti]] midis veprave të të cilit bëjnë pjesë "''Il libro delle rime''" dhe ''Il Trecentonovelle'', "''autor në të cilin shpalosen aftësi të sigurta shkrimtari: aftësi në skicim, nëse jo "personazhe" të mirëfilltë, të paktën gjurmë të gjalla; siguri në përshkrimin e skenave të turmës, të konfuzionit dhe të trazirave; lirshmëri e një sintakse popullore; pëlqimi për një gjuhë sa më të gjallë dhe diturake, e kultivuar me sukses nga të gjithë shtresat gjuhësore''"<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]], fq. 99</ref>. ====== Letërsia devocionale ====== [[File:Domenico Beccafumi 025.jpg|thumb|''Stigmatat e Shën Katerinës nga Siena'', Domenico Beccafumi, rreth [[1515]]]] Përgjatë të gjithë Treqintës lulëzoi edhe një letërsi e shumtë me karakter fetar që shprehej në formën e predikimeve, traktateve, letrave devocionale, lavdeve, vepra me karakter hagjiografik etj. Midis shkrimtarëve fetar të Treqintës përmenden në kuadër të traditës domenikane frati Jacopo Passavanti që përmblodhi në një traktat me titull "''Specchio di vera penitenza''" të gjitha predikimet që kishte mbajtur në [[1354]] gjatë periudhës së kreshmës dhe Domenico Cavalca, autor i "''Vite dei Santi Padri''" dhe teksteve të shumta latinisht, veç soneteve, lavdeve dhe 'serventese-ve'. Në kuadrin françeskan hasen "''I Fioretti di San Francesco''" hartuar nga një autor toskan anonim që konsiston në një përmbledhje me legjenda që kanë të bëjnë me jetën e shenjtorit të përkthyera dhe reduktuara në kuadrin e përrallave me karakter popullor nga një tekst latinisht të publikuar në [[Marche]] që i përket fundit të shekullit XIII me titull "''Actus beati francisci et sociorum eius''". Përsëri në Treqintën një vend domethënës zë Caterina Benincasa (e njohur si Katerina nga Siena)për të cilën kanë mbërritur 381 "Lettere" dhe "''Dialogo della Divina Provvidenza''" që u shkruan nga dishepujt e saj nën diktimin me një shkrim që "''lidh mënyrat e stilit biblik dhe të letërsisë së shenjtë me impresionizmin dhe aty për atyshmërinë e një gjuhe popullore''"<ref>Roberto Mercuri, ''La letteratura del Trecento in Toscana'' in ''Letteratura italiana'', Einaudi, Firenze, [[2007]], fq. 570</ref>. Në kuadër të krijimeve lavdërore treçentiste, shquhet Bianco da Siena, bashkëkohës dhe bashkëqytetar i Katerinës nga Siena si dhe autor i lavdeve të shumta. ====== Historiografia ====== [[Historiografia]] në gjuhën vulgare pasqyron karakteristika kryesore të qytetërimit të Treqintës me historitë e tij apo kronikat që "''dalin jashtë nga kufijtë e ngjushtë dhe të thatë të kronikave mesjetare, ku ishin aqë të magëta kuptimi dhe zgjedhja e fakteve, kujdesi i lidhjeve logjike, rëndësia e karaktereve individuale... pasqyrë e shkëlqyer e një qytetërimi, në të cilin lufta politike është më larmishme, e lëvizshme dhe e apasionuar, lidhjet tregëtare më intensive, kultura gjithmonë e më e gjerë dhe e hapur''"<ref>Natalino Sapegno, Compendio di Storia della letteratura italiana, La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 282</ref>. Kronistët më të njohur në gjuhën vulgare të kësaj periudhe janë dy shkrimtarët fiorentinë, [[Dino Compagni]] dhe [[Giovanni Villani]] përkatësisht autorë, i pari i "''Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi''", ku tregon ngjarjet duke nisur nga viti [[1280]] deri në [[1312]] dhe i dyti një "''Nova Cronica''" të ndarë në dymbëdhjetë libra nga të cilët gjashtë shkojnë që nga kulla e [[Babilonia|Babilonisë]] deri te zbritja në Itali e [[Karl Anzhuini|Karlit Anzhuin]] dhe gjashtë të tjerët nga viti [[1265]] deri në [[1348]]. ==== Katërqinta ==== Me vdekjen e Petrarkës dhe të Boccaccio-s dhe pas një lulëzimi të madh treçentesk në Katërqintën u asistua në një fenomen të çuditshëm që, sipas mendimit të shumë kritikëve, "''duket se e ndërpret ecurinë e nisur në dekadat e para të dyqintës''"<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Firenze, [[1968]], fq. 103</ref> dhe shfaqet "''një nga më të ndyrat e historisë sonë letrare''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288</ref> për të mos folur, siç thotë Migliorini, madje për një "''krizë kuatroçenteske''"<ref>Bruno Migliorini, ''Storia della lingua italiana'', Sansoni, Firenze, [[1971]], fq. 240</ref>. Letrarët e kësaj periudhe mohuan, duke e përbuzur, të gjithë punën e bërë gjatë dy shekujve të mëparshëm për ta bërë gjuhën vulgare të denjë të quhej gjuhë letrare dhe hartuan jo më në gjuhën vulgare, por në latinisht, duke arritur ta konsideronin veprën e Dantes, Boccaccio-s dhe Petrarkës, siç shkruan Leonardo Bruni<ref>Leonardo Bruni, ''Dialogi ad Petrum Paulum Histrum'', Istituto Nazionale sul Rinascimento, [[1994]]</ref> në dialogun e parë me mikun Pietro Istriano për veprën e tij të shkruar në latinisht të quajtur ''Ad Petrum Paulum Histrium'', vetëm "''poezi për këpucarët dhe furrtarët''". ===== Humanizmi ===== Por kjo periudhë, e ashtuquajtur e [[Humanizmi]]t, që nën shumë aspekte mund të duket si stanjacion, në të vërtetë është vetëm një "''moment pauze dhe reflektimi; një moshë e studimeve kritike dhe filologjike të apasionuara; një lloj rikthimi i mundimshëm dhe i pavetëdijshëm në zanafillën e qytetërimit tonë, nëpërmjet të cilit gjithë kuptimi i jetës dhe të idealeve njerëzore rinovohet dhe në të njëjtën kohë vihet në jetë një trasformim i kulturës dhe të shijes letrare, që shfaqet plotësisht në fund të shekullit në shpirtrat dhe në format e poezisë së re''"<ref>Natalino Sapegno, ''Compendio di storia della letteratura italiana. Dalle origini alla fine del Quattrocento'', La Nuova Italia, Firenze, [[1956]], fq. 288</ref>. [[File:salutati.jpg|thumb|Imazh që portretizon Coluccio Salutati-n, i ardhur nga një dorëshkrim i Biblioteca Laurenziana në Firence]] Lëvizja e Humanizmit u përhap me shpejtësi të madhe në të gjithë Italinë dhe, megjithëse duke marr karaktere të ndryshme sipas qendrave të përhapjes, ruajti karakteristika të përbashkëta, për shkak të formimit dhe karakteristikave barazitare, por mbi të gjitha nga përdorimi i përbashkët i gjuhës latine. Latinishtja e humanistëve, si ajo e Petrarkës, është latinishtja klasike, ajo që kishin rizbuluar nëpërmjet teksteve antike të [[Ciceroni]]t, të [[Quinto Ennio]]-s, të [[Virgjili]]t, të [[Oraci]]t, të [[Katuli]]t dhe të [[Ovidi]]t dhe që, me një studim të kujdesshëm [[filologjia|filologjik]], e risjellin në jetë. Qendra më e rëndësishme humaniste lindi në [[Firenca|Firence]] dhe nismëtari i humanizmit fiorentin qe [[Coluccio Salutati]], nxënës i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe zbulues i ''Epistulae ad familiares'' i [[Ciceroni]]t, që me traktatet e tij dhe epistolarin e pasur qe një përhapës i rëndësishëm i studimeve të reja letrare. Lëvizja pati vazhdim në Firence me studiues të tjerë autoritarë si [[Niccolò Niccoli]], që transkriptoi vepra të shumta në gjuhën e lashtë greke dh atë latine si dhe hartoi një guidë për të rigjetur dorëshkrime në [[Gjermania|Gjermani]], Leonardo Bruni nga [[Arezzo]], që veç përkthimit nga greqishtja të veprave të shumta, qe autori i një ''Historia fiorentina'' e shkruar në këndvështrimin klasikexhant në imitim të [[Tit Livi]]t dhe [[Ciceroni]]t dhe në fund [[Poggio Bracciolini]] që, gjatë udhëtimeve të tij të shumta në [[Franca|Francë]] dhe në [[Gjermania|Gjermani]], zbuloi vepra antike duke sjell kështu në publik ''Institutionies oratoriae'' të [[Mark Fab Kuintiliani|Markus Fabius Quintilianit]], ''Silvae-t'' e Publius Papinius Stacit, ''Punica'' e Silius Italikus dhe ''De rerum natura'' e [[Lukreci]]t. Në [[1429]] u gjet në Lodi, nga peshkopi Gerardo Landriani, ''Brutus-i'' i [[Ciceroni]]t dhe në [[1429]] [[kardinali]] Giordano Orsini përvetëson një dorëshkrim që e konservonte në dymbëdhjetë komedi të [[Plauti]]t që deri në atë moment nuk e njihte askush. Në fushën e historiografisë humaniste, që pati si model veprën e Tit Livit, kujtohet romani Lorenzo Valla që diti të përballoi ''"probleme filosofike, historike, kulturale, kudo duke vendosur një kritikë të lirshme që paraprinte më së miri drejtimin e mendimit të [[Rilindja|Rilindjes]]''"<ref>Mario Sansone, ''Storia della letteratura italiana'', Principato, Milano-Messina, [[1960]], fq. 137</ref> Përkrahë Lorenzo Valla-s meriton të përmendet figura e humanistit forlez Flavio Biondo që vendosi metodën shkencore në studimet historike duke nisur me veprën e tij ''Roma instaurata'' shkencën e [[arkeologjia|arkeologjisë]], ajo e aretinit [[Leonardo Bruni]] dhe ankonasit Ciriaco d'Ancona. Humanistët, shumë nga të cilët ishin në shërbim të zotërve italianë si sekretarë kancelarë, qenë edhe shkrimtarë të flaktë letrash më së shumti me përmbajtje politike, por edhe private. Në këtë sektor të dytë i rëndësishëm është epistolari i lënë nga [[Poggio Bracciolini]] që, në bazë të modelit ciceronian, shkroi letra të pasura me humanitet dhe ndjenja. Merita e humanistëve qe ajo që ripastruan doktrinën [[aristoteli]]ke nga të gjitha ato alterime të bëra nga arabët dhe nga skolastika mesjetare si dhe mbi të gjitha se zbuluan në tërësinë e saj veprën e [[Platoni]]t ndaj të cilit u drejtua parapëlqimi i tyre. Kushtuar Platonit qe lëvizja e lindur në Firence me në krye [[Marsilio Ficino]]-n që, nën mbrojtjen e Mediçve, mblidhte në Villa medicea di Careggi, atë që në vazhdim do të quhej ''[[Accademia neoplatonica]]'', personazhe të shumtë të ditur. Për më tepër përmenden Giannozzo Manetti, [[Giovanni Pico della Mirandola]] dhe [[Cristoforo Landino]] që ditën të konceptojnë një dinjitet të ri të njeriut duke paraparë atë që do të ishte filozofia moderne që do ti kishte fillimet e saj në [[Rilindja|Rilindjen]] italiane. ===== Letërsia deri në mesin e Katërqintës ===== Në gjysmën e parë të shekullit pranë letërsisë humaniste në latinisht lindi edhe një letërsi në gjuhën vulgare qoftë me karakter devocional dhe vlerë mediokre, ashtu dhe me karakter artistik dhe me natyrë të ngritur. Në letërsinë me karakter fetar u hartuan lavde, predikime dhe paraqitje të shenjta që shpesh, pranë argumentit të shenjtë, ''"strehonin edhe personazhe dhe skena të një realizmi të brutal dhe popullor, që afronin akoma më mirë spektaklin me shijet popullore që asistonte në sheshe dhe që duhet të nxirte mësim dhe kënaqsi''."<ref>Giuseppe Petronio, ''Compendio di storia della letteratura italiana'', Palumbo (editore), [[1968]]</ref> Midis autorëve të letërsisë devocionale meritojnë të përmenden fiorentini Feo Belcari, Bernardino da Siena si dhe [[Girolamo Savonarola]] që, megjithëse jetoi në gjysmën e dytë të shekullit, mund të vendoset midis tyre për traktatet e tij me karakter moral, lavdet e tij dhe mbi të gjitha për predikimet e tij të zjarrta. Midis prozatorëve minorë përmenden edhe memuaristët, si skulptori [[Lorenzo Ghiberti]], tregëtari Giovanni Morelli dhe piktori [[Cennino Cennini]] që shkroi ''Il Libro dell'arte'', një nga traktatet e para teknike mbi pikturën. Nuk munguan novelistët që vazhdonin traditën treçenteske si Giovanni Gherardi, autor i një romani me titull ''Il Paradiso degli Alberti'', Giovanni Sabadino degli Arienti që shkroi një përmbledhje novelash të titulluara ''Porretane'' dhe më i vlerësuari [[Giovanni Sercambi]], autor i një ''Novelliere'' në imitim të [[Dekameroni]]t. Midis shkrimtarëve në vargje të gjysmës së parë të Katërqintës duhen përmendur disa shkrimtar të konsideruar të oborrit dhe të popullit. Në vazhdim të traditës treçenteske vazhduan të recitoheshin 'cantare-t', të krijoheshin të reja dhe prodhimi i vargjeve me subjekt politik dhe të tipit komiko-realist. Midis shkrimtarëve më të njohur me karakter burlesk (shakatorë) përmendet Domenico di Giovanni, mbi të gjitha Burchiello, që krijoi sonete të shumta 'caudati', ku rimerte stilin e poezisë zbavitëse dhe të 'frottola-ve' të Treqintës. Midis poetëve zbavitës që jetuan pranë oborreve kuatroçenteske përmenden Antonio Cammelli, i quajtur '''il Pistoia''' që pati shumë famë pranë oborreve veriore dhe që jetoi pranë oborreve të 'Da Correggio-ve', të 'Estens-ëve' dhe të [[Ludovico il Moro]]. Ai kompozoi sonete me karakter satirik ku paraqitej shoqëria e kohës së tij. Gjithmonë pran oborreve të ndryshme lindi edhe një poezi më aristokratike që rimerrte traditën petrarkeske dhe të lirikës oborrtare të gjysmës së dytë të Treqintës. Midis poetëve të kësaj periudhe qenë të shquar [[Giusto de' Conti di Valmontone]], autor i 'canzoniere-s' të titulluar ''La bella mano'', Benedetto Gareth, i mbiquajtur Chariteo, autor i një 'canzoniere' të titulluar ''Endymione'' dhe [[Serafino de' Cimminelli]] i njohur me pseudonimin ''Serafino Aquilano'' që qe edhe muzikant. ===== Letërsia pas mesit të Katërqintës ===== [[File:Leon Battista Alberti.jpg|left|thumb|Statuja e L.B. Albertit në një nike të Galleria degli Uffizi]]Në mes të shekullit letërsia në gjuhën vulgare u fuqizua dhe mbizotëroi koncepti që gjuha italiane qe e barabartë me atë latine për aftësinë për të shprehur çdo koncept ose imagjinatë siç do të thoshte [[Leon Battista Alberti]] në hyrjen e librit të II të ''Quattro libri della famiglia'': {{quote|text=rrëfej se ajo gjuhë e vjetër latine është e pasur dhe shumë e zbukuruar; por nuk shoh aq shumë sa që gjuha e sotme toskane ti mbaj mëri që në të çdo gjë sado shkëlqyer e shkruar na vjen keq... Dhe qoftë sa thonë ajo antikja e mësuar nga të gjithë njerëzit, plotë me autoritet, vetëm sepse në të shumë të shquar shkruan, me siguri e ngjashme do të jetë edhe jona, nëse të diturit do të duan, me studimin e saj të gjerë dhe vigjilent, të kthehet në të lëmuar dhe të pastër".<ref>Leon Battista Alberti, në ''Proemio'', ''Opere volgari'', nën drejtimin e C. Grayson, volumi I, Laterza, [[Bari]], [[1960]]</ref>}} Qe pikërisht Alberti, shembull tipik i njeriut të Humanizmit dhe të Rilindjes, që promovoi në Firence një garë publike në poezi, 'il Certame coronario', për të treguar kush qenë potencialet e gjuhës së folur. Për të dëshmuar se si gjuha vulgare dhe letërsia morën një dinjitet të ri janë komentet për [[Komedia hyjnore|Komedinë hyjnore]] të [[Cristoforo Landino]]s, komenti për rimat e Petrarkës nga ana e Francesco Filelfo-s dhe epistola e [[Angelo Poliziano]]-s që shoqëronte rimat e vjetra të ''Përmbledhjes aragoneze'' ku lëvdohet gjuha toskane. Gjatë gjithë gjysmës së dytë të Katërqintës, pra gjuha vulgare dhe gjuha latine u alternuan dhe shpesh u pranëvendosën në të njëjtët shkrimtar, siç mund të vërehet duke analizuar veprat e Poliziano-s, të Jacopo Sannazzaro-s, të Albertit dhe shumë të tjerëve. Letërsia e re që lindi pati një karakter të ngritur dhe aristokratik sepse ata që u rikthyen në gjuhën vulgare e bënë në një bazë letrare, të bindur, siç shkruan Landino, që "për të qenë një "toskan i mirë" duhet të ishe "latin i mirë", dmth. njohës e latinishtes"<ref>Cituar në Giuseppe Petronio, ''Compendio di Storia della letteratura italiana'', Palumbo, Firenze, [[1968]]</ref>. Alberti, një nga figurat më poliedrike të [[Rilindja|Rilindjes]] qe jo vetëm humanist dhe shkrimtar në gjuhën vulgare por u interesua edhe për [[arkitektura|arkitekturën]], [[muzika|muzikën]], [[matematika|matematikën]], [[kriptografia|kriptografinë]], [[gjuhësia|gjuhësinë]], [[filozofia|filozofinë]] dhe [[teoria|teorinë]] e [[Historia e arteve pamore|artet figurative]]. Si shkrimtar ai realizoi një komedi në latinisht me titull ''Philodoxeos fabula'' (''dëshiruesi i lavdisë''), ''Intercoenales'' (''Dialogjet konvivialë''), tre libra në gjuhën vulgare të quajtur ''De pictura'' (Mbi pikturën), dhjetë libra mbi arkitekturën të quajtur ''De re aedificatoria'', ''Dialoghi della tranquillità dell'anima'', ''Momus'' ose ''De Principe'' dhe ''Quattro libri della famiglia''. [[File:Leonardo self.jpg|thumb|Autoportret, rreth [[1513]], [[Torino]], Biblioteca Reale]] Superior ndaj Albertit nëpërmjet një personaliteti poliedrik qe [[Leonardo da Vinçi]] por që nuk ka një vend të rëndësishëm në aktivitetin letrarë por në atë të arteve dhe të shkencës. Nga Leonardo zotërojmë një seri me pasazhe që ai zgjodhi dhe katalogoi me titullin ''"Trattato sulla pittura"'' dhe disa skica dhe fragmente ideshë që ai kishte zakonin ti fiksonte në letër ndonjëherë duke iu dhënë një dukje si përralla të vogla apo apologjishë që kanë njëfarë karakteri letrarë. [[Lorenco de' Mediçi]], i quajtur i Mrekullueshmi, qe promotori në [[Firenca|Firence]] i letërsisë së re në gjuhën vulgare si dhe miku dhe mbrojtësi i humanistëve si Ficino dhe Cristoforo Landino. Ai, i lidhur me traditën e Treqintës, donte që letërsia e atij shekulli të përhapej dhe ai vetë u përpoq ta imitonte në shumë vepra, veçanërisht në ato rinore. Përreth Lorenco de' Mediçit, ku ishte formuar një rreth poetësh, letrarësh dhe artistësh, jetoi [[Angelo Poliziano]] që, i trasferuar vetëm 16 vjeç në Firence dhe duke njohur që atëherë greqishten e lashtë dhe latinishten, nisi të përkthente në ekzametra latinë ''[[Iliada|Iliadën]]''. U çmua për aftësitë e tij nga i Mrekullueshmi që e ftoi në oborrin e tij në fillim si mësues i të birit, Piero dhe në vazhdim i besoi katedrën pranë Studios fiorentine të latinishtes dhe greqishtes, detyrë që poeti e mbajti deri në vdekjen e tij të ndodhur në [[1494]]. Ai krijoi në gjuhën vulgare disa vepra të rëndësishme nga këndvështrimi letrarë dhe poetik, si ''Stanze per la giostra'' dhe ''Favola di Orfeo''. Në rrethin e poetëve mediçeas bënte pjesë për një farë periudhe edhe [[Luigi Pulci]] që shkroi një poemë në oktava të titulluar 'il Morgante' që rimerr motivet dhe teknikën karolinge të 'cantare-ve'. Lindur në kështjellën e familjes në Scandiano në [[1441]] nga Lucia di Nanni Strozzi dhe Giovanni Boiardo, qe gjithmonë i lidhur me familjen [[d'Este]] për vasalitet të feudit të Scandiano-s, që do të ishte ai vetë ta mbante së bashku me kushëririn Giovanni midis viteve [[1460]] dhe [[1474]]. [[Matteo Maria Boiardo]] qe intelektual dhe poet i spikatur i gjysmës së dytë të [[Shekulli XV|Katërqintës]]. Ati i atribuohet një 'canzoniere amoroso', ''Amorum libri tres'', dhjetë egloga përgjithësisht të quajtura ''Pastorale'', por mbi të gjitha''Orlando Innamorato'', një poemë epike narrative e papërfunduar në oktava që do të ishte lënda e ''Furioso-s'' së [[Ludovico Ariosto]]-s, veç, natyrisht, krijimeve poetike rinore (shpesh në latinisht) dhe përkthimeve nga greqishtja. [[File:Niccolo Machiavelli uffizi.jpg|thumb|Statuja e [[Niccolò Machiavelli]]-t në Galleria degli Uffizi|majtas]] ==== Pesëqinta ==== Figura orientuese e shijes poetike rilindase qe [[Pietro Bembo]], që shkroi këngë petrarkiste dhe sonete, por mbi të gjitha, u kthye në arbitrin e letërsisë italiane të kohës së tij. Dekadat e para të Pesëqintës panë një prodhimtari letrare me nivel të jashtëzakonshme, në gjini të ndryshme letrare. Shkohet që nga poema e Ariosto-s, '[[Orlando furioso]]', deri te ''Il Principe'', traktat i teorisë politike të [[Niccolò Machiavelli]]-t; nga ''Il Cortegiano'' i [[Baldassarre Castiglione]]-s deri te lirikat petrarkeske të [[Pietro Bembo]]s. Në këtë periudhë, që shtrihet afërsisht deri në fund të vitit [[1530]] dhe që mund të identifikohet plotësisht me [[Rilindja|Rilindjen]], përvoja e pasur e humanizmit fillon ti lërë vendin një rregullimi progresiv të formave dhe gjuhëve. Nuk është e rastësishme që Ariosto zgjodhi për poemën e tij gjuhën vulgare toskane përkundrejt asaj emiliane të përdorur nga [[Matteo Maria Boiardo]]. Nga ana tjetër, diskutimi mbi gjuhën letrare, që zë intelekte të mprehta me reflektime me interes të madh, sjell në një zgjidhje pak a shumë përfundimtare falë ''Prose della volgar lingua'' të Bembos ([[1525]]), ku mbështet përsosmërinë e toskanes letrare të identifikueshme në poezinë e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] dhe në prozën e [[Giovanni Boccaccio]]-s. Vlerat e trajtuara nga letërsia klasike, me të cilën rizbulohet pamje të gjera dhe filozofia neoplatonike konvergojnë në idenë e njeriut si individ plotë me potenciale, padron i ekzistencës së vetë, i thirrur për të dhënë prova të gjenialitetit të vetë në rrethana konkrete të historisë dhe të realizoi në momente të ndryshme të jetës një harmoni ideale dhe të rafinuar. Mjedisi i oborrit dhe fenomeni i përhapur i mecenatizmit u ofrojnë shkrimtarëve të kohës kornizën dhe kushtet e përshtatshme për të ndjekur ato modele ideale; por kjo nuk pengon që të ndonjë që e zhvesh plotësisht, edhe pse me ironi të matur, përmbysjen e atij mjedisi të idealizuar, dmth. mungesa e autonomisë (Ariosto); apo kush pikërisht nga reflektimi këmbëngulës mbi veprat e antikëve dhe mbi "përvojën e vazhdueshme të gjërave moderne" nxirrte norma me lirshmëri të padëgjuar për veprimin politik (Machiavelli). Një kontribut shumë domethënës drejt përcaktimit të "rregullave" për shkrimin letrar erdhi nga përkthimi, në [[1536]], i ''Poetikës'' së [[Aristoteli]]t, deri në atë moment e njohur vetëm indirekt dhe pjesërisht nëpërmjet ''Ars poetica-s'' së [[Oraci]]t. Përkthimi zgjoi menjëherë ethet e studimit dhe komenteve, që gjithësesi shkuan në një drejtim jo plotësisht koherent me synimet e filozofit grek. Në fakt ai – siç është e qartë për lexuesit aktualë të ''Poetikës'' (e mbijetuar në formë shumë të gjymtuar) – nuk nënkuptonte të ofronte norma për krijimtarinë letrare, për përshkruante dhe organizonte për sa letërsia greke kishte prodhuar deri në atë kohë. Argumentimet e Aristotelit mbi gjinitë e ndryshme letrare, mbi elementet që përbënin tekstin poetik, mbi synimet e letërsisë dhe kështu me radhë u interpretuan nga studiuesit e Pesëqintës si norma për tu ndjekur në mënyrë besnike për të arritur përsosmërinë e poezisë. Sipas këtij kuptimi të ngurtë, poezia - në tre gjini: [[poezia epike|epike]], [[poezia lirike|lirike]] dhe dramatike – duhej të propozohej në qëllim edukativ për tu arritur nëpërmjet kënaqësisë (në versionin e [[Oraci]]t thuhej ''miscere utile dulci'' (përzierja e të dobishmes me kënaqësinë). Prirja preceptiste e letërsisë konvergoi shpejt me një riafermim të parimit të autoritetit (''ipse dixit'') në fusha të ndryshme të kulturës dhe me nevojat e një rikthimi në moralitetin dhe religjiozitetin e promovuar nga Këshilli i Trentos (1545-1563). Ky orientim normativ, që u zhvillua në shkrimet e [[Sperone Speroni]]t, Gian Giorgio Trissino-s dhe shumë të tjerëve, u fut në kundërshtim me prodhimtarinë e shumtë dhe të larmishme të dekadave të para të Pesëqintës. Për shembull, një vepër që kishte marr menjëherë sukses dhe përhapje të gjerë si 'Orlando furioso', kishte mospërputhje me normat e përpunuara: nuk mund të quhej poemë epike, për praninë mjaft të dobët të motiveve tipike të asaj gjinie dhe mbizotërimi i fantazisë, i ironisë, të kënaqsisë si synim kryesor (edhe pse jo i vetmi). Gjithësesi nuk ishte sigurisht e mundur të injoroje vlerën dhe pikërisht për këtë u mat me të, për të kërkuar një rrugë origjinale të përshtatshme me klimën e ndryshuar kulturore, [[Torquato Tasso]].[[File:Torquato Tasso-Sorrento.jpg|thumb|upright|Torquato Tasso]] ===== Gjysma e dytë e Pesëqintës ===== Një ndryshim i thellë i funksioneve të italishtes vulgare ndodhi në fund të Pesëqintës. Për shkak të ngadalsimit të shkëmbimeve ekonomike midis qyteteve të ndryshme të Italisë, rinisën të zhvilloheshin dialektet vendore, ndërsa italishtja u lidh me funksionin e gjuhës së oborreve. Shpirti i kundërreformës së Këshillit të Trentos bëri që të mungonin stimujt kulturorë inovatorë që kishin frymëzuar grupimet letrare. Themelimi i ''[[Accademia della Crusca]]'' në kët periudhë kristalizoi këtë situatë në shekujt pasues, duke e kthyer italishten në një gjuhë artificiale. [[File:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|thumb|Portret i Machiavelli-t|majtas]]Në këtë kuadër lindën veprat letrare të [[Torquato Tasso]]-s, poema e tij ''Gerusalemme liberata'' mund të konsiderohet në këndvështrimin letrarë fryt i [[manierizmi]]t, ku mjetet shprehëse ishin një seri pozash artificioze. Italishtja e fundit të Pesëqintës është një gjuhë thellësisht e ndryshme, në shpirt, nga ajo e shekujve të kaluar. Na e vënë në duje disa shënime të autografuara të [[Galileo Galilei]]-t duke krahasuar ''Orlando Furioso-n'' e [[Ludovico Ariosto]]-s dhe ''la Gerusalemme liberata'': për Galilei-n ''Tasso thotë fjalë, ndërsa Ariosto gjëra''. Gjuha italiane që fillimisht ishte deskriptive dhe plotë me përmbajtje bëhet shprehje e zbrazët e përshtatshme vetëm për të bërë melodi dhe këngë. [[Torquato Tasso]], shkroi në gjysmën e dytë të shekullit XVI dhe është autor i [[Gerusalemme liberata]], që rrëfen marrjen e [[Jeruzalemi]]t nga [[Godefroid de Bouillon]] gjatë [[Kryqëzata e parë|Kryqëzatës së parë]]. Në prozë diktuan normën e shpirtit të ri Oborrtari (Il Cortesano) i [[Baltasare Castiglione]], që krijoi modelin e njeriut rilindas dhe Princi (Il Principe) i [[Niccolò Machiavelli]]t, që është një traktat i teorisë politike. [[Skeda:Nicolo Machiavelli, Il Principe, 1550, title page.jpg|parapamje|Ballina e "Princit" te Machiavelli-t]] Figura e rëndësishme e pjesës së parë të Pesëqintës, është [[Niccolò Machiavelli]]. Ai qe oborrtar i Lorencit të Mrekullueshëm, me familjen mediçease në pushtet në [[Firenca|Firence]]. Figura e Machiavelli-t është mbi të gjitha e lidhur me veprat e tij filologjike (për shembull mbi librat e [[Tit Livi]]t), duke e lartësuar si studiues humanist, por edhe për mendimin e tij politik, duke marr spunto nga studimi i veprave të mëdha historiografike të antikitetit, si [[Tukiditi]], [[Ksenofoni]], [[Polibi]] dhe [[Tacitus|Taciti]]. Zhdërvjelltësia kulturore rreth politikës është e pranishme qoftë në veprat e tij diturake, ashtu edhe në ato poetike dhe teatrale, si "La mandragola". Vepra kryesore e Machiavelli-t është "Il principe" (Princi), traktat politik ku, duke përmendur veprat kryesore antike mbi [[demagogjia|demagogjinë]] dhe qeverisjen, tregon metodën më të mirë qeverisëse për gjeneratat e ardhshme. Në vepër bëhen edhe referime politike për ngjarje të afërta me kohën e autorit, si luftrat e [[Ludovico il Moro]]-s me [[Cesare Borgia]]-n. Vepra është e lidhur me “[[Lufta e Peloponezit|Luftën e Peloponezit]]” të [[Tukiditi]]t dhe “Republikën” e [[Ciceroni]]t, me të cilën Machiavelli ilustron mjetet e ndryshme qeverisëse, si tirania, monarkia, oklokracia (një formë e degjeneruar e demokracisë ku sundon turma) dhe në fund [[Republika]]. Më pas, pas shembujve të ndryshëm, kalon në përshkrimin e figurës ideale të "principe-s", dmth. ai që është i aftë të mbaj në ekuilibër gjithë format e pushtetit si dhe gjithë nënshtetasit e tij në qeverisje. Temat madhore të trajtuara në vepër janë "la fortuna" (fati) dhe "la virtù" (virtyti), karakteristikat e pandashme midis tyre, sepse secila ka nevojë për tjetrën në qeverisje: e para ofron rastin e pushtetit, ndërsa e dyta metodën për ti kuptuar dhe manovruar në mënyrën më të mirë të mundshme. Në fund është elementi i tretë: karizma e vetë princit, që duhet të veproi si instrument rregullues i saj, duke mos qenë tepër mizor, as shumë i butë me popullin. Me këtë vepër, lindi termi “machiavellico”, që përcakton një person plotësisht të lidhur me zotërimin e interesave të veta nëpërmjet përdorimit të mprehtë të arsyes dhe të mendjes. [[Skeda:Jean Auguste Dominique Ingres - Roger Delivering Angelica.jpg|parapamje|left|333x333px|''Rugiero duke shpëtuar Angelica-n'' ([[Jean Auguste Dominique Ingres]], [[1819]]).]] [[Ludovico Ariosto]] është eksponenti kryesor i letërsisë oborrtare të Rilindjes, së bashku me [[Torquato Tasso]]-n. Oborrtar i derës ferrareze, ai gëzoi famë të rëndësishme, deri në tërheqjen në fundin e jetës në një vilë modeste. Ai përfaqëson atë që ka garantuar ripërtëritjen letrare të gjinisë së vjetër të romanit kalorsiak, duke shkruar një poemë në këndshikim heroik ku tregohet shoqëria e [[Karli i Madh]] në kulmin e teprimeve të tij, duke kërkuar të kritikonte zakomet e pahijshme të kohës së tij, ku megjithëse ka kalorës dhe kode nderi, çdo aksion dhe mendim është shpur deri në ekstrem, deri në shkatërrimin tërësor. Vepra madhore e Ariostos është ''[[Orlando furioso]]'', [[poema|poemë]] që realizohet sipas romaneve kalorsiake të ciklit breton dhe të ciklit karoling. Poema portretizon atë që ishte ndërprerë nga [[Matteo Maria Boiardo]] te ''[[Orlando innamorato]]''. Subjekti është ambjentuar në kohën e luftrave të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] kundër Saraçenëve dhe rezulton të jetë një lloj burle (talljeje) dhe një proces shkatërrues i figurës karizmatike dhe të paepshme të kalorsit, i përkushtuar ndaj pastërtisë, respektit, nderit dhe besimit. Princesha tepër e bukur 'Angelica' bën të dashurohej çdokush në oborrin e saj, ndërsa [[Karli i Madh]] pregatit rrethimin. Edhe paladini i fuqishëm Orlando mbetet e paralizuar dhe i turbulluar nga magjepsia, por kur zbulon se princesha e tradhëton me Medoron, do të shkallonte, duke humbur arsyen, që përfundon në [[hëna|hënë]]. [[Skeda:Ariosto - Orlando Furioso, 1551 - 5918999 FERE001606 00005.tif|parapamje|Ballina e "Orlando furioso"]][[Orlando furioso]], është një poemë e gjatë narrative e gjinisë fantastike dhe epikës tradicionale, vazhduese e [[Orlando inamorato]] e [[Matteo Maria Boiardo]]-s, dhe që e merrte frymëzimin nga subjektet franceze dhe bretone të [[Mesjeta|Mesjetës]]. Subjekti i kësaj vepre është marrosja e Orlandos (personazhi që me emrin francez Roland qe një nga të anëtarët e oborrit karoling dhe protagonist i [[La Chanson de Roland]] që, i dashuruar me Angelica-n e bukur, përjeton peripeci të shumta duke e ndjekur dhe që çmendet. Angelica e bukur dashurohet me Medoron, luftëtar mysliman që e kishte shëruar, dhe i përfshirë nga një atak xhelozie, Orlando rrënon male shkatërron gjithëçka që i del përpara. Për ti rikthyer mendjen miku i tij Astolfo, i hipur në një hipogrif, udhëton në hënë ku takon, brenda një shishe, eliksirin e rikthimit të arsyes së Orlandos që, me të pirë atë, rifiton gjykimin e shëndosh. Gjatë gjithë rrëfimit, të përshkuar nga një ton shumë fantastik, ndërthuren tregime të shkurtra. ''Orlando furioso'' qe objekt i përkthimeve të shumta, vazhdimesh dhe imitimesh si dhe përbëri modelin më të rëndësishëm për epikën e zgjedhur rilindase. Poema ndërthur ngjarje të panumërta, të marra nga mite të ndryshme dhe histori të popujve antikë dhe autori i saj e fut personazhin e Angelica-s si figurë të fatit, e aftë të turbulloi edhe shpirtrat më të fortë: deklarim poetik për të treguar shoqërinë aktuale, mjaft e mbushur me pasiguri, ashtu si shpirti njerëzor është i mbushur me pyetje. Poema çon në zbehjen përfundimtare të përplasjes midis paganëve dhe të krishterëve: lufta, një nga pak fijet e kuqe që është e mundur të gjurmosh me lehtësi në brendësi të poemës, nuk përfshin një kundërshtim etik apo ideologjik midis dy palëve si te [[Chanson de Roland]]. Mbi përmasën epike, gjithësesi e pranishme, nëse jo tjetër por si polaritet dialektik (dhe mjafton të konsiderosh oktavën e parë të poemës), vendosen rrugët e pafundme të romanit, nga të cilat teknika e ndërthurjes është imazhi stilistik: me linjës kryesore të armëve përzihen dashuritë, sipas një operacioni boiardesk. Heroit epik të destinuar për fitore pikërisht si mbrojtës i një superioriteti ideologjik përkundrejt armikut zëvëndësohet me kalorësin e dashuruar të Boiardos, por vetëm në një nivel të parë sipërfaqësor. Ariosto nuk mund të kënaqet me arritjen në këtë pikë dhe në fakt e shtyn këndveshtrimin e tij letrar në ndërlikimin e mekanizmit të dashurisë deri në paradoks: nga një anë duke e çuar Orlandon në çmendje, në gjendjen kafshërore, duke u zhveshur nga prerogativat e tij kalorsiake; ndërsa nga ana tjetër duke përsëritur dhe absolutizuar idenë e romanit mesjetar, kalorësi në kërkim të identitetit të vetë, për tu rigjetur pas një "prove".[[File:Portadaromancero.jpg|left|thumb|''Romancero'' i titulluar ''Libro de los cincuenta romances'' ([[1525]])]] ===Spanja=== ==== Katërqinta dhe Humanizmi ==== ===== Poezia: Manrique dhe nisja e ''romance-s'' ===== [[Shekulli XV]] inauguroi një periudhë të rafinuar në veprat letrare, në mënyrë të veçantë të poezisë, falë edhe kontributit të mjedisit të «oborreve të dashurisë provencalë» dhe ndikimit gjithmonë e më të madh të lëvizjes kulturore italiane, që do të arrinte kulmin e saj në shekullin pasues.<ref name="val48">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 48.</ref> Veprat e [[Dante Alighieri|Dantes]], [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio-s]] dhe [[Françesko Petrarka|Petrarkës]] patën vlerësim të madh edhe në territorin spanjoll dhe disa arritën të ndiqnin indikacionet, si markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]), që përhapi në mënyrë efikase teoritë humaniste dhe ndaj të cilit përmendet dituraku i parë kritiko-linguistik në të folurën kastiliane me titull ''Letër hyrëse kryekomandantit Don Pedro i Portugalisë'';<ref name="val48" /> ndërsa të tjerë, u kufizuan me imitimin e formave poetike të letërsisë italiane, duke u përpjekur të kopjonin njëmbëdhjetërrokëshin dantesk, duke arritur rezultate jo të shkëlqyera por gjithësesi duke i hapur rrugën përdorimit të vargut që do të merrte një pozicion mbizotërues në metrikën e lirikës spanjolle.<ref name="val48" /> Pjesa më e madhe e poetëve vinte nga mjediset më të larta: autorët i përkushtoheshin në mënyrë të veçantë 'canzoniere-ve', ku një shembull nga më të rëndësishmit është ''Cancionero de Baena'', i hartuar pikërisht nga [[Juan Alfonso de Baena]] në [[1445]].<ref name="val48" /> Kush shkruante 'cancionero' ishte zakonisht i paguar për këtë aktivitet, sepse '''''cancionero-t' ishin shpesh të porositur nga zotërinjtë që dëshironin tu bëheshin homazhe fushatave të tyre me vepra në vargje që të nënvizonin bukurinë si dhe cilësitë.''''' Midis veprave që përmendnin më shumë autorët italianë qenë ato të Miçer Francisco Imperial, që me sonetet dhe poemat e tij alegorike u frymëzua nga [[Dante Alighieri]]; ndërsa [[Ferrant Sánchez]]-i me ''Decir de las vanidades del mundo'' është ai që përzien bashkë me njëmbëdhjetë rrokëshat me shije italiane, dymbëdhjetë rrokëshat më të përshtatshëm për ritmet dhe tingujt e spanjishtes.<ref name="val49">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 49</ref> Ndërsa Juan de Mena ([[1411]]-[[1456]]) qe autori i ''El laberinto de fortuna'', ose ''Las trescientas'' (Treqintat, emër që tregon numrin e strofave me të cilat është formuar vepra), tjetër vepër që i referohej Dantes për përmbajtjen (vizione onirike me komponente të fortë simbolike) dhe një metrikë që, duke i besuar oktavave, kërkon ti afrohet akoma krijimeve në italisht. Shembulli kryesor i 'cancionero-s' janë ''Coplas a la muerta de su padre'' të [[Jorge Manrique]] ([[1440]]-[[1478]]), nipi i Gómez Manrique ([[1412]]-[[1490]]); [[metrika]] e veprës paraqet skemën 8a-8b-4c-8a-8b-4c.<ref name="val52">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 51-52</ref> Tema ka të bëjë me vdekjen, të trajtuar me qetësi dhe aty për aty: vdekja paraqitet si pika ideale e barazisë që i vendos të gjithë në të njëjtin plan, duke anulluar diferencat shoqërore. Referencat ndaj botës klasike, të shpeshta në veprat mesjetare, mungojnë te ''Coplas'':<ref name="val53">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 53</ref> dhe pikërisht vepra e Manrique-s vendoset si mbyllje ideale e [[Mesjeta|Mesjetës]] spanjolle.<ref name="val57">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57</ref> ''Romance'' është një krijim tipik i poezisë së lartë, të kultivuar, fortësisht e lidhur me traditën orale të këngëvve, dhe në mënyrë të vecantë me ''chanson de geste''.<ref name="val57" /> Te ''romance'' muzikaliteti është thelbësor dhe në fakt gati të gjitha ''romance-t'' (përveç një përmbledhjeje të publikuar në [[Shekulli XVII|Shekullin XVII]]) duhet të këndoheshin.<ref name="val57" /> ''Romance-s'' i detyrohet edhe futja e një kombinacioni të ri metrik, që mban të njëjtin emër; José María Valverde e shpjegon kështu metrikën e realizimit të ''romance-ve'': {{quote|text=Vargu bëhet tetërrokësh (apo mo mirë, me tetë plus tetë rrokje), siç e kishin zakon ata të 'canciones', të organizuara në njësi prej katër tetërrokëshash, duke u përsëritur ose variuar herë pas here në këndimin e dy të fundit, ose katër, me një rimë të vecantë me karakter të vazhduar.|author=José María Valverde|Source=Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 57}} Këtu, ''romance'' dallon nga kompozimet zakonisht të përdorura në letërsinë italiane, si tetërrokëshi, pasi spanjishtja kërkon një shpërndarje të ndryshme të thekseve (me distancë më të madhe se ata të italishtes, të përdorur, te tetërrokëshi, çdo katër rrokje).<ref name="val58">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 58</ref> Struktura paraqet veçanti të tjera: për shembull, në vend që të filloi dhe mbaroi gradualisht, ''romances'' ka një fillim dhe fund të menjëhershëm, për të rritur përmbajtjen e misterit të veprës.<ref name="val58" /> Karakteristikat e lart përshkruara, gjithësesi, janë për tu konsideruar indikative, pasi disa përmbledhje ''romance-sh'' të periudhave të ndryshme, si ato të hartuara nga Ramón Menéndez Pidal ose Dámaso Alonso, paraqesin ''romance'' rrënjësisht të ndryshme midis tyre.<ref name="val59">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 59</ref> ''Romance-ja'' pati përhapje dhe popullaritet të madh në Katërqintën, sa që ishte të shumtë ata që e dinin përmendësh, pavarësisht kushteve ekonomike dhe niveli i tyre i arsimimit.<ref name="val59" /> ''Romance-ja'' kontribuoi edhe në llojin e spanjishtes arkaike të folur në popullsitë hebreje sefardite, të [[Selaniku]]t dhe të tjerë me origjinë spanjolle, pasi fakti që kishin mësuar përmendësh këto kompozime ndikoi në njohjen e gjuhës.<ref name="val59" /> Në mes të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] u shfaqën shumë ''romanceros'', dmth. përmbledhje ''romances-ash'', që bëheshin të shkruara, të shtypura në letër dhe jo më të përcjella gojarisht (për më tepër, natyra pastërtisht gojore e ''romances-ave'' i çoi shumë prej tyre në pësimin e shumë variacioneve në përmbajtje). Në kundërshtim me atë që ndodhte ndonjëherë në letërsinë mesjetare, te ''romances'' magjia është argument shumë pak i trajtuar dhe madje gati plotësisht i injoruar. ''Romances'' kanë përbërë një pjesë themelore të letërsisë spanjolle, aq sa e ruajtën popullaritetin edhe gjatë ''El Siglo de Oro-s'', duke u bërë një traditë e vërtetë.<ref name="val61">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 60-62</ref> Midis italianistëve të kësaj epoke qenë Iñigo López de Mendoza, markezi i Santillana-s ([[1398]]-[[1458]]) dhe Enrique de Villena ([[1384]]-[[1434]]<ref>Data e vdekjes është caktuar në 1434 nga Fernando Báez, ''Storia universale della distruzione dei libri'', Viella, [[Roma]], [[2009]], fq.151</ref>) që përktheu [[Komedia Hyjnore|Komedinë Hyjnore]].[[File:Celestina.jpg|thumb|Kopertina e ''Celestina-s'']] ===== Proza: ''Celestina'' dhe kronistët ===== Proza e Katërqintës spanjolle pa dy lëvizje kryesore, kronikat dhe shembujt e parë të 'novela-s' dhe të dytën te ajo teatrale. Prirjet e reja humaniste u shtrinë edhe te kronikat, duke i shëndruar gjuhën: megjithëse mbetën gjithmonë vepra me frymëzim popullor, ato nisën të përshkruanin realitetin në një prozë më të rafinuar dhe artistike.<ref name="val70">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 70</ref> Midis kronistëve të ndryshëm të periudhës, janë për tu përmendur Fernán Pérez de Guzmán (autor i ''Mar de historias''), Hernando del Pulgar, Gonzalo Chacón, Diego Enríquez del Castillo dhe Mosén Diego de Valera (këta dy kronistë mbretëror)<ref name="val70" /> si dhe Gutierre Díaz de Games, autor i ''El Victorial''.<ref name="val71">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 71</ref> Autorë të kritikave më pak aderente me realitetin dhe me më shumë elemente fantastike janë Pedro de Corral (''Crónica sarracina'') dhe Ruy González de Clavijo, të cilët realizuan dy libra udhëtimesh (''Andanças e viajes de Pero Tafur por diversas partes del mundo avidos'' dhe ''Vida y hazañas del Gran Tamorlán'').<ref name="val71" /> Përveç kronikave, vazhduan përrallat morale: një shembull është ''Libro de los gatos'', me autor anonim; ndërsa Enrique Pacheco-s realizoi disa vepra me përmbajtje të pazakontë.<ref name="val71" /> Gjithësesi, ngjarja e rëndësishme në prozën spanjolle të shekullit XV është lindja e romanit (La novela).<ref name="val71" /> Duke nisur nga vepra të mëparshme si ''La Gran Conquista de Ultramar'' dhe ''El caballero Zifar'', u formuan karakteristikat e para të romanit kalorsiak spanjoll;<ref name="val71" /> ndërsa romani sentimental, u përfaqësua nga ''El siervo libre de amor'', vepër e Juan Rodríguez de la Cámara që frymëzohej nga romanet italiane dhe në mënyrë të veçantë nga ''Cárcel de amor'' i Diego de San Pedro, libër i publikuar në [[1492]] që pati sukses të madh në dy shekujt pasues.<ref name="val72">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 72</ref> ''Cárcel de amor'' u krahasua, në përmbajtje dhe formë, me ''Dhimbjet e të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang von Goethe]].<ref name="val72" /> Në [[1499]] u publikua një libër i shkruar nga [[Fernando de Rojas]] dhe i titulluar ''Tragicomedia de Calisto y Melibea'', i njohur edhe si ''La Celestina''.<ref name="val72" /> Autori pohon se e kishte gjetur të përfunduar aktin e parë dhe se e zgjeroi veprën deri sa ta bënte të arrinte gjashtëmbëdhjetë akte gjatësi (21 në botimin e vitit [[1502]]): ''Celestina'' tregon një histori dashurie midis dy të rinjve, Callisto-s dhe Melibea-s, që pas një zhvillimi intensiv përmbyllet me vdekjen e të dyve.<ref name="val73">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 73</ref> Vepra është një lloj «romani i dialoguar», megjithëse nuk përmban elemente teatrale;<ref name="val72" /> Personazhi më i veçantë është Celestina, e moshuara që në vepër ka detyrën ti bënte të takoheshin dy të dashuruarit, e pajisur me një gjuhë «të gjallë dhe të drejtpërdrejtë».<ref name="val73" /> I gjithë romani është i karakterizuar nga «ashpërsia» dhe «pesimizmi»:<ref name="val73" /> rikthehet referimi nga frymëzimit klasik, vecanërisht i bazuar te poetët latinë. Një tentativë për të shkruar vepra teatrale i detyrohet Gómez Manrique-s: dy shkrime të tij, ''Representación del Nacimiento de Nuestro Señor'' dhe ''Lamentaciones fechas para Semana Santa'', megjithëse jo me rëndësi të madhe, janë ndër shembujt e parë të teatrit në letërsinë spanjolle.<ref name="val77">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 77</ref> Gjinia teatrale, në fakt, ishte injoruar gjatë gjithë Mesjetës dhe Manrique ofroi një impuls të izoluar dhe paraprirës që do të vazhdohej pastaj nga [[Juan del Encina]], autor i ''églogas''<ref name="enc800">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 800</ref> (përshtatje të ''Eglogave'' të [[Virgjili]]t<ref name="val77" />), dhe gjatë ''Siglo de Oro''.<ref name="val79">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 79</ref> ==== ''El Siglo de Oro'' (1492-1681) ==== [[File:Karl V by Ticiano.jpg|left|thumb|Karli V, mbreti i parë i ''Siglo de Oro'']] I ashtuquajturi ''Siglo de Oro'' (Shekulli i Artë) është ajo periudhë në të cilën kultura spanjolle përjetoi një lulëzim të madh, me aktivitete të zjarrta letrare dhe pushteti të madh politik.<ref name="enc800" /><ref name="val82">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 82</ref> Nuk ka njëtrajtësi burimesh për sa i përket datës së fillimit të kësaj periudhe: për disa është [[1492]], viti i zbulimit të Amerikës; ndërsa të tjerë tregojnë vitin [[1516]], data e hipjes së [[Karli V|Karlit të V]] një fron.<ref name="enc800" /> Ndërsa për të treguar fundin e 'Shekullit të Artë', përgjithësisht është përdorur viti [[1681]], me vdekjen e Calderón de la Barca-s.<ref name="enc800" /> Zakonisht, Shekulli i Artë ndahet në tre periudha të mëdha: 1516-1555 (mbretërimi i Karlit V); 1555-1635 (nga mbretëria e Filipit II deri në vdekjen e [[Lope de Vega]]-s); 1635-1681 (deri pikërisht në vdekjen e [[Pedro Calderón de la Barca]]-s).<ref name="enc800" /><ref name="val82" /> Në gjysmën e parë të Shekullit XVI qenë themelore veprat e [[Bartolomé Torres Naharro]] dhe të portugezit [[Gil Vicente]]. Veçanërisht i dyti, autor i shkrimeve si në spanjisht ashtu dhe në portugalisht, kontribuoi në formimin e themeleve që, në të ashtuquajturën «periudhë tranzicioni» midis Katërqintës dhe Shekullit të Artë, do të ripërdoreshin nga shkrimtarët në dekadat pasuese për hartimin e veprave të tyre.<ref name="val78">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 78-79</ref> Ekspansioni i territoreve spanjolle bëri që vendi iberik të ishte më lehtësisht subjekt i ndikimeve kulturore të prejardhura nga kombet e trera: një shembull i tillë është prurja e dhënë nga [[Rilindja]] italiane në veprat e kësaj periudhe;<ref name="val82" /> përveç kulturës italiane, midis territoreve të pushtuara qe thelbësor ndikimi i [[Amerika|Amerikës]] (si kontinent).<ref name="val82" /> ===== Periudha e parë (1516-1555) ===== Periudha e parë e ''Siglo de oro-s'' u karakterizua nga një mentalitet i hapur ndaj ndikimeve kulturore të ardhura nga [[Italia]] dhe [[Amerika]].<ref name="val83">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 83</ref> [[Humanizmi]], gjithmonë e më i pranishëm në [[Spanja|Spanjë]], bëri që të mernin famë idetë e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]], mendimi i të cilit, megjithëse jo i vendosur në kundërshti të plotë me besimin katolik, mori megjithatë forma kritike përkundrejt hierarkive kishtare, duke sjellë një koncept «besimi» më të lidhur me brendësinë e individit sesa pjesëmarrjen në porositë e kishës.<ref name="val83" /> Këto ide morën emrin ''erasmizëm'', dhe u përhapën nga disa autorë si Juan dhe Alfonso Valdés.<ref name="enc800" /> Besimi në aftësitë dhe në mundësitë e njeriut çoi në futjen e [[shkenca|shkencës]] në art: kjo u zbatua në mënyrë të veçantë në letërsi.<ref name="enc800" /> Poeti më i madh i kësaj periudhe është [[Garcilaso de la Vega]] ([[1505]]-[[1536]]) që bëri të njohur metrikën e poezisë rilindase italiane.<ref name="val77" /> De la Vega, duke u frymëzuar nga veprat e [[Françesko Petrarka|Petrarkës]], shtoi elemente të reja muzikaliteti, tashmë të shfaqur me shkrimet e [[Juan Boscán]] (autor i pasur me ndikime italiane, veçanërisht të marra nga [[Pietro Bembo]] dhe Bernardo Tasso).<ref name="enc800" /> Në kuadër të poezisë lirike qe në këtë mënyrë Garcilaso de la Vega figura mbizotëruese e fazës së parë të Shekullit të Artë: karakteristikat e tij thellësisht rilindase – [[poezia]] si «zëri i dashurisë», dashuri e idealizuar dhe gjithmonë e paarritshme, intimiteti i vargjeve, eleganca e stilit – impresionuan shumë autorë bashkëkohës dhe ata menjëherë pas tij, që shpejt u frymëzuan nga ai.<ref name="val86">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 85-86</ref> Viti [[1542]], me publikimin e lirikave të de la Vega-s dhe Boscán-it, i dha rrugë stilit të ri poetik spanjoll.<ref name="val92">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 92</ref> Për sa i përketë prozës, faza e parë e ''Siglo de oro'' pa prirje të ndryshme: një nga ato është «proza didaktike», eksponentët kryesor të të cilës qenë vëllezërit Valdés, [[Juan Valdés]] dhe [[Alfonso Valdés]], mbështetës të ''erasmizmit''.<ref name="enc801">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 801</ref> Në përmbajtjen e veprave të tyre, të dy kritikonin korrupsionin e pranishëm në Kishë;<ref name="enc801" /><ref name="val94">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 94</ref> ndërsa në këndvështrimin e stilit Juan Valdés deklaron nevojën për një prozë që vendoset ndërmjet thirrjeve latine dhe afërsisë së stilit të popullit, duke e paraqitur te ''Diálogo de la lengua'' i tij.<ref name="val95">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 95</ref> Vëllezërve Valdés mund tu bashkohet Cristóbal de Villalón, edhe ai autor veprash të pasura me opinione kritike.<ref name="val95" /> Predikuesi Antonio de Guevara ([[1480]]-[[1545]]) qe kronisti i Karlit V: ''Epístulas familiares'' të tij patën shumë sukses në Spanjë, ndërsa jashtë qe shumë i përhapur shkrimi i tij i quajtur ''Relox de príncipes y Libro de Marco Aurelio'';<ref name="val95" /> Guevara kontribuoi në lindjen e 'eufuizmit' në territorin anglez.<ref name="enc801" /> ''Amadís de Gaula'' qe romani më i rëndësishëm kalorsiak e periudhës: ai inauguroi pikën maksimale të ekspansionit të kësaj gjinie letrare (te e cila bëri pjesë një tjetër roman, ''Palmerín de Oliva'', i publikuar në [[1511]] dhe ai shumë i lexuar).<ref name="enc801" /> Por ngjarja kryesore në fushën e prozës letrare qe futja e romanit pikaresk.<ref name="enc801" /><ref name="val111">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 111</ref> Si hapsja e rrugës së kësaj gjinie qe vepra ''Lazarillo de Tormes'': realizmi i librit, që i kundërvihej idealizmit dhe abstragimit të romaneve kalorsiakë,<ref name="enc801" /> përfaqëson një formë evazive, zbavitjeje, por e ndryshme përkundrejt asaj të ofruar nga veprat kalorsiake; protagonisti, ''pícaro'' (mashtruesi) tregon me cinizëm dhe zhgënjim, me tone ndonjëherë shakatore, duke e marr jetën si ti vinte.<ref name="val114">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 114</ref> ''Pícaro-ja'' është i shtrënguar të jetoi në një botë ku është e nevojshme të ndeshesh me armë të pandershme; megjithëse, nuk është një personazh negativ, duke parë se e bën se ska alternativa.<ref name="val114" /> Stilistikisht romani pikaresk solli me vete risi të rëndësishme: në radhë të parë, mungesa e një çështjeje qendrore, e zëvendësuar nga një prozë narrative e lirshme, gjithmonë në vetë të parë;<ref name="val114" /> në radhë të dytë, ndryshoi këndveshtrimin: duke munguar një problem që të fokusoi vëmendjen e lexuesit, ai zhvendoset te personaliteti i protagonistit, të shfaqur nga veprimet dhe nga mendimet e rrëfimtarit.<ref name="val115">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 115</ref> Prodhimtaria teatrale u rrit, duke parë sasinë e madhe të autorëve që iu përkushtuan realizimit të teksteve të kësaj gjinie: përveç të lartpërmendurve Gil Vicente dhe Torres Naharro, kontribuan edhe Fernán López de Yanguas dhe Lucas Fernández.<ref name="enc801" />[[File:Retrato de Fray Luis de León.jpg|thumb|Luis de León]] ===== Periudha e dytë (1555-1635) ===== Ndërsa periudha e dytë, ajo e mbretërimit të [[Filipi II|Filipit të II]], pa një ngurtësi më të madhe, një rigorozitet të futur dhe inkurajuar nga luftrat fetare të pranishme në [[Evropa|Evropë]] në ata vite.<ref name="val83" /> ====== Poezia ====== Kjo fazë e dytë pa të lindëte dy shkolla të reja poetike: ajo seviljane (e [[Sevilja|Seviljes]]) dhe ajo salmankase (dmth. e [[Provinca Salamanca|Salamankës]]).<ref name="enc801" /> E para, e drejtuar nga [[Fernando de Herrera]] ([[1534]]-[[1597]]), karakterizohej nga një stil i gjallë, i pasur dhe elokuent;<ref name="val123">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 123</ref> nga e dyta eksponenti më i madh qe frati [[Luis de León]], teolog i pallatit, filolog dhe poet shumë i vëmendshëm ndaj pastërtisë gjuhësore, sa të krijonte një alfabet të ideuar posaçërisht për poetët, për ti ndihmuar në shqiptimin e vargjeve.<ref name="val123" /> Midis elementeve kryesorë të shkollës seviljane ishte Baltasar de Alcázar ([[1530]]-[[1606]]); për shkollën salamankase mund të përmenden Francisco de Medrano ([[1570]]-[[1607]]) dhe Francisco de Aldana ([[1537]]-[[1578]]).<ref name="val124">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 124</ref> Luis de León, me stilin e tij «të kthiellët dhe klasikexhant»,<ref name="enc801" /> qe midis poetëve më të vlefshëm të epokës së tij:<ref name="val125">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 125</ref><ref name="val137">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 137</ref> i mbyllur në burg për akuzat e herezisë të bëra nga kundërshtarët,<ref name="val126">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 126</ref> aty shkroi veprat e tij më domethënëse.<ref name="val127">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 127</ref> Në poezitë e León-it gjenden aspekte me frymëzim klasik (harmonia universale e marr nga [[Pitagora]] dhe [[Platoni]]) si dhe humanist (përpjektja për të njohur sekretet e Gjithësisë) dhe një stil i ngritur, me vëmendje të madhe te kadenca e vargjeve.<ref name="val129">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 129</ref> Në poezinë epike u kërkua të riprodhohej në «oktava reale italiane» një poemë kombëtare: gjithësesi, ky synim nuk u arrit.<ref name="val137" /> Epika u çua përpara midis epopeve fetare të shkruara nga Cristóbal de Virués, Diego de Hojeda dhe [[Lope de Vega]] si dhe epopetë historike si ato të Pedro de la Vezilla Castellanos, Juan Rufo Gutiérrez dhe [[Juan de la Cueva]], ose ''La Araucana'' e [[Alonso de Ercilla]]-s, vepër mbi pushtimin e [[Kili]]t e frymëzuar nga [[Eneida]].<ref name="enc801" /><ref name="val137" /> Autorë të tjerë epikë janë Luis Barahona de Soto ([[1548]]-[[1595]])<ref name="enc801" /> dhe Bernardo de Balbuena ([[1582]]-[[1625]]).<ref name="val138">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 138</ref> Lirika baroke pati dy përfaqësues të rëndësishëm: [[Francisco de Quevedo]] dhe [[Luis de Góngora]].<ref name="val157">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 157</ref> Luis de Góngora ([[1551]]-[[1627]]) mund të konsiderohet një pararendës i shkollës seviljane,<ref name="enc801" /> në virtyt të stilit latinexhant, forca e imazheve dhe përdorimi i shpeshtë i hiperbolave.<ref name="val158">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 158</ref> Poezitë e Góngora-s i dhanë jetë një rryme të re, të quajtur «kulturorizëm»<ref name="val158" /> ose «gongorizëm»,<ref name="enc801" /> fortësisht të kundërshtuara nga bashkëkohësit Lope de Vega dhe [[Francisco de Quevedo]], që do të kërkonin ta tallnin me satira dhe kritika.<ref name="enc801" /><ref name="val158" /> Veprat më të rëndësishme të Góngora-s qenë ''Fábula de Polifemo y Galatea'' ([[1612]]) dhe ''Soledades'' ([[1613]]);<ref name="val159">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 159</ref> këto të fundit i dhanë origjinë një «revolucioni estetik» të mirëfilltë, për shkak të përdorimit të fjalëve të pazakonta, thellësisht të frymëzuara nga latinishtja, me rendin e fjalëve shpesh të përmbysur, referimet e shpeshta te [[mitologjia]] që kontribuoi në krijimin e një «gjysëm errësire irreale» të paparë ndonjëherë, nga e cila ndonjëherë dalin papritur imazhe të çuditshme.<ref name="val159" /> Francisco de Quevedo, i lindur në [[Madridi|Madrid]] në [[1580]] nga një familje me origjinë fisnike, qe një poet dhe prozator «me mendim të thellë»,<ref name="val163">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 163</ref> një nga figurat më të rëndësishme për ''el Siglo de Oro''.<ref name="val164">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 164</ref> Shkroi shumë vepra të pasura me satira dhe kritika ndaj kategorive të veçanta të personave (si për shembull mjekët, avokatët, gratë etj.): Quevedo qe autor i zhdërvjelltë, pasi në jetën e tij shkroi libra [[teologjia|teologjie]] dhe [[filozofia|filozofie]] si ''Providencia de Dios'', [[politika|politikë]] si ''Marco Bruto'', i frymëzuar nga [[stoicizmi]], kritike letrare dhe veçanërisht [[satira|satire]] humoristike.<ref name="val164" /> ''Historia de la vida del Buscón'' është një parodi e romanit pikaresk ku figura e ''pícaro-s'' është çuar në ekstrem, ashtu si përmbajtja;<ref name="val164" /> në të gjitha veprat e Quevedo-s haset një humorizëm i spikatur, i përdorur për të përshkruar gjithëçka, që nga vizionet infernale<ref name="val165">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 165</ref> deri te bujtinarët dhe rojet gjyqësore.<ref name="val166">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 166</ref> Ai qe autori kryesor ''konceptist'' dhe në shkrimet e tij poetike mund të identifikohet një mendim i ngjashëm me atë të [[ekzistencializmi]]t të mëvonshëm.<ref name="val166" /> Midis poetëve që nuk morën pjesë në konvencionet e poezisë baroke, duke parapëlqyer një stil më pak të ndërlikuar dhe formal, më të kthjellët, qenë Lupercio de Argensola ([[1559]]-[[1613]]) dhe Bartolomé Leonardo de Argensola ([[1561]]-[[1634]]), dy vëllezër,<ref name="val226">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 226</ref> Alonso Fernández de Andrada dhe Francisco de Rioja ([[1583]]-[[1659]]).<ref name="val227">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 227</ref> Ndërsa midis të tjerëve, që nuk i përkitën të ashtuquajturës «linja anti-baroke» por u shkëputën megjithatë nga baroku, mund të përmenden Luis Barahona de Soto, Andrés Rey de Artieda, Pedro de Espinoza dhe Juan de Jáuregui;<ref name="val227" /> me prirje akoma më të ndryshme qe vepra e dy kontëve: Juan de Tassis y Peralta, kont i Villamediana-s, që shkroi vepra ku tregohet me këmbëngulje pesimizmi,<ref name="val229">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 229</ref> dhe Diego de Silva y Mendoza, kont i Salinas-it, i pajisur me një stil më të gjallë por më pak formal, i pasur me introspeksione psikologjike.<ref name="val231">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 231</ref> ====== Proza ====== [[Skeda:Peter Paul Rubens 138.jpg|parapamje|left|Teresa d'Ávila]] Zhvillim dhe lartësim të madh pati letërsia fetare,<ref name="val141">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 141</ref> ose «mistike».<ref name="enc801" /> Ajo arriti pikën e famës kulminante në gjysmën e dytë të Pesëqintës, falë veprave të San Giovanni della Croce ([[1542]]-[[1591]]),<ref name="val141" /> frati Luis de Granada ([[1504]]-[[1588]]) apo Shën Teresa d'Ávila ([[1515]]-[[1582]]).<ref name="val145">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 145</ref> Ky rikthim te letërsia fetare ndodhi në vazhdim të lëvizjes rilindase që, ndërsa nga ana letrare solli futjen e shkencës në art, nga ajo fetare solli një kujdes më të madh për individin, që përpiqej të bashkohej me figurën hyjnore nëpërmjet brendësisë së vetë dhe jo më duke ndjekur (dhe madje ndonjëherë kapërcyer) direktivat e kishës.<ref name="val142">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 142</ref> Luis de Granada u vu në dukje për forcën e oratorisë së vetë dhe për vëmendjen ndaj natyrës (prirje kjo që e çoi të dyshohej si iluminist nga [[Inkuizicioni]], që arriti ti ndaloi veprat e tij për pak kohë);<ref name="val143">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 143</ref> Ndërsa Pedro Malón de Chaide qe një agustinian që, ndryshe nga Alonso de Orozco, imitoi letërsinë ''profane'' në përpjekje për ta përballte me stilin e vetë.<ref name="val144">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 144</ref> Vepra e Shën Teresa de Ávila, e lindur si Teresa de Cepeda y Ahumada, fillimisht qe e përkushtuar ndaj meditimit, për tu maturuar pastaj, në vazhdim të një vizioni, në një letërsi më aktive dhe të gjallë, të pasur me imazhe të gjalla dhe nga proza spontane dhe tradicionaliste, ku ndonjëherë shfaqen disa popullarizma.<ref name="val145" /> Shkrimi më i rëndësishëm i Teresa-s është ''Vida'', ku ofron interpretimin e vetë të disa «çështjeve shpirtërore».<ref name="val146">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 146</ref> San Giovanni della Croce, dishepull i Shën Teresa-s,<ref name="enc802">Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]], fq. 802</ref> lindi me emrin Juan de Yepes në Fontiveros;<ref name="val149">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 149</ref> me ''Cántico espiritual'' ai përshkroi ekstazat e tij në një gjuhë fortësisht simbolike, e pasur me citime dhe lirizëm.<ref name="val152">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 152</ref> Ndërsa për sa i përket romanit u regjistrua një gjini e re, ''romani pastoral'', ku personazhet janë pjesëtarë të botës fshatare, zakonisht barinjë. Kjo gjini ka origjinë në shkrimet italiane me ambjentim bukolik si për shembull ''Ninfale fiesolano'' i [[Giovanni Boccaccio]]-s, ose ''Carmen Bucolicum'' i [[Françesko Petrarka|Petrarkës]].<ref name="val113">José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, përkthyer nga Francesco Tentori Montalto, botimi i III i rishikuar dhe zgjeruar, [[Torino]], ERI, [[1969]], fq. 113</ref> Ata janë libra me përmbajtje të lehtë, me histori dashurie me portagonistë barinjë dhe fshatarë, të karakterizuar nga një farë shkëputjeje nga realiteti nëpërmjet përshkrimit të peizazheve idilike të jashtme nga shoqëria dhe nga kontaminimet e saj.<ref name="val113" /> Shembulli i parë i këtij tipi tekstesh është ''Diana'', vepra në spanjisht e shkrimtarit portugez [[Jorge de Montemayor]] ([[1520]]-[[1561]]);<ref name="enc802" /> në ndjekje të linjës qe [[Lope de Vega]] me ''Arcadia-n'' dhe [[Miguel de Cervantes]] me ''Galatea-n'', dhe kështu romanet pastorale patën sukses të madh.<ref name="enc802" /> Një tjetër gjini romani që pa dritën është romani moresk, në të cilin arabi spanjoll merr rolin e personazhit kryesor, duke u idealizuar.<ref name="enc802" /> Pas veprës së parë të kësaj gjinie, ''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', gjinia u bë e njohur me ''Guerras de Granada'', e shkruar nga Ginés Pérez de Hita ([[1554]]-[[1619]]).<ref name="enc802" /> [[File:Miguel de Cervantes lithography.jpg|thumb|Miguel de Cervantes]] [[Miguel de Cervantes]] ([[1547]]-[[1616]]) konsiderohet si romancieri më i madh spanjoll i të gjitha kohëve dhe ndikimi i tij mbi letërsinë spanjolle qe i tillë sa spanjishtja është përkufizuar si «gjuha e Cervantes-it» dhe atij i është dedikuar Istituti i gjuhës dhe kulturës spanjolle.<ref>{{Cito web|url=http://milan.cervantes.es/it/chi_siamo_spagnolo.htm|title=Presentazione istituzionale|editor=Instituto Cervantes|accessdate=30 shtator 2012}}</ref> Pas ''La Galatea'' e vitit [[1585]], romani [[Don Kishoti i Mançës]] (''El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha''), kryevepra e Cervantes-it u publikua në dy kohë, pjesa e parë në [[1605]] dhe e dyta në [[1615]], pas shfaqjes së një vazhdimi 'pirat' me autor Alonso Fernández de Avellaneda.<ref name="enc802" /> Te ''Qujote'' Cervantes zbulon "përmasën e katërt" të shkrimit narrativ, duke inauguruar epokën e gjatë dhe të larmishme të romanit modern<ref>Dario Puccini: introduzione a 'Cervantes, Don Chisciotte della Mancia', Garzanti, [[Milano]], [[1981]], faqja XV</ref>. Formimi kulturor i Cervantes-it u zhvillua në fazën e kalimit midis shekullit XVI në klimën e Rilindjes së plotë dhe kalimit nga Rilindja te baroku gjeti te ai një interpretues thellësisht të rrënjosur në problemet e njeriut të asaj kohe.<ref>[http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&pg=PA545&lpg=PA545&dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&source=bl&ots=Gq-11CscHK&sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&hl=it&sa=X&ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&sqi=2&ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]], fq. 545-554</ref> Në veprën e Cervantes-it vërehet nevoja për të zbuluar ëndrrën, fantazinë, të panjohurën, çmendurinë, instinktin për të sjellë në jetë vetëdijen njerëzore<ref>Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]], faqe 199</ref>. ====== Teatri spanjoll i Rilindjes ====== Teatri spanjoll e nis [[Rilindja|Rilindjen]] me një vepër mjeshtërore, ''La Celestina'', e [[Fernando de Rojas]] ([[1499]] dhe [[1502]]), një prurje e fortë në favor të realizmit që u vazhdua nga vepra të tjera të gjinisë çelestineske si ''La lozana andaluza'' ([[1528]]) e [[Francisco Delicado]] dhe ''Segunda Celestina'' ([[1534]]) e [[Feliciano de Silva]] mes të tjerave, paraprirëse e fiksioneve të idealizuara të librave kalorsiakë (''Amadís de Gaula'', [[1508]], ''Palmerín de Inglaterra'', [[1547]]-[[1548]] dhe ''Tirante el Blanco'', [[1511]] përkthimin e tij në [[gjuha kastiliane|gjuhën kastiliane]]); të romanit pastoral (''Los siete libros de la Diana'' ([[1559]]) e [[Jorge de Montemayor]]); të romanit moresk (''Historia del Abencerraje y la hermosa Jarifa'', [[1565]]) dhe të romanit sentimental (''Cárcel de amor'', [[1492]], i [[Diego de San Pedro]] dhe ''Proceso de cartas de amores'', [[1548]], i [[Juan de Segura]]). Vazhdoi teatri i gjysmës së parë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] me figurat e shquara si dhe muzikantin [[Juan del Encina]] dhe ''Églogas'' e tij, të [[Gil Vicente]] dhe ''Tragicomedia de Don Duardos'' e tij, të '''Bartolomé Torres Naharro''' me komeditë romane të përfshira në ''Propalladia-n'' e tij ([[1517]] dhe [[1520]]) dhe, megjithëse në gjysmën e dytë të shekullit XVI, [[Lope de Rueda]] me ''Pasos'' e tij komike ([[1567]]) që i parprinte entremés-it, [[Jerónimo Bermúdez]] me ''Nises'' e tij, tragjedi klasiciste mbi mitin e famshëm të [[Inés de Castro]]; [[Miguel de Cervantes]], me po aq klasicisten ''El cerco de Numancia'' ([[1585]]) dhe komeditë e tij mbi robërit si dhe formula skenike revolucionare të feniksit të gjeniut [[Lope de Vega]] ([[1562]]-[[1635]]), autori më prodhimtar i teatrit botëror dhe dishepujt e tij të parë '''Guillén de Castro''' ([[1569]]–[[1631]]) dhe [[Juan de la Cueva]] ([[1543]]-[[1612]]). ===Franca=== [[Franca]] e gjeti poetin e saj të madh të Rilindjes te [[Pierre Ronsard]], që kryesonte grupin letrar të [[La Pléiade]] së bashku me Joachim du Bellay të përbërë nga shtatë rapsodë. [[Skeda:Pierre de Ronsard.jpg|parapamje|Pierre de Ronsard|majtas]] '''Du Bellay''' është autori i një ''La Deffence, et Illustration de la Langue Francoyse'', manifesti i La Pléyiade, që mbështetej në një vazhdimësi të poezisë së modeleve klasike greko-romake dhe italiane. Në veprat e tij lirike mund të përmendim ''Lashtësia e Romës'', vargje poetike të shkaktuara nga soditja e rrënojave të qytetërimit romak dhe ''Regrets'', koleksion sonetesh me ton intim drejtuar poetëve të La Pléiade. '''Ronsard''' kultivoi lirikën klasike në ''Odat'' e tij, që ndiqnin ato greke të [[Pindari]]t dhe ato romake të [[Horaci]]t. ''Les Amours de Cassandre'', sonete dedikuar të pasurës Casandre dhe fshatares së re María që ndjekin shembullin e ''Canzoniere-s'' së [[Françesko Petrarka|Petrarkës]]. Hymnes trajton tema filozofike, fetare dhe politike. Shkroi gjithashtu një poemë ambicioze të epikës kombëtare: ''la Franciade'', që përpiqet të imitoi ''[[Eneida|Eneidën]]'' e [[Virgjili]]t. Me ''Sonnets pour Hélène'' ([[1578]]) rikthehet te poezia e dashurisë në një vepër të pjekurisë. Në prozën romaneske u shqua satira e ''La vie de Gargantua et de Pantagruel'' e [[François Rabelais]], ku paraqitet një botë e përmbysur plot humor dhe fantazi, që ka si qëllim kryesor kritikën e zakoneve franceze. Proza didaktike pati si figurë të madhe '''[[Michel de Montaigne]]''', krijuesi i esesë me veprën e tij ''Essais'' ([[1580]]), që inaugurojnë një gjini që kombinonte reflektimin personal me opinionin subjektiv dhe që i drejtohet një lexuesi të zgjedhur dhe kureshtar, të interesuar për botën bashkëkohore. ===Anglia=== [[Skeda:William Shakespeare Chandos Portrait.jpg|parapamje|303x303px|William Shakespeare]] [[Rilindja]] hyn me vonesë në ishujt britanikë. Është në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], me periudhën elizabetine (e qujtur kështu nga mbretërimi i Elizabetës së I të Anglisë), kur ndikimi klasik dhe italian arrin kulmin e tij. Është teatri fusha që u shqua më shumë. Veprat dramatike të zbavitjes (të kundërta me synimet moralizuese) u rikthyen në skenar. [[William Shakespeare]] është dramaturgu më i shquar, por pati edhe shumë të tjerë, si [[Christopher Marlowe]] dhe [[Ben Jonson]]. Nga shekulli XVI deri në atë [[Shekulli XVIII|XVIII]] zbatuesit e '[[commedia dell'arte]]' improvizonin në rrugët e [[Italia|Italisë]] dhe [[Franca|Francës]], por vetëm disa prej tyre u shkruan. Shakespeare nisi nga teatri popullor dhe nga kultura greko-latine për të krijuar komedi të reja. Lirika rilindase u vu në dukje nga [[Thomas Wyatt]], që adoptoi sonetin italian me metrikën angleze. E ndoqën [[Henry Howard]], [[Philip Sidney]] dhe [[Edmund Spenser]] përveç Shakespeare-it, që shkroi gjithashtu sonete të famshme angleze. Epika u përfaqësua nga ''The Fairy Queen'' e Edmund Spenserit ([[1597]]) që ndoqi modelin e [[Ludovico Ariosto]]-s me poemën narrative romanceske dhe të mbushur me peripeci. [[Proza]] humaniste pati përfaqësuesin e saj kryesor te [[Tomas More]], krijuesi i [[Utopia|Utopisë]], ku përfytyrohet një shoqëri ideale. ===Gjermania=== [[Skeda:Hans Sachs.jpg|parapamje|Hans Sachs.|majtas]] Gjermania i solli [[Rilindja|Rilindjes]] teknologjinë që do ta përhapte me shpejtësi: makina e shkrimit, i shpikur nga [[Johannes Gutenberg]]. Kjo shpikje, së bashku me letrën, uli koston dhe shumëfishoi numrin e librave duke shkaktuar në të gjithë [[Evropa|Evropën]] një lloj përhapje të madhe të leximit dhe kulturës, duke ndikuar në lindjen e një sensi kritike që do ti jepte jetë [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]]. Midis viteve [[1450]] dhe [[1600]] u përhap në vendet dhe principatat e zonës gjermanike [[Humanizmi]] dhe u shfaq, si pasojë, [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]]. Përfaqësues të shquar qenë [[Erazmi i Rotterdamit]], aktiv në [[Bazeli|Bazel]] dhe [[Johannes Reuchlin]], që të dy i shkruan veprat e tyre kryesore në [[gjuha latine|latinisht]] dhe patën pak ndikimin jasht rretheve erudite. Erazmi kritikoi besimin më sipërfaqësor dhe pushtetin e madh si dhe korrupsionin moral të [[Katolikë të ritit romak|kishës katolike romake]] në veprën e tij ''Colloquia'', dialogje të hartuara në mënyrën helenike të [[Luciano de Samosata]]. Një këndvështrim më popullor pati [[Humanizmi]] i [[Ulrich von Hutten]] ([[1488]]–[[1523]]), me poemat e tij rebeluese, ose i [[Sebastian Brant]] ([[1458]]–[[1521]]), që shkroi me sukses të madh satirën e tij ''Narrenschiff'' (Anija e të marrëve)) në [[gjuha gjermane|gjermanisht]]. E ilustruar nga [[Albrecht Dürer]], kjo vepër qe, para ''Vuajtjeve të të riut Werther'' të [[Johann Wolfgang Goethe]], vepra më popullore e shtypur në [[gjuha gjermane|gjermanisht]]. Lëvizja më e suksesshme qe [[Reformimi Protestant|Reformimi protestant]] i nisur nga [[Martin Luteri]] ([[1483]]–[[1546]]). Luteri i shkroi idetë e tij në gjermanisht dhe përktheu biblën në gjuhën që populli mund ta kuptonte; Bibla e Luterit, e përkthyer midis viteve [[1522]] dhe [[1534]], qe një zhvillim themelor në krijimin e një gjuhe letrare të unifikuar të gjermanishtes duke përshpejtuar zhvillimin e gjermanishtes moderne. Nga ana tjetër, meritojnë të përmenden edhe mjeshtrat e poezisë, ''Schwank'' dhe ''Fastnachtsspiel'', përfaqësues të gjinisë burleske, mbi të gjitha në formën e përfaqësuesve të saj më të shquar [[Hans Sachs]] ([[1494]]–[[1576]]) dhe [[Jörg Wickram]] (rreth vitit [[1505]] – para vitit [[1562]]). Autor tjetër i rëndësishëm i shekullit XVI qe satiristi i pamëshirshëm [[Johann Fischart]] ([[1546]]–[[1590]]), me origjinë nga [[Strasbourg|Strasburgu]], vepra më e njohur e të cilit është ''Affentheurlich Naupengeheurliche Geschichtklitterung''.[[File:HolbeinErasmusFollymarginalia.jpg|thumb|Vizatim me penë i [[Hans Holbein i Riu|Hans Holbein të Riut]] anash ekzemplarit të Oswald Myconius të botimit të vitit[[1515]] të ''[[Elozh ndaj marrëzisë]]'' së Erazmit të Rotterdamit]]Një gjini e përhapur në këtë epokë qe ''Volksbuch'', një lloj broshure që botohej në formë anonime dhe trajtonte tema popullore. Shembuj të saj janë ''Historia e D. Johann Georg Fausten'', versioni rilindas i mitit të [[Fausti]]t dhe tregimet rreth mashtruesit [[Till Eulenspiegel]]. ===Holanda=== [[Shekulli XVI]] në Holandë u dominuan nga figura e [[Erazmi i Rotterdamit|Erazmit të Rotterdamit]] dhe [[Humanizmi]]t latin. Edhe humanizmi zgjodhi me paraqëlqim të shprehej në gjuhën latine, megjithëse në [[Rilindja|Rilindje]] nisi të merte formë një gjuhë letrare e përbashkët në Vende të ndryshme të Ulta duke nisur nga përkthimet e para nga protestantët të [[Bibla|Biblës]]; bëhet fjalë për një hollandishte më homogjene dhe më pak dialektore se deri atëherë.[[File:Os Lusíadas.jpg|thumb|348x348px|Os Lusíadas, e Luis de Camões|majtas]]Ky proces i gjerë nisi me reagimin e protestantëve kundër katolicizmit këmbëngulës që kërkonte të impononte [[Filipi II|Filipi i II]]. Protestantët promovuan përkthime të ndryshme në gjuhën holandeze të [[Psalmi|Psalmeve]], ku veçohet [[Jan Utenhove]], që për më tepër qe i pari që përktheu në gjuhën holandeze [[Besëlidhja e Re|Dhiatën e Re]]. [[Philips van Marnix]] shkroi satira kundër kishës katolike. [[Humanizmi]] nxori më pas figura si [[Dirck Volckertszoon Coornhert]] ([[1522]]–[[1590]]), autor i një ''Zedekunst'' ose "Ética" ([[1586]]) dhe më të njohurin [[Erazmi i Rotterdamit]] dhe kulminoi me [[Shekulli XVII|shekullin XVII]], që qe shekulli i artë i letërsisë holandeze, kur u përkthye e gjithë [[Bibla]] në [[gjuha holandeze|holandisht]] për të farkëtuar një holandishte të përbashkët letrare; kjo është quajtur ''Bibla e shteteve''. Për më tepër u shquan humanistë të tjerë, mbi të gjitha për prurjet dramatike: [[Willem van de Voldersgraft]], i quajtur gjithashtu [[Willem Gnapheus]] ([[1493]]-[[1568]]) që ndikoi në mënyrë të fuqishme teatrin e mëvonshëm me dramën e tij mbi temën e birit plangprishës, ''Acolastus'' ([[1529]]), ku shpalos si një i ri i shëndetshëm dhe plotë jetë mer lajmin se do të sëmurej dhe do të vdiste dhe që gjendej vetëm, pa dikë që ta shoqëronte në ditët e tij të fundit dhe komedia e tij ''Morosophus'' ([[1531]]). [[Joris van Lanckvelt]], më i njohur si [[Georgius Macropedius]], ([[1487]]-[[1558]]), shkroi komedinë ''Andrisca'' mbi dy gra tradhëtare dhe drama ''Hecastus'' ([[1539]]), shumë e vlerësuar dhe përkthyer, mbi të gjitha në gjermanisht, duke përfshirë edhe poetin e madh protestant [[Hans Sachs]]. Për më tepër shkroi libra të ndryshëm me tekste që qenë shumë të përdorur, midis të cilëve një udhëzues për të shkruar letra (''Epistolica''). Si profesor pati një sërë dishepujsh, midis të cilëve edhe gjeografin [[Gerardus Mercator]]. ''Elozh ndaj marrëzisë'' i Erazmit të Rotterdamit, një satirë mbi abuzimet shoqërore dhe kishtare, ndoshta vepra e humanizmit holandez më e përkthyer në gjuhët e tjera. === Portugalia === Njëlloj si në Spanjë, Shekulli i Artë i letërsisë portugeze fillon në fillim të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. Futen modelet peotike italiane nga [[Francisco Saa de Miranda]] në gjysmën e parë të shekullit. Saa de Miranda qe admirues dhe mik i Garcilaso de la Vega dhe në një nga eglogat e tij vajton vdekjen e poetit toledian. Shkroi, si ai, sonete, këngë petrarkeske, egloga dhe nëngjini të tjera lirike me frymëzim italian. Por poeti kombëtar portugez par ekselencë është [[Luis Vaz de Camoens]], që shkroi poesi lirike dhe epike, si në [[gjuha portugeze|portugalisht]] ashtu dhe në [[gjuha spanjolle|spanjisht]] dhe u shqua për përsosmërinë e soneteve të tij. Vepra e tij madhore është epopeja ''Os Lusíadas'' ('Luzitanët'), që u kthye në epopenë kombëtare dhe u lidh me aventurat e marinarëve bashkëqytetarë, veçanërisht ajo e ekspeditës së [[Vasco da Gama|Vasco de Gamas]] në [[India|Indi]], larminë e peripecive, rrisqeve, mbytjen e anijeve dhe betejat. Në kët narracion të gjatë epik përfshihen legjendat folklorike të [[Portugalia|Portugalisë]], si historia e Inés de Castro dhe kalimi e kepit të stuhive. == Teatri i Rilindjes == [[Skeda:Vittore carpaccio, Ambassadors Return to the English Court 04.jpg|parapamje|288px|[[Viktor Karpaçi]], ''Historitë e Sant'Orsola-s'', (hollësi) ''Compagno della Calza'']] Edhe teatri rilindas kaloi nga [[Teocentrizmi]] te [[Antropocentrizmi]], me vepra më natyraliste, nga aspekti historik, me synim që ti pasqyronin gjërat ashtu siç janë. Kërkohej rikuperimi i realitetit, i jetës në lëvizje, i figurës njerëzore në hapësirë, në të tre përmasat, duke krijuar hapësira për efektet iluzioniste, si ''trompe-l'œil''. Lindën parimet teatrore të bazuara në tre njësi (aksioni, hapësira dhe koha), të marra nga ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, teori e futur nga [[Lodovico Castelvetro]]. Si dramaturgët kryesorë u shquan [[Niccolò Machiavelli]], [[Pietro Aretino]], Bartolomé Torres Naharro, Lope de Rueda dhe Fernando de Rojas, me veprën e tij të madhe ''La Celestina'' ([[1499]]). Në Angli u krijua [[Teatri elisabetian]], me autorë si [[Christopher Marlowe]], [[Ben Jonson]], [[Thomas Kyd]] dhe, veçanërisht, [[William Shakespeare]], gjeni i madh universal i letërsisë (''[[Romeo dhe Xhuljeta|Romeo dhe Zhuljeta]]'', [[1597]]; ''[[Hamleti]]'', [[1603]]; ''[[Othello|Otello]]'', [[1603]]; ''[[Makbeth]]i'', [[1606]]).<ref>César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico, [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-376-0916-X, fq. 109-162</ref> Rilindja qe ''Koha e artë'' e teatrit, qoftë në [[Italia|Itali]] ashtu edhe pranë oborreve të tjera evropiane. Rizbulimi i teksteve klasike greke e latine krijoi një shumësim dhe përhapje të spektakleve teatrorë që bënë të tejkalohej, edhe pse në kohë të ndryshme, në fillim në [[Italia|Itali]] se sa në pjesën tjetër të Evropës, Paraqitjet e Shenjta klasike të përhapura tashmë që nga fillimi i [[Mesjeta|Mesjetës]]. Prania e humanistëve pranë oborreve evropiane qe përcaktuese, nëpërmjet rivënies në skenë të kryeveprave të [[Plauti]]-t, [[Publio Terenzio Afro|Terencit]], të [[Tragjedia greke|Tragjedianëve grekë]] dhe [[Seneka|Senekës]], për një vizion të ri të artit përfaqësues dhe për laicizimin e [[teatri]]t. Shumë intelektual rizbuluan tekstet klasike dhe i aktualizuan, si në rastin e ''La Mandragola ([[1518]])'' e [[Niccolò Machiavelli]]-t dhe ''La Calandria'' ([[1513]]) e Bernardo Dovizi da Bibbiena. [[Teatri klasik]] u përhap në të gjithë [[Evropa|Evropën]] dhe tekstet shpesh u morën nga autorë të ndryshëm: Nicholas Udall, për shembull, vuri në skenë një version të tijin të ''Miles gloriosus'' të [[Plauti]]-t të përkthyer në anglisht me titullin ''Ralph Roister Doister'' në [[1535]]. E njëjta komedi plutiane u paraqit edhe në [[Franca|Francë]] nga Jean Antoine de Baïf, që i shtoi tekste të tjera klasike si ''Eunuchus-i'' i Terencit dhe ''[[Antigona]]'' e [[Sofokliu]]-t. Gjithmonë mbi shembullin e [[Teatri grek|Teatrit grek]], në [[Hungaria|Hungarinë]] e sovranit humanist Mátyás Hunyadi (i biri i [[Janosh Huniadi]]-t), Péter Bornemisza vuri në skenë një version të tijin të ''[[Elektra]]-s'' së [[Sofokliu]]-t të titulluar thjeshtësisht ''Tragjedi në gjuhën hungareze'' ([[1558]]). Teatri rilindas pati një zhvillim të fortë falë edhe zbatimit të risive piktorike dhe arkitektonike. [[Prespektiva]] dhe rindërtimi i teatrit sipas shembullit të atyre greko-romakë, janë në themel të ndërtimit të të famshmit Teatro Olimpico i [[Andrea Palladio]]-s. Shumë artistë u specializuan në skenografi si [[Sebastiano Serlio]] dhe [[Baldassarre Peruzzi]], të tjerë, si Giovanni Maria Falconetto dhe [[Vincenzo Scamozzi]], në përdorimin e rinovuar të hapësirave skenike jo më të rezervuara për vendet tradicionale. Në [[Spanja|Spanjë]], për shembull, qe ''Teatro de salon'' për oborrin dhe pallatet e fisnikërisë dhe ''Corrales-it'' për publikun me pagesë. Në të njëjtën kohë edhe në [[Italia|Itali]] lindën teatro me pagesë mbi të gjitha në gjysmën e dytë të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]]. Kjo shërbeu kryesisht për të nisur rreth vitit [[1520]] në veri të Italisë gjininë e re të ''[[Commedia dell'arte]]'', me tekste të improvizuara, në [[dialekti|dialekt]], duke zotëruar mimikën dhe duke futur personazhe arkitipik si [[Arlekini]], Colombina, Pulcinella (në Francë e quajtur Guignol), Pierotto, Pantaleone, Pagliaccio, etj.[[File:Mandragola.jpg|thumb|Kopertina e ''La Mandragola'' e Niccolò Machiavelli-t]]Në [[Firenca|Firence]], në fund të shekullit XVI, u hodhën themelet për një formë të re spektakli: [[Melodrama]] që në [[Italia|Itali]] pati midis autorëve të parë Claudio Monteverdi-n. Fillimisht u bë fjalë për intermexot midis akteve të komedisë, që në vazhdim morën gjithmonë e më shumë hapësirë në skenë deri sa u bënë një formë autonome paraqitjeje, më parë e quajtur ''recitar cantando'' dhe që u zhvillua deri në krijimin e operave të mirëfillta autonome. === Teatri rilindas në Itali === [[Rilindja]] qe ''koha e artë'' e komedisë italiane, edhe falë rekuperimit dhe përkthimit në të folura të ndryshme vulgare, nga ana e humanistëve të teksteve të shumta klasike greke dhe latine (qoftë tekste teatrale si komeditë e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t si dhe tragjeditë e [[Seneka|Senekës]] ashtu dhe vepra teorike si ''[[Poetika]]'' e [[Aristoteli]]t, e përkthyer për herë të parë në italisht nga humanisti [[Giorgio Valla]] në [[1498]]). Gjinitë e shpalosura dhe paraqitura ishin [[komedia]], [[tragjedia]], [[drama pastorale]] dhe, vetëm në fund të periudhës, [[melodrama]], të cilat patën një ndikim të rëndësishëm në teatrin evropian të kësaj periudhe. Por u vazhdua edhe me traditën mesjetare të shfaqjeve të shenjta që patën eksponentë të shumtë edhe përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]]. ====Komedia==== Një nga komediografët më përfaqësues të Rilindjes ishte [[Niccolò Machiavelli]]; ''sekretari fiorentin'' kishte shkruar një nga komeditë më të rëndësishme të kësaj periudhe, ''La mandragola'' ([[1518]]), e karakterizuar nga një ngarkesë ekspresive dhe nga një limfë krijuese vështirësisht të arritshme, e frymëzuar nga referime satirike ndaj realitetit të përditshëm të personazheve dhe jo më domosdosshmërisht të lidhur gjinitë e traditës klasike. Kardinali [[Bernardo Dovizi da Bibbiena]] shkroi një komedi unike por shembull për shijen e periudhës: ''La Calandria'' ([[1513]]), e para në absolut (sipas prologut të atribuar [[Baldassarre Castiglione]]s) shkruar në italisht që nuk rridhte nga një tekst pararendës grek ose latin. Midis shumëve që iu futën kompozimit të teksteve teatrale mund të përmenden eruditët [[Donato Giannotti]] (''Il Vecchio Amoroso'' e vitit [[1536]]), [[Annibal Caro]] (''Gli Straccioni'' e vitit [[1543]]) dhe fisniku sienezë [[Alessandro Piccolomini]] (''Amor costante'' e vitit [[1536]]). ====Firencia==== Midis komediografëve të parë shumë ishin fiorentinë, duke nisur nga [[Agnolo Poliziano]] me ''L'Orfeo'' ([[1480]]), një komedi me natyrë pastoralo-mitologjike. Por në shekullin pasues u afermuan si profesionistë të vërtetë të komedisë [[Anton Francesco Grazzini]] i quajtur ''Il Lasca'', [[Giovan Battista Cini]], [[Giovan Battista Gelli]], [[Giovanni Maria Cecchi]], [[Benedetto Varchi]] dhe [[Raffaello Borghini]] si dhe i riu [[Lorenzino de' Medici]] që shkroi një komedi të vetme, ''L'Aridosia'' ([[1536]]) para se të vritej nga vrasësit e paguar nga Granduka [[Cosimo I de' Medici]] për vrasjen e kushëririt, [[Alessandro de' Medici]], duka i Firences. ====Komeditë në oborret italiane==== Një vend të veçantë zënë [[Pietro Aretino]], [[Ludovico Ariosto]] dhe [[Ruzante]], që qenë të gjithë intelektual në shërbim të oborreve. Për oborrin este-ns të [[Ferrara]]s, Ariosto, veç ''[[Orlando furioso]]'', do të shkruante komedi zbavitëse me origjinë plautine si ''La Cassaria'' ([[1508]]) dhe ''La Lena'' ([[1528]]). Në [[Roma|Romën]] e [[Leoni X|Leonit të X]] do të shquhej [[Pietro Aretino]] me ''pasquinate-t'' e tija por edhe me komedi si ''La Cortigiana'' ([[1525]]), në të cilën do të dhunonte shumë konvencione gjuhësore dhe skenike. Në Romë teatri u rizbulua dhe, për herë të parë, i garantuar nga papët, që shikonin mundësinë e instrumentalizimit për qëllime politike. Teatri rilindas në Romë nuk pati përfaqësues njëlloj si në oborret e tjera italiane, me një përjashtim të vetëm të [[Francesco Belo]]-s që shkroi ''Il pedante'' ([[1529]]) dhe i sipërpërmenduri Annibal Caro (por me origjinë nga [[Civitanova Marche]], por gjatë gjithë kohës në [[Roma|Romë]] në shërbim të familjes Farneze). Kërshëri: midis pjesëve të rralla që kanë si skenar Romën e papëve, në fakt për të qenë të saktë, Romën e Jubileut të vitit [[1525]], është për tu shënuar komedia më e rëndësishme e Rilindjes teatrale kroate dhe në përgjithësi sllave: “Dundo Maroje” (Padroni ose Xha Maro-ja), e shkruar në [[1550]] nga raguzani Marin Držić, i quajtur edhe Marino Darsa ([[1508]]-[[1567]]). ==== Farsa cavaiola ==== [[Skeda:Vicenza Teatro Olimpico (scena).jpg|parapamje|347x347px|Andrea Palladio dhe Vincenzo Scamozzi, Teatri Olimpik, [[Vicenza]]|majtas]] [[Farsa cavaiola]] qe një gjini e sukseshme letrare dialektore, pjesëmarrëse e «sezonit të fundit të madh të teatrit komik të shek. të XVI [...] që lulëzoi në [[Napoli]] dhe përreth tij»<ref name="FrancoFido">{{cito web|author=Franco Fido|url=http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|title=La commedia a Napoli nel tardo Cinquecento: Della Porta|work=Italica.rai.it|accessdate=18 korrik 2014|archive-date=8 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608012613/http://www.italica.rai.it/scheda.php?monografia=rinascimento&scheda=rinascimento_saggi_commedia_cinquecento_capitoli_lezion32|url-status=dead}}</ref>, i lidhur mbi të gjitha me emrin e [[Vincenzo Braca]]-s. Gjinia duhet të ketë njohur një lulëzim të madh midis fundit të [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]], por për këtë prodhimtari të rëndësishme, në harkun e një shekulli e gjysëmka mbijetuar shumë pak.<ref name="E. Malato">Enrico Malato, [http://www.treccani.it/enciclopedia/vincenzo-braca_%28Dizionario_Biografico%29/ Vincenzo Braca], in Dizionario biografico degli italiani, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. URL e kontrolluar më 18 korrik 2014.</ref> Gjinia përqëndrohej në arketipin e farsesk të ''cavaiuolo-s'', dmth. një injorant dhe kryeplak i marr cavezë (me një fjalë një banor i qytetit të Cava de' Tirreni), i imagjinuar nga qytetarët salernitanë në ashpërsinë e dialektit të tij dhe në trajtat më të trasha e karikaturale<ref name="FrancoFido"/>: shembuj të tillë janë ''Farza de lo Mastro de scola'' dhe ''Farza de la Maestra'' e [[Vincenzo Braca]]-s, ku karakteri i ''cavaiolo-s'' bëhet arketipi i «banorit të trash të klasës së ulët»<ref name="LettEinaudiDiz">Alberto Asor Rosa (ed.): Letteratura italiana, Einaudi, [[Torino]], [[2007]], volumi 18 (Dizionario degli autori: A-C), kapitulli Vincenzo Braca, sbn=IT\ICCU\FOG\0272829</ref>. Midis frasave të mbijetuara, të vetmet më të hershme se ato të Vincenzo Braca-s janë ''Cartello di sfida cavajola'' dhe ''Ricevuta dell'Imperatore'', që i përkasin fillimit të shekullit XV, të dyja me autorë që kanë mbetura anonimë. ''Ricevuta dell'Imperatore'' (anonime<ref name="FrancoFido"/>, por për disa<ref name="LettEinaudiDiz"/> mund ti atribuohet Braca-s) është më e vjetra midis farsave ''cavaiole''<ref name="FrancoFido"/>, i referohet në mënyrë tallëse pritjes së ofruar [[Karli V|Karlit të V]] në Cava, ku kaloi duke u kthyer nga [[Tunizi]] në [[1535]]<ref name="FrancoFido"/>. Botimi i vetëm teatral profesionist i farsave cavajole në periudhën bashkëkohore është ajo e prodhuar nga Centro studi sul Teatro Medioevale e Rinascimentale, drejtuar nga [[Federico Doglio]], që doli në skenë në Teatro Valle të [[Roma|Romës]] në [[1986]] me përshtatjen dhe regjinë e [[Giuseppe Rocca]]-s. =====Farsa cavaiola në kontekstin letrarë rilindas===== 'Farsa cavaiola' qe një nga «momentet kryesore të historisë së farsës në Italinë e Rilindjes»<ref name="Padoan">Giorgio Padoan: L'avventura della commedia rinascimentale, kapitulli L'emergere del melodrammatico e del patetico, Piccin, Padova, 1996, isbn=978-88-229-1345-6</ref>, përkrahë lindjes së shfaqjeve të tjera letrare si ''Strascino-ja'' sieneze (më e hershme se Congrega dei Rozzi), commedia veneciane e bufonëve ''Zuan Polo'' dhe ''Domenico Tajacalze'', dhe ''mariazzi'' padovanë të [[Ruzante]]-s<ref name="Padoan"/>. Më herët edhe [[Andrea Calmo]] qe një frenkuentues i gjinisë mariazzo sa që komedia e tij ''La Rhodiana'' iu atribua Ruzante-s deri në kohët e fundit. Përkundrejt këtyre manifestimeve, gjithësesi, ekspresiviteti i gjallë gjuhësor, vepra e Braca-s, paraqitet me përtherje thelbësore macchietistiche, me karakter më lokal dhe campanilistico<ref name="Padoan"/>. Gjerësia më e vogël e horizontit satirik, për shembull, nuk i lejonte Vincenzo Braca-s të arrinte në nivelet mprehtësisë së arritur nga [[Ruzante]]<ref name="Padoan"/>. ====Komeditë në dialektin venet==== Një rast i veçantë është përfaqësuar nga figura dhe vepra e Angelo Beolco i quajtur ''[[Ruzante]]'' nga emri i fshatarit padovan protagonist i veprave të tij. Veçantia e teatrit të Ruzante-s, paraprinë me disa vite veprën e [[Andrea Calmo]]-s, ishte futja në teatrin italian, që deri atëherë kishte përdorur gjuhën vulgare fiorentine, përdorimin e dialektit. Ruzante punonte në oborrin padovan të [[Alvise Cornaro]]-s i cili ndërtoi një skenografi apostafat në vilën e tij në [[Padova]] që u quajt ''Loggia e Odeo Cornaro'' ose ''Loggia del Falconetto'' nga emri i arkitektit [[Giovanni Maria Falconetto]] që e ideoi, hapësirë e përzgjedhur për paraqitjen e komedive të Ruzante-s si ''Betìa'' ([[1525]]) dhe ''Anconitana'' ([[1535]]) për të përmendur më të famshmet mes komedive të Beolco-s. Viteve [[1535]] dhe [[1537]] i përket një komedi shembullore në dialektin venecian, me një titull të pangatërrueshëm: ''La Venexiana'' që edhe pse me autor anonim tregon maturinë e teatrit të qytetit të [[Venecia|Venecies]], deri atëherë i lidhur me autorë të brendatokës. Në rastin e Ruzante-s dialekti me të cilin shprehej dramaturgjia e tij ishte ai padovan i fshatrave venete të shekullit XVI: tingujt onomatopeikë me gjuhë të vështirë qenë me frymëzim, në distancën e shumë shekujve, për artistët bashkëkohorë si [[Dario Fo]], që mori frymëzim pikërisht nga gjuha e Ruzante-s për ''grammelot-in'' e tij. Teatri në dialekt filloi të zhvillohej në këtë periudhë me [[Commedia dell'Arte]], ''maskat'' e tij, si [[Arlecchino]] bergamask (që pastaj do të merte si gjuhë dialektin venecian), [[Pulcinella]] napoletane me krijimet e saj mimike dhe gjestuale dhe [[Pantaleone]], tregëtari i vjetër venecian midis më të famshmeve. Frekuentues të tjerë të teatrit veneto-padovan qenë piaçentini [[Girolamo Parabosco]] dhe [[Ludovico Dolce]] që shkroi dy komedi dhe dy tragjedi. ====Kthesa e komedisë==== [[Skeda:Giovanni di Bernardo Rucellai.jpg|parapamje|Giovanni di Bernardo Rucellai]] Komedia e shekullit XVI pësoi një kthesë në [[1582]], kur në [[Parisi|Paris]] u publikuan ''Candelaio-ja'' i [[Giordano Bruno]]-s, i pasur me karakteristika anomale dhe trasgresive.<ref>Giovanni Antonucci: Storia del teatro italiano, isbn=88-7983-974-8, Newton&Compton, [[Roma]], [[1995]], fq.32</ref> Fisniku peruxhin [[Sforza Oddi]] ([[1540]]-[[1611]]) me komeditë e tij: ''L'Erofilomachia ovvero il duello d'Amore e d'Amicitia'' ([[1572]]), ''I Morti vivi'' ([[1580]]) dhe ''La Prigione d'amore'' ([[1580]]), ofron panoramën e kontaminimeve midis teatrit fundit të shekullit XVI dhe atij të profesionistëve që po afermohej pranë oborreve italiane dhe franceze, ndërthurja është kaq e dukshme sa në tekstet e tij kishte tashmë personazhe të zakonshëm për publikun e [[Commedia dell'arte]] si 'Zanni' dhe kapitenët 'spacconi'. Shfaqja në teatër e diletantëve fisnikë, të maskave të [[Commedia dell'arte]], që te Sforza Oddi pa një pararendës, do të bëhej një gjini e mirëfilltë e quajtur ''Commedia ridicolosa'' dhe në Gjashtëqintën dhe Shtatëqintën do të kishte edhe një plate të gjerë në teatrot e drejtuara nga Akademitë. ====Tragjedia dhe drama pastorale==== Në [[Rilindja|Rilindje]] edhe teatri tragjik gjeti hapësirën e tij; përfaqësuesit më të rëndësishëm të tragjedisë rilindase qenë konti [[Gian Giorgio Trissino]], autor i ''Sofonisba-s'' ([[1514]]) dhe [[Giambattista Giraldi Cinzio]] autor, midis të tjerave, i tragjedisë ''Orbecche'' ([[1541]]). Edhe [[Torquato Tasso]] krijoi tragjedi me karakter mitik dhe epiko-pastorale, gjini midis tragjedisë dhe komedisë.<ref name="Antonucci33">Giovanni Antonucci, Storia del teatro italiano, Roma, Newton&Compton, 1995, ISBN 88-7983-974-8, fq. 33</ref> Më përfaqësuesja e kësaj periudhe, qe një dramë pastorale me shije shumë arkadike: ''Il pastor fido'' ([[1590]]) i [[Giovan Battista Guarini]]t. ''Drama pastorale'' vetë pati një origjinë klasike pasi u frymëzua nga ''Bukoliket'' e [[Virgjili]]t. Edhe ''Aminta'' ([[1573]]) e Torquato Tasso-s është konsideruar një kryevepër e kësaj tipologjie pastorale, jo vetëm për suksesin editorial dhe teatral që arriti, por mbi të gjitha për ndikimin e saj të rëndësishëm mbi dramaturgjinë evropiane dhe mbi melodramën e [[Shekulli XVII|Gjashtëqintës]]<ref name="Antonucci33"/> por tragjedia e vërtetë me frymëzim [[Seneka|senekian]] e Tasso-s qe ''il Torrismondo'' ([[1587]]), me ambientim ''nordik''. Frekuentues të tjerë të tragjedisë gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] qenë [[Giovanni Rucellai]] që shkroi dy tragjeditë: ''Rosmunda'' ([[1515]]) dhe ''Oreste'' si dhe [[Sperone Speroni]], autor i ''Canace-s'' ([[1542]]). Për më tepër eklektiku [[Pietro Aretino]] krijoi vetëm një tragjedi, ''Orazia-n'' ([[1546]]) që është konsideruar një nga më shembulloret e [[Rilindja|Rilindjes]]. ====Diletantë fisnikë dhe aktorë profesionistë==== Këta tekste teatrale luheshin nga diletantë të rinj, si [[Compagnie della calza]] e finsnikëve venecianë për të cilët punonin Ruzante-ja dhe Aretino-ja, [[Congrega dei Rozzi]] dhe [[Accademia degli Intronati]] e [[Siena]]s, për të cilën punoi, midis të tjerëve, i lart-përmeduri Alessandro Piccolomini ose ''La Confraternita'' fiorentinase si ''Compagnia del Vangelista'' apo, përsëri në [[Firenca|Firence]], shoqëritë e fisnikëve diletantë, imitim i 'Compagnie della calza' veneciane, si ajo ''della Cazzuola'' dhe ''Compagnia del Paiuolo''. Profesionaliteti i aktorit nuk njihej, megjithëse profesioni ekzistonte tashmë që nga koha e ''giocolieri'' të shesheve dhe bufonët e oborrit, por u zhvillua, me kalimin e kohës me përparime të rëndësishme nga këndvështrimi i artit dramatik dhe të interpretimit të tekstit, si dhe pregatitjes skenike, shpenzime në ngarkim të kompanive shëtitëse që u afermuan nga mesi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] (dëshmia e parë e një kompanie me aktorë profesionistë përmendet në një akt noterial të vitit [[1545]]<ref>Ester Cocco, Una compagnia comica della prima metà del secolo XVI, te revista 'Giornale Storico della Letteratura Italiana', nº 55, [[Torino]], Loescher, [[1915]], SBN IT\ICCU\RAV\0073120.</ref>) deri në gjithë shekullin pasues me [[Commedia dell'arte]]. ====Shfaqja e shenjtë rilindase==== Përgjatë [[Rilindja|Rilindjes]] prodhimtaria e teatrit të shenjtë, që vinte nga shfaqja e shenjtë me origjinë mesjetare, nuk u ndërpre por pati një lulëzim të rëndësishëm që trajtoi temat fetare edhe në oborret italiane midis [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|shekullit XVI]]. Edhe pse e përhapur në të gjithë [[Evropa|Evropën]] kjo gjini u afermua kryesisht në [[Firenca|Firence]] me praninë e autorëve të rëndësishëm si [[Feo Belcari]] dhe [[Lorenzo de' Medici]] në shekullin XV dhe me [[Giovanni Maria Cecchi]]-n në shekullin XVI. Megjithatë shumica e shfaqjeve të shenjta rilindase mbeti një formë anonime si/c ishte e zakonshme gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]]. Kështu mbetën anonim autorët (apo autori) e ''Ascensione-s'', interpretuar në kishën e 'Santa Maria del Carmine' në Firence dhe ajo e ''Annunciazione-s'' në kishën fiorentine të 'San Felice in Piazza' të vëna në skenë për Këshillin e Bazelit, [[Ferrara]]s dhe të [[Firenca|Firences]] ([[1438]]-[[1439]]) dhe projektuar nga [[Filippo Brunelleschi]] në rolin e pazakontë të skenografit<ref>Mario Fabbri, Elvira Garbero Zorzi e Annamaria Petrioli Tofani (redaktorë), Il luogo teatrale a Firenze. Brunelleschi, Vasari, Buontalenti, Parigi, Introduzione di Ludovico Zorzi, [[Milano]], Electa, [[1975]], SBN IT\ICCU\VEA\0016297.</ref>, siç dëshmohet nga [[Giorgio Vasari]] te ''Jeta'' e po këtij arkitekti. Këto shfaqje shkruheshin për vëllazëritë fiorentinase të të rinjve, më e shquara qe ''Rappresentazione dei Santi Giovanni e Paolo'' e shkruar nga [[Lorenci i Mrekullueshëm]] në [[1491]] për hyrjen e të birit Piero në 'Compagnia del Vangelista' dhe e interpretuar në oborrin e 'Convento della Trinità Vecchia' ose konventi i 'San Giusto alle mura', i kthyer në vazhdim në [[Teatro di Via dell'Acqua]]. Për vetë 'Compagnia il Cecchi', gati një shekull më vonë në [[1589]], shkroi ''L'Esaltazione della Croce''; si dëshmi se edhe në fundin e [[Rilindja|Rilindjes]] kjo gjini e shenjtë ishte akoma vitale dhe e pëlqyer nga populli dhe oborri mediçeas. ====Mima==== Nëse nga një anë lindja e komedisë rilindase lejoi zhvillimin e një forme autonome të prozës teatrale, nga ana tjetër tradita 'giullare' dhe e 'guitto-ve' nuk humbi, duke u lejuar vazhdimësinë falë bufonëve të oborrit mimistëve. Punët e tyre nuk u frymëzuan në ndonjë mënyrë nga tradita latine, duke u dalluar kështu nga format e spektaklit bashkëkohës dhe duke paraqitur module që pjesërisht do të shkonin te [[Commedia dell'Arte]]. Megjithatë është e gabuar të konsiderosh bufonatat dhe burleskat si ana tjetër e letërsisë teatrale të zgjedhur: temat e giullare-ve dhe të mimistëve të Katërqintës janë të njëjtat e pararendësve të tyre, të mbyllur në një skenografi modeste dhe të shkurtër, në të cilën temat e qytetit u konfrontuan me ato fshatare, që bëhet pika e referimit të 'burla-s' dhe të 'beffeggio-s'<ref>Mario Apollonio, Storia del teatro italiano, volumi 1, [[Milano]], BUR, [[2003]], ISBN 88-17-10659-3, fq. 265.</ref>. ====Teatri hebraik në Mantova==== Një veçanti e teatrit rilindas qe prania e një figure si ajo e manovanit [[Leone de' Sommi]], me besim [[Jehudizmi|Judaik]] realizoi, për llogari të dukës së [[Mantova]]s, teatrin e ''Compagnia degli ebrei'' nga viti [[1579]] deri në [[1587]], duke hartuar ai vetë një dramë, të titulluar ''Magen Nashìm'', që provokoi skandal midis rabinëve italianë të Pesëqintës, që e akuzuan se përdori gjuhën e paraardhësve për zbavitjen e princave ''gentili'' (dmth. jo hebrej). Pas [[Kundërreforma|Kundërreformës]] ky lloj teatri nuk do të ishte më i mundur. ====Lindja e melodramës==== [[Skeda:La pellegrina 1589 - Intermedio 1 - L'armonia delle sfere.jpg|parapamje|333px|Bernardo Buontalenti, skenografia e një ''Intermezzo e La Pellegrina'' (1589)]] Përgjatë Pesëqintës u bënë eksperimentet e para që do të çonin në lindjen e gjinisë më revolucionare të teatrit italianë: [[melodrama]]. Në pallatin fiorentin të [[Giovanni de' Bardi]]-t u bashkua një grup intelektualësh që mori emrinë [[Camerata dei Bardi]]. Duke kërkuar të risillnin tipologjinë antike të ''recitar cantando'' atribuar teatrit klasik grek, bënë të lindëte ai stil që më vonë do të afermohej përgjatë shekujve pasues falë gjenialitetit të autorëve të kalibrit të [[Claudio Monteverdi]]t, [[Metastasio]]-s deri te opera e madhe e Tetëqintës së [[Giuseppe Verdi]]t dhe [[Giacomo Puccini]]-t. Eksperimentuesit e parë të camerata-s fiorentine, të lindur rreth vitit [[1573]], ishin [[Jacopo Peri]], [[Giulio Caccini]], [[Vincenzo Galilei]] (i ati i [[Galileo Galilei]]-t), [[Emilio de' Cavalieri]], [[Jacopo Corsi]] dhe poeti [[Ottavio Rinuccini]] që shkroi libretet e parë. Në [[1589]], me vënien në skenë, në Teatro degli Uffizi të Firences, të komedisë ''Intermedi della Pellegrina'' të sienezit [[Girolamo Bargagli]], anëtarët e Camerata-s u thirrën për të bërë muzikat e ''Intermezzo-ve'' të komedisë që qenë zbatimet e para praktike të teorisë muzikore të 'recitar-cantando-s' dhe lindjes së [[melodrama|melodramës]]. Intermezzo-t e ''Pellegrina-s'' patën një jehonë të gjerë për skenën e ndërtuar nga arkitekti-piktor-skenograf [[Bernardo Buontalenti]] që me këtë vepër parapriu skenografitë e mëdha dhe komplekse të [[teatri]]t barok italian. ====Hapësirat e reja interpretuese==== [[Skeda:Interior of Teatro Olimpico (Vicenza) scena .jpg|parapamje|left|369px|Proskena e Teatro Olimpico në [[Vicenza]]]] Në fillim të Katërqintës shfaqjet ndodhnin në vende private si kopështe, oborre të konventeve dhe sallone të pallateve të dekoruar për shfaqjet si në rastin e [[Salone dei Cinquecento]] në [[Palazzo della Signoria]] në Firence përshtatur si teatër nga [[Giorgio Vasari]]. Me rivënien në skenë të teksteve greko-latine u nis të ndërtoheshin hapësira të posaçme për të mbajtur skenografitë, ndonjëherë edhe shumë komplekse: në këtë periudhë u ndërtuan hapësira të reja teatrale, duke filluar nga 'Loggia e Odeo Cornaro-s' e njohur edhe si 'Loggia del Falconetto' e [[Padova]]s. Por shembulli më bujshëm i zbatimit skenografik rilindas qe [[Teatro Olimpico]] i [[Andrea Palladio]]s, në [[Vicenza]], që akoma edhe sot konservon skenografinë origjinale çinkueçenteske të [[Vincenzo Scamozzi]]-t për ''Edipin mbret'' të [[Sofokliu]]t, vepër me të cilën u inaugurua teatri në [[1585]]. Në vazhdim, në [[1590]], përsëri Scamozzi-t Gonzaga-t i besuan ndërtimin e një tjetër teatri për ''Palazzo Ducale-n'' e [[Sabbioneta]]-s që mori emrin ''Teatro all'Antica''. [[File:Teatro Olimpico Sabbioneta - Galleria o PERGULA -.jpg|thumb|345px|Teatro all'Antica i Sabbionetas]] Në [[Roma|Romë]] falë tejaktivit [[Pomponio Leto]], të prirur për rizbulimin e teatrit latin, [[Foro Romano]] dhe [[Castel Sant'Angelo]] u bënë vendet e parazgjedhura për shfaqjet, të shpalosura vetëm gjatë festave dhe celebrimeve; pikërisht në Castel Sant'Angelo mbijeton një oborr në formë teatri i përdorur gjatë kohëve të papa [[Aleksandri VI|Aleksandri i VI]] dhe akoma më tepër hedonisti papa [[Leoni X|Leoni i X]]. Rizbulimi dhe vlerësimi i lashtësisë klasike nga ana e humanistëve lejoi studimin e veprave që kishin të bënin me teatrin jo vetëm nga këndvështrimin dramaturgjik (në [[1425]] [[Nicolò Cusano]] zbuloi, për shembull, nëntë komedi të [[Plauti]]t) por edhe nga këndvështrimi arkitektonik: arkitektë, piktorë dhe traktatistë si [[Sebastiano Serlio]] që përshtati si teatër të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] modelet klasike greko-romke të skenografive: ''comica'', ''tragica'' dhe ''pastorale'', ndarje më tresh që u respektua në veprat e teatrit të [[Rilindja|Rilindjes]]. Skenografitë komplekse me [[Girolamo Genga]]-n, [[Baldassarre Peruzzi]]-n dhe [[Pellegrino da San Daniele]]n (në mjedisin ferrarezë) patën përfaqësuesit e tyre më të mirë. Ndërsa traktatistët si [[Leon Battista Alberti]] dhe vetë Serlio-ja e kërkuan frymëzimin te [[Vitruvi]] në aspektet teatrale të traktatit të tij mbi [[Arkitektura romake|arkitekturën romake]]. Një tipologji e re teatri u afermua në fund të shekullit XVI: teatrot private me pagesë, të hapur për çdo klasë shoqërore dhe jo vetëm për zbavitjen ekskluzive të [[aristokracia|aristokracisë]]. Kjo sipërmarrje nisi, më shumë se kudo, në [[Venecia|Venecie]], por që u afermua në shekullin pasardhës me një sezon të gjatë të [[commedia dell'Arte]]. Përhapja e këtyre teatrove edhe në pjesën tjetër të [[Italia|Italisë]] bëri të mundur që të lindnin 'Akademi' të posaçme të lindura për të drejtuar këto hapësira të reja teatrore, jo më në përdorimin ekskluziv të oborreve. ===Teatri rilindas i Mbretërisë së Bashkuar=== [[Skeda:The Swan cropped.png|parapamje|left|Swan Theatre i [[Londra|Londrës]] së vitit 1596]] Në periudhën që shkon nga fundi i shekullit XV deri në mesin e atij pasues, u përputh me zhvillimin e Rilindjes angleze, patën jehonë të gjerë 'interludio-t', forma dramatike zbavitëse të oborreve të fisnikëve me prejardhje nga 'moralities' por me tema jo fetare: në të kundërt me moralitetin klasik, roli i protagonistit ishte i zotërisë që mikpriste spektaklin dhe që e shikonte jo në kërkim të shpëtimit të përjetshëm të shpirtit, por të lumturisë tokësore, duke u shkëputur kështu nga synimet e teatrit fetar.<ref>{{cito web|language=en|url=http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html|title=Interludes|work=Siti i Universitetit të [[Düsseldorf]]it|access-date=14 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150516045144/http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html|archive-date=16 maj 2015|url-status=dead}}</ref> Jo rrallë në këto shfaqje përmbahej një propagandë politike: pasi merrnin spunto nga zhvillimet e kohës, ndodhte që autori të merrte pozicion përkundrejt një zhvillimi si në ''King John'' të [[John Bale]], ku autori deklaronte tezën e vrasjes së [[Giovanni Senzaterra]]-s nga ana e kryepeshkopit të [[Canterbury]]-t. Në [[dramaturgjia|dramaturgjinë]] e interludio-ve për më tepër ishte mundësia dashoje elemente me prejardhje klasike, mbi të gjitha nga autorë latinë dhe të novelistikës italiane, që do të mbetej një pikë referimi edhe për prodhimtarinë dramatike pasuese. Paraqitja skenike e interludio-ve karakterizohej nga [[dialogu]] i disa aktorëve me një shoqërim muzikor të përbërë shpesh nga fyelli dhe defi<ref>Joseph Macleod: Storia del teatro britannico, sbn=IT\ICCU\MIL\0112156, Sansoni, [[Firenca|Firence]], [[1958]], fq. 14</ref>. Nga këto interlude zotërohen rreth 80 fragmente të teksteve që përfshijnë harkun kohor që shkon nga viti [[1466]] deri në [[1576]].<ref>Masolino D'Amico: Storia del teatro inglese, Newton & Compton, [[Roma]], [[1995]], isbn=978-88-7983-815-3, fq. 16.</ref> Midis autorëve kryesorë të kësaj gjinie përmenden mbi të gjitha [[John Heywood]], [[John Rastell]], [[Henry Medwall]], [[John Redford]] dhe [[Nicholas Udall]]. Pikërisht Udall përmendet si autori i komedisë së parë në [[gjuha angleze|anglisht]]: bëhet fjalë për ''Ralph Roister Doister'' e vitit [[1535]], një version i modifikuar i ''Miles Gloriosus'' i [[Plauti]]t<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html The Earliest English Comedies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325111348/http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html |date=25 mars 2016 }}, pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 186-189. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref>. Interludet, për karakterin e tyre policesk dhe të zgjedhur, i adresoheshin një publiku të mirëpërcaktuar: në të njëjtin stil, por me subjekte komike dhe të lehta, ndërfuteshin farsat, të paraqitura në sheshe për popullin.<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.imagi-nation.com/moonstruck/spectop006.html Moralities, Interludes and Farces of the Middle Ages], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 138-144. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref> Me prejardhje mesjetare qe 'masque'<ref>(EN) Martha Fletcher Bellinger, [http://www.theatredatabase.com/16th_century/court_comedies_and_masques_001.html Court Comedies and Masques], pjesë e 'A Short History of the Drama', [[New York]], Henry Holt and Company, [[1927]], fq. 202-204. URL e konsultuar më 18 korrik 2014.</ref>, gjini teatrore e lindur në fillim nga një 'carnascialesco corteo' e 'maschere' që, të shoqëruara nga muzika, argëtonin mbrëmjet e fisnikëve dhe më pas të shndërruara në një vepër të mirfilltë teatrore vite më vonë nga [[Ben Jonson]], që krijoi skena darmaturgjike që e bën të autor të shquar të këtyre spektakleve. ===Teatri rilindas iberik=== [[Skeda:Celestina.jpg|parapamje|Fernando de Rojas, La Celestina]] Edhe në [[Spanja|Spanjë]] dhe në [[Portugalia|Portugali]] teatri midis fundit të Katërqintës dhe fillimit të shekullit pasardhës, merr një rrugë të re dhe shkëputet nga shfaqjet e shenjta me natyrë mesjetare, megjithëse subjektet e shenjtë mbetën argumenti kryesor i dramaturgëve iberikë edhe në këtë periudhë. Personazhi më i rëndësishëm i kësaj gjinie qe Margarita di Navarra ([[1492]]-[[1549]]) që vazhdoi edhe përgjatë shekullit XVI eksperiencën e teatrit të mistereve. Edhe në [[Spanja|Spanjë]] qe i rëndësishëm rizbulimi i teksteve të komedisë latine. Midis autorëve më të rëndësishëm të kësaj periudhe ishin: [[Juan del Encina]], [[Lope de Rueda]], [[Juan de la Cueva]], [[Juan de Timoneda]] dhe [[Luis Fernández]]. Për [[Portugalia|Portugalinë]] dy ishin emrat që meritojnë të përmenden: [[Gil Vicente]] dhe [[António Ferreira]]. Ky i fundit shkroi tragjedinë më të rëndësishme, në gjuhën luzitane, të kësaj periudhe: ''Ines de Castro''. Për maturimin e teatrit qenë shumë të rëndësishme edhe hapësirat skenike, që nga skenat klasike të rrugëve dhe brendësia e kishave, kaluan në një përshtatje të mirëfilltë të hapësirave të brendshme të pallateve fisnikërore dhe universiteteve. Lindi i ashtuquajturi ''Teatro de salon'', hapësira të brendshme dhe jo më të jashtme dhe me përdorim ekskluziv të fisnikërisë. Ndërsa në mesin e Pesëqintës lindën ''corrales-it'', hapësira skenike të hapura edhe për publikun popullor me pagimin paraprak të një bilete. Nëse komedia e arriti maturimin e saj duke kaluar nëpërmjet teatrit klasik të antikitetit, vepra të tjera u referoheshin miteve të historisë së Spanjës. Kjo qe një nga diferencat më të rëndësishme të teatrit spanjoll të Rilindjes dhe atij të vendeve të tjera evropiane. Midis shkrimtarë më të rëndësishëm të teatrit të kësaj gjinie spikat figura e [[Juan de la Cueva]] që perëndimin e [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] shkroi, mes të tjerave, dramat historike: ''Shtatë fëmijët e Laras'' ([[1579]]) dhe ''Vdekja e mbretit Don Sancho'' ([[1588]]). Por iniciuesi i vërtetë i teatrit rilindas qe [[Lope de Rueda]]. De Rueda u ndikua nga stili italian, duke pasur asistuar në shfaqjet e tyre pranë oborrit spanjoll. Qe i pari që futi ''gjuhën natyrore'' dhe subjeket e tij u dalluan të parët, për origjinalitet, nga modelet greko-latine, duke futur panorama të jetës popullore. Ndoqi, në një farë kuptimi, të njëjtën ecuri të [[Niccolò Machiavelli]]-t me ''La mandragola-n''. Juan de Rueda shkroi pastorale, pesë komedi dhe disa 'intermezzo' skenike që e imponuan si një nga dramaturgët më të rëndësishëm të teatrit spanjoll para 'Siglo de Oro'. Në fakt gjatë Gjashtëqintës u afermuan më të njohurit [[Lope de Vega]], [[Pedro Calderón de la Barca]] dhe të tjerë, që do të linin në plan të dytë, për famë në nivel evropian, autorët e [[Rilindja|Rilindjes]]. Midis autorëve të tranzicionit, i vonë përkundrejt Italisë, midis teatrit mesjetar dhe atij rilindas më i rëndësishmi qe sigurisht [[Fernando de Rojas]]. [[Tragjikomedia]] e tij ''La Celestina'', e vitit [[1499]] është ndoshta teksti i parë i teatrit rilindas. Por nismëtari i vërtetë i teatrit të Rilindjes qe [[Bartolomé de Torres Naharro]]. Qëndrimi i tij i gjatë në [[Italia|Itali]], e vendosi në kontakt, mbi të gjitha gjatë qëndrimit roman dhe pas atij napoletan të [[1517]]-ës, me risitë italiane, nga të cilat mori spunto për veprat e tij (akoma të rimuara) në [[gjuha kastiliane|kastilianisht]]. Shumë komedi të tija kanë edhe ambjentim italian, por ndikimi i tij në teatrin e atdheut të tij qe e rëndësishme por akoma jo plotësisht e njohur. ===Teatri rilindas i Francës=== [[Skeda:Ballet 1582.png|parapamje|left|Balet oborri në Paris]] Teatri i Rilindjes jashtë nga [[Italia]], pati njëfarë vonese. Qoftë në [[Franca|Francë]] ashtu dhe në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]], trashëgimia e teatrit mesjetar me natyrë të shenjtë, është më i rëndësishëm dhe i përhapur se kudo tjetër. Në Francë fama e autorëve rilindas u zbeh plotësisht nga tragjedianët e barokut si [[Jean Racine]] dhe [[Pierre Corneille]], dhe komedia me natyrë italianexhante e [[Molière]]-it, nxënës i [[Tiberio Fiorilli]]t të famshëm të [[Commedia dell'arte]], krijues i maskës së famshme ''Scaramouche'' (ose 'Scaramuccia'). Teatri rilindas francezë, si në vendet e tjera evropiane, mori një shtysë të rëndësishme nga rizbulimi si dhe përhapja relative, e teksteve klasike me origjinë greko-romake. Në fakt, shumë nga këto komedi vijnë drejtpërdrejtë nga veprat e [[Plauti]]t dhe [[Terenci]]t të përkthyera, pak a shumë besnikërisht, në frëngjisht. Misi këtyre është mjaft domethënës rasti i [[Jean Antoine de Baïf]] dhe komedive të tija: ''L'Eunuque'' nga ''Eunuchus-i'' i [[Terenci]]t dhe ''Le Brave'', përkthim i ''Miles gloriosus'' i [[Plauti]]t. Po ky autor shkroi edhe tragjedinë ''Antigone'', dukshmërisht me frymëzim nga teksti homonim i [[Sofokliu]]t. Në Francë tragjedia dhe komedia ishin në bashkëjetesë. Shumë tragjedianë të kësaj periudhe janë edhe komediografë, siç është rasti i [[Jean de La Taille]] që shkroi shumë tragjedi të rëndësishme si: ''Saül le furieux'', ''Daire'' dhe ''Alexandre''. Në të njëjtën kohë shkroi edhe dy komedi argëtuese si: ''Les Corrivaux'' dhe ''Le Négromant''. Një variant i rëndësishëm që dallon situatën franceze, përkundrejt vendeve të tjera si [[Spanja]] apo [[Italia]], është ajo e luftërave fetare, që do të ndikonin, jo pak, edhe mjedisin teatror. Zgjedhjet e shumë autorëve pasquronin klimën politike dhe fetare të periudhës. Për shembull tragjeditë shpesh pasqyrojnë frikërat e një bote në konflikt dhe në krizë të plotë. Por edhe në komedi nuk i shpëtohet tentativës për të bërë aluzione me realitetin duke arritur deri në teste, si ''L'Eugène'' i [[Etienne Jodelle]] që kthehet në një tekst të mirëfilltë të propagandës politiko-fetare. Midis autorëve më prodhimtarë të [[Rilindja|Rilindjes]] në [[Franca|Francë]], përmenden të paktën: [[Jacques Grévin]], edhe ai tragjedian dhe komediograf, [[Jean Heudon]], [[Robert Garnier]], [[Nicolas Filleul]], [[Aymard de Veins]], [[Jean Bastier de La Péruse]] përveç të lartpërmendurve Jodelle, de La Taille dhe de Baïf si dhe të tjerë më pak të rëndësishëm. Në të njëjtën kohë në këtë periudhë lindi edhe forma spektakolare e baletit, të importuar nga [[Italia]] nga dy mbretëresha të [[Franca|Francës]] të familjes mediçease: [[Caterina de' Medici]] dhe [[Maria de' Medici]]. Nisja e barokut dhe gjigantët e tij, errësuan plotësisht ose gati, teatrin humanist të Pesëqintës. ===Teatri rilindas në zonën gjermanike=== [[Skeda:Aigentliche newe zeitung von dem narren fresser.jpg|parapamje|Karro-ja 'carnascialesco', gravurë në një vepër të Hans Sachs]] Teatri gjerman, ose i të gjithë zonës gjermanike, mori një rrugë të ndryshme nga pjesa tjetër e [[Evropa|Evropës]]. Përkundrejt [[Franca|Francës]] dhe luftërave të saj fetare, që shkatërronin vendin me përplase edhe në tekstet teatrore, [[Gjermania]] është absolutisht e tronditur. Ashtu siç janë të tronditur edhe vendet e afërta të feudeve perandorake gjermane: [[Austria]], [[Zvicra]], [[Bohemia]] dhe [[Hungaria]]. Por jo për këtë autorët teatrorë e vuajtën më shumë nga të tjerët. Edhe [[Gjermania]] kishte një trashëgimi të madhe të teatrit mesjetar dhe shfaqjeve të tij të shenjta, me ardhjen e [[Reformimi Protestant|Reformimit protestant]], u zëvendësua shpejt farsa ''në gjuhën vulgare''. Rëndësia e këtij aspekti laik të artit skenik dhe të [[poezia|poezisë]] është themelore dhe e bën një karakteristikë kryesore të teatrit rilindas gjerman. Mund të ndodhte që ky i fundit ndonjëherë të ishte edhe me natyrë erotike por e riparë nga këndvështrimi i shenjtë i vetë [[Martin Luteri|Luterit]]. Këngët kishtare katolike, eskluzivisht në gjuhën latine, u zëvendësuan me këngë në gjuhën e popullit, të nxjerra nga këngë të mëparshme me origjinë të ndryshme nga ajo fetare. Teatri gjerman thekson këtë prirje profane që ishte përhapur që nga ''Meistersinger-ët'' (apo ''Meistersänger'') me origjinë nga [[shekulli XIV]]. Nga kjo traditë, dhe në brendësi të saj, lindi dramaturgu më i rëndësishëm i shekujve të [[Shekulli XV|XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]]: [[Hans Sachs]] ([[1494]]-[[1576]]). [[Hans Sachs]] lartësohet midis bashkohësve të tij, duke i besuar edhe një gjinie të veçantë, të pranishme vetëm në zonën gjermane: ''Fastnachtspiel-i''. Kjo tipologji teatrore vinte nga festat karnashaleske, të pranishme që nga [[Mesjeta]] referohen se vijnë deri edhe ritet druidike me origjinë keltike. Teatri greko-romak, i risjellë në jetë dhe ripërshtatur nga humansitët, ka një ndikim shumë relativ në zonën gjermanike. Për këtë motiv në teatrin e shekullit XVI gjerman vazhdon tradita e farsës me natyrë popullore. Në këtë mënyrë kalohet nga kërcimi, mima dhe në fund në tekste dialogjike si ata të ''Fastnachtspiele''. Hans Sachs shkroi plot 85. Përfaqësues të tjerë të gjinisë qenë: [[Hans Rosenplüt]], [[Hans Folz]] e [[Jörg Wickram]]. Autorë të tjerë iu drejtuan teatrit erudit si: [[Nicodemus Frischlin]] ([[1547]]-[[1590]]), [[Johannes Reuchlin]] ([[1455]]-[[1522]]) dhe [[Bartholomäus Ringwaldt]] ([[1530]]-[[1599]]) që shkroi një vepër interesante me titull ''Speculm Mundi'' në [[1592]]. Në brendësi të kësaj tipologjie teatrore lindi një nga maskat e para të komedisë në gjermanisht, ajo e ''Hanswurst-it'' (dmth. ''Hans Salsiçja''). Ky personazh i nxjerr nga poemthi satirik ''Narrenschiff'' (Anija e bufonëve) i [[Sebastian Brant]]it e vitit [[1519]]. Për kritikën moderne ky personazh ishte i barazvlershmi i italianit ''Zanni'', edhe pse ky i dyti do të lindëte me disa dekada me vonesë përkundrejt ''Hanswurst-it''. ====Zvicra==== Përsëri në temën e satirës politiko-fetare duhet përmendur prania e piktorit komediograf zvicerian [[Niklaus Manuel]]. Edhe pse veprat e tij janë në shumicë komedi satirike dhe propagande fetare, ato të Manuelit mund të konsiderohen midis shprehjeve më të mira të teatrit rilindas helvetik. Frymëzimi i dramaturgut të [[Berna|Bernës]] vjenë nga miqësia e tij e thellë me ''reformatorin'' [[Huldrych Zwingli]]. Po në stilin e ''Fastnachtspiele'' vendoset vepra e [[Pamphilus Gengenbach]] nga [[Bazeli]], në veçanti: ''Die zehn Alter der Welt'' e vitit [[1515]], ''Der Nolhart'' e vitit [[1517]] dhe ''Die Gouchmatt der Buhler'' e vitit [[1521]]. ====Hungaria==== Në zonën hungareze qe themelor mecenatizmi i [[Mátyás Hunyadi|Matthias Huniadiit]] (i biri i [[Janosh Huniadi]]t), i quajtur edhe Matthias Corvinus. Mbreti i Hungarisë kishte shkëmbime të vazhdueshme me humanistët italianë, që gjatë Rilindjes thirreshin shpesh pranë oborrit të [[Buda]]s. Ky mjedis kaq i ethshëm për risi ndikoi shoqërinë dhe artet hungareze si dhe dramaturgun dhe poetin më të madh të periudhës: [[Bálint Balassi]] ([[1554]]-[[1594]]), i konsideruar si nismëtari i letërsisë magjare, mbi të gjitha në mjedisin poetik, që përfaqëson impenjimin e tij madhor. Në mjedisin hungarez nuk duhet nënvlerësuar inskenimi i komedive të një autori italian si [[Pandolfo Collenuccio]] që eksportoi teatrin erudit me natyrë italiane në [[Hungaria|Hungari]]. Në hullinë e teatrit erudit spikati figura e tragjedianit [[Péter Bornemisza]], që shkroi ''Tragoedia magyar nyelven, az Sophocles Electrájából'' në vitin [[1520]] që është një përkthim i [[Elektra|Elektrës]] së [[Sofokliu]]t. == Muzika gjatë Rilindjes == [[Skeda:The Concert A22894.jpg|parapamje|432px|Muzikantë, rreth vitit 1600]] Muzika rilindase afirmoi [[Polifonia|polifoninë]], ashtu si dhe konsolidimin e muzikës intrumentale, që do të shkonte duke evoluar drejt orkestrës moderne. U Shfaq [[Madrigali]] si gjini profane bashkonte tekstin me muzikën, duke qenë shprehja paradigmatike e muzikës rilindase. Në [[1498]] Ottaviano Petrucci ideoi një sistem shtypshkrimi të përshtatur për muzikën, në [[Pentagrami|pentagram]], me të cilin filloi të botonte muzikë. Risitë e para të u prodhuan në Flandër, ku u zhvillua e ashtuquajtura polifonie flamande, e kultivuar nga Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem dhe Josquin des Prés. Kultivuan gjithashtu madrigalin Orlandus Lassus, Luca Marenzio, Carlo Gesualdo, Claudio Monteverdi, Cristóbal de Morales dhe Tomás Luis de Victoria, ndërkohë që në polifoninë fetare u shqua [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Në muzikën instrumentale u shqua Giovanni Gabrieli, i cili eksperimentoi me timbra të ndryshme instrumentesh frymore dhe me efekte zanore të kryqëzuara dhe me reliev.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 408-409</ref> Në vendet protestante muzika mori rëndësi të madhe, pasi vetë Luteri kishte përkrahur rëndësinë e muzikës në liturgjinë fetare. U kultivua veçanërisht kori protestant, një gjini muzikore ''[[a capella]]'' apo shoqërimin instrumental, përgjithësisht me katër zëra të përziera. Disa nga kompozitorët që e kultivuan qenë Johann Walther dhe Valentin Bapst.<ref>José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte, [[1983]], Anaya, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-207-1408-9, fq. 409</ref> Shpikja e makinës së shkrimit e bëri përhapjen e muzikës dhe teorisë muzikore të mundur në një shkallë të gjerë. Kërkesa për muzikën si një zbavitje dhe si një aktivitet për amatorët e arsimuar u rritën me shfaqjen e klasës borgjeze. Përhapja e chanson-eve, motet-eve dhe masse-ve përgjatë [[Evropa|Evropës]] konçidoi me bashkimin e praktikës polifonike në një stil fluid që kulminoi në gjysmën e dytë të shekullit XVI në veprën e kompozitorëve si [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Orlande de Lassus]], [[Tomás Luis de Victoria]] dhe [[William Byrd]]. Qëndrueshmëria relative politike dhe prosperiteti në [[Vendet e Ulta]], me një sistem lulëzues të edukimit muzikor në zonë, pasi shumë kisha dhe katedrale, lejuan trajnimin e qindra këngëtarëve dhe kompozitorëve. Këta muzikantë kërkoheshin shumë nëpër gjithë [[Evropa|Evropën]], veçanërisht në [[Italia|Itali]], ku kishat dhe oborret fisnike i afronin si kompozitorë dhe mësuesë. Nga fundi i shekullit XVI, [[Italia]] kishte përvetësuar ndikimet veriore, me [[Venecia|Venecien]], [[Roma|Romën]] dhe qytete të tjera që ishin qendra të aktivitetit muzikor, duke e kthyer situatën nga ajo e qint viteve më parë. [[Opera]] lindi në këtë kohë në [[Firenca|Firence]] si një përpjekje për të ringjallur muzikën e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]]<ref name="oed">[http://oed.com/search?searchType=dictionary&q=Renaissance "Renaissance"]. Oxford English Dictionary (3rd ed.). Oxford University Press. Shtator [[2005]].</ref> Muzika, e çliruar në mënyrë progresive nga kufizimet mesjetare, në gamë, ritëm, harmoni, formë dhe nota, u bë një mjet për shprehjen e re vetiake. Kompozitorët gjetën mënyra për ta bërë muzikën shprehëse të teksteve që shoqëronin. Muzika shekullare apo laike përvetësoi teknikat e muzikës së shenjtë dhe anasjelltas. Format popullore të muzikës laike si chanson-i dhe madrigali u përhapën nëpër të gjithë Evropën. Oborret morën luajtës viruozë, si këngëtarë ashtu dhe instrumentalistë. Muzika u bë gjithashtu më e vetëmjaftueshme me aksesin e saj në formë të shtypur, duke funksionuar në mënyrë autonome. Shumë instrumente moderne familjare (duke përfshirë [[violina|violinën]], [[kitara|kitarën]], llauta (instrumente me tela të ngjashme me llautën shqiptare, e përdorur gjatë mesjetës së vonë dhe Rilindjes sipas një modeli të marr nga vendet orientale, i quajtur 'liuto' në italisht, 'laúd' në spanjisht, 'luth' në frengjisht, 'lute’ në anglisht, 'Laute' në gjermanisht etj.) dhe instrumentet me tastierë), të zhvilluara në forma të reja gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] duke iu përgjigjur evoluimit të ideve muzikore, duke paraqitur mundësi të mëtejshme për të eksploruar për kompozitorët dhe muzikantët. U shfaqën gjithashtu instrumentet frymore prej druri dhe tunxhi si [[fagoti]] dhe tromboni; duke e shtrirë gamën ngjyrave zanore dhe fuqinë e tyre. Gjatë [[Shekulli XV|shekullit XV]] tingulli i triadave të plota u bë i zakonshëm dhe afër fundit të [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] sistemi i modelit kishtar filloi të braktisej plotësisht, duke i hapur rrugën tonalitetit funksional që do të dominonte artin e muzikës perëndimore për tre shekujt në vazhdim. [[Skeda:DufayBinchois.jpg|parapamje|left|Guillaume Dufay (majtas) dhe Gilles Binchois (djathtas)|336x336px]] Afër fundit të [[Shekulli XV|Katërqintës]] shkolla franko-flamande muzikore, që u zhvillua në shkollat e katedraleve të borgjezisë së mirëqënë, mori dhe rinovoi gradualisht format pre-ekzistuese të meshës (mass), të motetit dhe të ''chanson''-it. Duke vendosur konsonacat për tercat (akoma edhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imituese e kanonit në themel të procedimit të tyre kompozues, flamandët (midis të cilëve përmendim themeluesin Guillaume Dufay dhe të madhin Josquin Des Prez) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Puna e këtyre kompozitorëve vendosi themelet për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë. Në fillim të [[Shekulli XVI|Pesëqintës]] teprimet e shkollës flamande provokuan një reagim dhe një prirje të re drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet në veprën e Josquin Des Prez, të bashkohësve të tij flamand dhe, më vonë, në veprën e [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], që ishin pjesërisht të nxitura nga kufizimet e vendosura nga muzika e shenjtë në [[Këshilli i Trentos|Këshillin e Trentos]] që shkurajonte kompleksitetin e tepruar. Komplikimet e kanoneve të [[Shekulli XV|Katërqintës]] qenë në mënyrë progresive braktisur nga flamandët në favor të imitimit me dy ose tre zëra (duke arritur madje në gjashtë zëra të vërtetë) dhe me futjen e seksioneve në homofoni që theksonin pikat e rëndësishme të kompozimit. Palestrina, nga ana e tij, prodhoi kompozime ku një kontrapunto fluide alternohej dendur konsonanca disonanca me një efekt sugjestiv pushimi. Në fund të shekullit XVI lindi [[opera]], iniciativ e një rrethi eruditësh (''Camerata Fiorentina'') që, me zbulimin se Teatri Greqisë së lashtë këndohej, hodhën idenë e muzikalizimit të teksteve dramatike. Opera e parë qe ''Dafne'' ([[1594]]), e Jacopo Peri, të cilën e ndoqi ''Euridice'' ([[1600]]), me të njëjtin autor; në [[1602]] Giulio Caccini shkroi një tjetër ''Euridice''; dhe, në [[1607]], Claudio Monteverdi compozoi ''La favola d'Orfeo'', ku shtoi një hyrje muzikore që e quajti ''[[simfonia|simfoni]]'', dhe ndau strukturat e kënduara në ''[[aria|arie]]''.<ref>Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música, [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-239-9610-7, fq. 219-283</ref> Nga periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] mbijetuan shumë muzika si profane ashtu dhe fetare ashtu si dhe vokale dhe instrumentale. Një larmishmëri e madhe stilesh muzikore dhe gjinishë lulëzuan gjatë [[Rilindja|Rilindjes]] dhe mund të dëgjohen regjistrimet komerciale të [[Shekulli XXI|shekullit XXI]], duke përfshirë masa, motete, madrigale, chanson-e, këngë të shoqëruara, kërcime instrumentale dhe shumë të tjera. Ansamble të hershme të shumta të muzikës të specializuara në muzikën e kësaj periudhe ndërmorën ture koncertore dhe bënë regjistrime, duke përdorur një gamë të gjerë stilesh interpretuese. ===Panorama=== Një nga karakteristikat më të theksuara të muzikës së hershme të Rilindjes ishte besimi mbi intervalin e tretë (në [[Mesjeta|Mesjetë]], të tretët konsideroheshin disonanca). [[Polifonia]] u bë gjithëmonë e më përpunuar përgjatë [[Shekulli XIV|shekullit XIV]], me zëra shumë të pavarur: fillimi i [[Shekulli XV|shekullit XV]] tregoi thjeshtëzim, me zërat që prireshin nga butësia. Kjo u bë e mundur për shkak të rritjes së gamës vokale në muzikë;– në Mesjetë, gama e ngushtë bëri të nevojshme ndërthurjet e shpeshta të pjesëve, duke kërkuar kështu një kontrast më të madh midis tyre. Modaliteti (si i kundërt me [[tonaliteti]]n) karakteristik i muzikës së Rilindjes filloi të zbehej afër fundit të periudhës me rritjen e përdorimit të lëvizjeve rrënjësore të të pestave. Më vonë kjo do të zhvillohej në një nga karakteristikat përcaktuese të tonalitetit. Karakteristikat kryesore të muzikës rilindase janë<ref name="fuller2010">Fuller, Richard. 2010. [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}}. GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014).</ref>: * Muzika bazohej në modalitete. * Thurje më të pasura në katër apo më shumë pjesë. * Përzieria më shumë se kontrastimi i fijeve në thurjen muzikore. * Harmonia me një shqetësim më të madh me rrjedhjen dhe përparimin e tingujve. Polifonia është një nga ndryshimet më të rëndësishme që dalluan [[Rilindja|Rilindjen]] nga [[Mesjeta]] në aspektin muzikor. Përdorimi i saj inkurajoi përdorimin e ansambleve më të mëdhenj dhe kërkoi sete instrumentesh që do të përziheshin së bashku gjatë gjithë gamës vokale<ref>Montagu, Jeremy. "Renaissance instruments". The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.</ref> ===Gjinitë=== Format kryesore liturgjike që vazhduan gjatë gjithë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] ishin mass-at dhe motetet, me disa zhvillime të tjera afër fundit, veçanërisht pasi kompozitërët e muzikës fetare filluan të adoptonin format profane (siç është [[madrigali]]) për kompozimet e tyre. Mass-at e [[Shekulli XV|shekullit XV]] dhe [[Shekulli XVI|XVI]] kishin dy lloj burimesh që përdornin, monofonike dhe polifonike, me dy forma kryesore përpunimi, të bazuara në praktikën e 'cantus firmus' ose, duke filluar disa herë rreth vitit [[1500]], stili i ri depërtues i imitimit. Rezultonin katër lloje mass-ash: * mass-a 'Cantus firmus' (tenor mass) * mass-a 'cantus firmus'/mass-a imituese * mass-a parafrazuese * mass-a imitatuese (mass-a e parodisë) Mass-at normalisht titulloheshin sipas burimit nga i cili huazoheshin. Mass-a 'cantus firmus' përdorte të njëjtën melodi monofonike, zakonisht të nxierr nga kënga dhe zakonisht në tenor dhe më shpesh në vlera të gjata note se sa zëra të tjerë<ref name="burkholder.n.d.">J. Peter Burkholder. "Borrowing." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]].</ref> Gjini të tjera fetare ishin madrigali shpirtëror dhe lauda-t. Përgjatë periudhës, muzika profane pati një përhapje në rritje, me një larmi të madhe formash, por megjithatë jo një shpërthim në larmi: që kur shtypshkrimi e bëri muzikën më të përdorur më gjerësisht, mbijetuan më shumë forma nga kjo periudhë sesa nga periudha mesjetare dhe me gjasa një regjistrim më të madh të muzikës popullore të mesjetës së vonë është humbur në mënyrë të pakthyeshme. Muzika laike ishte muzikë e pavarur nga kishat. Llojet kryesore ishin Lied-i gjerman, frottola italiane, chanson-i francez, madrigali italian dhe villancico spanjoll<ref name="fuller2010" />. Gjini të tjera vokale të muzikës laike përfshinin 'caccia-n', [[rondeau]]-në, virelai-n, bergerette-n, baladën, musique mesurée, canzonetta-n, villanella-n, villotta-n dhe lute song-et. Format e përziera si motet-chanson u shfaq gjithashtu edhe moteti laik. Muzika pastërtisht instrumentale përfshinte muzikën 'Consort of instruments' për flautin e ëmbël ose [[viola|violën]] dhe instrumente të tjera dhe kërcime për ansamble të ndryshme. Gjinitë e zakonshme instrumentale ishin 'toccata', preludi, 'ricercar-i' dhe 'canzona'. Kërcimet që luheshin nga ansamblet instrumentale përfshinin 'basse danse' (në italisht ''bassadanza''), 'tourdion-in', 'saltarello-n', 'pavanën', 'gaillarde-n', 'allemande-n', 'courante-n', 'bransle-n', 'canarie-n' dhe lavolta-n. Muzika e shumë gjinive mund të arranxhohej nga vetëm një instrument si llauda, vihuela, harpa ose tastiera. Arranxhime të tilla quheshin 'intabulation-e' (italisht ''intavolatura'', gjermanisht ''Intabulierung''). Pranë fundit të periudhës, filluan të shiheshin pararendësit e hershëm dramatikë të operas si monodia, madrigali i komedisë dhe 'intermezzo-ja'. ====Teoria dhe sistemi i notave==== [[Skeda:white mensural notation.gif|parapamje|473x473px|Kyrie Ockeghem, fragment nga "Au travail suis"]] Sipas Margaret Bent: "Sistemi i notave të Rilindjes është nën-normativ sipas standardeve të sotme; kur përkthehen në formë moderne kërkojnë një peshë normative që specifikon në hollësi dhe shtrembëron cilësitë origjinale"<ref>Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te Tonal Structures of Early Music, [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9.</ref> Kompozimet e Rilindjes shënoheshin vetëm në pjesë të veçanta; shënimet ishin shumë të rralla dhe vijat e masës nuk përdoreshin. Vlera e notave përgjithësisht ishte më e madhe se sa është sot në përdorim; njësia primare e tempit ishte ai semibreve (gjysëm i shurtër), ose nota e plotë. Siç qe rasti që nga [[Ars Nova]] (shiko te [[Muzika mesjetare]]), mund të kishte edhe dy ose tre nga këto për çdo breve (një notë e plotë dyfishe), që mund të konsiderohet si ekuivalentja e "measure-s" moderne megjithëse ajo vetë ishte një vlerë note ndërsa një "measure" jo. Situata mund të konsiderohet në këtë mënyrë: është njësoj si rregulli me të cilin një çerek note e muzikës moderne mund të barazohet edhe me dy të tetat e notës ose tre, që duhet të shkruhej si një "triplet". Me të njëjtin vlerësim, do të kishte dy ose tre nga nota tjetër më e vogël, "minim-i" (ekuivalente me "gjysëm notën" moderne) në çdo semibreve. Këto shnërrime të ndryshme quheshin "tempusi perfekt/imperfekt" në kuadrin e mardhënies breve–semibreve, "prolacioni perfekt/imperfekt" në kuadrin semibreve–minim, dhe e mbetur në të gjitha kombiminet e mundshme me njëra tjetrën. Tre në një quhej "perfekte" ndërsa dy në një "imperfekte". Rregullat ekzistonin gjithashtu nëpërmjet notave të veçanta mund të përgjysmonheshin ose të dyfishoheshin në vlerë ("imperfekte" ose "të ndryshuara" përkatësisht) kur paraprihet ose ndiqet nga disa nota të tjera. Nota me koka të zeza (si çerek notat) hasen jo shpesh. Ky zhvillim i notacionit me ritëm të bardhë mund të jetë rezultat i përdorimit të rritur të [[letra|letrës]] (në vend të vellum-it, një pergamenë e cilësisë së lartë), pasi letra më e dobët më pak e aftë ti rezistonte gërvishtjeve të kërkuara për të plotësuar në kokat solide të notave; notacioni i kohëve të mëparshme, i shkruar në vellum, kishte qenë i zi. Ngjyrat e tjera dhe më vonë, notat e zëvendësuara, përdoreshin po ashtu rëndom, kryesisht për të imponuar imperfeksionet e lart përmendura ose alternimet dhe realizimin e ndryshimeve të tjera temporare ritmike. Rastet nuk specifikoheshin gjihtmonë, disi si disa notacione duke prekur (tablatura) sot. Gjithësesi, muzikantët e Rilindjes duhet të ishin shumë të trajnuar në kontrapunktin diadik të polifonisë dhe në këtë mënyrë zotëronin atë dhe informacionet e tjera të nevojshme për të lexuar përmbajtjen, "çnotacion modern kërkonin perëndimorët atëherë duhet të ketë qenë përsosmërisht e dukshme pa notacion për një këngëtar të pregatitur në kontrpunkt". Një këngëtar do të interpretonte pjesën e tij duke përfytyruar formulat kadenciale me pjesët e tjera në mendje dhe kur të këndonte bashkë me muzikantët do të duhej të shmangte oktavat paralele dhe të pestat ose të ndryshonte pjesët e tyre kadenciale në këndvështrimin e vendimeve të muzikantëve të tjerë.<ref>Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te 'Tonal Structures of Early Music', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9. fq. 25</ref> Është nëpërmjet tablaturave bashkëkohore për instrumente të ndryshme me tela që ne kemi përvetësuar shumë informacione për rastet të cilat performoheshin nga praktikantët modernë. Për informacione mbi teoristët specifik, shikoni [[Johannes Tinctoris]], [[Franchinus Gaffurius]], [[Heinrich Glarean]], [[Pietro Aron]], [[Nicola Vicentino]], [[Tomás de Santa María]], [[Gioseffo Zarlino]], [[Vicente Lusitano]], [[Vincenzo Galilei]], [[Giovanni Artusi]], [[Johannes Nucius]] dhe [[Pietro Cerone]]. ===Periudha e Hershme (1400–1467)=== Shkolla borgonjase e kompozitorëve, me [[Guillaume Dufay]] në krye, tregon karakteristika muzikore që i përkisnin periudhës së fundit të Mejsetës dhe fillimit të Rilindjes. Këtij grupi muzikantësh do ti pështateshin gradualisht mekanizmat komplekse të kompozimit të fundit të epokës së mëparshme, si izoritmia dhe sinkopa, duke dhënë si rezultat një stil më të pastër dhe më të rrjedhshëm. Muzika e tij e humbi ndërlikimin dhe fitoi vitalitet ritmik, ndërsa kontribuon në "nxitjen e kadencave" duke u kthyer në një karakteristikë e shquar në fund të mesit të shekullit XV. Zhvillimet ekonomike dhe shoqërore të [[Shekulli XV|shekullit XV]] (mbi të gjitha lufta qindvjeçare dhe zhvillimi i shkëmbimeve në Evropën veriore) zvogëluan rëndësinë e [[Franca|Francës]] dhe i dhanë nxitje zhvillimit të arteve në përgjithësi dhe muzikës në veçanti në rajonet e [[Flandra|Flandrës]] dhe [[Borgonja|Borgonjës]]. Shkolla që u zhvillua, në shkollat e katedrave të financiuara nga borgjezia e pasur, mori emrin shkolla franko-flamande dhe rinovoi gradualisht format e mëparshme të meshës, mottetto-s dhe të chanson-ës. Duke vendosur bashkëtingëllueset si terce (akoma dhe sot familjare për veshin perëndimor) dhe forma imitative e kanonit në bazë të procedurave të tyre kompozuese, flamandët (midis të cilëve mund të përmendim themeluesin [[Guillaume Dufay]] dhe [[Josquin Des Prez]]) revolucionarizuan praktikën e polifonisë së trashëguar nga Ars nova dhe nga Ars antiqua. Vepra e këtyre kompozitorëve vendosi bazat për zhvillimin e asaj që do të ishte teoria e harmonisë. Afër fundit të Katërqintës, muzika e shenjtë polifonike ishte bërë shumë komplekse, siç dëshmojnë punimet e [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]] në një mënyrë që pasqyronte analogji mahnitëse me pikturën e po kësaj periudhe. ===Periudha e mesme (1467–1534)=== [[Skeda:Josquin des Prez.jpg|parapamje|1611 gdhendje në dru e Josquin des Prez, kopjuar nga një pikturë vaji e humbur bërë gjatë jetës së tij]] Në vitet e para të 1470-ës, [[muzika]] filloi të botohej me anë të shtypjes në makinën e shkrimit. Shtypja e muzikës pati një efekt më të madh në mënyrën se si muzika u përhap pasi pjesët e shtypura të muzikës jo vetëm arrinin një audiencë më të gjerë se çdo dorëshkrim i mëparshëm, por ajo e arriti këtë më lirë dhe më mirë. Gjithashtu gjatë këtij shekulli, tradita e instrumenta bërësve të famshëm filloi për shumë instrumente. Këta realizues instrumentesh ishin mjeshtra të zanatit të tyre. Një shembull është 'Neuschel' për trumbetat e tij. Afër fundit të shekulli të XV, muzika e shenjtë polifonike (si shembulli i mass-ave të [[Johannes Ockeghem]] dhe [[Jacob Obrecht]]) u bë përsëri më e ndërlikuar, në mënyrë që ndoshta mund të shihet e lidhur me eksplorimin e rritur të detajeve në pikturat e kohës. Ockeghem, veçanërisht, qe tepër i dhënë pas kanonit, si kontrpuktit edhe mensuralit. Ai kompozoi një mass, ''Missa prolationum'', në të cilën të gjitha pjesët janë nxjerr në mënyrë kanonike nga një linjë muzikore. Qe në fillim të të shekullit tjetër që muzika ndjeu një tactus me dy ''semibreve''-ve në një ''breve'' të fillonte të ishte aq e zakonshme sa ajo mes tre ''semibreve'' në një ''breve'', siç mbizotëronte deri në atë kohë. Në fillim të shekullit XVI, u fut edhe një prirje tjetër drejt thjeshtëzimit, siç mund të shihet deri diku në veprën e [[Josquin des Prez]] dhe bashkëkohësve të tij në shkollën franko-flamande, si dhe më vonë në atë të [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], i cili ishte pjesërisht po reagonte ndaj shtrëngimeve të Këshillit të Trentos, që shkurajoi polifoninë tepër të ndërlikuar si kufizim për të kuptuar tekstin. Franko-flamandët e fillimit të shekullit XVI u larguan nga sistemet e ndërlikuara pjesëve kanonike dhe të tjerave mensurale të gjeneratës së Ockeghem-it, duke u prirur drejt pikave të imitimit dhe seksioneve duet ose trio brenda një thurjeje të përgjithshme që u rrit deri pesë dhe gjashtë zëra. Ata filluan gjithashtu edhe para reformës tridentine, të fusnin pasazhe gjithmonë e më të gjata homofonie, për të nënvizuar tekste ose pika të rëndësishme arkikulimi. Palestrina, nga ana tjetër, arriti të kultivoi një stil të lirshëm rrdhjedhës kontrpunkti në një thurje të trashë e të pasur brenda të cilit konsonanca ndiqej nga disonanca në një bazë pothuajse bit pas biti dhe pushimet në rendin e ditës. Nga kjo kohë, tactus-i ishte përgjithësisht dy semibreve për breve me tre për breve të përdorura veçanërisht për efekte speciale dhe seksione klimatike; kjo ishte pothuajse një përmbysje e teknikës mbizotëruese të një shekulli më parë. ===Periudha e vonë (1534–1600)=== [[Skeda:San Marco (evening view).jpg|parapamje|346x346px|left|San Marco në mbrëmje. Interiri i gjerë dhe rezonant ishte një nga frymëzuesit për muzikën e shkollës veneciane]] Në [[Venecia|Venecie]], që rreth vitit [[1534]] deri rreth vitit [[1600]], u zhvillua një stil impresiv polikoral, i cili i dha [[Evropa|Evropës]] disa nga kompozimet më të mëdha dhe më të shquara deri në atë kohë, me kore të shumëfishta këngëtarësh, tunxhe dhe tela në vende të ndryshme hapsinore në Bazilikën e San Marco-s. Këto ndryshime të shumëfishta u përhapën nëpër të gjithë Evropën në vetëm disa dekada, duke filluar nga [[Gjermania]] dhe pastaj duke shkuar në [[Spanja|Spanjë]], [[Franca|Francë]] dhe [[Anglia|Angli]] më vonë, duke shënuar fillimin e asaj që do të njihej si muzika e periudhës baroke. Shkolla romane ishte e përbërë nga një grup kompozitorësh kryesisht të muzikës kishtare në [[Roma|Romë]], duke u shtrirë në Rilindjen e vonë dhe periudhën e hershme të barokut. Shumë nga kompozitorët kishin lidhje të drejtpërdrejtë me Vatikanin dhe kishëzën papnore, megjithëse ata punuan në mjaft kisha të ndryshme; në mënyrë stilistike ata janë përplasur shpesh me shkollën veneciane të kompozitorëve, një lëvizje konkurrente e cila ishte më e përparuar. Kompozitori më i shquar i shkollës romane është [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]]. Megjithëse i njohur më shumë si një kompozitor pjellor i mass-ave dhe motet-eve, ai ishte gjithashtu një madrigalist i rëndësishëm. Aftësia e tij për të bashkuar nevojat funksionale të [[Kisha katolike romake|Kishës katolike]] me stilet muzikore mbizotëruese gjatë periudhës së [[Kundërreforma|Kundërreformës]] i dha atij famën që vazhdon akoma.<ref>Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011.</ref> Lulëzimi i shkurtër por intensiv i madrigalit muzikor në [[Anglia|Angli]], kryesisht nga viti [[1588]] deri në vitin [[1627]], së bashku me kompozitorët që i prodhuan ata, njihet si shkolla angleze e madrigalit. Madrigalët anglezë ishin 'a cappella', kryesisht të lehtë në stil dhe përgjithësisht filluan si kopjime ose përkthime të drejtpërdrejta të modeleve italiane. Shumica ishin me tre ose gjashtë zëra. ''Musica reservata'' është gjithashtu një stil ose performancë e muzikës vokale 'a cappella' të kësaj të fundit, kryesisht në Itali dhe [[Gjermania|Gjermaninë]] jugore, duke përfshirë shprehje emocionale të rafinuara, ekskluzive dhe intensive të teksteve të këngëve. Kultivimi i muzikës evropiane në [[Amerika (kontinent)|Amerikë]] filloi në shekullin XVI me mbërritjen e spanjollëve dhe pushtimin e [[Meksika|Meksikës]]. Megjithëse e modeluar sipas stilit evropian, punime të rralla hibride meksikane të bazuara në gjuhën native meksikane dhe praktikën e muzikës evropiane u shfaqën që herët. Praktika muzikore në Nova Spanja në mënyrë të vazhdueshme konçidoi me prirjet evropiane përgjatë periudhave pasuese të barokut dhe muzikës klasike. Ndërmjet kompozitorëve të Botës së Re u shquan [[Hernando Franco]], [[Antonio de Salazar]] dhe [[Manuel de Zumaya]]. Për më tepër, shumë kompozitorë vërenë një ndarje në punimet e tyre midis një ''prima pratica'' (muzikë në stilin polifonik të Rilindjes) dhe një ''seconda pratica'' (muzikë në stilin e ri) gjatë pjesës së parë të shekullit XVII. ====Manierizmi==== Në fund të shekullit XVI, kur periudha e [[Rilindja|Rilindjes]] ishte mbyllur, u zhvillua një stil skajshmërisht manierist. Në muzikën laike, veçanërisht në madrigal, kishte një trend drejt ndërlikimit dhe kromatizmit ekstrem (sic tregohet në madrigalet e [[Luzzasco Luzzaschi]]-t, [[Luca Marenzio]]-s dhe [[Carlo Gesualdo]]-s). Termi "manierizëm" u mor nga arti pamor. ====Tranzicioni drejt Barokut==== Duke filluar në [[Firenca|Firence]], kishte një përpjekje për të rigjallëruar format dramatike dhe muzikore të [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]], nëpërmjet monodisë, një formë e muzikës deklamuese me një shoqërim të thjeshtë; një kontrast më i madh me stilin e mëparshëm polifonik do të ishte e vështirë të gjendej; kjo ishte gjithashtu, të paktën në fillim, një trend laik. Këta muzikantë ishin të njohur si Camerata Fiorentine. Tashmë kemi shënuar disa zhvillime muzikore që ndihmuan në paraprirjen e muzikës baroke, por për shpjegime të mëtejshme të këtij kalimi, shiko [[antifoni]], [[concertato]], [[monodia]], madrigal muzikor dhe [[opera]], ashtu si dhe bibliografinë në fund. ===Instrumentet=== Shumë instrumente e patën zanafillën gjatë [[Rilindja|Rilindjes]]; të tjerë qenë variante ose përmirësime të mëtejshme të instrumenteve që ekzistonin më parë. Disa mbijetuan deri në ditët e sotme; të tjerë u zhdukën, për tu rikrijuar vetëm në kuadër të luajtjes së muzikës së asaj periudhe me instrumente autentike. Si në kohën e tashme, instrumentet mund të klasifikoheshin si tunxhe, tela, perkursioni dhe frymore. Instrumentet mesjetare në [[Evropa|Evropë]] zakonisht përdoreshin të veçuar, shpesh të vetëshoqëruar me një melodi monotone. Të paktën që nga [[shekulli XIII]] deri në shekullin XV kishte një ndarje të instrumenteve në ''haut'' (instrumente të zhurmshme, me zë të mprehtë, për mjedise të jashtme) dhe ''bas'' (instrumente më të qetë dhe më intimë).<ref>Bowles, Edmund A. [[1954]]. "Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages". Musica Disciplina 8:115–40. Faqe 119 e në vazhdim</ref> Vetëm dy grupe instrumentesh mund të luanin lirisht në të dy tipet e ansambleve: cornetto-ja dhe sackbut-i (i quajtur edhe trombone) si dhe tabor-i dhe tamburini.<ref name="burkholder.n.d." /> Në fillim të shekullit XVI, instrumentet konsideroheshin më pak të rëndësishme se sa zëri. Ato përdoreshin për kërcime dhe për të shoqëruar muzikën vokale.<ref name="fuller2010" />. Muzika instrumentale mbeti e varur nga muzika vokale dhe shumë nga repertori i saj ishte në mënyra të larmishme i derivuar ose i varur nga modelet vokale.<ref name="oed" /> ====Instrumentet prej tunxhi==== Instrumentet prej tunxhi në Rilindje luheshin në mënyrë tradicionale nga profesionistë. Disa nga Instrumentet më të zakonshme prej tunxhi që luheshin janë: * Slide trumpet: E ngjashme me trombonen e sotme përveç se në vend të një pjese rrëshkitëse të trupit, vetëm një pjesë e trupit afër grykës dhe vetë gryka ishte e palëvizshme. Gjithashtu trupi ishte një formë S-je kështu që ishte mjaft i vështirë, por ishte i përshtatshëm për muzikën e ngadaltë të dancit për të cilin përdorej më shpesh. * Cornetto-ja: E bërë me dru dhe e luajtur si flaut por i fryhej si një trumpete. * [[Trumpeta]]: Trumpetat e hershme nuk kishin pistona dhe ishin të kufizuar te tonet e tashme të serisë së mbitoneve. Ato bëheshin në madhesi të ndryshme. * Trombone-ja (ndonjëherë e quajtur sackbut, sackbutt ose sagbutt<ref>Anon. n.d. [http://www.sackbut.com "What's with the Name?"] . Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014.</ref>): Zëvendësoi slide trumpet-ën nga mesi i shekullit XV.<ref>Besseler, Heinrich. [[1950]]. "Die Entstehung der Posaune". Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35.</ref> ====Instrumentet me tela==== [[Skeda:Hurdy-Gurdy.jpg|parapamje|Hurdy-gurdy]] Si një familje instrumentash me tela u përdorën në shumë rrethana, si fetare ashtu dhe laike. Anëtarët e kësaj familjeje përfshinin: * [[Viola]]: Ky instrument, i zhvilluar në shekullin XV, zakonisht kishte gjashtë tela. Zakonisht luhej me një hark. Ka cilësi strukturale të ngjashme me 'vihuela-n' spanjolle; karakteri i saj dallues është përmasa e madhe. Kjo gjë bëri që të ndryshonte qëndrimi i muzikantit, në mënyrë që ajo të mbështetej në dysheme ose midis këmbëve në mënyrë të ngjashme me çelon. Ngjashmëritë e saj me 'vihuela-n' spanjolle ishin prerjet e mprehta në mes, tastet e ngjashme, një shpinë e sheshtë, nervatura të holla dhe akordim identik. * [[Lira]]: Ndërtimi i saj është i ngjashëm me një harpë të vogël, megjithëse në vend që të luhej me gishta, luhej me një plektrum. Telat e saj ndryshonin në numër, nga katër, shtatë dhe dhjetë, në varësi të periudhës. Luhej me dorën e djathtë, ndërsa dora e majtë ndalonte notat që nuk dëshiroheshin. Lirat më të reja u modifikuan për tu luajtur me një hark. * Harpa e hershme irlandeze: E quajtur edhe Clàrsach, ose Cláirseach në gjuhën irlandeze, gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]] ishte instrumenti më popullor i [[Irlanda|Irlandës]] dhe [[Skocia|Skocisë]]. Për shkak të domethënies së saj në historinë irlandeze është parë edhe në etiketën e [[Guinness]]-it dhe është simboli kombëtar i Irlandës edhe sot. Zakonisht luhej me gishta. Madhësia e saj mund të varionte nga një harp që mund të luhej në gjunjë te një harpë me madhësi të plotë që vendosej në dysheme. * Hurdy-gurdy: (I quajtur edhe ëheel fiddle në Angli, ndërsa në Gjermani quhet drehleier, në Bohemi dhe Moravi quhet ninera, në Galici zanfona, në Hungari forgolant, në Itali ghironda, në Francën veriore vielle à roue, në Oksitani vièla o sonsaina, në Portugali sanfona etj.) telat e saj luhen nga një rrotull që rrotullohej mbi tela. Funksionaliteti i saj mund të krahasohet me atë të një violine mekanike, ku harku i saj lëvizet nga një rrotull. Tingulli i saj është karakteristik kryesisht për shkak të telave të saj që nxjerrin një intonacion të ngjashëm me tingujt e gajdeve. * Gittern-a: 'Gittern-a' quhej 'guitarra' në [[Spanja|Spanjë]], 'guiterne' ose 'guiterre' në [[Franca|Francë]], 'quinterna' dhe më vonë 'chitarra' në [[Italia|Itali]] dhe 'quintern' në [[Gjermania|Gjermani]], emërtime që rrjedhin nga latinishtja "quinque" = pesë dhe nga persianishtja "tar" = tela, pasi gitterna perëndimore kishte pesë tela. Fjala moderne kitarë dhe pararendëset e saj kanë qenë përdorur për një numër instrumentesh kordofone që nga kohët antike dhe si e tillë ka shkaktuar ngatërrim dhe konfuzion. Fjala angleze guitar, gjermane Gitarre, italiane chitarra dhe franceze guitare u adoptuan nga spanjishtja guitarra, e cila erdhi nga arabishtja andaluziane قيثارة 'qitara',<ref>Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X, fq. 137.</ref> 'cithara', e cila nga ana tjetër rridhte nga greqishtja antike κιθάρα 'kithara'.<ref>Kithara shfaqet në Bibël katër herë (1 Cor. 14:7, Rev. 5:8, 14:2 dhe 15:2) por që zakonisht është përkthyer si harpë. Strong's Concordance Number: 2788 [http://www.biblestudytools.net/Lexicons/Greek/grk.cgi?number=2788&version=kjv BibleStudyTools.net]</ref> Termi i greqishtes së lashtë κιθάρα 'kithara', megjithatë mendohet se ka rrjedhur nga persishtja "Chahar" = katër dhe "tar" = tela, pasi instrumenti origjinal lindor kishte katër tela; në fakt ajo ka rrënjë më të thella në antiket pasi gjen përputhje me sitarin e Indisë antike si dhe setarin e [[Perandoria e Persisë|Persisë antike]]. Termi guitar mendohet edhe se ka rrjedhur nga fjala latine cithara, por vetë kitara moderne përgjithësisht nuk besohet se rrjedh nga instrumenti romak. Shumë ndikime janë përmendur si pararendëse të kitarës moderne. Megjithatë zhvillimi i kitarave të hershme humbet në historinë e Spanjës mesjetare, ku dy instrumente përmenden zakonisht si paraardhëset e saj më ndikuese, llauda evropiane dhe kushërira e saj, 'al oud-a' me katër tela, kjo e dyta e sjellë në gadishullin Iberik nga morët në [[Shekulli VIII|<nowiki>shekullin VIII]</nowiki>]] (fjala rrjedh nga arabishtja al 'ud (العود, dmth. 'druri') e kthyer në [[Spanja|Spanjë]] laúd, në [[Italia|Itali]] liuto, në [[Franca|Francë]] luth, në [[Anglia|Angli]] lute, në [[Gjermania|Gjermani]] Laute etj.).<ref>Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1.</ref> Të paktën dy instrumente të quajtura "guitarrra" ishin në përdorim në Spanjën e [[1200]]-ës: guitarra Latina (kitara latine) dhe e ashtuquajtura guitarra moresca (kitara maure apo arape). Guitarra moresca kishte një shpinë të rrumbullakët, qafë të gjerë dhe shumë vrima tingujsh. Guitarra Latina kishte një vrimë të vetme tingulli dhe një qafë më të ngushtë.<ref>[http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ History of the Acoustic Guitar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819083055/http://blog.reddogmusic.co.uk/2012/05/08/history-of-the-acoustic-guitar/ |date=19 gusht 2014 }} në blogun blog.reddogmusic.co.uk.</ref> Në shekullin XIV cilësuesit "moresca" ose "morisca" dhe "latina" u braktisën dhe këto dy instrumente kordofone u quajtën thjeshtë 'guitarra'.<ref>Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]], fq.16</ref> * Mandore-ja është quajtur edhe mandora në anglisht<ref name="nikolovak">Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3. fq. 164.</ref> ose mandola në italisht,<ref>Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&dq=century%20dictionary%2C%20mandore&pg=PA3606#v=onepage&q&f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company. fq. 3606.</ref> vandola në spanjisht<ref>[https://books.google.com/books?id=02rFSecPhEsC&pg=PA484&lpg=PA484&dq=vandola,+instrument&source=bl&ots=Ul4WLFUgQK&sig=uNcA9fphE80arL1lEJO3yRwUn68&hl=en&sa=X&ei=nYDCVK_BKcrDPOjggaAJ&ved=0CCwQ6AewBQ The Harvard Dictionary of Music], faqe 484.</ref> dhe mandörgen,<ref>Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf "François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document"] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013.</ref> ose si gittern-a gjithashtu quinterne<ref name="nikolovak" /><ref>[http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199743391.001.0001/acref-9780199743391-e-4651?rskey=jsivgN&result=1 "Mandore (Mandorre)".] The Groves Dictionary of Musical Instruments. Kontrolluar më 7 prill 2016</ref> në gjermanisht. Historitë e manolinave, mandolave dhe kitarave moderne janë të ndërthurura,<ref>McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0. fq. 1.</ref> pasi këto konsiderohen si paraardhëset e instrumenteve të mandolinës, mandolas dhe kitarës moderne. Këto instrumente përdoreshin në të gjithë Evropën. Instrumente të tjera të [[Rilindja|Rilindjes]] ishin: Cittern-a (cittern ose cithren në anglisht, cistre në frëngjisht, cetra në italisht, zitter ose zither në gjermanisht, cistro, cedra, ose cítola në spanjisht); llauda; klaviçembali, që doli nga përdorimi në [[Shekulli XVIII|shekullin XVIII]] me hyrjen e pianos dhe viginal-i që ishte i ngjashëm me klaviçembalin. ====Instrumentet me perkusion==== Disa instrumente me perkusion të Rilindjes përfshijnë trekëndëshin, Guimbarde-në, tamburinin (defi ose dajria), zilet, vazoja gjëmuese dhe lloje të ndryshme daullesh. * [[Defi]]: i quajtur edhe dajre dhe tamburin ësthë një lloj tamburi i vogël që luhet në dorë dhe ka formë të rrumbullaktë. [[Lëkura]] që rrethon kornizën e rrumbullaktë quhet vellum dhe prodhon tinguj nëpërmjet goditjes së sipërfaqes me nyjat e gishtave, majat e gishtave ose me gjithë dorën. Ai mund të luhet gjithashtu duke e tundur, duke u lejuar xhingllave të defit të tringëllijnë. * [[Guimbarde]]-ja: Është një instrument lamellofon që prodhon tinguj nëpërmjet formave të ndryshme që merr goja me shqiptimin e zanore të ndryshme: konsiston në një gjuhëz fleksible metalike, bambuje ose kallami të lidhur në një kornizë. Gjuhëza/kallam vendoset në gojën e performuesit dhe pickohet me gisht që të prodhoi një notë. Gjuhëza e instrumentit dridhet në shkallë të ndryshme vibrimi duke krijuar kështu tone të ndryshme. Futet në kategorinë e idiofoneve me pickim. Në frëngjisht quhet edhe ''Harpe à bouche'', ''Trompette tsigane'', ''Trompe-laquais'', ''Trompe de Béarn'', ''Hanche-en-ruban'', Campurgne dhe Citaro. Ndërsa në anglisht njihet si ''Jew's harp'', ''jaw harp'', ''mouth harp'', ''Ozark harp'', ''trump'' ose ''juice harp'' (termi i zakonshëm në anglisht, ''Jew's harp'' a ''Jew's trump,'' s'ka lidhje me [[Çifutët|hebrejtë]] apo judaizmin). Ky instrument është me origjinë nga popujt e [[azia]]tikë. Gjurmët më të vjetra të këtij instrumenti dokumentohen në shekullin III para erës sëonë, në Kinë<ref>[http://www.silkroadfoundation.org/newsletter/vol2num2/Harp.htm «The Search for the Origins of the Jew’s Harp»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.silkroadfoundation.org%2Fnewsletter%2Fvol2num2%2FHarp.htm archive] (konsultuar më 3 shkurt 2014).</ref> Ësthë përdorur fillimisht nga popujt turkofonë, mongolët, dhe më në përgjithësi nga popujt uralo-altaikë, veçanërisht nga shamanët dhe në këtë mënyrë i shtrirë edhe në vendet skandinave (veçanërisht në [[Finlanda|Finlandë]]), në [[Mongolia|Mongoli]], në veri të [[Kina|Kinës]], në [[Siberia|Siberi]], në [[Kazakistani|Kazakistan]], [[Kirgistani|Kirgistan]] dhe në veri të [[Japonia|Japonisë]] nga populli Ainu<ref>[http://www.quaibranly.fr/uploads/tx_gayafeespacepresse/MQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf «Les Esprits écoutent — Musique et Chamanisme en Sibérie»], [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fwww.quaibranly.fr%2Fuploads%2Ftx_gayafeespacepresse%2FMQB-DP-Les-esprits-ecoutent-Siberie-FR.pdf archive], Musée su quai Branly (konsultuar më 1 dhjetor 2014).</ref><ref>Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes»] [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014)</ref>. Duke qenë se arritja e gjendjes së transit lehtësohet tingujt monotonë,<ref>Nigro Sansonese, J (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&pg=PA117&lpg=PA117&dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1.</ref> Guimbarde-ja ësthë asociuar me magjinë duke qenë një instrument i zakonshëm i ritualeve shamanike.<ref>{{Cite web|url=http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=14 prill 2016|archive-date=27 nëntor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127203034/http://www.3worlds.co.uk/Pages/Gallery-4-Ritual.html}}</ref> Gama e tingujve të tij variojnë sipas madhësisë së instrumentit, por përgjithësisht vërtitet rreth shtrirjes së një oktave. Populli kirgiz është jashtëzakonisht i aftë në instrumentin Guimbarde që në gjuhën kirgize zakonisht quhet temir komuz dhe është mjaft popullor midis fëmijve, megjithëse disa të rritur vazhdojnë që ta luajnë këtë instrument. Temir komuz-i bëhet bëhet prej hekuri zakonisht me një gjatësi prej 100–200&nbsp;mm dhe me një gjerësi afërsisht 2–7&nbsp;mm. Një herë njëzet vajza kirgize luajtën në një ansambël temir komuz-i në skenën e [[Tealtri Bolshoi|Teatrit Bolshoi]] në [[Moska|Moskë]]. Në dukje një oktavë tingujsh është e mundur, ose edhe një ostinato që alternon hapin e pestë të një shkalle me një oktavë.<ref>Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014.</ref> Në vende të ndryshme Guimbarde-ja quhet: Arpa de boca ("harpë goje") Birimbao, Guimbarda në spanjisht; Anga, Marranzano ose Marranzanu, Scacciapensieri ("laruguese-mendimeve") dhe Trunfa në Itali; Brummeisen ("hekuri zukatës"), Maultrommel ("tamburi i gojës") dhe Trümpi në vendet gjermanofone; Vargane ose Vargan në rusisht; Zanburak në Iran; Ağız kopuzu ("kobuz goje") ose Ağız harpı ("harpë goje") në Turqi; Amaan khuur ("violinë goje"), Aman topshuur, Khel khuur ("tambur gjuhe"), Tömör khuur ("violinë hekuri") në [[Mongolia|Mongoli]]; Djigach ooz komuz, Komuz, Kobyz, Temir ooz komuz, Temir komuz ose Ooz komuz në Kirgizistan etj. ====Instrumentet frymore (aerofone)==== Instrumentet frymore (aerofone) prodhojnë tinguj nëpërmjet një kolone vibruese ajri brenda tubit. Vrimat përgjatë tubit e lejojnë luajtësin të kontrolloi gjatësinë e kollonës së ajrit dhe në këtë mënyrë gamën e tingujve. Ka shumë mënyra për ta bërë kollonën e ajrit të vibroi dhe këto mënyra përcaktojnë nënkategorinë e instrumenteve frymore. Një performues mund ti fryjë në një vrimë, si në një flaut; në pjesën e grykës me një pipëz të veçantë, si në klarinetën ose saksofonin modern; ose me dy pipëza, si me oboen apo fagotin. Të tre këto metoda prodhimi tonesh mund të gjenden në instrumentet e Rilindjes. * [[Zurnaja]]: Një zurna tipike orientale ëshë pa taste dhe ësthë rreth një këmbë e gjatë me shtatë vrima për gishtat dhe një vrimë për gishin e madh. Gypat zakonisht bëheshin prej druri dhe shumë nga ta kanë gdhendje dhe dekorime në trup. Ishte instrumenti më popullor me dy kallama i periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]]; zakonisht përdorej në rrugë me tambure dhe trumpeta për shkak të tingujve të tij të shkëlqyer, depërtues dhe shpesh shurdhues. Për të luajtur zamaren një person e vendos të gjithë grykën e tubit në gojë dhe i fryn me bullçinjë, ndërkohë që merr frymë me hundë. [[File:Barocke Blockflöten.png|thumb|Flaute të drejtë të Rilindjes, nga Syntagma musicum e Michael Praetorius, [[1619]]]] U importua në [[Evropa|Evropë]] nga lindja islamike diku midis shekujve [[Shekulli IX|IX]] dhe [[Shekulli XII|XII]]. Emri i saj është i lidhur gjuhësisht me arbishten zamr, turqishten zūrnā, persishten surnāy, kinezçen suona, Javanezen saruni dhe hindishten sahanai ose sanayi.<ref>Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, "Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, 2001).</ref> Në anglisht quhet shawm, në gjermanisht Schalmei, në frëngjisht chalemie, në spanjisht dulzaina (ndonjëherë edhe chirimía); në gjuhën valenciane dhe katalanase xirimia, dolçaina ose gralla, në gjuhën navarreze gaita. Në portugalisht quhet charamela dhe në italisht quhet ciaramella (edhe cialamello, ose cennamella).<ref>Dizionario enciclopedico universale della musica e dei musicisti, redaktuar nga Alberto Basso, (12+2 volume), Il lessico - vol. I, Torino, UTET, 1983, fq. 550.</ref> * Zampogna: Përbëhet nga një kallam i vetëm me gjatësi të vogël me një gjuhëz, katër ose pesë vrima. Kallami bëhet nga prerja e një gjuhëze të vogël, por që e lë bazën të lidhur. Është paraardhësi i saksofonit dhe klarinetës moderne. Në anglisht quhet reed-pipe, në frengjithst jeux d'anche dhe italisht zampogna. * Hornpipe: njëlloj si zampogna por me një zile në fund. * [[Gajdja]]: Besohet se është krijuar nga barinjtë që mendonin të përdornin një trastë të bërë në lëkura e deleve apo dhive dhe do të shtonte presionin e ajrit kështu që kur rënësi i saj merr frymë, mjafton të shtypësh lëkurën me ajër për të vazhduar melodinë. Gjuhëza e gojës ka një pjesë të thjeshtë të rrumbullakët prej lëkure që vendoset në fundin e tubit të trastës së lëkurës dhe vepron si një valvul. Kallami vendoset brenda gjuhëzës së gjatë metalike, e njohur si gryka. Në anglisht quhet bagpipe/bladderpipe, në frëngjisht cornemuse, në italisht cornamusa, në spanjisht gaita, në [[Ballkani|Ballkan]] përdoret shumë emërtimi Gaida, ndërsa në greqisht Tsampouna, në greqishten pontike Aggeion ose Tulum, në greqishten e [[Kreta|Kretës]] Askomandoura, armenisht Parkapzuk dhe rumanisht Cimpoi. * [[Fyelli i Panit]]: Fyelli që zotëronte zoti Pan në [[Greqia e lashtë|Greqinë e Lashtë]] që quhej Siringa. Megjithatë në Evropë ka ardhur nëpërmjet fyejve të kulturës vendase të amerikës latine, veçanërisht në kulturën e [[Andet|Andeve]]. Projektuar të ketë gjashtëmbëdhjetë gypa druri me një tapë në njërin fund dhe të hapur tjetrin. Çdo gyp ka një gjatësi të ndryshme (në këtë mënyrë prodhon tone të ndryshme), duke i dhënë atij një gamë prej një oktave e gjysëm. Rënësi mund ti vendosë buzët e tij te gypi i dëshiruar dhe ti fryjë. * [[Flauti tërthor]]: Flauti tërthor ësthë i ngjashëm me flautin modern me një vrimë gryke afër fundit të taposur dhe vrima gishtash përgjatë trupit. Rënësi fryn anash dhe e mban flautin në krahun e djathtë. Grupi i flauteve tërthorë përfshin flautet klasik perëndimor, flautet klasike indiane (bansuri dhe venu), kinezin dizi, perëndimorin fife, një numër fue-sh japonezë dhe flautet koreanë si Daegeum, Junggeum dhe Sogeum. * [[Flauti i drejtë]]: Quhet edhe flauti me sqep apo flauti i ëmbël, në anglisht recorder, në frëngjisht flûte à bec, në gjermanisht Blockflöte dhe italisht flauto dolce, flauto dirito ose flauto a becco dhe në spanjisht flauta dulce. Flauti i drejtë është një instrument i zakonshëm edhe sot, shpesh u mësohet fëmijëve në shkollat fillore. Në vend të një kallami ai përdor një bilbil si grykën ku i fryhet, që ësthë një pjesë në formën e sqepit, si dhe burimi kryesor i prodhimit të tingujve. Zakonisht përbëhet nga shtatë vrima gishtash dhe një vrimë për gishtin e madh. == Kërcimi gjatë Rilindjes== [[Image:Robert Dudley Elizabeth Dancing.jpg|thumb|left|432px|pikturë franceze e kubesë, nga Penhurst Place, Kent, shpesh gabimisht mendohet se bëhet fjalë për Elizabetën e I.]] Kërcimi rilindas pati një rivitalizim të madh, për shkak rolit të ri të rëndësishëm të qenies njerëzore mbi fenë, në atë mënyrë që shumë autorë e konsideruan këtë epokë si lindjen e kërcimit modern. U zhvillua mbi të gjitha në Francë –ku u quajt ''ballet-comique''–, në formën e historive të kërcyera, mbi tekste mitologjike klasike, duke u nxitur nga mbretëresha Katerina de Medici. Zakonisht konsiderohet se baleti i parë qe ''Ballet comique de la Reine Louise'' ([[1581]]), i [[Balthazar de Beaujoyeulx]]. Modalitetet kryesore të epokës ishin ''gaillarde'', ''pavana'' dhe ''tourdion''. Në këtë epokë lindën traktatet e para mbi kërcimin: Domenico da Piacenza shkroi ''De arte saltandi et choreas ducendi'', që konsiderohet koreografi i parë i historisë; Thoinot Arbeau bëri një përmbledhje të kërcimeve popullore franceze (''Orchesographie'', [[1588]]).<ref>Ana Abad Carlés, Historia del ballet y de la danza moderna, [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6, fq. 20-24</ref> Përgjatë periudhës së [[Rilindja|Rilindjes]] dalloheshin kërcimet popullore dhe kërcimet oborrtare. Kërcimet oborrtare kërkonin që kërcimtarët të ishin trajnuar dhe të ishin të aftë për shfaqjen dhe zbavitjen, ndërsa kërcimet popullore mund të provoheshin nga çdokush. Në oborre, zbavitja formale shpesh mund të ndiqej nga disa orë kërcime popullore të ku të gjithë të pranishmit mund të mernin pjesë. Kërcimet e përshkruara si kërcime popullore si Chiarantana ose Chiaranzana mbetën popullore për një kohë të gjatë – mbi dy shekuj në rastin e këtij kërcimi.Njohja e kërcimeve oborrtare ka mbijetuar më mirë se kërcimet popullore pasi ata u koleksionuan nga mjeshtrat e kërcimit në dorëshkrime dhe më vonë në libra të shtypur. Dorëshkrimet më të hershme që kanë mbijetuar ofrojnë udhëzime të detajuara të kërcimit dhe i përkasin [[Shekulli XV|shekullit XV]] në [[Italia|Itali]]. Manualet më të hershme të kërcimit të shtypura në libra vijnë nga fundi i [[Shekulli XVI|shekullit XVI]] nga [[Franca]] dhe [[Italia]]. Përshkrimet më të hershme të kërcimit në [[Anglia|Angli]] vijnë nga dorëshkrimi Gresley që i përket afërsisht vitit [[1500]], i gjetur në Derbyshire Record Office, D77 B0x 38 fq. 51–79. Ky është publikuar së fundmi si "Cherwell Thy Wyne (Trego gëzimin tënd): Kërcime të Anglisë së shekullit XV nga dorëshkrimi Gresley".<ref>Ann dhe Paul Kent DHDS, [[2013]], ISBN=978-0-9540988-1-0</ref>. Kërcimet në këta doracakë janë janë të natyrave jashtëzakonisht të larmishme. Ata variojnë nga kërcime të ngadalta, madhështore {siç ishin bassadance, [[pavana]] (nga italishtja pavana, e prejardhur nga padovana, dmth. kërcimi padovan), allemande} te kërcimet e shpejta, të gjalla (si [[gaillarde]], courante, canarie). Të parat, ku këmbët e kërcimtarëve nuk ngriheshin nga toka u cilësuan ''dance basse'' (kërcim i ulët) ndërsa kërcimet energjike me hedhje e ngritje u quajtën ''haute dance'' (nga frëngjishtja, kërcim i lartë).<ref>Liza Picard: [http://books.google.com/?id=WjXnoYihuu0C Elizabeth's London] [[2005]], Macmillan, isbn=978-0-312-32566-4, fq. 215.</ref> Disa kërcime u koreografuan, ndërsa të tjerët improvizoheshin aty për aty. Një kërcim për çifte, një formë e gaillarde-s e qujtur lavolta, përfshinte një qëndrim mjaft intim midis burrit dhe gruas, me gruan që ngrihej lart ndërsa çifti një rrotullim prej 3/4. Kërcime të tjera, si branles ose bransles, kërceheshin nga shumë njerëz në një rreth ose rresht. === Kërcimet italiane të shekullit XV === Njohuria jonë e kërcimeve italiane të shekullit XV vjen kryesisht prej punimeve të mbijetuara të tre mjeshtrave italianë të kërcimit: [[Domenico da Piacenza]], [[Antonio Cornazzano]] dhe [[Guglielmo Ebreo da Pesaro]]. Veprat e tyre u morën me hapat e ngjashme dhe kërcimet, megjithëse mund të shihen edhe disa evoluime. Tipet kryesore të kërcimeve të përshkruara janë ''Basse danse'' dhe ''balletti''. Këta janë kërcimet më të hershme evropiane që janë mirë-dokumentuar, pasi kemi një njohuri të rëndësishme për koreografitë, hapat dhe muzikën e përdorur. == Shiko edhe == * [[Rilindja]] * [[Firenca|Firencia]] * [[Historia e arteve]] * [[Arti]] * [[Muzika e Rilindjes Evropiane|Muzika e Rilindjes]] * [[Teatri Evropian i Rilindjes]] * [[Letersia e Rilindjes Evropiane|Letërsia e Rilindjes]] * [[Miniatura e Rilindjes]] == Bibliografia == * AA.VV. Diccionario de Literatura: [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-389-3. * AA.VV. Enciclopedia Salvat: [[1997]], Salvat, [[Barcelona]], isbn=84-345-9707-1. * AA.VV. Historia del Arte. Volumen 16: Alto Renacimiento I: [[Barcelona]], Salvat, [[2000]], isbn=84-345-0117-1 * AA.VV. Diccionario Enciclopédico Larousse: [[1990]], Planeta, [[Barcelona]], isbn=84-320-6070-4. * AA.VV. Tiziano: Electa Artbook, [[1998]]. * AA.VV.: Diccionario de Arte II, [[2003]], Spes, [[Barcelona]], isbn=84-8332-391-5. * AA.VV.: Arti në Italinë e Rilindjes, [[2008]], Tandem Verlag GmbH, [[Këln]], isbn=978-3-8331-5102-6. * AA.VV.: Enciclopedia del Arte Garzanti, [[1991]], Ediciones B, [[Barcelona]], isbn=84-406-2261-9. * Víctor Nieto Alcaide dhe Alicia Cámara: El Quattrocento italiano, [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]]. * J.J.G. Alexander: Manuscrits de la Renaissance italienne, Paris, éditions du Chêne [[1977]], ISBN=2-85108-140-3. * J. J. G. Alexander (ed.): [http://www.jstor.org/stable/1482708 ''The Painted Page: Italian Renaissance Book Illumination, 1450–1550'']. [[Mynih]], Prestel, [[1994]]. * Carlos Alvar, José-Carlos Mainer, Rosa Navarro, Storia della letteratura spagnola, Einaudi, [[2000]], pp.&nbsp;2 voll.. * Anon. n.d. [http://www.sackbut.com "What's with the Name?"]. Websiti Sackbut.com i kontrolluar më 14 tetor 2014. * Mario Apollonio: Storia del teatro italiano, volume 1, BUR, [[Milano]], [[2003]], ISBN=88-17-10659-3. * José Fernández Arenas: Arte efímero y espacio estético: [[1988]], Anthropos, [[Barcelona]], isbn=84-7658-078-9. * Atlas, Allan W. Renaissance Music. [[New York]]: W.W. Norton, [[1998]]. ISBN 0-393-97169-4. * Baines, Anthony, ed. Musical Instruments Through the Ages. [[New York]]: Walker and Company, [[1975]]. * Anthony C. Baines and Martin Kirnbauer, "Shawm [scalmuse, shalm, shalmie, schalmuse]", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second edition, edited by Stanley Sadie and John Tyrrell (London: Macmillan Publishers, [[2001]]). * Mario Baratto: La commedia del Cinquecento, [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1977]], sbn=IT\ICCU\RAV\0141588. * Andrea Battistini (nën kujdesin e), Storia della letteratura italiana, 6 volume, [[2005]], il Mulino, [[Bolonja]]. ** I. Il Duecento e il Trecento, di Luigi Surdich ** II. Il Quattrocento e il Cinquecento, di Riccardo Bruscagli ** III. Il Seicento, di Erminia Ardissino ** IV. Il Settecento, di Alberto Beniscelli ** V. L'Ottocento, di Riccardo Bonavita ** VI. Il Novecento, di Alberto Casadei * Monroe C. Beardsley dhe John Hospers: Estética. Historia y fundamentos, [[1990]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0085-5. * Marie-Claire Beltrando-Patier: Historia de la música: [[1996]], Espasa, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-239-9610-7. * [http://books.google.it/books?id=8KM2NMgnkfcC&pg=PA545&lpg=PA545&dq=cervantes+tra+rinascimento+e+barocco&source=bl&ots=Gq-11CscHK&sig=2C9TZhd5ob784BTeO2pxC9Rsg84&hl=it&sa=X&ei=hwpoULn8AZSQhQf6voGYDQ&sqi=2&ved=0CEEQ6AewBg#v=onepage&q=cervantes%20tra%20rinascimento%20e%20barocco&f=false Carmine Benincasa: L'Altra scena: saggi sul pensiero antico, medievale, controrinascimentale], Dedalo, [[Bari]], [[1979]]. * Bent, Margaret. [http://books.google.com/books?id=yy9pAwAAQBAJ&pg=PA25 "The Grammar of Early Music: Preconditions for Analysis"]. Te ''Tonal Structures of Early Music'', [botimi i dytë], redaktuar nga Cristle Collins Judd. Criticism and Analysis of Early Music 1. [[New York]] dhe [[Londra|Londër]]: Garland, [[2000]]. ISBN 978-0-8153-3638-9, ISBN 978-0-8153-2388-4. I botuar si ebook në [[2014]]. ISBN 978-1-135-70462-9. * Bernard Berenson, ''The Italian Painters of the Renaissance'' [[Londra|Londër]] [[1962]]. * Camillo Berra; Paolo Pignata; Flaviarosa Rossini, zëri 'Letteratura spagnola' te AA.VV., L'Enciclopedia, vol. 18, [[Roma]], La Repubblica/UTET/De Agostini, [[2003]]. * Bessaraboff, Nicholas. Ancient European Musical Instruments. 1st. [[Cambridge]], Mass: Harvard University Press, [[1941]]. * Besseler, Heinrich. [[1950]]. "Die Entstehung der Posaune". Acta Musicologica, 22, fasc. 1–2 (janar–qershor): 8–35. * Giulia Bologna, Illuminated Manuscripts: The Book before Gutenberg. [[New York]], Crescent Books, [[1995]]. * Paola Bonfadini, Mariegola della Confraternita dei santi Antonio Abate, Faustino e Giovita in AA.VV., Nel lume del Rinascimento, catalogo della mostra, Edizioni Museo diocesano di Brescia, [[Brescia]] [[1997]]. * Guido Davico Bonino (ed.): La commedia del Cinquecento, [[Torino]], Einaudi, 1977-78, sbn=IT\ICCU\LO1\0070137. * Ettore Bonora, Storia della Letteratura Italiana, [[Torino]], Petrini, [[1976]]. * Nino Borsellino (ed.): Commedie del Cinquecento, [[Milano]], Feltrinelli, 1962-67, sbn=IT\ICCU\SBL\0041744. * Bowles, Edmund A. [[1954]]. "Haut and Bas: The Grouping of Musical Instruments in the Middle Ages". Musica Disciplina 8:115–40. * Valeriano Bozal: Historia de las ideas estéticas y de las teorías artísticas contemporáneas (vol. I), [[2000]], Visor, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7774-580-3. * Brotton, J., ''The Renaissance: A Very Short Introduction'', Oxford University Press, [[2006]], ISBN=0-19-280163-5. * Brown, Howard M. Music in the Renaissance. Englewood Cliffs, [[New York]]: Prentice Hall, [[1976]]. ISBN 0-13-608497-4. * Jacob Burckhardt, ''Die Kultur der Renaissance in Italien'', [[Bazeli|Bazel]] [[1860]]. * Jacob Burckhardt, ''The Civilization of the Renaissance in Italy'' ([[1860]]), a famous classic; [http://www.amazon.com/dp/1426400934 excerpt and text search 2007 edition]; also [https://books.google.com/books?id=kLkNAAAAIAAJ&pg=PA1 complete text online] * Konrad Burdach, ''Significato ed origine delle parole "Rinascimento" e "Riforma"'', Reimer, [[Berlini|Berlin]] [[1910]]. * J. Peter Burkholder. "Borrowing." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator [[2011]]. * Ana Abad Carlés: Historia del ballet y de la danza moderna: [[2004]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-206-5666-6. * Fabritio Caroso: Courtly Dance of the Renaissance - a new translation and edition of Nobilta di Dame, Julia Sutton (ed.), [[1986]] (viti origjinal i botimit [[1600]]), Dover Publications Inc, [[New York]], isbn=0-486-28619-3. * (EN) Richard Eugène Chandler; Kessel Schwartz, A New History of Spanish Literature, Louisiana State University Press, [[1991]]. * Fernando Checa: Pintura y escultura del Renacimiento en España 1450-1600: Cátedra, [[1983]], isbn=978-84-376-0404-6. * Ian Chilvers: Diccionario de arte, [[2007]], Alianza Editorial, [[Madridi|Madrid]], isbn=978-84-206-6170-4. * Benedetto Croce, La letteratura italiana per saggi storicamente disposti, [[Bari]], Laterza, [[1960]] (botimi i parë në [[1956]]). * Fabrizio Cruciani: Il teatro del Campidoglio e le feste romane del 1513, [[Milano]], Il Polifilo, [[1969]], sbn=IT\ICCU\RAV\0051180. * E. De Diego: Leonardo da Vinci: [[Madridi|Madrid]], Historia 16, [[1996]]. * Francesco De Sanctis, Storia della letteratura italiana, [[Napoli]], Morano, [[1870]]. * Gillo Dorfles, Cristina Dalla Costa, Marcello Ragazzi, ''Moduli d'arte: storia delle arti visuali'', [[Bergamo]], Atlas, [[2000]]. ISBN=88-268-0939-9. * Ugo Dotti, Storia della Letteratura italiana, Laterza, [[1991]]. * Guglielmo Ebreo: On the practice or art of dancing, Barbara Sparti (ed.), [[1993]] (viti origjinal i botimit [[1463]]), Clarendon Press, [[Oxford]], isbn=0-19-816574-9. * Umberto Eco: Historia de la belleza, [[2004]], Lumen, [[Barcelona]], isbn=84-264-1468-0. * Tom and Mary Anne Evans. Guitars: From the Renaissance to Rock. Paddington Press Ltd [[1977]]. * Giulia Farina: Enciclopedia della letteratura, Garzanti, [[Milano]], [[1997]]. * Farmer, Henry George (1988), Historical facts for the Arabian Musical Influence, Ayer Publishing, ISBN 0-405-08496-X. * Fenlon, Lain (editor) ([[1989]]). The Renaissance: from the 1470s to the End of the 16th Century. Man & Music 2. Englewood Cliffs, [[New Jork]]: Prentice Hall. ISBN 978-0-13-773417-7. * David Fernández, ''Literatura Universal'', [[Barcelona]], Almadraba, [[2008]]. ISBN 978-84-8308-703-9. * Giulio Ferroni: Il testo e la scena. Saggi sul teatro del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1980]], sbn=IT\ICCU\UPG\0009086. * Giulio Ferroni: Mutazione e riscontro nel teatro di Machiavelli e altri saggi sulla commedia del Cinquecento, [[Roma]], Bulzoni, [[1972]], sbn=IT\ICCU\SBL\0449755. * Giulio Ferroni: Storia della letteratura italiana, in Dante e il nuovo modello letterario, volumi 2, [[Milano]], Mondadori, [[2006]]. * Francesco Flora, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], [[1940]]. * Avril François, Reynaud Nicole: Les manuscrits à peintures en France, 1440-1520, BNF/Flammarion, [[1993]], isbn=978-2080121769. * Fuller, Richard: [http://www.rpfuller.com/gcse/musiçrenaissance.html Renaissance Music (1450–1600)]{{Lidhje e vdekur}}, 2010, GCSE Music Notes, (kontrolluar më 14 tetor 2014). * Gay, Peter, ''Style in History'', [[New York]]: Basic Books, [[1974]]. * Eugenio Garin, ''Medioevo e Rinascimento. Studi e ricerche'', Laterza, [[2005]]. * Eugenio Garin, ''Interpretazioni del Rinascimento'', Storia e Letteratura, [[2009]]. * Gleason, Harold dhe Becker, Warren. Music in the Middle Ages and Renaissance (Music Literature Outlines Series I). Bloomington, IN: Frangipani Press, [[1986]]. ISBN 0-89917-034-X. * Iván Fernández González, Letteratura spagnola, Alpha test, [[2003]]. * Salvatore Guglielmino, Guida al Novecento, botimi i 3-të, [[Milano]], Principato Editore, [[1971]]. * Christopher De Hamel, A History of Illuminated Manuscripts. Boston, David R. Godine, [[1986]]. * Lutz Heusinger: Michelangelo: [[Firenca|Firence]], Scala/Riverside, [[1989]]. * Hugh Honour dhe John Fleming: Historia mundial del arte: [[2002]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-460-2092-0. * R. O. Jones, [http://books.google.es/books?id=a9f3eNFCDk8C&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false ''Historia de la literatura española: Siglo de Oro: prosa y poesía (siglos XVI y XVII)''], [[Barcelona]], Ariel (Letras e Ideas), [[1996]]. ISBN 978-84-344-8366-8. * Stefano Jossa, L'Italia letteraria, [[Bolonja]], il Mulino, [[2006]]. * Judd, Cristle Collins, ed. Tonal Structures of Early Music. [[New York]]: Garland Publishing, [[1998]]. ISBN 0-8153-2388-3. * Date Van Winkler Keller, Genevieve Shimer: The Playford Ball 103 Early English Country Dances As Interpreted by Cecil Sharp and his Followers, [[1990]] A Cappella Books and the Country Dance and Song Society, isbn=1-55652-091-3. * Ehrenfried Kluckert: Kopshtet e mëdha të Evropës: [[2007]], Ullmann, [[Këln]], isbn=978-3-8331-6225-1. * Lambert, Jeffrey C. [http://www.jeffguitar.com/dissertation.pdf "François Chancy's Tablature de Mandore a Major Document"] (PDF). Kontrolluar më 23 qershor 2013. * Lockwood, Lewis, Noel O’Regan dhe Jessie Ann Owens. n.d. "Palestrina, Giovanni Pierluigi da." Grove Music Online. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011. * Mariantònia Lladó dhe García Montserrat: Histori e shkurtër e letërsisë së përbotshme: [[1999]], La Magrana, [[Barcelona]], në gjuhën katalanase, isbn=84-8264-198-0. * Sara Mamone: Il teatro nella Firenze medicea, [[Milano]], Mursia, [[1981]], sbn=IT\ICCU\LO1\0065625. * Martin, J. and Romano, D., ''Venice Reconsidered'', [[Baltimore]], Johns Hopkins University, [[2000]]. * (ES) Juan Martín; Antonio Rey Hazas, Antología de la literatura española hasta el siglo XIX, [[Madridi|Madrid]], SGEL, [[1992]], fq. 204-220. * McDonald, Graham (2008). The Mandolin Project. Jamison, Australia: Graham McDonald Stringed Instruments. ISBN 978-0-9804762-0-0. * Scot McKendrick, Thomas Kren: Illuminating the Renaissance, nën-titulli: The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe, në anglisht, Getty Publications, [[Los Angeles]], [[2003]], isbn=978-0-89236-704-7, [http://books.google.fr/books?id=tyA2AgAAQBAJ&dq=Hours+of+Louis+Quarr%C3%A9&hl=fr&source=gbs_navlinks_s]. * Cesare Molinari: Spettacoli fiorentini del Quattrocento. Contributi allo studio delle Sacre Rappresentazioni, [[Venecia]], Neri Pozza, [[1961]], sbn=IT\ICCU\SBL\0525654. * Attilio Momigliano, Storia della letteratura italiana, Messina-Milano, [[1936]]. * Montagu, Jeremy. "Renaissance instruments". The Oxford Companion to Music, redaktuar nga Alison Latham. Oxford Music Online. Kontrolluar më 30 shtator 2011. * Luigi Morandi, Origine della lingua italiana, Città del Castello, Stab. Tip. Scipione Lapi Editore, [[1897]]. * Munrow, David. Instruments of the Middle Ages and Renaissance. London: Oxford University Press, [[1976]]. * Maria Teresa Muraro: Storia della cultura veneta, kapitulli 'La festa a Venezia e le sue manifestazioni rappresentative: le Compagnie della Calza e le Momarie', [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1981]]. * Murray, P. and Murray, L. ([[1963]]) ''The Art of the Renaissance''. [[Londra|Londër]]: Thames & Hudson (World of Art), ISBN 978-0-500-20008-7. * Nikolova, Kőnemann (2000). The Illustrated Enclyclopedia of Musical Instruments From all eras and regions of the world. Bulgaria: Kibea Publishing Company. ISBN 3-8290-6079-3. * César Oliva dhe Francisco Torres Monreal: Historia básica del arte escénico: [[2002]], Cátedra, [[Madridi|Madrid]], isbn 84-376-0916-X. * Ongaro, Giulio. Music of the Renaissance. Westport, Connecticut: Greenwood Press, [[2003]]. * John Onians: Atlas del arte, [[2008]], Blume, [[Barcelona]], isbn 978-84-9801-293-4. * Antonio Domínguez Ortíz, ''Historia Universal: Edad Moderna'', [[Barcelona]], Vicens Vives, [[1983]], volumi III, kapitulli VII «El Renacimiento», faqet 102 e tutje. ISBN 84-316-2167-2. * José María Albert de Paco: El arte de reconocer los estilos arquitectónicos, [[2007]], Optima, [[Barcelona]], isbn 978-84-96250-72-7. * Giorgio Padoan: La Commedia rinascimentale veneta (1433-1565), [[Vicenza]], Neri Pozza, [[1982]], sbn IT\ICCU\LO1\0063533. * {{cito web|author=Pia Palladino|title="Manuscript Illumination in Italy, 1400–1600". In Heilbrunn Timeline of Art History|work=The Metropolitan Museum of Art|year=2000|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/iman/hd_iman.htm|language=en|accessdate=3 maj 2014}} * Giuseppe Petronio, Compendio di storia della letteratura italiana, botimi i 3-të, [[Palermo]], Palumbo, [[1968]]. * Marzia Pieri: La nascita del teatro moderno in Italia tra XV e XVI secolo, [[Torino]], Bollati Boringhieri, [[1989]], sbn=IT\ICCU\RLZ\0173610. * Antonio Piromalli, [http://www.storiadellaletteratura.it/ Storia della letteratura italiana], botimi i 2-të, Cassino, Garigliano, [[1994]]. * Nino Pirrotta: Li due Orfei. Da Poliziano a Monteverdi, [[Torino]], Einaudi, [[1975]], sbn=IT\ICCU\SBL\0575324. * Di Pinto; Guazzelli; Mancini; Martinengo; Rossi; Samona, [http://www.tesionline.it/v2/appunto.jsp?id=557 Storia della letteratura spagnola], [[Milano]], BUR, [[1998]]. * Giovanni Ponte (ed.): Sacre rappresentazioni fiorentine del Quattrocento, [[Milano]], Marzorati, [[1974]], sbn=IT\ICCU\SBL\0573075. * Dario Puccini, introduzione a, Cervantes, Don Chisciotte della Mancia, [[Milano]], Garzanti, [[1981]]. * Diego Suárez Quevedo: El Renacimiento y Manierismo en Europa: [[1989]], Historia 16, [[Madridi|Madrid]]. * Reese, Gustav. Music in the Renaissance. [[New York]]: W.W. Norton, [[1954]]. ISBN 0-393-09530-4. * Carlo Ricci e Carlo Salinari, Storia della letteratura italiana con antologia degli scrittori e dei critici, [[Roma]], Laterza, [[1991]]. * José María de Azcárate Ristori, Alfonso Emilio Pérez Sánchez dhe Juan Antonio Ramírez Domínguez: Historia del Arte: [[1983]], Anaya, Madrid, isbn 84-207-1408-9. * Alberto Asor Rosa, Sintesi di storia della letteratura italiana, [[Firenca|Firence]], La Nuova Italia, [[1986]]. * Franco Ruffini: Commedia e festa nel Rinascimento. La "Calandria" alla corte di Urbino, [[Bolonja]], Il Mulino, [[1986]], sbn IT\ICCU\CFI\0021268. * Luigi Russo, Compendio storico della letteratura italiana, Messina-Firenze, D'Anna, [[1961]]. * Władysław Tatarkiewicz: Historia de la estética III. La estética moderna 1400-1700, [[1991]], Akal, [[Madridi|Madrid]], isbn=84-7600-669-1. * Barbara Tuchman ([[1978]]) ''A Distant Mirror'', Knopf, ISBN=0-394-40026-7. * Pasquale Sabbatino, ''La bellezza di Elena. L'imitazione nella letteratura e nelle arti figurative del Rinascimento'', [[Firenca|Firence]], Olschki, [[1997]], ISBN 88-222-4503-2. * Bruno Santi: Rafael: Scala/Riverside, [[Milano]], [[1991]]. * Mario Sansone, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Principato, [[1960]]. * Nigro Sansonese, J. (1994). [http://books.google.com/?id=aUZBqTKTAfIC&pg=PA117&lpg=PA117&dq=trances+facilitated+by+droning+sounds#PPA117,M1 The Body of Myth: Mythology, Shamanic Trance, and the Sacred, by J. Nigro Sansanese]. ISBN 978-0-89281-409-1. * Emilio Cecchi e Natalino Sapegno, Storia della letteratura italiana, [[Milano]], Garzanti, [[1969]] (viti i botimit të parë [[1965]]). * Natalino Sapegno, Compendio di storia della letteratura italiana, Firenze, La Nuova Italia, [[1947]] (botimi i parë në [[1936]]). * Cécile Scailliérez, Patricia Stirnemann: L'Art du manuscrit de la Renaissance en France, Somogy édition d'art / Musée Condé Château de Chantilly, [[2001]], isbn 2-85056-497-4. * Slobin, Mark (1969). [http://books.google.com/books?id=uIRnaq0_Il8C&pg=PA20 Kirgiz Instrumental Music. Theodore Front Music]. ISBN 978-0-614-16459-6. fq. 20. Kontrolluar më 23 shkurt 2014. * A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 1, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant ([[New York]]), isbn=0-945193-25-4. * A William Smith: Fifteenth-century dance and music: the complete transcribed Italian treatises and collections in the tradition of Domenico da Piacenza, volume 2, [[1995]] Pendragon Press, Stuyvesant([[New York]]), isbn 0-945193-57-2. * Leone de' Sommi: Quattro Dialoghi in materia di rappresentazioni sceniche, Ferruccio Marotti (editor), Il Polifilo, [[Milano]], [[1968]], sbn IT\ICCU\SBL\0099302. * Starn, Randolph: "A Postmodern Renaissance?" ''Renaissance Quarterly'' [[2007]] 60(1): 1–24 [http://muse.jhu.edu/journals/ren/summary/v060/60.1starn.html in Project MUSE] * Stephens, J., ''Individualism and the cult of creative personality'', ''The Italian Renaissance'', [[New York]], [[1990]]. * Charles Stépanoff, [http://emscat.revues.org/462 «La figure mythique du chamane dans ses représentations audiovisuelles occidentales — Le philosophe du dualisme et de la pluralité des mondes» [http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Femscat.revues.org%2F462 archive], CEMS / EPHE (via revues.org) (konsultuar më 1 dhjetor 2014) * Strunk, Oliver. Source Readings in Music History. [[New York]]: W.W. Norton, [[1950]]. * Summerfield, Maurice J. (2003). The Classical Guitar, Its Evolution, Players and Personalities Since 1800 (5th ed.) Blaydon on Tyne: Ashley Mark Publishing. ISBN 1-872639-46-1. * Diego Valeri: La civiltà veneziana del Rinascimento, kapitulli 'Caratteri e valori del teatro comico', Firence, Sansoni, [[1958]], sbn IT\ICCU\NAP\0371405. * José María Valverde, Storia della letteratura spagnola, traduzione di Francesco Tentori Montalto, III edizione riveduta e ampliata, [[Torino]], ERI, [[1969]]. * Giorgio Vasari: Las vidas de los más excelentes arquitectos, pintores y escultores italianos desde Cimabue a nuestros tiempos: [[Madridi|Madrid]], Cátedra, [[2011]]. * Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, I tempi dell'arte, volumi 1, Bompiani, [[Milano]], [[1999]]. * Pierluigi De Vecchi ed Elda Cerchiari, ''I tempi dell'arte'', volume 2, Bompiani, [[Milano]], [[1999]], ISBN 88-451-7212-0. * Walker, Paul Robert, ''The Feud that sparked the Renaissance: How Brunelleschi and Ghiberti Changed the Art World'' ([[New York]], Perennial-Harper Collins, [[2003]]) * Aby Warburg, ''La rinascita del paganesimo antico'', [[Firenca|Firence]] [[1966]]. * Whitney, William Dwight (1906). [http://books.google.com/books?id=FBIDAAAAYAAJ&dq=century%20dictionary%2C%20mandore&pg=PA3606#v=onepage&q&f=false The Century Dictionary and Cyclopedia.] [[New York]]: The Century Company. * Ludovico Zorzi: Il teatro e la città, Einaudi, [[Torino]], [[1977]], sbn IT\ICCU\UFI\0251618. * Ludovico Zorzi: Carpaccio e la rappresentazione di Sant'Orsola. Ricerche sulla visualità dello spettacolo nel Quattrocento, [[Torino]], Einaudi, [[1988]], sbn=IT\ICCU\CFI\0130381. * Ludovico Zorzi, Giuliano Innamorati, Siro Ferrone: Il teatro del Cinquecento, Firence, Sansoni, [[1982]], sbn IT\ICCU\UFI\0090234. * Stefano Zuffi, ''Il Quattrocento'', Electa, [[Milano]] [[2004]]. ISBN 88-370-2315-4. * Stefano Zuffi, ''Il Cinquecento'', Electa, [[Milano]] [[2005]]. ISBN 88-370-3468-7. == Lidhje të jashtme == * Marica Hall, ''[http://www.berfrois.com//2011/03/sacred-images-in-the-renaissance Sacred Images in the Renaissance]'', Berfrois, 2 mars 2011, "Limited Freedom". {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance|date=20 mars 2016 }} * [http://www.vam.ac.uk/vastatiçmicrosites/british_galleries/bg_styles/Style01a/index.html Renaissance Style Guide] {{Lidhje e vdekur}} * [http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm Florence: 3D Panoramas of Florentine Renaissance Sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm |date=2 korrik 2005 }} (English/Italian) * [https://web.archive.org/web/20081218130540/http://renaissancethorne.wetpaint.com/ Interactive Glossary of Terms Relating to the Renaissance] * [http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm Multimedia Exploration of the Renaissance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210312030623/http://www.renaissanceconnection.org/main.cfm |date=12 mars 2021 }} * [http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm Virtual Journey to Renaissance Florence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915151119/http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm |date=15 shtator 2019 }} * [http://www.learner.org/interactives/renaissance/ Exhibits Collection – Renaissance] * [http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm |date=5 tetor 2017 }} * [http://www.museobagattivalsecchi.org/ The Bagatti Valsecchi Museum] * [http://www.all-art.org/history214_contents_Renaissance.html Renaissance in the "History of Art"] * [http://www.rensoc.org.uk/ The Society for Renaissance Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ |date=25 shtator 2006 }} * [http://www.rai.tv/dl/RaiTV/programmi/media/ContentItem-2d8d2393-5a6b-40de-afe4-f1147fa14a13.html BIGnomi - Il Rinascimento] - Alex Zanardi. * [https://web.archive.org/web/20120102232629/http://bivio.signum.sns.it/ BIVIO, tekste dhe imazhe të humanizmit dhe të rilindjes], projekt i lindur nga bashkëpunimi midis Istituto di Studi sul Rinascimento dhe Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche e Shkollës normale superiore të [[Piza|Pizës]]. * [https://web.archive.org/web/20090130023451/http://imagohistoriae.signum.sns.it/ Imago Historiae - La biblioteca digitale dei testi degli storici italiani dell'Umanesimo e del Rinascimento], progetto nato dalla collaborazione tra l'Istituto di Studi sul Rinascimento, Signum - Centro di ricerche informatiche per le discipline umanistiche della Scuola normale superiore di Pisa e Ministero per i Beni e le Attività Culturali. * {{cite web|url=http://www.rensoc.org.uk/|title=Society for Renaissance Studies|access-date=14 prill 2016|archive-date=25 shtator 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.elapsus.it/home1/index.php/arte/artisti/685-le-pittrici-del-rinascimento|title=Piktoret e Rilindjes}} == Referime == === Shpjegime === {{reflist|group=shpjegimi}} === Referime === {{reflist|30em}} [[Kategoria:Rilindje]] [[Kategoria:Arte]] [[Kategoria:Shekulli XV]] [[Kategoria:Shekulli XVI]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Histori e artit]] mej7whd6dvq6z9nged9pt0hnl8d2xuh Burak Özçivit 0 181924 3062427 3055741 2026-11-04T07:46:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062427 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Burak Özçivit | image = | title = Özçivit më 2019 | birth_date = 24 dhjetor 1984 | birth_place = [[Stambolli|Stamboll]], [[Turqia|Turqi]] | death_date = | death_place = | filma të shquar = [[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]] | nationality = Turk }} '''Burak Özçivit''' lindi më [[24 dhjetor]], [[1984]] në [[Stambolli|Stamboll]], është [[Aktori|aktor]] dhe [[Modelja|model]] turk. Aktrimi i tij filloi nga viti 2006 në serialin ''[[Eski 18]]'', i cili ka luajtur si një policë me emrin Murat. Ai tani është i njohur në serialinë ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' me emrin Kemal. Ai aktualisht po luan si [[Osmani I|Osman Beu]] në serinë e bazuar në histori dhe aventura ''[[Kuruluş: Osman]]'' (2019). Gjatë gjithë karrierës së tij të aktrimit Özçivit ka qenë fitues i vlerësimeve të shumta. Eshte i martuar me aktoren e njohur turke Fahriye Evcen. ==Jeta e hershme== Burak Özçivit lindi më 24 dhjetor 1984 në [[Stamboll]], Turqi, i biri i Bülent Özçivit dhe Ceyhan Özçivit. Ai ka një motër të quajtur Burçun Özçivit. Ka studiuar në Shkollën e Mesme Kazım İşmen. U diplomua në [[Universiteti i Marmarës|Universitetin e Marmarës]], Fakulteti i Arteve të Bukura, Departamenti i Fotografisë.<ref name="sozcu">{{Cite web|title=İslam'da ve Kuran'da Kerim'de, tevratta, zeburda, incilde baş, örtüsü, türban, çarşaf, peçe, tesettür yoktur geçmez. Allah'ın emir ve kanunlarinda yoktur geçmez. Farz değildir. Dini bir emir yoktur. Ayrıca zorunluda değildir yoktur. Açık saçık çırılçıplak gezmek hiçbir günahıda sevabida yoktur. Ayrıca İslam'da ve Kuran'da Kerim'de avret sevriavret Fecr yoktur. Kadınlarda elleri kolları bacaklar ve ayaklar saçlar bütün bedeni caizdir helaldir. Sadece göğüsler ve iki bacak arasıdır. Erkekler için ön ve arka kısmıdır. Hepsi isteğe bağlıdır. Birde Kur'an Kerim'de khimara namus ve iffet demektir. Örtü yoktur. Sümer tapınak fahişelerinde geçer.|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/magazin-haberleri/burak-ozcivit-kimdir-nerelidir-burak-ozcivit-kac-yasindadir/|website=Sözcü|language=tr}}</ref><ref name="sabah">{{Cite web|url=https://www.sabah.com.tr/burak-ozcivit-kimdir|title=Burak Özçivit Kimdir?|website=Sabah|language=tr}}</ref><ref name="haberturk">{{Cite web|url=https://www.haberturk.com/burak-ozcivit-kimdir|title=Burak Özçivit Haberleri|website=Habertürk|language=tr|access-date=20 shtator 2021|archive-date=2 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200602145659/https://www.haberturk.com/burak-ozcivit-kimdir|url-status=dead}}</ref> ==Karriera== Në vitin 2003, Özçivit u zgjodh Top Model i Turqisë dhe ai filloi të punojë me Agjencitë e Modelëve. Në vitin 2005, ai u zgjodh modeli i dytë më i mirë në botë.<ref>{{cite web|url=http://www.hthayat.com/kadinca-hayat/moda-alisveris/haber/1013380-burak-ozcivitin-akil-almaz-degisimi|title=Burak Özçivit'in akıl almaz değişimi...|publisher=HTHayat|language=tr|access-date=2015-02-17}}</ref> Karriera e aktrimit e Özçivit filloi me serinë televizive ''[[Eksi 18]]'' më 2006. Më vonë ai luajti në serialet ''Zoraki Koca'', ''İhanet'' dhe ''[[Baba Ocağı]]''. Ai u shfaq në filmin ''[[Musallat]]'' dhe serinë televizive ''[[Küçük Sırlar]]'', përshtatje turke e ''[[Gossip Girl]]''. Ai luajti në ''[[Sulejmani i Madhërishëm (serial)|Sulejmani i Madhërishëm]]'' si [[Malkoçoğlu Balı Bey]]. Më pas luajti si Kamran në ''[[Çalıkuşu (serial)|Çalıkuşu]]'', bazuar në romanin [[Çalıkuşu (roman)|me të njëjtin emër]] me [[Fahriye Evcen]]. Së bashku me Evcen, ai bëri filmin ''[[Aşk Sana Benzer]]'' dhe më vonë luajti në filmin ''[[Kardeşim Benim]]'' së bashku me [[Murat Boz]]. Në vitin 2015 ai luajti në serialin dramë turk ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' si Kemal Sojdere. Në vitin 2018, ai fitoi çmimin "Aktori më i admiruar i vitit 2018" duke luajtur në filmin ''Can Feda'' me [[Kerem Bürsin]]. Özçivit është gjithashtu një producent i BRK'S Production. Sezoni i parë i serisë televizive ''[[Kuruluş: Osman]]'', me protagonist Özçivit, u shfaq me sukses të madh në Turqi më 20 nëntor 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.takvim.com.tr/televizyon/2019/07/07/dirilis-osman-hangi-kanalda-yayinlanacak-dizinin-yapimcisi-mehmet-bozdag-resmen-acikladi|title=Diriliş Osman hangi kanalda yayınlanacak? Dizinin yapımcısı Mehmet Bozdağ resmen açıkladı!|language=tr|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190708151811/https://www.takvim.com.tr/televizyon/2019/07/07/dirilis-osman-hangi-kanalda-yayinlanacak-dizinin-yapimcisi-mehmet-bozdag-resmen-acikladi|archivedate=8 korrik 2019}}</ref> Seriali tregon historinë e [[Osmani I|Osman Beut]], djalit dhe pasardhësit të dinastisë osmane, [[Ertuğrul Bey (personazh fiktiv)|Ertuğrul]], heroit të serialit të famshëm televiziv ''[[Diriliş Ertuğrul]]''. Aktualisht, sezoni i dytë po transmetohet në Turqi me sukses të madh. Seriali, i cili u vlerësua i denjë për 10 çmime, 3 prej të cilëve ishte aktori më i mirë Burak Özçivit, u ble nga 35 vende, përfshirë [[Pakistani]], [[Shqipëria]] dhe [[Tunizia]]. ==Jeta personale== Özçivit banon në [[Istinye]], [[Sarıyer]], Istanbul.<ref>{{cite news|url=http://www.posta.com.tr/burak-ozcivit-fahriye-evcen-e-tasindi-haberi-1313223|title=Burak Özçivit, Fahriye Evcen'e taşındı|newspaper=[[Posta (gazetë)|Posta]]|language=tr|date=9 korrik 2017|access-date=24 shtator 2017}}</ref> Ai u fejua me [[Fahriye Evcen]] më 9 mars 2017 në Gjermani, dhe u martuan në Stamboll më 29 qershor 2017.<ref>{{cite web|url=https://www.ntv.com.tr/galeri/yasam/fahriye-evcen-ve-burak-ozcivit-evlendi-gelinlik-tartismasi,HJbni1AfIEOQlYWxRJ-5wg|title=Fahriye Evcen ve Burak Özçivit evlendi (Gelinlik tartışması)|website=Ntv.com|date=2 korrik 2017|language=tr|access-date=15 janar 2018}}</ref> Djali i tyre, i quajtur Karan, lindi në 13 Prill 2019.<ref>{{cite web|url=https://www.takvim.com.tr/galeri/magazin/fahriye-evcen-oglu-karani-gostermedi-ama|title=Fahriye Evcen oğlu Karan'ı göstermedi ama...|newspaper=[[Takvim]]|date=18 prill 2019|language=tr|access-date=11 tetor 2019}}</ref> ==Filmografia== {| class="wikitable sortable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%" |+ |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue;color:#000" | Filma |- ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | Viti ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | title ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | Roli |- | 2007 | ''[[Musallat]]'' | Kemal |- |- | 2015 | ''[[Aşk Sana Benzer]]'' | Balıkçı Ali |- | 2016 | ''[[Kardeşim Benim]]'' | Hakan |- ! colspan="4" style="background:LightSteelBlue;color:#000" | Serial |- ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | Viti ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | title ! style="background:#CCCCCC;color:#000" | Roli |- | 2006 | ''[[Eksi 18]]'' | Murat |- | 2007 - 2008 | ''Zoraki Koca'' | Omer Ozpolat |- | 2008 - 2009 | ''[[Baba Ocağı]]'' | Guven |- | 2010 | ''İhanet'' | Emir |- | 2010 - 2011 | ''[[Küçük Sırlar]]'' | Çetin Ateshollu |- | 2011 - 2013 | ''[[Sulejmani i Madhërishëm (serial)|Sulejmani i Madhërishëm]]'' | [[Malkoçoğlu Balı Bey]] |- | 2013 - 2014 | ''[[Çalıkuşu (serial)|Çalıkuşu]]'' | Kâmran |- | 2015 - 2017 | ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' | Kemal Sojdere |- | 2019-duke vazhduar | ''[[Kuruluş: Osman]]'' | [[Osmani I|Osman Beu]] |} ==Çmimet dhe nominimet== {| class="wikitable" |- ! Viti !! Çmimet !! Kategoria !! Puna !! Rezultati !! Ref. |- |2012|| [[GQ Men of the Year Awards]] || Actor of the Year || rowspan=2| ''[[Sulejmani i Madhërishëm (serial)|Sulejmani i Madhërishëm]]'' || {{won}} |<ref>{{Cite web|title=GQ yılın erkeklerini seçti|url=https://gq.com.tr/gq-yilin-erkeklerini-secti|access-date=2021-08-25|website=GQ|language=tr}}</ref> |- |2013|| Galatasaray University Bests of 2012 Awards || Best TV Actor || {{won}} | |- |rowspan=4| 2014|| 12. YTÜ Stars of the Year Awards || Most Liked TV Actor || rowspan=4| ''[[Çalıkuşu (serial)|Çalıkuşu]]'' || {{won}} |<ref>{{Cite web|title=YTÜ yıldızlarını seçti|url=https://www.sozcu.com.tr/egitim/ytu-yildizlarini-secti.html|access-date=2021-08-25|website=www.sozcu.com.tr|language=tr|archive-date=12 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140112022815/https://www.sozcu.com.tr/egitim/ytu-yildizlarini-secti.html|url-status=dead}}</ref> |- |13. Magazinci.com Internet Media (Bests) || Best TV Actor || {{won}} |<ref>{{Cite web|title=MAGAZİNCİ.COM 13. YIL İNTERNET MEDYASI YILIN EN İYİLERİ ÖDÜLLERİ CVK PARK BOSPHORUS HOTEL’DEKİ MUHTEŞEM GECEDE SAHİPLERİNİ BULDU - Magazinci.com|url=https://www.magazinci.com/icerikler/magazin/magazinci-com-13-yil-internet-medyasi-yilin-en-iyileri-odulleri-cvk-park-bosphorus-hotel-rsquo-deki-muhtesem-gecede-sahiplerini-buldu_44237.html|access-date=2021-08-25|website=www.magazinci.com|language=tr}}</ref> |- |4. Elle Style Awards || Elle Style Actor of the Year || {{won}} | |- |[[Haliç University]] Bests of 2014 Awards || Best Actor || {{won}} | |- | rowspan="2" |2015 |4. Bilkent Television Awards || Best Drama Actor || rowspan="2" | ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' || {{won}} | |- |6. Ayaklı Newspaper TV Stars Awards |Best Drama Series Actor|| {{won}} | |- | rowspan="8" | 2016|| 14. YTÜ Stars of the Year Awards || Most Liked Movie Actor || rowspan="2" | ''[[Aşk Sana Benzer]]'' ||{{won}} |<ref>{{Cite web|last=yonetim|date=2016-05-13|title=Yıldız Teknik Üniversitesi'nin "Yılın Yıldızları" ödülleri sahiplerini buldu!|url=https://www.temizmagazin.com/gundem/yildiz-teknik-universitesinin-yilin-yildizlari-odulleri-sahiplerini-buldu|access-date=2021-08-25|website=Temiz Magazin|language=tr}}</ref> |- |23. İTÜ EMÖS Achievement Awards || Most Successful Movie Actor of the Year || {{won}} |<ref>{{Cite web|title=23. İTÜ EMÖS BaşArı Ödülleri Sahiplerini Buldu {{!}} KLASS Magazin|url=https://www.klassmagazin.com/23-itu-emos-basari-odulleri-sahiplerini-buldu|access-date=2021-08-25|website=www.klassmagazin.com|language=tr}}</ref> |- |16. Magazinci.com Internet Media (Bests) || TV Performance of the Year || ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' || {{won}} |<ref>{{Cite web|title=MAGAZİNCİ.COM ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU - Magazinci.com|url=https://www.magazinci.com/icerikler/magazin/magazinci-com-odulleri-sahiplerini-buldu_53217.html|access-date=2021-08-25|website=www.magazinci.com|language=tr}}</ref> |- |2. Turkey Youth Awards || Best Cinema Actor || ''[[Aşk Sana Benzer]]'' ||{{nom}} | |- |[[Ege University]] 5. Media Awards || Best TV Actor || ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' || {{nom}} | |- |10. GSUEN Awards || Aktori më i Mirë i Televizioni/Filmit || ''[[Aşk Sana Benzer]]'' || {{nom}} | |- | rowspan="2" | 43. Pantene Golden Butterfly Awards || Best Actor || rowspan="5" | ''[[Dashuri e Pafund (serial)|Dashuri e pafund]]'' || {{nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|title=43. Pantene Altın Kelebek Ödülleri için adaylar açıklandı!|url=http://www.ranini.tv/ozel/17930/1/43-pantene-altin-kelebek-odulleri-icin-adaylar-aciklandi|access-date=2021-08-25|website=ranini.tv|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20160825073537/http://www.ranini.tv/ozel/17930/1/43-pantene-altin-kelebek-odulleri-icin-adaylar-aciklandi|archive-date=25 gusht 2016|url-status=dead}}</ref> |- |Çifti televiziv më i Mirë ''(Nihan & Kemal)'' || {{nom}} |- | rowspan="3" |2017 | rowspan="1" |44. Pantene Golden Butterfly Awards |Best Actor|| {{nom}} | |- |[https://www.marketingturkiye.com.tr/ The ONE Objective Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190714112408/http://www.marketingturkiye.com.tr/ |date=14 korrik 2019 }} | colspan="1" |The Most Successful Celebrity of the Year|| {{won}} | |- |GQ Men of the Year Awards | colspan="1" |The Most Popular Man of the Year|| {{won}} |<ref>{{Cite web|date=2018-02-16|title=Gq Men Of The Year (Yılın Erkekleri) 2017 Ödülleri Verildi|url=https://www.haberler.com/gq-men-of-the-year-yilin-erkekleri-2017-10569990-haberi/|access-date=2021-08-25|website=Haberler.com|language=tr}}</ref> |- | rowspan="1"|2019 |Yıldız Technical University |colspan="1" |Most Admired Actor|| ''Can Feda''|| {{won}} |<ref>{{Cite web|last=Gazetesi|first=Kadıköy|title=17. Altınyıldız Classıcs Yılın Yıldızları Ödül Töreni –|url=https://kadikoygazetesi.com/65770-17-altinyildiz-classics-yilin-yildizlari-odul-toreni|access-date=2021-08-25|website=Kadıköy Gazetesi|language=tr}}</ref> |- |2020 |[https://www.altin61odulleri.com/ Golden 61 Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210914155112/https://www.altin61odulleri.com/ |date=14 shtator 2021 }} ([[Universiteti i Stambollit]]) |Aktori më i Mirë Mashkull i Vitit | rowspan="6" |''[[Kuruluş: Osman]]'' |{{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web|last=Ali|first=Muhammad|title=Kurulus Osman And Mehmet Bozdag Won Many Awards|url=https://www.turkseries.net/kurulus-osman-and-mehmet-bozdag-won-many-awards/|access-date=2021-01-16|website=Turk Series|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025043312/https://turkseries.net/kurulus-osman-and-mehmet-bozdag-won-many-awards/|archive-date=25 tetor 2023|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |2021 |Oscars Media Awards |Aktori më i Mirë Mashkull i Vitit |{{won}} |<ref>{{Cite web|title=Kuruluş Osman’a İstanbul Üniversitesi’nden ödül – ADBA TV|url=https://adba.tv/ekran/etkinlik/kurulus-uni/|access-date=2021-08-25|language=tr-TR|archive-date=9 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209113925/https://adba.tv/ekran/etkinlik/kurulus-uni/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Medya Oscarları’nda En İyi Erkek Oyuncu Ödülü Burak Özçivit’in – ADBA TV|url=https://adba.tv/ekran/yerli-dizi/burak-ozcivitn/|access-date=2021-08-25|language=tr|archive-date=14 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114103410/https://adba.tv/ekran/yerli-dizi/burak-ozcivitn/|url-status=dead}}</ref> |- |Quality Magazine 2021 Awards |Aktori më i Mirë Mashkull |{{won}} |<ref>{{Cite web|title=Hem Kuruluş Osman hem de Burak Özçivit'e büyük ödül!|url=https://televizyongazetesi.com/hem-kurulus-osman-hem-de-burak-ozcivite-buyuk-odul/1282976|access-date=2021-08-25|website=Televizyon Gazetesi|language=tr}}</ref> |- |Eurasian Consumer Protection Association Award (Avrasya Tüketicileri koruma Derneği ödül) |Aktori më i Mirë |{{won}} | |- |[https://goldenpalmawards.com/ Golden Palm Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923074917/https://goldenpalmawards.com/ |date=23 shtator 2021 }} |Aktori më i Mirë i Vitit |{{won}} |<ref>{{Cite web|title=Kuruluş Osman sezona dört ödülle başladı - atv|url=https://www.atv.com.tr/haberler/2021/09/14/kurulus-osman-sezona-dort-odulle-basladi|access-date=2021-09-16|website=www.atv.com.tr|language=tr}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-09-14|title=Kuruluş Osman Sezona Dört Ödülle Başladı!|url=https://www.tvdunyasii.com/kurulus-osman-sezona-dort-odulle-basladi/|access-date=2021-09-16|website=TvDunyasii|language=tr|archive-date=14 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210914155113/https://www.tvdunyasii.com/kurulus-osman-sezona-dort-odulle-basladi/|url-status=dead}}</ref> |- |European Awards |Aktori më i Mirë |{{won}} |<ref>{{Cite web|title=Avrupa Ödülleri’nde ’Kuruluş Osman’a üç ödül birden - atv|url=https://www.atv.com.tr/haberler/2021/09/16/avrupa-odullerinde-kurulus-osmana-uc-odul-birden|access-date=2021-09-16|website=www.atv.com.tr|language=tr}}</ref> |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lindje 1984]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Aktorë turq]] ivyaion2ikjosb42hkhke45zvvv9b4f Daniel Goleman 0 185113 3062300 2446904 2026-11-03T23:30:47Z Katin pusku 195245 3062300 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Daniel Goleman - World Economic Forum Annual Meeting 2011.jpg|parapamje|Daniel Goleman (2011)]] '''Daniel Goleman''' ([[7 mars]] [[1946]]) është [[Psikologjia|psikolog]] dhe studiues [[SHBA|amerikan]], autor i teorisë së [[Inteligjenca emocionale|inteligjencës emocionale]].<ref>Shih faqen në gjuhën angleze [[:en:daniel Goleman|Daniel Goleman]] 9.05.2016.</ref> ==Biografia== Daniel Goleman i lindur në [[Stokton]] të [[Kalifornia|Kalifornisë]] ([[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]). Fillimisht studioi në [[Amerhest College]] e pastaj në [[Universiteti i Kalifornisë, Berkeley|Univesitetin e Kalifornisë në Berkli.]] Studimet postdiplomike si dhe gradën PhD, i kreu në [[Universiteti i Harvardit|Universitetin e Harvardit.]] Për qëllime studimore qëndroi edhe në [[Indi]] dhe [[Sri Lanka]] ku bashkëpunoi me [[Neem Karoli Baba]] dhe [[Dalai Lama]]. Ishte bashkëpuntor i revistave Psychology Today dhe [[The New York Times|New York Times]]. Është autor i një vargu të veprave shkencore e profesionale ndërsa në gjuhën shqipe i është përkthyer vepra ''[[Inteligjenca Emocionale (libër)|Inteligjenca emocionale]]''.<ref>Goleman, Daniel.[http://valdetfetahu.com/readBook?bid=4 Inteligjenca emocionale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170421065129/http://valdetfetahu.com/readBook?bid=4 |date=21 prill 2017 }} Përkthyer nga Valdet Fetahu.</ref> ==Vepra== *1977: The Varieties of the Meditative Experience, Irvington Publishers. ISBN 0-470-99191-7. ISBN 978-0-87477-833-5. *1985: Vital Lies, Simple Truths: The Psychology of Self Deception, Simon & Schuster. ISBN 978-0-7475-3413-6 *1995: Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ, Bantam Books. ISBN 978-0-553-38371-3 *1997: Healing Emotions: Conversations with the Dalai Lama on Mindfulness, Emotions, and Health, Shambhala. ISBN 978-1-59030-010-7 *1998: Working with Emotional Intelligence, Bantam Books. ISBN 978-0-553-37858-0 *2001: Primal Leadership: The Hidden Driver of Great Performance, Co-authors: Boyatzis, Richard; McKee, Annie. Harvard Business School Press. ISBN 978-1-57851-486-1 *2001: The Emotionally Intelligent Workplace, (edited with Cary Cherniss) Jossey-Bass. ISBN 978-0-7879-5690-5 *2003: Destructive Emotions: A Scientific Dialogue with the Dalai Lama, Bantam Books. ISBN 978-0-553-80171-2. 2004 Pbk: ISBN 978-0-553-38105-4 *2006: Social Intelligence: The New Science of Social Relationships, Bantam Books. ISBN 978-0-553-80352-5 *2009: Ecological Intelligence: How Knowing the Hidden Impacts of What We Buy Can Change Everything, Broadway Business. ISBN 0-385-52782-9, ISBN 978-0-385-52782-8 *2011: The Brain and Emotional Intelligence: New Insights, More Than Sound. ISBN 978-1-934441-15-2 *2011: Leadership: The Power of Emotional Intelligence – Selected Writings, More Than Sound. ISBN 978-1-934441-17-6 *2013: Focus: The Hidden Driver of Excellence, Harper. ISBN 0-06-211486-7 *2014: The Triple Focus: A New Approach to Education, with Peter Senge, More Than Sound. ASIN B00MBOZIM8 *2015: A Force for Good: The Dalai Lama's Vision for Our World, Bantam Books. ISBN 978-0-553-39489-4<ref>Shih faqen në gjuhën angleze [[:en:Daniel Goleman|Daniel Goleman]] 9.05.2016.</ref> == Shih edhe == * [[Psikologjia]] * [[Inteligjenca emocionale]] * [[Psikologjia e të mësuarit]] ==Referime== [[Kategoria:Lindje 1946]] [[Kategoria:Psikologë amerikanë]] [[Kategoria:Amerikanë]] 077uitdmrarsnph1l5knhkhisxrk8ov Akropoli (Athinë) 0 195512 3062249 3044296 2026-11-03T20:08:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Trashëgimni Botërore |Emri = Acropolis, Athens |Imazhi = [[Skeda:The Acropolis of Athens viewed from the Hill of the Muses (14220794964).jpg|200px]] |Përshkrimi = Akropoli i Athinës, parë nga Kodra e Muzave |Shteti           = [[Athina|Athinë]], [[Greqia|Greqi]] |Lloji = Kulturor |Kriteri = i, ii, iii, iv, vi |ID = 404 |Lidhja = |Rajoni = |Koordinatat = {{coord|37|58|15|N|23|43|34|E|type:landmark_region:GR_scale:2000|display=inline,title}} |Viti = 1987 |Mbledhja = |Zgjerimi = 3.04 ha / 116.71 ha |Rrezikuar = |map = 250 |përshkrimi_harta = Vendndodhja e Akropolit në Greqi |harta_gjerësi = |harta = Greqia |latitude = 37.970833 |longitude = 23.726111 }} '''Akropoli i Athinës''' është një qytet-kështjellë i lashtë i vendosur në një ngritje shkëmbore mbi qytetin e [[Athina|Athinës]] dhe përmban rrënojat e disa ndërtesave antike me rëndësi të madhe arkitekturore dhe historike, ku më e famshmja është Partenoni . Fjala ''[[Akropoli|akropol]]'' e ka origjinën nga fjalët Greke {{Lang|grc|ἄκρον}} ( ''akron'', "pika më e lartë, ekstremiteti") dhe {{Lang|grc|πόλις}} ( ''polis'', "qytet").<ref>acro-. (n.d.). In Greek, Acropolis means "Highest City". ''[[The American Heritage Dictionary of the English Language]]'', Fourth Edition. Retrieved September 29, 2008, [http://dictionary.reference.com/browse/acro- from Dictionary.com website:] Quote: "[From Greek ''akros'', extreme; see ''ak-'' in Indo-European roots.]"</ref> Megjithëse termi akropol është i përgjithshëm dhe ka shumë akropole të tjera në [[Greqia|Greqi]], rëndësia e Akropolit të Athinës është i madh saqë ai njihet zakonisht si "Akropoli" pa specifikim të mëtjeshëm. Gjatë kohërave antike njihej edhe më mirë si '''Cecropia''', sipas njeriut-[[Gjarpri|gjarprit]] legjendar, Cecrops, mbreti i parë i supozuar Athinas. Ndërsa ka të dhëna se kodra ishte e banuar qysh në mijëvjecarin e katërt p.e.s, ishte [[Perikliu|Perikli]]<nowiki/>u (rreth 495–429 p.e.s) në shekullin e pestë para Krishtit, i cili koordinoi ndërtimin e tanishëm më të rëndësishëm të sitit, duke përfshirë Parthenonin, Propilaja, Erekteionin dhe Tempulli i Athinës Nike .<ref>Hurwit 2000, p. 87</ref><ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 "History"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429172748/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 |date=29 prill 2007 }}, Odysseus. Retrieved 2 December 2012.</ref> Parthenoni dhe ndërtesat e tjera u dëmtuan rëndë gjatë rrethimit të vitit 1687 nga [[Republika e Venedikut|Venecianët]] gjatë [[Lufta e Moresë|Luftës së Moresë]] kur baruti që ruhej në Parthenon u godit nga një top dhe shpërtheu.aty ka luftuar etj. == Historia == [[Skeda:AthensAcropolisDawnAdj06028.jpg|djathtas|parapamje| Akropoli i Athinës siç shihet nga mali Likabetus.<br /><small>Kodra e Nimfave e pyllëzuar është gjysmë e dukshme në të djathtë, dhe Kodra Filopapos në të majtë, menjëherë pas.</small> <small>Monumenti i Filopapos qëndron aty ku në sfondin e largët bregdeti i [[Peloponezi|Peloponezit]] takon ujërat e Gjirit Saronik .</small> ]] === Ngulimet e hershme === Akropoli ndodhet në një shkëmb të ngritur në majë që ngrihet {{Convert|150|m|ft}} mbi nivelin e detit në qytetin e [[Athina|Athinës]], me një sipërfaqe prej rreth {{Convert|3|ha}} . Ndërsa artifaktet më të hershme datojnë në epokën e [[Neoliti|Neolitit të]] Mesëm, ka patur banesa të dokumentuara në Atikë që nga periudha e hershme e neolitit (mijëvjeçari i 6-të para Krishtit). [[Skeda:Elephant_or_Hippopotamus_Tooth_Warrior_Head_Wearing_Boar_Tusk_Helmets_(3404330867).jpg|majtas|parapamje| Luftëtari i veshur me një helmetë prej derri, nga një varr mikenas në Akropolin e Athinës, shekulli 14-13 para Krishtit. ]] Mendohet se një pallat Mikenas ngrihej mbi kodër gjatë fundit të bronzit . Asgjë prej këtij megaroni nuk mbijeton, përveç, me siguri, një kolonë themelore e vetme guri gëlqerore dhe copa të disa shkallëve me gur ranor.<ref name="Castleden">{{Cite book|last=Castleden|first=Rodney|date=2005|title=Mycenaeans|url=https://books.google.com/books?id=Kfi0dAlfJaoC&pg=PA64|publisher=Routledge|pages=64–|isbn=978-1-134-22782-2}}</ref> Menjëherë pasi u ndërtua pallati, u ndërtua një mur qarkor masiv i Ciklopisë, i gjatë 760 metra, i lartë deri në 10 metra, dhe që varion nga 3,5 deri në 6 metra i trashë. Ky mur do të shërbente si mbrojtja kryesore për akropolin deri në shekullin e 5-të.<ref>Hurwit 2000, pp. 74–75.</ref> Muri përbëhej nga dy parapete të ndërtuara me blloqe të mëdha guri dhe të çimentuara me një llaç dheu të quajtur ''emplekton'' (Greqisht: ἔμπλεκτον).<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29%2Fmplektos ἔμπλεκτος], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus Digital Library</ref> Muri përdor konvencione tipike mikenase në atë që pasoi konturin natyror të terrenit dhe porta e tij, e cila ishte në drejtim të jugut. [[Homeri]] supozohet se i referohet këtij fortifikimi kur ai përmend "Shtëpinë e fortë e Erekteusit " ( ''[[Odiseja|Odisea]]'' 7.81). Pak para shekullit të 13 para Krishtit, një tërmet shkaktoi një çarje pranë skajit verilindor të Akropolit. Kjo çarje shtrihej rreth 35 metra në një shtrat argjilor të butë në të cilin u gërmua një pus.<ref>Hurwit 2000, p. 78.</ref> U ndërtuan shkallë dhe pusi shërbeu si një burim i paçmuar dhe i mbrojtur i ujit të pijshëm gjatë kohës së rrethimit për një pjesë të periudhës Mikeniane. === Akropoli Arkaik === [[Skeda:Primitive_Acropolis_with_the_Pelargicon.jpg|parapamje| Akropoli Primitiv me Pelargicon dhe tempullin e Vjetër të Athinës. ]] [[Skeda:Aufriß_des_alten_Athena-Tempels.jpg|parapamje| Ngrehinë e supozuar e tempullit të vjetër të Athinës. E ndërtuar rreth vitit 525 para Krishtit, ajo qëndronte midis Partenonit dhe Erekteumit. Fragmente të skulpturave në faqet e saj gjenden në Muzeun e Akropolit. ]] Pak dihet për pamjen arkitektonike të Akropolit deri në epokën Arkaike . Gjatë shekujve VII-VI p.e.s, vëndi zotërohej nga Kiloni<ref name="Pomeroy1999">{{Cite book|last=Pomeroy|first=Sarah B.|title=Ancient Greece: A Political, Social, and Cultural History|url=https://books.google.com/books?id=INUT5sZku1UC&pg=PA163|year=1999|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-509742-9|pages=163–}}</ref> dhe dy herë nga Pesistrati ; secila prej këtyre ishin përpjekje të drejtuara për kapjen e pushtetit politik me ''[[grusht shteti]]'' . Përveç ''Hekatompedonit të'' përmendur më vonë, Pesistrati ndërtoi gjithashtu një portë hyrëse ose [[Propilaea]] .<ref>{{Cito web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/448916/Peisistratus|language=en|title=Peisistratos|last=Starr|first=Chester G.|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=2 dhjetor 2012}}</ref> Një mur me nëntë porta, ''Eneapiloni'',<ref>[http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=8242 "Acropolis fortification wall"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128012957/http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=8242 |date=28 nëntor 2012 }}, Odysseus. Retrieved 2 December 2012.</ref> ishte ndërtuar rreth kodrës së akropolit që përfshinte edhe burimin më të madh të ujit, ''Klepsidra'', në këmbën veriperëndimore. Një tempull për ''[[Atena|Athinën Polias]]'', hyjnia ''[[Atena|mbrojtëse]]'' e qytetit, u ngrit midis 570-550 para Krishtit. Kjo ndërtesë gëlqerore [[Rendi dorik|Dorike]], nga e cila mbijetojnë shumë relike, përmendet si ''Hekatompedon'' (Greqisht për "njëqind këmbë"), ''Ur-Parthenon'' (gjermanisht për "Parthenon origjinal" ose "Parthenon primitiv"), ''H-Arkitekturë'' ose tempull ''Bluebeard'', pas skulpturës pedimental tre-trupësh të gjarprit njeri, mjekrat e të cilit ishin pikturuar me blu të errët. Nëse ky tempull zëvendësoi një të vjetër, apo thjesht një zonë të shenjtë ose altar, nuk dihet. Me sa duket, ''Hekatompedoni'' u ndërtua aty ku qëndron Parthenoni.<ref>Hurwit 2000, p. 111.</ref> [[Skeda:The_Capture_of_the_Acropolis_by_the_Persians.jpg|majtas|parapamje| Shkatërrimi i Akropolit nga ushtritë e Kseresi I, gjatë pushtimit të dytë pers të Greqisë, 480-479 para Krishtit ]] Midis 529-520 p.e.s, një tempull i mëhershëm u ndërtua nga Peisistati, Tempulli i Vjetër i Athinës, që zakonisht quhet ''Arkhaios Neōs'' (ἀρχαῖος νεώς, "tempulli i lashtë"). Ky tempull i Athinasë Polias u ndërtua mbi ''themelet e Dörpfeld'',<ref>Hurwit 2000, p. 121.</ref> midis Erektonit dhe Parthenonit që ende mbahet më këmbë. ''Arkhaios Neōs'' u shkatërrua si pjesë e pushtimit ''Akeemenid'' të Athinës gjatë pushtimit të Dytë Pers të Greqisë më 480-479 p.e.s; megjithatë, tempulli u rikonstruktuar ndoshta gjatë 454 p.e.s, kur thesari i Lidhjes së Deliosit u transferua në opistodomin e tij. Tempulli mund të jetë djegur gjatë 406/405 p.e.s, pasi [[Ksenofoni]] përmend se tempulli i vjetër i Athinës ishte në flakë. [[Pausania]] nuk e përmend në veprën P''ërshkrimi i Greqisë'' në shekullin II pas Krishtit. Rreth vitit 500 p.e.s, ''Hekatompedoni'' u shëmb për t'i bërë vend një ndërtesë të re madhështore, "Parthenoni i Vjetër " (shpesh i referuar si ''Pre-Partenoni'', "Parthenoni i hershëm"). Për këtë arsye, Athinasit vendosën të ndalojnë ndërtimin e tempullit Olimpion, i cili ishte i mbështetur nga tirani Pisistrati dhe bijtë e tij e në vend të tij, përdori gurët gëlqerorë nga Pireu të destinuar për Olimpionin për të ndërtuar Partenon e Vjetër. Për të akomoduar tempullin e ri, pjesa jugore u pastrua, u nivelua duke vendosur rreth 8,000 blloqe gëlqerorësh dy-tonësh, një themel deri në {{Convert|11|m|0}} i thellë në disa pika dhe pjesa tjetër u mbush me tokë e fiksuar nga muri mbajtës. Sidoqoftë, pas Betejës fitimtare të Maratonës në 490 p.e.s, plani u rishikua dhe në vend të gurit u përdor mermer. Pjesa gëlqerore e ndërtesës quhet ''Pre-Parthenon I'' dhe pjesa me mermer si ''Pre-Parthenon II'' . Në 485 p.e.s, ndërtimi ngeci për të kursyer burime ndërsa Kseres u bë mbret i Persisë dhe lufta dukej në horizont.<ref>Manolis Korres, [http://www.eie.gr/archaeologia/En/chapter_more_3.aspx ''Topographic Issues of the Acropolis''], Archaeology of the City of Athens; Retrieved 7 June 2012</ref> Parthenoni i Vjetër ishte akoma në ndërtim e sipër kur Persët pushtuan dhe shkarkuan qytetin në 480 p.e.s. Ndërtesa u dogj dhe u plaçkit, së bashku me ''tempullin e lashtë'' dhe praktikisht gjithçka tjetër në shkëmb.<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/artifact;jsessionid=7EAE195E7827EA194D2FFC77288CE706?name=Athens%2C+Pre-Parthenon&object=Building "Athens, Pre-Parthenon (Building)"], ''Perseus Digital Library''. Retrieved 3 December 2012.</ref> Pas krizës Perse, Athinasit përdorën shumë pjesë arkitektonike të tempullit të papërfunduar (kollona, triglife, metope, etj.) në murin mbrojtës në pjesën veriore të Akropolit, ku shërbyen si një "përmendore lufte" e spikatur ku ende mund të shihen edhe sot. Zona e shkatërruar u pastrua nga mbetjet. Statuja, objektet e kultit dhe objekte arkitektonike të papërdorshme u varrosën në mënyrë ceremoniale në disa gropa thellësisht të gërmuara në kodër, duke shërbyer në mënyrë të përshtatshme si një mbushje për pllajën artificiale të krijuar rreth Partenonit klasik. Kjo hapësirë e quajtur " Perserschutt " ishte depozita më e pasur arkeologjike e gërmuar në Akropol nga vitin 1890. === Programi i ndërtimit të Perikliut === [[Skeda:The_Parthenon_in_Athens.jpg|majtas|parapamje| Partenoni, siç shihet nga veriu-perëndimi. ]] Pas fitores në Eurimedon gjatë 468 p.e.s, Simoni dhe Themistokliu urdhëruan rindërtimin e mureve jugore dhe veriore të Akropolit. Shumica e tempujve kryesorë, përfshirë Partenonin, u rindërtuan me urdhër të [[Perikliu|Perikliut]] gjatë të ashtuquajturës [[Koha e Perikliut|Epoka e Artë e Athinës]] (460–430 p.e.s). [[Fidia]], një skulptor athinas, Iktinus dhe Kallikrati, dy arkitektë të famshëm, ishin përgjegjës për rindërtimin.<ref>[http://www.greatbuildings.com/architects/Ictinus_and_Callicrates_wi.html "Ictinus and Callicrates with Phidias"], ''Architecture Week''. Retrieved 3 December 2012.</ref> Gjatë vitit 437 p.e.s, Mnesikleu filloi ndërtimin e [[Propilaea|Propileas]], një portë monumentale në skajin perëndimor të Akropolit me kolonat [[Rendi dorik|Dorike]] prej mermerit Pentelik, e ndërtuar pjesërisht mbi propilenë e vjetër të Pesistratit.<ref>{{Cito web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/386642/Mnesicles|language=en|title=Mnesicles|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=6 dhjetor 2012}}</ref> Kolonada pothuajse përfunduan më 432 p.e.s dhe kishin dy krahë, atë verior të zbukuruar me piktura nga Polignoti .<ref name="McCulloch1841">{{Cite book|last=McCulloch|first=John Ramsay|title=A Dictionary, Geographical, Statistical, and Historical: Of the Various Countries, Places and Principal Natural Objects in the World|url=https://books.google.com/books?id=ufYRAAAAYAAJ&pg=PA205|year=1841|publisher=Longman, Orme, Brown, Green and Longmans|pages=205–}}</ref> Në të njëjtën kohë, në jug të Propileas, filloi ndërtimi i tempullit të vogël të stilit jonik kushtuar Athinasë Nike me mermer Pentelik. Pas një ndërprerje të shkaktuar nga [[Lufta e Peloponezit]], tempulli u përfundua gjatë kohës së paqes së Nicias, midis 421-409 p.e.s.<ref name="Mark1993">{{Cite book|last=Mark|first=Ira S.|title=The Sanctuary of Athena Nike in Athens: Architectural Stages and Chronology|url=https://books.google.com/books?id=0kaLJOgRoRoC&pg=PA72|year=1993|publisher=ASCSA|isbn=978-0-87661-526-3|pages=72–}}</ref> [[Skeda:Erechtheum_Acropolis_Athens.jpg|parapamje| Erekteum ]] Ndërtimi i tempullit elegant të Erektumit në mermer Pentelik (421-406 p.e.s.) ishte në përputhje me një plan kompleks i cili merrte parasysh terrenin jashtëzakonisht të pabarabartë dhe nevojën për të anashkaluar disa faltore në zonë. Hyrja, përballë lindjes, është e veshur me gjashtë kolona Jonike. Në mënyrë të pazakontë, tempulli ka dy hyrje, njëra në cepin veriperëndimor të veshur nga kolonat Jonike, tjetra, në jug-perëndim, e mbështetur nga figura të mëdha femërore ose Kariatida . Pjesa lindore e tempullit i dedikohej [[Atena|Athinasë]], ndërsa pjesa perëndimore, i shërbente kultit të mbretit arkaik Poseidon-Erektus dhe strehë e altarëve të [[Hefesti|Hefestit]] dhe Vutit, vëllai i Erektusit. Dihet pak për planin origjinal të brendshëm i cili u shkatërrua nga zjarri gjatë shekullit të parë para Krishtit dhe është rindërtuar disa herë.<ref>[http://www.ancient-greece.org/architecture/erechtheion.html Thomas Sakoulas, "Erechtheion"], Ancient-Greece.org. Retrieved 7 December 2012.</ref><ref>[http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=973Ioanna Venieri, "Erechtheion"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129125700/http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=973Ioanna |date=29 nëntor 2014 }}, Odysseus. Retrieved 7 December 2012.</ref> Në të njëjtën periudhë nisi ndërtimi i faltoreve dhe tempujve duke përfshirë tempujt e ''Athinasë Polias,'' [[Poseidoni|Poseidonit]], Erektumi, Cecropi, Herse, Pandrosos dhe Aglauros me Portikun e Vashave ose ''Kariatida''. Midis tempullit të Athinës Nike dhe Parthenonit, ndodhej Shenjtërorja e Artemisës (ose Brauroneion), perëndeshë e përfaqësuar si arushë që adhurohej në demën e Brauronit. Sipas Pausanias, një statujë prej druri ose ''ksoanon'' dhe një statujë mermeri e perëndeshës [[Artemis|Artemisë e]] bërë nga [[Praksiteli]] gjatë shekullit të IV p.e.s gjendeshin në shenjtërore.<ref>[http://www.theacropolismuseum.gr/en/content/sanctuary-artemis-brauronia-0 "The Sanctuary of Artemis Brauronia"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924083719/https://www.theacropolismuseum.gr/en/content/sanctuary-artemis-brauronia-0 |date=24 shtator 2020 }}, Acropolis Museum. Retrieved 9 February 2013.</ref> [[Skeda:Propylaea-athens.jpg|parapamje| [[Propilaea|Propilea]] ]] Prapa Propileas, mbizotëronte statuja gjigande bronzi nga Fidia e Athinasë Promakos ("Athena që lufton në vijën e përparme"), e ndërtuar midis 450-448 p.e.s. Baza ishte {{Convert|1.50|m|0}} e lartë, ndërsa lartësia totale e statujës ishte {{Convert|9|m|0}}. Perëndesha mbajte një heshtë, maja e praruar e së cilës reflektonte dhe të shihej nga ekuipazhet në anijet që mblidheshin në Kepin Sounion, si dhe kishte një mburojë gjigande në anën e majtë, zbukuruar me pamje të luftës midis [[Centauri|Centaurit]] dhe Lapitit .<ref>{{Cite book|last=Mikalson|first=Jon D.|title=Ancient Greek Religion|url=https://books.google.com/books?id=_0Xa5uL8ZOEC&pg=PA73|accessdate=9 shkurt 2013|year=2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-5819-3|pages=73–}}</ref> Monumente të tjerë që nuk kanë lënë pothuajse asgjë të dukshme për ditët e sotme janë Kalkoteka, Pandroseioni, Shenjtërorja e Pandionit, altari i Athinasë, Shenjtërorja e Zeusit Polieus dhe nga kohërat romake, tempulli rrethor i [[Augusti|Augustit]] dhe Romës .<ref>{{harvnb|Brouskarē|1997|pp=56–57}}</ref> === Periudha helenistike dhe romake === [[Skeda:Acropolis_3D.stl|parapamje| Modelim 3-D i Akropolit në 165 pas Krishtit (klikoni për të rrotulluar) ]] Gjatë periudhës helenistike dhe romake, shumë prej ndërtesave ekzistuese në zonën e Akropolit u riparuan, për shkak të dëmtimit nga vjetërsia, dhe herë pas here, të luftës.<ref name="autogenerated54">Travlos, John, ''Pictorial Dictionary of Ancient Athens'', London: Thames and Hudson, 1971. p. 54.</ref> U ngritën monumente për mbretërit e huaj, veçanërisht ato të [[Dinastia Atalid|dinastisë Atalide]] të Pergamon Atalos II (përballë qoshes VP të Partenonit), dhe Eumenes II, përpara Propilaias. Më vonë gjatë Perandorisë së hershme Romake këto monumente iu dedikuan përkatësisht Augustit ose Klaudit (e pasigurt) dhe Agripës.<ref>Hurwit 2000 p. 278</ref> Eumenes ishte gjithashtu përgjegjës për ndërtimin e stoas në shpatin jugor, e ngjashme më atë nga Atalos në Agorën më poshtë.<ref>[http://www.greek-thesaurus.gr/the-acropolis-the-stoa-of-Eumenes.html "The Stoa of Eumenes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602034512/http://www.greek-thesaurus.gr/the-acropolis-the-stoa-of-Eumenes.html |date=2 qershor 2012 }}, The Acropolis of Athens. Greek Thesaurus. Retrieved 9 February 2013.</ref> Gjatë periudhës Julio-Klaudiane, Tempulli i Romës dhe Augustit, një ndërtesë e vogël, e rrumbullakët, rreth 23 metra larg Partenonit, do të ishte ndërtimi i fundit i rëndësishëm antik në majën e shkëmbit.<ref>Hurwit 2000, p. 279.</ref> Rreth të njëjtës kohë, në shpatin verior, në një shpellë ngjitur me atë kushtuar [[Pani|Panit]] që nga periudha klasike, u themelua një vend i shenjtë, kushtuar [[Apoloni|Apollonit]].<ref>Nulton, Peter, ''The Sanctuary of Apollo Hypoakraios and Imperial Athens'', Archaeologia Transatlantica XXI, 2003.</ref> Gjatë vitit 161 pas Krishtit, në shpatin jugor, romaku Herod Atikus ndërtuan amfiteatrin e tij të madh ose Odeonin . U shkatërrua nga Herulianët pushtues një shekull më vonë, por u rindërtua gjatë viteve 1950.<ref name="Steves2011">{{Cite book|last=Steves|first=Rick|title=Rick Steves' Greece: Athens & the Peloponnese|url=https://books.google.com/books?id=1zNtIHutGTwC&pg=PA115|accessdate=9 shkurt 2013|year=2011|publisher=Avalon Travel|isbn=978-1-61238-060-5|pages=115–}}</ref> Gjatë shekullit III, nën kërcënimin nga një pushtim prej Herulianëve, u bënë riparime në muret e Akropolit dhe "Porta Beulé " u ndërtua për të kufizuar hyrjen përpara Propileias, duke e kthyer kështu Akropolin për t'u përdorur si kështjellë.<ref name="autogenerated54" /> === Periudha Bizantine, Latine dhe Osmane === [[Skeda:Venetian_siege_of_Acropolis.jpg|majtas|parapamje| Depërtimi i rrethimit venecian në Akropolin e Athinës gjatë vitit 1687. ]] Gjatë periudhës [[Perandoria Bizantine|bizantine]], Partenoni u përdor si kishë, kushtuar [[Mëria|Virgjëreshës Mari]] .<ref>[http://www.ancientgreece.com/s/Parthenon/ "The Partenon"], Ancient Greece. Retrieved 9 February 2013.</ref> Gjatë Dukatit Latin të Athinës, Akropoli funksiononte si qendër administrative e qytetit, me Partenonin si katedralen e tij, dhe Propilaia si pjesë e Pallatit Dukal.<ref>{{Cite book|last=Melton|first=J. Gordon|last2=Baumann|first2=Martin|title=Religions of the World, Second Edition: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C&pg=PA233|date=21 shtator 2010|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-204-3|pages=233–}}</ref> U shtua një kullë e madhe, " Frankopirgos ", e rrënuar gjatë shekullit të XIX.<ref name="Neils2005">{{harvnb|Neils|2005|pp=346–}}</ref> Pas pushtimit osman të Greqisë, Partenoni u përdor si seli e garnizonit të ushtrisë turke,<ref>Hellenistic ministry of culture [http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 History of the Acropolis of Athens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429172748/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 |date=29 prill 2007 }}</ref> dhe Erekteumi u shndërrua në Harem private të Guvernatorit . Ndërtesat e Akropolit pësuan dëme të konsiderueshme gjatë rrethimit të vitit 1687 nga venedikasit në [[Lufta e Moresë|Luftën e Moresë]] . Partenoni, i cili ishte duke u përdorur si magazinë baruti, u goditën me armë [[Artileria|artilerie]] dhe u dëmtua rëndë.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/404 "Acropolis, Athens: Long description"], UNESCO. Retrieved 9 February 2013.</ref> [[Skeda:Akropolis_by_Leo_von_Klenze.jpg|parapamje| Rindërtimi i idealizuar i Akropolit dhe Areios Pagos në Athinë, Leo von Klenze, 1846. ]] Gjatë viteve të mëpasme, Akropoli ishte një vend i zhurmshëm me aktivitetit njerëzor me shumë struktura Bizantine, Franke dhe Osmane. Karakteristika mbizotëruese gjatë periudhës Osmane ishte një xhami brenda Parthenonit, e kompletuar me një minare. Akropoli u rrethua tre herë gjatë Luftës Greke të Pavarësisë (dy rrethime nga Grekët në 1821-1822 dhe një nga Otomanët në 1826-1827 . Një mur i ri mbrojtës me emrin e arvanitasit [[Odise Andruço]] u ndërtua midis viteve 1822 dhe 1825 për të mbrojtur burimin Klepsidra të rizbuluar së fundmi i cili u bë furnizuesi i vetëm me ujë të freskët i kështjellës. Pas pavarësisë, shumica e tipareve që datojnë nga periudha Bizantine, Franke dhe Osmane u pastruan nga siti në përpjekje për t'a rikthyer monumentin në formën e tij origjinale, të "pastruar" nga të gjitha shtesat e mëvonshme. == Mbetjet arkeologjike == [[Skeda:Athen_Akropolis_(18512008726).jpg|majtas|parapamje| Mbetjet e Teatrit të Dionisit gjatë vitit 2007 ]] Hyrja në Akropol ishte një portë monumentale e quajtur [[Propilaea|Propilea]] . Në jug të hyrjes ndodhet tempulli i vogël i Athinasë Nike . Në qendër të Akropolit gjendet Parthenoni ose Tempulli i Athinasë Parthenos (Athena e Virgjër). Në lindje të hyrjes dhe në veri të Parthenonit është tempulli i njohur si Erekton . Në jug të platformës që formon majën e Akropolit ka edhe mbetje të Teatrit të Dionisit antik, megjithëse është rimodeluar disa herë gjatë kohës. Disa qindra metra më larg, ndodhet Odeoni i Herodit Atik tashmë pjesërisht i rindërtuar. Të gjitha objektet e lashta me vlerë ndodhen në Muzeun e Akropolit, i cili gjendet në shpatin jugor të të njëjtit shkëmb, 280 metra larg Parthenonit.<ref>[http://www.theacropolismuseum.gr/en "The Acropolis Museum"]. Retrieved 9 February 2013.</ref> <imagemap> File:AcropolisatathensSitePlan.png|right|600px|alt=Site plan of the Acropolis at Athens poly 332 198 447 158 468 217 352 254 [[Parthenon]] poly 305 130 374 115 385 146 314 167 [[Old Temple of Athena]] poly 346 116 389 108 375 71 334 82 [[Erechtheum]] poly 248 137 266 160 252 168 243 151 [[Athena Promachos|Statue of Athena Promachos]] poly 104 164 193 115 225 200 158 224 [[Propylaea (Acropolis of Athens)]] poly 132 223 152 226 150 257 136 255 [[Temple of Athena Nike]] poly 168 256 193 261 188 278 166 277 [[Eleusinion]] poly 191 213 258 199 245 259 185 246 [[Brauroneion|Sanctuary of Artemis Brauronia or Brauroneion]] poly 248 260 315 276 321 245 255 231 [[Chalkotheke]] poly 322 78 337 97 343 111 310 122 304 108 [[Pandroseion]] poly 258 81 281 73 288 96 266 102 [[Arrephorion]] poly 402 102 428 100 435 120 408 127 [[Altar of Athena Polias]] poly 462 120 500 96 540 96 533 136 506 146 464 149 [[Sanctuary of Zeus Polieus]] poly 574 155 641 184 628 212 564 183 [[Sanctuary of Pandion]] poly 26 384 56 336 88 314 129 313 160 337 174 370 175 399 139 416 72 417 25 402 [[Odeon of Herodes Atticus]] poly 182 381 462 384 460 419 179 415 [[Stoa of Eumenes]] poly 395 325 469 309 478 356 406 372 [[Asclepieion|Sanctuary of Asclepius or Asclepieion]] poly 484 397 492 356 516 323 555 297 596 293 642 300 670 311 650 345 683 389 540 457 [[Theatre of Dionysus|Theatre of Dionysus Eleuthereus]] poly 655 343 738 276 807 356 722 425 [[Odeon of Pericles]] poly 564 460 678 414 684 442 627 505 586 515 [[Theatre of Dionysus|Temenos of Dionysus Eleuthereus]] poly 300 32 332 42 323 67 296 64 [[Aglaureion]] </imagemap> === Plani i sitit === Plani i sitit të Akropolit në Athinë që tregon mbetjet kryesore arkeologjike # Partenoni # Tempulli i Vjetër i Athinës # Erektoni # Statuja e Athina Promakos # [[Propilaea]] # Tempulli i Athinasë Nike # Eleusinioni # Shenjtërorja e Artemisë Brauronia ose Brauroneion # Kalkoteka # Pandroseioni # Arreforioni # Altari i Athinasë # Shenjtëroreja e Zeus Polieus # Shenjtërorja e Pandionit # Odeoni i Herodit Atik # Stoa e Eumenit # Shenjtërorja e Asklepieionit # Teatri i Dionist # Odeoni i Perikliut # Temenos i Dionisit # Aglaureion == Projekti i Restaurimit të Akropolit == [[Skeda:Acropolis_under_construction_2014.jpg|djathtas|parapamje| Pamje në lindje drejt Akropolit në ndërtim gjatë verës 2014. ]] Projekti filloi gjatë vitit 1975 por që nga viti 2017 ai pothuajse ka ndalur. Qëllimi i restaurimit ishte të kthejë shkatërrimin gjatë shekujve, ndotjes, dëmet si pasojë e përdorimit ushtarak dhe restaurimet e gabuara të së kaluarës. Projekti përfshiu grumbullimin dhe identifikimin e të gjitha fragmenteve prej guri, madje edhe copave më të vogla, nga Akropoli dhe shpatet e tij dhe u bë përpjekja për të rivendosur sa më shumë që të ishte e mundur duke përdorur materialin origjinal ( anastilosis ), e hera herës me pjesë të rindërtuara me mermer të nga mali Pentelikus . I gjithë restaurimi është bërë duke përdorur shufra [[titani]] dhe është projektuar të jetë plotësisht i kthyeshëm, në rast se ekspertët e ardhshëm vendosin të ndryshojnë gjërat. U përdorën një kombinim i teknologjisë moderne të përparuar, hulumtim i gjerë dhe rigjenerim të teknikave antike. Kolonat e Parthenonit, të shkatërruara kryesisht nga bombardimet veneciane gjatë shekullit XVII, ishin rivendosur më herët, por shumica në vëndin e gabur e vetëm tani u bë i mundur korrigjimi. Çatia dhe dyshemeja e Propilaeas ishin restauruar pjesërisht, me pjesë të çatisë të bëra prej mermeri të ri dhe zbukuruar me me dekorime blu dhe prej ari, si në origjinal. Restaurimi i tempullit të Athinës Nike u përfundua në vitin 2010.<ref>[http://www.ysma.gr/static/files/Newsletter11_ENG.pdf "2010–2011, The progress of restoration on the Acropolis"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180820234711/http://www.ysma.gr/static/files/Newsletter11_ENG.pdf |date=20 gusht 2018 }}, ''The Acropolis Restoration News'', July 2011. Retrieved 9 February 2013.</ref> Janë restauruar gjithsej 2,675 tonë grupime arkitekturore, me 686 gurë të grumbulluar nga fragmente origjinale, 905 të arnuar me mermer të ri dhe 186 pjesë të bëra tërësisht nga mermer të ri. Janë përdorur gjithsej 530 metra kub mermer të ri Pentelic.<ref>[http://www.columbia.edu/cu/hellenic/ "Acropolis Restoration Project-Lecture by Maria Ioannidou, Director, Acropolis Restoration Service"], Columbia University. Retrieved 9 February 2013.</ref> == Rëndësia kulturore == Çdo katër vjet, Athinasit kishin një festival të quajtur Panathinaja e Madhe që në popullaritet rivalizoi edhe [[Lojërat Olimpike antike|Lojërat Olimpike]]. Gjatë festivalit, një procesion (që besohet të përshkruhet në murrizin e Parthenonit) lëvizte nëpër qytet përmes Rrugës Panathinase dhe arritinte kulmin në Akropol. Atje, një rrobë e re e endur prej leshit ( ''peplos'' ) ishte vendosur ose në statujën e Athina Polias në Erekteum (gjatë Panathinasë së Vjetër të vogël) ose në statujën e Athina Parthenos në Parthenon (gjatë Panathinasë së Madhe).<ref>{{Cito web|url=http://depthome.brooklyn.cuny.edu/classics/dunkle/athnlife/rligious.htm|title=Panathenaic Festical|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120427153119/http://depthome.brooklyn.cuny.edu/classics/dunkle/athnlife/rligious.htm|archivedate=2012-04-27}}</ref> Brenda traditës së mëvonshme të Qytetërimit Perëndimor dhe ringjalljes klasike, Akropoli, që të paktën nga mesi i shekullit të XVII e tutje, është quajtur shpesh si një simbol kryesor i trashëgimisë Greke dhe i lavdisë së [[Helenët|Greqisë Klasike]] . == Gjeologjia == Akropoli është një klip që përbëhet nga dy njësi litostratiagrafike, shisti i Athinës dhe shkëmbi gëlqeror i Akropolit i mbivendosur . Shisti i Athinës është një shkëmb i butë i kuqrremtë që daton nga Kretaku i sipërm. Sedimentet origjinale u depozituan në një deltë lumi përafërsisht 70 milion vjet më parë. Shkëmbi gëlqeror i Akropolit daton nga periudha e sipërme e Jurasikut, që është 30 milion vjet më i hershëm se shisti i Athinës. Guri gëlqeror i Akropoli u ngjesh mbi shistin e Athinës nga forcat tektonike shtypëse. Erozioni i shtresës gëlqerore çoi në shkëputjen eventuale të shkëmbit të Akropolit, duke formuar tiparin e sotëm. Shumë nga kodrat në rajonin e Athinës u formuan nga erozioni i të njëjtës shtresë si Akropoli. Këto përfshijnë kodrat e Likabetosit, Areopagusit dhe Mouseionit .<ref>{{Cite journal|last=Regueiro y González-Barros|first=Manuel|last2=Stamatakis|first2=Michael|last3=Laskaridis|first3=Konstantinos|date=2014-11-30|title=The geology of the Acropolis (Athens, Greece)|url=https://www.researchgate.net/publication/269076024_The_geology_of_the_Acropolis_Athens_Greece|language=en|journal=European Geologist|volume=38|pages=45–52}}</ref> Mermeri i përdorur për ndërtimin e ndërtesave të Akropolit u burua nga guroret e malit Pentelikus, një mal në verilindje të qytetit.<ref>{{Cito web|url=http://www.artofmaking.ac.uk/explore/materials/8/Pentelic-Marble|title=Material: Pentelic Marble|publisher=Art of Making|website=www.artofmaking.ac.uk|accessdate=2018-12-13}}</ref> == Shiko gjithashtu == * [[Greqia e Lashtë]] * [[Athina]] == Referime == {{Reflist}} == Bibliografi == * {{Cite book|last=Andronicos|first=Manolis|title=The Acropolis|url=https://archive.org/details/acropolis0000andr|publisher=Ekdotike Athenon S.A.|year=2005|isbn=978-960-213-006-3}} * <bdi> </bdi>{{Cite book|last=Bouras|first=Charalampos|last2=Ioannidou|first2=Maria|last3=Jenkins|first3=Ian|title=Acropolis Restored|publisher=British Museum Press|year=2012|isbn=978-0-86159-187-9}} * {{Cite book|last=Brouskarē|first=Maria S.|title=The monuments of the Acropolis|url=https://books.google.com/books?id=gj5oAAAAMAAJ|year=1997|publisher=Ministry of Culture, Archeological Receipts Fund|isbn=978-960-214-158-8}} * Cohen, Beth. (2010). "Dekontruktimi i Akropolit: Muzeu i Akropolit, Athinë, u hap më 20 qershor 2009 nga Bernard Tschumi Architects." ''Revista Amerikane e Arkeologjisë'' 114: 745–753. * {{Cite book|last=Economakis|first=Richard|last2=Bettella|first2=Mario|title=Acropolis: Ancient Cities|publisher=Artmedia Press|year=2010|isbn=978-1-902889-06-1}} * Goette, Hans Rupprecht. (2001). ''Athina, Attica dhe Megarid: Një Udhëzues Arkeologjik.'' London dhe New York: Routledge. * Harris, Diane. (1995). ''Thesaret e Parthenonit dhe Erechtheion.'' New York: Oxford Univ. Press. * {{Cite book|last=Higgins|first=Michael D|last2=Higgins|first2=Reynold|title=A Geological Companion to Greece and the Aegean|url=http://uqac.ca/mhiggins/greece.htm|language=en|year=1996|publisher=Duckworths|isbn=0-8014-3337-1|access-date=30 mars 2020|archive-date=6 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206045007/http://uqac.ca/mhiggins/greece.htm|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|title=The Athenian Acropolis: History, Mythology, and Archaeology from the Neolithic Era to the Present|url=https://archive.org/details/athenianacropoli0000hurw|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|isbn=978-0-521-42834-7}} * {{Cite book|last=Hurwit|first=Jeffrey M.|title=The Acropolis in the Age of Pericles|url=https://archive.org/details/acropolisinageof0000hurw|language=en|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2004|isbn=978-0-521-52740-8}} * {{Cite book|last=Keesling|first=Catherine M.|title=The Votive Statues of the Athenian Acropolis|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2008|isbn=978-0-521-07126-0}} * {{Cite book|last=Miller|first=Walter|title=A History of the Akropolis of Athens|publisher=Gorgias Press|year=2009|isbn=978-1-60724-498-1}} * {{Cite book|last=Neils|first=Jenifer|title=The Parthenon: From Antiquity to the Present|url=https://books.google.com/books?id=gA81kINAI9cC&pg=PA346|year=2005|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-82093-6}} * Neils, Jenifer, ed. (1996). ''Adhurimi i Athinës: Panathenaia dhe Parthenon.'' Madison: Univ. i Wisconsin Press. * Pollitt, Jerome J. (1990). ''Arti i Greqisë antike: Burimet dhe dokumentet.'' New York: Kembrixh Univ. Press. * {{Cite book|last=Rhodes|first=Robin Francis|title=Architecture and Meaning on the Athenian Acropolis|url=https://archive.org/details/architecturemean0000rhod|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1995|isbn=978-0-521-46981-4}} * {{Cite book|last=Shuter|first=Jane|title=The Acropolis|url=https://archive.org/details/acropolis0000shut|language=en|publisher=Heinemann Library|year=1999|isbn=978-1-57572-855-1}} * {{Cite book|last=Servi|first=Katerina|title=The Acropolis: The Acropolis Museum|publisher=Ekdotike Athenon|year=2011|isbn=978-960-213-452-8}} * {{Cite book|last=Tanaka|first=Michitaro|title=The Acropolis|publisher=Kodansha America, Inc|year=1978|isbn=978-0-87011-085-6|url=https://archive.org/details/acropolis00tana|language=en}} == Lidhje të jashtme == * [http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 Akropoli i Athinës] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429172748/http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2384 |date=29 prill 2007 }} (Uebfaqja e Qeverisë Greke) * [http://www.ysma.gr/en/ Projekti i Restaurimit të Akropolit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200409123939/http://www.ysma.gr/en/ |date=9 prill 2020 }} (Uebfaqja e Qeverisë Greke) * [http://acropolis-virtualtour.gr/ Turne Virtuale e Akropolit të Athinës] * [https://web.archive.org/web/20201105231738/http://www.acropolis-athena.gr/ Muzeu i Akropolit dhe Goddess Athena] * [https://web.archive.org/web/20181116154955/http://www.ysma.gr/theglafkaproject/#/en/home Projekti Glafka] * [https://whc.unesco.org/en/list/404 Qendra e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s - Akropoli, Athinë] * [https://web.archive.org/web/20110419003726/http://ancientathens3d.com/arxikiEn.htm Athina e lashtë 3D] * [https://web.archive.org/web/20070520192723/http://geologie.uqac.ca/~mhiggins/athen.htm Ekstrakt mbi gjeologjinë e Athinës nga: ''Një Shok Gjeologjik në Greqi dhe Egje'' nga Michael dhe Reynold Higgins, Cornell University Press, 1996] * [http://www.athensguide.com/acropolis.html Akropoli i Athinës-Athguide] * [http://cruises.about.com/od/mediterraneancruises/ss/Acropolis.htm Turneu i Akropolit të Athinës, siti i Parthenon-About.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518134951/http://cruises.about.com/od/mediterraneancruises/ss/Acropolis.htm |date=18 maj 2013 }} * [http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html Akropoli Athenik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140921003925/http://campus.lakeforest.edu/academics/greece/AcropTour.html |date=21 shtator 2014 }} * [https://www.ocnal.com/2019/04/thunder-on-acropolis-of-athens-4-injured.html Bubullimë në Akropolin e Athinës, 4 të plagosur] ; Video * [https://www.youtube.com/watch?v=7YDKTLQSs8M Akropoli i Athinës, Rindërtim i plotë], animacion nga Instituti i Kërkimeve Teknologjike, Universiteti i Santiago de Compostela, në YouTube * [https://web.archive.org/web/20170101202359/https://vimeo.com/10495006 Video Timelapse e Akropolit gjatë Ora e Tokës 2010] Timelapse duke treguar sesi Akropoli i Athinës u fik dhe ndez dritat gjatë Ora e Tokës 2010 * [https://www.youtube.com/watch?v=0FR3DYPO5Nw Akropoli në 1955] * [https://www.youtube.com/watch?v=I4iOzjAIEek Akropoli në 1969] * [https://www.youtube.com/watch?v=cJEuOks-fTc Lavdia Greke] Një tur i ndërtesave dhe monumenteve të lashta Greke në Athinë në vitet 1940 * [https://www.youtube.com/watch?v=Q6J-J7BnAUY Akropoli i Athinës] nga shfaqja e vjetër televizive Greke "Greδος Περιήγησις ..." (Tours Greece), 1998 (in Greek) * [https://www.youtube.com/watch?v=xP-FsX0QW88 Athinë, Greqi: Akropoli i lashtë dhe Agora] nga Rick Steves * [https://www.youtube.com/watch?v=8smmU8MseWE Rindërtimi tre dimensionale i Akropolit antik] * Βασιλόπουλος (Vasilopoulos), Χρίστος (Christos) (2011). "Η ιστορία της Ακρόπολης" [ Historia e Akropolit ] . Μηχανή Tur Χρόνου (Makina e kohës) (në Greqisht). Greqi. NET {{commons|Acropolis of Athens}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin V p.e.s.]] [[Kategoria:Greqia e Lashtë]] [[Kategoria:Athinë]] dmz5937yq2fevzlphdijbrgst91ao86 Wikipedia:Buletini Teknik 4 196848 3062185 3060514 2026-11-03T14:22:33Z MediaWiki message delivery 56618 /* Tech News: 2026-45 */ pjesë e re 3062185 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Buletini Teknik/styles.css" /> <div class="header"> <div class="main-grid"> <div>[[Skeda:Wiki-tech-logo.svg|100px|link=|alt=Stema e Buletinit Teknik]]</div> <div><div class="title">Buletini Teknik</div></div> <div>{{Hub archives|root=Wikipedia:Buletini Teknik|bot=MajavahBot|age=3}}</div> </div> <div class="bt-intro"> <div class="bt-lead">'''Buletini Teknik''' shfaq njoftimet për zhvillimet më të fundit teknike. Faqja përditësohet vetë nga [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] sa herë që ka njoftime të reja.</div> <div class="bt-cards"> <div class="bt-card"> <div class="bt-card-title">Njoftimet në faqen tuaj</div> Nëse doni t'i merrni këto njoftime edhe në faqen tuaj të diskutimit, abonohuni sipas udhëzimeve [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|këtu]]. </div> <div class="bt-card bt-card-note"> <div class="bt-card-title">Nëse faqja zhvendoset</div> Përveç lidhjes më lart, bëni ndryshimin e nevojshëm edhe te [[m:Distribution list/Technical Village Pumps distribution list|lista e shpërndarjes]] në Meta, që njoftimet të vijnë në adresën e re. </div> </div> </div> {{Shortcut|WP:BT}} </div> __TOC__ {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Wikipedia:Buletini Teknik/Arkivi %(counter)d |algo = old(3d) |counter = 2 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} <section begin="dritare" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Many Wikimedia tools were taken offline last week because of a [[:w:PHP2Shell|security vulnerability in PHP]]. This affected many websites worldwide. [[m:Special:MyLanguage/Toolforge|Toolforge]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Cloud Services|Cloud VPS]] have been back up since October 22. Many important tools have been gradually restored. Some tools need the respective volunteer maintainers to restart them. Others still need to upgrade to a patched PHP version. Some tools were using older versions of PHP which are not supported by the recent security patches. They will require maintainers to upgrade to a more recent version. This might require additional effort. You can follow the work [[:wikitech:Talk:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community#Exceptions|on Wikitech]]. '''Updates for editors''' * A new optional search experiment is running in the Wikipedia Android and iOS apps for Arabic, French, and Japanese Wikipedias. Participating readers can search inside articles and open quoted passages directly in their source articles, no answers or summaries are generated. This is the first of four experiments in [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|Phase 2 of Semantic Search]]. It began on October 22 and runs for 20 days. Feedback is welcome on the project’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|discussion page]]. * The [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences|Future Audiences]] team is planning to bring [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences/Share_card|Share Cards]] to Wikipedia on mobile. This feature gives users the option to share a visually appealing card with friends, based on the article they are reading. The card contains the article’s title, image, opening text, and related attribution, and links back to the article for full reading. Editors are invited to try out this feature by adding <code dir="ltr">?useformat=mobile&sharecard=1</code> to any article URL from October 29 to November 8. Share any thoughts on the [[m:Talk:Future_Audiences/Share_card| project talk page]] and report any bugs on [[phab:T439161|Phabricator]]. * The default renderer for math formulas will change on November 2. After the change, the server sends the formula as MathML, and your browser uses MathJax to show it. This is the last step towards the Mathoid/RESTBase deprecation process, for sustainability and security reasons. You can [[w:en:Wikipedia:WikiProject Mathematics/MathFormattingBugs|ask questions or report problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T375238] * Do you have an idea for a new feature, or a bug that needs fixing? [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Submit your suggestion for the community wish list by November 8!]] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.3|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2026 15:22 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31236748 --> dhcwcof1uy1ac8a0fp8odqropniutl6 Arkitektura e Maharashtras 0 199230 3062315 3049377 2026-11-04T00:04:49Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062315 wikitext text/x-wiki [[Image:Pune ShaniwarWada DelhiGate.jpg|right|296px|thumb|Shaniwar Wada e sotme]] '''Arkitekturën e Maharashtras''' konsiderohet si dhuratë e viswa-brahminëve të traktave tradicionale [[Vastu shastra]]. [[Maharashtra]] në [[India|Indi]] është e famshme për [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|arkitekturën e shpellave të saj dhe atë të skalitur në shkëmb]] të saj. Thuhet se varietetet e hasura në Maharashtra janë më të gjera se shpellat dhe arkitektura e skalitur në shkëmb që gjendet në Egjipt, Asiri, Persi dhe Greqi. Murgjit budistë ishin të parët që filluan të ndërtojnë shpella të tilla që në shekullin e II p.e.s., në kërkim të një mjedisi të qetë dhe paqësor për meditimin, duke i ndërtuar këto shpella në faqet e kodrave. Më vonë tempujt shpellor në [[Shpellat Ellora|Ellora]] dhe [[Shpellat Ajanta|Ajanta]] u bënë dizajnët më të rafinuara të artit njerëzor. Këtu mund të gjenden disa nga pikturat murale më të vjetra në Indi. Shpellat e famshme të Maharashtras të skalitura në shkëmbinj kanë mjaft elemente dizajni dalluese; megjithëse skulpturat e kohës janë konsideruar si të serta dhe të palëvizshme. Shpellat budiste, veçanërisht më të vjetrat, janë ose tempuj ([[Chaitya]]) ose manastire ([[Vihara]]). [[Maharashtra]] është shteti i tretë më i madh në [[India|Indi]]. Është e njohur si vendi i shenjtëve,<ref>{{cite web|url=http://www.travbuddy.com/travel-blogs/2623/Santa-Bhoomi-Land-saints-Maharashtra-2|title=Sant Bhoomi Maharashtra|accessdate=21 nëntor 2015|language=en|archive-date=21 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151121212638/http://www.travbuddy.com/travel-blogs/2623/Santa-Bhoomi-Land-saints-Maharashtra-2|url-status=dead}}</ref> arsimtarëve dhe revolucionarëve, të shquar mes të cilëve janë Mahadev Govind Ranade, Swatantraveer Savarkari, Savitribai Phule, Bal Gangadhar Tilak dhe shumë të tjerë. Ajo ka një histori të gjatë të shenjtëve Marathi të lëvizjes fetare Varakari që përfshin shenjtë si Dnyaneshwari, Namdevi, Chokhamela, Eknathi dhe Tukarami që formojnë një nga bazat e ''Kulturës së Maharashtras'' ose ''Kulturës Marathi''. [[Maharashtra]] është gjithashtu e njohur për kulturën e saj ''purogami'' që përkthehet si kultura ''reformiste'' ose ''përparimtare''<ref>{{cite web|url=http://www.maharashtraëeb.com/lifeleis/MahaCult.asp|title=Maharashtra forward culture|accessdate=21 nëntor 2015|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> që u nis nga shenjtët e vjetër të drejtuar nga Mahatma Phule, Shahu Maharaji, Dr. B. R. Ambedkari në kohët moderne. [[Maharashtra]] ka pasur ndikim të madh mbi botën e mbretit Shivaji të shekullit të XVII të Mbretërisë Maratha dhe konceptin e tij të Hindavi Swarajya që përkthehet ''vetë-qeverisja e popullit''.<ref>{{cite web|url=http://www.hindujagruti.org/hinduism-for-kids/499.html|title=Shivaji Maharaj, Founder and an Ideal ruler of Hindavi Swarajya|accessdate=21 nëntor 2015|language=en}}</ref> Shteti i Maharashtras përfshin kultura të shumë fishta, duke përfshirë kulturat e lidhura me [[Hinduizmi]]n, [[Islami]]n, [[Budizmi]]n, [[Sikizmi]]n, [[Krishterimi]]n etj. Perënditë Ganesha dhe Vitthal janë hyjnitë e adhuruara tradicionalisht nga hindutë e [[Maharashtra]]s. [[Maharashtra]] është e ndarë në rajone të ndryshme; Marathwada, Vidarbha, Khandesh, Konkan, etj. dhe çdo rajon ka identitetin e tij kulturor në formën e dialekteve të ndryshme të gjuhës Marathi,<ref>{{cite web|url=http://www.marathiheritage.com/language.html|title=Languages in Maharashtra|language=en}}</ref> këngët folklorike, ushqimin dhe etninë. ==Historia== ===Lashtësia=== [[File:MansarExcavation5.JPG|thumb|left|327px|Mbetjet e Tempullit Pravareshvara të Shivës i ndërtuar nga Pravarasena II në Mansar]] Ndërtesa më e vjetër në shtetin e Maharashtrës janë rrënojat e Vakatakas në Mansar. ====Shpellat e skalitura në shkëmb==== [[Image:Kailasha temple at ellora.JPG|thumb|309px|[[Tempulli Kailasa]] në [[Shpellat Ellora|Ellora]]]] [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|Arkitektura e skalitur në shkëmb]] zuri fill bashkë mbretëritë dhe monumentet e shquara budiste që u prodhuan në zona si [[Bihari]] në lindje dhe Maharashtra në perëndim. Shpellat natyrore dhe shpellat e ndërtuara në faqet e kodrave u gërmuan nga murgjit budistë dhe u kthyen në salla të shquara lutjeje dhe manastire. Duke varjuar nga dhoma shumë të vogla manastirore deri te tempujt kolosal të skalitur në mënyrë të rafinuar ato janë të shquara si të skalitura nga shkëmbi solid. Zanafilla e tyre nga shekulli i III p.e.s. duket se kanë qenë si strehime të përkohshme për murgjit budistë nga musonet e mëdhenj që e bënin jetën e tyre endacake të pamundur. Të modeluara mbi struktura më të hershme druri, shumica ishin të financuara në tregëtarët, për të cilët besimi i ri pa kasta ofronte një alternativë tërheqëse krahasuar me rendin e vjetër diskriminues shoqëror. Gradualisht, të inkurajuar nga shembulli i perandorit Mauryan Ashoka, dinastitë vendore dretjuese filluan gjithashtu të përqafojnë [[Budizmi]]n. Nën mbrojtjen e tyre, gjatë shekullit të II p.e.s., u ndërtuan shpellat e para të mëdha manastirore si ato [[Shpellat Karla|Karla]], [[Shpellat Bhaja|Bhaja]] dhe [[Shpellat Ajanta|Ajanta]]. [[Shpellat Ajanta]] dhe [[Shpellat Ellora|Ellora]] pranë Aurangabadit janë pjesë e [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi|Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s]] dhe tërheqje të famshme turistike. [[Arkitektura Mogule]] mund të shihet në varrin e gruas së Aurangzebit, të quajtur Bibi Ka Maqbara dhe që ndodhet në Aurangabad. Bombeji është kryeqyteti i Maharashtras dhe që ka një klimë të lagësht përgjatë gjithë vitit. Porta e [[India|Indisë]], Terminali Chhatrapati Shivaji, Shaniëar Ëada, Pallati Agakhan dhe Deekshabhoomi janë disa nga monumentet historike. ===Arkitektura Maratha=== Shivaji ndërtoi Lal Mahalin në Pune. Ai zaptoi fortesa të bëra nga myslimanët si Fortesa Torna, Sinhagad, Panhala etj. Ai ndërtoi gjithashtu shumë fortesa të fuqishme, si Sindhudurga, Raigarghu, Pratapgarhu, Lingana etj. '''Shaniwarwada''' është një pallat-fortesë në Pune . Ajo ishte selia e sunduesve ''Peshwa'' të Perandorisë Maratha. ====Peizazhet==== Duke qëndruar si dëshmitare të heshtura të historisë janë 350 fortesa të veçuara në Maharashtra. Maharashtra ka një numër të madh fortesash kodrinore, fushore dhe detare. Fortesat kanë luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e Maharashtras që nga koha e sunduesve Peshëa. Disa nga fortesat më të rëndësishme në Maharashtra janë Raigadi, Vijaydurgu, Pratapgadi, Sinhagadi. Shumica e fortesave në Maharashtra gjenden përgjatë rajonit bregdetar të Konkanit. Të rrahura nga valët e detit, të fshikulluara nga rrëketë e shiut të Dekanit, ose të përcëlluara në diellin përvëlues, qëndrojnë ledhet imponuese dhe muret e rrënuara, si përkujtueset e fundit të kohëve të luftërave në Maharashtra. Askund në vend nuk do të hasej një shumësi dhe varietet i tillë i fortesave. Të vendosura mbi një ishull, si në Murud-Janjira ose duke ruajtur detet si në Bassein, ose midis kodrave Sahyadri, si në Raigad, muret zig zage të të cilit dhe bastionet e rrumbullakta qëndrojnë si një skeptër dhe kurorë midis kodrave. Shumica e fortesave në Maharashtra ndodhen kodra ose pranë detit të lidhura me luftëtarin e madh maratha, Shivaji dhe një ndërtues po kaq i madh fortesash. Për më tepër, këto fortesa u trajtuan si qyteza të vogla, siç është Panhala, që tashmë është një vendqëndrim kodrinor. Koncepti i qytetit-fortesë ishte, megjithatë, veçori jo vetëm e Shivajit. Portugezët që erdhën në Indi si tregëtarë dhe misionarë, ndërtuan brenda një shekulli të ardhjes së tyre Bassein, një qytet-kopësht për të rivalizuar me një qytet evropian. Sot, këto fortesa të thara nga dielli, shiu dhe britanikët jo vetëm dëshmuan që ndryshuan kohët, por u dhanë atyre formë dhe brenda mureve të tyre pulsojnë rrahjet e zemrës së historisë". Poshtë janë disa aeroplanë të fortesave Maratha, të marra me helikopter nga Uddhav Thackeray, të ekspozuara përgjatë vendit. ===Arkitektura koloniale=== [[File:Prince of Wales Museum interior.jpg|thumb|right|264px|Interiori i Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalayas]] Bombeji pa shumë monumente Viktoriane dhe Art Deco të ndërtuara gjatë sundimit të Perandorisë Britanike. ====Arkitektura e Bombejit==== '''[[Arkitektura e Bombejit]]''' është një përzierje e [[Arkitektura Gotike|Arkitekturës Gotike]], [[Arkitektura Viktoriane|Arkitekturës Viktoriane]], [[Art Deco]]s, [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Saraçee]] dhe asaj bashkëkohore. Shumë ndërtesa, struktura dhe monumente historike kanë mbetur që nga periudha koloniale. Bombeji, pas [[Miami]]t, ka numrin e dytë më të madh të ndërtesave të stilit Art Deco në botë.<ref name="The Hindu">{{cite web|url=http://www.hindu.com/fline/fl1913/19130670.htm|title=Mumbai, Past and Present|publisher=The Hindu|volume=19|issue=13|date=22 qershor – 5 korrik 2002|accessdate=15 gusht 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://urbanarchitecture.in/Mumbais-latest-endangered-species-its-art-deco-heritage.html|title=Mumbai’s latest endangered species: its art deco heritage|publisher=Urban architecture.in|date=4 janar 2009|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=29 qershor 2012|archive-url=https://archive.today/20120629020315/http://urbanarchitecture.in/mumbais-latest-endangered-species-its-art-deco-heritage.html|url-status=dead}}</ref> =====Arkitektura Gotike ===== [[File:Chhatrapati Shivaji Terminus (Victoria Terminus).jpg|thumb|left|358px|Terminali Chhatrapati Shivaji]] Arkitektura e tanishme e Bombejit u zhvillua nëpërmjet britanikëve në shekullin e XVIII dhe fillimi i shekullit të XIX. Fillimisht u ndërtua në stilin Neoklasik të arktitekturës, por pastaj u shfaq një stil i ri, që pasqyronte modën moderne evropiane: Arkitektura Gotike dhe Neogotike. Ku stili klasik ka një prani të përpiktë monokromatike, stili gotik është ekspresiv, i shkëputur nga sipërfaqet e ngjyrave të gjalla, të zbukuruara me elemente të skalitura narrative, që konsistonin në kundraforte mbajtëse ajrore, dritare me kube dhe xhama të pikturuara. Në fillim, për shkak të lirisë së madhe të hapësirës që marrin, ndërtesat gotike shërbenin vetëm si kisha, si ndërtesat fetare të ndërtuara në shekullin e XI. Megjithatë, së shpejti u shfaq një nevojë për salla publike, godina parlamentare, rezidenca dhe periudha gotike qe zgjidhja e këtyre kërkesave. Arkitektët indianë e analizuan këtë stil dhe e vunë në punë atë në lidhje me klimën dhe planet dhe ndjeshmëritë shoqërore. Ky stil, përzierja e stilit gotik me stilet bashkëkohorë, është çfarë u bë i njohur si “Gotiku i Bombajit”. Sipas shkrimtarit Jan Morris, "Bombaji është një nga qytetet më karakteristike Viktoriane në botë, që paraqet të gjithë ekstravagancën e eklektizmit Viktorian".<ref name="Profile">{{cite web|url=http://www.indiaprofile.com/heritage/bombayarchitecture.htm|language=en|title=Bombay’s British Architecute - The Gothic and the Ethnic|publisher=India profile|accessdate=15 gusht 2009}}</ref> Ndikimi Britanik mbi ndërtesat e qytetit është i dukshëm nga periudha koloniale. Megjithatë, veçoritë arkitekturore përfshijnë një gamë ndikimesh evropiane si frontonet trekëndore gjermane, çatitë holandeze, punimin zvicerian të drurit, harqet Romanikë dhe kanatat e dritareve Tudor shpesh të shkrira me veçori tradicionale Indiane.<ref name="Profile"/> Godina e Bashkisë së Bombejit u ndërtua gjatë periudhës midis viteve 1820 dhe 1835, nga koloneli Thomas Cowper. Biblioteka e Universitetit të Bombejit dhe Kulla Rajabai, Kolegji i Saint Xavierit, Sekretariati, Zyra Telegrafike dhe Terminali Chhatrapati Shivaji janë gjithashtu shembuj të rafinuar të arkitekturës gotike në qytet. [[File:Bombay University buildings in the 1870s.jpg|thumb|327px|Një foto e Universitetit të Bombejit nga vitet 1870. Kulla e Orës Rajabai këtu shihet e mbështjellë nga skellat dhe që u përfundua në vitin 1878]] ======Kulla Rajabai====== Kulla Rajabai në Bombejin Jugor është e vendosur në kufijtë e kampusit të Universitetit të Bombejit. Ajo u projektua nga arkitekti anglez Sir George Gilbert Scott dhe u modelua sipas Kullës së Big Benit, kulla e orës së godinës së parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar në [[Londra|Londër]].<ref name="Bombej.org">{{cite web|url=http://www.mumbai.org.uk/rajbai-tower.html|language=en|title=Rajabai Tower|publisher=Mumbai.org.uk|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=22 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090822035156/http://www.mumbai.org.uk/rajbai-tower.html|url-status=dead}}</ref> Guri i themeleve u vendos më 1 mars 1869 dhe ndërtimi përfundoi në nëntorin e vitit 1878. Kulla qëndron në një lartësi prej 85&nbsp;m dhe në atë kohë ishte ndërtesa më e lartë në [[India|Indi]]. Kulla shkrin stilet Veneciane dhe [[Arkitektura Gotike|Gotike]].<ref name="Bombej.org"/> U ndërtua prej guri i vërdhem kurla i disponueshëm në vend dhe me xham të pikturuar.<ref name="Bombej.org"/> Kati përdhes ka dy dhoma anësore, secila me përmasa 17&nbsp;×&nbsp;8.5&nbsp;m. Kulla formon një verandë 2.4&nbsp;m<sup>2</sup> dhe një vestibul me shkallë spirale prej 2.6&nbsp;m<sup>2</sup>. Kulla, mbi verandë, ka një formë katrore deri te galeria në majë të nivelit të parë që është një një lartësi prej 20.7&nbsp;m nga toka.<ref>{{cite web|url=http://www.mu.ac.in/service_library.html|title=About|publisher=University of Mumbai|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=9 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809041508/http://mu.ac.in/service_library.html|language=en|url-status=dead}}</ref> Forma ndryshon nga katrore në tetëkëndore dhe lartësia nga galeria deri në majë të kullës është 36&nbsp;m dhe niveli i tretë në krye të majëzës është 28.7&nbsp;m, duke e bërë kështu lartësinë tërësore 85 metra. =====Arkitektura Indo-Saraçene===== [[Arkitektura Indo-Saraçene]] u zhvillua në gjysmën e dytë të shekullit të XIX, duke kombinuar [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturën Indo-Islamike]] dhe [[Arkitektura e tempujve hindu|Arkitekturën Hindu]] me kubetë, harqet, xhamat e pikturuar, majëzat dhe minaret e saj karakteristike. Porta e Indisë dhe Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya janë shembuj të mirë të këtij stili arkitekturor në qytet. ======Porta e Indisë====== Porta e Indisë është një nga monumentet kryesore në qytet, e vendosur në zonën Apollo Bunder në Bombejin e jugut. Ajo është një hark i veçantë 26 m i lartë i ndërtuar nga bazalti i verdhë dhe e përforcuar me beton.<ref name="bomcities">{{harvnb|Dwivedi|Rahul Mehotra|1995}}</ref> Shumë elemente të harkut janë marrë nga stilet arkitekturore myslimane të Guxharatit të shekullit të XVI, kolonat janë marrë nga dizajni i [[Tempulli hindu|tempujve hindu]] dhe dizajni i dritareve të Portës janë marrë nga [[Arkitektura Indo-Islamike]]. Porta e Indisë u ndërtua për të përkujtuar vizitën e mbretit George V dhe mbretëreshës Maria në Bombej, para Delhi Durbarit, në dhjetor të vitit 1911.<ref name="bomcities"/> Guri i themeleve u vendos më 31 mars 1911, nga guvernatori i Bombejit Sir George Sydenham Clarke dhe projekti përfundimtar i George Wittet u përcaktua në gushtin e vitit 1914. Themelet u përfunduan në vitin 1920 ndërsa i gjithë ndërtimi përfundoi në vitin 1924.<ref name="bomcities"/> Ndërtesa mori emrin Porta e Indisë pasi në periudhën koloniale evropianët hynin në Indi nëpërmjet këtij vendi, për shkak se normalisht ishte gjëja e parë që ata do të shihnin kur të hynin në vend. ===== Art Deco ===== [[File:ErosTheater.jpg|thumb|right|264px|Eros Cinema]] Periudha Art Deco fillon në vitin 1910 kur Art Nouveau doli nga moda. Simetria lineare e Art decos ishte një largim i shquar nga ndjekja e lakoreve organike asimetrike të paraardhësit të tij, stilit Art Nouveau. Art Deco është një stil eklektik dhe dizajnuesit mernin frymëzim nga shumë burime. Artifaktet nga Egjipti dhe Greqia e lashtë, Meso-Amerika, Afrika, Japonia dhe Kina që qenë të gjitha ndikuese. [[Kubizmi]], Orfizmi, [[Futurizmi]] dhe Konstruktivizmi mundësuan një gjuhë abstrakte dhe gjeometrike që u përvetësua shpejtë në stilin Art Deco dhe stilet e larta të traditës evropiane vazhduan të ofrojnë frymëzim. Art Deco kishte një ndikim të pashoq në Amerikë, veçanërisht në Manhattan. Qiellgërvishtësit, si Chrysler Building në [[New York]], u bënë ikona të stilit të ri, ndërsa xhazi u bë muzika e qytetit. Popullariteti i filmave të Hollywood-it ndihmuan shumë në promovimin e Art Deco-s në një audiencë ndërkombëtare të përbotshme. [[File:Metro-Cinema.jpg|thumb|left|280px|Metro Cinema sot Metro Adlabs Cinema]] Art Deco është një nga stilet arkitekturorë të Bombejit më pak të vënë re, megjithëse Bombeji dhe rrethinat e tij kanë numrin më të lartë të ndërtesave të stilit Art Deco në botë pas Miamit. Art Deco në Indi (dhe veçanërisht në Bombej) evoluan në një stil unik që u quajt stili Deco-Saraçen. Thelbësisht, ai ishte një kombinim i stileve arkitekturore islamike dhe Hindu. Veçoritë kryesore të stilit Indo-Saraçen ishin ndërtimi i kubeve, harqeve, majëzat, xhamat e pikturuar dhe minaret. Interioret kishin ndikime Viktoriane ndërsa eksteriori ishte Indian. Detajet Art Deco prekën çdo aspekt arkitekturor – llampat, dyshemetë, panelet e drurit, ashensorët, parmakët dhe kangjellat, muntinët, chajjiat ose strehët e motit, blindat dhe moduldimet, kornizat, verandat dhe ballkonet, elementet prej bronxi dhe çeliku të paoksidueshëm, kllapat, skulpturat zbukuruese që u shtrinë deri te emrat e skalitur me gërma gjigande etj. Art Deco i Bombejit qëndron jo vetëm pasi ai përdor përzierjen e lehtë Deco-Saraçene por gjithashtu pasi arkitektët përdornin një varietet materialesh për të shprehur lirisht dizajnin. Për shembull, shumë ndërtesa u ndërtuan tërësisht prej betoni të përforcuar por ka një faqe prej guri Malad. Pllakat Bharat, prodhuesit më të vjetër të pllakave në Indi, luajtën gjithashtu një pjesë të pandashme në dhënien formë të interioreve të Art Deco-s. Disa nga ndërtesat më të vizituara në Bombej janë: * Tempulli Mahalakshmi * The Jahangir Art Gallery * Gjykata e Lartë * Zyra e Përgjithshme Postare * The Flora Fountain * Regal Cinema Arkitektura Art Deco në Bombej u zhvillua gjatë viteve 1930 dhe prodhoi në mënyrë të dalluar ndërtesa këndore me façata. Bombeji ka numrin e dytë më të madh të ndërtesave Art Deco në botë. Stili Art Deco është gjithashtu skajshmërisht popullor mes sallave të ndryshme të kinemasë që u shfaqën në fillim të mesit të shekullit të XX, duke përfshirë Metro Cinema-në, Eros Cinema-në, Liberty Cinema-në dhe madje edhe Regal Cinema-në. Eros Cinema është një ndërtesë tipike e stilit Art Deco, e projektuar nga arkitekti Sohrabji Bhedwar. Themelimi i Eros Cinema-së u bë në vitin 1935.<ref name="India9">{{cite web|url=http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm|language=en|title=Eros Cinema|publisher=India9.com|accessdate=15 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20071030131138/http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm|archive-date=30 tetor 2007|url-status=dead}}</ref> Kinemaja u hap në vitin 1938 dhe ndërtimi i kësaj godine në, zonën e sapo shfaqur të Backbay-t që bujtëte dyqane dhe biznese të tjera, përveç kinemasë, mori rreth dy vjet e gjysëm për tu përfunduar. Pjesërisht e veshur me gurë të kuq ranor nga Agra, kjo ndërtesë është lyer në ngjyrë kremi. Dy krahët e kësaj ndërtese Art Deco takohen në një bllok qendror. Holli është në mermer të bardhë dhe të zi me disa nuanca ari. Shkallët e mermerit me doreza anësore të kromuara të çojnë në katin e mësipërm.<ref name="India9"/> Muralet janë në ngjyra të zbehta që paraqesin arkitektura indiane. Metro Adlabs Cinema, e vendosur në Rrugën Mahatma Gandhi, në kryqëzimin Dhobitalao është gjithashtu një shembull i mirë i stilit Art Deco të arkitekturës që u shfaq në vitet 1930 në qytet. Metro Cinema u hap më 8 qershor 1938 dhe u projektua nga arkitekti i shquar amerikan i teatrove Thomas W. Lamb.<ref>{{cite web|url=http://cinematreasures.org/theater/1720/|language=en|title=Metro Big Cinema|publisher=Cinema Treasures|accessdate=15 gusht 2009}}</ref> U ndërtua për Metro Goldwyn Mayer dhe ndenjëset u mundësuan për 1,491 njerëz në orkestër dhe nivele ballkonesh. Auditori u rihap në vitin 2006 dhe u nda në gjashtë pjesë të mëdha luksoze. Kinemaja paraqet kryesisht filma të Bollywoodit dhe Hollywoodit. [[File:Bombay Stock Exchange.JPG|thumb|right|264px|Ndërtesa e Bombay Stock Exchange — një shembull i Arkitekturës bashkëkohore]] =====Arkitektura dhe zhvillimi bashkëkohor===== [[File:Mumbai 03-2016 27 skyline at Marine Drive.jpg|432px|thumb|left|Një pjesë e qytetit duke shfaqur mjaft ndërtesa moderne]] Si qyteti më i pasur në Indi,<ref>{{cite web|url=http://www.indicus.net/Media/index.php/mediahome/1442-demand-curve-india-needs-cities-network-for-easy-rural-urban-shift|title=Demand Curve - India needs cities network for easy rural urban shift|publisher=Indicus Analytics|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=19 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719190601/http://www.indicus.net/Media/index.php/mediahome/1442-demand-curve-india-needs-cities-network-for-easy-rural-urban-shift|language=en|url-status=dead}}</ref> Bombeji tërheq një sasi të pamasë investimesh ndërkombëtare dhe ka parë një numër të madh ndërtesa zyrash shumë-katëshe dhe apartamentesh të ndërtohen dekadat e fundit. Në shumë pjesë të qytetit, veçanërisht në lagjet e reja, ndërtesat moderne janë mbizotëruese të peizazhit larg nga pjesa e vjetër e qytetit. Bombeji ka numrin më të madh të qiellgërvishtësve në Indi, me mbi një mijë nddërtesa ekzistuese dhe shumë më tepër në ndërtim e sipër ose të planifikuara për tu ndërtuar.<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=102037|title=Tall Buildings of Mumbai|publisher=Emporis|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=5 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142558/http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=102037|url-status=dead}}</ref> Autoriteti I Zhvillimit të Rajonit Metropolitan të Bombejit u vendos në vitin 1974 nga qeveria e Maharashtras për të menaxhuar planifikimin dhe koordinimin e veprimtarive zhvillimore në qytet dhe për të mbikqyrur zhvillimin arkitekturor të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdaMumbai.org/|title=Welcome to Mumbai Metropolitan Region Development Authority|publisher=Mumbai Metropolitan Region Development Authority|accessdate=15 gusht 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090831070601/http://www.mmrdamumbai.org/|archivedate=31 gusht 2009|url-status=live}}</ref> Në vitin 1995 në Bombej u vendos Komiteti i Trashëgimisë dhe duke bashkuar arkitektët, historianët dhe qytetarët për të ruajtur trashëgiminë arkitekturore tradicionale të qytetit. Një sistem gradimi që atëherë u përdor nën rregullat e trashëgimisë për të kategorizuar si Trashëgimi e Gradës I, ndërtesat e rëndësisë rajonale si Trashëgimi e Gradës II dhe ndërtesat e rëndësisë urbane si Trashëgimi e Gradës III.<ref name="The Hindu"/> ==Shiko edhe== * [[Arkitektura Indiane]] * [[Arkitektura shkëmbore e Indisë]] * [[Arkitektura Budiste]] * [[Arkitektura e tempujve hindu]] * [[Arkitektura e Keralas]] * [[Arkitektura Dravidiane]] * [[Arkitektura Koloniale]] * [[Arkitektura e Utar Pradeshit]] * [[Arkitektura Kalinga]] * [[Arkitektura e Bombejit]] * [[Arkitektura e Raxhastanit]] == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{Commons category|Architecture of Maharashtra|Arkitektura e Maharashtras}} * {{cite book|last=Dwivedi|first=Sharada|author2=Rahul Mehotra|title=Bombay – The Cities Within|url=https://archive.org/details/nlsiu.954.7923.dwi.32896|publisher=India Book House|location=Bombej|year=1995|isbn=978-81-85028-80-4|accessdate=15 nëntor 2008|language=en}} [[Kategoria:Arkitekturë]] [[Kategoria:Arkitektura në Indi]] [[Kategoria:Arkitekturë indiane sipas rajonit]] [[Kategoria:Historia e Indisë]] [[Kategoria:Stile arkitekturore indiane]] m5qx5cqr8w7c59bn7rbuwi58wsb0ub9 Arkitektura e Bombejit 0 199235 3062313 3049375 2026-11-04T00:02:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062313 wikitext text/x-wiki [[File:Prince of Wales Museum interior.jpg|thumb|280px|Interiori i Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalayas]] '''Arkitektura e Bombejit''' është një përzierje e [[Arkitektura Gotike|Arkitekturës Gotike]], [[Arkitektura Viktoriane|Arkitekturës Viktoriane]], [[Art Deco]]s, [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Saraçene]] dhe asaj bashkëkohore. Shumë ndërtesa, struktura dhe monumente historike kanë mbetur që nga periudha koloniale. [[Mumbai|Bombeji]], pas [[Miami]]t, ka numrin e dytë më të madh të ndërtesave të stilit Art Deco në botë.<ref name="The Hindu">{{cite web|lang=en|url=http://www.hindu.com/fline/fl1913/19130670.htm|title=Mumbai, Past and Present|publisher=The Hindu|volume=19|issue=13|date=22 qershor – 5 korrik 2002|accessdate=15 gusht 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://urbanarchitecture.in/Mumbais-latest-endangered-species-its-art-deco-heritage.html|title=Mumbai’s latest endangered species: its art deco heritage|publisher=Urban architecture.in|date=4 janar 2009|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-date=29 qershor 2012|archive-url=https://archive.today/20120629020315/http://urbanarchitecture.in/mumbais-latest-endangered-species-its-art-deco-heritage.html|url-status=dead}}</ref> ==Stilet== ===Arkitektura Gotike dhe Viktoriane=== ====Arkitektura Gotike ==== [[File:Chhatrapati Shivaji Terminus (Victoria Terminus).jpg|thumb|left|432px|Terminali Chhatrapati Shivaji më parë i quajtur Terminali Victoria]] Arkitektura e tanishme e Bombejit u zhvillua nëpërmjet britanikëve në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]] dhe fillimi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Fillimisht u ndërtua në stilin Neoklasik të arktitekturës, por pastaj u shfaq një stil i ri, që pasqyronte modën moderne evropiane: Arkitektura Gotike dhe Neogotike. Ku stili klasik ka një prani të përpiktë monokromatike, stili gotik është ekspresiv, i shkëputur nga sipërfaqet e ngjyrave të gjalla, të zbukuruara me elemente të skalitura narrative, që konsistonin në kundraforte mbajtëse ajrore, dritare me kube dhe xhama të pikturuara. Në fillim, për shkak të lirisë së madhe të hapësirës që marrin, ndërtesat gotike shërbenin vetëm si kisha, si ndërtesat fetare të ndërtuara në [[shekulli XI|shekullin e XI]]. Megjithatë, së shpejti u shfaq një nevojë për salla publike, godina parlamentare, rezidenca dhe periudha gotike qe zgjidhja e këtyre kërkesave. Arkitektët indianë e analizuan këtë stil dhe e vunë në punë atë në lidhje me klimën dhe planet dhe ndjeshmëritë shoqërore. Ky stil, përzierja e stilit gotik me stilet bashkëkohorë, është çfarë u bë i njohur si “Gotiku i Bombajit”. Sipas shkrimtarit Jan Morris, "Bombaji është një nga qytetet më karakteristike Viktoriane në botë, që paraqet të gjithë ekstravagancën e eklektizmit Viktorian". Ndikimi Britanik mbi ndërtesat e qytetit është i dukshëm nga periudha koloniale. Megjithatë, veçoritë arkitekturore përfshijnë një gamë ndikimesh evropiane si frontonet trekëndore gjermane, çatitë holandeze, punimin zvicerian të drurit, harqet Romanikë dhe kanatat e dritareve Tudor shpesh të shkrira me veçori tradicionale Indiane.<ref name="Profile">{{cite web|url=http://www.indiaprofile.com/heritage/bombayarchitecture.htm|language=en|title=Bombay’s British Architecute - The Gothic and the Ethnic|publisher=India profile|access-date=15 gusht 2009}}</ref> Godina e Bashkisë së Bombejit u ndërtua gjatë periudhës midis viteve [[1820]] dhe [[1835]], nga koloneli Thomas Cowper. Biblioteka e Universitetit të Bombejit dhe Kulla Rajabai, Kolegji i Saint Xavierit, Sekretariati, Zyra Telegrafike dhe Terminali Chhatrapati Shivaji janë gjithashtu shembuj të rafinuar të arkitekturës gotike në qytet. [[File:Bombay University buildings in the 1870s.jpg|thumb|339px|Një foto e Universitetit të Bombejit nga vitet 1870. Kulla e Orës Rajabai këtu shihet e mbështjellë nga skelat dhe që u përfundua në vitin 1878]] ====Kulla Rajabai==== Kulla Rajabai në Bombejin Jugor është e vendosur në kufijtë e kampusit të Universitetit të Bombejit. Ajo u projektua nga arkitekti anglez Sir George Gilbert Scott dhe u modelua sipas Kullës së Big Benit, kulla e orës së godinës së parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar në [[Londra|Londër]]. Guri i themeleve u vendos më 1 mars [[1869]] dhe ndërtimi përfundoi në [[nëntori]]n e vitit [[1878]]. Kulla qëndron në një lartësi prej 85&nbsp;m dhe në atë kohë ishte ndërtesa më e lartë në [[India|Indi]]. Kulla shkrin stilet Veneciane dhe [[Arkitektura Gotike|Gotike]]. U ndërtua prej guri i vërdhem kurla i disponueshëm në vend dhe me xham të pikturuar.<ref name="Bombej.org">{{cite web|url=http://www.mumbai.org.uk/rajbai-tower.html|language=en|title=Rajabai Tower|publisher=Mumbai.org.uk|accessdate=15 gusht 2009|archive-date=22 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090822035156/http://www.mumbai.org.uk/rajbai-tower.html|url-status=dead}}</ref> Kati përdhes ka dy dhoma anësore, secila me përmasa 17&nbsp;×&nbsp;8.5&nbsp;m. Kulla formon një verandë 2.4&nbsp;m<sup>2</sup> dhe një vestibul me shkallë spirale prej 2.6&nbsp;m<sup>2</sup>. Kulla, mbi verandë, ka një formë katrore deri te galeria në majë të nivelit të parë që është një një lartësi prej 20.7&nbsp;m nga toka.<ref>{{cite web|url=http://www.mu.ac.in/service_library.html|title=About|publisher=University of Mumbai|language=en|access-date=15 gusht 2009|archive-date=9 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090809041508/http://mu.ac.in/service_library.html|url-status=dead}}</ref> Forma ndryshon nga katrore në tetëkëndore dhe lartësia nga galeria deri në majë të kullës është 36&nbsp;m dhe niveli i tretë në krye të majëzës është 28.7&nbsp;m, duke e bërë kështu lartësinë tërësore 85 metra. ===Arkitektura Indo-Saraçene=== [[Arkitektura Indo-Saraçene]] u zhvillua në gjysmën e dytë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], duke kombinuar [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturën Indo-Islamike]] dhe [[Arkitektura e tempujve hindu|Arkitekturën Hindu]] me kubetë, harqet, xhamat e pikturuar, majëzat dhe minaret e saj karakteristike. Porta e Indisë dhe Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya janë shembuj të mirë të këtij stili arkitekturor në qytet. ====Porta e Indisë==== Porta e Indisë është një nga monumentet kryesore në qytet, e vendosur në zonën Apollo Bunder në Bombejin e jugut. Ajo është një hark i veçantë 26 m i lartë i ndërtuar nga [[bazalti]] i verdhë dhe e përforcuar me beton.<ref name="bomcities">{{harvnb|Dwivedi|Rahul Mehotra|1995}}</ref> Shumë elemente të harkut janë marrë nga stilet arkitekturore myslimane të [[Guxharat]]it të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], kolonat janë marrë nga dizajni i [[Tempulli hindu|tempujve hindu]] dhe dizajni i dritareve të Portës janë marrë nga [[Arkitektura Indo-Islamike]]. Porta e Indisë u ndërtua për të përkujtuar vizitën e mbretit George V dhe mbretëreshës Maria në Bombej, para Delhi Durbarit, në dhjetor të vitit [[1911]]. Guri i themeleve u vendos më 31 mars [[1911]], nga guvernatori i Bombejit Sir George Sydenham Clarke dhe projekti përfundimtar i George Wittet u përcaktua në gushtin e vitit [[1914]]. Themelet u përfunduan në vitin [[1920]] ndërsa i gjithë ndërtimi përfundoi në vitin [[1924]].<ref name="bomcities"/> Ndërtesa mori emrin Porta e Indisë pasi në periudhën koloniale evropianët hynin në Indi nëpërmjet këtij vendi, për shkak se normalisht ishte gjëja e parë që ata do të shihnin kur të hynin në vend. [[File:ErosTheater.jpg|thumb|296px|Eros Cinema]] === Art Deco === Periudha Art Deco fillon në vitin 1910 kur Art Nouveau doli nga moda. Simetria lineare e Art decos ishte një largim i shquar nga ndjekja e lakoreve organike asimetrike të paraardhësit të tij, stilit Art Nouveau. Art Deco është një stil eklektik dhe dizajnuesit mernin frymëzim nga shumë burime. Artifaktet nga [[Egjipti i lashtë|Egjipti]] dhe [[Greqia e lashtë]], Meso-Amerika, [[Afrika]], [[Japonia]] dhe [[Kina]] që qenë të gjitha ndikuese. [[Kubizmi]], Orfizmi, [[Futurizmi]] dhe Konstruktivizmi mundësuan një gjuhë abstrakte dhe gjeometrike që u përvetësua shpejtë në stilin Art Deco dhe stilet e larta të traditës evropiane vazhduan të ofrojnë frymëzim. Art Deco kishte një ndikim të pashoq në Amerikë, veçanërisht në Manhatan. Qiellgërvishtësit, si Chrysler Building në [[Nju Jork]], u bënë ikona të stilit të ri, ndërsa xhazi u bë muzika e qytetit. Popullariteti i filmave të Hollywood-it ndihmuan shumë në promovimin e Art Deco-s në një audiencë ndërkombëtare të përbotshme. === Art Deco në Bombej === [[File:Metro-Cinema.jpg|thumb|left|309px|Metro Cinema sot Metro Adlabs Cinema]] Art Deco është një nga stilet arkitekturorë të Bombejit më pak të vënë re, megjithëse Bombeji dhe rrethinat e tij kanë numrin më të lartë të ndërtesave të stilit Art Deco në botë pas [[Miami]]t. Art Deco në Indi (dhe veçanërisht në Bombej) evoluan në një stil unik që u quajt stili Deco-Saraçen. Thelbësisht, ai ishte një kombinim i stileve arkitekturore islamike dhe Hindu. Veçoritë kryesore të stilit Indo-Saraçen ishin ndërtimi i kubeve, harqeve, majëzat, xhamat e pikturuar dhe minaret. Interioret kishin ndikime Viktoriane ndërsa eksteriori ishte Indian. Detajet Art Deco prekën çdo aspekt arkitekturor – llampat, dyshemetë, panelet e drurit, ashensorët, parmakët dhe kangjellat, muntinët, çaxhiat ose strehët e motit, blindat dhe moduldimet, kornizat, verandat dhe ballkonet, elementet prej bronxi dhe çeliku të paoksidueshëm, kllapat, skulpturat zbukuruese që u shtrinë deri te emrat e skalitur me gërma gjigande etj. Art Deco i Bombejit qëndron jo vetëm pasi ai përdor përzierjen e lehtë Deco-Saraçene por gjithashtu pasi arkitektët përdornin një varietet materialesh për të shprehur lirisht dizajnin. Për shembull, shumë ndërtesa u ndërtuan tërësisht prej betoni të përforcuar por ka një faqe prej guri malad. Pllakat bharat, prodhuesit më të vjetër të pllakave në Indi, luajtën gjithashtu një pjesë të pandashme në dhënien formë të interioreve të Art Deco-s. Disa nga ndërtesat më të vizituara në Bombej janë: • Tempulli Mahalakshmi • The Jahangir Art Gallery • Gjykata e Lartë • Zyra e Përgjithshme Postare • The Flora Fountain • Regal Cinema Arkitektura Art Deco në Bombej u zhvillua gjatë viteve [[1930]] dhe prodhoi në mënyrë të dalluar ndërtesa këndore me façata. Bombeji ka numrin e dytë më të madh të ndërtesave Art Deco në botë. Stili Art Deco është gjithashtu skajshmërisht popullor mes sallave të ndryshme të kinemasë që u shfaqën në fillim të mesit të [[shekulli XX|shekullit të XX]], duke përfshirë Metro Cinema-në, Eros Cinema-në, Liberty Cinema-në dhe madje edhe Regal Cinema-në. Eros Cinema është një ndërtesë tipike e stilit Art Deco, e projektuar nga arkitekti Sohrabxhi Bhedvar. Themelimi i Eros Cinema-së u bë në vitin [[1935]]. Kinemaja u hap në vitin [[1938]] dhe ndërtimi i kësaj godine në zonën e sapo shfaqur të ''Backbay''-t, që bujtëte dyqane dhe biznese të tjera përveç kinemasë, mori rreth dy vjet e gjysëm për tu përfunduar. Pjesërisht e veshur me gurë të kuq ranor nga [[Agra]], kjo ndërtesë është lyer në ngjyrë kremi. Dy krahët e kësaj ndërtese Art Deco takohen në një bllok qendror. Holli është në mermer të bardhë dhe të zi me disa nuanca ari. Shkallët e mermerit me doreza anësore të kromuara të çojnë në katin e mësipërm.<ref name="India9">{{cite web|title=Eros Cinema|url=http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm|language=en|publisher=India9.com|access-date=15 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20071030131138/http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm|archive-date=30 tetor 2007|url-status=dead}}</ref> Muralet janë në ngjyra të zbehta që paraqesin arkitektura indiane. [[File:Bombay Stock Exchange.JPG|thumb|264px|Ndërtesa e Bombay Stock Exchange — një shembull i Arkitekturës bashkëkohore]] Metro Adlabs Cinema, e vendosur në Rrugën Mahatma Gandhi, në kryqëzimin Dhobitalao është gjithashtu një shembull i mirë i stilit Art Deco të arkitekturës që u shfaq në vitet 1930 në qytet. Metro Cinema u hap më 8 qershor [[1938]] dhe u projektua nga arkitekti i shquar amerikan i teatrove Thomas W. Lamb.<ref>{{cite web|language=en|url=http://cinematreasures.org/theater/1720/|title=Metro Big Cinema|publisher=Cinema Treasures|access-date=15 gusht 2009}}</ref> U ndërtua për Metro Goldwyn Mayer dhe ndenjëset u mundësuan për 1,491 njerëz në orkestër dhe nivele ballkonesh. Auditori u rihap në vitin [[2006]] dhe u nda në gjashtë pjesë të mëdha luksoze. Kinemaja paraqet kryesisht filma të [[Bollywood]]-it dhe [[Hollivudi|Hollywoodit]]. ==Arkitektura dhe zhvillimi bashkëkohor== [[File:Mumbai 03-2016 27 skyline at Marine Drive.jpg|432px|thumb|left|Një pjesë e qytetit duke shfaqur mjaft ndërtesa moderne]] Si qyteti më i pasur në Indi,<ref>{{cite web|url=http://www.indicus.net/Media/index.php/mediahome/1442-demand-curve-india-needs-cities-network-for-easy-rural-urban-shift|title=Demand Curve - India needs cities network for easy rural urban shift|publisher=Indicus Analytics|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-date=19 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719190601/http://www.indicus.net/Media/index.php/mediahome/1442-demand-curve-india-needs-cities-network-for-easy-rural-urban-shift|url-status=dead}}</ref> Bombeji tërheq një sasi të pamasë investimesh ndërkombëtare dhe ka parë një numër të madh ndërtesa zyrash shumë-katëshe dhe apartamentesh të ndërtohen dekadat e fundit. Në shumë pjesë të qytetit, veçanërisht në lagjet e reja, ndërtesat moderne janë mbizotëruese të peizazhit larg nga pjesa e vjetër e qytetit. Bombeji ka numrin më të madh të qiellgërvishtësve në Indi, me mbi një mijë nddërtesa ekzistuese dhe shumë më tepër në ndërtim e sipër ose të planifikuara për tu ndërtuar.<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=102037|title=Tall Buildings of Mumbai|publisher=Emporis|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-date=5 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805142558/http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=102037|url-status=dead}}</ref> Autoriteti i Zhvillimit të Rajonit Metropolitan të Bombejit u vendos në vitin [[1974]] nga qeveria e Maharashtras për të menaxhuar planifikimin dhe koordinimin e veprimtarive zhvillimore në qytet dhe për të mbikqyrur zhvillimin arkitekturor të tij.<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdaMumbai.org/|title=Welcome to Mumbai Metropolitan Region Development Authority|publisher=Mumbai Metropolitan Region Development Authority|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831070601/http://www.mmrdamumbai.org/|archive-date=31 gusht 2009|url-status=live}}</ref> Në vitin [[1995]] në Bombej u vendos Komiteti i Trashëgimisë dhe duke bashkuar arkitektët, historianët dhe qytetarët për të ruajtur trashëgiminë arkitekturore tradicionale të qytetit. Një sistem gradimi që atëherë u përdor nën rregullat e trashëgimisë për të kategorizuar si Trashëgimi e Gradës I, ndërtesat e rëndësisë rajonale si Trashëgimi e Gradës II dhe ndërtesat e rëndësisë urbane si Trashëgimi e Gradës III.<ref name="The Hindu"/> ==Ndërtesa të shquara== Në Bombej ekzistojnë shumë ndërtesa të shquara, disa prej të cilave tërheqin edhe mjaft turistë. Këto përfshijnë Portën e Indisë, Tempullin Mahalakshmi, Jehangir Art Gallery, Gjykatën e Lartë të Bombejit, Crawford Market, Taj Mahal Hotel, Flora Fountain, Kishën Afgane, Kolegjine e Shën Xavierit, Bombay Stock Exchange dhe Zyrën e Përgjithshme Postare në Bombej. ===Taj Mahal Hotel=== Rezorti hotelier i Pallatit Taj Mahal u porosit nga Tata dhe i hapi për herë të parë dyert për të ftuarit më 16 dhjetor [[1903]]. Arkitektët fillestarë indianë ishin Sitaram Khanderao Vaidya dhe D. N. Mirza dhe projekti u përfundua nga inxhinieri anglez W. A. Chambers. Kostoja e ndërtimit ishte £250,000 stërlina (£127 milionë stërlina të sotme).<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/nov/27/Mumbai-terror-attacks-india5|title=Mumbai Terror Attacks|publisher=The Guardian|lang=en|date=27 nëntor 2008|access-date=15 gusht 2009|location=Londër|first=Sadie|last=Gray|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826185528/http://www.guardian.co.uk/world/2008/nov/27/Mumbai-terror-attacks-india5|archive-date=26 gusht 2009}}</ref> Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], hoteli u shndërrua në një spital me 600 shtretër. Kubeja e hotelit është bërë nga i njëjti çelik i përdorur për Kullën Eiffel, që u importua nga Jamsedji Tata gjatë asaj kohe. Hoteli ishte i pari në Indi që vendosi të përdori një ashensor me avull. <gallery mode="packed" heights="263px"> File:Crawford Market.png|Crawford Market File:Mumbai 03-2016 72 Flora Fountain.jpg|Flora Fountain File:Don bosco wadala mumbai.jpg|Don Bosco Wadala File:KnesetEliyahooSynagogue.JPG|Sinagoga Knesset Eliyahoo </gallery> === Kolegji Wilson === Kolegji Wilson që gjendet në jug të Bombejit është një kolegj i themeluar nga reverendi John Wilson që ishte themeluesi i Universitetit të Bombejit. Kolegji Wilson ka disa elemente të Arkitekturës Gotike dhe u ndërtua në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]]. Ky kolegj tani zhvillon lëndë si shkenca, artet dhe kurse profesionale. Ai ka marrë gradën A+ nga Universiteti i Bombejit. ===Crawford Market=== Crawford Market, në jug të Bombejit është emërtuar sipas Arthur Crawford, komisioneri i parë bashkiak i qytetit. Ndërtesa, e përfunduar në vitin [[1869]], iu dhurua qytetit nga Cowasji Jehangiri. Në vitin [[1882]], ndërtesa ishte tregu i parë në Indi që ndriçohej nga elektriciteti.<ref>{{cite web|url=http://www.Mumbaibombay-hotels.com/attractions-Mumbai/crawford-market.html|title=Crawford Market|publisher=Mumbai Bombay Hotels|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-date=15 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815031555/http://www.mumbaibombay-hotels.com/attractions-mumbai/crawford-market.html|url-status=dead}}</ref> Godina është një përzierje e stileve arkitekturore Normane, Flamande dhe Gotike.<ref name="AA">{{cite web|title=Mahatma Jyotirao Phule Market (Crawford Market)|url=http://americanairlines.wcities.com/en/record/,320124/683/record.html|publisher=American Airlines|lang=en|access-date=14 tetor 2016|url-status=dead|archive-date=20 nëntor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071120054848/http://americanairlines.wcities.com/en/record/%2C320124/683/record.html}}</ref> Frizat në pjesën e jashtme të hyrjes paraqesin fermerë indianë dhe burime guri brenda, u projektuan nga Lockwood Kipling, babai i shkrimtarit të famshëm [[Rudyard Kipling]].<ref name="AA"/> Tregu mbulon një sipërfaqe prej 22,471&nbsp;m<sup>2</sup> ku 5,515&nbsp;m<sup>2</sup> është e zënë nga vetë ndërtesa. Struktura u ndërtua duke përdorur gurë në ngjyrë të vërdheme Kurla, me gurë të kuq nga Bassein. <gallery mode="packed" heights="258px"> File:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|Gjykata e Lartë e Bombejit File:Majestic House, Colaba.jpg|Majestic House File:David Sassoon Library.jpg|Biblioteka David Sassoon File:Bombay Municipal Corporation.JPG|Ndërtesa e Korporatës Bashkiake të Bombejit </gallery> [[File:Watson's-Hotel.jpg|thumb|345px|Watson's Hotel]] ===Watson's Hotel=== Watson's Hotel, aktualisht i njour si Esplanade Mansion, është i vendosur në zonën Kala Ghoda të Bombejit dhe është ndërtesa më e vjetër e mbijetuar në Indi prej [[hekuri]].<ref name="toast">{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=135972|title=Now listed as 'endangered', Watson’s Hotel was once toast of Bombay|last=Choudhury|first=Chitrangada|date=24 qershor 2005|work=Indian Express|publisher=Express Group|lang=en|access-date=15 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130612050214/http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=135972|archive-date=12 qershor 2013|url-status=dead}}</ref> U emërtua sipas zotëruesit të tij fillestar, John Watson dhe i projektuar nga inxhinieri Rowland Mason Ordish, që ishte gjithashtu i lidhur me St. Pancras Station në Londër. Ndërtesa u fabrikua në Angli midis viteve [[1867]] dhe [[1869]] me komponente hekuri dhe u asamblua dhe ndërtua në vendin e ndërtimit. Skeleti i jashtëm prej hekuri ngjason shumë me ndërtesat e tjera me profil të lartë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] si Crystal Palace në Londër. Façata kryesore e hotelit është e veçantë për ballkonet e gjerë e të hapur në çdo kat që lidhet me dhomat e mysafirëve, që u ndërtuan përreth atriumit në një shtrirje oborri.<ref name="mirror">{{cite news|title=India's 'cast iron' bldg crumble|date=2 korrik 2005|work=Mumbai Mirror|publisher=Times Group|lang=en}}</ref> Neglizhimi i ndërtesës ka sjellë degradimin dhe megjithë listimin e saj si një strukturë e trashëgimisë së Gradës së II, ndërtesa tani është në një gjendje të rrënuar. Gjendja e ndërtesës u bë publike nga arkitekti italian Renzo Piano dhe veprimtarët e trashëgimisë dhe si rezultat i përpjekjeve të tyre, ndërtesa, në qershor të vitit [[2005]] u bë pjesë e listës së "100 monumenteve botërore në rrezik" nga Fondi i Monumenteve Botërore, një OJQ me bazë në New York.<ref name="rediff">{{cite news|url=http://in.rediff.com/news/2005/jun/21mum.htm|title=Bombej's Watson's Hotel in endangered structures list|last=Joshi|first=Monika|date=21 qershor 2005|language=en|work=Rediff.com|access-date=15 gusht 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202055840/http://in.rediff.com/news/2005/jun/21mum.htm|archive-date=2 dhjetor 2008}}</ref> === Vende adhurimi === <gallery mode="packed" heights="264px"> File:Mount Mary Church (Bombay).jpg|Kisha e Malit të Marias File:Banganga temple shikhara.jpg|Tempulli Banganga File:Don bosco wadala mumbai.jpg|Don Bosco Wadala File:KnesetEliyahooSynagogue.JPG|Sinagoga Knesset Eliyahoo File:Afghan-Church, Bombay-FV.jpg|Kisha Afgane File:SEEPZ church 4.jpg|Rrënojat e Kishës së Shën Gjon Pagëzorit në Andheri, ndërtuar nga [[jezuitët]] portugezë në vitin [[1579]] File:St thomas Cathedreal.jpg|Katedralja e Shën Thomait ishte kisha e parë anglikane në Bombej File:St. Michael's Church, Mahim 4.jpg|Kisha e Shën Mikelit në Mahim, kisha françeskane portugeze më e vjetër në Bombej, e ndërtuar në vitin 1534. </gallery> === Fortesat === {{kryesore|Lista e fortesave në Bombei}} <gallery mode="packed" heights="258px"> Image:Sewri fort courtyard.jpg|Fortesa Sevri Image:Castella de Aguada 7.jpg|Fortesa Bandra Image:Bassein Fort embellishment.jpg|Hyrja kryesore e Fortesës së Baseinit me zbukurime Image:Mahim Fort 3.jpg|Fortesa e Mahimit File:Mumbai fort remains 6.jpg|Muri i Fortesës së Shën Gjergjit Image:Madh-fort5.jpg|Fortesa e Madhit nga Versova </gallery> ==Shiko edhe== * [[Arkitektura e Maharashtras]] * [[Arkitektura Indo-Saraçene]] == Referime == <references/> ==Bibliografia== {{commons category|Buildings in Mumbai|Ndërtesa në Bombej}} * {{cite book|last=Dwivedi|first=Sharada|author2=Rahul Mehotra|title=Bombay – The Cities Within|year=1995|publisher=India Book House|url=https://archive.org/details/nlsiu.954.7923.dwi.32896|location=Bombej|isbn=978-81-85028-80-4|access-date=15 nëntor 2008|language=en}} [[Kategoria:Arkitektura në Indi]] [[Kategoria:Arkitekturë indiane sipas qytetit]] [[Kategoria:Qytete në Indi]] [[Kategoria:Stile arkitekturore indiane]] 0g2c8r2jzicux3o6euvb7yo5n4cb3s3 Binta dhe Ideja e madhe 0 203712 3062410 2641442 2026-11-04T06:16:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062410 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Binta and the Great Idea|image=|caption=Binta and the Great Idea|director=[[Javier Fesser]]|producer=Luis Manso|writer=Javier Fesser|starring={{plainlist| * Zeynabou Diallo * Agnile Sambou * Aminata Sane }}|cinematography=Chechu Graf|editing=Javier Fesser|studio=Películas Pendelton|distributor=[[Magnolia Pictures]]|released={{Date|year=2004|month=10|day=25|df=y}}|runtime=31 minutes|country=Spain<ref>{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8c11cf79|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012120040/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8c11cf79|url-status=dead|archive-date=12 tetor 2016|title=BINTA Y LA GRAN IDEA (2004)|work=[[British Film Institute]]|accessdate=2016-02-12}}</ref>|language=Diola<br />French}}'''''Binta dhe Ideja e madhe''''' ([[Gjuha spanjolle|Spanjisht]]: ''Binta y la Gran Idea'') është një [[Filmi i shkurtër|film i shkurtër]] spanjoll i lëshuar në vitin 2004. Në role kryesore luajnë Zeynabou Diallo si Binta, Agnile Sambou si babai i Bintas, dhe Aminata Sane si Soda. Filmi zgjat 31 minuta dhe përmban dialog në [[Gjuha frënge|gjuhën frënge]] dhe [[Gjuhët jola|atë diola]]. Ky film është nominuar nga Oskar në kategorinë e filmave të shkurtë nga [[Magnolia Pictures]].<ref>{{Cite web |url=http://www.magpictures.com/dates.aspx?id=7bbddf08-5843-42cb-b62a-16eb7f38fa36 |title=Magnolia Pictures |access-date=24 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231224161546/http://www.magpictures.com/dates.aspx?id=7bbddf08-5843-42cb-b62a-16eb7f38fa36 |archive-date=24 dhjetor 2023 |url-status=dead}}</ref> Ai u prodhua në bashkëpunim me [[UNICEF|UNICEF-in]], të cilit iu dhuruan të ardhurat.<ref>[http://www.spike.com/video/2822580?cmpnid=800&lkdes=VID_2822580 www.spike.com]</ref> ==Historia== Binta është një vajzë e vogël afrikane e cila tregon për babain e saj dhe për "idenë e tij të madhe". Babai i saj është peshkatar në një fshat afër Bignonës, [[Senegali|Senegal]]. Shoku i tij viziton Evropën dhe e përshkruan se si është peshkimi këtu. Ai i tregon atij se evropianët mund të kapin një mijë peshqë me anije të madhe të pajisura me hidrolokator. Babai i Bintës gjithashtu e ndëgjon prej shokut të tij se si ka arritur me paratë që të marrë leje për një armë që ta mbrojë pasurinë e tij. Shoku i tij e tregon orën e tij të dorës i cili ka alarmë dhe i tingëllon çdo ditë në mesditë. Kushërira e Bintës, Soda dëshiron të shkojë në shkollë, por babai i saj mendon se vajzat nuk bën të edukohen në shkolla, ata duhet të mësohen në shtëpi dhe të martohen dhe të kujdesen për familjet e tyre. Fëmijët e shkollë mundohet që ta bind babain e Sodës që ta lejojnë me shku në shkollë. Në fund babai i saj bindet dhe Sodës i lejohet të shkoj në shkollë. Në fund zbulohet se cila ka qenë ideja e babait të Bintës. Ideja e tij ka qenë: ai dëshironte botën që ta bënte vend më të mirë duke i adoptuar ''tubab'' (fëmijët e bardhë), pasi që shoqëria e industrializuara perëndimore ka humbur si për shembull solidaritetin. ==Rolet== *Zeynabou Dialló à Bignona - Binta. *Agnile Sambou à Mampalago - Peshkatari. *Aminata Sané à Oulampane - Soda. *Ismaïla Hercule Diedhiou à Bignona - Sulejmani. *Fatuo Drámé à Mampalago interpreta - nëna e Bintës. *Awa Kébé à Mampalago interpreta - nëna e Sodës. *Fanding Diedhiuo à Oulampane interpreta - babai i Sodës. [[Kategoria:Filma 2004]] [[Kategoria:Filma spanjollë]] rgn923zf6s678e14bjm6hmr8iduk7hy Elon Musk 0 203889 3062191 3016791 2026-11-03T14:38:52Z Albi Ndoni 109453 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Early life and education" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1383441588|Elon Musk]]" 3062191 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Elon Musk | other_names = | image = Elon Musk Royal Society.jpg | caption = Elon Musk në Londër, Korrik 2018 | birth_date = {{birth date and age|28|06|1971|df=y}} | birth_place = Bel Air, Transvaal, [[Afrikë e Jugut]] | death_date = | death_place = | nationality = | citizenship = Afrikano-Jugore (1971), Kanadeze (1989), Amerikane (2002) | education = | alma mater = [[Queen's University]]<br>[[University of Pennsylvania]] | occupation = Sipërmarrës, inxhinier, shpikës, investitor | notable_works = | known_for = [[SpaceX]], [[PayPal]], [[Tesla, Inc.]], [[Hyperloop]], [[SolarCity]], [[OpenAI]] | known_for = | years_active = | organization = | title = CEO dhe CTO i [[SpaceX]]<br>CEO dhe arkitekt i produkteve në [[Tesla, Inc.]]<br>Pronar i [[SolarCity]]<br>Bashkë-pronar i [[OpenAI]] | predecessor = | successor = | party = | spouse = [[Justine Musk]] (<abbr title="martuar">m.</abbr> 2000; <abbr title="divorcuar">div.</abbr> 2008)<br>[[Talulah Riley]] (<abbr title="martuar">m.</abbr> 2010-<abbr title="divorcuar">div.</abbr> 2008; <abbr title="martuar">m.</abbr> 2013-<abbr title="divorcuar">div.</abbr> 2016) | children = 6 djem<br>Nevada (<abbr title="lindur">l.</abbr> 2002, <abbr title="vdekur">v.</abbr>2002)<br>Griffin (l. 2004)<br>Xavier (l. 2004)<br>Damian (l. 2006)<br>Saxon (l. 2006)<br>Kai (l. 2006) | parents = Maye Musk <small>(mamaja)</small><br>Errol Musk <small>(babai)</small> | awards = }} '''Elon Reeve Musk''' (lindur më 28 qershor, 1971) është një biznesmen dhe investitor. Ai është themeluesi, CEO, dhe CTO i [[SpaceX]]; bashkë-themeluesi, CEO, dhe arkitekti i produkteve i [[Tesla, Inc.]]; pronari dhe CTO i [[X Corp.]]; themeluesi dhe pronari i [[The Boring Company]] dhe [[xAI]] bashkë-pronari i [[OpenAI]]; bashkë-themeluesi i [[Neuralink]] dhe [[OpenAI]] dhe president i fondacionit "Musk Foundation". Ai është njeriu më i pasur në botë me një pasuri prej rreth 211 miliardë dollarësh.<ref>{{cite news|title=Bloomberg Billionaires Index|url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=25 korrik 2022|archive-date=8 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708045857/https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/elon-r-musk/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite magazine|title=Real Time Billionaires|url=https://www.forbes.com/profile/elon-musk/|magazine=[[Forbes]]|access-date=27 gusht 2017|archive-date=10 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140210112624/http://www.forbes.com/profile/elon-musk/|url-status=live|language=en}}</ref> Elon Musk ka deklaruar se qëllimet e SolarCity, Tesla, Inc., dhe SpaceX rrotullohen rreth vizionit të tij për të ndryshuar botën dhe njerëzimin. Qëllimet e tij përfshijnë reduktimin e ngrohjes globale nëpërmjet prodhimit dhe kosnumimit të energjisë së qëndrueshme, dhe reduktimin e "rrezikut të zhdukjes së njerëzve" duke e "bërë jetën multi-planetare" duke vendosur një koloni njerëzore në mars. == Jeta e hershme == === Fëmijëria e hershme === Musk lindi më 28 qershor, 1971, në [[Pretoria]], Transvaal, Afrikë e Jugut, i biri i [[Maye Musk|Maye]], një modele nga [[Regina, Saskatchewan|Regina]], [[Saskatchewan]], Kanada; dhe Errol Musk, një inxhinier elektromekanik i lindur në Afrikën e Jugut. Ai ka një vëlla më të vogël, [[Kimbal Musk|Kimbal]] (lindur më 1972), dhe një motër më të vogël, [[Tosca Musk|Tosca]] (lindur më 1974). Gjyshja e tij nga ana e babait ishte Britanike. Pasi prindërit e tij u divorcuan në vitin 1980, Musk jetoi më së shumti me të atin në disa vende të Afrikës së Jugut. Në moshën 10-vjeçare, ai zhvilloi një interes për kompjuterat nëpërmjet [[Commodore VIC-20]]. Ai e mësoi vetë programimin kompjuterik dhe kur ishte 12 vjeç, shiti kodin e një video loje bazuar në gjuhën [[BASIC]] të quajtur ''Blastar'' te një revistë e quajtur ''PC and Office Technology'' për rreth $500. Musk ngacmohej shumë gjatë fëmijërisë, madje njëherë u dërgua në spital pasi një grup djemsh e hodhën nga shkallët dhe e rrahën derisa humbi ndjenjat. Musk fillimisht u edukua në shkolla private, duke shkuar në [[Waterkloog House Preparatory School]]. Musk më vonë u diplomua në [[Pretoria Boys High School]] dhe u shpërngul në Kanada në qershor të vitit 1989, pak para ditëlindjes së tij të 18-të, pasi mori nënshtetësinë Kanadeze nëpërmjet mamasë së tij të lindur në Kanada. === Universiteti === Në moshën 19-vjeçare, Musk u pranua në [[Queen's University]] në [[Kingston, Ontario]], për studimet universitare. Në vitin 1992, pasi kaloi dy vite në Queen's University, Musk u transferua në [[University of Pennsylvania]], ku, në moshën 24-vjeçare, ai u diplomua për fizikë dhe ekonomi. Në 1995, kur ishte 24 vjeç, Musk u shpërngul në Kaliforni për të nisur doktoraturën për fizikë të aplikuar dhe shkenca materiale në [[Stanford University]], por e la programin pas dy ditësh për të ndjekur ambiciet e tij sipërmarrëse në fushat e internetit, energjisë së rinovueshme dhe hapësirës. Në vitin 2002, ai u bë një qytetar Amerikan. == Karriera == === Zip2 === Në vitin 1995, Musk dhe vëllai i tij, [[Kimbal Musk | Kimbal]], filluan [[Zip2]], një kompani interneti, me paratë e një grupi të vogël investitorësh.<ref name="rollingstone20171115">{{cite news|last1=Strauss|first1=Neil|title=Elon Musk: The Architect of Tomorrow|url=https://www.rollingstone.com/culture/features/elon-musk-inventors-plans-for-outer-space-cars-finding-love-w511747|accessdate=15 nëntor 2017|work=Rolling Stone|date=15 nëntor 2017|archive-date=17 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817165150/https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/elon-musk-the-architect-of-tomorrow-120850/|url-status=dead|language=en}}</ref> Kompania zhvilloi dhe reklamoi një guidë qyteti në internet për industrinë e gazetave.<ref>{{citation|url=http://www.globalsecurity.org/org/news/2003/030422-space01.htm|title=Entrepreneur Tries His Midas Touch in Space|date=22 prill 2003|first=Josh|last=Friedman|work=Los Angeles Times|language=en}}</ref> Musk siguroi kontrata me ''[[The New York Times]]'' dhe me ''[[Chicago Tribune]]'', dhe i mbushi mendjen drejtuesve të bordit të braktisnin planin për shkrirjen e kompanisë me [[CitySearch]].<ref>{{cite book|title=The Startup Playbook: Secrets of the Fastest Growing Start-Ups from the founding Entrepreneurs|url=https://archive.org/details/startupplaybooks0000kidd|publisher=Chronicle Books|author1=Kidder, David|author2=Hoffman, Reid|year=2013|location=San Francisco, CA|pages=2224–228|isbn=978-1452105048|language=en}}</ref> Ndërkohë që ishte te Zip2, Musk dëshironte të bëhej CEO, por asnjë nga drejtorët e bordit nuk do e lejonte. Në shkurt të vitit 1999<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Compaq+buys+Zip2/2100-1023_3-221675.html|title=Compaq buys Zip2|first=Sandeep|last=Junnarkar|publisher=CNET|date=16 shkurt 1999|language=en}}</ref>, [[Compaq]] bleu Zip2 për $307 milion në para të thata dhe $34 milion në mundësi aksionesh. Musk përfitoi $22 milion nga shitja, prej pjesës së tij 7% në kompani. === X.com dhe PayPal === Në mars të vitit 1999, Musk bashkë-krijoi [[X.com]], një kompani për shërbime financiare online dhe pagesa me email, me $10 milion nga shitja e Zip2. Pas një viti, kompania u bashkua me [[Confinity]], e cila kishte një shërbim për transferta parash të quajtur [[PayPal]]. Kompania e shkrirë u fokusua në shërbimin PayPal dhe u riemërtua PayPal në vitin 2001. Rritja e hershme e PayPal u bë kryesisht me anë të një fushate virale marketingu ku klientët e rinj anëtarësoheshin kur merrnin para përmes shërbimit. Në tetor të vitit 2000, Musk u rrëzua nga roli i CEO (megjithëse qëndroi në bord) për shkak të mosmarrëveshjeve me udhëheqësit e tjerë të kompanisë, sidomos prej dëshirës së tij për ta kaluar infraskturën e PayPal nga me bazë [[Unix]] në [[Microsoft Windows]]. Në tetor të 2002, PayPal u ble nga [[eBay]] për $1.5 miliard në vlerë aksionesh, nga të cilat Musk mori $165 milion. Para shitjes, Musk, i cili ishte aksioneri më i madh i kompanisë, zotëronte 11.7% të aksioneve të PayPal.<ref>{{cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1103415/000091205702009834/a2073071z10-k405.htm|publisher=PayPal|title=SEC 10-K|date=31 dhjetor 2001|language=en}}</ref> Në korrik 2017, Musk bleu domain-in ''x.com'' nga PayPal për një shumë parash të pazbuluar, duke thënë se ka një vlerë sentimentale për të. === SolarCity === Musk dha konceptin fillestar dhe kapitalin financiar për [[SolarCity]], i cili më pas u bashkë-themelua në vitin 2006 nga kushërinjtë e tij [[Lyndon Rive | Lyndon dhe Peter Rive]]. Nga viti 2013, SolarCity ishte siguruesi i dytë më i madh i sistemeve të paneleve diellore në Shtetet e Bashkuara. SolarCity u ble nga Tesla, Inc. në vitin 2016 dhe aktualisht është një degë tërësisht e zotëruar nga Tesla.<ref>{{cite web|title=Tesla's Acquisition of SolarCity Receives Shareholder Approval|url=https://www.tesla.com/en_GB/blog/teslas-acquisition-of-solarcity-receives-shareholder-approval|accessdate=17 nëntor 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/alanohnsman/2016/11/17/early-christmas-present-for-elon-musk-as-shareholders-bless-tesla-solarcity-merger/|title=Early Christmas Present For Elon Musk As Shareholders Bless Tesla-SolarCity Merger|date=17 nëntor 2016|website=Forbes|accessdate=22 nëntor 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ir.tesla.com/secfiling.cfm?filingid=1193125-16-773705&CIK=1318605|title=Tesla - Current Report|website=ir.tesla.com|access-date=7 mars 2019|archive-date=20 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024603/http://ir.tesla.com/secfiling.cfm?filingid=1193125-16-773705&CIK=1318605|url-status=dead|language=en}}</ref> Motivimi themelor për krijimin e SolarCity dhe Tesla ishte lufta ndaj ngrohjes globale. Në vitin 2012, Musk lajmëroi se SolarCity dhe Tesla po bashkëpunojnë që të përdorin baterinë e makinave elektrike për të zbutur ndikimin paneleve diellore të çative në rrjetin elektrik, me programin që nisi zbatimin në vitin 2013.<ref>{{cite web|last=Diggelen|first=Alison van|title=Tesla and SolarCity Collaborate on Clean Energy Storage|url=http://blogs.kqed.org/climatewatch/2012/04/24/tesla-and-solarcity-collaborate-on-clean-energy-storage|publisher=KQED|accessdate=25 qershor 2012|archive-date=16 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516144825/http://blogs.kqed.org/climatewatch/2012/04/24/tesla-and-solarcity-collaborate-on-clean-energy-storage/|url-status=dead|language=en}}</ref> === OpenAI === Në dhjetor të vitit 2015, Musk lajmëroi krijimin e [[OpenAI]], një kompani jo-fitimprurëse kërkimore rreth inteligjencës artificiale. OpenAI synon të zhvillojë inteligjencë të përgjithshme artificiale në një mënyrë të tillë që të jetë e sigurt dhe e dobishme për njerëzimin.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/12/12/science/artificial-intelligence-research-center-is-founded-by-silicon-valley-investors.html|title=Artificial-Intelligence Research Center Is Founded by Silicon Valley Investors|first1=John|last1=Markoff|date=11 dhjetor 2015|work=[[The New York Times]]|accessdate=15 dhjetor 2015|language=en}}</ref> Duke e bërë inteligjencën artificiale të disponueshme për të gjithë, OpenAI kërkon të "kundërveprojë korporatat e mëdha të cilat mund të fitojnë shumë fuqi nga zotërimi i sistemeve super-inteligjente përkushtuar ndaj fitimeve monetare, si dhe qeverive që mund ta përdorin inteligjencën artificiale për të fituar pushtet apo dhe për të shtypur popullin e tyre."<ref>{{cite web|url=https://medium.com/backchannel/how-elon-musk-and-y-combinator-plan-to-stop-computers-from-taking-over-17e0e27dd02a|title=How Elon Musk and Y Combinator Plan to Stop Computers From Taking Over|first1=Steven|last1=Levy|date=11 dhjetor 2015|publisher=Medium (publishing platform)/ Backchannel (blog)|accessdate=15 dhjetor 2015|language=en}}</ref> Musk ka deklaruar se dëshiron të kundërveprojë përqëndrimin e pushtetit. Në vitin 2018, Musk u largua nga bordi i OpenAI për të shmangur konflikte të mundshme me rolin e tij si CEO i Tesla teksa kjo e fundit përfshihet gjithnjë e më shumë me inteligjencën artificiale.<ref>{{cite news|title=Elon Musk, who has sounded the alarm on AI, leaves the organization he co-founded to make it safer|url=https://www.cnbc.com/2018/02/21/elon-musk-is-leaving-the-board-of-openai.html|accessdate=28 shkurt 2018|work=CNBC|date=21 shkurt 2018|language=en}}</ref> Gjithsesi, në një intervistë me [[Joe Rogan]] në shtator 2018, Musk paralajmëroi rreth rreziqeve të zhvillimit pa dallim të inteligjencës artificiale. === Neuralink === Në vitin 2016, Musk bashkë-themeloi [[Neuralink]], një kompani neuroteknologjike për të integruar trurin e njeriut me inteligjencën artificiale. Kompania është përqëndruar në krijimin e pajisjeve që mund të nguliten në trurin e njeriut, me qëllimin përfundimtar për të ndihmuar qeniet njerëzore të bashkohen me programet dhe të ruajnë ritmin me përparimet në inteligjencën artificiale. Këto përmirësime mund të rregullojnë kujtesën apo të lejojnë bashkëveprim më të drejtpërdrejt me pajisjet kompjuterike.<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/3/27/15077864/elon-musk-neuralink-brain-computer-interface-ai-cyborgs|title=Elon Musk launches Neuralink, a venture to merge the human brain with AI|date=27 mars 2017|website=The Verge|access-date=10 prill 2017|language=en}}</ref> Musk i sheh Neuralink dhe OpenAI të ndërlidhura: "OpenAI është një kompani jofitimprurëse e fokusuar në zvogëlimin e rreziqeve të inteligjencës artificiale, ndërkohë Neuralink është duke punuar në mënyra për të ngulitur teknologjinë në trurin tonë dhe krijimin e ndërfaqeve tru-kompjuter."<ref name="rollingstone20171115"/> == Jeta e hershme dhe edukimi == Elon Reeve Musk lindi më 28 Qershor 1971, në Pretoria, Transvaal Province, Afrika e Jugut. Ai ka prejardhje britanike dhe holandeze. E ëma e tij, Maye, është modele dhe dietologe lindur në Kanada dhe e rritur në Afrikën e Jugut. Musk ka kështu nënshtetësi nga Afrika e Jugut dhe Kanadaja që në lindje.I ati i tij, Errol Musk, është një inxhinier elektromekanik nga Afrika e Jugut, pilot, marinar, këshilltar, tregtar smeraldesh, dhe zhvillues pronash, ku kishte pjesërisht një pronë në [[:en:Timbavati_Private_Nature_Reserve|Timbavati Private Nature Reserve]]. == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Elon Musk]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1971]] [[Kategoria:Amerikanë]] act0e8wtig4ivddxj0ovutbgabgppjm Chelsea Manning 0 218876 3062442 2952426 2026-11-04T09:14:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062442 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Chelsea Manning | other_names = Bradley Edward Manning | image = Chelsea Manning on 18 May 2017.jpg | caption = Manning në Maj 2017 | birth_date = {{DLM|17|12|1987}} | birth_place = [[Oklahoma City]], SHBA | death_date = | death_place = | nationality = | citizenship = Amerikane | education = | alma mater = | occupation = | module = {{Infobox military person|embed=yes |allegiance= Shtetet e Bashkuara |branch= [[Forcat tokësore të SHBA]] |serviceyears= Detyrë aktive: 2007–2010, 2017–present<br />Burg: 2010–2017 |unit= [[2nd Brigade Combat Team, 10th Mountain Division (United States)|2nd BCT]], [[10th Mountain Division]] (former) |awards= [[National Defense Service Medal]]<br />[[Global War on Terrorism Service Medal]]<br /> [[Army Service Ribbon]]<br />[[Overseas Service Ribbon]]<br />[[Iraq Campaign Medal]] |laterwork=}} | known_for = Botimin e dokumenteve të klasifikuara tek [[WikiLeaks]] | party = [[Partia Demokratike (ShBA)|Partia Demokratike]] | criminal_charge = Shkelja e [[Espionage Act|ligjit për spiunim]], vjedhja e pronës qeveritare, shkelja e ligjit për mashtrim dhe abuzim kompjuterik, shpërfillja e shumëfishtë e urdhërave<ref name="verdict" /> | criminal_penalty = 35 vjet në [[Burgu ushtarak#Shtetet e Bashkuara|burg]] (dënimi u zbut në 7 vjet burgim total), degradimi në [[Ushtari i thjeshtë|ushtar të thjeshtë]], dorëzimi i të gjitha pagesave dhe subvencioneve nga ushtria, shkarkimi i pandershëm<ref name="Tate21Aug2013" /> | parents = {{Plainlist| * Brian Manning * Susan Fox }} | signature = Chelsea Manning signature.svg }} '''Chelsea Elizabeth Manning'''<ref name="LegalNameChange">{{Cite news|last=Londoño|first=Ernesto|title=Convicted leaker Bradley Manning changes legal name to Chelsea Elizabeth Manning|url=http://www.washingtonpost.com/world/national-security/convicted-leaker-bradley-manning-changes-legal-name-to-chelsea-elizabeth-manning/2014/04/23/e2a96546-cb1c-11e3-a75e-463587891b57_story.html|newspaper=The Washington Post|accessdate=27 prill 2014}}</ref> (lindur si Bradley Edward Manning, 17 dhjetor 1987) është një aktiviste dhe [[Sinjalizues|sinjalizuese]]. Ajo ishte ushtare e dikurshme e [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara]], e cila u dënua nga gjykata marciale në korrik 2013, për shkelje të ligjit të krimeve dhe shkeljeve të tjera, pasi zbuloi në [[WikiLeaks]] gati 750,000 dokumente të klasifikuara, ose të paklasifikuara por të ndjeshme, ushtarake dhe diplomatike.<ref name="Rollercoaster">{{Cite news|last=Manning|first=Chelsea E.|title=The years since I was jailed for releasing the 'war diaries' have been a rollercoaster|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/may/27/anniversary-chelsea-manning-arrest-war-diaries|newspaper=The Guardian|date=27 maj 2015|accessdate=28 maj 2015}}</ref> Nga jeta e hershme dhe gjatë gjithë karrierës së saj të ushtrisë, Manning u njoh si Bradley. Ajo u diagnostikua me [[Disforia gjinore|disfori gjinore]] në vitin 2013.<ref>{{Cite news|title='I am Chelsea Manning'|first1=Meredith|last1=Clark|url=http://www.msnbc.com/melissa-harris-perry/i-am-chelsea-manning|date=22 gusht 2013|access-date=28 tetor 2013|work=MSNBC|quote=Dr. David Moulton, the forensic psychologist assigned to review Manning's case, said that Manning was suffering from gender identity disorder, a diagnosis supported by a military sanity board.|archive-date=1 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200301072048/http://www.msnbc.com/melissa-harris-perry/i-am-chelsea-manning|url-status=dead}}</ref> E caktuar në vitin 2009 në një njësi të ushtrisë në [[Irak]] si një analiste e inteligjencës, Manning kishte akses në bazat e të dhënave të klasifikuara. Në fillim të vitit 2010, ajo zbuloi informacione të klasifikuara në WikiLeaks dhe ia besoi këtë [[Adrian Lamo]], një njohjeje online. Manning u dënua në gusht 2013<ref>{{Cite news|author=Sledge, Matt|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/08/21/bradley-manning-sentenced_n_3787492.html|title=Bradley Manning Sentenced To 35 Years In Prison For WikiLeaks Disclosures|newspaper=The Huffington Post|date=21 gusht 2013}}</ref> dhe në bazë të një komutimi nga Presidenti Obama, u lirua më 17 maj 2017.<ref>{{Cite news|title=Chelsea Manning freed from prison decades early|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-39947602|accessdate=17 maj 2017|publisher=BBC News}}</ref> Manning është një [[Gruaja trans|grua trans]], e cila në një deklaratë një ditë pas dënimit tha se ajo kishte një identitet gjinor femëror që nga fëmijëria, donte të njihej si Chelsea dhe donte të fillonte [[Terapia e zëvendësimit të hormoneve|terapinë e zëvendësimit të hormoneve]].<ref name="Manningstatement22Aug20132">{{Cite news|author=Manning, Chelsea E.|url=http://www.today.com/news/i-am-chelsea-read-mannings-full-statement-6C10974052|title=The Next Stage of My Life|work=Press release|date=22 gusht 2013|quote=As I transition into this next phase of my life, I want everyone to know the real me. I am Chelsea Manning. I am a female. Given the way that I feel, and have felt since childhood, I want to begin hormone therapy as soon as possible. ... I also request that, starting today, you refer to me by my new name and use the feminine pronoun (except in official mail to the confinement facility). ... Thank you, Chelsea E. Manning}}</ref><ref>{{Cite news|author=Stamp, Scott|url=http://www.today.com/news/bradley-manning-i-want-live-woman-6C10974915|title=Bradley Manning: I want to live as a woman|publisher=NBC|work=Today|date=22 gusht 2013}}</ref><ref>{{Cite news|author1=Aaron Blake|author2=Julie Tate|url=http://www.washingtonpost.com/world/national-security/bradley-manning-comes-out-as-transgendered-i-am-a-female/2013/08/22/0ae67750-0b25-11e3-8974-f97ab3b3c677_story.html|title=Bradley Manning comes out as transgender: 'I am a female'|newspaper=The Washington Post|date=22 gusht 2013}}</ref><ref>{{cite web|author=Coombs, David|url=http://www.armycourtmartialdefense.info/2013/08/additional-clarification-on-pvt.html|title=Additional Clarification on PVT Manning's Request|website=The Law Offices of David E. Coombs|date=26 gusht 2013|quote=... PVT Manning, who has experienced gender dysphoria and gone through a process of gender questioning and exploration for years, announced that she would like to begin to be known publicly by the name of Chelsea Elizabeth Manning ...|access-date=2 korrik 2017|archive-date=31 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831233828/http://www.armycourtmartialdefense.info/2013/08/additional-clarification-on-pvt.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=The End of Hypocrisy: American Foreign Policy in the Age of Leaks|first1=Henry|last1=Farrell|first2=Martha|last2=Finnemore|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/140155/henry-farrell-and-martha-finnemore/the-end-of-hypocrisy|date=nëntor–dhjetor 2013|accessdate=26 tetor 2013|quote=Chelsea Manning, an army private then known as Bradley Manning, turned over hundreds of thousands of classified cables to the anti-secrecy group WikiLeaks|journal=[[Foreign Affairs]]}}</ref> == Jeta == Lindur Bradley Edward Manning në 1987, në [[Oklahoma City|Oklahoma City, Oklahoma]],<ref>{{cite web|url=http://www.chelseamanning.org/wp-content/uploads/2014/04/ORDERCHANGINGNAME.pdf|website=ChelseaManning.org|date=prill 2014|title=Order Changing Name|access-date=2 korrik 2017|archive-date=1 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501222428/http://www.chelseamanning.org/wp-content/uploads/2014/04/ORDERCHANGINGNAME.pdf|url-status=dead}}</ref> ajo ishte fëmija e dytë e Susan Fox, fillimisht nga Uellsi dhe Brian Manning, një amerikan. Brian u bashkua me Marinën e Shteteve të Bashkuara në 1974, në moshën 19 vjeçare dhe shërbeu për pesë vjet si një analist i inteligjencës. Motra e Manning, Casey, i tha gjykatës-ushtarake se të dy prindërit e tyre ishin alkoolistë dhe se nëna e tyre kishte pirë vazhdimisht ndërsa ishte shtatzënë me Chelsean. Kapiteni David Moulton, një psikiatër i Marinës, i tha gjykatës se tiparet e fytyrës së Manning treguan shenja të sindromës së alkoolit fetal. Casey u bë kujdestar kryesor i Manning-it, duke u zgjuar natën për të bërë shishen për foshnjën. Gjykata dëgjoi se Manning ishte ushqyer vetëm qumësht dhe ushqim për fëmijë deri në moshën dy vjeçare. Si një e rritur ajo arriti 1.57&nbsp;m dhe peshonte rreth 48&nbsp;kg.<ref>{{Cite news|author=Lewis, Paul|url=https://www.theguardian.com/world/2013/aug/21/bradley-manning-lonely-soldier-childhood|title=Bradley Manning trial revealed a lonely soldier with a troubled past|newspaper=The Guardian|date=21 gusht 2013}}</ref><ref>{{Cite news|author=Kirkland, Michael|url=http://www.upi.com/Top_News/US/2011/03/13/Under-the-US-Supreme-Court-Bradley-Manning-WikiLeaks-martyr/UPI-44541300001400/|title=Under the U.S. Supreme Court: Bradley Manning, WikiLeaks martyr?|work=United Press International|date=13 mars 2011}}</ref> ==Publikimi i materialeve == === Wikileaks === [[File:26C3 Assange DomscheitBerg.jpg|thumb|alt=photograph|[[Julian Assange]] dhe [[Daniel Domscheit-Berg]] në [[Chaos Communication Congress]], Berlin, dhjetor 2009]] [[WikiLeaks]] u krijua në fund të vitit 2006 si një portal për zbulimin, fillimisht duke përdorur modelin e Wikipedia-s, ku vullnetarët do të shkruanin materiale të kufizuara ose të kërcënuara me ligj, të paraqitura nga informatorët. Ishte [[Julian Assange]], një aktivist dhe gazetar në internet dhe redaktor ''de facto'' i WikiLeaks, i cili kishte idenë e krijimit të asaj që Ben Laurie e quajti një "agjenci inteligjence të burimit të hapur". Aspekti i modifikimit të hapur u braktis shpejt, por faqja mbetet e hapur për parashtrime anonime. Sipas Daniel Domscheit-Berg, një ish-zëdhënës i WikiLeaks, pjesë e konceptit të sigurisë WikiLeaks ishte se ata nuk dinin se kush ishin burimet e tyre. [[New York Times]] shkroi në dhjetor të vitit 2010 se qeveria e SHBA ishte duke u përpjekur të zbulonte nëse Assange kishte qenë një marrës pasiv i materialit nga Manning, ose kishte inkurajuar ose ndihmuar atë të nxjerrë dosjet; Nëse kjo e fundit ishte e vërtetë, Assange mund të akuzohej për komplot. ===Reykjavik13 === Më 18 shkurt 2010, WikiLeaks postuan materialin e parë nga Manning, kabllo diplomatike nga Ambasada e SHBA në Reykjavík, një dokument i njohur tani si Reykjavik13. [114] [136] [137] Më 15 mars, WikiLeaks publikoi një raport prej 32 faqesh të shkruar në vitin 2008 nga Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së në lidhje me vetë WikiLeaks-in dhe më 29 mars ai paraqiti profilet e Departamentit të Shtetit të Shteteve të Bashkuara të politikanëve në Islandë.<ref name="Icelandleak">{{Cite news|author=Myers, Steven Lee|url=https://www.nytimes.com/2010/07/07/world/middleeast/07wikileaks.html|title=Charges for Soldier Accused of Leak|newspaper=The New York Times|date=6 korrik 2010}}</ref><ref>For Manning calling Reykjavik13 a "test document", see [https://www.wired.com/threatlevel/2011/07/manning-lamo-logs/ Hansen, July 13, 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714160225/http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/manning-lamo-logs/ |date=14 korrik 2011 }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110429142813/http://thislandpress.com/09/23/2010/private-manning-and-the-making-of-wikileaks-2/ Nicks, September 23, 2010].</ref> On March 15, WikiLeaks posted a 32-page report written in 2008 by the U.S. Department of Defense about WikiLeaks itself, and on March 29 it posted U.S. State Department profiles of politicians in Iceland.<ref>For the publishing sequence, see Leigh and Harding 2011, p. 70.</ref><ref>For the leak of the Defense Dept report on WikiLeaks, see Kravets, David. [https://www.wired.com/threatlevel/2010/03/wikileaks-army/ "Secret Document Calls Wikileaks ‘Threat’ to U.S. Army"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208195610/http://www.wired.com/threatlevel/2010/03/wikileaks-army/ |date=8 shkurt 2014 }}, ''Wired'', March 15, 2010.</ref><ref>For the Defense Dept report itself, see Assange, Julian. [https://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2010/03/wikithreat.pdf "U.S. intelligence planned to destroy WikiLeaks"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170608080316/https://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2010/03/wikithreat.pdf |date=8 qershor 2017 }}, WikiLeaks release on March 15, 2010, of Horvath, Michael D. "Wikileaks.org&nbsp;– An Online Reference to Foreign Intelligence Services, Insurgents, or Terrorist Groups?", United States Army Counterintelligence Center, Department of Defense Counterintelligence Analysis Program, March 18, 2008.</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1987]] [[Kategoria:Gra transgjinore amerikane]] [[Kategoria:Sinjalizuesë amerikanë]] q9ll3ekkso1wrk74a4eu622y40gwluf Albi Alla 0 221579 3062256 2952655 2026-11-03T20:27:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062256 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Albi Alla | birth_date = 1 shkurt 1993 | birth_place = [[Pogradeci|Pogradec]], [[Shqipëria|Shqipëri]] | height = {{convert|1.88|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]] | currentclub = [[Larissa F.C.]] | clubnumber = 6 | youthyears1 = 2009–2013 | youthclubs1 = [[Ergotelis F.C.]] | years1 = 2013–2015 | clubs1 = [[Ergotelis F.C.]] | caps1 = 8 | goals1 = 0 | years2 = 2013–2014 | clubs2 = → [[Fokikos A.C.]] (huazim) | caps2 = 23 | goals2 = 0 | years3 = 2014–2015 | clubs3 = → [[Panachaiki F.C.]] (huazim) | caps3 = 28 | goals3 = 0 | years4 = 2015–2016 | clubs4 = [[KF Skënderbeu]] | caps4 = 0 | goals4 = 0 | years5 = 2016 | clubs5 = → [[KF Bylis]] (huazim) | caps5 = 16 | goals5 = 0 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[FK Kukësi]] | caps6 = 30 | goals6 = 0 | years7 = 2017– | clubs7 = [[Larissa F.C.]] | caps7 = 0 | goals7 = 0 | nationalyears1 = 2017– | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 }} '''Albi Alla''' (lindi më 1 shkurt 1993) është futbollist shqiptarë i cili luan si mbrojtës në klubin shqiptar [[Kukësi F.C.|Kukësi]] dhe në [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]]. ==Jeta e hershme== Albi lindi në [[Pogradeci|Pogradec]] dhe u zhvendos në [[Greqia|Greqi]] së bashku me familjen e tij kur ishte 3 vjeç.<ref>[http://www.panorama.com.al/sport/alla-firmos-me-klubin-e-ri-e-prezantojne-si-grek/ Albi Alla firmos me klubin e ri, e prezantojnë si futbollist grek] [[Panorama Sport]] "Alla është grek pasi familja e tij është shpërngulur në Greqi kur ai ishte vetëm 3 vjeç."</ref> ==Karriera== ===Ergotelis dhe huazimet=== Albi filloi karrierën e tij në skuadrat rinore të Ergotelis dhe nënshkroi kontratën e tij të parë profesionale më 28 janar 2013.<ref>{{cite web|publisher=Ergotelis F.C.|language=el|title=ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΟΙ ΜΠΟΥΡΣΕΛΗΣ, ΑΛΑ ΚΑΙ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ (Greek)|url=http://www.ergotelis.gr/gr/anakoinoseis/epaggelmaties-oi-mpoyrselis,-ala-kai-leonarnto-4424|date=28 janar 2013}}</ref> Më 24 gusht 2013, ai shkoi si huazim në [[Fokikos A.C.|Fokikos]] dhe luajti për herë të parë plotë 120 minuta kundër [[Acharnaikos F.C.|Acharnaikos]] më 15 shtator 2013.<ref>{{cite web|publisher=soccerway.com|language=en|title=ΦΩΚΙΚΌΣ VS. ΑΧΑΡΝΑΪΚΌΣ 2 - 1 (Greek)|url=http://gr.soccerway.com/matches/2013/09/15/greece/cup/fokikos/ao-acharnaikos-fc/1591583/|date=15 shtator 2013|access-date=9 gusht 2017|archive-date=27 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191127162404/https://gr.soccerway.com/matches/2013/09/15/greece/cup/fokikos/ao-acharnaikos-fc/1591583/|url-status=dead}}</ref> Më 7 gusht 2014, ai nënshkroi kontratë me [[Panachaiki F.C.|Panachaiki]],<ref>{{cite web|publisher=flnews.gr|language=el|title=Υπέγραψε ο Άλμπι (Greek)|url=http://www.footballleaguenews.gr/panaxaiki/item/35844-%CF%85%CF%80%CE%AD%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%88%CE%B5-%CE%BF-%CE%AC%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9.html|date=7 gusht 2014|url-status=dead|access-date=9 gusht 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103925/http://www.footballleaguenews.gr/panaxaiki/item/35844-%CF%85%CF%80%CE%AD%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%88%CE%B5-%CE%BF-%CE%AC%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9.html}}</ref> prapë si huazim nga Ergotelis.<ref>{{cite web|publisher=sportgame.gr|language=el|title=Άλμπι Άλλα: "Έχω αγαπήσει την Παναχαϊκή και μου αρέσει η ιδέα να μείνω στην Πάτρα!" (Greek)|url=http://sportgame.gr/%CE%AC%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1-%CE%AD%CF%87%CF%89-%CE%B1%CE%B3%CE%B1%CF%80%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%87%CE%B1%CF%8A%CE%BA/|date=7 mars 2015|access-date=9 gusht 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040827/http://sportgame.gr/%CE%AC%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9-%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B1-%CE%AD%CF%87%CF%89-%CE%B1%CE%B3%CE%B1%CF%80%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%87%CE%B1%CF%8A%CE%BA/|url-status=dead}}</ref> Më 7 qershor 2015, [[Alexis Kougias]] vendosi ta lirojë Albin dhe ta rikthejë si lojtarë i Ergotelis.<ref>{{cite web|publisher=sportgame.com|language=el|title=Τέλος ο Άλμπι! (Greek)|url=http://sportgame.gr/%CE%A4%CE%AD%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CE%86%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9/|date=7 qershor 2015|access-date=9 gusht 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080713/http://sportgame.gr/%CE%A4%CE%AD%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CE%86%CE%BB%CE%BC%CF%80%CE%B9/|url-status=dead}}</ref> Albi ka luajtur gjithsej 33 ndeshje për [[Panachaiki F.C.|Panachaikin]] dhe ka shënuar një golë kundër [[Paniliakos F.C.|Paniliakosit]] në një ndeshje për vendin e parë në [[Kupa e Futbollit Grekë|Kupën Greke]].<ref>{{cite web|publisher=onsports.com|language=el|title=Παναχαϊκή-Πανηλειακός 3-0|url=http://www.onsports.gr/Podosfairo/Kypello/item/425007-Panahaiki-Panileiakos-3-0|date=28 gusht 2014|access-date=9 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084735/http://www.onsports.gr/Podosfairo/Kypello/item/425007-Panahaiki-Panileiakos-3-0|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> ===KF Skënderbeu=== Albi nënshkroi kontratë dy vite e gjysmë me kampionin e [[Kategoria Superiore|Kategorisë Superiore]] [[KF Skënderbeu]].<ref>{{cite web|publisher=minuta90.com|title=Albi Alla firmos me Skënderbeun|language=sq|url=http://minuta90.com/albi-alla-firmos-me-skenderbeun/|date=24 janar 2016|access-date=9 gusht 2017|archive-date=17 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817035913/http://minuta90.com/albi-alla-firmos-me-skenderbeun/|url-status=dead}}</ref> Albi u lirua nga kontrata me KF Skënderbeu në verë të vitit 2016.<ref>{{cite web|publisher=supersport.al|title=Albi Alla, afrimi i rradhës te Kukësi (Albanian)|language=sq|url=http://www.supersport.al/albi-alla-afrimi-i-rradhes-te-kukesi/|date=18 qershor 2016|access-date=9 gusht 2017|archive-date=17 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817035308/http://www.supersport.al/albi-alla-afrimi-i-rradhes-te-kukesi/|url-status=dead}}</ref> ===KF Bylis=== Pasi nënshkroi kontratë me KF Skënderbeu, ai luajti në klubin [[KF Bylis]] si huazim deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|publisher=KF Skënderbeu|language=sq|title=James mbyll merkaton e Skënderbeut ! (Albanian)|url=http://www.kfskenderbeu.al/adeniyi-james-mbyll-merkaton-e-skenderbeut/|date=2 shkurt 2016|url-status=dead|access-date=9 gusht 2017|archive-date=5 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205165952/http://www.kfskenderbeu.al/adeniyi-james-mbyll-merkaton-e-skenderbeut/}}</ref> ===FK Kukësi=== Albi luajti për herë të parë për [[FK Kukësi]] kundër [[KF Skënderbeu]] më 24 gusht 2016. Ku [[KF Kukësi|Kukësi]] fitoi 3-1, Albi e fitoi trofenë për herë të parë në karrierën e tij.<ref>{{cite web|publisher=supersport.al|title=Kukësi fiton Superkupën e Shqipërisë|language=sq|url=http://www.supersport.al/kukesi-fiton-superkupen-e-shaqiperise/|date=24 gusht 2016|access-date=9 gusht 2017|archive-date=26 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826013058/http://www.supersport.al/kukesi-fiton-superkupen-e-shaqiperise/|url-status=dead}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Për shkak të dëmtimit të [[Mërgim Mavraj]]t dhe pezullimit të [[Berat Gjimshiti]]t, trajneri [[Gianni De Biasi]] ftoi Allën si zëvëndësuesin e tyre për ndeshjen kualifikuese kundër [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]] më 24 mars 2017 dhe miqësoren kundër [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnja dhe Hercegovinës]] katër ditë më pas.<ref>{{cite web|url=https://fshf.org/sq/de-biazi-shpall-listen-per-italine-dhe-bosnjen-2/|title=DE BIAZI SHPALL LISTËN PËR ITALINË DHE BOSNJEN|website=fshf.org|publisher=Federata Shqiptare e Futbollit|language=sq|date=20 mars 2017|accessdate=6 nëntor 2019}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Alla, Albi}} [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në Superliga Greke]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] [[Kategoria:Futbollistë në Ergotelis F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Fokikos F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Panachaiki F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Skënderbeu]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Bylis]] [[Kategoria:Futbollistë në FK Kukësi]] [[Kategoria:Njerëz nga Pogradeci]] nqilg8zhuwwuhzeun50wfqh72509dvn Anita Borg 0 225716 3062281 2952947 2026-11-03T22:21:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062281 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Anita Borg | image = | caption = | birth_name = Anita Borg Naffz | birth_date = {{Birth date|1949|1|17}} | birth_place = [[Chicago]], [[Illinois]] | death_date = {{Death date and age|2003|4|6|1949|1|17}} | death_place = Sonoma, California | nationality = [[United States|American]] | known_for = Krijuesja e Sistemit të mailing list, themeluesja e Grace Hopper Celebration of Women in Computing | occupation = Programuese }} '''Anita Borg'''(Janar 17, 1949 - April 6, 2003) ishte një shkencëtare kompjuterash Amerikan. Ajo themeloi Insitutin për Gra dhe Teknologji (sot njihet me emrin [[Anita Borg Institute for Women and Technology]]) dhe Grace Hopper Celebration of Women in Computing. ==Jeta dhe karriera== Ajo lindi si Anita Borg Naffz në Çikago, Illinois. Ajo u rrit në Palatine, Illinois; Kaneohe, Hawaii; dhe Mukilteo, Washington.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/anitaborg/apac/|title=The Google Anita Borg Memorial Scholarship: Asia-Pacific|publisher=Google|language=en|accessdate=17 tetor 2013}}</ref> Borg filloi punën e saj të parë të programimit në vitin 1969. Megjithëse e donte matematikën ndërsa po rritej, ajo fillimisht nuk kishte ndërmend të shkonte në shkencat kompjuterike dhe mësoi të programonte ndërsa punonte në një kompani të vogël sigurimi.<ref>{{cite web|title=Girl Geeks Chat: Anita Borg, Researcher, Xerox Park; Founder, IWT|url=http://www.girlgeeks.org/chat/borg.shtml|work=WITI|publisher=Girl Geeks|language=en|accessdate=22 qershor 2011|archive-date=2 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130802004249/http://www.girlgeeks.org/chat/borg.shtml|url-status=dead}}</ref> Ajo fitoi një doktoraturë në shkencat kompjuterike nga Universiteti i Nju Jorkut në vitin 1981. Disertacioni i saj ishte në efikasitetin e sinkronizimit të sistemit operativ. Pas marrjes së doktoraturës së saj, Borg kaloi katër vjet duke ndërtuar një sistem operativ të bazuar në Unix me tolerancë të gabuar, së pari për Auragen Systems Corp të New Jersey dhe pastaj me Nixdorf Computer në Gjermani.<ref name="WITI">{{cite web|title=WITI Hall of Fame: Dr. Anita Borg|url=http://www.witi.com/center/witimuseum/halloffame/1998/aborg.php|work=WITI|publisher=WITI|language=en|accessdate=24 qershor 2011|date=1998}}</ref> Në vitin 1986, ajo filloi të punonte për Digital Equipment Corporation, ku ajo kaloi 12 vjet, së pari në Laboratorin Perëndimor të Kërkimit.<ref name="CNET">{{cite web|last=Gilbert|first=Alorie|title=Computer scientist Anita Borg dies|url=http://news.cnet.com/2100-1032-996015.html|work=CNET News|publisher=CNET|language=en|accessdate=29 mars 2011|date=8 prill 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406134300/http://news.cnet.com/2100-1032-996015.html|archive-date=6 prill 2012|url-status=dead}}</ref> Ndërsa në Digital Equipment, ajo zhvilloi dhe patentoi një metodë për gjenerimin e gjurmëve të plotë të adresave për analizimin dhe dizajnimin e sistemeve të memories me shpejtësi të lartë. Përvoja e saj në drejtimin e listës së postimeve (mailing list) gjithnjë në rritje të Systers, të cilën ajo e themeloi në vitin 1987, e udhëhoqi atë për të punuar në komunikimin me email. Si një inxhiniere konsulente në Laboratorin e Sistemeve të Rrjetit nën Brian Reid, ajo krijoi MECCA, një sistem të e-mail dhe Web për komunikim në komunitetet virtuale.<ref name="WITI" /> Në vitin 1997, Borg u largua nga Digital Equipment Corporation dhe filloi të punojë si studiuese në Zyrën e Shefit të Teknologjisë në Xerox PARC.<ref name="WITI" /><ref name="NYT">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/04/10/us/anita-borg-54-trailblazer-for-women-in-computer-field.html|title=Anita Borg, 54, Trailblazer For Women in Computer Field|last=Hafner|first=Katie|date=10 prill 2003|work=NYTimes|publisher=New York Times|language=en|accessdate=21 qershor 2011}}</ref> Menjëherë pas fillimit në Xerox, ajo themeloi Institutin për Gratë dhe Teknologjinë, duke themeluar më parë Grace Hopper Celebration of Women in Computing në vitin 1994. ==Avokimi për gratë teknike== Borg besonte me pasion duke punuar për përfaqësim më të madh të grave teknike. Qëllimi i saj ishte që të ketë 50% përfaqësim për gratë në informatikë deri në vitin 2020.<ref>{{cite web|title=Dr. Anita Borg: 50/50 by 2020|url=https://www.youtube.com/abiwt#p/c/71607DB3B12823E9/4/3nImg8vPUe4|work=Anita Borg Institute for Women and Technology|publisher=YouTube|language=en|accessdate=22 qershor 2011|date=10 prill 2007}}</ref> Ajo u përpoq që fushat teknike të jenë vende ku gratë do të përfaqësoheshin në mënyrë të barabartë në të gjitha nivelet dhe ku gratë mund të ndikojnë dhe të përfitojnë nga teknologjia. ===Systers=== Në vitin 1987, Borg themeloi Systers, rrjetin e parë të email-it për gratë në teknologji. Ndërsa mori pjesë në Simpoziumin mbi Parimet e Sistemeve Operative (SOSP), ajo u trondit nga sa pak gra ishin të pranishme në konferencë. Ajo dhe gjashtë ose shtatë gra të tjera u takuan në dhomën e grave dhe biseduan rreth asaj se sa pak gra ishin në fushën kompjuterike. Një duzinë e grave në konferencë bënë plane për të ngrënë së bashku drekë, dhe këtu është formuar ideja për Systers.<ref name="biogvid">{{cite web|title=Anita Borg Celebration: Changing the World for Women and Technology|url=https://www.youtube.com/abiwt#p/c/71607DB3B12823E9/2/resEXQgcaJo|work=Anita Borg Institute for Women and Technology|publisher=YouTube|language=en|accessdate=22 qershor 2011|date=14 qershor 2011}}</ref> Systers u krijua për të siguruar një hapësirë ​​private për anëtarët e saj për të kërkuar informacion dhe për të ndarë këshilla bazuar në përvojat e tyre të përbashkëta. Anëtarësimi në Systers ishte i kufizuar për gratë me trajnime shumë teknike dhe diskutimet ishin të kufizuara në mënyrë strikte në çështjet teknike. Borg mbikëqyri Systers deri në vitin 2000.<ref name="NYT" /> Systers herë pas here ka trajtuar çështje që nuk ishin shumë teknike, por i përkiste anëtarëve të saj. Në vitin 1992, kur Mattel filloi shitjen e një kukulle [[Barbie]] që thoshte se 'klasa e matematikës është e vështirë', zërat e protestës që filluan me listën Systers luajtën një rol në marrjen e Mattel për të hequr atë frazë nga mikroçipi i Barbie.<ref name="NYT" /> ===Grace Hopper Festimi i Grave në Informatikë=== Në vitin 1994, Anita Borg dhe Telle Whitney themeluan Grace Hopper Festimi i Grave në Kompjuter. Me idenë fillestare të krijimit të një konference nga dhe për shkencëtaret gra të kompjuterëve, Borg dhe Whitney u takuan gjatë darkës, me një fletë të bardhë, pa pasur ide se si të fillonin një konferencë dhe filluan të planifikonin vizionin e tyre.<ref name="biogvid" /> Festimi i parë Grace Hopper i Grave në Informatikë u mbajt në Uashington, D.C, në qershor të vitit 1994 dhe solli 500 gra teknike.<ref name="ghchist">{{cite web|title=History of the Conference|url=http://gracehopper.org/2011/about/history-of-the-conference/|publisher=Anita Borg Institute for Women and Technology|language=en|accessdate=22 qershor 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623191849/http://gracehopper.org/2011/about/history-of-the-conference/|archivedate=23 qershor 2011 <!--DASHBot-->}}</ref> ===Instituti për Gratë dhe Teknologjinë=== Në vitin 1997, Borg themeloi Institutin për Gratë dhe Teknologjinë (tani Instituti Anita Borg për Gratë dhe Teknologjinë). Dy qëllime të rëndësishme të themelimit të organizatës ishin rritja e përfaqësimit të grave në fushat teknike dhe mundësimi i krijimit të teknologjisë më shumë nga gratë.<ref name="CNET" /> Kur u themelua, Instituti u vendos në Xerox PARC, edhe pse ishte një organizatë e pavarur jofitimprurëse.<ref name="CNET" /> Instituti u krijua si një organizatë eksperimentale R & D e cila fokusohet në rritjen e ndikimit të grave në teknologji dhe rritjen e ndikimit të teknologjisë në gratë e botës. Ai zhvilloi një sërë programesh për të rritur rolin e teknologjisë, për të ndërtuar tubacionin e grave teknike dhe për të siguruar që zërat e grave kanë ndikuar zhvillimet teknologjike.<ref name="WITI" /> Në vitin 2002, Telle Whitney mori përsipër si Presidente dhe Drejtore Ekzekutive e Institutit, dhe në vitin 2003, u emërtua në nder të Borg. Që nga themelimi i saj, Instituti Anita Borg për Gratë dhe Teknologjinë ka rritur programet e tij në Shtetet e Bashkuara dhe është zgjeruar në nivel ndërkombëtar, më shumë se katërfish në madhësi.<ref name="abihist">{{cite web|title=About Us: History|url=http://anitaborg.org/about/history/|publisher=Anita Borg Institute for Women and Technology|language=en|accessdate=23 qershor 2011|archive-date=29 qershor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629044845/http://anitaborg.org/about/history/|url-status=dead}}</ref> ==Çmime dhe njohje== Borg u njoh për arritjet e saj si një shkencëtare kompjuterash, si dhe për punën e saj në emër të grave në informatikë. Ajo mori çmimin Augusta Ada Lovelace nga Shoqata për Gratë në Kompjuter për punën e saj në emër të grave në fushën e informatikës në vitin 1995. Në vitin 1996 ajo u nxorr si anëtare e Shoqatës së Kompjuterave. Në vitin 1999, Presidenti Bill Clinton e caktoi atë në Komisionin Presidencial për Avancimin e Grave dhe Minoriteteve në Shkencë, Inxhinieri dhe Teknologji. Ajo u ngarkua me rekomandimin e strategjive për kombin për rritjen e gjerësisë së fushave të pjesëmarrjes për gratë.<ref name="WITI" /> Në vitin 2002, ajo u nderua me çmimin e 8-të vjetor Heinz për Teknologji, Ekonomi dhe Punësim.<ref>{{cite web|title=The Heinz Awards, Anita Borg profile|url=http://www.heinzawards.net/recipients/anita-borg|publisher=Heinz Awards|language=en|accessdate=23 qershor 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720074609/http://www.heinzawards.net/recipients/anita-borg|archivedate=20 korrik 2011 <!--DASHBot-->}}</ref> Gjithashtu në vitin 2002, Borg mori një Diplomë Nderi të Shkencave dhe Teknologjisë nga Universiteti Carnegie Mellon. == Referime == {{reflist|33em}} ==Linqe të jashtme== * [https://web.archive.org/web/20060408174002/http://www.anitaborg.org/ Anita Borg Institute for Women and Technology] * [http://www.systers.org/ Systers] * [https://web.archive.org/web/20140109154843/http://gracehopper.org/ Grace Hopper Celebration of Women in Computing Conference] [[Kategoria:Gra në teknologji]] [[Kategoria:Lindje 1949]] [[Kategoria:Vdekje 2003]] 1pzeo3qgrrvirspvwimnll6fo4xxckb Caddy Adzuba 0 226673 3062434 2975407 2026-11-04T08:31:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062434 wikitext text/x-wiki '''Caddy Adzuba''', (lindur më 5 prill 1981 në Bukavu), është një juriste kongolez, gazetare dhe aktiviste për të drejtat e grave. ==Jeta== U diplomua në Universitetin e Bukavu në vitin 2005, me diplomë në Juridik. Ajo ndihmoi gjetjen e rrjetit Un Altavoz para el Silencio. Ajo është anëtare e Shoqatës së Grave të Mediave në Lindjen e Kongos.<ref>{{Cite web|title=Congolese journalist to receive Prince of Asturias Concord Prize|language=en|url=http://elpais.com/elpais/2014/09/03/inenglish/1409751837_687893.html|website=EL PAÍS|date=2014-09-04|access-date=2016-01-21|first=Ediciones El|last=País}}</ref><ref>{{Cite web|title=Caddy Adzuba {{!}} Casa África|language=en|url=http://www.casafrica.es/en/detalle-who-is-who.jsp?DS7.PROID=57030|website=www.casafrica.es|access-date=2016-01-21|archive-date=19 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019000507/http://www.casafrica.es/en/detalle-who-is-who.jsp?DS7.PROID=57030|url-status=dead}}</ref> ==Çmime== * Çmimi Ndërkombëtar i "Gruas i Vitit" me vlerë 35,000 euro nga Këshilli Rajonal i Luginës Aosta.<ref>{{cite web|url=http://www.consiglio.vda.it/info_conseil/dettaglio_comunicato_i.asp?pk_comunicato=50344|title=Comunicato stampa|website=Consiglio Regionale della Valle d'Aosta|language=it|access-date=1 nëntor 2017|archive-date=12 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312060516/http://www.consiglio.vda.it/app/comunicatistampa/dettaglio?id=50344|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.consiglio.vda.it/donna_dell_anno/documenti/2012/regolamento.pdf|title=Kopje e arkivuar|language=it|url-status=dead|access-date=1 nëntor 2017|archive-date=3 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140103220142/http://www.consiglio.vda.it/donna_dell_anno/documenti/2012/regolamento.pdf}}</ref> * Çmimi i Princeshës Asturias për Paqe 2014.<ref>{{Cite web|title=LiveLeak.com - Congolese journalist Caddy Adzuba wins Asturias peace award|language=en|url=http://www.liveleak.com/view?i=530_1409746501|access-date=2016-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190419214238/https://www.liveleak.com/view?i=530_1409746501|archive-date=19 prill 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Caddy Adzuba, Prince of Asturias Award for Concord - Communication - The Princess of Asturias Foundation|language=en|url=http://www.fpa.es/en/communication/caddy-adzuba-prince-of-asturias-award-for-concord.html?idCategoria=14&especifica=0|website=The Princess of Asturias Foundation|access-date=2016-01-21|first=Developed with webControl CMS by Intermark|last=Tecnologías|archive-date=12 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210312072151/https://www.fpa.es/en/communication/caddy-adzuba-prince-of-asturias-award-for-concord.html?idCategoria=14&especifica=0|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{Reflist}} ==Ndërlidhje të jashte== *[http://www.euronews.com/2014/11/05/caddy-adzuba-fighting-sexual-atrocity-in-africa/ Caddy Adzuba Fighting Sexual Atrocity in Africa] [[Kategoria:WikiProjekti Gratë]] [[Kategoria:WikiProjekti Women in Red]] omkgpa81xyonnzeuvxflm23tsapmyba Bob Ross 0 229544 3062414 2953292 2026-11-04T06:44:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062414 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=|module={{Infobox military person|embed=yes |allegiance = {{flag|United States of America}} |branch = {{air force|USA}} |serviceyears= 1961–1981 |rank= [[Skeda:E7a USAF MSGT.svg|20px]][[Master sergeant#United States|Master Sergeant]] }}|website={{URL|bobross.com}}|birth date={{Birth date|1942|10|29}}|birth place=[[Daytona Beach, Florida]], U.S.|death date={{Death date and age|1995|7|4|1942|10|29}}|death place=[[New Smyrna Beach, Florida]], U.S.}}'''Norman Robert Ross''' (tetor 29, 1942 – 4 korrik, 1995) ishte një piktor Amerikan dhe mësues arti. Ai ishte krijuesi dhe ushtrisë së ''Gëzimin e Pikturë'', një mësimore program televiziv që transmetohet nga 1983 deri në vitin 1994 në PBS në Shtetet e Bashkuara të amerikës, dhe i transmetuar edhe në Kanada, Amerikën latine dhe në Evropë. Me një zë të butë dhe një permed afro, Ross shkoi nga të qenit një publik të personalitetit televiziv në vitet 1980 dhe viteve 1990 për të qenë një Internetit të famshëm në shekullin e 21-të, të njohura me fansa në [[YouTube]] dhe shumë faqet e internetit të tjera.<ref>{{Cito web|url=http://motherboard.vice.com/read/bob-ross-was-an-internet-celebrity-before-the-internet|title=Bob Ross Was an Internet Celebrity Before the Internet|accessdate=2016-09-15|archive-date=24 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160224130508/http://motherboard.vice.com/read/bob-ross-was-an-internet-celebrity-before-the-internet|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.biography.com/people/bob-ross-9464216|title=Bob Ross Biography|date=4 gusht 2016|accessdate=15 shtator 2016|website=The Biography.com website|first=Biography.com}}</ref> == Jeta e hershme == Ross ishte lindur në [[Daytona Beach, Florida]], dhe e ngriti në [[Orlando, Florida]].<ref name="officialbio">{{Cito web|url=http://www.bobross.com/about.cfm|title=Bob Ross, Television's Favorite Artist|accessdate=24 janar 2011|website=Bob Ross Incorporated|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120729005133/http://www.bobross.com/about.cfm|archivedate=29 korrik 2012}}</ref> Ai kishte një gjysmë-vëllain, Jim, të cilin ai e përmendur në miratimin e tij tregojnë. Duke punuar si marangoz me të atin e tij, Ross humbur pjesën e tij të majtë me gishtin, por nuk ndikojnë në mënyrë që ai mbajti tij paleta, ndërsa pikturë.<ref name="happyclouds">{{Cite book|title=Happy Clouds, Happy Trees: The Bob Ross Phenomenon|url=https://archive.org/details/happycloudshappy0000cong|last=Congdon|first=Kristin|last2=Blandy|first2=Doug|last3=Coeyman|first3=Danny|publisher=University Press of Mississippi|year=2014|isbn=1617039950}}</ref>{{Rp|22}} === Ushtaraku === Ross rekrutua në forcat Ajrore të shba në vitin 1961 në moshën 18 vjeç, si dhe ka shërbyer si një dhënat mjekësore teknik.{{Rp|15}} Ai më në fund u ngrit në rangun e master rreshter dhe shërbeu si të parë rreshter i forcave Ajrore AMERIKANE Klinikë në Eielson Bazën e forcave Ajrore në Alaskë,<ref name="num 5">{{Cito web|url=http://airforcelive.dodlive.mil/2015/01/before-they-were-famous-airman-edition/|title=Before they were famous, Airman edition|website=U.S. Air Force Live|access-date=26 nëntor 2017|archive-date=17 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417170925/http://airforcelive.dodlive.mil/2015/01/before-they-were-famous-airman-edition/|url-status=dead}}</ref> ku ai për herë të parë pashë borë dhe malet që më vonë u bë tema e përsëritur e tij në vepra arti. Ai ka zhvilluar tij të shpejtë-pikturë teknikë për të krijuar art për shitje gjatë të shkurtër të punës së përditshme thyen. Duke mbajtur pozicionet ushtarake që kërkohet nga ai që të jetë, në fjalët e tij, "e vështirë" dhe "do të thotë", "djali i cili ju bën pastrim nevojtore, djalosh i cili ju bën të bëni shtratin tuaj, djalosh i cili thërret në ju për të qenë vonë për të punuar", Ross ka vendosur që nëse ai ndonjëherë të majtë ushtarake, ai kurrë nuk do të bërtas përsëri. == Karrierën si një piktor == Duke qëndruar në Alaskë, Ross ishte duke punuar si një kohë të pjesshme bartender kur ai zbuloi një emision TELEVIZIV të quajtur ''Magjinë e Naftës Pikturë'', hosted by gjermane piktori Bill Alexander.{{Rp|17–18}} Ross studiuar me Alexander dhe më pas zbuloi se ai ishte në gjendje për të fituar më shumë nga shitja e tij artwork se pozitën e tij në Forcën Ajrore. Ross pension nga Forca Ajrore në vitin 1981 pas 20 vjet shërbimi, duke pasur gradën e Mjeshtrit Rreshter, dhe u bë i famshëm në mbarë botën për krijimin dhe mbajtjen e TV program ''Gëzimin e Pikturë''. Para tregojnë nisur, Ross kishte pak sukses promovimin e tij pikturë teknikë. Markë tregtare e tij permed hairstyle erdhi si një kosto-prerjen e masës, kur të rregullt haircuts u bë shumë e shtrenjtë. Ross nuk ishte e rehatshme dhe me stil, por e mbajti atë në të gjithë karrierën e tij. Tregojnë kishte saj të parë të drejtuar nga 11 janar, 1983, 17 Maj, 1994, por përsëritjet ende të vazhdojë të shfaqet në shumë transmetuar zona dhe vende, duke përfshirë PBS-rrjet të orientuar kah Krijuar. Gjatë çdo gjysmë ore segment, Ross do të udhëzonte shikuesit në vaj pikturë duke përdorur një të shpejtë-studim teknikë nga imagjinata që përdoret kufizuar paleta e bojrave dhe shembi proces në hapa të thjeshtë. Kritik arti Mira Schor në krahasim me atë të [[Fred Rogers]], ushtria e ''Mister Rogers' Lagje'', duke vënë në dukje se Ross e zë të butë dhe me ritmin e ngadaltë të fjalës së tij ishin të ngjashme.<ref>{{Cite book|title=Wet: on painting, feminism, and art culture|url=https://archive.org/details/wetonpaintingfem0000scho|last=Schor|first=Mira|publisher=Duke University Press|year=1997|isbn=0-8223-1915-2|location=Durham|page=[https://archive.org/details/wetonpaintingfem0000scho/page/176 176]}}</ref> Ross ndërtuar një $15 milion biznesit të shitjes linja e tij e furnizimet e artit dhe si-për libra, dhe të marketingut pikturë klasa mësuar nga mësimdhënësit e trajnuar në "Bob Ross metodë". të Gjitha të ardhurat e tij, tha ai, ishte që rrjedhin nga këto burime; të gjitha pikturat e tij, duke përfshirë edhe ato të krijuara gjatë shfaqjet e tij, u dhuruan për të PBS stacionet.<ref>Series 11 Disk 2 (DVD) Episode "Towering Glacier" {{Cito web|url=http://www.bobross.com/detail.cfm?prdID%3D524|title=Archived copy|accessdate=2009-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090726015728/http://www.bobross.com/detail.cfm?prdID=524|archivedate=26 korrik 2009}}</ref> Ross edhe filmuar kafshë të egra, squirrels në mënyrë të veçantë, zakonisht në kopshtin e tij, dhe ai shpesh do të marrë në të dëmtuar ose të braktisur squirrels dhe kafshëve të tjera. Kafshët e vogla shpesh u shfaq në faqen e tij, ''Gëzimi i Pikturës'' canvasses. === Teknikë === Ross përdorur lagësht-në-lagur vaj pikturë teknikë, në të cilat piktori vazhdon duke shtuar bojë në krye të ende e lagur të pikturuar në vend se duke pritur një ndërprerje të gjatë sasinë e kohës për të lejuar çdo shtresë e bojë të thatë. Që nga fillimi, në programin e mbajtur përzgjedhja e mjeteve dhe ngjyrave të thjeshta në mënyrë që shikuesit nuk do të duhet të bëjë investime të mëdha në pajisje të shtrenjta. Ross shpesh të rekomanduara pa erë bojë hollë (aka pa erë minerale) për furçë pastrimi. Kombinimi i lagur pikturë metodë me përdorim të gjerë, një - dhe dy-inch brushat, si dhe pikturë thika, lejohet Ambicjen për të pikturuar drunjtë, retë, malet, dhe e ujit në një çështje e sekonda. Çdo pikturë do të filloni të thjeshtë me goditje që duket si asgjë më shumë se smudges të ngjyrës. Si ai shtoi më shumë dhe më shumë goditje, blotches do të transformohet në të ndërlikuar peisazhet.<ref name="Wired">{{Cito web|url=https://www.wired.com/listening_post/2008/09/annuals-bob-ros|title=Annuals + Bob Ross = Such Fun|date=5 shtator 2008|accessdate=2009-01-25|website=[[Wired (magazine)|Wired]]|last=Thill|first=Scott|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228014259/http://www.wired.com/listening_post/2008/09/annuals-bob-ros/|archive-date=28 dhjetor 2013|url-status=dead}}</ref> Ross krijuar tre versionet e çdo pikturë për çdo episod të tij tregojnë. E para ishte pikturuar para taping dhe u ul në një këmbalec piktori, off-kamera, gjatë taping, ku Ross përdorur atë si model për të krijuar kopje e dytë—një shikues të vërtetë shikuar atë me bojë. Pas taping episod, Ross pikturuar një e treta, version më i detajuar për përfshirjen e tij në mësimdhënie libra.<ref>[http://www.npr.org/2016/08/29/490923502/the-real-bob-ross-meet-the-meticulous-artist-behind-those-happy-trees The Real Bob Ross: Meet The Meticulous Artist Behind Those Happy Trees]. NPR.org (August 29, 2016), retrieved May 2, 2017.</ref> === Ndikimet === Ross dedikuar episodin e parë të sezonin e dytë të ''Gëzimin e Pikturë'' të Bill Alexander, duke shpjeguar se "vite më parë, Bill më mësoi këtë fantastike [lagësht-në-lagur] teknikë, dhe ndihem sikur ai më dha një dhuratë të çmuar, dhe unë do të doja të ndajë atë dhuratë me ju [shikuesit]".<ref name="ReferenceA">''The Joy of Painting with Bob Ross: Meadow Lake'', season 2, episode November 1, 1983</ref> Si Ross popullaritetin e u rrit, marrëdhënia e tij me Alexander u bë gjithnjë e më e tensionuar. "Ai e tradhtoi mua," Aleksandri i tha ''New York Times'' në vitin 1991. "Unë shpik 'lagur në të lagur', I trajnuar tij dhe ... ai mendon se mund ta bëjë më mirë."<ref>Stanley, A. (December 22, 1991). Bob Ross, the Frugal Gourmet of Painting. [https://www.nytimes.com/1991/12/22/arts/television-bob-ross-the-frugal-gourmet-of-painting.html?pagewanted=4&src=pm ''New York Times'' archive], retrieved December 24, 2015.</ref> Artit historianët kanë vënë në dukje se "lagësht-në-lagësht" (ose alla prima) teknikë, në fakt origjinën në Flanders gjatë shekullit 15-të, dhe ishte përdorur nga Frans Hals, [[Diego Velaquez|Diego Velázquez]], Caravaggio, Paul Cezanne, John Singer Sargent, dhe Claude Monet, në mesin e shumë të tjerëve.<ref>Taubes, F. ''Mastery of Alla Prima Painting''. F&W Pub.(1980), pp. 22-4. {{ISBN|0891340297}}.</ref><ref>Gury, A. ''Alla Prima: A Contemporary Guide to Traditional Direct Painting''. Watson-Guptill (2009), p. 16. {{ISBN|0823098346}}.</ref> === Stili=== Ross u bë i njohur për catchphrases ai përdori, ndërsa pikturë të tilla si "të lumtur pak pemë".<ref>{{Cite book|title=Coming to wherever you are: MuchMusic, MTV, and youth identities|url=https://archive.org/details/comingtoyouwhere0000pegl|last=Pegley|first=Kip|publisher=Wesleyan University Press|year=2008|isbn=0-8195-6870-8|location=Middletown|page=[https://archive.org/details/comingtoyouwhere0000pegl/page/41 41]}}</ref> Në të shumtën e rasteve e ''Gëzimin e Pikturë'', Ross do të vini re se një e preferuar e tij pjesë të pikturës ishte pastrimi furçë.<ref name="HP">{{Cito web|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/11/10/bob-ross-the-joy-of-washi_n_6136292.html|title=Here Is Bob Ross Beating Paint Brushes For Over Three Minutes. You’re Welcome.|date=10 nëntor 2014|website=[[The Huffington Post]]|last=Brooks|first=Katherine}}</ref> në mënyrë të veçantë, ai e kishte zakon që të metodën e tij të tharjes jashtë një furçë që ai e kishte zhytur në pa erë e hollë nga të habitshme atë kundër hollë mund të (atëherë gjetja e një kuti për fillim të stinëve, dhe trashcan për më vonë stinët, herë pas here ai do të grevës furçë të vështirë në trashcan, dhe thotë se ai "hit kovë") dhe këmbalec piktori. Ai do të buzëqeshë dhe shpesh të qesh me zë të lartë, siç tha ai për "beat Djalli nga ajo". Ai gjithashtu përdoret një paletë që kishte qenë i lehtë, i mbuluar me rërë poshtë, e cila ishte e nevojshme për të shmangur kapjen reflektimet e fortë studio me ndriçim. Kur u pyetën rreth tij e hedhur-mbrapa qasja e tij e qetë dhe e kënaqur sjellje, ai komentoi: <blockquote> "Kam marrë një letër nga dikush këtu një ndërsa mbrapa, dhe ata thanë:" Bob, gjithçka në botën tuaj duket të jetë e lumtur.' Kjo është e sigurt. Kjo është arsyeja pse unë pikturoj. Kjo është për shkak se unë mund të krijojë një lloj të botës që unë dua, dhe unë mund të bëjë në këtë botë si të lumtur, si e dua unë. Xhiruar, në qoftë se ju doni të këqija e gjëra, të shikojnë lajmet." </blockquote>E peizazheve ai pikturoi—zakonisht malet, liqenet, borë, dhe të hyni kabinë skena—u ndikuar fuqimisht nga vitet e tij të gjallë në Alaskë, ku ai ishte vendosur për shumicën e tij të forcave Ajrore të karrierës. Ai vazhdimisht theksonte mbi të treguar besimin e tij se të gjithë e kishin të qenësishme artistike talent dhe mund të bëhen të arritur një artisti të caktuar kohore, praktikë, dhe inkurajimin, dhe për këtë qëllim shpesh u pëlqen të thonë, "Ne nuk do të bëjmë gabime; ne vetëm duhet të lumtur aksidentet."<ref>{{Cite book|title=Inspiring Creativity: An Anthology of Powerful Insights And Practical Ideas to Guide You to Successful Creating|url=https://archive.org/details/inspiringcreativ0000unse_l3g3|last=Bennett|first=Kaylen|publisher=Creativity Coaching Assoc. Press|year=2005|isbn=0-9767371-0-8|editor-last=Rick Benzel|location=Playa del Rey|page=[https://archive.org/details/inspiringcreativ0000unse_l3g3/page/48 48]}}</ref> Në vitin 2014, blog FiveThirtyEight kryer një analizë statistikore e 381 episode në të cilat Ross pikturuar jetojnë, duke konkluduar se 91 për qind e të Ross' piktura të përfshira të paktën një pemë, 44 për qind të përfshira retë, 39 për qind të përfshirë malet dhe 34 për qind të përfshira malore, liqene. Nga vet vlerësim, Ross përfunduar më shumë se 30,000 piktura në jetën e tij.<ref>Rife, Katie (April 16, 2014). [http://www.avclub.com/article/study-happy-little-numbers-statistical-analysis-bo-203519 "Study the happy little numbers with a statistical analysis of Bob Ross’ ''Joy Of Painting''"]. ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_A.V._Club The A.V. Club]''..</ref> == Media të tjera paraqitjet == Ross ishte dashur të muzikës vendit, dhe në vitin 1987, ai u ftua në skenë nga Hank Bora në Grand Ole Opry në Nashville. Publiku i dha një të madh ovation; ai ishte një pak të shqetësuar në fillim, por ndier më mirë pasi bën një shaka për të turmës. Bora iu dha më vonë private pikturë mësim nga Ross.<ref>{{Cito web|url=http://www.realclear.com/tv/2015/03/30/bob_ross_facts_11442.html|title=23 Happy Little Bob Ross Facts Most Viewers Never Knew|date=30 mars 2015|accessdate=11 janar 2017|website=RealClear|last=Patrick Wensink|archive-date=13 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113063731/http://www.realclear.com/tv/2015/03/30/bob_ross_facts_11442.html|url-status=dead}}</ref> Ross vizituar Nju Jork për të promovuar tij hardcover libër, ''Në të Mirë e në Gëzim të Pikturës me Bob Ross'',<ref>Bob Ross; Annette Kowalski (1989) ''The Best of the Joy of Painting with Bob Ross'', W. Morrow, NY {{ISBN|978-0-68809-246-7}}</ref> dhe teknikat e pikturës në një studio audiencës disa herë. Një vizitë në vitin 1989, ai u shfaq në ''Të Joan Lumenj të Treguar''. Ai u kthye në vitin 1992 për të jetuar tregojë me ushtrive [[Regis Philbin]] dhe Kathie Lee Gifford. Nuk ishte në vitin 1994, kur Phil Donahue, që shikonin videot e tij dhe të dashurit e tij pikturë teknikë, e ftoi atë për të treguar për të promovuar punën e tij. Ross mori pesë audiencë anëtarët në skenë për të bërë një pikturë dhe madje edhe Phil veten e tij bëri një pikturë dhe e tregoi atë në atë episod. Në fillim të viteve 1990, Ross bëri disa [[MTV]] promovuese pika që, sipas ''Amerikane Qytetit të Biznesit Revista'', "dovetailed të përkryer me Gjenerata X,s'tash vonë mani me të gjitha gjërat ironike dhe retro."<ref>Harris, Scott (February 9, 2009) [http://www.bizjournals.com/washington/stories/2009/02/09/smallb1.html?page=all "Happy accidents and the legacy of Bob Ross"]. ''[//en.wikipedia.org/wiki/American_City_Business_Journals American City Business Journals]''</ref> == Jeta personale == Ross kishte dy djem, Bob dhe Steven, me gruan e tij të parë, linda mek Kafe. Steven, edhe një piktorit të talentuar, herë pas here u shfaq në ''Gëzimin e Pikturës'' dhe u bë një Ross-instruktorë të certifikuar. episodin E fundit të Sezonit 1 ishte një pyetje-dhe-përgjigje forum në të cilin Steven lexuar një seri të përgjithshëm "si-të" pyetjeve të dërguara nga shikuesit gjatë sezonit, dhe Bob iu përgjigj atyre në një kohë, teknikë nga teknikë, derisa ai kishte përfunduar një të tërë pikturës. Ross dhe Brown është martesa përfundoi në divorc në vitin 1981. Ross dhe gruan e dytë, Jane, kishte një djalë me emrin Morgan, i cili është edhe një e arritur piktor. Në vitin 1993, Xhejn vdiq nga kanceri, dhe Ross nuk remarry. == Sëmundja dhe vdekja == Ross ishte diagnostikuar me limfoma në pranverë të vitit 1994, e cila përfundimisht e detyruar e tij në pension pas ''Gëzimin e Pikturë e'' fundit episodi u transmetua në 17 Maj, 1994. Ai vdiq në moshën 52 më 4 korrik, 1995. e Tij mbetet janë interred në Woodlawn Memorial Park në Gotha, Florida. == Trashëgimia == Që nga vdekja e tij, Ross ka qenë e ngulitur në shumë raste në të pop-kulturës, duke Komentuar për një 2017 Lajm rreth tij, faqen e internetit, Ekran Përçartje do të vini re se artisti "vazhdon të ketë një nga më të shquar të dytë në jetën e çdo media figura e disa dekadave të kaluara"<ref>{{Cito web|url=http://screenrant.com/bob-ross-video-game-smite-character/|title=Bob Ross Just Became A Video Game Character|accessdate=9 shtator 2017|website=Screen Ranted|last=Zinski|first=Dan}}</ref> Referime në atë që kanë qenë të përfshirë në shfaqje televizive, duke përfshirë ''[[Family Guy]]'',<ref>{{Cito web|url=http://au.ign.com/articles/2009/06/16/family-guy-flashback-15-minutes-of-shame-review|title=Family Guy Flashback: "15 Minutes of Shame" Review|date=15 qershor 2009|accessdate=15 shtator 2016|website=PC Review|last=Haque|first=Ahsan}}</ref> ''Shkorret'',<ref>{{Cito web|url=http://www.biography.com/news/bob-ross-biography-facts|title=Bob Ross: 13 Happy Little Facts About the Iconic PBS Painter|date=28 tetor 2015|accessdate=1 nëntor 2015|website=Biography|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|archive-date=1 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101003950/http://www.biography.com/news/bob-ross-biography-facts|url-status=dead}}</ref> dhe ''Peep Show''.<ref>{{Cito web|url=http://www.imdb.com/title/tt0672476/|title="Peep Show" The Interview (TV Episode 2003)}}</ref> Ai gjithashtu do të duket në YouTube seri ''Epike Rap Beteja e Historisë''.<ref>{{Cito web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WGN5xaQkFk0|title=Boss Ross vs. Pablo Picasso|date=2013-11-18|accessdate=2013-11-18|website=YouTube|last=YouTube|first=Epic Rap Battles of History}}</ref> [[Google]] festoi 70th-vjetorin e tij të lindjes me një Google Doodle në tetor 29, 2012. Ajo portretizohet Ross pikturë një figurë të shkronjës "g", me një peizazh në sfond.<ref>{{Cito web|url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2411492,00.asp|title=Bob Ross Paints 'Happy Little Trees' for Google Doodle|date=29 tetor 2012|accessdate=29 tetor 2012|website=PC Magazine|last=Albanesius|first=Chloe}}</ref><ref>Driscoll, Molly, [http://www.csmonitor.com/The-Culture/Culture-Cafe/2012/1029/Bob-Ross-How-did-he-get-so-mellow-video "Bob Ross: How did he get so mellow? (+video)"], ''Christian Science Monitor'', October 29, 2012. Retrieved 2012-10-29.</ref> Në vitin 2015, Bob Ross ishte përfshirë në një reklamë për HGTV Sherwin-Williams bojë së bashku me [[Leonardo da Vinçi|Leonardo da Vinci]], [[Andy Warhol]], [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]] dhe [[Vincent van Gogh]].<ref>{{Cito web|url=https://www.ispot.tv/ad/7hyo/lowes-masters|title=Lowe's TV Commercial, 'Masters'|website=iSpot.tv}}</ref> Si pjesë e fillimit të Twitch Krijuese, Twitch.tv priti një nëntë-ditor të maratone e Bob Ross' ''Gëzimin e Pikturës'' seri që filloi në tetor 29, 2015 në përkujtim të asaj që do të kishte qenë e tij 73rd ditëlindjen.<ref>{{Cito web|url=http://www.cnn.com/2015/10/29/entertainment/bob-ross-twitch-marathon-painting-feat/|title=Bob Ross Marathon Underway on Twitch TV|date=29 tetor 2015|accessdate=30 tetor 2015|website=CNN.com|last=Leopold|first=Todd}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://arstechnica.com/business/2015/10/twitch-launches-creative-category-eight-day-bob-ross-painting-marathon/|title=Twitch launches "Creative" category, eight-day Bob Ross Painting marathon|date=29 tetor 2015|accessdate=30 tetor 2015|website=Arstechnica|last=Machkovech|first=Sam}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://twitch.tv/bobross/|title=Bob Ross channel on twitch.tv|date=29 tetor 2015|website=The Joy of Painting Marathon - Celebrating the official launch of Twitch Creative! #painting #oilpaint #bobross}}</ref> Twitch raportuar se 5.6 milionë shikues shikuar maratone, dhe për shkak të popullaritetit të tij, krijoi një javore rebroadcast me një sezon të ''Gëzimin e Pikturë'' të ajrit në Twitch çdo të hënë, dhe do të ketë një maratone të episodet çdo tetor 29. Një pjesë e të ardhurave nga reklamat është premtuar për bamirësi, duke përfshirë St. Jude children's Research Spital.<ref>{{Cito web|url=http://www.ign.com/articles/2015/11/09/56-million-people-watched-bob-ross-twitch-marathon|title=5.6 Million People Watched Bob Ross's Twitch Marathon|date=9 nëntor 2015|accessdate=9 nëntor 2015|website=[[IGN]]|last=Porter|first=Matt}}</ref> Në qershor të 2016, Ross' seri ''Bukuria Është Kudo'' i është shtuar Netflix formacion. 30-minutësh episode janë shumë afër natyrës për ''Gëzimin e Pikturës'' seri (minus origjinale, disa minuta për reklama).<ref>{{Cito web|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/you-can-relax-now-netflix-is-bringing-back-the-calmest-show-ever_us_5750a49fe4b0eb20fa0d60cc|title=You Can Relax Now, Because Netflix Is Streaming Bob Ross|date=2016-06-02|accessdate=2016-06-16|website=The Huffington Post|last=Hayley Cuccinello Entertainment Writer|first=The Huffington Post}}</ref> Në Maj 2017, Ross' ngjashmëria është shtuar si një lëkurë për Sylvanus në MOBA [[Video loja|lojë video]] ''të Godasë'' E përfshirjes, website Venturebeat do të shkojnë më për të thirrur atë,"një nga më të çuditshëm crossovers në historinë e lojrave,"<ref>{{Cito web|url=https://venturebeat.com/2017/05/09/bob-ross-is-now-on-smite-yes-that-bob-ross/|title=Bob Ross is now on Smite — yes, that Bob Ross|accessdate=9 shtator 2017|website=Venturebeat|last=Minotti|first=Mike|archive-date=10 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910041600/https://venturebeat.com/2017/05/09/bob-ross-is-now-on-smite-yes-that-bob-ross/|url-status=dead}}</ref> Në një pikë Ross ishte duke shkuar për të kanë tij video lojë që do të dalë në [[Nintendo Wii|Wii]], e Nintendo DS dhe [[Kompjuteri personal|PC]] me zhvillimin trajtohen nga AGFRAG Argëtuese Grup<ref>{{Cito web|url=https://www.gamespot.com/articles/wii-ds-pc-bob-ross-game-dries-up/1100-6236109/|title=Wii, DS, PC Bob Ross game dries up?|accessdate=9 shtator 2017|website=Gamespot|last=Surette|first=Tim}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.mtv.com/news/1527820/video-game-based-on-bob-ross-joy-of-painting-in-the-works/|title=Video game based on bob ross' 'joy of painting' in the works|accessdate=9 shtator 2017|website=MTV|last=Totilo|first=Stephan|archive-date=10 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910040302/http://www.mtv.com/news/1527820/video-game-based-on-bob-ross-joy-of-painting-in-the-works/|url-status=dead}}</ref> edhe pse këtë kurrë nuk arriti të realizohej. Në vitin 2017, një lojë bordit, të titulluar ''Bob Ross: Artin e të Dridhura'' u lirua dhe të bëhet duke Synuar Dyqane.<ref>{{Cito web|url=https://www.today.com/popculture/target-selling-bob-ross-board-game-it-looks-delightful-t116883|title=Target is selling a Bob Ross board game and it looks delightful|accessdate=6 tetor 2017|website=Today|last=Dawn|first=Randee}}</ref> Në nëntor të vitin 2017, një spoof e Bob Ambicjen e tij dhe shfaqje TELEVIZIVE, ''Gëzimin e Pikturës'' është përdorur si bazë e një ngacmues rimorkio për filmin ''Deadpool 2'' == Referime == {{Reflist|30em}} == Për lexim të mëtejshëm == == Lidhje të jashtme == * <span class="url">[http://www.bobross.com Faqja zyrtare e internetit]</span>{{official website|http://www.bobross.com}} * {{YouTube|user=BobRossInc|u=BobRossInc}} *{{Imdb emri|id=1470679}} * {{Twitch|bobross}}Twitch.tv * [http://www.dead-trek.com/thedead/ross_b.htm Bob Ross Gravesite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200223000705/http://www.dead-trek.com/thedead/ross_b.htm |date=23 shkurt 2020 }} [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 1995]] 8z7ikfmjhlq127cp09yyiwe19ymx1vz Azet (reper) 0 237417 3062360 3001981 2026-11-04T03:18:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062360 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name= Azet | image= Zuna - Openair Frauenfeld 2019 04 (cropped).jpg | titulli= Azet në vitin 2019 | label = KMN Gang |profesioni={{hlist|Reper|tekstshkrues}}|emri i vërtetë=Granit Musa|lindja={{Birth date and age|df=yes|6|3|1993}} në [[Tiranë]], [[Shqipëri]]|vite aktiv=2008–sot|zhanri={{hlist|[[Hip hop]]|gangsta rap}}|bgcolour=#f0e68c}} '''Granit Musa''' (lindur më 6 mars 1993 në [[Tiranë]], [[Shqipëri]]), i njohur profesionalisht si '''Azet''', është një reper, tekstshkrues dhe sipërmarrës gjerman me origjinë shqiptare.<ref>{{cite web|title=Azet–Biografia|url=https://www.teksteshqip.com/azet|website=teksteshqip.com|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Azet|url=http://hiphot.de/azet/|website=hiphot.de|accessdate=10 dhjetor 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170923065656/http://hiphot.de/azet/|archivedate=23 shtator 2017|language=de}}</ref><ref>{{cite web|publisher=MTV Germany|title=Azet on MTV Germany|url=http://www.mtv.de/kuenstler/k7hcd3/Azet|website=mtv.de|accessdate=10 dhjetor 2019|language=de|archive-date=10 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210220734/http://www.mtv.de/kuenstler/k7hcd3/Azet|url-status=dead}}</ref><ref>Azet & Albi – Interview with Aria Nejati – Min. 10:06</ref> Azet publikoi albumin e parë në studio ''Fast Life'' në vitin 2018, duke u regjistruar numër një në [[Gjermania|Gjermani]], [[Austria|Austri]] dhe [[Zvicra|Zvicër]].<ref>{{cite web|title=Azet – Fast Life (KMN Gang)|url=https://www.grooveattack.com/azet-fast-life-kmn-gang/|website=grooveattack.com/|accessdate=10 dhjetor 2019|language=de|archive-date=10 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210214003/https://www.grooveattack.com/azet-fast-life-kmn-gang/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Azet stürmt auf Platz 1 der Offiziellen Deutschen Album-Charts|url=http://www.goodtogo.de/azet-stuermt-auf-platz-1-der-offiziellen-deutschen-album-charts/|website=goodtogo.de|accessdate=10 dhjetor 2019|language=de|archive-date=10 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210214155/http://www.goodtogo.de/azet-stuermt-auf-platz-1-der-offiziellen-deutschen-album-charts/|url-status=dead}}</ref> Ai vazhdoi të arrijë suksese të ngjashme me albumin pasues me bashkëpunime ''Super Plus'' në vitin 2019, i cili gjithashtu arriti kulmin në top listat e albumeve në Evropën gjermanofolëse.<ref>{{cite web|title=Azet & Zuna – Super Plus (KMN Gang)|url=https://www.grooveattack.com/azet-zuna-super-plus-kmn-gang/|website=grooveattack.com/|accessdate=10 dhjetor 2019|language=de}}</ref> == Jeta == === 1993–2017 === Granit Musa u lind më 7 maj 1993 në qytetin e [[Tirana|Tiranës]], [[Shqipëria|Shqipëri]] në një familje [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptare të Kosovës]] nga qyteti i [[Besiana|Podujevës]]. Familja e tij u largua nga Kosova për arsye politike për shkak të persekutimit të shqiptarëve, filluar me [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjen e Jugosllavisë]].<ref>{{cite web|publisher=Berliner Morgenpost|title="Ein Leben lang kriminell" – Azet im Kesselhaus|url=https://www.morgenpost.de/kultur/article215441099/Ein-Leben-lang-kriminell-Azet-im-Kesselhaus.html|website=morgenpost.de|accessdate=11 dhjetor 2019|language=de|date=28 shtator 2018|quote=Seine Eltern kamen als Kriegsflüchtlinge aus dem Kosovo, der Vater ist querschnittgelähmt, und die Familie weiß aus Erfahrung, was Rassismus bedeutet.}}</ref> Pasi u zhvendos në [[Dresden]], ai u rrit në rrethin e Prohlis dhe takoi mikun e tij të ardhshëm dhe bashkëpunëtorin e tij të vjetër Nash.<ref>{{cite web|title="Willkommen im Milieu" – KMN Gang gibt Konzert in Dresden|url=https://www.dnn.de/Dresden/Lokales/Willkommen-im-Milieu-KMN-Gang-live-in-Dresden|website=dnn.de|accessdate=11 dhjetor 2019|language=de|date=22 tetor 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Azet erzählt, wie Zuna, Nash und Er sich kennengelernt haben|url=https://raptastisch.net/2018/03/13/azet-erzaehlt-wie-zuna-nash-und-er-sich-kennengelernt-haben/|website=raptastisch.net|accessdate=11 dhjetor 2019|language=de|date=13 mars 2018}}</ref> Në vitin 2016, Musa njoftoi shfaqjen e tij të parë debutuese, ''Fast Life'' (''Jetë e Shpejtë''), dhe arriti kulmin në numrin pesëdhjetë e një në [[Zvicra|Zvicër]]. Në vitin 2017, ai gati publikoi tri këngë teke, përfshirë "Gjynah", e cila arriti kulmin në numrin tetë në Gjermani dhe Zvicër. Kënga e tij vijuese, "Qa Bone" në bashkëpunim me reperin austriak [[RAF Camora]], u bë kënga e tij e parë që u certifikua prej ari nga Bundesverband Musikindustrie, IFPI Austria dhe IFPI Zvicër.<ref>{{cite web|title=Azet und Raf Camora stellen europäischen Rekord auf!|url=https://raptastisch.net/2018/04/06/azet-und-raf-camora-stellen-europaeischen-rekord-auf/|website=raptastisch.net|accessdate=15 shkurt 2020|language=de|date=6 prill 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.musikindustrie.de/markt-bestseller/gold-/platin-und-diamond-auszeichnung/datenbank/?action=suche&strTitel=Qa+Bone&strInterpret=Azet&strTtArt=alle&strAwards=unchecked|title=Gold–/Platin–Datenbank (Azet; 'Qa Bone')|trans-title=Gold and platinum database (Azet; 'Qa Bone')|publisher=Bundesverband Musikindustrie|language=de}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.at/?section=goldplatin|title=Ergebnisse Ihrer Suche: – Azet|trans-title=Results of your search: – Azet|publisher=IFPI AUT|language=de|access-date=10 tetor 2020|archive-date=30 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170130203729/http://www.ifpi.at/?section=goldplatin|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://hitparade.ch/search_certifications.asp?search=Azet|title=Azet {{!}} Edelmetall|publisher=Hitparade|language=de}}</ref> Në të njëjtin vit, ai u paraqit në "Nummer 1" në bashkëpunim me reperët Zuna dhe [[Noizy]], i cili arriti të certifikohej platin në Gjermani dhe ar në Austri dhe Zvicër.<ref>{{cite web|url=https://www.musikindustrie.de/markt-bestseller/gold-/platin-und-diamond-auszeichnung/datenbank/#topSearch|title=BVMI - Datenbank|website=Musikindustrie.de|accessdate=10 gusht 2018|language=de}}</ref> === 2018–sot === Në vitin 2018, Musa lëshoi ​​[[Studio Album|albumin e tij debutues në studio]], ''Fast Life'', dhe përjetoi sukses komercial në Evropën gjermanofolëse duke debutuar në numrin një në Listat e albumeve Austriake, Gjermane dhe Zvicerane.<ref>{{cite web|title=Fast Life|url=https://www.laut.de/Azet/Alben/Fast-Life-106646|website=laut.de|accessdate=15 shkurt 2020|language=de}}</ref><ref>{{cite web|title=Azet stürmt auf Platz 1 der Offiziellen Deutschen Album-Charts|url=https://www.goodtogo.de/azet-stuermt-auf-platz-1-der-offiziellen-deutschen-album-charts/|website=goodtogo.de|accessdate=15 shkurt 2020|language=de|archive-date=15 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215213458/https://www.goodtogo.de/azet-stuermt-auf-platz-1-der-offiziellen-deutschen-album-charts/|url-status=dead}}</ref> Më pas, ai bashkëpunoi me shokun Zuna në dhjetë këngët e tij vijuese "Skam koh", "Lelele" dhe "Hallo Hallo". Në dhjetor 2018, ai njoftoi albumin e tij të parë bashkëpunues, ''Super Plus'', me reperin e lartpërmendur që doli në mars 2019.<ref>{{cite web|title=Azet & Zuna kündigen gemeinsames Album “Super Plus” an und veröffentlichen erstes Video|url=https://rap.de/news/144340-azet-zuna-kuendigen-gemeinsames-album-super-plus-an-und-veroeffentlichen-erstes-video/|website=rap.de|accessdate=15 shkurt 2020|language=de|date=21 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215215117/https://rap.de/news/144340-azet-zuna-kuendigen-gemeinsames-album-super-plus-an-und-veroeffentlichen-erstes-video/|archive-date=15 shkurt 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Super Plus|url=https://www.laut.de/Azet-Zuna/Alben/Super-Plus-111412|website=laut.de|accessdate=15 shkurt 2020|language=de|date=8 mars 2019}}</ref> Pas lëshimit, ai debutoi në numrin një në top listat e Austrisë dhe Gjermanisë dhe arriti kulmin në numrin dy në Zvicër. == Diskografia == * ''Fast Life'' (2018) * ''Super Plus'' (2019) * ''Fast Life 2'' (2020) == Referime == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == {{commons category|Azet (rapper)}} * {{Facebook|AZETKMN}} * {{Instagram|kmn_azet}} * [https://www.youtube.com/channel/UCDLPHv0SrvyUzct8UYQ9R_g Azet] në [[YouTube]] [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Besiana]] [[Kategoria:Muzikantë nga Tirana]] [[Kategoria:Shqiptarë në Gjermani]] [[Kategoria:Reperë gjermanë]] [[Kategoria:Reperë shqiptarë]] 5pjntyzvbbhuspoq9d3lxhr07te32ti Brian Greene 0 242706 3062421 2845578 2026-11-04T07:24:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062421 wikitext text/x-wiki {{Infobox shkencëtar|image=Brian Greene, February 28, 2012.jpg|image_size=220px|caption=Brian Greene, 28 shkurt 2012|birth_name=Brian Randolph Greene|birth_date=9 shkurt 1963|birth_place=[[New York City, New York|Qyteti i New York-ut , New York]], Sh.B.A.|residence=Sh.B.A.|nationality=[[United States|Amerikan]]|field=[[Fizikant]]|prizes=[[Andrew Gemant Award]] <small>(2003)</small>|spouse=Tracy Day}} '''Brian Randolph Greene'''<ref>{{Cito web|url=http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=59919|title=The Mathematics Genealogy Project – Brian Greene|language=en|accessdate=21 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305122934/http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=59919|archive-date=5 mars 2014|url-status=dead}}</ref> (lindi më 9 shkurt 1963) është [[Matematikani|matematikan]], fizikant teorik dhe  teoricien i teorisë së vargut ( string theorist). Ai ka qenë [[Profesori|profesor]] në [[Universiteti i Kolumbias|Universitetin e Kolumbias]] që prej 1996 dhe kryetar i World Science Festival, që kur e bashkë-themelojë në vitin 2008. Greene ka punuar në simetrin pasqyrë, që lidh dy  copie të ndryshme Calabi–Yau  (konkretisht,  lidh  conifold me një nga orbifold-et e saj). Ai gjithashtu sqaron edhe  tranzicionin flop, një formë e butë e ndryshimeve [[Topologjia|topologjike]], duke treguar që topologjia në terorin e vargut mund të ndryshojë në pikën e conifold-it. == Kontribute në jetën publike == Greene është bërë i njohur për publikun e gjerë përmes librave të tij për publikun e përgjithshëm, The Elegant Universe, Icarus at the Edge of Time, The Fabric of the Cosmos, The Hidden Reality dhe me specialet televizive të PBS. Ai  gjithashtu edhe me shfaqjen në episodin e The Big Bang Theory, "The Herb Garden Germination", si edhe me filmat Frequency dhe The Last Mimzy.  Ai aktualisht është anëtar në Bordin e Sponsorizimeve të Bulletin of the Atomic Scientists. [[Skeda:Brian Greene (28294474805).jpg|parapamje|Brian Greene]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1963]] [[Kategoria:Fizikanë amerikanë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] 19zs1255777tftyqxb66zmzx14qq9i8 Bekër Ebu Zejd 0 245898 3062400 3001335 2026-11-04T05:12:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062400 wikitext text/x-wiki '''Bekër bin Abdullah bin Muhammed bin Ebu Zejd''' ([[Gjuha arabe|Arabisht]]: '''بكر بن عبد الله بن محمد بن أبوزيد''')<ref>{{cite web|title=Shaykh Bakr Abu Zayd Passes Away|url=http://muslimmatters.org/2008/02/05/shaykh-bakr-abu-zayd-passes-away/|publisher=Muslim Matters|accessdate=5 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123082139/http://muslimmatters.org/2008/02/05/shaykh-bakr-abu-zayd-passes-away/|archive-date=23 nëntor 2015|url-status=dead}}</ref> ishte dijetarë arabë dhe anëtar i [[Këshilli i Dijetarëve të Lartë Sauditë|Këshillit i Dijetarëve të Lartë]] dhe [[Komiteti i Përhershëm për Hulumtime Shkencore dhe Fetva|Komitetit të Përhershëm për Hulumtime Shkencore dhe Fetva]].<ref>{{cite web|title=His Eminence Shaykh Bakr ibn `Abdullah Abu Zayd|url=http://www.alifta.com/Search/MoftyDetails.aspx?Type=Mofty&section=tafseer&ID=9&languagename=en|publisher=Alifta|accessdate=5 dhjetor 2013|archive-date=5 dhjetor 2013|archive-url=https://archive.today/20131205171154/http://www.alifta.com/Search/MoftyDetails.aspx?Type=Mofty&section=tafseer&ID=9&languagename=en|url-status=dead}}</ref> Ai ishte nxënës i [[Muhammed esh-Shenkiti|Muhammed esh-Shenkitit]]. ==Edukimi== Bekër lindi më 1944 në [[Dawadami]]. Ai shkoi në shkollat publike deri në vitin e dytë të shkollës fillore, dhe pastaj më 1955 u zhvendos në [[Riadi|Riad]] ku vazhdoi studimet e tij. Ai diplomoi në Fakultetin e Sheriatit në [[Universiteti Islamik Imam Muhammed ibn Saud|Universitetin Muhammed ibn Saud]] me nderime të klasës së parë më 1966. ==Karriera== Në vitin 1964, ai u transferua në [[Medine]], ku punoi si bibliotekar në Librarinë e Përgjithshme të [[Universiteti Islamik i Medinës|Universitetit Islamik të Medinës]]. Në vitin 1966, ai u zgjodh si gjyqtar në [[Sistemi Ligjor i Arabisë Saudite|sistemin ligjor të Arabisë Saudite]], ku një dekret mbretëror saudit e emëroi atë. Ai vazhdoi këtë post deri në vitin 1979 kur një dekret u lëshua nga Këshilli i Ministrave duke e zgjedhur atë si prokuror i përgjithshëm për Ministrinë e Drejtësisë. Në vitin 1991, ai u emërua si anëtar i [[Këshilli i Dijetarëve të Lartë Sauditë|Këshillit i Dijetarëve të Lartë]] dhe [[Komiteti i Përhershëm për Hulumtime Shkencore dhe Fetva|Komitetit të Përhershëm për Hulumtime Shkencore dhe Fetva]]. ==Vdekja== Bekër Ebu Zejd vdiq më 5 shkurt 2008 në [[Riad]] dhe u varros në [[Dirije]] që ndodhet në periferi të kryqytetit arabë. ==Punimet e tij== Ai ka shkruar shumë libra në hadith, fikh, gjuhësi dhe njohuri të përgjithshme. Disa prej librave të tij janë: * ''Al-Taqrib Li `Ulum Ibn Al-Qayyim'', 1 vëlim. * ''Ikhtiyarat Ibn Taymiyyah'' nga El-Burhan Ibn El-Kajim * ''Hukm Al-Intima' Ila Al-Firaq Wa Al-Ahzab Wa Al-Jama`at Al-Islamiyyah'', 1 vëllim. * ''Tasnif Al-Nas Bayn Al-Dhan Wa Al-Yaqin'' * ''Al-Bulghah Fi Fiqh Imam Ahmad ibn Hanbal'', 2 vëllime. ==Referncat== {{Reflist}} [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Vdekje 2008]] [[Kategoria:Dijetarë]] 6vezheyhke5rcc2tnn3w0gb5u8thqp0 Vasil Shkurtaj 0 246681 3062158 2954163 2026-11-03T12:00:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062158 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Vasil Shkurti | image = Vasil Shkurtaj01.jpg | caption = Shkurti në ndeshjen Shqipëria vs Austria më 2014 | fullname = Vassilis Skourtis-Shkurtaj | birth_date = 27 shkurt 1992 | birth_place = [[Chania]], [[Greqi]] | height = {{convert|1.90|m|ftin|0|abbr=on}} | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[KS Luftëtari]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2001–2006 | youthclubs1 = [[AO Chania F.C.|Chania]] | youthyears2 = 2006–2009 | youthclubs2 = [[Jong Ajax|Ajax]] | youthyears3 = 2009–2010 | youthclubs3 = [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] | youthyears4 = 2010 | youthclubs4 = [[S.S. Lazio]] | years1 = 2010–2011 | clubs1 = [[Panionios F.C.|Panionios]] | caps1 = 3 | goals1 = 0 | years2 = 2011 | clubs2 = → [[Thrasyvoulos F.C.|Thrasyvoulos]] (huazim) | caps2 = 7 | goals2 = 0 | years3 = 2011 | clubs3 = [[Platanias F.C.|Platanias]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2012 | clubs4 = [[Vilaverdense F.C.|Vilaverdense]] | caps4 = 14 | goals4 = 3 | years5 = 2012–2013 | clubs5 = [[C.D. Tondela|Tondela]] | caps5 = 13 | goals5 = 2 | years6 = 2013–2014 | clubs6 = [[Roda JC Kerkrade|Roda]] | caps6 = 8 | goals6 = 1 | years7 = 2014 | clubs7 = [[Niki Volou F.C.|Niki Volou]] | caps7 = 10 | goals7 = 4 | years8 = 2015 | clubs8 = [[Asteras Tripolis F.C.|Asteras Tripolis]] | caps8 = 9 | goals8 = 1 | years9 = 2016 | clubs9 = [[Xanthi F.C.|Skoda Xanthi]] | caps9 = 12 | goals9 = 0 | years10 = 2016–2017 | clubs10 = [[Aris Limassol FC|Aris Limassol]] | caps10 = 19 | goals10 = 4 | years11 = 2017– | clubs11 = [[KS Luftëtari]] | caps11 = 11 | goals11 = 5 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare U-19|Shqipëria U19]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2011–2014 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare U-21|Shqipëria U21]] | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 2 }} '''Vasil Shkurtaj''' (lindi më 27 shkurt 1992) është futbollistë shqiptarë i cili luan për si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për [[Flamurtari]]. ==Karriera== Shkurti luajti futbollin rinor për katër klube, përfshirë [[Jong Ajax]], [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] dhe [[S.S. Lazio]]. Ai arriti në këtë të fundit në janar 2010 pasi [[Igli Tare]] veproi si drejtor i ekipit.<ref>{{cite news|url=http://www.lalaziosiamonoi.it/?action=read&idnotizia=10151|title=Primavera, l'attaccante albanese Vassilis Skourtis in prova alla Lazio|trans-title=''Primavera'', sulmuesi shqiptarë Vassilis Skourtis në testim në Lazio|publisher=La Lazio Siamo Noi|date=28 janar 2010|accessdate=5 korrik 2010}}</ref> Në sezonin 2010-11 ai bëri debutimin duke përfaqësuar [[Panionios F.C.|Panioniosin]], por gjithashtu u huazua nga klubi [[Thrasyvoulos F.C.|Thrasyvoulos]] në janar 2011. Më 8 shtator 2017, Shkurti i'u bashkua skuadrës së [[Kategoria Superiore|Kategorisë Superiore]] [[KS Luftëtari]] me kontratë një vjeçare.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/ekskluzive-luftetari-gjen-sulmuesin-vasil-shkurtaj-firmos-per-gjirokastritet/|title=Zyrtare/ Luftëtari prezanton Vasil Shkurtajn, skuadra qipriote hezitoi ta linte të lirë|newspaper=[[Panorama Sport (gazetë)|Panorama Sport]]|date=8 shtator 2017|accessdate=8 shtator 2017}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 3 janar 2018 në ndeshjen ku humbi 0-4 kundër [[KF Laçi]] në çerekfinalen e [[Kupa e Shqipërisë 2017-18|Kupës së Shqipërisë 2017-18]] dhe katër ditë më vonë bëri debutimin në ligë në ndeshjen kundër [[KS Lushnja]]. Shkurti shënoi golën e parë më 10 shkurt 2018.<ref>{{cite news|url=http://supersport.al/sukaj-zgjon-vllaznine-kamza-pushton-kukesin/|title=Sukaj “zgjon” Vllazninë, Kamza “pushton” Kukësin, Laçi i merr pikë Partizanit|publisher=Super Sport|author=Erjon Halili|date=10 shkurt 2018|accessdate=10 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180211131124/http://supersport.al/sukaj-zgjon-vllaznine-kamza-pushton-kukesin/|archive-date=11 shkurt 2018|url-status=dead}}</ref> Më 1 mars, ai shënoi të vetmin golë në [[KS Flamurtari]] për ta ndihmuar skuadrën e tij për ngjitur në vendin e gjashtë<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-40-vite-pa-fituar-luftetari-thyen-tersin-e-fushes-se-flamurtarit-vlonjati-shkurtaj-nderon-gjirokastritet/|title=VIDEO/ 40 vite pa fituar, Luftëtari thyen tersin e fushës së Flamurtarit. Vlonjati Shkurtaj nderon gjirokastritët|publisher=Panorama Sport|date=1 mars 2018|accessdate=1 mars 2018}}</ref> dhe poashtu për t'ia jepur fitoren e parë në [[Vlorë]] pas 40 viteve.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/sport/statistikat-fusha-e-flamurtarit-makth-luftetari-ka-40-vite-pa-fituar-ne-vlore/|title=Statistikat/ Fusha e Flamurtarit makth, Luftëtari ka 40 vite pa fituar në Vlorë|publisher=Panorama Sport|date=1 mars 2018|accessdate=1 mars 2018}}</ref> == Referime == {{Reflist|3}} {{DEFAULTSORT:Shkurtaj, Vasil}} [[Kategoria:Lindje 1992]] [[Kategoria:Shqiptarë të Greqisë]] [[Kategoria:Futbollistë grekë]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë kombëtaren shqiptare U-21]] [[Kategoria:Futbollistë në Superliga Greke]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligën e Futbollit (Greqi)]] [[Kategoria:Futbollistë në Panionios F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Thrasyvoulos F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Platanias F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Niki Volou FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Asteras Tripolis F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Xanthi F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Segunda Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Divizionin e Dytë Portugeze]] [[Kategoria:Futbollistë në C.D. Tondela]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në AFC Ajax]] [[Kategoria:Futbollistë në Roda JC Kerkrade]] [[Kategoria:Futbollistë në Aris Limassol FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Kategoria Superiore]] [[Kategoria:Futbollistë në KS Luftëtari]] t3bccirtojjgg31phb8hthb2hey013n BibleGateway.com 0 248270 3062408 2981632 2026-11-04T05:47:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062408 wikitext text/x-wiki '''BibleGateway.com''' është uebfaqe ku lexohet, dëgjohet apo studiohet dy pjesët e Biblës krishtere, [[Besëlidhja e Vjetër]] dhe [[Besëlidhja e Re]] në shumë përkthime dhe versione të ndryshme si [[Gjuha shqipe|shqip]], [[Gjuha angleze|anglisht]] (në shumë versione; shih në uebfaqen zyrtare), [[Gjuha frënge|frëngjisht]] dhe në gjuhë tjera. Faqja e internetit është falas për cilindo që përdor, por gjithashtu ofron Bibla Gateway Plus, një program anëtarësimi me shërbime të zgjeruara. Aktualisht është në pronësi të [[Zondervan]].<ref>{{cite web|url=http://www.christianitytoday.com/ct/2008/novemberweb-only/145-41.0.html|title=Why Zondervan Bought BibleGateway|last=Weber|first=Jeremy|date=6 nëntor 2008|publisher=Christianity Today Magazine|accessdate=2009-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213042822/http://www.christianitytoday.com/ct/2008/novemberweb-only/145-41.0.html|archivedate=13 shkurt 2009 <!--DASHBot-->}}</ref> ==Historia== Filluar nga Nick Hengeveld në vitin 1993<ref>{{cite web|url=https://groups.google.com/group/comp.archives/msg/ebb281ae242a1803|title=Newsgroups: comp.archives, "Anyone want to test a gateway?" (12/28/1993)|accessdate=16 tetor 2014}}</ref> në [[Kolegji Calvin|Kolegjin Calvin]], Bibla Gateway fillimisht ishte planifikuar si një prezantim statik i Biblës në [[HTML]].<ref>{{Cite web|url=http://bible.gospelcom.net/bg/info.html|title=About the Bible Gateway<!-- Bot generated title -->|url-status=dead|access-date=8 korrik 2018|archive-date=22 prill 1999|archive-url=https://archive.today/19990422090231/http://bible.gospelcom.net/bg/info.html}}</ref> Në vitin 1995, vendi u vendos në Rrjetin e Ri të Komunikimit të Ungjillit (një pjesë e Komunikimi i Ungjillit Ndërkombër). Faqja e internetit e Bible Gateway është shkruar fillimisht si një shkrim [[Common Gateway Interface|CGI]] në [[Perl]]. Versionet e mëvonshme u shkruan në [[C++]], [[PHP]] dhe [[Ruby (gjuhë programuese)|Ruby]]. Bible Gateway zgjeroi gradualisht bazën e të dhënave duke fituar të drejtën për përkthime më të gjuhës angleze dhe të gjuhëve të huaja, përfshirë përkthimet e botuara nga [[Shoqata Ndërkombëtare e Biblës]], [[Lockman Foundation]] dhe [[Aleanca Globale Wycliffe]]. Në fund të vitit 2008, [[Zondervan|Zondervani]] (botuesi i krishterë ungjillor dhe plotësisht e zotëroi [[HarperCollins]]) fitoi Bible Gateway nga Komunikimi Ungjillor.<ref>{{cite web|url=http://www.mlive.com/grpress/business/index.ssf/2008/10/zondervan_acquires_religious_s.html|title=Grand Rapids Press: Zondervan acquires religious site BibleGateway.com|work=MLive.com|accessdate=16 tetor 2014}}</ref> Në qershor 2009, [[Joseph Park]] u punësua si president i BibleGateway.com.<ref>{{cite web|title=Q&A: Joseph Park on Amazon, Kozmo and his new career move|first=Eric|last=Engleman|publisher=TechFlash|date=19 tetor 2009|url=http://www.techflash.com/seattle/2009/10/qa_joseph_park_on_kozmo_amazon_and_bible_search.html|accessdate=2010-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100416010747/http://www.techflash.com/seattle/2009/10/qa_joseph_park_on_kozmo_amazon_and_bible_search.html|archivedate=16 prill 2010 <!--DASHBot-->}}</ref> Park ishte bashkë-themelues dhe ish-kryeshefi ekzekutiv i [[Kozmo.com]],<ref name="Time">{{cite news|url=http://www.time.com/time/innovators/web/profile_park.html|publisher=Time|title=Innovators - From the Web To Your Door|date=2000-09-09|access-date=8 korrik 2018|archive-date=19 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719054534/http://www.time.com/time/innovators/web/profile_park.html|url-status=dead}}</ref> i cili ishte subjekt i filmit dokumentar [[e-Dreams]]. Ai ishte gjithashtu bashkë-themelues dhe ish-drejtues i Askville, në pronësi të [[Amazon.com]] dhe u mbyll në 2013. Në Maj 2010, Rachel Barach zëvendësoi Parkun si Drejtor i Përgjithshëm i Bible Gateway.<ref>{{cite web|url=http://christianretailing.com/index.php/newsletter/latest/21341-zondervan-names-bible-gateway-general-manager|title=Zondervan names Bible Gateway general manager|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=10 maj 2010|publisher=Christian Retailing|accessdate=27 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427225517/http://christianretailing.com/index.php/newsletter/latest/21341-zondervan-names-bible-gateway-general-manager|archive-date=27 prill 2014|url-status=dead}}</ref> == Referime == <references /> ==Lidhje të jashtme== *[https://www.biblegateway.com/ Uebfaqja Zyrtare] [[Kategoria:Faqe rrjeti]] [[Kategoria:Faqe interneti krishtere]] [[Kategoria:Biblat Elektronike]] 503ncej3s79rk415plgykxai34010xk Diskutim:Suliotët 1 253254 3062335 3061992 2026-11-04T02:16:43Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3062335 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Suliotët/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Pergezime == Jam tejet i terhequr nga historia e sulioteve, pergezoj tejmase perpunuesit dhe sherbestaret/hyzmeqaret e historise se shqiptareve te atehershem qe bene Eladhen. Veçanerisht {{ping|Resnjari}}, te lumshin duart. --[[Përdoruesi:Iskenderije|Iskenderije]] ([[Përdoruesi diskutim:Iskenderije|diskutimet]]) 23 tetor 2018 11:19 (CEST) == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Suliotët]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996489 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.aftodioikisi.gr/storage/site/PDF/YA_DIOIKITIKI_DIAIRESI.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120614101506/http://www.archive.gr/news.php?readmore=181 te http://www.archive.gr/news.php?readmore=181 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160304071633/http://www.arts.yorku.ca/hist/tgallant/documents/roudometofJMGS16_1_000.pdf te http://www.arts.yorku.ca/hist/tgallant/documents/roudometofJMGS16_1_000.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2398423 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122165111/http://xantho.lis.upatras.gr/newdani/index.php/hmer_meg_ellados/article/view/520/295 për lidhjen http://xantho.lis.upatras.gr/newdani/index.php/hmer_meg_ellados/article/view/520/295. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shkurt 2022 22:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447911 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303193825/http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/Albanien/Albanien_Stoppel.pdf për lidhjen http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/Albanien/Albanien_Stoppel.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2022 01:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3061991 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221220151120/https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/3/metadata-f159da7a9ad48092713d888d69df3903_1290511025.tkl&do=342670_w.pdf&lang=el&pageno=1&pagestart=1&width=841&height=595&maxpage=19 për lidhjen http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/3/metadata-f159da7a9ad48092713d888d69df3903_1290511025.tkl&do=342670_w.pdf&lang=el&pageno=1&pagestart=1&width=841&height=595&maxpage=19. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 03:43 (CET) tcibxs15phpk2mbj14touszu4ayik54 3062371 3062335 2026-11-04T04:17:43Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Suliotët/Arkivi 1]] 3062371 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Suliotët/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3061991 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221220151120/https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/3/metadata-f159da7a9ad48092713d888d69df3903_1290511025.tkl&do=342670_w.pdf&lang=el&pageno=1&pagestart=1&width=841&height=595&maxpage=19 për lidhjen http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/3/metadata-f159da7a9ad48092713d888d69df3903_1290511025.tkl&do=342670_w.pdf&lang=el&pageno=1&pagestart=1&width=841&height=595&maxpage=19. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 03:43 (CET) 7g8mkck0zrol25wva6t74zl4m0kgthi Përdoruesi diskutim:Albi Ndoni 3 262265 3062171 2647712 2026-11-03T13:23:00Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli ChatGPT */ 3062171 wikitext text/x-wiki {{Tung|— [[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 12 prill 2019 21:36 (CEST)}} == Redaktor == Përshëndetje! Faleminderit shumë për redaktimet në Wikipedia-n shqip. Të ndryshova statusin: tani je redaktor kështu që ke mundësinë të kontrollosh vetë redaktimet që bën, gjithashtu mund të kontrollosh edhe redaktimet e përdoruesve të tjerë. Në qoftë se ke ndonjë pyetje, më [[Përdoruesi diskutim:Βατο|kontakto]]. Punë të mbarë! — [[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 12 prill 2019 21:36 (CEST) == Medalje == {{Medalje përkthimi}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 dhjetor 2019 12:54 (CET) Faleminderit! [[Përdoruesi:Albi Ndoni|Albi Ndoni]] ([[Përdoruesi diskutim:Albi Ndoni|diskutimet]]) 5 shkurt 2020 12:47 (CET) == Medalje == {{Medalje teknologjie}}–[[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 11 janar 2021 22:09 (CET) :Faleminderit! [[Përdoruesi:Albi Ndoni|Albi Ndoni]] ([[Përdoruesi diskutim:Albi Ndoni|diskutimet]]) 10 mars 2024 16:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ChatGPT]]'' == Përshëndetje, Albi Ndoni! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3062169|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ChatGPT]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20n%C3%ABntor%202026,%2013:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 14:23 (CET) kdjbryrsx1cv2f1bvofp7xzgw8z9flr Arbër Agalliu 0 262289 3062298 2852765 2026-11-03T23:26:41Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062298 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |emri= Arbër Agalliu |image= Arbër Agalliu.jpg |datëlindja= 23 prill 1988 |vendlindja= [[Berat]] |nënshtetësia= shqiptare, italiane |profesioni= gazetar, reporter |qyteti ku jeton= [[Firencia|Firence]] (Itali) |website= [[www.arberagalliu.it]]}} '''Arbër Agalliu''' ([[Berat]], [[23 prill]] 1988) është një gazetar shqiptar me shtetësi italiane. U zhvendos në Itali me familjen e tij në moshën 10 vjeçare, ku ende jeton duke u ndarë midis qyteteve të [[Firencia|Firences]] dhe [[Peruxhia|Peruxhës]]. Gazetar dhe videomaker i gazetës italo-shqiptare [https://www.albanianews.it/ AlbaniaNews], në të cilën i dedikon hapsirë të gjërë komunitetit arbëresh duke realizuar reportazhe në gjithë Italinë, ai është dhe autori i programit "Toscana senza frontiere" në televizionin e Toskanës, ToscanaTv, në të cilin realizon video intervista që tregojnë histori pozitive të integrimit të emigrantëve që banojnë në Itali. Bashkëpunon gjithashtu me gazeta të ndryshme, veçanërish me [https://frontierenews.it/ Frontiere NEWS]. Në vitin 2019 ai është vlersuar me çmimin "Moda Movie 2019" në Kozenca të Kalabrisë për reportazhet e shumta mbi komunitetin arbëreshë në Itali. Më 21 Mars 2021, gjatë nismës "Milano: Sfida Antirazista" e mbajtur me rastin e Ditës Ndërkombëtare Kundër Diskriminimit Racor (themeluar OKB më 1966) dhe e organizuar nga shoqata Life Onlus në bashkëpunim me Bashkinë e Milanos dhe UNAR (Zyra Kombëtare kundër Diskriminimit Racor), u nderua me Çmimin e Bashkisë arbëreshe Shën Mërtiri. Arsyet gjenden në aktivizmin e vazhdueshëm në luftën kundër diskriminimit dhe në favor të përfshirjes së minoriteteve, duke filluar pikërisht nga pakicat gjuhësore shqiptare të Italisë së jugut të Italisë. Shumë prej punimet e tij mund të gjenden në internet dhe bashkëpunimet janë me gazeta dhe revista tëshumta si: ''[[Albanianews]]'', ''[https://frontierenews.it/ Frontiere News]'', ''[[La Repubblica (quotidiano)|La Repubblica]]'', [[Top Channel|TOP Channel]], [[TV2000|TV 2000]], ''[[Euronews]]'', ''[http://valdarnopost.it/page/blogger Valdarno POST] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415170101/http://valdarnopost.it/page/blogger |date=15 prill 2021 }}'', ''Calendario Dei Popoli'', ''[[Messaggero di Sant'Antonio|Il Messaggero di Sant'Antonio]]'', ''Shqiptari i Italisë'', ''[https://www.goethe.de/ins/it/it/index.html Goethe-Institut Italien]''. etj etj. Aktivist për të drejtat e emigrantëve prej më shumë se 10 vjet, ai është themeluesi i "Rrjetit të shqiptarëve në Toskanë" dhe zëdhënës i [http://ansi-intercultura.over-blog.it/ ANSI] (shoqata kombëtare e shtypit ndërkulturor) dhe e lëvizjes "[https://web.archive.org/web/20200410194044/http://www.italianisenzacittadinanza.it/ Italiani senza cittadinanza]" (italianët pa shtetësi). Veprat dhe aktivitetet e tij kryesisht kanë të bëjnë me çështjet delikate të emigracionit, racizmit, integrimit dhe gjeneratave të dyta. == Referimet== {{reflist}} 1. [https://www.albanianews.it/autore/arber-agalliu AlbaniaNews link autor Arbër Agalliu] 2. [https://web.archive.org/web/20210518215720/https://frontierenews.it/blog/arber-agalliu Frontiere News link autor Arbër Agalliu] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Gazetarë shqiptarë]] et941gnv0a485k9qos3gnlolicht33s Romelu Lukaku 0 265672 3062184 3061585 2026-11-03T14:21:27Z Zafer 67301 Photo changed 3062184 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Romelu Lukaku | image = Romelu Lukaku Fenerbahçe 20261103 (1).JPG | image_size = 175 | caption = Lukaku me [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe-n]] në 2026 | fullname = Romelu Menama Lukaku Bolingoli<ref>{{cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j95570.html|title=Lukaku: Romelu Menama Lukaku Bolingoli: Player|trans-title=Lukaku: Romelu Menama Lukaku Bolingoli: Lojtar|publisher=BDFutbol|language=en|accessdate=3 qershor 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|13|5|1993|df=y}}<ref>{{cite web|url=http://hugmansfootballers.com/player/23870|title=Romelu Lukaku|publisher=Barry Hugman's Footballers|language=en|accessdate=29 maj 2017}}</ref> | birth_place = [[Antwerp]], Belgjikë | height = 1.90 m<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/4290/Romelu-Lukaku/overview|title=Romelu Lukaku: Overview|trans-title=Romelu Lukaku: Përmbledhje|publisher=Premier League|language=en|accessdate=21 dhjetor 2017}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] | clubnumber = | youthyears1 = 1999–2003 | youthclubs1 = [[K. Rupel Boom F.C.|Rupel Boom]] | youthyears2 = 2003–2004 | youthclubs2 = KFC Wintam | youthyears3 = 2004–2006 | youthclubs3 = [[Lierse S.K.|Lierse]] | youthyears4 = 2006–2009 | youthclubs4 = [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] | years1 = 2009–2011 | clubs1 = [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] | caps1 = 73 | goals1 = 33 | years2 = 2011–2014 | clubs2 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | caps2 = 10 | goals2 = 0 | years3 = 2012–2013 | clubs3 = → [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] (huazim) | caps3 = 35 | goals3 = 17 | years4 = 2013–2014 | clubs4 = → [[Everton F.C.|Everton]] (huazim) | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 2014–2017 | clubs5 = [[Everton F.C.|Everton]] | caps5 = 110 | goals5 = 53 | years6 = 2017–2019 | clubs6 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps6 = 66 | goals6 = 28 | years7 = 2019–2021 | clubs7 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps7 = 72 | goals7 = 47 | years8 = 2021–2024 | clubs8 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | caps8 = 26 | goals8 = 8 | years9 = 2022–2023 | clubs9 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim) | caps9 = 25 | goals9 = 10 | years10 = 2023–2024 | clubs10 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps10 = 32 | goals10 = 13 | years11 = 2024–2026 | clubs11 = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | caps11 = 41 | goals11 = 15 | years12 = 2026– | clubs12 = [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] | caps12 = 0 | goals12 = 0 | nationalyears1 = 2008 | nationalteam1 = Belgjika U15 | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2011 | nationalteam2 = [[Kombëtarja belge nën-18 e futbollit|Belgjika U18]] | nationalcaps2 = 1 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2009 | nationalteam3 = [[Kombëtarja belge nën-21 e futbollit|Belgjika U21]] | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2010– | nationalteam4 = [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] | nationalcaps4 = 132 | nationalgoals4 = 93 |medaltemplates = {{MedalCountry|{{flamuri|Belgjika}} [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]]}} {{MedalSport|[[Futbolli|Futboll]]}} {{Medal|Comp|[[FIFA Kupa e Botës]]}} {{Medal|3rd|[[2018 FIFA Kupa e Botës|Rusi 2018]]|}} | club-update = 6 mars 2026 | nationalteam-update = 10 korrik 2026 }} '''Romelu Menama Lukaku Bolingoli''' (<small>Holandisht:</small> [[Gjuha holandeze|[ˈroːmeːlu luˈkaːku]]]; lindur më 13 maj 1993) është një [[futbolli]]st profesionist [[Belgjika|belg]] i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]] për klubin turk [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] dhe [[Kombëtarja belge e futbollit|kombëtaren belge]]. I lindur në [[Antwerp]], Lukaku e nisi karrierën e tij si profesionist me klubin belg [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] në [[Liga Pro Belge|Ligën Pro Belge]], ku ai debutoi me ekipin e parë në moshën 16 vjeç. Në sezonin e parë, ai u shpall golashënuesi më i mirë i kampionatit, me ekipin që doli në vendin e parë. Pas një suksesi personal të ngjashëm në sezonin e dytë, ku ra në dukje edhe fitimi i [[Këpuca Ebony|Këpucës Ebony]], Lukaku kaloi në [[Anglia|Angli]] ku firmosi me klubin e [[Premier League|Premier Ligës]] [[Chelsea F.C.|Çelsi]] në vitin 2011 për 12 milion €. Lukaku luajti pak në sezonin e tij të parë me Çelsin, dhe pas kësaj, ai vendosi të kalonte te [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] në huazim në vitin 2012. Ai shkëlqeu me ekipin e tij të ri, duke regjitruar 17 gola në kampionat, duke udhëhequr ekipin drejt në vendi të tetë. Megjithatë, pas rikthimit te Çelsi, situata e tij nuk ndryshoi, duke bërë që ai të huazohej sërisht, këtë herë te [[Everton F.C.|Evertoni]] në gusht 2013. Pasi shënoi 15 gola dhe ndihmoi ekipin e tij të arrinte një rekord pikësh në kampionat, kalimi i Lukakut u bë i përhershëm duke nisur nga vera e vitit 2014, me klubin që pagoi rreth 28 milion £, një transferim rekord. Pas tre sezonesh të suksesshme në aspektin personal në Merseyside, që përfshinë edhe një vend në Ekipin e Vitit të PFA në sezonin 2016–17, Lukaku firmosi për [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në vitin 2017 për një shifër fillestare prej 75 milion £.<ref>{{cite web|url=http://top-channel.tv/2017/07/07/lukaku-te-united-chelsea-hidhet-ne-sulm-per-moraten/|title=Lukaku te United, Chelsea hidhet në sulm për Moratën|publisher=Top-Channel.tv|language=sq|date=7 korrik 2017|accessdate=9 gusht 2019}}</ref> Ky transferim e bëri atë lojtarin belg më të shtrenjtë në histori. Një lojtar ndërkombëtar i Belgjikës, Lukaku ka luajtur 81 ndeshje për shtetin e tij, duke regjistruar 48 gola, duke qënë golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Belgjikës.<ref>{{cite web|url=http://m.live.sporza.be/cm/lmc.mobile/m_mc_voetbal/oefeninterlands/1.3087128|title=Duivels winnen geen zieltjes met krappe oefenzege, Lukaku topschutter aller tijden|website=m.live.sporza.be|language=nl|accessdate=9 gusht 2019|archive-date=17 nëntor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117031544/http://m.live.sporza.be/cm/lmc.mobile/m_mc_voetbal/oefeninterlands/1.3087128|url-status=dead}}</ref> Lukaku debutoi për kombëtaren në vitin 2010, në moshën 17 vjeç, dhe që ka ajo kohë ka marrë pjesë në tre turnamente madhore, përfshirë dy edicione të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]] dhe një edicion të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|Kampionatit Evropian]]. Në [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2018]], Lukaku udhëhoqi Belgjikën drejt një vendi të tretë duke qënë shënuesi i dytë më i mirë i turnamentit sëbashku me katër lojtarë të tjerë, gjë që i dhuroi Këpucën e Bronztë. ==Karriera me klube== ===Vitet e hershme=== Lukaku u bashkua me klubin lokal [[K. Rupel Boom F.C.|Rupel Boom]] në moshën pesë vjeç. Pas katër sezonesh atje, Lukaku u zbulua nga zbuluesit e talentëve të [[Lierse S.K.|Lierse]], një klub i Ligës Pro Belge me një akademi të shquar. Ai luajti për Liersen nga viti 2004 e deri në 2006, duke shënuar 121 gola në 68 ndeshje.<ref name="LukakuYouth">{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2011/01/17/2309143/romelu-lukaku-the-full-interview-teenage-sensation-reveals|title=The Full Interview: Teenage Sensation Reveals All About His Life, Loves And His Footballing 'Gift From God'|trans-title=Intervista e plotë: Adoleshenti i zbulon të gjitha rreth jetës së tij, dashuritë dhe 'dhurata nga zoti' për futboll|publisher=Goal.com|language=en|date=17 janar 2011|accessdate=20 janar 2011}}</ref> Pasi Lierse ra nga Liga Pro Belge, [[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] i bleu 13 lojtarë të rinjë në mesin e sezonit 2006, përfshirë edhe Lukakun. Ai luajti edhe tre vite me të rinjtë e Anderlechtit, duke shënuar 131 gola në 93 ndeshje. ===Anderlecht=== Kur Lukaku mbushi 16 vjeç më 13 maj 2009, ai firmosi një kontratë profesioniste me Anderlechtin deri në vitin 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.footgoal.net/suite.php?selection=43883|title=Lukaku:"Je sais que je serai récompensé de mes efforts"|publisher=FootGoal.net|language=fr|date=2 shtator 2009|accessdate=17 nëntor 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903180212/http://www.footgoal.net/suite.php?selection=43883|archivedate=3 shtator 2009}}</ref> Njëmbëdhjetë ditë më vonë, ai debutoi në elitën e futbollit belg, duke luajtur në ndeshjen play-off kundër [[Standard Liège]] si zëvëndësues në minutën e 69të në vend të [[Víctor Bernárdez]];<ref name="StandardBelgi">{{cite web|url=http://www.sporza.be/cm/sporza/voetbal/Jupiler_Pro_League/2.5503/MF_090524_STA_AND|title=Standard is opnieuw kampioen van België|publisher=Sporza|language=nl|date=24 maj 2009|accessdate=26 maj 2009}}</ref> Anderlecht u mposht 1–0. Lukaku u bë titullar në formacionin e ekipit në sezonin 2009–10, duke shënuar golin e parë si profesionist më 28 gusht 2009 në një ndeshje kundër [[S.V. Zulte Waregem|Zulte Waregem]]; ai shënoi në minutën e 89të pasi kishte hyrë në fushë si zëvëndësues në vend të [[Rubenilson dos Santos da Rocha|Kanu]]. Pas këtij goli, ai deklaroi për gazetarin e UEFA.com Berend Scholten: "Pasi shënova u zhyta në detin e lumturisë. Mendova se mund të fluturojë dhe të marrë të gjithë botën."<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/news/newsid=1457433.html|title=Lukaku fast-tracked to the top|publisher=UEFA.com|language=en|author=Berend Scholten|date=2 mars 2010|accessdate=6 mars 2010|archive-date=8 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100308033601/http://www.uefa.com/news/newsid=1457433.html|url-status=dead}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2009–10 si golashënuesi më i mirë i Ligës Pro me 15 gola, duke ndihmuar Anderlechtin të fitoj titullin e 30të të saj.<ref name="punches">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2010/apr/01/romelu-lukaku-anderlecht|title=Anderlecht's Romelu Lukaku punches his weight and some – aged only 16|trans-title=Romelu Lukaku i Anderlecht gjuan peshën e tij dhe disa – vetëm 16 vjeç|publisher=The Guardian|language=en|date=2 prill 2010|accessdate=13 prill 2014}}</ref> Ai gjithashtu shënoi katër gola në [[UEFA Liga e Evropës|Ligën e Evropës]], ku ekipi i tij arriti deri në raundin e 16-tave.<ref name="punches"/> Gjatë [[2010–11 Liga Pro Belge|sezonit 2010–11]], Lukaku shënoi 20 gola në të gjitha kompeticionet, por Anderlecht dështoi të fitonte kampionatin sërisht pavarësisht se e mbylli sezonin e rregullt në krye të renditjes.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2011/08/28/2640475/chelsea-striker-romelu-lukaku-dreams-of-playing-alongside|title=Chelsea striker Romelu Lukaku dreams of playing alongside his brother Jordan|trans-title=Sulmuesi i Çelsit Romelu Lukaku ëndërron të luaj sëbashku me vëllain e tij Jordan|publisher=Goal.com|language=en|date=28 gusht 2011|accessdate=13 prill 2014}}</ref> ===Chelsea=== [[Skeda:Romelu Lukaku Chelsea vs AS-Roma 10AUG2013.jpg|thumb|140px|upright|right|Lukaku në nxemje për [[Chelsea F.C.|Çelsin]] në vitin 2013.]] ====Transferimi==== Në gusht 2011, Lukaku u bashkua me klubin e [[Premier League|Premier Ligës]] [[Chelsea F.C.|Çelsi]] për një shifër të raportuar prej 12 milion € (10 milion £), e cila arrite në 20 milion € me bonuse. Ai mori fanellën me numrin 18 dhe firmosi për pesë vite.<ref>{{cite news|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DC3DOMDV|title=Chelsea betaalt 12 miljoen voor Lukaku (maar het kan oplopen tot 20 miljoen)|publisher=Sportwereld|language=nl|date=12 gusht 2011|accessdate=12 gusht 2011|archive-date=18 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818210809/http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DC3DOMDV|url-status=dead}}</ref> ====Sezoni 2011–12==== Lukaku debutoi në [[Stamford Bridge]] më 27 gusht 2011 në fitoren 3–1 kundër [[Norwich City F.C.|Norwich City]]; ai u aktivizua si zëvëndësues në vend të spanjollit [[Fernando Torres]] në minutën e 83të.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/14600575.stm|title=Chelsea 3–1 Norwich|publisher=BBC Sport|language=en|date=27 gusht 2011|accessdate=29 dhjetor 2011}}</ref> Ai luajti për herë të parë si titullar në një ndeshje të Kupës së Ligës kundër [[Fulham F.C.|Fulhamit]], ku Çelsi fitoi me penallti. Lukaku e shpenzoi shumicën e sezonit duke luajtur me [[Chelsea F.C. Rezervat dhe Akademia|rezervat]], duke luajtur ndeshjen e parë si titullar në Premier Ligë më 13 maj 2012 kundër [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]]: ai zhvilloi një paraqitje të shkëlqyer, duke asistuar golin e mbrojtësit [[John Terry]].<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/chelsea-cruise-against-blackburn-rovers-ahead-of-champions-league-final-in-munich-7743453.html|title=Chelsea cruise against Blackburn Rovers ahead of Champions League final in Munich|trans-title=Çelsi lundron kundër Blackburn Rovers para finales së Ligës së Kampioneve në Mynih|publisher=The Independent|language=en|location=Londër|first=Nick|last=Szczepanik|date=14 maj 2012|accessdate=14 maj 2012}}</ref> Megjithatë, në fund të sezonit, Lukaku shfaqi zhgënjimin e tij me përfshirjen e tij gjatë sezonit, duke zbuluar se, pas fitimit të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]] nga ekipi i tij, ai refuzoi të mbante trofeun pasi nuk u ndje si fitues.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/18284627|title=Romelu Lukaku felt no joy at Chelsea's Champions League win|trans-title=Romelu Lukaku nuk ndjeu gëzim në fitimin e Ligës së Kampioneve nga Çelsi|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 maj 2012|accessdate=24 gusht 2012}}</ref> ====Sezoni 2012–13: Huazimi te West Bromwich Albion==== [[Skeda:Romelu Lukaku kick off Fulham v WBA (cropped).jpg|parapamje|140px|upright|majtas|Lukaku duke luajtur për [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] në vitin 2012.]] Pas disa zërave që e lidhnin atë me një kalim te [[Fulham F.C.|Fulhami]],<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/2896/premier-league/2012/07/17/3245447/fulham-in-talks-to-loan-lukaku-from-rivals-chelsea|title=Fulham in talks to loan Lukaku from rivals Chelsea|trans-title=Fulham në bisedime për të huazuar Lukakun nga rivalët e Çelsit|publisher=Goal.com|language=en|date=17 korrik 2012|accessdate=24 gusht 2012}}</ref> më 10 gusht 2012, Lukaku u bashkua me [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] në formë huazimi për një sezon.<ref>{{cite web|url=http://www.chelseafc.com/page/LatestNews/0,,10268~2877749,00.html|title=LUKAKU WEST BROM LOAN|trans-title=Lukaku huazohet te West Brom|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=10 gusht 2012|accessdate=10 gusht 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120811235319/http://www.chelseafc.com/page/LatestNews/0,,10268~2877749,00.html|archivedate=11 gusht 2012}}</ref> Ai shënoi golin e parë në kampionat tetë ditë më vonë në një fitore 3–0 kundër [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]] pavarësisht se luajti në 13 minutat e fundit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19221306|title=West Brom 3–0 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|first=Phil|last=McNulty|date=18 gusht 2012|accessdate=3 shtator 2013}}</ref> Ai luajti ndeshjen e parë si titullar kundër [[Reading F.C.|Reading]] në [[The Hawthorns]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19614964|title=West Brom 1–0 Reading|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 shtator 2012|accessdate=14 janar 2013}}</ref> Më 24 nëntor, Lukaku hyri në fushë në minutën e 70të në vend të [[Shane Long]] dhe shënoi me penallti dhe më pas asistoi golin e [[Marc-Antoine Fortuné]], duke ndihmuar West Brom të fitonte 4–2 kundër [[Sunderland A.F.C.|Sunderland]] në [[Stadium of Light]].<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2237783/Sunderland-2-West-Brom-4-match-report-Zoltan-Gera-Shane-Long-Romelu-Lukaku-Marc-Antoine-Fortune-score.html|title=Sunderland 2 West Brom 4: Albion rewrite the history books as they go up to third|trans-title=Sunderland 2 West Brom 4: Albion rishkruan librat e historisë, ngjiten në vendin e tretë|publisher=Daily Mail|language=en|date=24 nëntor 2012|accessdate=24 nëntor 2012}}</ref> Kjo ishte fitorja e katërt rresht në elitë e ekipit, një gjë që nuk ndodhte nga viti 1980.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20374862|title=West Brom went third in the Premier League after recording four successive top-flight wins for the first time since 1980 with victory at Sunderland|trans-title=West Brom shkoi e treta në Premier Ligë pasi regjistroi katër fitore rresht në elitë për herë të parë që nga viti 1980 me një fitore ndaj Sunderlandit|publisher=BBC Sport|language=en|date=24 nëntor 2012|accessdate=5 shkurt 2013}}</ref> Më 12 janar 2013, Lukaku shënoi dopietën e parë në Premier Ligë, duke i dhënë ekipit të tij avantazhin e përkohshëm prej dy golash ndaj Reading, para se këta të fundit të shënonin tre gola në dhjetë minutat e fundit për të marrë një fitore 3–2 në [[Madejski Stadium]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=345848&cc=5901|title=Reading 3–2 West Bromwich Albion|publisher=ESPN FC|language=en|date=12 janar 2013|accessdate=10 gusht 2019|archive-date=11 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130411005527/http://soccernet.espn.go.com/report?id=345848&cc=5901|url-status=dead}}</ref> Pas raportimeve të mediave që thonin se Lukaku dëshironte të qëndronte te West Brom për një tjetër vit, veçanërisht nga ''[[Daily Mail]]'',<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2261823/Romelu-Lukaku-wants-stay-West-Brom.html#axzz2K4M51IFV|title=I don't care what Chelsea are doing at the moment: Lukaku wants to stay at West Brom|trans-title=Nuk më intereson çfarë Çelsi po bën në këtë moment: Lukaku dëshiron të qëndrojë te West Brom|publisher=Daily Mail|language=en|date=14 janar 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Lukaku i konfirmoi mediave se ai dëshironte të bëhej një legjendë në Stamford Bridge.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11661/8474316/Romelu-Lukaku-believes-he-can-become-a-legend-at-Chelsea|title=Romelu Lukaku believes he can become a legend at Chelsea|trans-title=Romelu Lukaku beson se ai mund të bëhet një legjendë te Çelsi|publisher=Sky Sports|language=en|date=5 shkurt 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Më 11 shkurt, Lukaku shënoi golin e dhjetë sezonal në Premier Ligë në fitoren 2–0 kundër Liverpoolit; ai u aktivizua sërisht së zëvëndësues.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21318809|title=Gareth McAuley and Romelu Lukaku scored late goals as West Brom pinched a remarkable victory at Liverpool to end a sequence of six games without a win|trans-title=Gareth McAuley dhe Romelu Lukaku shënojnë gola në fund, West Brom arrin një fitore të jashtëzakonshme në Liverpool për t'i dhënë fund një vargu prej gjashtë ndeshjesh pa fitore|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 shkurt 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Lukaku shënoi dopietën e dytë sezonale më 23 shkurt në fitoren 2–1 kundër Sunderland.<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2283299/West-Brom-2-Sunderland-1--match-report-Romelu-Lukaku-strikes-twice.html|title=West Brom 2 Sunderland 1: Lukaku at the double as Baggies ease past Black Cats|trans-title=West Brom 2 Sunderland 1: Lukaku dopietë, Baggies kalojnë me lehtësi Macet e zeza|publisher=Daily Mail|language=en|date=23 shkurt 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Më 9 mars, në një ndeshje kampionati kundër [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]], Lukaku shënoi golin e barazimit dhe më pas humbi një penallti; megjithatë, West Brom arriti të fitonte ndeshjen falë autogolit të [[Jonathan de Guzmán]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21639482|title=Romelu Lukaku continued his good form as West Brom beat Swansea to move up to seventh in the Premier League|trans-title=Romelu Lukaku vazhdon formën e tij të mirë, West Brom mposht Swansea për t'u ngjitur në vendin e shtatë në Premier Ligë|publisher=BBC Sport|language=en|date=9 mars 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Më 19 maj, pasi hyri si zëvëndësues, Lukaku shënoi një tregolësh të përkryer kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], me West Brom që rikuperoi tre gola disavantazh për të arritur një barazim të jashtëzakonshëm 5–5.<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2326929/West-Brom-5-Manchester-United-5-Sir-Alex-Fergusons-match-goal-thriller.html?ito=feeds-newsxml|title=West Brom 5 Manchester United 5: Fergie's career ends with ten-goal thriller|trans-title=West Brom 5 Manchester United 5: Karriera e Fergiet mbyllet me ndeshje horror me dhjetë gola|publisher=Daily Mail|language=en|date=19 maj 2013|accessdate=19 maj 2013}}</ref> Kjo ishte ndeshja e 1,500 dhe e fundit e trajnerit legjendar [[Alex Ferguson|Sir Alex Ferguson]] në krye të Unitedit, dhe barazimi me më shumë gola në historinë e Premier Ligës.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2013/may/19/west-bromwich-albion-manchester-united-premier-league-match-report|title=Manchester United share 10 goals with West Brom in Alex Ferguson's finale|trans-title=Manchester United ndan 10 gola me West Brom në finalen e Alex Ferguson|publisher=The Guardian|language=en|date=19 maj 2013|accessdate=19 maj 2013}}</ref> Pavarësisht se ishte i huazuar, Lukaku shënoi më shumë se çdo lojtar i Çelsit në Premier Ligën e atij sezoni, duke qënë shënuesi i gjashtë më i mirë i [[2012–13 Premier League|sezonit 2012–13]] me 17 gola.<ref>{{cite web|url=http://metro.co.uk/2014/01/18/will-romelu-lukaku-come-back-to-haunt-west-bromwich-albion-4267677/|title=Will Romelu Lukaku come back to haunt West Bromwich Albion?|trans-title=A do të kthehet Romelu Lukaku për të gjuajtur West Bromwich Albion?|publisher=Metro|language=en|date=18 janar 2014|accessdate=4 gusht 2014}}</ref> Lukaku luajti dy ndeshje në Premier Ligë për Çelsin në fillim të sezonit 2013–14. Ai gjithashtu luajti si zëvëndësues në [[UEFA Super Kupa 2013|UEFA Super Kupën 2013]], duke humbur penalltinë vendimtare në gjuajtjet e penalltive që i shkaktoi Çelsit në disfatë 5–3 ndaj [[FC Bayern München|Bayern München]].<ref>{{cite web|url=http://www.oranews.tv/article/bayerni-hakmerret-ndaj-chelsa-s-fiton-superkupen|title=Bayerni hakmerret ndaj Chelsa-s, fiton Superkupën|publisher=Oranews.tv|language=sq|date=31 gusht 2013|accessdate=18 dhjetor 2018}}</ref> ====Sezoni 2013–14: Huazimi te Everton==== [[Skeda:Romelu Lukaku 2014-05-03.jpg|parapamje|upright|Lukaku në stërvije me [[Everton F.C.|Evertonin]] në vitin 2014.]] Në ditën e fundit të merkatos verore 2013, Lukaku u bë pjesë e [[Everton F.C.|Evertonit]] në huazim për një sezon.<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11671/8903847/transfer-deadline-day-everton-sign-james-mccarthy-and-romelu-lukaku|title=Transfer deadline day: Everton sign James McCarthy and Romelu Lukaku, Lukaku scored on his debut after replacing Steven Naismith at half time|trans-title=Dita e fundit e transferimeve: Everton firmos me James McCarthy dhe Romelu Lukaku, Lukaku shënon në debutim pasi zëvëndësoi Steven Naismith në pjesën e parë|publisher=Sky Sports|language=en|date=3 shtator 2013|accessdate=3 shtator 2013}}</ref> Sulmuesi debutoi zyrtarisht me ekipin më 21 shtator 2013, duke shënuar golin e tretë të fitores 3–2 ndaj [[West Ham United F.C.|West Ham United]]. Gjatë momentit të shënimit të golit me kokë, ai u përplas me një lojtar kundërshtar dhe u nxorr nga fusha e lojës për disa momente për të marrë trajtimin e duhur. Fizioterapisti i kishte treguar atij se do të shënonte golin e fitores.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24089772|title=West Ham 2–3 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 shtator 2013|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Nëntë ditë më vonë, në debutimin e tij në shtëpinë e klubit, ai shënoi dy gola si dhe asistoi golin e [[Ross Barkley]]t në triumfin 3–2 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24201002|title=Everton 3–2 Newcastle|publisher=BBC Sport|language=en|date=30 shtator 2013|accessdate=7 tetor 2013}}</ref> Në ndeshjen e rradhës, ai shënoi sërisht, por Evertoni u mposht 3–1 nga [[Manchester City F.C.|Manchester City]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24350210|title=Manchester City 3–1 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 tetor 2013|accessdate=7 tetor 2013}}</ref> Ai vazhdoi nisjen mbreslënë me klubin duke shënuar golin e parë të fitores 2–0 ndaj [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]], e cila u ndoq me një dopietë në barazimin 3–3 kundër Liverpoolit, në derbin e tij të parë të Merseyside.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/24591399|title=Aston Villa 0–2 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=1 dhjetor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11671/9043000/romelu-lukaku-claims-evertons-draw-with-liverpool-is-the-best-derby-he-has-played-in|title=Romelu Lukaku claims Everton's draw with Liverpool is the 'best derby' he has played in|trans-title=Romelu Lukaku deklaroi se barazimi i Evertonit me Liverpoolin ishte 'derbi më i mirë' në të cilën ai kishte luajtur|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|accessdate=1 dhjetor 2013}}</ref> Në janar 2014, ai u emërua nga ''[[The Guardian]]'' si një nga dhjetë talentet e rinjë më premtues të Evropës.<ref name="top10list">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2014/jan/19/next-10-big-things-europes-top-youngsters|title=The next 10 big things: Europe's top youngsters and stars of the future|trans-title=10 gjërat e ardhshme të mëdha: Të rinjë më të mirë të Evropës dhe yjet e së ardhmes|publisher=The Guardian|language=en|date=18 janar 2014|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Po në atë muaj, ai dëmtoi ligamentin e gjurit dhe u nxorr me barrelë pasi [[Gareth Barry]] shkeli në gjurin e tij pasi sulmuesi u përpoq të bllokonte gjuajtjen e [[Steven Gerrard]] në derbin e Merseyside kundër Liverpoolit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25822244|title=Romelu Lukaku: Everton striker out for 'weeks rather than months'|trans-title=Romelu Lukaku: Sulmues jashtë për 'disa javë javë jo muaj'|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=29 janar 2013}}</ref> Megjithatë, gjuajtja që ai u përpoq të ndalonte përfundoi në rrjetë dhe Evertoni u mposht 4–0.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/25822244|title=Liverpool 4–0 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=29 janar 2014}}</ref> Lukaku u rikthye nga dëmtimi në mars 2014 në ndeshjen ndaj West Ham, duke shënuar golin e vetëm të takimit në minutën e 81të pasi kishte hyrë në fushë si zëvëndësues.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/26300994|title=Everton 1–0 West Ham|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=1 mars 2014}}</ref> Më 6 prill, ai shënoi dhe asistoi në fitoren 3–0 të Evertonit kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]] në [[Goodison Park]], duke regjistruar fitoren e gjashtë rresht në Premier Ligë.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/26807037|title=Everton 3–0 Arsenal|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 prill 2014|accessdate=13 prill 2014}}</ref> Goli i tij i fundit si lojtar i huazuar erdhi në ditën e fundit të sezonit, ku ai shënoi golin e dytë të fitores 2–0 kundër [[Hull City A.F.C.|Hull Cityt]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27273312|title=Hull City 0–2 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=26 maj 2014}}</ref> Lukaku shënoi 15 gola në 31 ndeshje në Premier Ligë, me Evertonin që e mbylli sezonin në vendin e pestë me 72 pikë të mbledhura, një rekord i klubit.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/2014/05/14/magic-numbers-roberto-s-record-breakers|title=Magic Numbers: Roberto's Record-Breakers|trans-title=Numrat magjik: Rekordthyesit e Robertos|publisher=[[Everton F.C.]]|language=en|accessdate=26 maj 2014|archive-date=15 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140515151612/http://www.evertonfc.com/news/archive/2014/05/14/magic-numbers-roberto-s-record-breakers|url-status=dead}}</ref> ===Everton=== ====Sezoni 2014–15==== [[Skeda:Romelu Lukaku vs Dinamo Kyiv (16869431132) (cropped).jpg|parapamje|180px|majtas|Lukaku duke luajtur për Evertonin në vitin 2015.]] Lukaku firmosi një marrëveshje pesë-vjeçare me Evertonin në korrik 2014 për 28 milion £, duke u bërë blerja më e shtrenjtë e klubit.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/28569197|title=Romelu Lukaku: Everton sign Chelsea striker|publisher=BBC Sport|language=en|date=30 korrik 2014|accessdate=27 qershor 2017}}</ref> Ai mori fanellën me numrin 10, dhe shënoi golin e tij të parë sezonal më 13 shtator kundër ish klubit të tij West Brom.<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/09/13/england/premier-league/west-bromwich-albion-football-club/everton-football-club/1703573/|title=West Bromich Albion vs. Everton 0 – 2|publisher=Soccerway|language=en|date=13 shtator 2014|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Lukaku nuk e festoi golin, duke fituar duartrokitjet e tifozëve të West Bromit për veprimin e tij në shenjë respekti. Më 19 shkurt 2015, Lukaku shënoi tregolëshin e parë për Evertonin në ndeshjen e raundit të 32-tave të Ligës së Evropës kundër [[BSC Young Boys]]; ai shënoi fillimisht me kokë, më pas me këmbën e djathtë e më pas të majtën.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31523676|title=BSC Young Boys 1–4 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|date=30 korrik 2014|accessdate=30 korrik 2014}}</ref> Ai shënoi një dopietë në fitoren 3–1 në ndeshjen e kthimit një javë më vonë.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31627528|title=Everton 3–1 BSC Young Boys|publisher=BBC Sport|language=en|author=Ian Baker|date=26 shkurt 2015|accessdate=27 shkurt 2015}}</ref> Me tetë gola, ai ishte shënuesi më i mirë i turnamentit sëbashku me brazilianin [[Alan Carvalho|Alan]] të [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]].<ref name="Liga e Evropës">{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2249783.html|title=Alan and Everton's Lukaku finish as top scorers|trans-title=Alan dhe Lukaku i Evertonit e mbyllin si shënuesit më të mirë|publisher=UEFA|language=en|date=27 maj 2015|accessdate=27 maj 2015}}</ref> ====Sezoni 2015–16==== Në ndeshjen e javës së dytë të Premier Ligës, Lukaku shënoi një dygolësh në pjesën e parë me dy gjuajtjet e tij të para në portë në fitoren 3–0 të Evertonit si vizitor ndaj [[Southampton F.C.|Southampton]] më 15 gusht 2015.<ref name="Gjuajtja">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/33832170|title=Southampton 0–3 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|author=Aimee Lewis|date=15 gusht 2015|accessdate=16 gusht 2015}}</ref> Para ndeshjes, ai i dha një fanellë një tifozi të cilin ai e kishte goditur aksidentalisht me top gjatë nxemjes.<ref name="Gjuajtja"/> Më 25 gusht, ai shënoi një tjetër dygolësh në fitoren 5–3 në kohën shtesë ndaj [[Barnsley F.C.|Barnsley]] në një ndeshje të Kupës së Ligës.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/33969808|title=Barnsley 3–5 Everton (AET)|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 gusht 2015|accessdate=27 gusht 2015}}</ref> Më 28 shtator, Lukaku shënoi dy gola si dhe asistoi një tjetër kundër West Brom, duke ndihmuar ekipin e tij të përmbyste disavantazhin 0–2.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34311167|title=West Brom 2–3 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 shtator 2015|accessdate=4 tetor 2015}}</ref> Ai regjistroi një tjetër gol në derbin e Merseysides, ku këtë herë Evertoni barazoi 1–1 në Goodison Park.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/34372497|title=Everton 2–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 tetor 2015|accessdate=4 tetor 2015}}</ref> Më 21 nëntor, Lukaku shënoi një dopietë në fitoren 4–0 kundër Aston Villës, duke u bërë lojtari i pestë nën 23 vjeç që shënon të paktën 50 gola në Premier Ligë, pas [[Robbie Fowler]], [[Michael Owen]], [[Wayne Rooney]] dhe [[Cristiano Ronaldo]]s.<ref name="becomes">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3328456/Romelu-Lukaku-joins-Cristiano-Ronaldo-Wayne-Rooney-50-Premier-League-goals-turning-23.html|title=Romelu Lukaku becomes fourth-youngest player to score 50 goals before turning 23 in Premier League history|trans-title=Romelu Lukaku bëhet lojtari i katërt më i ri që shënon 50 gola para se të mbushi 23 në historinë e Premier Ligës|publisher=Daily Mail|language=en|date=21 nëntor 2015|accessdate=22 nëntor 2015}}</ref> Më 7 dhjetor, Lukaku shënoi nga një distancë e afërt në barazimin 1–1 kundër [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]], duke regjistruar golin e 50të në 100 ndeshje zyrtare me klubin.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/everton-vs-c-palace/341329|title=Everton 1–1 Crystal Palace: Romelu Lukaku secures point for hosts|trans-title=Everton 1–1 Crystal Palace: Romelu Lukaku i siguron një pikë vendasve|publisher=Sky Sports|language=en|date=7 dhjetor 2015|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Pesë ditë më vonë, Lukaku u bë lojtari i dytë në historinë e Evertonit që shënon në gjashtë ndeshje rresht në Premier Ligë, ku ai shënoi të parin e barazimit 1–1 ndaj Norwich City; lojtari i fundit që e kishte arritur këtë gjë ishte [[Bob Latchford]] 40 vite më parë.<ref>{{cite web|url=http://www.irishexaminer.com/breakingnews/sport/can-romelu-lukaku-break-jamie-vardys-premier-league-goalscoring-record-711126.html|title=Can Romelu Lukaku break Jamie Vardy's Premier League goalscoring record?|trans-title=A mundet Romelu Lukaku të thyej rekordin e shënimit të Jamie Vardy në Premier Ligë?|publisher=The Irish Examiner|language=en|date=12 dhjetor 2015|accessdate=10 gusht 2019}}</ref> Në ndeshjen e rradhës ku Everton u mposht 3–2 nga [[Leicester City F.C.|Leicester City]], Lukaku u bë lojtari i parë që nga [[Dave Hickson]] në vitin 1954 që shënon në tetë ndeshje rresht.<ref>{{cite web|url=http://www.hitc.com/en-gb/2015/12/19/gc-evertons-romelu-lukaku-breaks-a-61-year-record-after-goal-aga/|title=Everton's Romelu Lukaku breaks a 61-year record after goal against Leicester|trans-title=Romelu Lukaku thyen një rekord 61-vjeçar pas golit kundër Leicester|publisher=HITC Sport|language=en|author=Graham Corking|date=19 dhjetor 2015|accessdate=10 gusht 2019|archive-date=24 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624204311/http://www.hitc.com/en-gb/2015/12/19/gc-evertons-romelu-lukaku-breaks-a-61-year-record-after-goal-aga/|url-status=dead}}</ref> Më 6 shkurt 2016, Lukaku shënoi golin e 20të të sezonit në fitoren 3–0 si vizitor kundër [[Stoke City F.C.|Stoke City]], duke u bërë lojtari i parë që nga [[Graeme Sharp]] që shënon të paktën 20 gola në të gjitha kompeticionet në dy ose më shumë sezone rresht. Ky gol ishte gjithashtu i 16ti në kampionat, duke barazuar rekordin e klubit të vendosur nga [[Tony Cottee]] dhe [[Andrei Kanchelskis]] në mesin e viteve 1990'.<ref>{{cite web|url=http://www.nsno.co.uk/everton-news/2016/02/record-breaking-lukaku-happy-to-help-team/|title=Record-breaking Lukaku happy to help team|trans-title=Rekordthyesi Lukaku i lumtur që ndihmoi ekipin|publisher=NSNO|language=en|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=17 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817021123/http://www.nsno.co.uk/everton-news/2016/02/record-breaking-lukaku-happy-to-help-team/|url-status=dead}}</ref> Ai shënoi golin e 21të sezonal në fitoren 2–0 ndaj [[AFC Bournemouth]] në [[Dean Court]], duke barazuar rekordin për numrin e më shumë golave të shënuar në një sezon në të gjitha kompeticionet të vendosur nga [[Yakubu (futbollist)|Yakubu]] në sezonin 2007–08.<ref>{{cite web|url=http://www.evertonfc.com/players/y/ya/yakubu-ayegbeni|title=Yakubu Ayegbeni – Everton Football Club|publisher=[[Everton F.C.]]|language=en|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=8 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708162158/http://www.evertonfc.com/players/y/ya/yakubu-ayegbeni|url-status=dead}}</ref> Më 1 mars, Lukaku shënoi në fitoren 3–1 kundër Aston Villës në [[Villa Park]], duke regjistruar golin e 17të në kampionat, një rekord për Evertonin në epokën e Premier Ligës.<ref>{{cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/match-reports/aston-villa-1-3-everton-10955746|title=Aston Villa 1–3 Everton full-time report: Blues go into top half after cruise|publisher=Liverpoolecho.co.uk|language=en|first=Phil|last=Kirkbride|date=1 mars 2016|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Ky gol gjithashtu do të thoshte se Lukaku kishte barazuar rekordin e tij personal të vendosur në sezonin 2012–13 me West Brom.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=56521|title=Romelu Lukaku – Football Stats – Everton – Age 23|trans-title=Romelu Lukaku – Statistikat e Futbollit – Everton – Mosha 23|publisher=Soccer Base|language=en|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> ====Sezoni 2016–17==== [[Skeda:Manchester United v Everton, April 2017 (06).JPG|parapamje|djathtas|Lukaku me Evertonin në vititn 2017.]] Lukaku shënoi golat e parë të sezonit 2016–17 më 12 shtator në fitoren 3–0 kundër Sunderlandit në Stadium of Light, duke shënuar të tre golat e ekipit. Golat e tij u shënuan në 11 minuta e 37 sekonda, duke regjistruar tregolëshin e 12të më të shpejtë në historinë e Premier Ligës.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/37273038|title=Sunderland 0–3 Everton|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 shtator 2016|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Më 4 shkurt 2017, ai shënoi plot katër gola, e para nga të cilat ishte goli më i shpejtë i Evertonit në Premier Ligë, në fitoren 6–3 kundër Bournemouth në Goodison Park.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/04/everton-6-bournemouth-3romelu-lukaku-scores-toffees-fastest/|title=Everton 6 Bournemouth 3: Romelu Lukaku scores Toffees' fastest Premier League goal in Goodison rout|trans-title=Everton 6 Bournemouth 3: Romelu Lukaku shënon golin më të shpejtë në Premier Ligë për Toffees në goleadën e Goodison|publisher=The Telegraph|language=en|date=4 shkurt 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Ishte gjithashtu hat-trick (tre ose më shumë gola) i 300të në Premier Ligë.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/02/07/revealed-20-premier-league-teams-have-scored-hat-tricks-history/|title=Revealed: The 20 Premier League teams who have scored most hat-tricks in history of competition|trans-title=E zbuluar: 20 ekipet e Premier Ligës që kanë shënuar më shumë tregolësha në historinë e kompeticionit|publisher=The Telegraph|language=en|date=7 shkurt 2017|accessdate=22 mars 2018}}</ref> Më 25 shkurt, ai barazoi rekordin e klubit të vendosur nga [[Duncan Ferguson]] për numrin e golave të shënuar në Premier Ligë, duke regjistruar golin e 60të në fitoren 2–0 kundër Sunderland në Goodison Park.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/everton-vs-sland/356587|title=Everton 2–0 Sunderland: Romelu Lukaku equals club record in win|publisher=Sky Sports|language=en|date=25 shkurt 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Ai e theu rekordin në humbjen 3–2 kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] në [[White Hart Lane]] më 5 mars.<ref>{{cite news|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/romelu-lukaku-evertons-can-you-12706546|title=ROMELU LUKAKU: EVERTON'S LEADING PREMIER LEAGUE GOALSCORER|trans-title=Romelu Lukaku: Golashënuesi udhëheqës i Evertonit në Premier Ligë|publisher=Liverpoolecho.co.uk|language=en|date=7 mars 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Në ndeshjen e rradhës, në fitoren 3–0 në shtëpi kundër West Brom, Lukaku shënoi për t'u bërë lojtari i parë i Evertonit që shënon 20 ose më shumë gola në të gjitha kompeticionet për tre sezone rresht.<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/EFC_Statto/status/840604310773858304|title=EFC Statto on Twitter|trans-title=Status i EFC në Twitter|work=[[Everton F.C.]]|publisher=Twitter|language=en|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Një javë më vonë, gjatë fitores 4–0 kundër Hull Cityt, ai shënoi dy herë për të arritur në 21 gola në kampionat, duke u bërë lojtari i parë i Evertonit që nga [[Gary Lineker]] 31 vite më parë që kalon shifrën 20 gola në kampionat brënda një sezoni; përveç kësaj, ai u bë lojtari i parë i huaj dhe i katërti para moshës 24 vjeç që shënon 80 gola në Premier Ligë.<ref name="eighty">{{cite web|title=Premier League statistics: Arsenal, Mahrez, Vardy, Lukaku, Deeney|trans-title=Statistikat e Premier Ligës: Arsenal, Mahrez, Vardy, Lukaku, Deeney|url=https://www.bbc.com/sport/football/39318111|publisher=BBC Sport|language=en|last1=Hafeez|first1=Shamoon|date=19 mars 2017|accessdate=21 mars 2017}}</ref> Në mars 2017, ai refuzoi një kontratë të re pesë-vjeçare me një rrogë të raportuar 140,000 £ në javë në mes të zërave për një rikthim të mundshëm te Çelsi.<ref>{{cite web|title=Romelu Lukaku: Everton striker rejects new contract at Goodison Park|trans-title=Romelu Lukaku: Sulmuesi i Evertonit refuzon kontratën e re te Goodison Park|url=https://www.bbc.com/sport/football/39273691|publisher=BBC Sport|language=en|last1=McNulty|first1=Phil|date=14 mars 2017|accessdate=21 mars 2017}}</ref> Në një intervistë, ai vuri në pikpyetje ambiciet e klubit për të kryer transferime të mëdha dhe të ndjeki kualifikimin për në Ligën e Kampioneve, duke ofenduar edhe trajnerin [[Ronald Koeman]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/39295524|title=Romelu Lukaku must respect Everton contract – Ronald Koeman|trans-title=Romelu Lukaku duhet të respektojë kontratën me Evertonin – Ronald Koeman|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 mars 2017|accessdate=21 mars 2017}}</ref> Një gol në fitoren 3–1 të Evertonit ndaj [[Burnley F.C.|Burnley]] më 15 prill bëri që Lukaku të bëhej lojtari i parë që nga Bob Latchford që shënon 25 gola në të gjitha kompeticionet në një sezoni, si dhe lojtari i parë që nga legjenda [[Dixie Dean]] që shënon në nëntë ndeshje rresht në Goodison Park.<ref>{{cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/romelu-lukaku-stunning-stats-everton-12899448|title=How Lukaku has made history in stunning Everton season|trans-title=Si ka bërë histori Lukaku në një sezon shtangës me Evertonin|publisher=Liverpoolecho.co.uk|language=en|first=Paul|last=Gorst|date=15 prill 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Më 20 prill 2017, Lukaku u emërua në [[PFA Ekipi i Vitit|Ekpin e Vitit të PFA]] për herë të parë.<ref name="PFA1617">{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/39648483|title=PFA teams of the year: Chelsea and Tottenham dominate Premier League XI|trans-title=PFA ekipet e vitit: Çelsi dhe Tottenhami dominojnë XI të Premier Ligës|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 prill 2017|accessdate=6 maj 2018}}</ref> Ai gjithashtu ishte i nominuar për çmimet prestigjoze [[PFA Lojtari i Vitit]] dhe [[PFA Lojtari i Ri i Vitit]].<ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2017/4/13/pfa-mens-players-player-of-the-year|title=Men's PFA Players' Player of the Year 2017|trans-title=Lojtari i Vitit i Lojtarëve PFA 2017|publisher=The Professional Footballers Association|language=en|date=13 prill 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2017/4/13/pfa-mens-young-player-of-the-year|title=Men's PFA Young Player of the Year 2017|trans-title=PFA Lojtari i Ri i Vitit|publisher=The Professional Footballers Association|language=en|date=13 prill 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> ===Manchester United=== ====Transferimi==== Lukaku j'u bashkua Manchester Unitedit më 10 korrik 2017, duke firmosur një marrëveshje pesë-vjeçare me mundësi rinovimi edhe një vit.<ref>{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2017/Jul/club-statement-manchester-united-confirm-romelu-lukaku-has-joined-the-club-from-everton.aspx|title=United sign Romelu Lukaku|trans-title=United firmos me Romelu Lukakun|website=ManUtd.com|publisher=Manchester United F.C.|language=en|date=10 korrik 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Edhe pse shuma zyrtare e transferimit nuk u bë publike, mediat raportuan se vlera ishte fillimisht 75 milion £, plus 15 milion £ shtesa.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40550934|title=Romelu Lukaku: Man Utd sign Everton striker for initial £75m|trans-title=Romelu Lukaku: Man Utd firmos me sulmuesin e Evertonit për shifrën fillestare 75m £|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 korrik 2017|accessdate=10 korrik 2017}}</ref> Transferimi i tij te Manchester United erdhi një ditë pas largimit të kapitenit të klubit [[Wayne Rooney]] drejt Evertonit, klubi i parë i tij.<ref>{{cite web|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2017/Jul/wayne-rooney-is-to-rejoin-everton-from-manchester-united.aspx|title=Rooney to join Everton|trans-title=Rooney do të bashkohet me Evertonin|website=ManUtd.com|publisher=Manchester United F.C.|language=en|date=10 korrik 2017|accessdate=10 korrik 2017}}</ref> Para fillimit të sezonit 2017–18, Lukaku kërkoi leje nga sulmuesi suedez [[Zlatan Ibrahimović]] për t'i marrë atij fanellën me numrin 9.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/lukaku-ta-kete-numrin-9-te-united-ka-marr-leje-nga-ibrahimovic/|title=Lukaku do ta ketë numrin 9 te United, ka marr leje nga Ibrahimovic|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=10 korrik 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Lukaku konfirmoi marrjen e numrit më 14 korrik.<ref>{{cite news|url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2017/Jul/Victor-Lindelof-Romelu-Lukaku-Manchester-United-shirt-numbers-revealed.aspx|title=Lindelof and Lukaku shirt numbers revealed|trans-title=Zbulohet numrat e fanellës së Lindelof dhe Lukakut|website=ManUtd.com|publisher=Manchester United F.C.|language=en|first=James|last=Tuck|date=14 korrik 2017|accessdate=15 korrik 2017}}</ref> ====Sezoni 2017–18==== [[Skeda:Romelu Lukaku 27 September 2017 cropped.jpg|parapamje|upright|Lukaku duke luajtur për Manchester United në UEFA Ligën e Kampioneve në vitin 2017.]] Lukaku bëri debutimin e tij zyrtar me klubin më 8 gusht në ndeshjen e [[UEFA Super Kupa 2017|UEFA Super Kupës 2017]] kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]], duke shënuar golin e vetëm të ekipit të tij në një humbje 2–1.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/superkupa-e-europes-zidan-mposht-mourinho-n-reali-fiton-per-here-te-katert-trofeun-video/|title=Superkupa e Europës/ Zidan mposht Mourinho-n, Reali fiton për herë të katërt trofeun (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=8 gusht 2017|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Ai debutoi në kampionat pesë ditë më vonë, duke shënuar dy gola në fitoren 4–0 kundër West Ham;<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/40841358|title=Manchester United 4–0 West Ham United|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 gusht 2017|accessdate=13 gusht 2017}}</ref> kjo gjë e bëri atë lojtarin e katërt në historinë e Manchester United që shënon dy gola në ndeshjen e parë në Premier Ligë.<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/452144|title=Lukaku joins exclusive club with debut double|trans-title=Lukaku i bashkohet klubit eksluziv me dopietë në debutim|publisher=Premier League|language=en|date=14 gusht 2017|accessdate=15 gusht 2017}}</ref> Më 17 shtator, ai shënoi golin e tretë të fitores 4–0 ndaj ish klubit të tij Everton, duke festruar para tifozëve të Evertonit me gishtat të vendosur në vesh si përgjigje ndaj vërshëllimave të tyre gjatë ndeshjes.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/everton-fans-unhappy-romelu-lukakus-13634711|title=Everton fans unhappy with Romelu Lukaku's goal celebration|trans-title=Tifozët e Everton të pakënaqur me festimin e golit të Romelu Lukakut|publisher=Liverpoolecho.co.uk|language=en|accessdate=13 tetor 2018}}</ref> Dhjetë ditë më vonë, Lukaku shënoi një tjetër dopietë, këtë herë në fitoren 4–1 kundër [[PFC CSKA Moska|PFC CSKA Moskës]] në ndeshjen e fazës së grupeve të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]], duke arritur në shifrën dhjetë gola në nëntë ndeshjet e para në klub.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/11056777/jose-mourinho-says-romelu-lukakus-form-amazing-but-man-utd-team-mates-deserve-credit-too|title=Jose Mourinho says Romelu Lukaku's form amazing but Man Utd team-mates deserve credit too|trans-title=Jose Mourinho thotë se forma e Romelu Lukakut është fantastike por edhe shokët e skuadrës të Man Utd kanë meritë gjithashtu|website=Sky Sports|language=en|date=28 shtator 2017|accessdate=29 shtator 2017}}</ref> Në fitoren 2–1 ndaj ish klubit të tij Çelsi më 25 shkurt 2018, Lukaku fillimisht shënoi golin e barazimit para se të asistonte golin e fitores të shënuar nga [[Jesse Lingard]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/43101688|title=Manchester United 2–1 Chelsea|publisher=BBC Sport|language=en|last1=Oscroft|first1=Tim|date=25 shkurt 2018|accessdate=16 mars 2018}}</ref> Ai shënoi golin e 200të në karrierë për klubet dhe kombëtaren në humbjen 2–1 jashtë fushe ndaj [[Sevilla FC|Seviljes]] në ndeshjen e kthimit të raundit të 16-tave të Ligës së Kampioneve, një humbje që solli eliminimin e ekipit nga kompeticioni.<ref>{{cite web|url=https://www.birminghammail.co.uk/sport/football/football-news/romelu-lukaku-reacts-scoring-200th-14408325|title=Romelu Lukaku reacts to scoring his 200th goal as Manchester United exit Champions League|trans-title=Romelu Lukaku reagon për golin e tij të 200të me Manchester United që del nga Liga e Kampioneve|website=[[Birmingham Mail]]|language=en|last1=Rodger|first1=James|date=14 mars 2018|accessdate=16 mars 2018}}</ref> Më 31 mars, në fitoren 2–0 ndaj Swanseas, Lukaku shënoi golin e 100të në Premier Ligë në ndeshjen e tij të 216të, duke u bërë lojtari i pestë më i ri nga 28 lojtarët që e kanë arritur këtë gjë.<ref name="sky100">{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/news/11667/11311506/romelu-lukakus-100-premier-league-goals-in-stats|title=Romelu Lukaku's 100 Premier League goals in stats|trans-title=100 golat e Romelu Lukakut në Premier Ligë në statistika|publisher=Sky Sports|language=en|last1=Wright|first1=Nick|date=31 mars 2018|accessdate=31 mars 2018}}</ref> ====Sezoni 2018–19==== Lukaku e nisi sezonin 2018–19 me katër gola në pesë ndeshjet e para, përfshirë një dopietë ndaj [[Burnley F.C.|Burnley]], para se të duronte një zbrasti prej 12 ndeshjesh pa shënuar nga 19 shtatori deri më 27 nëntor 2018. Golat kundër [[Southampton F.C.|Southampton]] dhe [[Fulham F.C.|Fulham]] erdhën pas shkarkimit të trajnerit [[José Mourinho]], pasuesi i të cilit, [[Ole Gunnar Solskjær]], e la Lukakun jashtë skuadre në dy ndeshjet e tij të para në krye ndaj [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] dhe [[Huddersfield Town F.C.|Huddersfield Town]]. Ai zhvilloi paraqitje si zëvëndësues në dy ndeshjet e rradhës kundër [[A.F.C. Bournemouth|Bournemouth]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46663363|title=Man Utd 4-1 Bournemouth: Ole Gunnar Solskjaer says he is not purely focused on attack|trans-title=Man Utd 4-1 Bournemouth: Ole Gunnar Solskjaer thotë se ai nuk është i përqëndruar tërësisht në sulm|publisher=BBC Sport|language=en|first=Saj|last=Chowdhury|date=30 dhjetor 2018|accessdate=12 mars 2019}}</ref> dhe [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]],<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46682775|title=Newcastle United 0-2 Manchester United: Ole Gunnar Solskjaer wins fourth game from four|trans-title=Newcastle United 0-2 Manchester United: Ole Gunnar Solskjaer fiton ndeshjen e katërt nga katër|publisher=BBC Sport|language=en|first=Neil|last=Johnston|date=2 janar 2019|accessdate=12 mars 2019}}</ref> duke shënuar në të dyja ndeshjet disa minuta pasi kishte hyrë në fushë. Ai më pas luajti 90 minuta të plota në ndeshjen e raundit të tretë të Kupës FA, duke shënuar në fitoren 2–0 ndaj [[Reading F.C.|Reading]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46706809|title=Manchester United 2-0 Reading in FA Cup third round|trans-title=Manchester United 2-0 Reading në raundin e tretë të Kupës FA|publisher=BBC Sport|language=en|first=Matt|last=Davis|date=5 janar 2019|accessdate=12 mars 2019}}</ref> Megjithatë, Solskjaer vazhdoi të preferonte sulmuesin e ri [[Marcus Rashford]] në qëndër, duke bërë që Lukaku të luante si titullar në pesë nga nëntë ndeshjet e rradhës, përfshirë 90 minuta në plota në vetëm dy prej tyre, duke dështuar të shënonte. Forma e tij e shënimit u kthye në tre ndeshjet e rradhës, duke shënuar dopieta në ndeshjet ndaj [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]],<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47301088|title=Crystal Palace 1-3 Manchester United: Romelu Lukaku double helps visitors to victory|trans-title=Crystal Palace 1-3 Manchester United: Dopieta e Romelu Lukakut ndihmon vizitorët të fitojnë|publisher=BBC Sport|language=en|first=Shamoon|last=Hafez|date=27 shkurt 2019|accessdate=12 mars 2019}}</ref> Southampton<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47340490|title=Manchester United 3-2 Southampton|publisher=BBC Sport|language=en|first=Neil|last=Johnston|date=2 mars 2019|accessdate=12 mars 2019|ref=none}}</ref> dhe [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]. Golat kundër PSG-së ishin pjesë e një fitore 3–1 që pa Unitedin të përparonte në çerek-finalet e Ligës së Kampioneve falë rrugullit të golit jashtë fushe, duke u bërë ekipi i parë që kalon një raund pasi humbet ndeshjen e parë në shtëpi me dy ose më shumë gola.<ref>{{cite web|url=https://ballkani.info/united-realizon-mrekulline-historike-eliminon-psg-ne-fale-var-it-video/|title=United realizon mrekullinë historike, eliminon PSG-në falë VAR-it (VIDEO)|publisher=Ballkani.info|language=sq|date=6 mars 2019|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> ===Internazionale=== Më 8 gusht 2019, Lukaku u transferua te klubi italian [[F.C. Internazionale Milano|Inter]] për një shumë të raportuar 80 milion €, duke firmosur një kontratë pesë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/video-lukaku-cmend-tifozet-e-interit-sulmuesi-firmos-per-5-vjet/|title=VIDEO/ Lukaku çmend tifozët e Interit, sulmuesi firmos për 5 vjet|publisher=BalkanWeb.com|language=sq|date=8 gusht 2019|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Një ditë më vonë, klubi konfirmoi se belgu do të merrte fanellën e numrin 9, e cila ishte pjesë e [[Mauro Icardi]]t që nga viti 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/foto-lukaku-vesh-fanellen-e-interit-belgu-godet-ikardin/|title=FOTO/ Lukaku vesh fanellën e Interit, belgu “godet” Ikardin|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=9 gusht 2019|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Ai debutoi më 26 gusht në ndeshjen e parë të Interit në [[Serie A]] për sezonin 2019–20 kundër [[U.S. Lecce|Lecces]], duke shënuar golin e tretë të fitores 4–0 në [[San Siro]].<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-interi-i-kontes-eshte-magjepses-poker-leces-brozo-e-kandreva-prodhojne-perla-shenon-edhe-lukaku/|title=VIDEO/ Interi i Kontes është magjepsës, “poker” Leçes. Brozo e Kandreva prodhojnë perla, shënon edhe Lukaku|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=26 gusht 2019|accessdate=26 gusht 2019}}</ref> Me këtë gol, Lukaku kishte shënuar në debutim për pesë nga gjashtë klubet për të cilat ka luajtur (Anderlecht, West Brom, Everton, Manchester United dhe Inter), duke u bërë edhe belgu i tretë në histori që shënon për Interin në Serie A, pas [[Enzo Scifo]] dhe [[Radja Nainggolan]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/68659/inter-vs-lecce-all-you-need-to-know|title=Inter vs. Lecce, all you need to know|trans-title=Inter vs. Lecce, të gjitha që duhet t'i dini|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=27 gusht 2019|accessdate=28 gusht 2019|archive-date=28 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828094905/https://www.inter.it/en/news/68659/inter-vs-lecce-all-you-need-to-know|url-status=dead}}</ref> Një javë më vonë, Lukaku shënoi golin e tij të dytë me Interin kundër [[Cagliari Calcio|Cargliarit]] në transfertë, duke ndihmuar ekipin të arrijë fitoren e dytë në po aq ndeshje;<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/video-fitore-e-vuajtur-ne-transferte-lautaro-dhe-lukaku-nderojne-interin/|title=VIDEO/ Fitore e vuajtur në transfertë, Lautaro dhe Lukaku nderojnë Interin|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=1 shtator 2019|accessdate=6 shtator 2019}}</ref> para se të gjuante penalltinë, ai u sulmua me kore raciste nga tifozët vendas.<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/lukaku-reagon-pas-koreve-9raciste-ne-ndeshjen-me-kaljarin-jemi-ne-vitin-2019-dhe-po-kthehemi-prapa/|title=Lukaku reagon pas koreve raciste në ndeshjen me Kaljarin: Jemi në vitin 2019 dhe po kthehemi pas në kohë|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=2 shtator 2019|accessdate=6 shtator 2019}}</ref> ===Rikthimi te Chelsea=== Më 12 gusht 2021, Lukaku vendosi t'i bashkohej [[Chelsea F.C.|Çelsit]], duke u rikthyer pas dhjetë vitesh.<ref>{{Cite news|title=Chelsea re-sign Lukaku for club record £97.5m|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58111490|access-date=12 gusht 2021|archive-date=13 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813080940/https://www.bbc.co.uk/sport/football/58111490|url-status=live}}</ref> Klubi pagoi 97.5 milion £ për të, duke u bërë transferimi më i kushtueshëm në historinë e tyre. Me mbylljen e transferimit, Lukaku u bë lojtari më i kushtueshëm i të gjitha kohërave, duke mbledhur 285 milion £ për transferimet e tij gjatë karrierës.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/neymar-romelu-lukaku-paris-st-germain-belgian-manchester-united-b1901685.html|title=Chelsea return moves Romelu Lukaku ahead of Neymar as most expensive player ever|author=Tom White|newspaper=The Independent|language=en|date=12 gusht 2021|access-date=16 gusht 2021|archive-date=16 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816224554/https://www.independent.co.uk/sport/football/neymar-romelu-lukaku-paris-st-germain-belgian-manchester-united-b1901685.html|url-status=live}}</ref> Lukaku pranoi në një intervistë se i kishte kërkuar Interit të arrinte një marrëveshje me Çelsin, duke thënë: "Nuk doja tja punoja Interit mbrapa shpine. Ata më nxorrën nga m***. Isha në një vrime të thellë te Manchester Unitedi. Pas stërvitjes shkova te zyra e trajnerit Inzaghi. Nuk doja të prishja atmosferën pasi me kokën time nuk isha më në Milano. Kështu që i kërkova: të lutem gjeje një marrëveshje."<ref>{{Cite web|title=Romelu Lukaku reveals how Chelsea's persistence turned his head this summer|url=https://weaintgotnohistory.sbnation.com/2021/9/4/22657148/romelu-lukaku-explains-how-chelseas-persistence-turned-his-head-this-summer|date=5 shtator 2021|archive-url=https://archive.today/20210905034005/https://weaintgotnohistory.sbnation.com/2021/9/4/22657148/romelu-lukaku-explains-how-chelseas-persistence-turned-his-head-this-summer|archive-date=5 shtator 2021|author=David Pasztor|website=weaintgotnohistory.sbnation.com|language=en}}</ref> Më 22 gusht, Lukaku shënoi në debutimin e tij të dytë me klubin, duke finalizuar asistimin e [[Reece Lewis James|Reece James]] në minutën e 15të të fitores 2–0 kundër Arsenalit.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/58193457|title=Arsenal 0-2 Chelsea: Romelu Lukaku scores as Blues win|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=22 gusht 2021|archive-date=22 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822112913/https://www.bbc.com/sport/football/58193457|url-status=live}}</ref> Më 12 shtator, ai shënoi një dopietë në fitoren 3–0 kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]], duke regjistruar golat e tij të parë në [[Stamford Bridge]].<ref>{{cite web|url=https://www.bt.com/sport/news/2021/september/romelu-lukaku-nets-first-stamford-bridge-goals-as-chelsea-see-off-aston-villa|title=Romelu Lukaku nets first Stamford Bridge goals as Chelsea see off Aston Villa|publisher=[[BT Sport]]|language=en|access-date=12 shtator 2021|archive-date=6 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706203219/https://www.bt.com/sport/news/2021/september/romelu-lukaku-nets-first-stamford-bridge-goals-as-chelsea-see-off-aston-villa|url-status=live}}</ref> Dy ditë më pas, Lukaku shënoi golin e parë në kompeticionet evropiane për Çelsin kundër [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenitit]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve.<ref>{{Cite web|title=Match report: Chelsea 1 Zenit St Petersburg 0|url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/09/14/match-report--chelsea-v-zenit-st-petersburg|access-date=15 shtator 2021|publisher=Chelsea F.C.|website=chelseafc.com|language=en|archive-date=15 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210915080826/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/09/14/match-report--chelsea-v-zenit-st-petersburg|url-status=live}}</ref> Më 8 tetor, Lukaku ishte një nga pesë lojtarët e Çelsit të nominuar për çmimin [[Topi i Artë]], duke u renditur në vendin e dymbëdhjetë.<ref>{{cite magazine|url=https://www.si.com/soccer/chelsea/news/official-five-chelsea-players-among-30-man-ballon-dor-shortlist|title=Official: Azpilicueta, Kante, Jorginho, Mount & Lukaku Among Chelsea Players On 30-Man 2021 Ballon d'Or Shortlist|magazine=Sports Illustrated|language=en|date=8 tetor 2021|accessdate=8 tetor 2021|archive-date=8 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211008164451/https://www.si.com/soccer/chelsea/news/official-five-chelsea-players-among-30-man-ballon-dor-shortlist|url-status=live}}</ref> ===Napoli=== Më 29 gusht 2024, Lukaku u transferua përfundimisht te [[S.S.C. Napoli|Napoli]] për një shifër 30 milion € sipas raportimeve të medias, duke u bashkuar sërisht me trajnerin Conte.<ref>{{cite web|title=Lukaku lands in Italy to finalise move to Napoli and rekindle winning relationship with Conte|url=https://apnews.com/article/lukaku-conte-napoli-serie-a-2915196e6725702705fd87610717dea0|publisher=[[Associated Press]]|language=en|access-date=29 gusht 2024|date=28 gusht 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Il Napoli ufficializza l'acquisto di Romelu Lukaku|url=https://sscnapoli.it/il-napoli-ufficializza-lacquisto-di-romelu-lukaku/|publisher=S.S.C. Napoli|access-date=29 gusht 2024|language=it|date=29 gusht 2024}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke shënuar një nga dy golat në kohën shtesë të fitores 2–1 me përmbysje kundër [[Parma F.C.|Parmës]] në shtëpi.<ref>{{cite web|title=Lukaku late show helps save Napoli|url=https://tribune.com.pk/story/2492795/lukaku-late-show-helps-save-napoli|publisher=The Express Tribune|language=en|access-date=2 shtator 2024|date=2 shtator 2024}}</ref> ===Fenerbahçe=== Më 12 gusht 2026, Lukaku u transferua në [[Turqi]] te [[Fenerbahçe S.K.|Fenerbahçe]] në një marrëveshje një-vjeçare.<ref>{{cite web|title=Romelu Lukaku’nun ilk sözleri|language=tr|trans-title=Romelu Lukaku's first words|url=https://www.fenerbahce.org/haberler/futbol/2026/8/romelu-lukaku-nun-ilk-sozleri|publisher=Fenerbahçe S.K.|date=12 gusht 2026|access-date=12 gusht 2026}}</ref><ref>{{cite web|author=Colin Millar|title=Romelu Lukaku joins Fenerbahce on permanent transfer from Napoli|url=https://www.nytimes.com/athletic/7501994/2026/08/12/romelu-lukaku-fenerbahce-transfer-napoli/|publisher=The Athletic|language=en|date=12 gusht 2026|access-date=12 gusht 2026}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== [[Skeda:Lukaku Belgium National Team vs USA 2013 (cropped).jpg|parapamje|145px|majtas|Lukaku me [[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjikën]] në maj 2013.]] Lukaku ka qënë pjesë e [[Kombëtarja belge nën-21 e futbollit|Belgjikës nën-21]], duke shënuar në debutimin e tij ndaj [[Kombëtarja sllovene nën-21 e futbollit|Sllovenisë]]. Më 24 shkurt 2010, Lukaku mori ftesën e parë në [[Kombëtarja belge e futbollit|kombëtaren kryesore]] për një ndeshje miqësore ndaj [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]].<ref>{{cite web|url=http://www.dhnet.be/sports/diables-rouges/article/301782/romelu-lukaku-est-officiellement-diable-rouge.html#video15|title=Romelu Lukaku est officiellement Diable Rouge|publisher=DH.be|language=fr|date=24 shkurt 2010|accessdate=17 nëntor 2010}}</ref> Ai shënoi dy golat e parë me kombëtaren më 17 nëntor 2010 në një ndeshje miqësore ndaj [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-us/match/54146/russia-vs-belgium/report|title=Russia vs Belgium Player Ratings|trans-title=Rusia vs Belgjika Vlersimet e Lojtarëve|publisher=Goal.com|language=en|date=17 nëntor 2010|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=7 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707011442/http://www.goal.com/en-us/match/54146/russia-vs-belgium/report|url-status=dead}}</ref> Lukaku shënoi golin e rradhës me kombëtaren pas gati dy vitesh, duke shënuar në 4–2 në miqësoren ndaj [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandës]] më 15 gusht 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/match/80473/belgium-vs-netherlands/report|title=Belgium 4–2 Netherlands: Mertens inspires impressive win for hosts|trans-title=Belgjika 4–2 Holanda: Mertens frymëzon fitore mbreslënë për vendasit|publisher=Goal.com|language=en|date=15 gusht 2012|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=24 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624204326/http://www.goal.com/en-us/match/80473/belgium-vs-netherlands/report|url-status=dead}}</ref> Më 11 tetor 2013, Lukaku shënoi një dopietë në fitoren 2–1 të Belgjikës ndaj Kroacisë, duke i siguruar ''Djajve të Kuq'' një vend në [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]].<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2454878/Croatia-1-Belgium-2--match-report-Lukaku-double-secures-World-Cup-qualification-Red-Devils.html?ito=feeds-newsxml|title=Croatia 1 Belgium 2: Lukaku double secures World Cup qualification for Red Devils|trans-title=Kroacia 1 Belgjika 2: Dopieta e Lukakut i siguron kualifikimin në Kupën e Botës Djajve të Kuq|publisher=Daily Mail|language=en|date=11 tetor 2013|accessdate=11 tetor 2013}}</ref> Në maj 2014, ai ishte një nga 23 lojtarët e thirrur për të luajtur në turnament.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/lista-e-belgjikes-adnani-ne-boteror/|title=Lista e Belgjikës, Adnani në Botëror|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=13 maj 2014|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Më 26 maj, Lukaku shënoi një tregolësh në miqësoren përgatitore para Kupës së Botës ndaj [[Kombëtarja luksemburgase e futbollit|Luksemburgut]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27583281|title=Belgium 5–1 Luxembourg|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 maj 2014|accessdate=27 maj 2014}}</ref> Megjithatë, për shkak se Belgjika kishte kryer shtatë zëvëndësime gjatë ndeshjes në vend të gjashtë që lejohet sipas rregullores, kjo ndeshje nuk u njoh nga [[FIFA]].<ref name="HLN040614">{{cite web|url=http://www.hln.be/hln/nl/16076/De-Rode-Duivels/article/detail/1907260/2014/06/04/Debuut-Bossut-en-Januzaj-en-hattrick-Lukaku-zijn-ongeldig.dhtml|title=Debuut Bossut en Januzaj, én hattrick Lukaku zijn ongeldig|publisher=[[Het Laatste Nieuws]]|language=nl|date=4 qershor 2014|accessdate=4 qershor 2014}}</ref> Më 1 qershor, ai shënoi golin e parë të fitores 2–0 në miqësore kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]].<ref>{{cite web|url=https://uk.eurosport.yahoo.com/news/world-cup-lukaku-hazard-score-comfortable-belgium-win-181057930--sow.html|title=Lukaku and Hazard score in comfortable Belgium win over Sweden|trans-title=Lukaku dhe Hazard shënojnë në fitoren e rehatshme të Belgjikës ndaj Suedisë|publisher=Yahoo Eurosport UK|language=en|date=1 qershor 2014|accessdate=1 qershor 2014}}</ref> Në ndeshjen e parë të Belgjikës në turnament, një fitore 2–1 kundër [[Kombëtarja algjeriane e futbollit|Algjerisë]] në [[Belo Horizonte]], Lukaku e nisi si titullar dhe luajti 58 minuta para se të zëvëndësohej nga [[Divock Origi]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25285127|title=Belgium 2–1 Algeria|trans-title=Belgjika 2–1 Algjeria|publisher=BBC Sport|language=en|last1=Chowdhury|first1=Saj|date=17 qershor 2014|accessdate=22 qershor 2014}}</ref> Në ndeshjen e raundit të 16-tave, Lukaku hyri si zëvëndësues para fillimit të kohës shtesë dhe asistoi golin e parë të shënuar nga [[Kevin De Bruyne]] tre minuta më pas. Në minutën e 105të, ai shënoi goli ne tij të parë në turnament me Belgjikën që mposhti [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shtetet e Bashkuara]] 2–1.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama.com.al/belgjika-mund-ameriken-dhe-kalon-ne-cerekfinale/|title=Belgjika mund Amerikën dhe kalon në çerekfinale|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=2 korrik 2014|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> [[Skeda:2017 RUS v BEL exhibition - Romelu Lukaku.jpg|parapamje|145px|Lukaku duke luajtur për Belgjikën kundër [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]] në mars 2017.]] Më 29 mars 2016, Lukaku shënoi golin e vetën të ekipit të tij në humbjen 2–1 nga [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalia]] i asistuar nga vëllai i tij [[Jordan Lukaku]].<ref>{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3514618/Portugal-2-1-Belgium-Romelu-Lukaku-heads-home-cross-brother-Jordan-Cristiano-Ronaldo-Nani-strike-hosts.html|title=Portugal 2–1 Belgium: Romelu Lukaku heads home cross from brother Jordan after Cristiano Ronaldo and Nani strike for hosts|trans-title=Portugalia 1–1 Belgjika: Romelu Lukaku shënon me kokë pas krosit nga vëllai i tij Jordan pasi Cristiano Ronaldo dhe Nani shënojnë për vendasit|publisher=Daily Mail|language=en|last1=Gill|first1=Kieran|date=29 mars 2016|accessdate=29 mars 2016}}</ref> Në [[UEFA Euro 2016]], Lukaku shënoi dy gola në fitoren 3–0 të [[Kombëtarja irlandeze e futbollit|Republikës së Irlandës]] në ndeshjen e dytë të fazës së grupeve më 18 qershor.<ref>{{cite news|url=https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-belgjika-mund-irlanden-3-0/|title=Euro 2016: Belgjika mund Irlandën 3-0|publisher=Radio Televezioni Shqiptar|language=sq|date=18 qershor 2016|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=30 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160830021338/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-belgjika-mund-irlanden-3-0/|url-status=dead}}</ref> Më 10 nëntor 2017, Lukaku barazoi rekordin e [[Bernard Voorhoof]] dhe [[Paul van Himst]] për numrin rekord të golave të shënuar me Belgjikën pas një dopiete ndaj [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]], në një barazim 3–3.<ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/29908/11121930/romelu-lukaku-equals-all-time-belgium-goalscoring-record|title=Romelu Lukaku equals all-time Belgium goalscoring record|trans-title=Romelu Lukaku barazon rekordin golave tëe të gjitha kohërave të Belgjikës|publisher=Sky Sports|language=en|date=11 nëntor 2017|accessdate=12 nëntor 2017}}</ref> Katër ditë pas barazimit të rekordit, ai u bë lojtari me më shumë gola në historinë e Belgjikës me 31 gola në moshën 24 vjeç pasi ai shënoi të vetmin gol të fitores 1–0 ndaj [[Kombëtarja japoneze e futbollit|Japonisë]].<ref>{{cite web|url=http://metro.co.uk/2017/11/14/manchester-united-striker-romelu-lukaku-breaks-belgium-goalscoring-record-at-the-age-of-24-7079702/|title=Manchester United striker Romelu Lukaku breaks Belgium goalscoring record at the age of 24|trans-title=Sulmuesi i Manchester United Romelu Lukaku thyen rekordin e golave të Belgjikës në moshën 24 vjeç|publisher=Metro|language=en|date=14 nëntor 2017|accessdate=15 nëntor 2017}}</ref> Edhe pse ky rekord u njoh nga [[Federta Mbretërore Belge e Futbollit]],<ref name="KBVBdata">{{cite web|url=http://www.belgianfootball.be/nl/alle-rode-duivels|title=Alle Rode Duivels|publisher=belgianfootball.be|language=nl|accessdate=17 nëntor 2017}}</ref> FIFA kishte regjistruar zyrtarisht vetëm 28 gola për sulmuesin, duke mos njohur tre golat e shënuar në miqësoren kundër Luksemburgut më 26 maj 2014 për shkak se trajneri i ekipit, [[Marc Wilmots]], kishte kaluar numrin e zëvëndësimeve të lejuara sipas rregullave të lojës.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/belgium/story/3271412/fifa-doesnt-recognise-romelu-lukaku-all-time-goals-record-for-belgium|title=FIFA doesn't recognise Romelu Lukaku all-time goals record for Belgium|trans-title=FIFA nuk e njeh rekordin e të gjitha kohërave të golave të Romelu Lukakut për Belgjikën|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 nëntor 2017|accessdate=16 nëntor 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/fifa-not-recognise-romelu-lukaku-11526611|title=Why FIFA does not recognise Romelu Lukaku as Belgium's all-time record goal scorer despite him netting his 31st|trans-title=Pse FIFA nuk e njeh Romelu Lukakun si golashënuesin më të mirë të të gjitha kohërave të Belgjikës pavarësisht se ai shënoi të 31tin e tij|publisher=Mirror|language=en|date=15 nëntor 2017|accessdate=15 nëntor 2017}}</ref> Më 6 qershor 2018, Lukaku u bë zyrtarisht shënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Belgjikës pasi shënoi një gol në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja egjiptiane e futbollit|Egjiptit]]. Ai theu lidhjen e trefishtë të këtij rekordi, që gjithashtu mbahej edhe nga dyshja Bernard Voorhoof dhe Paul Van Himst.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=508389|title=Romelu Lukaku becomes Belgium's all-time leading scorer in win vs. Egypt|trans-title=Romelu Lukaku bëhet kyre golashënuesi më i mirë i të gjitha kohërave i Belgkikës në fitoren ndaj Egjiptit|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 qershor 2018|accessdate=8 qershor 2018}}</ref> Më 18 qershor 2018, Lukaku shënoi dy herë në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja panameze e futbollit|Panamasë]] në ndeshjen hapëse të fazës së grupeve të [[2018 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2018]].<ref>{{cite web|url=https://balkanweb.com/formacionet-zyrtare-dembele-dhe-kompany-e-nisin-nga-stoli-te-belgjika-ja-si-rreshtohet-panamaja/|title=Belgjika tregon pretendimet që ndeshjen e parë, mposht thellë Panamanë (Video)|publisher=BalkanWeb.com|language=en|date=18 qershor 2018|accessdate=11 gusht 2019}}</ref> Pesë ditë më vonë, në ndeshjen e dytë ndaj [[Kombëtarja tuniziane e futbollit|Tunizisë]], ai shënoi edhe dy herë të tjera, duke udhëhequr ekipin drejt një fitoreje 5–2.<ref>{{cite web|url=https://sot.com.al/rusi-2018-sport/belgjika-me-5-yje-nxjerr-tunizine-jashte-boterorit|title=Belgjika me “5 yje” nxjerr Tunizinë jashtë Botërorit|publisher=Sot.com.al|language=sq|date=23 qershor 2018|accessdate=11 gusht 2019|archive-date=11 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811202815/https://sot.com.al/rusi-2018-sport/belgjika-me-5-yje-nxjerr-tunizine-jashte-boterorit|url-status=dead}}</ref> Duke bërë këtë gjë, ai u bë lojtari i parë që nga [[Diego Maradona]] në vitin 1986 që shënon dopieta në dy ndeshje rresht të Kupës së Botës.<ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en/amp/news/lukaku-makes-world-cup-history-for-belgium/jozzix6p5v02znjc8jldvfkt|title=Red-hot Lukaku makes World Cup history for Belgium|trans-title=Lukaku bënë historinë në Kupën e Botës për Belgjikën|publisher=Goal.com|language=en|date=23 qershor 2018|accessdate=23 qershor 2018}}</ref> Ai e mbylli turnamentin me katër gola dhe një asist, duke fituar Këpucën e Bronztë me Belgjikën që përfundoi e treta.<ref name="bronze boot"/> ==Profili i lojtarit== ===Stili i lojës=== Lukaku është një lojtar këmbë-majtë,<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/755/europe/2011/08/06/2309519/meet-romelu-lukaku-the-chelsea-bound-belgian-starlet-who|title=Belgium international shares his dreams and ambitions and reveals his intention to learn from the Ivorian at Stamford Bridge|trans-title=Lojtari i Belgjikës ndan ëndërrat dhe ambiciet e tij dhe zbulon qëllim e tij të mësoj nga fildishtasi në Stamford Bridge|publisher=Goal.com|language=en|last=Veysey|first=Wayne|date=6 gusht 2011|accessdate=24 dhjetor 2014}}</ref> i cili në vitin 2014 u emërua nga ''The Guardian'' si një nga dhjetë talentet e rinjë më premtues të Evropës. Një sulmues fizikisht i fortë dhe i madh, i cili ka instikt goli, Lukaku njihet për përdorimin e forcës së tij fizike për të kaluar mbrojtësit.<ref name="top10list" /> Megjithatë, pavarësisht forcës, përmasave të tij, ndërtimit fizik dhe aftësisë për të luajtur me kurriz nga porta, pozicioni i preferuar i Lukakut nuk është roli i pykës në [[Sulmuesi (futboll)|qëndër të sulmit]], por si një sulmues i lirë; për shkak të shkathtësisë së tij teknike, ai është i aftë të luaj edhe si [[Sulmuesi (futboll)|anësor]]. Lukaku është një lojtar puntor, i fuqishëm në luftën në ajër, cili ka gjithashtu shpejtësi, atleticizëm, kombinime të sakta dhe teknikë të mirë; megjithatë, pavarësisht këtyre tipareve, Lukaku është kritikuar nga mediat për lëvizjen, prekjen e parë të topit, finalizimin dhe vazhdimsinë.<ref name="paradox">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2019/feb/28/romelu-lukaku-manchester-united-criticism-premier-league|title=The Lukaku paradox: goals, moments of brilliance … and clumsiness|trans-title=Paradoksi Lukaku: golat, momentet gjeniale … dhe ngathtësia|publisher=The Guardian|language=en|last1=Wilson|first1=Jonathan|date=28 shkurt 2019|accessdate=31 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.huffingtonpost.ca/entry/romelu-lukaku-belgium-world-cup_n_5b43f48be4b0c523e261dc2d|title=The World Cup's Most Brilliant Player Can Dominate Without Scoring|trans-title=Lojtari më gjenial i Kupës së Botës mund të dominojë pa shënuar|publisher=The Huffington Post|language=en|last1=Waldron|first1=Travis|date=9 korrik 2018|accessdate=31 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/10/04/ranking-20-best-players-premier-league-september-2017/5-romelu-lukaku/|title=Ranking the 20 best players in the Premier League: September 2017|trans-title=Duke renditur 20 lojtarët më të mirë në Premier Ligë: Shtator 2017|publisher=The Telegraph|language=en|date=4 tetor 2017|accessdate=31 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-arsenal-romelu-lukaku-pogba-rashford-solskjaer-goals-2019-news-a8816926.html|title=Arsenal vs Manchester United: Romelu Lukaku defies recent form to frustrate on big stage once again|trans-title=Arsenal vs Manchester United: Romelu Lukaku mohon formën së fundmi për të penguar në skenën e madhe sërisht|publisher=The Independent|language=en|last1=Delaney|first1=Miguel|date=11 mars 2019|accessdate=31 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2017/jul/21/romelu-lukaku-manchester-united-success-kevin-de-bruyne|title=Romelu Lukaku no Messi but he’ll thrive at Old Trafford, says Kevin De Bruyne|trans-title=Romelu Lukaku nuk është Messi por ai do shkëlqej në Old Trafford, thotë Kevin De Bruyne|publisher=The Guardian|language=en|last1=Jackson|first1=Jamie|date=21 korrik 2017|accessdate=31 korrik 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2017/11/27/5a1bf2dee5fdea8c6c8b463d.html|title=No goal, no problem as Mourinho hails Lukaku's work rate|trans-title=Ska gola, ska problem me Mourinhon që vlerson punën e Lukakut|publisher=Marca|language=en|date=27 nëntor 2017|accessdate=31 korrik 2019}}</ref> ===Ndikimet=== Në një intervistë me [[ESPN FC]] në vitin 2016, Lukaku emëroi [[Didier Drogba]] dhe [[Nicolas Anelka]] si dy sulmuesit që bënë që ai të dëshironte të luante te Çelsi, por ishte një sulmues i tretë, idhulli i tij më i madh, [[Luis Nazário de Lima|Ronaldo]], të cilin Lukaku e lavdëroi me ngazëllim, duke deklaruar, {{quote|"Ronaldo ndryshoi futbollin. Ai ishte ai që do të shikoje. Ti do ta shihje atë duke bërë driblime dhe do të mendoje: 'Kush e bënë këtë?' Ti do të shikoje mbrojtës që rrëzoheshin dhe ti ishe: 'Uou.' Golat që ai shënoi, në kohëra vendimtare. Ai shënote gola dhe ti ishe: 'Oh burr, kjo nuk është serioze.'"|Lukaku duke folur me ESPN rreth idhullit të tij, Ronaldo.<ref name="idol"/>}} Duke i dhënë meritat legjendës braziliane si ndikimi i tij më madh kur ishte fëmijë, Lukaku shtoi: "Ai ndryshoi dimensionin e sulmuesve. Ai ishte i shpejtë, driblonte si një anësor, vraponte si një sprinter dhe ishte i forë si një dem."<ref name="idol"/> Përkushtimi i tij ndaj Ronaldos është aq i madh saqë ai gjen kohë për të parë videot e tij në YouTube. Kur atij j'u tha se kishte disa karakteristika të përbashkëta me Ronaldon, Lukaku u përgjigj: "Të jem si Ronaldo? Ka vetëm një Ronaldo."<ref name="idol">{{cite web|url=http://www.espn.com/soccer/club/brazil/205/blog/post/2840087/ronaldo-deserves-more-credit-as-one-of-the-games-best|title=Ronaldo deserves more credit as one of the game's greatest players|trans-title=Ronaldo meriton më shumë merita si një nga lojtarët më të mëdhenjë të lojës|publisher=ESPN FC|language=en|last1=Smith|first1=Rory|date=30 mars 2016|accessdate=25 gusht 2018}}</ref> ==Jeta personale== Lukaku ka lindur në [[Antwerp]] të Belgjikës<ref name="ESPN">{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/139437/romelu-lukaku?cc=5739|title=Romelu Lukaku|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=28 mars 2011|archive-date=21 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121221053/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/139437/romelu-lukaku?cc=5739|url-status=dead}}</ref> nga prindër [[Kongo|kongolezë]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44521723|title=“World Cup 2018: Romelu Lukaku says some Belgians 'want to see me fail'|trans-title=Kupa e Botës 2018: Romelu Lukaku thotë se disa belgë 'duan që ta shohin atë të dështojë|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=25 shtator 2018}}</ref> Babai i tij, [[Roger Lukaku]], ka luajtur futboll si profesionist dhe ka qënë lojtar i [[Kombëtarja kongoleze e futbollit|Zaires]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=93204/|title=Menama Lukaku|publisher=[[FIFA]]|language=en|accessdate=6 gusht 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121109153304/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player%3D93204/|archivedate=9 nëntor 2012}}</ref> Ai ka një vëlla më të vogël, [[Jordan Lukaku|Jordan]], i cili gjithashtu u formua si futbollist në akademinë e Anderlecht dhe aktualisht luan në [[Itali]] me [[S.S. Lazio|Lazion]].<ref>{{cite web|url=http://www.calcionews24.com/ss-lazio-ultime-news-e-arrivato-jordan-lukaku-ora-visite-e-firma-491724|title=Lazio, è arrivato Jordan Lukaku: ora visite e firma – Calcio News 24|trans-title=Lazio, mbërrin Jordan Lukaku: tani vizitat dhe firma|publisher=CalcioNews24|language=en|date=21 korrik 2016|accessdate=12 gusht 2019}}</ref> Kushuriri i tij [[Boli Bolingoli-Mbombo]] luan si anësor i djathtë ose mbrojtës për klubin skocez [[Celtic F.C.|Celtic]].<ref>{{cite web|url=http://www.celticfc.net/news/16401|title=Celtic delighted to sign Boli Bolingoli-Mbombo on four-year deal|trans-title=Celtic të kënaqur që kanë firmosur me Boli Bolingoli-Mbombo në një marrëveshje katër-vjeçare|publisher=Celtic FC|language=en|date=3 korrik 2019|accessdate=4 korrik 2019}}</ref> Lukaku ishte objekt i një seriali dokumentar televiziv i quajtur [[:nl:De School Van Lukaku|''De School Van Lukaku'']] (Shkolla e Lukakut) që transmetohej në kanalin holandez Eén. Ky serial shfaqte filmime të Lukakut në vitet e tij të adoleshencës dhe të shokëve të tij të klasës gjatë një viti në Institutin Saint-Guidon, një shkollë në [[Bruksel]], ku futbollisti ishte pjesë gjatë kohës që ishte i angazhuar në akademinë e Anderlechtit.<ref>{{cite web|url=http://socqer.com/questions/819/is-it-true-that-chelsea-striker-romelu-lukaku-starred-in-a-documentary-tv-series-about-his-schooldays/#answer_922|title=Is it true Romelu Lukaku starred in a documentary tv series about his schooldays?|trans-title=A është e vërtetë që Romelu Lukaku ishte pjesë e një seriali dokumentar televiziv rreth ditëve të tij të shkollës?|website=Socqer.com|language=en|accessdate=7 gusht 2011|archive-date=2 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102225242/http://socqer.com/questions/819/is-it-true-that-chelsea-striker-romelu-lukaku-starred-in-a-documentary-tv-series-about-his-schooldays/#answer_922|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2009, seriali vazhdoi me një udhëtim në [[Londër]], duke vizituar stadiumin e Çelsit, Stamford Bridge. Lukaku tha në atë kohë: "Çfarë stadiumi. Nëse do të qaj një ditë në jetën ditë, do të jetë kur të luaj në këtë stadium. E dua Çelsin."<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/chelsea/8687246/Chelseas-new-signing-Romelu-Lukaku-says-move-to-Stamford-Bridge-is-a-dream-come-true.html|title=Chelsea new signing Romelu Lukaku says move to Stamford Bridge is a dream come true|trans-title=Blerja e re e Çelsit Romelu Lukaku thotë se kalimi në Stamford Bridge ëështë një ëndërr e bërë realitet|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=8 gusht 2011|accessdate=12 gusht 2019}}</ref> Përveç gjuhëve të tij amtare [[Gjuha frënge|frëngjisht]] dhe [[Gjuha holandeze|holandisht]], Lukaku flet rrjedhshëm [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha portugeze|portugalisht]], [[Gjuha spanjolle|spanjisht]] dhe dialektin kongolez Swahili, si dhe kupton [[Gjuha gjermane|gjermanisht]].<ref>{{cite news|url=http://www.birminghammail.co.uk/sport/football/football-news/west-brom-feature-chris-lepkowski-191038|title=West Brom feature: Chris Lepkowski talks to multi-lingual Romelu Lukaku about his life and career|trans-title=West Brom: Chris Lepkowski flet me multi-lingualin Romelu Lukakui rreth jetës dhe karrierës së tij|publisher=Birmingham Mail|language=en|last=Lepkowski|first=Chris|date=24 gusht 2012|access-date=24 gusht 2016}}</ref> Lukaku është praktikues i [[Kisha Katolike Romake|fesë katolike]]; ai kreu pelegrinazhin në [[Lourdes]] në vitin 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/romelu-lukaku-british-tabloids-christian-black-devout-muslim-manchester-united-daily-mail-sun-a7862506.html|title=Romelu Lukaku: British tabloids wrongly claim black Christian footballer is 'devout Muslim'|trans-title=Romelu Lukaku: Tabloidët francez deklaruan gabimisht që futbollisti i zi i krishter ishte një 'mysliman i devotshëm|work=The Independent Online|publisher=Independent Digital News & Media|language=en|first=May|last=Bulman|date=27 korrik 2017|accessdate=31 korrik 2017}}</ref> Ai nuk pi alkohol. ===Media dhe kontratat=== Lukaku ishte lojtari i parë i Premier Ligës që j'u bashkua agjensisë menaxhuese të Jay-Z, [[Roc Nation Sports]].<ref>{{cite web|url=http://rocnation.com/romelu-lukaku/|title=ROMELU LUKAKU|website=Roc nation|language=en|date=1 mars 2018|accessdate=1 mars 2018|archive-date=23 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423023758/http://rocnation.com/romelu-lukaku/|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2018, Lukaku firmosi një marrëveshje sponsorizimi rekord me kompaninë e veshjeve sportive [[Puma SE|Puma]], një nga kompaninë më të mëdhaja.<ref>{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/manchester-united/story/3526838/manchester-uniteds-romelu-lukaku-signs-record-puma-sponsorship-deal|title=Manchester United's Romelu Lukaku signs record Puma sponsorship deal|trans-title=Romelu Lukaku i Manchester United firmos marrëveshje sponsorizimi rekord me Pumën|publisher=ESPN FC|language=en|date=19 qershor 2018|accessdate=12 gusht 2019}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{updated|17 shtator 2023}}<ref name="SW">{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/players/romelo-lukaku/79495/|title=Romelu Lukaku|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=22 janar 2018}}</ref> {| class=wikitable style=text-align:center |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan=2|Klubi !rowspan=2|Sezoni !colspan=3|Liga !colspan=2|Kupa !colspan=2|Kupa e Ligës !colspan=2|Evropa !colspan=2|Tjetër !colspan=2|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=5|[[R.S.C. Anderlecht|Anderlecht]] |[[Sezoni 2008–09 i R.S.C. Anderlecht|2008–09]] |rowspan=4|[[Liga Pro Belge]] |1||0||0||0||colspan=2|—||0||0||colspan=2|—||1||0 |- |[[Sezoni 2009–10 i R.S.C. Anderlecht|2009–10]] |33||15||1||0||colspan=2|—||11{{efn|Një ndeshje në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], dhjetë ndeshje dhe katër gola në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||4||colspan=2|—||45||19 |- |[[2010–11 Liga Pro Belge|2010–11]] |37||16||2||0||colspan=2|—||11{{efn|Tre ndeshje dhe tre gola në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], tetë ndeshje dhe një gol në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||4||colspan=2|—||50||20 |- |[[2011–12 Liga Pro Belge|2011–12]] |2||2||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||colspan=2|—||2||2 |- !colspan=2|Gjithsej !73||33||3||0||colspan=2|—||22||8||colspan=2|—||98||41 |- |rowspan=3|[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |[[Sezoni 2011–12 i Chelsea F.C.|2011–12]] |rowspan=2|[[Premier League]] |8||0||1||0||3||0||0||0||colspan=2|—||12||0 |- |[[Sezoni 2013–14 i Chelsea F.C.|2013–14]] |2||0||colspan=2|—||colspan=2|—||0||0||1{{efn|name=USC|Ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]]}}||0||3||0 |- !colspan=2|Gjithsej !10||0||1||0||3||0||0||0||1||0||15||0 |- |[[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] (huazim) |[[2012–13 West Bromwich Albion F.C. season|2012–13]] |[[Premier League]] |35||17||2||0||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||38||17 |- |[[Everton F.C.|Everton]] (huazim) |[[Sezoni 2013–14 i Everton F.C.|2013–14]] |rowspan=4|[[Premier League]] |31||15||1||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||33||16 |- |rowspan=4|[[Everton F.C.|Everton]] |[[Sezoni 2014–15 i Everton F.C.|2014–15]] |36||10||2||2||1||0||9{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||8||colspan=2|—||48||20 |- |[[Sezoni 2015–16 i Everton F.C.|2015–16]] |37||18||3||3||6||4||colspan=2|—||colspan=2|—||46||25 |- |[[Sezoni 2016–17 i Everton F.C.|2016–17]] |37||25||1||1||1||0||colspan=2|—||colspan=2|—||39||26 |- !colspan=2|Gjithsej !141||68||7||7||9||4||9||8||colspan=2|—||166||87 |- |rowspan=3|[[Manchester United F.C.|Manchester United]] |[[2017–18 Premier League|2017–18]] |rowspan=2|[[Premier League]] |34||16||6||5||2||0||8{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]]}}||5||1{{efn|name=USC}}||1||51||27 |- |[[2018–19 Premier League|2018–19]] |32||12||3||1||1||0||9{{efn|name=UCL}}||2||colspan=2|—||45||15 |- !colspan=2|Gjithsej !66||28||9||6||3||0||17||7||1||1||96||42 |- |rowspan=3|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2019–20 Serie A|2019–20]] |rowspan=2|[[Serie A]] |36||23||4||2||colspan=2|—||11{{efn|Pesë ndeshje dhe dy gola në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], dy ndeshje dhe dy gola në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||9||colspan=2|—||51||34 |- |[[2020–21 Serie A|2020–21]] |36||24||3||2||colspan="2"|—||5{{efn|name=UCL}}||4||colspan="2"|—||44||30 |- !colspan=2|Gjithsej !72||47||7||4||colspan=2|—||16||13||colspan=2|—||95||64 |- |Chelsea |[[2021–22 Premier League|2021–22]] |Premier League |26||8||6||3||4||0||6{{efn|name=UCL}}||2||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||2||44||15 |- |Internazionale (huazim) |[[2022–23 Inter Milan season|2022–23]] |Serie A |25||10||4||1||colspan="2"|—||8{{efn|name=UCL}}||3||0||0||37||14 |- |[[AS Roma|Roma]] (huazim) |[[2023–24 Serie A|2023–24]] |Serie A |2||1||0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan=2|—||2||1 |- !colspan=3|Gjithsej karriera !450||212||39||21||20||4||78||41||4||3||591||281 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{updated|12 shtator 2023}}<ref>{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=25617|title=Romelu Lukaku|publisher=EU-Football.info|language=en|accessdate=2 prill 2018}}</ref><ref name="goals">{{cite web|url=http://static.belgianfootball.be/project/publiek/jrinteren/speler_PH_5590.htm#itop|title=Romelu Lukaku|publisher=Federata Mbretërore Belge e Futbollit|language=en|accessdate=13 shtator 2017}}</ref> {| class=wikitable style=text-align:center |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=14|[[Kombëtarja belge e futbollit|Belgjika]] |2010||8||2 |- |2011||5||0 |- |2012||5||1 |- |2013||8||2 |- |2014||11||6 |- |2015||5||0 |- |2016||14||11 |- |2017||9||9 |- |2018||14||14 |- |2019||5||7 |- |2020||5||5 |- |2021||12||11 |- |2022||3||0 |- |2023||6||9 |- !colspan=2|Gjithsej||110||77 |} ==Trofe== ;Anderlecht<ref name="SW"/> *[[Liga Profesionale Belge]]: [[2009–10 Liga Pro Belge|2009–10]] ;Internazionale<ref name="SW"/> *[[Serie A]]: [[2020–21 Serie A|2020–21]] *[[Coppa Italia]]: [[2022–23 Coppa Italia|2022–23]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2023|2023]] ;Chelsea<ref name="SW"/> *[[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2021|2021]] ;Napoli<ref name="SW"/> *Serie A: [[Serie A 2024–25|2024–25]] *Supercoppa Italiana: [[Supercoppa Italiana 2025|2025]] ;Belgjika *[[FIFA Kupa e Botës]] vendi i tretë: [[2018 FIFA Kupa e Botës|2018]] ;Çmime personale *[[Belgian Sportsman of the year|Talenti Belg Premtues i Vitit]]: 2009<ref>{{cite web|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/176384-origi-awarded-promising-talent-honour|title=Origi awarded Promising Talent honour|trans-title=Origi nderohet me çmimin Talenti Premtues|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=16 dhjetor 2014|accessdate=6 korrik 2017}}</ref> *[[Këpuca e Artë Belge|Këpuca e Bronztë Belge]]: 2009 *[[Lisa e golashënuesve më të mirë të Ligës Pro Belge|Golashënuesi më i mirë i Ligës Pro Belge]]: [[2009–10 Liga Pro Belge|2009–10]]<ref>{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/la-liga/2009-2010/new-drogba-to-snub-real_sto2427497/story.shtml|title='New Drogba' to snub Real Madrid|trans-title='Drogba i ri' do të refuzojë Real Madridin|publisher=Eurosport.com|language=en|date=11 gusht 2010|accessdate=6 korrik 2017}}</ref> *[[Këpuca e Artë Belge|Këpuca e Argjendë Belge]]: 2010 *[[Këpuca Ebony]]: 2011<ref>{{cite web|url=http://www.benefoot.net/the-belgian-ebony-shoe-2014-goes-to-standard-lieges-michy-batshuayi/|title=The Belgian Ebony Shoe 2014 goes to Standard Liège's Michy Batshuayi|trans-title=Këpuca Belge Ebony 2014 shkon te Michy Batshuayi i Standard Liège|publisher=Benefoot|language=en|date=6 maj 2014|accessdate=27 tetor 2014|archive-date=30 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160630104224/http://www.benefoot.net/the-belgian-ebony-shoe-2014-goes-to-standard-lieges-michy-batshuayi/|url-status=dead}}</ref> *Golashënuesi më i mirë i [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]]: [[2014–15 UEFA Liga e Evropës|2014–15]] (8 gola)<ref name="Liga e Evropës"/> *Lojtari i Ri i Sezonit i [[Everton F.C.|Everton]]: [[Sezoni i 2015–16 Everton F.C.|2015–16]]<ref name="Everton2">{{cite news|url=http://www.evertonfc.com/news/2016/05/15/awards|title=Barry Claims Awards Double|trans-title=Barry merr dy çmime|publisher=Everton F.C.|language=en|date=15 maj 2016|accessdate=10 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112211505/http://www.evertonfc.com/news/2016/05/15/awards|archive-date=12 janar 2018|url-status=dead}}</ref> *Everton Goli i Sezonit: 2015–16<ref name="Everton2"/> *[[Lojtari i Muajit në Premier League]]: [[2016–17 Premier League#Çmimet mujore|mars 2017]]<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/4290/Romelu-Lukaku/overview|title=Romelu Lukaku: Overview|trans-title=Romelu Lukaku: Përmbledhje|publisher=Premier League|language=en|accessdate=29 shtator 2018}}</ref> *[[PFA Ekipi i Vitit]]: [[PFA Ekipi i Vitit (2010s)#Premier League 8|Premier League 2016–17]]<ref name="PFA1617"/> *Lojtari i Sezonit i Everton: [[Sezoni 2016–17 i Everton F.C.|2016–17]]<ref name="Everton">{{cite news|url=http://www.evertonfc.com/news/2017/05/09/rom-bags-double-at-dixies|title=Rom Bags Double at Dixies|publisher=Everton F.C.|language=en|date=9 maj 2017|accessdate=10 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714182053/http://www.evertonfc.com/news/2017/05/09/rom-bags-double-at-dixies|archive-date=14 korrik 2017|url-status=dead}}</ref> *Lojtari i Sezonit i Lojtarëve të Everton: 2016–17<ref name="Everton"/> *[[Professional Footballers' Association|PFA]] Lojtari i Muajit i Tifozëve: gusht , shtator 2017<ref>{{cite news|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-lukaku-kane-morata-13714891|title=Man Utd striker Romelu Lukaku HAMMERS Kane, Morata and Aguero in PFA vote|trans-title=Sulmuesi i Man Utd Romelu Lukaku shkatërron Kane, Moratën dhe Agueron në votimin e PFA|publisher=Manchester Evening News|language=en|accessdate=4 tetor 2017}}</ref> *[[FIFPro World XI|FIFA FIFPro XI e Botës]], ekipi i 4të: 2017<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/2016-2017-world-11-the-reserve-teams/en/|title=2016–2017 World 11: the Reserve Teams – FIFPro World Players' Union|publisher=FIFPro.org|language=en|date=23 tetor 2017|access-date=23 tetor 2017|archive-date=6 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406020741/https://fifpro.org/news/2016-2017-world-11-the-reserve-teams/en/|url-status=dead}}</ref> *FIFA FIFPro XI e Botës, ekipi i 3të: 2018<ref>{{cite web|url=https://www.fifpro.org/news/world-11-the-reserve-teams-for-2017-18/en/|title=World 11: The Reserve Team for 2017-18|trans-title=11 e botës: Ekipi rezervë për 2017-18|publisher=FIFPro.org|language=en|date=24 shtator 2018|accessdate=25 shtator 2018|archive-date=26 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626220246/https://fifpro.org/news/world-11-the-reserve-teams-for-2017-18/en/|url-status=dead}}</ref> *Këpuca e Bronztë në [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës]]: [[2018 FIFA Kupa e Botës|2018]]<ref name="bronze boot">{{cite web|url=http://www.espn.co.uk/football/fifa-world-cup/story/3566761/luka-modric-wins-world-cup-golden-ball-as-mbappe-and-courtois-also-honoured|title=Luka Modric wins World Cup Golden Ball; Mbappe and Courtois also honoured|trans-title=Luka Modric fiton Topin e Artë të Kupës së Botës; nderohen gjithashtu edhe Mbappe me Courtois|publisher=ESPN FC|language=en|date=15 korrik 2018|accessdate=15 korrik 2018}}</ref> *[[Holli i Famës i Futbollit Italian]] ([[Davide Astori#Vdekja dhe trashëgimia|Çmimi Fair Play Davide Astori]]): 2019<ref name="2019-SerieAHoF">{{cite web|url=https://www.football-italia.net/149677/pirlo-mazzone-boniek-hall-fame|title=Pirlo, Mazzone, Boniek in Hall of Fame|trans-title=Pirlo, Mazzone, Boniek në Hollin e Famës|publisher=Football Italia|language=en|date=5 shkurt 2020|accessdate=7 shkurt 2020}}</ref> == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{commons}} *[https://www.manutd.com/en/players-and-staff/detail/romelu-lukaku Profili] te uebfaqja e Manchester United F.C. *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=56521 Romelu Lukaku] te Soccerbase {{Skuadra S.S.C. Napoli}} {{Artikull i përkryer|dita=27|muaj=8|viti=2020}} {{DEFAULTSORT:Lukaku, Romelu}} [[Kategoria:Lindje 1993]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë belgë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren belge]] [[Kategoria:Futbollistë në R.S.C. Anderlecht]] [[Kategoria:Futbollistë në Chelsea F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në West Bromwich Albion F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Everton F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në S.S.C. Napoli]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]] [[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] l2n0u3mjr9rlt9q774vhr6xnusmjojw Diskutim:0 (numër) 1 266101 3062224 1988504 2026-11-03T17:39:44Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062224 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[0 (numër)]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988503 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20081204042054/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html te http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.ucs.louisiana.edu/~sxw8045/history.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 14:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[0 (numër)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062223 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110226073857/http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd08xx/EWD831.PDF për lidhjen http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/ewd08xx/EWD831.PDF. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 18:39 (CET) 233zupicyik0365eao0sl8ie604drwp Diskutim:Albi Alla 1 266190 3062257 2726435 2026-11-03T20:27:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062257 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Albi Alla/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Albi Alla]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062256 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304084735/http://www.onsports.gr/Podosfairo/Kypello/item/425007-Panahaiki-Panileiakos-3-0 për lidhjen http://www.onsports.gr/Podosfairo/Kypello/item/425007-Panahaiki-Panileiakos-3-0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 21:27 (CET) 09he4rhaquqp8gg12m0vxlgzhh4i7ju Diskutim:Anita Borg 1 266268 3062282 2173092 2026-11-03T22:21:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062282 wikitext text/x-wiki == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Anita Borg]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988995 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20060408174002/http://www.anitaborg.org/ te http://www.anitaborg.org/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anita Borg]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069381 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060408174002/http://www.anitaborg.org/ për lidhjen http://www.anitaborg.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140109154843/http://gracehopper.org/ për lidhjen http://www.gracehopper.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2020 08:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anita Borg]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173091 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130802004249/http://www.girlgeeks.org/chat/borg.shtml për lidhjen http://www.girlgeeks.org/chat/borg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110629044845/http://anitaborg.org/about/history/ për lidhjen http://anitaborg.org/about/history/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 02:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anita Borg]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062281 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120406134300/http://news.cnet.com/2100-1032-996015.html për lidhjen http://news.cnet.com/2100-1032-996015.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:21 (CET) p6nz7efse1oyo1xh7orgznhkbm9uly5 Diskutim:Ankona 1 266269 3062284 2984814 2026-11-03T22:29:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062284 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ankona/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ankona]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062283 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260412063446/https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona për lidhjen https://old.porto.ancona.it/en/ports/port-of-ancona/port-of-ancona. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260418150413/https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo për lidhjen https://www.univpm.it/Entra/Internazionale/Incoming_mobility/Presentazione_Video_dellAteneo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070406194554/http://www.univpm.it/ për lidhjen https://www.univpm.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:29 (CET) 7nufjzbr88401isj2nmz8d46q4t6hrb Diskutim:Arduino 1 266303 3062302 2889341 2026-11-03T23:34:13Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062302 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arduino/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arduino]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062301 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130120173200/http://www.ladyada.net/learn/arduino/ për lidhjen http://ladyada.net/learn/arduino/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:34 (CET) 7l7gz2a846weapjd99ip0owteyjhfzw Diskutim:Arkitektura e Bombejit 1 266327 3062314 3055092 2026-11-04T00:02:13Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062314 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arkitektura e Bombejit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Bombejit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062313 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071030131138/http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm për lidhjen http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 01:02 (CET) 95mbjy2te5mr1xgjl7a4vt8awt1cs55 Diskutim:Arti i rilindjes 1 266351 3062330 3058065 2026-11-04T02:04:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062330 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arti i Rilindjes/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171005094258/http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm për lidhjen http://www.elrelojdesol.com/leonardo-da-vinci/gallery-english/index.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 06:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2895096 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160320190210/http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance për lidhjen http://www.berfrois.com/2011/03/sacred-images-in-the-renaissance/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 janar 2026 10:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2913133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060925131214/http://www.rensoc.org.uk/ për lidhjen http://www.rensoc.org.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2026 14:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2995621 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.rpfuller.com/gcse/musi%C3%A7renaissance.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050702080745/http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm për lidhjen http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/florence.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 qershor 2026 11:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027646 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190915151119/http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm për lidhjen http://www.activehistory.co.uk/Miscellaneous/free_stuff/renaissance/frameset.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 00:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058064 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160325111348/http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html për lidhjen http://www.theatrehistory.com/british/bellinger004.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 02:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arti i rilindjes]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062329 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150516045144/http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html për lidhjen http://user.phil-fak.uni-duesseldorf.de/~holteir/companion/Navigation/Text_Groups/Drama/Interludes/interludes.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 03:04 (CET) eelxgqbalriuhsjwhmlej3pyojlcrbb Diskutim:Caddy Adzuba 1 266535 3062435 2980413 2026-11-04T08:31:02Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062435 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Caddy Adzuba/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Caddy Adzuba]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062434 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190419214238/https://www.liveleak.com/view?i=530_1409746501 për lidhjen http://www.liveleak.com/view?i=530_1409746501. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 09:31 (CET) 1xwt7qzm6avpfztrxdn1kwbz58nhjin Diskutim:Craig Newmark 1 266590 3062451 3004103 2026-11-04T10:06:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062451 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Craig Newmark/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Craig Newmark]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062450 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130315134124/http://www.wired.com/business/2012/07/craig-newmark për lidhjen http://www.wired.com/business/2012/07/craig-newmark/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:06 (CET) 4ah9wf62i9gxweehfgdzifyxolm4q5u Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare 1 267850 3062373 3058572 2026-11-04T04:19:22Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare/Arkivi 1]] 3062373 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} qfezomj126e2j6qp531dl4q059vgu9a Diskutim:Marouane Chamakh 1 267990 3062375 3058621 2026-11-04T04:19:42Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Marouane Chamakh/Arkivi 1]] 3062375 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Marouane Chamakh/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} jqzkf6og21vi4bjfejubgrb4ll5kh96 Diskutim:Volkswagen 1 269137 3062177 2911019 2026-11-03T13:41:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062177 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Volkswagen/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Volkswagen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062176 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201026064752/https://www.thecaryoudrive.com/en/02175a425 për lidhjen http://www.thecaryoudrive.com/en/02175a425. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 14:41 (CET) evr97ea7cpgxfmsf7h9pbxfhclgdp9n Diskutim:William Rowan Hamilton 1 269167 3062182 3059501 2026-11-03T14:14:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062182 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[William Rowan Hamilton]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997458 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html te http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm te http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm te http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ te http://www.hamilton2005.ie/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2386958 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ për lidhjen http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 janar 2022 23:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2680868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ për lidhjen http://www.hamilton.tcd.ie/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 gusht 2024 08:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 për lidhjen http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 17:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080505013105/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html për lidhjen http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:14 (CET) 1kq1nwu0jv22f5tlyiaciw0k1ouc2p5 3062332 3062182 2026-11-04T02:16:13Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3062332 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:William Rowan Hamilton/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[William Rowan Hamilton]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997458 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html te http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm te http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm te http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ te http://www.hamilton2005.ie/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2386958 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ për lidhjen http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 janar 2022 23:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2680868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ për lidhjen http://www.hamilton.tcd.ie/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 gusht 2024 08:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 për lidhjen http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 17:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080505013105/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html për lidhjen http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:14 (CET) 9l9blhmxn0e3vii4nlagwraezwdx13f 3062377 3062332 2026-11-04T04:20:44Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:William Rowan Hamilton/Arkivi 1]] 3062377 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:William Rowan Hamilton/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 për lidhjen http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 17:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080505013105/http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html për lidhjen http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:14 (CET) e1hg2pgxzte9xewpp5v3osfz2mjqiw5 Diskutim:Çmimi i madh i Britanisë 2007 1 269259 3062221 2718223 2026-11-03T17:12:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062221 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Çmimi i madh i Britanisë 2007]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997735 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070930154947/http://www.manipef1.com/results/2007/britain.php te http://www.manipef1.com/results/2007/britain.php Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 12:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi i madh i Britanisë 2007]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715703 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070701225313/http://www.formula1.com/races/in_detail/778/ për lidhjen http://www.formula1.com/races/in_detail/778/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 nëntor 2024 00:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi i madh i Britanisë 2007]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718222 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070707170752/http://www.formula1.com/races/in_detail/778/ për lidhjen http://www.formula1.com/races/in_detail/778. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070712091003/http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421/ për lidhjen http://www.formula1.com/results/season/2007/778/6421. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 nëntor 2024 05:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi i madh i Britanisë 2007]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062220 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070629162938/http://www.britishgp.co.uk/ për lidhjen http://www.britishgp.co.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 18:12 (CET) lhmos3x498dzj15qyfvyqmdp53cr1av Diskutim:Anton Xanoni 1 269826 3062290 2000862 2026-11-03T22:39:28Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062290 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Anton Xanoni]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2000861 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929102725/http://www.forumkatolik.com/forum/viewtopic.php?p=15091&sid=c42d6a630d40bb01d7bb3293da5188ce për lidhjen http://www.forumkatolik.com/forum/viewtopic.php?p=15091&sid=c42d6a630d40bb01d7bb3293da5188ce. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 14 shtator 2019 18:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anton Xanoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062289 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180420233652/http://history.uaic.ro/wp-content/uploads/2013/01/classicacc422009.pdf për lidhjen http://history.uaic.ro/wp-content/uploads/2013/01/classicacc422009.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:39 (CET) b3uc3do95ivbofs4jsihnr6qdvv2j72 Diskutim:August Ferdinand Möbius 1 269878 3062343 2252829 2026-11-04T02:43:48Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062343 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[August Ferdinand Möbius]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2001255 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100401082357/http://valure.wiki.ccsd.edu/August+Mobius për lidhjen http://valure.wiki.ccsd.edu/August+Mobius/. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 14 shtator 2019 19:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[August Ferdinand Möbius]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2252828 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37264645. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37265486. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37268072. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37268085. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 shtator 2021 11:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[August Ferdinand Möbius]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062342 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100706054053/http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=35953 për lidhjen http://www.genealogy.ams.org/id.php?id=35953. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 03:43 (CET) qeeog5thgx24ipdqyi2clna2m60lpef Diskutim:Christian W. Schenk 1 270021 3062445 2904626 2026-11-04T09:19:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062445 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Christian W. Schenk/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Christian W. Schenk]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062444 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131021190504/http://www.vs-rlp.de/category/alphabetisch/schenk-christian-w/ për lidhjen http://www.vs-rlp.de/category/alphabetisch/schenk-christian-w/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 10:19 (CET) cxxug9svbgmprr4viik3wgq4nllmufy Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Arkiv 4 270660 3062352 3058192 2026-11-04T03:00:15Z Smallem 126080 U arkivua "Klodian Allajbeu" (dështim); u arkivua "Lufta e Nuseve" (dështim) ([[User:Smallem/Hollësi#kërkesat|hollësi]]) 3062352 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Artikuj të mirë/styles.css" /> <div class="ga-archive-page"> <div class="ga-archive-header"> <div class="ga-archive-icon">[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]</div> <div class="ga-archive-header-text"> <div class="ga-archive-title">Arkiv i kandidaturave për artikuj të mirë</div> </div> </div> </div> <div class="archive-filter"> {{#invoke:Votes|archive|kandidatura|ende të mirë}} {| class="ga-archive-table wikitable sortable" <!-- Një rresht i ri: "|- class="at-approved"" (ose at-rejected), me " at-still" kur artikulli është ende i mirë, që rreshti të theksohet kur zgjidhet shifra e tij sipër tabelës. --> |- ! class="ga-at-n" | Nr ! Artikulli ! Data e hapjes ! Data e mbylljes ! Përfundimi ! Propozuesi ! Statusi |- class="at-approved at-still" | 1 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e Japonisë|Historia e Japonisë]] || 17 maj 2008 || 1 qershor 2008 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 2 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e Skocisë|Historia e Skocisë]] || 17 maj 2008 || 1 qershor 2008 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 3 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Flamuri i Evropës|Flamuri i Evropës]] || 7 qershor 2008 || 4 korrik 2008 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 4 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Evropa|Evropa]] || 3 shtator 2008 || 1 korrik 2009 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 5 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mongolia|Mongolia]] || 6 qershor 2009 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Getoar TX|Getoar TX]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 6 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkrimi pasqyrë|Shkrimi pasqyrë]] || 1 korrik 2009 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Armend|Armend]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 7 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Saturni|Saturni]] || 19 dhjetor 2009 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Kristiani95|Kristiani95]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 8 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Final Fantasy VIII|Final Fantasy VIII]] || 7 janar 2010 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Lagoon|Lagoon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 9 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Moska|Moska]] || 13 qershor 2010 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci11]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 10 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ernesto Che Guevara|Ernesto Che Guevara]] || 14 qershor 2010 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci11]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 11 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Erik Gustav Geijer|Erik Gustav Geijer]] || 22 shtator 2010 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Adventus|Adventus]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 12 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta shqiptaro-veneciane (1447-1448)|Lufta shqiptaro-veneciane (1447-1448)]] || 29 prill 2011 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 13 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Hamurabi|Hamurabi]] || 29 nëntor 2011 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Pedanti|Pedanti]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 14 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sali Nivica|Sali Nivica]] || 1 nëntor 2011 || 30 nëntor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 15 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Flamuri i Kosovës|Flamuri i Kosovës]] || 30 nëntor 2011 || 2 dhjetor 2011 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 16 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Luigj Gurakuqi|Luigj Gurakuqi]] || 30 nëntor 2011 || 28 nëntor 2011 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Arensi|Arensi]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 17 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Software project management|Software project management]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 18 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mirëmbajtja e softuerit|Mirëmbajtja e softuerit]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 19 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Diagrami i sekuencës|Diagrami i sekuencës]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 20 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Collaboration diagrami|Collaboration diagrami]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 21 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Teknika e planifikimit të projektit me përdorimin e diagramit të rrjetit|Teknika e planifikimit të projektit...]] || 28 nëntor 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 22 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Informatika paralele|Informatika Paralele]] || 22 prill 2012 || 9 shtator 2015 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 23 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Kongresi i Dibrës|Kongresi i Dibrës]] || 25 nëntor 2012 || 17 shtator 2015 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 24 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut|Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut]] || 1 maj 2016 || 5 korrik 2016 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 25 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ulqini|Ulqini]] || 8 prill 2016 || 12 korrik 2016 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 26 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Parashqevi Qiriazi|Parashqevi Qiriazi]] || 29 qershor 2016 || 12 korrik 2016 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 27 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Historia e arteve|Historia e arteve]] || 17 maj 2016 || 2 tetor 2017 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 28 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Testi i Turingut|Testi i Turingut]] || 20 dhjetor 2015 || 11 dhjetor 2017 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 29 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Anton Çehovi|Anton Çehovi]] || 20 dhjetor 2015 || 11 dhjetor 2017 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 30 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Cristiano Ronaldo|Cristiano Ronaldo]] || 11 dhjetor 2017 || 16 nëntor 2018 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 31 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Degët e fizikës|Degët e fizikës]] || 20 dhjetor 2015 || 3 janar 2019 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 32 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Gjilani|Gjilani]] || 22 nëntor 2017 || 3 janar 2019 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 33 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ballaban Pasha|Ballaban Pasha]] || 15 nëntor 2018 || 5 janar 2019 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:1l2l3k|1l2l3k]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 34 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Rita Ora|Rita Ora]] || 22 nëntor 2017 || 29 janar 2019 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Tiimiii|Tiimiii]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 35 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Antonio Di Natale|Antonio Di Natale]] || 20 shkurt 2019 || 26 tetor 2019 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 36 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Raul Albiol|Raul Albiol]] || 18 shkurt 2019 || 27 prill 2020 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 37 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sergio Busquets|Sergio Busquets]] || 18 shkurt 2019 || 27 prill 2020 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 38 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/The Use of Knowledge in Society|The Use of Knowledge in Society]] || 14 mars 2015 || 1 maj 2020 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Mr. Pseudo|Mr. Pseudo]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 39 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Konventa Ndërkombëtare Opium|Konventa Ndërkombëtare Opium]] || 15 qershor 2008 || 1 maj 2020 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Cradel|Cradel]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 40 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Pal Kastrioti|Pal Kastrioti]] || 6 shkurt 2021 || 3 dhjetor 2024 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Maleschreiber|Maleschreiber]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 41 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Sandro Mazzola|Sandro Mazzola]] || 13 prill 2020 || 3 dhjetor 2024 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 42 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë|Marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë]] || 9 shtator 2020 || 3 dhjetor 2024 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Berisharina|Berisharina]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 43 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/FC Girondins de Bordeaux|FC Girondins de Bordeaux]] || 17 nëntor 2024 || 3 dhjetor 2024 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Velocitasgroningen1934|Velocitasgroningen1934]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 44 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Aston Villa F.C.|Aston Villa F.C.]] || 12 dhjetor 2024 || 17 mars 2025 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Velocitasgroningen1934|Velocitasgroningen1934]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 45 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Stuhia tropikale Jose (2005)|Stuhia tropikale Jose (2005)]] || 14 shkurt 2024 || 17 mars 2025 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 46 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Mirush Kabashi|Mirush Kabashi]] || 16 mars 2025 || 10 tetor 2025 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 47 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Stuhia tropikale Becky (1970)|Stuhia tropikale Becky (1970)]] || 2 maj 2025 || 13 tetor 2025 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 48 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ernest Muçi|Ernest Muçi]] || 29 tetor 2025 || 6 mars 2026 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 49 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkencat e detarisë portugeze|Shkencat e detarisë portugeze]] || 29 tetor 2025 || 6 mars 2026 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 50 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600|Shkencat e detarisë iberike, 1400–1600]] || 28 janar 2025 || 23 shtator 2026 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 51 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Faith and Confidence|Faith and Confidence]] || 28 shkurt 2025 || 25 shtator 2026 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Kelly zhrm|Kelly zhrm]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-approved at-still" | 52 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Rrethimi i parë i Krujës|Rrethimi i parë i Krujës]] || 31 maj 2026 || 25 shtator 2026 || <span class="ga-at-approved">miratim</span> || [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] || <span class="ga-at-status ga-at-yes">I mirë</span> |- class="at-rejected" | 53 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Klodian Allajbeu|Klodian Allajbeu]] || 1 shtator 2026 || 21 tetor 2026 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |- class="at-rejected" | 54 || [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Lufta e Nuseve|Lufta e Nuseve]] || 15 dhjetor 2025 || 24 tetor 2026 || <span class="ga-at-rejected">dështim</span> || [[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] || <span class="ga-at-status ga-at-no">Jo i mirë</span> |} </div> <div class="ga-archive-page ga-archive-foot"> <div class="ga-archive-header"> <div class="ga-archive-icon">[[Skeda:Dialog-information.svg|40px|center|link=|alt=]]</div> <div class="ga-archive-header-text"> <div class="ga-archive-title">Shpjegimi i tabelës</div> <div class="archive-legend-items"> <div>'''Artikulli''': lidhja të dërgon te faqja e kandidaturës.</div> <div>'''Data e hapjes''', '''Data e mbylljes''': kur u hap dhe kur u mbyll votimi.</div> <div>'''Përfundimi''': miratim (artikulli u shpall i mirë) ose dështim.</div> <div>'''Propozuesi''': përdoruesi që e propozoi artikullin.</div> <div>'''Statusi''': nëse artikulli është sot i mirë; një artikull mund ta humbasë statusin pas një [[Wikipedia:Artikuj të mirë/Rivlerësime|rivlerësimi]].</div> </div> </div> </div> </div> [[Kategoria:Wikipedia:Artikuj të mirë - kandidatura| ]] e8ipqn978c5nkhyw8u3qeeimujgi3ow Diskutim:Botimi 1 272455 3062419 2635153 2026-11-04T07:04:20Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062419 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Botim]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2043655 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929084241/http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2004_45_al.pdf për lidhjen http://www.assembly-kosova.org/common/docs/ligjet/2004_45_al.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2019 15:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Botimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062418 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240327131817/https://www.firsteditionpoints.com/ për lidhjen http://www.firsteditionpoints.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:04 (CET) m5i3wowqni0lmj2guaaebld0k4u4imb Diskutim:Aaron Swartz 1 273264 3062231 2985870 2026-11-03T18:16:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062231 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Aaron Swartz/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062230 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130115040815/http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/swartz-arrest/ për lidhjen http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/swartz-arrest/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 19:16 (CET) fy4axfnaoff3vy6flqcfrpkkdzai11f Diskutim:BibleGateway.com 1 273300 3062409 2261416 2026-11-04T05:47:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062409 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[BibleGateway.com]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2049096 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/19990422090231/http://bible.gospelcom.net/bg/info.html për lidhjen http://bible.gospelcom.net/bg/info.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[BibleGateway.com]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241240 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110719054534/http://www.time.com/time/innovators/web/profile_park.html për lidhjen http://www.time.com/time/innovators/web/profile_park.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2021 10:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[BibleGateway.com]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261415 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/19990422090231/http://bible.gospelcom.net/bg/info.html për lidhjen http://bible.gospelcom.net/bg/info.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 11:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[BibleGateway.com]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062408 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140427225517/http://christianretailing.com/index.php/newsletter/latest/21341-zondervan-names-bible-gateway-general-manager për lidhjen http://christianretailing.com/index.php/newsletter/latest/21341-zondervan-names-bible-gateway-general-manager. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 06:47 (CET) m7ug8d2znaajbvjlogehystmaahbjog Diskutim:Buatët 1 273372 3062426 2261559 2026-11-04T07:36:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062426 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Familja Bua]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2049392 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119073905/http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609 për lidhjen http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 16:48 (CEST) == Ripunim == POV-ja greke tashme eshte vertetuar se eshte gabim, prandaj do filloj ta prkthej nga version i tanishëm anglez– [[Përdoruesi:Alltan|Alltan]] ([[Përdoruesi diskutim:Alltan|diskutimet]]) 10 korrik 2020 20:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Buatët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261558 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119073905/http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609 për lidhjen http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathglobal_1_01/01/2005_1283609. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 12:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Buatët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062425 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/f/a/9/metadata-01-0000372.tkl&do=78327_01.pdf&pageno=129&pagestart=1&width=347&height=576&maxpage=432&lang=en. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:36 (CET) fg8twbc6cka6f8jnhvtfmrq2xwlo27x Diskutim:Luana Vjollca 1 275716 3062379 3058597 2026-11-04T04:21:51Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Luana Vjollca/Arkivi 1]] 3062379 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Luana Vjollca/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} une jam nje luanatore dhe jam nutellaluana luana eshte nje shembull per ne jam shum e lumtur per te b3apqp8scxvwdimqb3xwk7l7fek6qb7 EdX 0 276869 3062178 2956254 2026-11-03T14:04:42Z Albi Ndoni 109453 Krijuar nga përkthimi i seksionit "History" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1368351272|EdX]]" 3062178 wikitext text/x-wiki {{Infobox webfaqe|name=edX|num_users=~20 milion (Shtator 2019)|current_status=Aktiv|revenue=|alexa={{DecreasePositive}} 983 ({{as of|2018|04|07|alt=April 2018}})<ref>{{Cite web|url=http://www.alexa.com/siteinfo/edx.org|title=Edx.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|website=www.alexa.com|language=en|access-date=2018-03-27|archive-date=13 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413215825/https://www.alexa.com/siteinfo/edx.org|url-status=dead}}</ref>|launch_date=May 2012<!--{{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}}-->|editor=|author=[[Massachusetts Institute of Technology]] and [[Harvard University]]|owner=edX Inc.|content_license=Copyright of edX<ref>{{cite web|url=http://www.edx.org/edx-terms-service/|language=en|title=edX Terms of Service}}</ref>|language=ar, ca, zh, en, fr, he, id, ko, pl, pt, ru, es, th, uk|logo=EdX.svg|registration=E detyrueshme|type=Shkollim Virtual|commercial=Po|url={{URL|https://www.edx.org/}}|caption=|collapsetext=|collapsible=|screenshot=|logocaption=|footnotes=}} '''edX''' është një ofrues kursesh masive në Internet (MOOC). Ai përmban kurse në Internet të nivelit universitar nga një gamë e gjerë disiplinash ofruar studentëve në të gjithë botën, duke përfshirë këtu dhe disa kurse falas. Ai gjithashtu kryen hulumtime në të mësuar bazuar në mënyrën se si njerëzit përdorin platformën e tij. Edx është një [[Pa profit|organizatë jofitimprurëse]] dhe vepron në platformën falas me burim të hapur Open edX.<ref>{{Cito web|url=https://www.edx.org/about-us|language=en|title=About Us|website=edX}}</ref> [[Massachusetts Institute of Technology|Instituti i Teknologjisë në Massachusetts]] dhe [[Harvard University|Universiteti i Harvardit]] krijuan edX në Maj të 2012-ës. Më shumë se 140 shkolla, organizata jofitimprurëse dhe korporata japin ose planifikojnë të japin kurse në faqen e internetit të edX.<ref>{{Cito web|url=https://www.edx.org/schools-partners|language=en|title=Schools and Partners|website=edX}}</ref> Që nga 29 Dhjetori 2018, edX ka rreth 18 milion studentë që ndjekin më shumë se 2,200 kurse në internet.<ref name="edxYear2018InReview">{{Cito web|title=EdX’s 2018: Year in Review|url=https://www.classcentral.com/report/edx-2018-review/|language=en|website=edX|date=26 dhjetor 2018|accessdate=29 tetor 2019}}</ref> == Historia == {{Infobox webfaqe|name=edX|logo=EdX.svg|logocaption=|screenshot=|collapsible=|collapsetext=|caption=|url={{URL|https://www.edx.org/}}|commercial=Po|type=Shkollim Virtual|registration=E detyrueshme|language=Arabisht, Katalonj, Kinezçe, Anglisht, Frengjisht, Hebraisht, Indonesian, Koreane, Polonisht, Portugalisht, Rusisht, Spanjisht, Tajlandisht, Ukrainisht|num_users=~20 milion (Shtator 2019)|content_license=Copyright of edX<ref>{{cite web|url=http://www.edx.org/edx-terms-service/|title=edX Terms of Service}}</ref>|owner=edX Inc.|author=[[Massachusetts Institute of Technology]] and [[Harvard University]]|editor=|launch_date=May 2012<!--{{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}}-->|alexa={{DecreasePositive}} 983 ({{as of|2018|04|07|alt=April 2018}})<ref>{{Cite web|url=http://www.alexa.com/siteinfo/edx.org|title=Edx.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|website=www.alexa.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref>|revenue=|current_status=Aktiv|footnotes=}} {{Infobox webfaqe|name=edX|logo=EdX.svg|logocaption=|screenshot=|collapsible=|collapsetext=|caption=|url={{URL|https://www.edx.org/}}|commercial=Po|type=Shkollim Virtual|registration=E detyrueshme|language=Arabisht, Katalonj, Kinezçe, Anglisht, Frengjisht, Hebraisht, Indonesian, Koreane, Polonisht, Portugalisht, Rusisht, Spanjisht, Tajlandisht, Ukrainisht|num_users=~20 milion (Shtator 2019)|content_license=Copyright of edX<ref>{{cite web|url=http://www.edx.org/edx-terms-service/|title=edX Terms of Service}}</ref>|owner=edX Inc.|author=[[Massachusetts Institute of Technology]] and [[Harvard University]]|editor=|launch_date=May 2012<!--{{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}}-->|alexa={{DecreasePositive}} 983 ({{as of|2018|04|07|alt=April 2018}})<ref>{{Cite web|url=http://www.alexa.com/siteinfo/edx.org|title=Edx.org Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|website=www.alexa.com|language=en|access-date=2018-03-27}}</ref>|revenue=|current_status=Aktiv|footnotes=}}edX u themelua në maj të vitit 2012 nga MIT dhe Harvard, bazuar në inicitivën MITx, krijuar nga Piotr Mitros, Rafael Reif, dhe Anant Agarwal në 2011 në MIT. Gerry Sussman, Anant Agarwal, Chrus Terman, dhe Piotr Mitros dhanë mësimin e par në edX, qarqe dhe elktronikë nga MIT, duke tërhequr 155,000 student nga 162 shtete.Në 2013, ato u bashkuan me Stanford dhe në qershor 2013 arriten një milion student. edX.org u lançua si platform me burim të hapur, duke krijuar Open edX. == Funksionaliteti == Kurset e edX përbëhen nga sekuencat mësimore javore. Çdo sekuencë mësimore përbëhet nga video të shkurtra të ndërthurura me ushtrime interaktive, ku studentët mund të praktikojnë menjëherë konceptet e marra nga videot. Kurset shpesh përfshijnë video mësimore që janë të ngjashme me grupet e vogla të diskutimit në kampus, një libër PDF, dhe një forum diskutimesh, ku studentët mund të postojnë dhe rishikojnë pyetjet dhe komentet e njëri-tjetrit si dhe asistent-pedagogve. Kur është e mundshme, laboratorë virtual janë përfshirë në kurs. Për shembull, në MOOC-un e parë të edX - një kurs për elektronik dhe qarqe - studentët ndërtuan qarqe virtuale në një laborator (virtual). <ref>Studying Learning in the Worldwide Classroom: Research Into edX's First MOOC, RPA Journal, June 14, 2013, By Lori Breslow, David E. Pritchard, Jennifer DeBoer, Glenda S. Stump, Andrew D. Ho, and Daniel T. Seaton.</ref> EdX ofron certifikata në përfundimin e suksesshëm dhe disa kurseve ju njihen kreditet. Nëse një kolegj apo universitet ofron apo jo, kredite për një kurs në internet, varet vetëm nga shkolla. <ref name="edXFAQ">{{Cito web |title=edX FAQs |url=https://www.edx.org/faq |accessdate=August 26, 2012 |publisher=edX}}</ref> EdX ofron një gamë të gjërë për ndjekjen e kurseve, duke përfshirë kurse të verifikueshme ku studentët kanë mundësinë të ndjekin kursin (falas) ose të punojnë për të marr një çertifikatë të verifikuar të edX (tarifat varjojnë sipas kursit). EdX gjithashtu ofron çertifikata XSeries pas përfundimit të një seri nga dy deri në shtatë kursesh të verifikueshme në një lëndë të vetme (kostoja varet nga kurset). <ref>{{Cito web |title=Verified Certificate |url=https://www.edx.org/verified-certificate |website=edX}}</ref> <ref>{{Cito web |title=XSeries |url=https://www.edx.org/xseries |website=edX}}</ref> == Hulumtimi == Përveç ofertave mësimore, edX përdoret për hulumtime në mësimnxënie dhe edukim në distancë duke mbledhur klikimet e nxënësve dhe duke analizuar këto të dhëna, si dhe mbledhjen e demografisë nga secili regjistrues. <ref name="edXFAQ" /> <ref>Laura Pappano (Nov. 2, 2012), "The Year of the MOOC," ''The New York Times''.</ref> <ref name="CHEAnnounce">{{Cite news |last=Nick DeSantis |date=May 2, 2012 |title=Harvard and MIT Put $60-Million Into New Platform for Free Online Courses |work=The Chronicle of Higher Education |url=http://chronicle.com/blogs/wiredcampus/harvard-and-mit-put-60-million-into-new-platform-for-free-online-courses/36284 |access-date=May 3, 2012}}</ref> <ref name="NYTAnnounce">{{Cite news |last=Tamar Lewin |date=May 2, 2012 |title=Harvard and M.I.T. Team Up to Offer Free Online Courses |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2012/05/03/education/harvard-and-mit-team-up-to-offer-free-online-courses.html |access-date=May 3, 2012}}</ref> Një ekip studiuesish në Harvard dhe MIT, të udhëhequr nga David Pritchard dhe Lori Breslow, publikuan gjetjet e tyre fillestare në 2013-ën. <ref>''Studying Learning in the Worldwide Classroom: Research Into edX's First MOOC'', RPA Journal, June 14, 2013, By Lori Breslow, David E. Pritchard, Jennifer DeBoer, Glenda S. Stump, Andrew D. Ho, and Daniel T. Seaton.</ref> Shkollat dhe organizatat anëtare të EdX gjithashtu kryejnë hulumtimin e tyre duke përdorur të dhënat e mbledhura nga kurset e tyre. <ref name="edx.org">{{Cito web |title=edX |url=http://www.edx.org |website=edX}}</ref> Studimi fokusohet në përmirësimin e mbajtjes, përfundimin e kursit dhe rezultatet e mësimnxënies në kurse tradicionale të kampusit dhe në internet. <ref>Faculty of Arts and Sciences/Harvard College Fun (Sept/Oct 2013), "On the Leading Edge of Teaching."</ref> edX ka bashkëpunuar me një numër partneritetesh me institucione arsimore në Shtetet e Bashkuara, Kinë, Mongoli, Japoni dhe më shumë për të përdorur kurset e edX në "klasa të përziera". <ref name="edx.org" /> Në modelet e mësimit të përzier, klasat tradicionale përfshijnë një komponent interaktiv në internet. Universiteti Shtetëror i San Jose-s (SJSU) bashkëpunoj me edX për të ofruar 6.00xL ''Hyrje në Shkenca Kompjuterike dhe Programim'', si një kurs i përzier në SJSU dhe lëshoi një raport paraprak për projektin në Shkurt 2013. Rezultatet paraprake treguan një ulje të nivelit të ngeljeve në klasë krahasuar me semestrat e mëparshëm. Përqindja e studentëve që ju kërkohej të rifillonin kursin, ra nga 41% nën formatin tradicional, në 9% për ata që merrnin kursin e përzier me edX. <ref>Ellen Junn and Cathy Cheal of San Jose State University report on the universities' efforts to incorporate MIT's Electronics and Circuits course 6.002x ''Little Hoover Commission Public Hearing Testimony''</ref> Në Pranverë 2013, Bunker Hill Community College dhe Massachusetts Bay Community College filluan një SPOC, ose një kurs të vogël privat online. Kolegjet përfshinë një kurs programimi Python të zhvilluar nga MIT në edX në kurset e tyre të shtrira në kampus, dhe raportuan rezultate pozitive. <ref>{{Cito web |title=MOOCs in the Community College: Implications for Innovation in the Classroom - Online Learning Consortium, Inc |url=http://onlinelearningconsortium.org/conference/2013/blended/moocs-community-college-implications-innovation-classroom |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810014859/http://onlinelearningconsortium.org/conference/2013/blended/moocs-community-college-implications-innovation-classroom |archivedate=2014-08-10 |accessdate=2014-07-19 |website=onlinelearningconsortium.org}}</ref> <ref>{{Cito web |title=SPOCs: Small private online classes may be better than MOOCs. |url=http://www.slate.com/articles/technology/technology/2013/09/spocs_small_private_online_classes_may_be_better_than_moocs.html |website=Slate Magazine}}</ref> Open edX është [[Softuerët me burim të hapur|softueri me burim të hapur të]] i krijuar nga EdX dhe që është vënë falas në dispozicion të institucioneve të tjera të mësimit të lartë që duan të japin shërbime të ngjashme. Më 1 Qershor 2013, edX e bëri me burim të hapur të gjithë platformën e tij . <ref>{{Cito web |title=Stanford to collaborate with edX to develop a free, open source online learning platform |url=http://news.stanford.edu/news/2013/april/edx-collaborate-platform-030313.html |website=Stanford University}}</ref> Kodi i platformës mund të gjendet në [[GitHub]] . <ref>https://github.com/edx/</ref> <ref name="OpenEdX">{{Cito web |title=EdX-platform |url=https://github.com/edx/edx-platform |website=GitHub}}</ref> == Funksionaliteti == Kurset e edX përbëhen nga sekuencat mësimore javore. Çdo sekuencë mësimore përbëhet nga video të shkurtra të ndërthurura me ushtrime interaktive, ku studentët mund të praktikojnë menjëherë konceptet e marra nga videot. Kurset shpesh përfshijnë video mësimore që janë të ngjashme me grupet e vogla të diskutimit në kampus, një libër PDF, dhe një forum diskutimesh, ku studentët mund të postojnë dhe rishikojnë pyetjet dhe komentet e njëri-tjetrit si dhe asistent-pedagogve. Kur është e mundshme, laboratorë virtual janë përfshirë në kurs. Për shembull, në MOOC-un e parë të edX - një kurs për elektronik dhe qarqe - studentët ndërtuan qarqe virtuale në një laborator (virtual).<ref>Studying Learning in the Worldwide Classroom: Research Into edX's First MOOC, RPA Journal, June 14, 2013, By Lori Breslow, David E. Pritchard, Jennifer DeBoer, Glenda S. Stump, Andrew D. Ho, and Daniel T. Seaton.</ref> EdX ofron certifikata në përfundimin e suksesshëm dhe disa kurseve ju njihen kreditet. Nëse një kolegj apo universitet ofron apo jo, kredite për një kurs në internet, varet vetëm nga shkolla.<ref name="edXFAQ">{{Cito web|title=edX FAQs|url=https://www.edx.org/faq|publisher=edX|accessdate=26 gusht 2012}}</ref> EdX ofron një gamë të gjërë për ndjekjen e kurseve, duke përfshirë kurse të verifikueshme ku studentët kanë mundësinë të ndjekin kursin (falas) ose të punojnë për të marr një çertifikatë të verifikuar të edX (tarifat varjojnë sipas kursit). EdX gjithashtu ofron çertifikata XSeries pas përfundimit të një seri nga dy deri në shtatë kursesh të verifikueshme në një lëndë të vetme (kostoja varet nga kurset).<ref>{{Cito web|url=https://www.edx.org/verified-certificate|language=en|title=Verified Certificate|website=edX}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.edx.org/xseries|language=en|title=XSeries|website=edX}}</ref> == Hulumtimi == Përveç ofertave mësimore, edX përdoret për hulumtime në mësimnxënie dhe edukim në distancë duke mbledhur klikimet e nxënësve dhe duke analizuar këto të dhëna, si dhe mbledhjen e demografisë nga secili regjistrues.<ref name="edXFAQ"/><ref>Laura Pappano (Nov. 2, 2012), "The Year of the MOOC," ''The New York Times''.</ref><ref name="CHEAnnounce">{{Cite news|url=http://chronicle.com/blogs/wiredcampus/harvard-and-mit-put-60-million-into-new-platform-for-free-online-courses/36284|title=Harvard and MIT Put $60-Million Into New Platform for Free Online Courses|last=Nick DeSantis|date=2 maj 2012|work=The Chronicle of Higher Education|access-date=3 maj 2012}}</ref><ref name="NYTAnnounce">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/05/03/education/harvard-and-mit-team-up-to-offer-free-online-courses.html|language=en|title=Harvard and M.I.T. Team Up to Offer Free Online Courses|last=Tamar Lewin|date=2 maj 2012|work=The New York Times|access-date=3 maj 2012}}</ref> Një ekip studiuesish në Harvard dhe MIT, të udhëhequr nga David Pritchard dhe Lori Breslow, publikuan gjetjet e tyre fillestare në 2013-ën.<ref>''Studying Learning in the Worldwide Classroom: Research Into edX's First MOOC'', RPA Journal, June 14, 2013, By Lori Breslow, David E. Pritchard, Jennifer DeBoer, Glenda S. Stump, Andrew D. Ho, and Daniel T. Seaton.</ref> Shkollat dhe organizatat anëtare të EdX gjithashtu kryejnë hulumtimin e tyre duke përdorur të dhënat e mbledhura nga kurset e tyre.<ref name="edx.org">{{Cito web|url=http://www.edx.org|title=edX|website=edX}}</ref> Studimi fokusohet në përmirësimin e mbajtjes, përfundimin e kursit dhe rezultatet e mësimnxënies në kurse tradicionale të kampusit dhe në internet.<ref>Faculty of Arts and Sciences/Harvard College Fun (Sept/Oct 2013), "On the Leading Edge of Teaching."</ref> edX ka bashkëpunuar me një numër partneritetesh me institucione arsimore në Shtetet e Bashkuara, Kinë, [[Mongolia|Mongoli]], [[Japonia|Japoni]] dhe më shumë për të përdorur kurset e edX në "klasa të përziera".<ref name="edx.org"/> Në modelet e mësimit të përzier, klasat tradicionale përfshijnë një komponent interaktiv në internet. Universiteti Shtetëror i San Jose-s (SJSU) bashkëpunoj me edX për të ofruar 6.00xL ''Hyrje në Shkenca Kompjuterike dhe Programim'', si një kurs i përzier në SJSU dhe lëshoi një raport paraprak për projektin në Shkurt 2013. Rezultatet paraprake treguan një ulje të nivelit të ngeljeve në klasë krahasuar me semestrat e mëparshëm. Përqindja e studentëve që ju kërkohej të rifillonin kursin, ra nga 41% nën formatin tradicional, në 9% për ata që merrnin kursin e përzier me edX.<ref>Ellen Junn and Cathy Cheal of San Jose State University report on the universities' efforts to incorporate MIT's Electronics and Circuits course 6.002x ''Little Hoover Commission Public Hearing Testimony''</ref> Në Pranverë 2013, Bunker Hill Community College dhe Massachusetts Bay Community College filluan një SPOC, ose një kurs të vogël privat online. Kolegjet përfshinë një kurs programimi Python të zhvilluar nga MIT në edX në kurset e tyre të shtrira në kampus, dhe raportuan rezultate pozitive.<ref>{{Cito web|url=http://onlinelearningconsortium.org/conference/2013/blended/moocs-community-college-implications-innovation-classroom|title=MOOCs in the Community College: Implications for Innovation in the Classroom - Online Learning Consortium, Inc|website=onlinelearningconsortium.org|accessdate=2014-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810014859/http://onlinelearningconsortium.org/conference/2013/blended/moocs-community-college-implications-innovation-classroom|archivedate=2014-08-10}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.slate.com/articles/technology/technology/2013/09/spocs_small_private_online_classes_may_be_better_than_moocs.html|language=en|title=SPOCs: Small private online classes may be better than MOOCs.|website=Slate Magazine}}</ref> Open edX është [[Softuerët me burim të hapur|softueri me burim të hapur të]] i krijuar nga EdX dhe që është vënë falas në dispozicion të institucioneve të tjera të mësimit të lartë që duan të japin shërbime të ngjashme. Më 1 Qershor 2013, edX e bëri me burim të hapur të gjithë platformën e tij .<ref>{{Cito web|url=http://news.stanford.edu/news/2013/april/edx-collaborate-platform-030313.html|language=en|title=Stanford to collaborate with edX to develop a free, open source online learning platform|website=Stanford University|access-date=6 shkurt 2020|archive-date=18 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718144942/http://news.stanford.edu/news/2013/april/edx-collaborate-platform-030313.html|url-status=dead}}</ref> Kodi i platformës mund të gjendet në [[GitHub]] .<ref>https://github.com/edx/</ref><ref name="OpenEdX">{{Cito web|url=https://github.com/edx/edx-platform|language=en|title=EdX-platform|website=GitHub}}</ref> Softueri i serverit Open edX është krijuar pothuajse tërësisht në " [[Python]], me Django si [[:en:Web_application_framework|web application framework]] ."<ref name="SoftW">{{Cito web|title=Open edX Architecture|url=https://edx.readthedocs.io/projects/edx-developer-guide/en/latest/architecture.html|language=en|publisher=edX Inc.|accessdate=30 prill 2017}}</ref> [[Kategoria:All articles containing potentially dated statements]] 87vldkc3x3whmq35qu2iye9zye8p4el CompTIA 0 276948 3062448 3046292 2026-11-04T10:00:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062448 wikitext text/x-wiki The '''Computing Technology Industry Association''' ('''CompTIA'''), është një shoqatë tregtare jofitimprurëse, që lëshon certifikata profesionale për industrinë e [[Teknologjia e informacionit|teknologjisë]] së [[Teknologjia e informacionit|informacionit]] (IT). Konsiderohet si një nga shoqatat kryesore të industrisë së IT-së.<ref>{{Cito web|url=http://sync-magazine.com/2015/comptia/|language=en|title=CompTIA's Update Ready to Install|last=Peter Fabris|publisher=Sync Magazine|date=2015-12-11|access-date=5 shkurt 2020|archive-date=5 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205053730/https://sync-magazine.com/2015/comptia/|url-status=dead}}</ref> Me qendër në Downers Grove, Illinois, CompTIA lëshon çertifikata profesionale në mbi 120 shtete. Organizata publikon mbi 50 studime të industrisë çdo vit për të ndjekur tendencat dhe ndryshimet në fushën e IT-së. Mbi 2.2 &nbsp; milion njerëz kanë marrë çertifikata të CompTIA-s që nga themelimi i shoqatës.<ref name="naper">{{Cito web|url=http://napervillemagazine.com/2016/08/ceo-profile-todd-thibodeaux/|title=CEO Profile – Todd Thibodeaux|last=Mark Zonca|date=gusht 2016|publisher=Naperville Magazine|access-date=5 shkurt 2020|archive-date=5 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205053714/http://napervillemagazine.com/2016/08/ceo-profile-todd-thibodeaux/|url-status=dead}}</ref> == Historiku == CompTIA u krijua në 1982-ishin si Association of Better Computer Dealers (ABCD).<ref name="dummies">{{Cite book|title=Getting a Networking Job For Dummies|last=Peter H. Gregory, Bill Hughes|publisher=John Wiley & Sons|date=24 prill 2015}}</ref> ABCD më vonë e ndryshoj emrin e saj në Computing Technology Industry Association.<ref>{{Cito web|url=http://theartofservice.com/abcd-to-comptia-explaining-the-history-of-comptia-security-training.html|language=en|title=ABCD to CompTIA Explaining the History of CompTIA Security Training|date=5 nëntor 2009|publisher=The Art of Science|access-date=5 shkurt 2020|archive-date=5 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205055833/https://theartofservice.com/abcd-to-comptia-explaining-the-history-of-comptia-security-training.html|url-status=dead}}</ref>Në vitin 2010, CompTIA u zhvendos në selinë e saj botërore në Downers Grove, Illinois. Ndërtesa u krijua për të përmbushur standardet e çertifikimit LEED CI.<ref>{{Cito web|url=http://www.architectmagazine.com/project-gallery/comptia-the-computing-technology-industry-association-inc|title=CompTIA: The Computing Technology Industry Association Inc.|date=27 prill 2012|publisher=The Journal of American Institute of Architects}}</ref> === Çertifikimet bazë === Çertifikimi CompTIA '''IT Fundamentals +''' mbulon konceptet themelore të IT-së, shkrim-leximin bazë të IT-së dhe terminologjinë dhe konceptet e industrisë së IT-së. Konsiderohet si hapi i parë drejt çertifikimit A+.<ref>{{Cito web|url=https://itpro.tv/course-library/fundamentals/fundamentals-overview/|language=en|title=IT Fundamentals Overview|publisher=IT Pro TV|access-date=6 janar 2021|archive-date=9 prill 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409112620/https://itpro.tv/course-library/fundamentals/fundamentals-overview/|url-status=dead}}</ref> CompTIA gjithashtu ofron çertifikimin '''Cloud Essentials''' si rrugë drejt kredencialeve për çetifikatën '''Cloud+'''. === Çertifikimet e nivelit profesional === * '''A+''' : akreditim i fituar nga Instituti Kombëtar i Standardeve Amerikane (ANSI) në 2008.<ref name="ansi">{{Cito web|title=Computing Technology Industry Association (CompTIA)|url=http://www.ansi.org/Accreditation/credentialing/personnel-certification/AllDirectoryDetails.aspx?&prgID=201&OrgId=93&statusID=4|website=www.ansi.org|accessdate=2016-01-30}}</ref> Çertifikimi A+ përfaqëson kompetencën e nivelit fillestar si teknik kompjuteri dhe është një çertifikim neutral që mbulon teknologji të ndryshme dhe sisteme operative.<ref>{{Cito web|url=https://kb.iu.edu/d/aidn|language=en|title=What is the CompTIA A+ certification|publisher=Indiana University}}</ref> Deri në vitin 2014, mbi një milion njerëz në të gjithë botën kishin fituar çertifikimin A+.<ref>{{Cito web|url=http://certmag.com/one-million-comptia-passes-certification-milestone/|language=en|title=One in a million: CompTIA A+ passes certification milestone|date=21 tetor 2014|publisher=Certification Magazine|access-date=6 janar 2021|archive-date=7 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107124147/http://certmag.com/one-million-comptia-passes-certification-milestone/|url-status=dead}}</ref> E vlefshme për 3 vjet. Çertifikimi para 1 janarit 2011, konsiderohet përgjithmonë i vlefshëm (GFL) dhe nuk skadon.<ref name="Good-for-Life Certifications">[https://help.comptia.org/hc/en-us/articles/115005364303-Good-for-Life-Certifications CompTIA Good-for-Life Certifications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110052518/https://help.comptia.org/hc/en-us/articles/115005364303-Good-for-Life-Certifications |date=10 janar 2021 }}, access date April 3, 2018.</ref> * '''Cloud+''': i lëshuar në tetor 2013 duke përfshirë informatikën në re (cloud) dhe virtualizimin.<ref>{{Cito web|url=http://www.tomsitpro.com/articles/cloud-it-certifications,2-537-2.html|language=en|title=Best Cloud Computing Certifications For 2017|last=Ed Tittel, Mary Kyle|date=17 nëntor 2016|publisher=Tom's IT Pro|access-date=6 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509142742/http://www.tomsitpro.com/articles/cloud-it-certifications,2-537-2.html|archive-date=9 maj 2017|url-status=dead}}</ref> E vlefshme për 3 vjet.<ref name="Continual Expiration">[https://certification.comptia.org/continuing-education/learn/overview CompTIA Continuing Education Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502192857/https://certification.comptia.org/continuing-education/learn/overview |date=2 maj 2019 }}, access date November 21, 2017.</ref> * '''CySA+''' : Analisti i Sigurisë Kibernetike; lëshuar në Shkurt 2017. Çertifikimi përqendrohet në mjetet dhe analizat e zbulimit të kërcënimeve kibernetike për të identifikuar dobësitë dhe rreziqet. CSA + ishte akredituar nga ANSI.<ref>{{Cito web|url=https://www.infosecurity-magazine.com/news/comptia-unveils-cyberanalyst/|language=en|title=CompTIA Unveils Cyberanalyst Certification|last=Tara Seals|date=20 shkurt 2017|publisher=InfoSecurity}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.computerweekly.com/microscope/news/450413350/CompTIA-extends-security-certification-coverage|language=en|title=CompTIA extends security certification coverage|last=Simon Quicke|date=20 shkurt 2017|publisher=Computer Weekly}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://securitybrief.com.au/story/comptia-zeroes-behavioural-analytics-new-global-security-certification/|language=en|title=CompTIA zeroes in on behavioural analytics with new global security certification|last=Sara Barker|date=21 shkurt 2017|publisher=Security Brief}}</ref> Në janar 2018, çertifikimi u riemërua nga CSA+ në CySA+ për shkak të çështjeve të markave tregtare.<ref>{{Cito web|last=COMPTIA CIO|title=R/CompTIA - PenTest+ Beta Testers Needed - Registration now available|url=https://www.reddit.com/r/CompTIA/comments/7ua5ca/pentest_beta_testers_needed_registration_now/duwribd/|website=[[Reddit]]|language=en}}</ref> E vlefshme për 3 vjet. * '''Linux+''' : CompTIA bashkëpunoi me Institutin Profesional Linux për të krijuar çertifikimin '''Linux +''', i cili zëvendësoi çertifikimin origjinal të Linux + të CompTIA në 2010-ën.<ref>{{Cito web|url=http://www.tomsitpro.com/articles/linux-certifications,2-654-2.html|language=en|title=Best Linux Certifications For 2017|last=Ed Tittel, Mary Kyle|date=21 nëntor 2016|publisher=Tom's IT Pro|ref=none|access-date=6 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170509132742/http://www.tomsitpro.com/articles/linux-certifications,2-654-2.html|archive-date=9 maj 2017|url-status=dead}}</ref> Çertifikimi mbulon sistemet operative [[Linux]], nga instalimi dhe përdorimi i tyre te bazat e [[Programi kompjuterik i lirë|softuerit]] [[Programi kompjuterik i lirë|falas]] të zbatueshëm dhe licencat me burim të hapur. Aktualisht përbëhet nga dy provime: LXO-103 dhe LXO-104. * '''Network+''' : i akredituar nga ANSI në vitin 2008. Çertifikimi i nivelit hyrës përdoret për të matur aftësitë si teknik i rrjetit.<ref>{{Cito web|url=http://www.vistacollegepro.com/information-technology/comptia-a/comptia-a-certification-vs-network-certification/|title=CompTIA A+ Certification vs. Network+ Certification|publisher=Vista College|access-date=6 janar 2021|archive-date=1 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401160131/http://www.vistacollegepro.com/information-technology/comptia-a/comptia-a-certification-vs-network-certification/|language=en|url-status=dead}}</ref> E vlefshme për 3 vjet. Çertifikimi para 1 janarit 2011, konsiderohet i vlefshëm përgjithmonë (GFL) dhe nuk skadon. * '''PenTest +:''' certifikim i nivelit të mesëm që përqendrohet në testimin e depërtimit. I lëshuar më 31 korrik 2018, PenTest + përfshin analizën e rrezikut, zbulimin e kërcënimeve dhe testimin e depërtimit dhe mjetet e metodat etike të penetrimit të sistemit. PenTest + është i akredituar ANSI dhe ISO 17024 dhe aktualisht përputhet me standardin DOD 8570. E vlefshme për 3 vjet. * '''Security+''': gjithashtu fitoi akreditimin e saj ANSI në 2008-ën. Security+ është një çertifikim sigurie i nivelit fillestar neutral, i cili ndërton njohuritë e sigurisë së rrjetit të mbuluara nga çertifikimi Network+.<ref>{{Cito web|url=http://www.tomsitpro.com/articles/information-security-certifications,2-205-2.html|language=en|title=Best Information Security Certifications For 2017|last=Ed Tittel|date=13 dhjetor 2016|publisher=Tom's IT Pro|access-date=6 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330011126/http://www.tomsitpro.com/articles/information-security-certifications,2-205-2.html|archive-date=30 mars 2017|url-status=dead}}</ref> E vlefshme për 3 vjet. Çertifikimi para 1 janarit 2011, konsiderohet përgjithmonë i vlefshëm (GFL) dhe nuk skadon. * '''Project+''' : Në 2001, CompTIA bleu programin e çertifikimit të [[Menaxhimi i Projektit|menaxhimit të projektit]] '''Project+''' nga Gartner Group. Programi, i quajtur më parë "IT Project +", u azhurnua në 2003-shin.<ref>{{Cito web|url=http://www.jidaw.com/certarticles/comptiaproject.html|title=Project+ - combining the technical world and the business world: An Interview with Ayana Nickerson, for CompTIA|website=jidaw.com|access-date=6 janar 2021|archive-date=20 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220184118/http://www.jidaw.com/certarticles/comptiaproject.html|language=en|url-status=dead}} c. August, 2004.</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.techrepublic.com/article/seven-things-to-know-about-the-new-it-project-plus-certification/|title=Seven things to know about the new IT Project+ certification|last=Emmett Dulaney|date=12 nëntor 2003|publisher=Tech Republic}}</ref> * '''Server+''': përqendrohet specifikisht në harduerin dhe [[Sistemi operativ|sistemet operative]] të serverave, mjediset e IT-së, rikuperimin nga katastrofat dhe vazhdimësinë e biznesit. U zhvillua në 2001-ishin, me azhurnimet e lëshuara në 2005-ën dhe 2009-ën.<ref>{{Cito web|url=http://www.computertrainingschools.com/comptia-certifications/server-plus/|language=en|title=CompTIA Server+ Certification Training|publisher=Computer Training Schools}}</ref> 4ar23d5s5qe36udkrkpnru52l4e8k6j Diskutim:Akropoli (Athinë) 1 279883 3062250 3029616 2026-11-03T20:08:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062250 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Akropoli (Athinë)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Akropoli (Athinë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062249 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201105231738/http://www.acropolis-athena.gr/ për lidhjen http://www.acropolis-athena.gr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 21:08 (CET) isb1hlfd6j8i4w0kjjn7cc2or1o99tw Stampa:Extinct 10 279885 3062347 3059149 2026-11-04T02:48:46Z Fallbackintoreality 102113 Refuzoi ndryshimin e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/Altinsh|Altinsh]]) dhe riktheu versionin 3058681 nga Leutrim.P: stampa është e menduar për hapësira më të ngushta 3062347 wikitext text/x-wiki [[File:Dagger-14-plain.png|alt={{if empty|{{{alt|}}}|dagger}}|link=]] mowrmqrk0j2qysq6yw505esp93x6rug Analiza numerike 0 281960 3062273 2956768 2026-11-03T21:44:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062273 wikitext text/x-wiki [[Image:Ybc7289-bw.jpg|thumb|250px|right|Tableta argjile babilonase [[ YBC 7289|YBC 7289]] (rreth 1800–1600 para Krishtit) me shënime. Përafrimi i [[ Rrënja katrore e 2|rrënjës katrore të 2]] është katër figura sexagesimale, që është rreth gjashtë shifra [[ dhjetor|dhjetore]] . 1 + 24/60 + 51/60 <sup>2</sup> + 10/60 <sup>3</sup> = 1.41421296. . .<ref>{{Cite web|title=Photograph, illustration, and description of the ''root(2)'' tablet from the Yale Babylonian Collection|url=http://it.stlawu.edu/%7Edmelvill/mesomath/tablets/YBC7289.html|access-date=18 prill 2020|archive-date=13 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120813054036/http://it.stlawu.edu/%7Edmelvill/mesomath/tablets/YBC7289.html|language=en|url-status=dead}}</ref>]] '''Analiza numerike''' është studimi i [[Algoritmi|algoritmeve]] që përdorin përafrimin numerik (në krahasim me [[ Llogaritja simbolike|paraqitje simbolike]] ) për problemet e [[Analiza matematikore|analizës matematikore]] (siç dallohet nga [[matematika diskrete]] ). Analiza numerike gjen natyrshëm aplikim në të gjitha fushat e inxhinierisë dhe shkencave fizike, por në shekullin 21 gjithashtu shkencat e jetës, shkencat shoqërore, mjekësia, biznesi dhe madje edhe artet kanë përvetësuar elemente të llogaritjeve shkencore. Rritja e fuqisë informatike ka revolucionarizuar përdorimin e modeleve realiste matematikore në shkencë dhe inxhinieri, dhe kërkohet një analizë delikate numerike për të zbatuar këto modele të detajuara të botës. Për shembull, [[ Ekuacioni i zakonshëm diferencial|ekuacionet diferenciale të zakonshme]] shfaqen në [[ Mekanika qiellore|mekanikën qiellore]] (duke parashikuar lëvizjet e planetëve, yjeve dhe galaktikave); [[ Algjebra lineare numerike|Algjebra lineare numerike]] është e rëndësishme për analizën e të dhënave; [[ Ekuacioni diferencial stokastik|ekuacionet stokastike diferenciale]] dhe [[Zinxhirët e Markovit|zinxhirët Markov]] janë thelbësorë në simulimin e qelizave të gjalla për ilaç dhe biologji. Para ardhjes së kompjuterëve modernë, [[ Metoda numerike|metodat numerike]] shpesh vareshin nga formulat e ndërhyrjes së duarve të aplikuara për të dhënat nga tabela të mëdha të shtypura. Që nga mesi i shekullit të 20-të, kompjuterët llogaritin funksionet e kërkuara, por shumë prej të njëjtave formula megjithatë vazhdojnë të përdoren si pjesë e algoritmeve të softuerëve. Këndvështrimi numerik kthehet në shkrimet më të hershme matematikore. Një tabletë nga [[ Koleksion Babilonia i Yale|Koleksioni Babilonas i Yale]] ( [[ YBC 7289|YBC 7289]] ), jep një përafrim numerik sexagesimal të [[ Rrënja katrore e 2|rrënjës katrore të 2]], gjatësisë së [[Diagonalja|diagonales]] në një katror njësi . Analiza numerike vazhdon këtë traditë të gjatë: në vend se përgjigjet e sakta simbolike, të cilat mund të zbatohen vetëm në matjet e botës reale me përkthim në shifra, ai jep zgjidhje të përafërta brenda kufijve të specifikuar të gabimit. == Paraqitje e përgjithshme == Qëllimi i përgjithshëm i fushës së analizës numerike është hartimi dhe analizimi i teknikave për të dhënë zgjidhje të përafërt, por të sakta për problemet e vështira, shumëllojshmëria e të cilave sugjerohet nga sa vijon: * Metodat e përparuara numerike janë thelbësore në bërjen e [[ Parashikimi numerik i motit|parashikimit numerik të motit]] të realizueshëm. * Llogaritja e trajektores së një anijeje kërkon zgjidhjen e saktë numerike të një sistemi të ekuacioneve diferenciale të zakonshme. * Kompanitë e makinave mund të përmirësojnë sigurinë e përplasjeve të automjeteve të tyre duke përdorur simulime kompjuterike të përplasjeve të makinave. Simulimet e tilla në thelb konsistojnë në zgjidhjen e [[Ekuacionet diferenciale të pjesshme|ekuacioneve diferenciale të pjesshme]] në mënyrë numerike. * [[ Fondi mbrojtës|Fondet mbrojtëse]] ( [[ Fondi mbrojtës|fondet e]] investimeve private) përdorin mjete nga të gjitha fushat e analizave numerike për të provuar të llogaritin vlerën e [[ Stock|aksioneve]] dhe [[Derivati|derivateve]] më saktësisht se pjesëmarrësit e tjerë të tregut. * Linjat ajrore përdorin algoritme të sofistikuara të optimizimit për të vendosur çmimet e biletave, caktimet e aeroplanit dhe ekuipazhit dhe nevojat e karburantit. Historikisht, algoritme të tilla u zhvilluan në fushën mbivendosëse të [[Kërkimet operacionale|kërkimit të operacioneve]] . * Kompanitë e sigurimeve përdorin programe numerike për analiza [[Aktuari|aktuariale]] . Pjesa tjetër e këtij seksioni përshkruan disa tema të rëndësishme të analizës numerike. ===Historia=== Fusha e analizës numerike parashikon shpikjen e kompjuterave modernë nga shumë shekuj. [[ Interpolimi linear|Ndërhyrja lineare]] ishte tashmë në përdorim më shumë se 2000 vjet më parë. Shumë matematikanë të shkëlqyeshëm të së kaluarës ishin të preokupuar nga analiza numerike, siç është e qartë nga emrat e algoritmeve të rëndësishme si [[ Metoda e Njutonit|metoda e Njutonit]], [[Polinom i Lagranzhit|polinomi i ndërhyrjes së Lagranzhit]], [[Eliminimi sipas Gausit|eleminimi Gaussian]] ose [[ Metoda e Eulerit|metoda e Eulerit]] . Për të lehtësuar llogaritjet me dorë, librat e mëdhenj u prodhuan me formula dhe tabela të të dhënave siç janë pikat e ndërhyrjes dhe koeficientët e funksionit. Duke përdorur këto tabela, të llogaritura shpesh në 16 vende dhjetore ose më shumë për disa funksione, mund të shikoni vlera për të futur në formulat e dhëna dhe për të arritur vlerësime numerike shumë të mira të disa funksioneve. Puna kanonike në këtë fushë është botimi [[ NIST|NIST i]] botuar nga [[ Abramowitz dhe Stegun|Abramowitz dhe Stegun]], një libër faqesh 1000 plus i një numri shumë të madh të formulave dhe funksioneve të përdorura zakonisht dhe vlerave të tyre në shumë pika. Vlerat e funksionit nuk janë më shumë të dobishme kur një kompjuter është i disponueshëm, por renditja e madhe e formulave mund të jetë akoma e dobishme. [[ Llogaritësi mekanik|Llogaritësi mekanik]] u zhvillua gjithashtu si një mjet për llogaritjen e duarve. Këta kalkulatorë evoluan në kompjutera elektronikë në vitet 1940, dhe atëherë u zbulua se këta kompjuterë ishin gjithashtu të dobishëm për qëllime administrative. Por shpikja e kompjuterit ndikoi gjithashtu në fushën e analizës numerike, pasi tani mund të bëhen llogaritjet më të gjata dhe më të ndërlikuara. === Metoda direkte dhe iterative === {| class="wikitable" style="float: right; width: 250px; margin-left: 1em;" |'''Metoda të drejtpërdrejta vs iterative''' Konsideroni problemin e zgjidhjes : 3 ''x'' <sup>3</sup> + 4 = 28 për madhësinë e panjohur <math>x </math> . {| style="margin:auto; text-align:right" |+Metoda direkte | |3 ''x'' <sup>3</sup> + 4 = 28. |- |''Zbrit 4'' |3 ''x'' <sup>3</sup> = 24. |- |''Ndani me 3'' |''x'' <sup>3</sup> = &nbsp; 8. |- |''Merrni rrënjët e kubit'' |''x'' = &nbsp; 2. |} Për metodën përsëritëse, zbatoni [[Metoda e përgjysmimit|metodën e përgjysmimit]] në <math>f(x) = 3x^3 + 24</math>. Vlerat fillestare janë ''a'' = 0, ''b'' = 3, <math>f(a) = -24 , </math>, <math>f(b) = 57 , </math>. {| class="wikitable" style="margin:auto;" |+Metoda iterative !''një'' !''b'' !mesatar !''f'' (mes) |- |0 |3 |1.5 |&#x2212; 13.875 |- |1.5 |3 |2.25 |10.17. . . |- |1.5 |2.25 |1,875 |&#x2212; 4.22. . . |- |1,875 |2.25 |2,0625 |2.32. . . |} Nga kjo tabelë mund të konkludohet se zgjidhja është midis 1.875 dhe 2.0625. Algoritmi mund të kthejë çdo numër në atë interval me një gabim më të vogël se 0.2. ==== Diskretim dhe integrim numerik ==== [[Skeda:Schumacher_(Ferrari)_in_practice_at_USGP_2005.jpg|djathtas|alt=|963x963px]]Në një garë dy-orëshe, shpejtësia e makinës matet në tre instanca dhe regjistrohet në tabelën vijuese. {| class="wikitable" style="margin:auto;" !kohë |00:20 |01:00 |01:40 |- !km / h |140 |150 |180 |} Një '''diskretizim''' do të ishte të thuash që shpejtësia e makinës ishte konstante nga 0:00 në 0:40, pastaj nga 0:40 në 1:20 dhe në fund nga 1:20 në 2:00. Për shembull, distanca totale e udhëtuar në 40 minutat e para është afërsisht (2/3)   orë   ×   140   km / orë )   =   93.3   km Kjo do të na lejonte të vlerësonim distancën totale të përshkuar si 93.3  km + 100  km + 120  km = 313.3  km, që është një shembull i '''integrimit numerik''' (shiko më poshtë) duke përdorur një [[ Shuma e Riemann|shumë të Riemann]], sepse zhvendosja është [[integrali]] i shpejtësisë. Problemi jo i kushtëzuar: Merrni funksionin <math>f(x) = 1/(x-1) </math> . Vini re se ''f'' (1.1) = 10 dhe ''f'' (1.001) = 1000: një ndryshim në ''x'' prej më pak se 0.1 shndërrohet në një ndryshim në <math>f(x) </math> prej afro 1000. Vlerësimi i <math>f(x) </math> afër ''x'' = 1 është një problem i kushtëzuar. Problemi i kondicionuar mirë: Në të kundërt, vlerësimi i të njëjtit funksion <math>f(x) = 1/(x-1) </math> afër ''x'' = 10 është një problem i kondicionuar mirë. Për shembull, ''f'' (10) = 1/9 ≈ 0,111 dhe ''f'' (11) = 0,1: një ndryshim modest në ''x'' çon në një ndryshim modest në <math>f(x) </math>. |} Metodat direkte llogaritin zgjidhjen për një problem në një numër të kufizuar hapash. Këto metoda do të jepnin përgjigjen e saktë nëse do të kryheshin në [[ Aritmetikë me precizion arbitrar|aritmetikë me precizitet të pafund]] . Shembuj përfshijnë [[Eliminimi sipas Gausit|eleminimin Gaussian]], metodën e [[ Zbërthimi i QR|faktorizimit QR]] për zgjidhjen e [[Sistemet e ekuacioneve lineare|sistemeve të ekuacioneve lineare]] dhe [[ Metoda e thjeshtë|metodën]] e [[ Metoda e thjeshtë|thjeshtë]] të [[ Programim linear|programimit linear]] . Në praktikë, përdoret [[Float|saktësi e fundme]] dhe rezultati është një përafrim i zgjidhjes së vërtetë (duke supozuar [[ Numerisht i qëndrueshëm|stabilitet]] ). Në kontrast me metodat direkte, metodat [[ Metoda iterative|përsëritëse]] nuk pritet të përfundojnë në një numër të kufizuar hapash. Duke u nisur nga një supozim fillestar, metodat përsëritëse formojnë përafrime të njëpasnjëshme që [[Superkonvergjenca|konvergojnë]] në zgjidhjen e saktë vetëm në kufi. Një test i konvergjencës, shpesh që përfshin [[ Mbetja (analiza numerike)|pjesën e mbetur]], është specifikuar në mënyrë që të vendosë se kur është gjetur një zgjidhje mjaft e saktë (me shpresë). Edhe duke përdorur aritmetikë me saktësi të pafund këto metoda nuk do ta arrinin zgjidhjen brenda një numri të kufizuar hapash (në përgjithësi). Shembuj përfshijnë metodën e Njutonit, metodën e [[Metoda e përgjysmimit|bekseksionit]] dhe [[ Iteracioni Jacobi|përsëritjen e Jacobi]] . Në algjebën e matricës llogaritëse, metodat përsëritëse zakonisht janë të nevojshme për probleme të mëdha. Metodat iterative janë më të zakonshme se metodat direkte në analizën numerike. Disa metoda janë të drejtpërdrejta në parim por zakonisht përdoren sikur të mos ishin, p.sh. [[ GMRES|GMRES]] dhe [[ Metoda e gradient konjugate|metoda e gradientit konjugues]] . Për këto metoda numri i hapave të nevojshëm për të marrë zgjidhjen e saktë është aq i madh sa një përafrim pranohet në të njëjtën mënyrë si për një metodë përsëritëse. === Diskretimi === Për më tepër, problemet e vazhdueshme nganjëherë duhet të zëvendësohen nga një problem diskret, zgjidhja e të cilit dihet se përafron atë të problemit të vazhdueshëm; ky proces quhet ' diskretim '. Për shembull, zgjidhja e një [[Ekuacione Diferenciale|ekuacioni diferencial]] është një [[funksioni|funksion]] . Ky funksion duhet të përfaqësohet nga një sasi e kufizuar e të dhënave, për shembull nga vlera e tij në një numër të kufizuar pikësh në domenin e tij, edhe pse ky domen është [[ Vazhdimësia (teoria e caktuar)|vazhdimësi]] . == Gjenerimi dhe përhapja e gabimeve == Studimi i gabimeve formon një pjesë të rëndësishme të analizës numerike. Ekzistojnë disa mënyra në të cilat mund të futet gabimi në zgjidhjen e problemit. ===Round-off=== Gabimet e rrumbullakimit lindin sepse është e pamundur të përfaqësosh të gjithë [[numrat realë]] saktësisht në një makinë me memorje të kufizuar (që janë ato që janë të gjithë [[Kompjuteri|kompjuterët dixhitalë]] praktikë). === Gabimi i cungimit dhe diskretorizimit === [[Gabimi i cungimit|Gabimet e cungimit]] kryhen kur përfundon një metodë përsëritëse ose përafrohet një procedurë matematikore, dhe zgjidhja e përafërt ndryshon nga zgjidhja e saktë. Në mënyrë të ngjashme, diskretizimi shkakton një [[ Gabim diskretizimi|gabim diskretizimi]] sepse zgjidhja e problemit diskret nuk përkon me zgjidhjen e problemit të vazhdueshëm. Për shembull, në përsëritjen në shiritin anësor për të llogaritur zgjidhjen e <math>3x^3+4=28</math>, pas 10 ose më shumë përsëritje, mund të konkludohet se rrënja është afërsisht 1,99 (për shembull). Prandaj, ekziston një gabim i cungimit të 0.01. Pasi të krijohet një gabim, ai përgjithësisht do të përhapet përmes llogaritjes. Për shembull, është vërejtur tashmë që operacioni + në një kalkulator (ose kompjuter) është jo i efektshëm. Nga kjo rrjedh se nje llogaritje e tipit '''<big>a + b + c + d + e</big>''' është edhe më e pasaktë. Gabimi i cungimit krijohet kur përafrohet një procedurë matematikore. Për të integruar një funksion pikërisht kërkohet të gjeni shumën e trapezoideve të pafund, por numerikisht mund të gjenden vetëm shuma e trapezoideve të fundme, dhe kështu përafrimi i procedurës matematikore. Në mënyrë të ngjashme, për të dalluar një funksion, elementi diferencial i afrohet zeros, por numerikisht mund të zgjidhet vetëm një vlerë e fundme e elementit diferencial. === Qëndrueshmëria numerike dhe problemet e paraqitura mirë === [[ Stabiliteti numerik|Qëndrueshmëria numerike]] është një nocion në analizën numerike. Një algoritëm quhet 'numerikisht i qëndrueshëm' nëse një gabim, cilido qoftë shkaku i tij, nuk rritet të jetë shumë më i madh gjatë llogaritjes. Kjo ndodh nëse problemi është ' [[ Numri i gjendjes|i kushtëzuar mirë]] ', do të thotë se zgjidhja ndryshon vetëm me një sasi të vogël nëse të dhënat e problemit ndryshohen nga një sasi e vogël. Në të kundërt, nëse një problem është 'i kushtëzuar', atëherë çdo gabim i vogël në të dhëna do të rritet si një gabim i madh. Si problemi origjinal ashtu edhe algoritmi i përdorur për të zgjidhur atë problem mund të jetë 'i kushtëzuar' dhe çdo kombinim është i mundur. Pra, një algoritëm që zgjidh një problem të kushtëzuar mund të jetë ose i qëndrueshëm numerikisht ose numerikisht i paqëndrueshëm. Një art i analizës numerike është të gjesh një algoritëm të qëndrueshëm për zgjidhjen e një problemi matematikor të paraqitur mirë. Për shembull, llogaritja e rrënjës katrore të 2 (që është afërsisht 1.41421) është një problem i paraqitur mirë. Shumë algoritme e zgjidhin këtë problem duke filluar me një përafrim fillestar ''x'' <sub>0</sub> në <math>\sqrt{2}</math>, për shembull <math>x_0 = 1.4 </math>, dhe pastaj llogaritni supozime të përmirësuara <math>x_1, x_2, </math> etj. Një metodë e tillë është metoda e famshme [[ Metoda babilonase|babilonase]], e cila jepet nga ''x'' <sub>''k'' +1</sub> = ''x <sub>k</sub>'' / 2 + 1 / ''x <sub>k</sub>'' . Një metodë tjetër, e quajtur 'metoda X', jepet nga <math>x_{k+1} = (x_k^{2} -2)^2 + x_k </math>. Disa përsëritje të secilës skemë llogariten në formën e tabelës më poshtë, me supozimet fillestare <math>x_0 = 1.4 </math> dhe <math>x_0 = 1.42 </math>. {| class="wikitable" |- ! Babilonas ! Babilonas ! Metoda X ! Metoda X |- | ''x''<sub>0</sub> = 1.4 | ''x''<sub>0</sub> = 1.42 | ''x''<sub>0</sub> = 1.4 | ''x''<sub>0</sub> = 1.42 |- | ''x''<sub>1</sub> = 1.4142857... | ''x''<sub>1</sub> = 1.41422535... | ''x''<sub>1</sub> = 1.4016 | ''x''<sub>1</sub> = 1.42026896 |- | ''x''<sub>2</sub> = 1.414213564... | ''x''<sub>2</sub> = 1.41421356242... | ''x''<sub>2</sub> = 1.4028614... | ''x''<sub>2</sub> = 1.42056... |- | | | ... | ... |- | | | ''x''<sub>1000000</sub> = 1.41421... | ''x''<sub>27</sub> = 7280.2284... |} Vëzhgoni që metoda babilonase konvergon shpejt pavarësisht nga supozimi fillestar, ndërsa Metoda X konvergjon jashtëzakonisht ngadalë me supozimin fillestar ''x'' <sub>0</sub> = 1.4 dhe ndryshon për supozimin fillestar ''x'' <sub>0</sub> = 1.42. Prandaj, metoda babilonase është numerikisht e qëndrueshme, ndërsa Metoda X është numerikisht e paqëndrueshme. :'''Stabiliteti numerik''' ndikohet nga numri i shifrave të konsiderueshme që mban makina, nëse përdoret një makinë që mban vetëm katër shifrat dhjetore më të rëndësishme, një shembull i mirë për humbjen e domethënies mund të jepet nga këto dy funksione ekuivalente :<math> f(x)=x\left(\sqrt{x+1}-\sqrt{x}\right) \text{ dhe } g(x)=\frac{x}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}}. </math> :Krahasimi i rezultateve të ::<math> f(500)=500 \left(\sqrt{501}-\sqrt{500} \right)=500 \left(22.38-22.36 \right)=500(0.02)=10</math> :dhe :<math> \begin{alignat}{3}g(500)&=\frac{500}{\sqrt{501}+\sqrt{500}}\\ &=\frac{500}{22.38+22.36}\\ &=\frac{500}{44.74}=11.17 \end{alignat} </math> : duke krahasuar dy rezultatet e mësipërme, është e qartë se [[ Humbja e domethënies|humbja e rëndësisë]] (e shkaktuar këtu nga 'anulimi katastrofik') ka një efekt të madh në rezultate, edhe pse të dy funksionet janë ekuivalente, siç tregohet më poshtë ::<math> \begin{alignat}{4} f(x)&=x \left(\sqrt{x+1}-\sqrt{x} \right)\\ &=x \left(\sqrt{x+1}-\sqrt{x} \right)\frac{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}}\\ &=x\frac{(\sqrt{x+1})^2-(\sqrt{x})^2}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}}\\ &=x\frac{x+1-x}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}} \\ &=x\frac{1}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}} \\ &=\frac {x}{\sqrt{x+1}+\sqrt{x}} \\ &=g(x) \end{alignat}</math> : Vlera e dëshiruar, e llogaritur duke përdorur saktësi të pafund, është 11.174755. . . * Shembulli është një modifikim i një të marrë nga Mathew; Metodat numerike duke përdorur Matlab, ed. 3. == Fushat e studimit == Fusha e analizës numerike përfshin shumë nën-disiplina. Disa nga kryesoret janë: === Llogaritja e vlerave të funksioneve === {| class="wikitable" style="float: right; width: 250px; clear: right; margin-left: 1em;" | Interpolimi: Duke vëzhguar se temperatura ndryshon nga 20 gradë Celsius në 1:00 deri në 14 gradë në 3:00, një interpretim linear i këtyre të dhënave do të konkludonte se ishte 17 gradë në 2:00 dhe 18.5 gradë në 1:30 pasdite. Ekstrapolimi: Nëse [[Prodhimi i Brendshëm Bruto|prodhimi i brendshëm bruto]] i një vendi është rritur mesatarisht 5% në vit dhe ishte 100 miliardë vitin e kaluar, mund të ekstrapolohet që do të jetë 105 miliardë këtë vit. [[Image:Linear-regression.svg|right|100px|A line through 20 points]] Regresioni: Në regresionin linear, duke pasur parasysh pikat ''n'', llogaritet një rresht që kalon sa më afër atyre ''n'' pikave. [[Image:LemonadeJuly2006.JPG|right|100px|How much for a glass of lemonade?]] Optimizimi: Thuaj limonada është shitur në një [[ Qëndrim limonadë|stendë limonade]], me 1 197 dollarë gota limonadë mund të shiten në ditë, dhe se për çdo rritje prej 0.01 $, një gotë limonadë më pak do të shitet në ditë. Nëse mund të ngarkohet 1.485 dollarë, fitimi do të maksimalizohej, por për shkak të kufizimit të detyrimit për të ngarkuar një shumë të tërë qind, tarifimi 1.48 dollarë ose 1.49 dollarë për gotë do të sjellë të ardhurat maksimale prej 220.52 dollarë në ditë. [[Image:Wind-particle.png|right|Wind direction in blue, true trajectory in black, Euler method in red.]] Ekuacioni diferencial: Nëse 100 tifozë janë vendosur të fryjnë ajrin nga njëra anë e dhomës në tjetrën dhe më pas një pendë hidhet në erë, çfarë ndodh? Penda do të ndjekë rrymat e ajrit, të cilat mund të jenë shumë komplekse. Një përafrim është të matni shpejtësinë me të cilën ajri po fryn afër pendës çdo sekondë dhe të avanconi pendën e simuluar sikur të lëvizte në një vijë të drejtë me të njëjtën shpejtësi për një sekondë, përpara se të matni përsëri shpejtësinë e erës. Kjo quhet [[ Metoda e Eulerit|metoda Euler]] për zgjidhjen e një ekuacioni të zakonshëm diferencial. |} Një nga problemet më të thjeshta është vlerësimi i një funksioni në një pikë të caktuar. Qasja më e drejtpërdrejtë, thjesht futja e numrit në formulë ndonjëherë nuk është shumë efikase. Për polinomet, një qasje më e mirë është duke përdorur [[ Skema e Hornerit|skemën Horner]], pasi zvogëlon numrin e nevojshëm të shumëzimeve dhe shtesave. Në përgjithësi, është e rëndësishme të vlerësohen dhe kontrollohen [[Gabimi i rrumbullakët|gabimet e rrumbullakimit]] që vijnë nga përdorimi i aritmetikës së [[Float|pikës lundruese]] . === Interpolimi, ekstrapolimi dhe regresioni === [[Interpolimi|Interpolacioni]] zgjidh problemin e mëposhtëm: duke pasur parasysh vlerën e një funksioni të panjohur në një numër pikësh, çfarë vlere ka ai funksion në një pikë tjetër midis pikave të dhëna? [[Ekstrapolimi]] është shumë i ngjashëm me ndërhyrjen, përveç që tani duhet të gjendet vlera e funksionit të panjohur në një pikë që është jashtë pikave të dhëna [[ Analiza e regresionit|Regresioni]] është gjithashtu i ngjashëm, por merr parasysh që të dhënat janë të pasakta. Duke pasur parasysh disa pika, dhe një matje të vlerës së disa funksioneve në këto pika (me një gabim), funksioni i panjohur mund të gjendet. Sheshi [[ Metodat numerike për sheshet më pak lineare|më i vogël -]] metoda është një mënyrë për ta arritur këtë. === Zgjidhja e ekuacioneve dhe sistemeve të ekuacioneve === Një problem tjetër themelor është llogaritja e zgjidhjes së disa ekuacioneve të dhëna. Dy raste dallohen zakonisht, në varësi të faktit nëse ekuacioni është linear apo jo. Për shembull, ekuacioni <math>2x+5=3</math> është linear ndërsa <math>2x^2+5=3</math> nuk eshte. Eshtë bërë shumë përpjekje në zhvillimin e metodave për zgjidhjen e [[Sistemet e ekuacioneve lineare|sistemeve të ekuacioneve lineare]] . Metodat standarde direkte, d.m.th., metodat që përdorin disa [[ Zbërthimi i matricës|dekompozim të matricës]] janë [[ Eleminimi gausian|eleminimi Gaussian]], [[ Zbërthimi i LU|zbërthimi i LU]], [[ Zbërthimi i LU|dekompozimi]] [[ Zbërthimi cholesky|Cholesky]] për [[ Matricë pozitive-përcaktuese|matricën]] [[ Matrica simetrike|simetrike]] (ose [[ Matrica Hermitare|hermitiane]] ) dhe [[ Matricë pozitive-përcaktuese|pozitivisht të përcaktuar]], dhe [[ Zbërthimi i QR|dekompozimi QR]] për matricat jo katrore. Metodat iterative siç janë [[ Metoda Jacobi|metoda Jacobi]], [[ Metoda Jacobi|metoda]] [[ Metoda Gauss-Seidel|Gauss-Seidel]], [[ Mbi relaksim i njëpasnjëshëm|mbi-relaksimi i njëpasnjëshëm]] dhe [[ Metoda e gradient konjugate|metoda e gradientit konjugues]] zakonisht preferohen për sisteme të mëdha. Metodat e përgjithshme përsëritëse mund të zhvillohen duke përdorur një [[ Ndarja e matricës|ndarje të matricës]] . [[ Algoritmi i gjetjes së rrënjës|Algoritmet për gjetjen e rrënjëve]] përdoren për të zgjidhur ekuacionet jolineare (ato janë quajtur kështu pasi një rrënjë e një funksioni është një argument për të cilin funksioni jep zero). Nëse funksioni është i [[Derivati|ndryshueshëm]] dhe derivati është i njohur, atëherë metoda e Njutonit është një zgjedhje popullore. [[ linearizimi|Linearizimi]] është një teknikë tjetër për zgjidhjen e ekuacioneve jolineare. === Zgjidhja e problemeve me vlera të veçanta ose vlera === Disa probleme të rëndësishme mund të formulohen për sa i përket [[ Zbërthimi Eigenvalue|dekompozimeve eigenvalue]] ose [[ Zbërthimi i vlerës së njëjës|dekompozimeve të vlerës së njëjës]] . Për shembull, algoritmi i [[ Kompresimi i figurës|kompresimit të imazhit spektral]] bazohet në dekompozimin e vlerës së njëjës. Mjeti përkatës në statistika quhet [[ Analiza e komponentit kryesor|analiza kryesore e komponentëve]] . ===Optimizimi=== Problemet e optimizmit kërkojnë pikën në të cilën një funksion i caktuar është maksimalizuar (ose minimizuar). Shpesh, çështja gjithashtu duhet të plotësojë disa [[ Kufizim (matematikë)|kufizime]] . Fusha e optimizmit është ndarë më tej në disa nënfusha, në varësi të formës së [[ Funksioni objektiv|funksionit objektiv]] dhe kufizimit. Për shembull, [[ Programim linear|programimi linear]] merret me rastin që të dy funksioni objektiv dhe kufizimet janë lineare. Një metodë e famshme në programimin linear është metoda e thjeshtë. Metoda e [[ Shumëzues Lagranzh|shumëzuesve të Lagranzhit]] mund të përdoret për të zvogëluar problemet e optimizmit me kufizime ndaj problemeve të pakufizuara të optimizmit. === Vlerësimi i integraleve === Integrimi numerik, në disa raste i njohur edhe si [[ Kuadratura (matematika)|kuadraturë]] numerike, kërkon vlerën e një [[integrali]] të caktuar. Metodat popullore përdorin një nga [[ Formulat Newton – Cotes|formula Newton – Cotes]] (si rregulli i pikës së mesit ose rregulli i [[ Rregulli i Simpsonit|Simpsonit]] ) ose [[ Quadrature Gaussian|kuadratura Gaussian]] . Këto metoda mbështeten në një strategji "përçani dhe pushtoni", përmes së cilës një integral në një grup relativisht të madh është zbërthyer në integrale në grupe më të vogla. Në dimensione më të larta, kur këto metoda bëhen me kosto të kushtueshme përsa i përket përpjekjes llogaritëse, mund të përdoret [[ Metoda Quasi-Monte Carlo|metoda]] [[ Metoda Monte Carlo|Monte Carlo]] ose [[ Metoda Quasi-Monte Carlo|quasi-Monte Carlo]] (shiko [[ Integrimi i Monte Carlo|integrimin Monte Carlo]] ), ose, në dimensione modeste të mëdha, metodën e [[ Rrjet i rrallë|rrjetave të pakta]] . === Ekuacionet diferenciale === Analiza numerike ka të bëjë edhe me llogaritjen (në një mënyrë të përafërt) zgjidhjen e ekuacioneve diferenciale, si ekuacionet diferenciale të zakonshme ashtu edhe ekuacionet diferenciale të pjesshme. Ekuacionet diferenciale të pjesshme zgjidhen duke diskreteruar së pari ekuacionin, duke e sjellë atë në një hapësirë nën-dimensionale të fundme. Kjo mund të bëhet me një [[ Metoda e elementeve të fundme|metodë të elementeve të fundme]], me një metodë të [[ Diferenca e fundme|ndryshimit të kufizuar]], ose (veçanërisht në inxhinieri) me një [[ Metoda e vëllimit të kufizuar|metodë të vëllimit të kufizuar]] . Arsyetimi teorik i këtyre metodave shpesh përfshin teorema nga [[analiza funksionale]] . Kjo zvogëlon problemin në zgjidhjen e një ekuacioni algjebrik. ==Programi== Që nga fundi i shekullit XX, shumica e algoritmeve zbatohen në një larmi gjuhësh programimi. [[ Netlib|Magazina Netlib]] përmban koleksione të ndryshme të rutinave të programeve kompjuterike për probleme numerike, kryesisht në [[Fortran]] dhe [[C (gjuhë programimi)|C.]] Produktet tregtare që zbatojnë shumë algoritme numerike të ndryshme përfshijnë bibliotekat [[ Biblioteka numerike IMSL|IMSL]] dhe [[ Grupi i algoritmeve numerikë|NAG]] ; një alternative e [[Programi kompjuterik i lirë|softuerit të lirë]] është [[ Biblioteka Shkencore GNU|Biblioteka Shkencore GNU]] . Ekzistojnë disa aplikacione të llogaritjes numerike të njohura si [[Matlab|MATLAB]], [[ TK Solver|TK Solver]], [[ S-plus|S-PLUS]], dhe [[ IDL (gjuha programuese)|IDL]] si dhe alternativa falas dhe me burim të hapur si [[ FreeMat|FreeMat]], [[ Scilab|Scilab]], [[ GNU Octave|GNU Octave]] (të ngjashme me Matlab), dhe [[ IT ++|IT ++]] (një bibliotekë C ++). Ekzistojnë gjithashtu gjuhë programimi si [[ R (gjuha programuese)|R]] (e ngjashme me S-PLUS) dhe [[Python]] me biblioteka si [[ NumPy|NumPy]], [[ SciPy|SciPy]] dhe [[ SymPy|SymPy]] . Performanca ndryshon gjerësisht: ndërsa veprimet me vektor dhe matricë janë zakonisht të shpejtë, sythe skalare mund të ndryshojnë në shpejtësi për më shumë sesa një renditje e madhësisë.<ref>{{Cite web|title=Speed comparison of various number crunching packages|url=http://www.sciviews.org/benchmark/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061005024002/http://www.sciviews.org/benchmark/|archive-date=5 tetor 2006|access-date=18 prill 2020|language=En}}</ref> Shumë [[ Sistemi algjebër kompjuterik|sisteme të algjebrës kompjuterike]] si [[Mathematica|Matematika]] përfitojnë gjithashtu nga disponueshmëria e [[ Aritmetikë me precizion arbitrar|aritmetikës precize arbitrare]] e cila mund të sigurojë rezultate më të sakta. Gjithashtu, çdo [[Softuer kompjuterik|softuer]] [[ spreadsheet|spreadsheet]] mund të përdoret për të zgjidhur probleme të thjeshta që lidhen me analizën numerike. == Referime == === Citatet === {{Reflist}} === Referime === * [[Golub, Gene H]].; [[Charles F. Van Loan]] (1986). ''Matrix Computations'' (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. [[ISBN]] <bdi>0-8018-5413-X</bdi>. * [[Nicholas Higham|Higham, Nicholas J]]. (1996). ''[[iarchive:accuracystabilit0000high|Accuracy and Stability of Numerical Algorithms]]''. Society for Industrial and Applied Mathematics. [[ISBN]] <bdi>0-89871-355-2</bdi>. * [[Francis B. Hildebrand|Hildebrand, F. B.]] (1974). ''Introduction to Numerical Analysis'' (2nd ed.). McGraw-Hill. [[ISBN]] <bdi>0-07-028761-9</bdi>. * [[Jeffery J. Leader|Leader, Jeffery J.]] (2004). ''Numerical Analysis and Scientific Computation''. Addison Wesley. [[ISBN]] <bdi>0-201-73499-0</bdi>. * [[James H. Wilkinson|Wilkinson, J.H.]] (1965). ''The Algebraic Eigenvalue Problem''. Clarendon Press. * [[William Kahan|Kahan, W.]] (1972). ''A survey of error-analysis''. Proc. IFIP Congress 71 in Ljubljana. ''Info. Processing 71''. vol. 2. Amsterdam: North-Holland Publishing. pp. 1214–39.(examples of the importance of accurate arithmetic). * [[Nick Trefethen|Trefethen, Lloyd N.]] (2006). "[http://people.maths.ox.ac.uk/trefethen/NAessay.pdf Numerical analysis]", 20 pages. In: Timothy Gowers and June Barrow-Green (editors), ''Princeton Companion of Mathematics'', Princeton University Press. == Linqe të jashtme == ===Revista=== * [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN362160546 gdz.sub.uni-goettingen], ''Numerische Mathematik'', vëllimet 1-66, Springer, 1959-1994 (i kërkueshëm; faqet janë imazhe). (in English and German) * ''[[ Numerische Matematik|Numerische Mathematik]]'', vëllimet 1-112, Springer, 1959–2009 * ''[[ Gazeta për analizën numerike|Gazeta mbi Analizat Numerike]]'', vëllimet 1-47, SIAM, 1964–2009 ===Tekste online=== * Hazewinkel, Michiel, ed. (2001) [1994], "Analiza numerike", Enciklopedia e Matematikës, Springer Science + Business Media BV / Kluwer Publikuesit Akademik, ISBN   <bdi> Hazewinkel, Michiel </bdi> * [https://web.archive.org/web/20150905141405/http://www.nr.com/oldverswitcher.html ''Receta numerike''], William H. Press (botime të mëparshme falas, të shkarkueshme) * [https://web.archive.org/web/20120225082123/http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm ''Hapat e parë në analizën numerike''] ( arkivuar ), RJHosking, S.Joe, DCJoyce dhe JCTurner * [http://www.phy.ornl.gov/csep/CSEP/TEXTOC.html ''CSEP'' (Projekti i Edukimit të Shkencës Kompjuterike)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170801213333/http://www.phy.ornl.gov/csep/CSEP/TEXTOC.html |language=en|date=1 gusht 2017 }}, [[ Departamenti i Energjisë i SHBA|Departamenti i Energjisë i SH.B.A.]] === Materiali i kurseve në internet === * [http://www.damtp.cam.ac.uk/user/fdl/people/sd103/lectures/nummeth98/index.htm#L_1_Title_Page Metodat numerike], [[Universiteti i Kembrixhit|Universiteti]] Stuart Dalziel [[Universiteti i Kembrixhit|i Kembrixhit]] * [https://web.archive.org/web/20110110055517/http://www.math.upenn.edu/~wilf/DeturckWilf.pdf Ligjërata mbi Analizat Numerike], Dennis Deturck dhe Herbert S. Wilf [[Universiteti i Pensilvanisë|University of Pennsylvania]] * [http://johndfenton.com/Lectures/Numerical-Methods/Numerical-Methods.pdf Metodat numerike], Universiteti John D. Fenton i Karlsruhe * [http://www-teaching.physics.ox.ac.uk/computing/NumericalMethods/NMfP.pdf Metodat numerike për fizikanët], [[Universiteti i Oksfordit|Universiteti]] Anthony O'Hare [[Universiteti i Oksfordit|Oxford]] * [https://web.archive.org/web/20120225082123/http://kr.cs.ait.ac.th/~radok/math/mat7/stepsa.htm Ligjërata në Analizat Numerike] (të arkivuara ), Universiteti R. Radok Mahidol * [http://ocw.mit.edu/courses/mechanical-engineering/2-993j-introduction-to-numerical-analysis-for-engineering-13-002j-spring-2005/ Hyrje në Analizat numerike për Inxhinierinë], Henrik Schmidt [[Massachusetts Institute of Technology|Instituti i Teknologjisë në Masaçusets]] * [http://ece.uwaterloo.ca/~dwharder/NumericalAnalysis/ ''Analiza numerike për Inxhinierinë''], Universiteti DW Harder i Waterloo [[Kategoria:Analiza numerike]] n9xijivf1dgd1aodtaalfcto9d28j4x Diskutim:Analiza numerike 1 281962 3062274 2275493 2026-11-03T21:44:32Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062274 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Analiza numerike/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Analiza numerike]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062273 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110110055517/http://www.math.upenn.edu/~wilf/DeturckWilf.pdf për lidhjen http://www.math.upenn.edu/~wilf/DeturckWilf.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 22:44 (CET) tr0stktm482k751wnttul0ga198cjhc Aviacioni në Turqi 0 283384 3062356 3045315 2026-11-04T03:05:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062356 wikitext text/x-wiki '''Turqia''' është një qendër për zhvillimin e '''aviacionit''' në kryqëzimin e Evropës me tregjet në zhvillim në [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]], [[Kaukazi (regjion)|Kaukazin]] dhe [[Afrika veriore|Afrikën Veriore]].<ref>{{Cite book|chapter=Civilian Aerospace|title=Turkey Investment and Business Guide Volume 1 Strategic and Practical Information|year=2015|location=[[Washington, D.C.]]|publisher=International Business Publications|isbn=978-1-329-18235-6|url={{Google books|stXWCQAAQBAJ|plainurl=y|page=99}}|page=99 f.}}</ref> [[Skeda:Thy_fcb_new_aircraft_borak.jpg|parapamje| Avionë të [[Turkish Airlines]] ]] Në vitin 1983, tregu turk ajror u liberalizua. Ndërsa më parë vetëm ndërmarrjet publike lejoheshin të shërbenin aeroportet e vendit, me miratimin e Ligjit të Aviacionit Civil 1983, kompanitë private u lejuan. Ndërsa rregullimi dështoi në krijimin e një mjedisi konkurrues, kuazi-monopoli i transportuesit kombëtar flamurtar të Turqisë [[Turkish Airlines|Turkish Airlines]] u forcua më tej. Vetëm në vitin 2003 barrierat kryesore për hyrjen në treg u hoqën, duke çuar në një treg më konkurrues, megjithëse ''Turkish Airlines'' vazhdoi të përfitonte nga mbështetja e shtetit.<ref>{{Cite book|editor-last=R. Curran|title=Air Transport and Operations: Proceedings of the Third International Air Transport and Operations Symposium 2012|last=Erik den Hartigh|last2=Hatice Küçükönal|chapter=The Turkish aviation system and the strategy of Turkish Airlines|year=2012|location=Amsterdam|publisher=[[IOS Press]]|isbn=978-1-61499-118-2|url={{Google books|aYmrWtaVdkQC|page=231|plainurl=y}}|pages=231–245}}</ref> Me 61.8 milionë pasagjerë në vitin 2015, Turkish Airlines sot është një prej kompanive më të mëdha në botë, veçanërisht sipas numrit të udhëtarëve ndërkombëtar. Duke operuar shërbime të planifikuara në 280 destinacione në [[Evropa|Evropë]], [[Azia|Azi]], [[Afrika|Afrikë]] dhe [[Amerika (kontinent)|Amerikë]] në shkurt 2015, Turkish Airlines ishte kompania e katërt më e madhe në botë sipas numrit të destinacioneve, dhe një që shërben më së shumti shtete.<ref>{{Cito web|url=http://www.garfors.com/2013/03/the-worlds-most-international-airlines.html|title=These Airlines Fly to Most Countries|last=Gunnar Garfors|date=5 mars 2013|accessdate=22 maj 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725063230/http://www.garfors.com/2013/03/the-worlds-most-international-airlines.html|archivedate=25 korrik 2015}}</ref> == Aeroportet == Që nga vitet 2000, vendi ka parë një zhvillim të jashtëzakonshëm në aviacionin civil me një rritje dhjetë herë më të shpejtë se mesatarja botërore. Ndërsa aeroportet e [[Turqia|Turqisë]] trajtuan vetëm 34 milionë pasagjerë më 2003, numri u rrit në 105 milion më 2010, 52 përqind e të cilëve ishin në fluturime ndërkombëtare.<ref>{{Cite book|chapter=Civilian Aerospace|title=Turkey Transportation Policy and Regulations Handbook - Strategic|year=2015|location=[[Washington, D.C.]]|publisher=International Business Publications|isbn=978-1-329-16459-8|url={{Google books|anT1CwAAQBAJ|plainurl=y|page=60}}|page=60 f.}}</ref> Në vitin 2012, aeroportet turke trajtuan 130 milion pasagjerë, duke e bërë atë tregun e gjashtë më të madh të aviacionit në Evropë.<ref>{{Cite book|title=The Report: Turkey 2013|publisher=[[Oxford Business Group]]|year=2013|isbn=978-1-907-06580-4|url={{Google books|gsHVvV16PqEC|page=153|plainurl=y}}|page=153}}</ref> Në vitin 2015, [[Aeroporti Atatürk]] i Stambollit trajtoi 61.8 milion pasagjerë duke e bërë atë aeroportin e 11-të më të ngarkuar në botë.<ref>{{Cito web|url=http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR_2015.pdf|title=2015 Airport Traffic Statistics|publisher=Port Authority of New York and New Jersey|date=2016-04-01|accessdate=2016-04-16|archive-date=6 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160506181018/http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR_2015.pdf|url-status=dead}}</ref> Aeroporti i vjetruar megjithatë do të zëvendësohet nga "Aeroporti i Ri i Stambollit", i cili aktualisht është në ndërtim e sipër. Me terminalin më të madh në botë të aeroportit, fillimisht duke shërbyer 90 milion pasagjerë, aeroporti i ri do të zgjerojë masivisht kapacitetin e pasagjerëve, me dy terminale të tjera që planifikohen të arrijnë në 150 milion pasagjerë në vit.<ref name="Worldfolio">{{Cito web|title=World’s biggest airport under construction in Istanbul|publisher=The Worldfolio|url=http://www.theworldfolio.com/interviews/worlds-biggest-airport-under-construction-in-istanbul/3796/|date=19 nëntor 2015|accessdate=22 maj 2016|archive-date=12 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170612135524/http://www.theworldfolio.com/interviews/worlds-biggest-airport-under-construction-in-istanbul/3796/|language=en|url-status=dead}}</ref> Deri në vitin 2035, aeroporti i ri parashikohet të jetë aeroporti më i madh në botë që shërben 260 milion pasagjerë në vit.<ref>{{Cite news|url=http://atwonline.com/leasing/turkish-airlines-lease-five-additional-airbus-a330s|title=Kotil: Istanbul New Airport to be world’s largest|last=Hofmann|first=Kurt|date=20 prill 2016|publisher=[[Air Transport World]]|quote=By 2035, the New Airport should serve 260 million passengers annually, making it the world’s largest airport, Turkish Airlines president and CEO Temel Kotil told ATW.}}&nbsp;{{Cito web|url=http://atwonline.com/airports-routes/kotil-istanbul-new-airport-be-world-s-largest|title=Archived copy|accessdate=2016-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160423031557/http://atwonline.com/airports-routes/kotil-istanbul-new-airport-be-world-s-largest|archivedate=2016-04-23}}</ref> Nën Ministrin e Transportit [[Binali Jëlldërëm|Binali Yıldırım]], u hapën aeroporte të shumta të reja, duke filluar me Aeroportin Zonguldak dhe Aeroportin GAP Şanlıurfa dhe Aeroportin e diskutueshëm Hatay më 2007. Aeroporti Amasya Merzifon pasoi në vitin 2008, ndërsa Aeroporti Gazipaşa që shërben [[Antalia|Antalian]] dhe Aeroporti Gökçeada që shërben [[Çanakalaja|Çanakkale]] u hapën në vitin 2010. Aeroporti Zafer u vë në shërbim të qyteteve të Afyonkarahisar, Uşak dhe Kahtahya në 2012, Aeroporti Iğdır gjithashtu më 2012 dhe Aeroporti Şırnak pasuar më 2013.<ref>{{Cito web|url=http://arsiv.ntv.com.tr/news/429064.asp|title=Archived copy|accessdate=2016-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603034936/http://arsiv.ntv.com.tr/news/429064.asp|archivedate=2016-06-03}}</ref> Aeroporti Erhaç në Malatya dhe Aeroporti Cengiz Topel në [[Koxhaeli|Kocaeli]], që më parë funksiononin si bazë ajrore ushtarake, u hapën për aviacionin civil më 2007 dhe 2011 përkatësisht. Një terminal i ri ndërkombëtar në Aeroportin Adnan Menderes të [[Izmiri|Izmirit]] u hap në vitin 2006, i ndjekur nga një terminal i ri vendor më 2014.<ref>{{Cito web|url=http://www.hurriyet.com.tr/266-milon-euroluk-adnan-menderes-ic-hatlar-terminali-hizmete-girdi-26025821|title=266 milon Euro'luk Adnan Menderes İç Hatlar Terminali hizmete girdi}}</ref> Ndërtesat e reja terminale për Aeroportin Erzincan dhe Aeroportin e Mardin u hapën të dy në vitin 2011 dhe një terminal i ri ndërkombëtar për Aeroportin Milas-Bodrum u përfundua më 2012. Në të njëjtën periudhë, shumë aeroporte të tjera u rinovuan,<ref>{{Cito web|url=http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/572-turkiyede-atil-havaalani-kalmayacak|language=en|title=Türkiye'de Atıl Havaalanı Kalmayacak. - Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü|last=SHGM|access-date=10 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617014029/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/572-turkiyede-atil-havaalani-kalmayacak|archive-date=17 qershor 2016|url-status=dead}}</ref> përfshirë aeroportet Tokat, Kahramanmaraş, Sivas, Gaziantep dhe Çanakkale, Balıkesir dhe Kars Harakani, u rihapën më 2006 dhe 2007.<ref>{{Cito web|url=http://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/kahramanmaras-havaalani-ucuslara-acildi-26169h.html|title=Kahramanmaraş Havaalanı uçuşlara açıldı|website=www.airporthaber.com}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/520-tokat-havaalani-yeniden-hizmete-acildi|language=en|title=Tokat Havaalanı, yeniden hizmete açıldı... - Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü|last=SHGM|ref=none|access-date=10 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617024628/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/520-tokat-havaalani-yeniden-hizmete-acildi|archive-date=17 qershor 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/521-canakkale-havaalani-yeniden-hizmete-acildi|language=en|title=Çanakkale Havaalanı yeniden hizmete açıldı. - Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü|last=SHGM|ref=none|access-date=10 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617033814/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/521-canakkale-havaalani-yeniden-hizmete-acildi|archive-date=17 qershor 2016|url-status=dead}}</ref> Përmirësime të mëdha në Balıkesir Koca Seyit Airport dhe Aeroporti Kastamonu u përfunduan përkatësisht në 2010 dhe 2013. === Ndërtimi i aeroportit === Në sektorin e aeroportit, ndërmarrja e ndërtimit [[:en:Limak_İnşaat|Limak İnşaat]] u rrit në pozicionin si një nga drejtuesit e tregut rajonal. Në vitin 2010, një ndërmarrje e përbashkët Limak me kompaninë franceze Aéroport de Lyon fitoi tenderin për koncesion për [[Aeroporti i Prishtinës|Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës]].<ref>{{Cite news|url=http://www.todayszaman.com/tz-web/news-218982-105-kosovo-to-open-to-world-with-turkish-built-airport.html|title=Kosovo to open to world with Turkish-built airport|last=Ali Aslan Kiliç|date=14 gusht 2010|work=[[Today's Zaman]]|access-date=10 maj 2020|archive-date=19 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819054324/http://www.todayszaman.com/tz-web/news-218982-105-kosovo-to-open-to-world-with-turkish-built-airport.html|language=en|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2015, kompania fitoi tenderin për një ndërtesë të re terminali në Aeroportin Ndërkombëtar të Kuvajtit.<ref>{{Cite news|url=http://www.dailysabah.com/money/2015/08/19/limak-to-construct-new-terminal-at-kuwait-international-airport|title=Limak to construct new terminal at Kuwait International Airport|date=19 gusht 2015|work=[[Daily Sabah]]|access-date=22 maj 2016|archive-date=15 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315162622/http://www.dailysabah.com/money/2015/08/19/limak-to-construct-new-terminal-at-kuwait-international-airport|url-status=dead}}</ref> Limak është gjithashtu pjesë e sipërmarrjes së përbashkët që fitoi tenderin për Aeroportin e Ri të Stambollit, projektin më të madh të infrastrukturës PPP të Turqisë, dhe që do të bëhet aeroporti më i madh në botë.<ref name="Worldfolio"/> == Industria e avionëve == [[Skeda:Lockheed_Martin_F-16C_Fighting_Falcon,_Turkey_-_Air_Force_JP7136173.jpg|parapamje| Një aeroplan luftarak [[F-16 Fighting Falcon|F-16C]] i Forcave Ajrore Turke, prodhuar nga Turkish Aerospace Industries ]] Turqia ka synuar një industri kombëtare të aerohapësirës që nga themelimi i Republikës. Sot, industria e avionëve të Turqisë ka në qendër Korporatën Turkish Aerospace Industries Corporation (TUSAŞ), e cila u themelua vetëm në vitin 1984, duke u zgjeruar nga një paraardhës të themeluar më 1973 nën kujdesin e Ministrisë Turke për Industri dhe Teknologji.<ref>{{Cite book|last=Sören Eriksson|chapter=Newly industrialising economies and the aircraft industry: economic and industrial policy views in Asia|editor-last=Eriksson|title=The Global Commercial Aviation Industry|year=2016|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-81821-6|url={{Google books|ReEsCgAAQBAJ|page=236|plainurl=y}}|page=236}}</ref> == Referime == {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Turqi]] eb60p2jtv8x21edd34mpnehw8p5fha4 Autoudhat në Bullgari 0 288447 3062349 2957200 2026-11-04T02:55:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062349 wikitext text/x-wiki '''Autostradat në [[Bullgaria|Bullgari]]''' janë karrexhata të dyfishta, me autostrada, të dizajnuara për shpejtësi të mëdha. Në vitin 2012, ndryshimet në legjislacion përcaktuan dy lloje autostradash: '''autostrada''' dhe '''superstrada.''' Dallimet kryesore janë se autostradat kanë korsi emergjente dhe kufiri maksimal i lejuar i shpejtësisë është 140 km/h ,<ref>{{Cite news|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=140674|title=Bulgaria Ups Hwy Speed Limit to 140 km/h|date=26 qershor 2012|work=novinite.com|language=Bg}}</ref> ndërsa superstradat 120 km/h<ref>{{Cite journal|date=26 qershor 2012|title=Amendments in the Roads Act|url=http://dv.parliament.bg/DVWeb/showMaterialDV.jsp?idMat=65541|journal=State Gazette|language=Bg|issue=47|access-date=6 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509085809/http://dv.parliament.bg/DVWeb/showMaterialDV.jsp?idMat=65541|archive-date=9 maj 2015|url-status=dead}}</ref> Nga fundi i vitit 2019, ishin 807.2 kilometra autostradë në shërbim. [[Skeda:Bulgaria_Highways.png|djathtas|parapamje|420x420px| Rrjeti i autostradave Bullgare që nga viti 2019 ]] Në përgjithësi, nuk ka rrugë me pagesë në Bullgari, përveç rrugëve komunale . Dy ura − Ura e Evropës së Re dhe Ura e Danubit janë regjistruar, të dy në pikat kufitare të [[Lumi i Danubit|Danubit]] për në [[Rumania|Rumani]] .<ref>{{Cito web|title=The World Bank Will Consult Road Infrastructure Agency for the Introduction of a Toll System at the Use of the National Roads|url=http://www.api.bg/index.php/en/prescentar/novini/world-bank-shall-consult-road-infrastructure-agency-introduction-toll-system-use-national-roads/|publisher=RIA|accessdate=17 shkurt 2015|language=Bg|archive-date=17 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217141934/http://www.api.bg/index.php/en/prescentar/novini/world-bank-shall-consult-road-infrastructure-agency-introduction-toll-system-use-national-roads/|url-status=dead}}</ref> Në prill 2016, agjensia e rrugëve nisi një tender për zbatimin e një sistemi elektronik të mbledhjes së tarifave për automjete më të rënda se 3.5 ton<ref>{{Cite news|url=http://wire.seenews.com/news/bulgaria-launches-102-mln-euro-electronic-toll-collection-system-tender-519945#|title=Bulgaria launches 102 mln euro electronic toll collection system tender|date=6 prill 2016|publisher=SEE News|language=Bg|archive-date=18 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160418171907/http://wire.seenews.com/news/bulgaria-launches-102-mln-euro-electronic-toll-collection-system-tender-519945|url-status=dead}}</ref> dhe kontrata u nënshkrua në janar 2018.<ref>{{Cito web|title=The Work on the Construction of the Toll System Starts|url=http://www.api.bg/index.php/en/prescentar/novini/work-construction-toll-system-starts/|website=www.api,bg|accessdate=5 shkurt 2018|language=Bg|archive-date=7 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407174015/http://www.api.bg/index.php/en/prescentar/novini/work-construction-toll-system-starts/|url-status=dead}}</ref> == Historia == [[Skeda:Bulgaria_Highways_EN.svg|majtas|parapamje|300x300px| Afati kohor i ndërtimit të autostradave ]] Plani fillestar për ndërtimin e autostradave daton që nga viti 1973, kur qeveria e Bullgarisë Socialiste miratoi një rezolutë për ndërtimin e një unaze automobilistike, që përfshin vendin dhe përbëhet nga tre autostradë - Trakia, Hemus dhe Cherno More.<ref>{{Cite news|url=http://temadaily.bg/publication/9644-%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0/|title=Магистрална равносметка|date=6 prill 2013|publisher=Tema Daily|language=Bg|access-date=19 maj 2020|archive-date=9 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130709085056/http://temadaily.bg/publication/9644-%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0|url-status=dead}}</ref> Nga ndryshimet demokratike në 1990, u ndërtuan 273 km autostradë në Bullgari.<ref name="Capital">{{Cito web|url=http://www.capital.bg/politika_i_ikonomika/bulgaria/2008/06/27/519408_zashto_niama_magistrali/|title=Защо няма магистрали|trans-title=Why are there no motorways|publisher=вестник "Капитал"/www.capital.bg|last=Maria Andonova|date=27 qershor 2008|accessdate=5 gusht 2015|language=Bg}}</ref> Deri në vitin 2007, viti i pranimit në BE, kjo ishte rritur në afro 420 km me fonde kryesisht shtetërore. Pranimi në BE i vendit në 2007 dhe përmirësimi në vitet e fundit përdorimi i fondeve të caktuara të BE-së i mundësoi Bullgarisë të shpejtojë zgjerimin e rrjetit të autostradës së saj. Që nga dhjetori i vitit 2018, {{Convert|800|km|0}} të autostradave janë në shërbim, me {{Convert|38|km|0}} duke qenë nën faza të ndryshme të ndërtimit. Autostrada e parë e kompletuar plotësisht ishte autostrada Lyulin, e caktuar më pas A6, që lidh Sofjen me Pernikun dhe shkrirjen e mëtejshme me autostradën Struma (A3) që vazhdon për në Greqi në vendkalimin kufitar Kulata, e hapur në 2011. Sidoqoftë, në vitin 2018, qeveria vendosi të bashkojë autostradën Lyulin në autostradën Struma pasi që të dy po formojnë një rrugë të ndërprerë nga Sofja për në Greqi. Pas 40 vitesh ndërtim, autostrada e parë e madhe, që përfshin 360 km, Trakia (A1) u përurua në 15 korrik 2013, duke lidhur kështu kryeqytetin [[Sofja|Sofje]] dhe Burgas, në bregdetin e [[Deti i Zi|Detit të Zi]] .<ref name="Trakia">{{Cite news|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=152021|title=Bulgaria Opens Monday Its First Completed HWY Trakiya|date=15 korrik 2013|work=novinite.com|language=Bg}}</ref> Dy vjet më vonë, më 29 tetor 2015, në shërbim hyri pjesa e fundit e mbetur e autostradës Maritsa (A4), që u degëzua nga A1 afër Chirpan dhe u lidh me kufirin e Turqisë në pikën e kontrollit Kapitan Andreevo.<ref name="maritsa">{{Cito web|title=След 36 години АМ "Марица" най-после е готова!|url=http://news.plovdiv24.bg/592782.html|website=plovdiv24.bg|accessdate=29 tetor 2015|language=Bg}}</ref> Autostrada e Sofjes një rrugë e rëndësishme në veri të Sofjes, u përurua në 2015. == Autostrada == {| class="wikitable" ! style="text-align:left" |autostradë ! style="text-align:left" | nga ! style="text-align:left" | rrugë ! style="text-align:left" | në ! style="text-align:left" | planifikuar ! style="text-align:left" | Ne sherbim ! style="text-align:left" | % ! style="text-align:left" | Ne ndertim e siper ! style="text-align:left" | i butë ! style="text-align:left" | Përfundimi i vlerësuar |- |Trakia | [[Sofja|sofia]] | Pazardzhik, Plovdiv, Stara Zagora, Sliven, Yambol | Burgas ! style="text-align:left" | 360 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 360 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 100% | − | − | Përfunduar<ref name="Trakia"/> |- |Hemus | [[Sofja|sofia]] | [[Botevgrad]], [[Pleven]], Lovech, Veliko Tarnovo, [[Tërgovishçe|Targovishte]], Shumen | [[Varna]] ! style="text-align:left" | 418 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 175 &nbsp; km | bgcolor="#FFEBAD" | 41.9% | bgcolor="#FFCBCB" | 32 &nbsp; km<ref>{{Cite news|url=http://www.api.bg/index.php/bg/prescentar/novini/zapochna-izgrazhdaneto-na-nov-uchastk-ot-am-hemus-ot-pv-buhovci-do-p-v-belokopitovo/|title=Започна изграждането на нов участък от АМ "Хемус" - от п.в. "Буховци" до п. в. "Белокопитово"|access-date=16 gusht 2018|publisher=API|language=Bg|archive-date=16 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180816163640/http://www.api.bg/index.php/bg/prescentar/novini/zapochna-izgrazhdaneto-na-nov-uchastk-ot-am-hemus-ot-pv-buhovci-do-p-v-belokopitovo/|url-status=dead}}</ref> | − | − |- |Struma | [[Sofja|sofia]] | Pernik, Dupnitsa, Blagoevgrad, Sandanski | Kulata ! style="text-align:left" | 172 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 135,8 &nbsp; km | bgcolor="#FFEBAD" | 78,95% | bgcolor="#FFCBCB" | 10.6 &nbsp; km<ref>{{Cite news|url=http://www.capital.bg/politika_i_ikonomika/bulgaria/2015/12/01/2661050_nai-skupiiat_i_dulug_tunel_2_km_za_250_mln_lv/|title=Най-скъпият и дълъг тунел: 2 км за 250 млн. лв.|access-date=31 dhjetor 2015|publisher=capital.bg|language=Bg}}</ref> | bgcolor="#FFEBAD" | | |- |Maritsa | Chirpan, [[File:Mw_A1_BG.svg|lidhje=Trakia_motorway|22x22px]] | Haskovo / Dimitrovgrad | Kapitan Andreevo ! style="text-align:left" | 117 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 117 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 100% | − | − | Përfunduar<ref name="Maritsa">{{Cito web|title=Construction of Maritsa Motorway Completed|url=http://www.bta.bg/en/c/DF/id/1198404|publisher=Bulgarian News Agency|language=En|date=29 tetor 2015|access-date=19 maj 2020|archive-date=30 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030160906/http://www.bta.bg/en/c/DF/id/1198404|url-status=dead}}</ref> |- |Cherno | [[Varna]] | Nesebar | Burgas ! style="text-align:left" | 103 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 10 &nbsp; km | bgcolor="#FFEBAD" | 9.71% | − | − | − |- |Evropë | [[Sofja|Sofje]], [[File:Mw_A2_BG.svg|lidhje=Hemus_motorway|22x22px]] | Slivnitsa | Kalotina ! style="text-align:left" | 65 &nbsp; km<ref>{{Cite news|url=http://www.mediapool.bg/poreden-kraen-srok-magistralata-sofiya-nish-gotova-do-kraya-na-2016-godina-news213138.html|title=Пореден краен срок: Магистралата София-Ниш готова до края на 2016 година|work=mediapool.bg|language=Bg}}</ref> | bgcolor="#B9FFC5" | 16.5 km | bgcolor="#FFEBAD" | 25,19% | bgcolor="#FFCBCB" | 31.5 km<ref>{{Cite news|url=https://seenews.com/news/bulgaria-launches-two-tenders-for-upgrade-of-315-km-of-main-road-583153#sthash.wnxLM8Us.dpuf|title=Bulgaria launches two tenders for upgrade of 31.5 km of main road|access-date=19 shtator 2017|publisher=SEE News|language=Bg}}</ref> | − | − |- | Veliko Tarnovo-Ruse<ref>{{Cite news|url=http://www.novinite.com/articles/166520/Bulgaria+Plans+Construction+of+Ruse-Veliko+Tarnovo+Motorway|title=Bulgaria Plans Construction of Ruse-Veliko Tarnovo Motorway|date=13 shkurt 2015|publisher=novinite.com|language=Bg}}</ref><ref name="number" group="nb">Still not designated.</ref> | Veliko Tarnovo | Byala | [[Ruse, Bullgaria|Ruse]], Ura e Danubit ! style="text-align:left" | 118 &nbsp; km | − | − | − | − | − |- ! style="text-align:left" | Total ! style="text-align:left" | ! style="text-align:left" | ! style="text-align:left" | ! style="text-align:left" | 1,365 &nbsp; km ! style="text-align:left" | 807,2 &nbsp; km ! style="text-align:left" | 59,44% ! style="text-align:left" | 67.7 &nbsp; km ! style="text-align:left" | ! style="text-align:left" | |} {| class="wikitable" ! style="text-align:left" | autostradë e shpejtë ! style="text-align:left" | nga ! style="text-align:left" | rrugë ! style="text-align:left" | në ! style="text-align:left" | planifikuar ! style="text-align:left" | Ne sherbim ! style="text-align:left" | % ! style="text-align:left" | Ne ndertim e siper ! style="text-align:left" | i butë ! style="text-align:left" | Përfundimi i vlerësuar |- | Botevgrad-Vidin | [[Botevgrad]], [[File:Mw_A2_BG.svg|lidhje=Hemus_motorway|22x22px]] | Mezdra, [[Vraca|Vratsa]], Montana | Vidin, Ura e Evropës së Re ! style="text-align:left" | 185 &nbsp; km | bgcolor="#B9FFC5" | 18.5 &nbsp; km<ref>{{Cito web|title=The long-awaited day for Danube Bridge Vidin Calafat, 14.06.2013|url=http://danubebridge2.com/140613eng.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018073954/http://www.danubebridge2.com/140613eng.php|archivedate=2013-10-18|language=Bg}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.api.bg/index.php/bg/prescentar/novini/nad-465-mln-lv-sa-investirani-v-izgrazhdaneto-na-obhodniya-pt-na-montana/|title=Над 46,5 млн. лв. са инвестирани в изграждането на обходния път на Монтана|date=29 dhjetor 2015|publisher=RIA|language=Bg|access-date=19 maj 2020|archive-date=4 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804192821/http://www.api.bg/index.php/bg/prescentar/novini/nad-465-mln-lv-sa-investirani-v-izgrazhdaneto-na-obhodniya-pt-na-montana/|url-status=dead}}</ref> | bgcolor="#FFEBAD" | 10% | − | − | − |- | Shumen-Ruse | Shumen, [[File:Mw_A2_BG.svg|lidhje=Hemus_motorway|22x22px]] | Razgrad | [[Ruse, Bullgaria|Ruse]], Ura e Danubit ; ! style="text-align:left" | 110 &nbsp; km | − | − | − | − | − |} Punimet e ndërtimit në seksionin 31.5 km nga [[Botevgrad|Botevgradi]] deri në Mezdra dhe 12.5km &nbsp; bypass-i Mezdra pritet të fillojë në 2013-ën. Gjithashtu në vitin 2012, u prezantuan punime projektimi në seksionin midis Mezdra dhe Vidin . == Projekte të tjera në autostradë == Në vitin 2012, qeveria bullgare njoftoi bisedimet me [[Katari|Katarin]] për të ndërtuar një autostradë Jug-Veri si PPP nga Svilengrad, në kufirin [[Turqia|turk]] / [[Greqia|Grek]], për në [[Ruse, Bullgaria|Rusë]], në kufirin [[Rumania|Rumun]] . Rruga është pjesë e Korridorit Pan-Evropian IX . Në Tetor 2012, u shpall një tender për një studim fizibiliteti.<ref>{{Cite news|url=http://stroitelstvo.info/show.php?storyid=1930041|title=Tender for feasibility study of Ruse-Svilengrad was announced|date=22 tetor 2012|work=stroitelstvo.info|access-date=3 janar 2013|archive-url=https://archive.today/20130218131833/http://stroitelstvo.info/show.php?storyid=1930041|archive-date=18 shkurt 2013|language=Bg|url-status=dead}}</ref> == Qasja në rrjetet autostradë të vendeve fqinje == Autostrada e Struma lidhet pranë Kulatës me autostradën Greke A25 ( Serres - Lagkadas - Egnatia Odos ). Rruga është pjesë e Korridorit Pan-Evropian IV . Gjithashtu një kryqëzim në autostradën Maritsa është ndërtuar afër Svilengrad, për t'u lidhur me autostradën e ardhshme A21 në Greqi. === Rumani === [[Botevgrad]] - Vidin, Veliko Tarnovo - Autostrada [[Ruse, Bullgaria|Ruse]] dhe Shumen –Ruse, të gjitha degëzimet nga autostrada Hemus janë planifikuar të lidhen me Rumaninë. Kryeministri rumun Victor Ponta bëri një deklaratë pas përurimit të Urës së Evropës së Re se Rumania planifikon të ndërtojë një autostradë midis [[Krajova|Craiova]] dhe Calafat .<ref>{{Cite news|url=http://www.agerpres.ro/english/index.php/english-news/item/203525-Premier-Ponta-Motorway-connection-envisaged-between-Craiova-and-Calafat.html|title=Premier Ponta: Motorway connection envisaged between Craiova and Calafat|date=14 qershor 2013|work=agerpres.ro|language=Bg|access-date=19 maj 2020|archive-date=17 korrik 2013|archive-url=https://archive.today/20130717082646/http://www.agerpres.ro/english/index.php/english-news/item/203525-Premier-Ponta-Motorway-connection-envisaged-between-Craiova-and-Calafat.html|url-status=dead}}</ref> Gjithashtu autostrada Cherno More është planifikuar të lidhet me autostradën e ardhshme Rumune A4 në [[Konstanca|Konstanţa]]. === Turqi === Autostrada Maritsa (A4) lidhet afër Kapitan Andreevo me autostradën turke O-3, që shkon në [[Stambolli|Stamboll]] . === Serbia === Një seksionin 31.5km të autostradës Kalotina nga [[Sofja]] në Kalotina u prezantua në vitin 2012 dhe pritet të lidhet me autostradën e ardhshme serbe A4 për në [[Nishi|Nish]] . Rruga është pjesë e Korridorit Pan-Evropian X. === Maqedonia e Veriut === Dupnitsa - Autostrada e Kyustendil që degëzohet nga autostrada Struma është planifikuar të lidhet me Maqedoninë e Veriut. == Referime == [[Kategoria:Rrugë në Bullgari]] [[Kategoria:Gjeografia e Bullgarisë]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Autoudha në Bullgari]] 8jbvfuiakmuyn86q5iflnnvcm14p3rf Diskutim:Autoudhat në Bullgari 1 288471 3062350 2878226 2026-11-04T02:55:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062350 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Autostradat në Bullgari/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{CEE Spring 2020|user=A.jobs02|topic=|topic2=|topic3=|country=|country2=|country3=}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Autoudhat në Bullgari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062349 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150509085809/http://dv.parliament.bg/DVWeb/showMaterialDV.jsp?idMat=65541 për lidhjen http://dv.parliament.bg/DVWeb/showMaterialDV.jsp?idMat=65541. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 03:55 (CET) n8nws5j3wb67puk31zdktvg68zyk87l Diskutim:Arbër Agalliu 1 288557 3062299 2512896 2026-11-03T23:26:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062299 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arbër Agalliu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2119204 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200410194044/http://www.italianisenzacittadinanza.it/ për lidhjen http://www.italianisenzacittadinanza.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2020 03:45 (CEST) == Faqe promovuese == Kjo është një nga ato biografitë promovuese dhe vetë-referuese, me përmbajtje ose mesazhe "reklamimi" që nuk mbështetet nga burime autoritare, përveç atyre të shkruara nga vetë njeriu, që synojnë vetëm t'i japin famë vetvetes.– [[Speciale:Kontributet/5.90.97.55|5.90.97.55]] 17 prill 2021 21:41 (CEST) :E vertete, Agalliu nuk rezulton i shkruar ne urdherin e gazetareve, prandaj nuk ka garanci qe ndjek metodat e rregullat e gazetarise.– [[Përdoruesi:Pjeter1991|Pjeter1991]] ([[Përdoruesi diskutim:Pjeter1991|diskutimet]]) 3 dhjetor 2021 03:02 (CET) ::Konflikt interesi. Gjithë paragrafi nuk ka elementë që tregojnë rëndësinë e tij reale enciklopedike. Promovimi skenik dhe/ose personal i njeriut, i cili kujdeset drejtpërdrejt skedën. Shënime vetëreferuese. Më tej, paraqitet subjekti jo i regjistruar në Këshillin Kombëtar të Urdhrit të Gazetarëve.– [[Speciale:Kontributet/188.12.224.203|188.12.224.203]] 19 janar 2023 05:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arbër Agalliu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376486 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210415170101/http://valdarnopost.it/page/blogger për lidhjen http://valdarnopost.it/page/blogger. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 14:09 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arbër Agalliu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062298 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210518215720/https://frontierenews.it/blog/arber-agalliu për lidhjen https://frontierenews.it/blog/arber-agalliu. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:26 (CET) qcp537sf38r2f65pwymb1wj35ejnjpu Diskutim:Aviacioni në Turqi 1 289578 3062357 2447614 2026-11-04T03:05:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062357 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2020|user=|topic=|topic2=|topic3=|country=|country2=|country3=}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aviacioni në Turqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173290 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170612135524/http://www.theworldfolio.com/interviews/worlds-biggest-airport-under-construction-in-istanbul/3796/ për lidhjen http://www.theworldfolio.com/interviews/worlds-biggest-airport-under-construction-in-istanbul/3796/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 04:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aviacioni në Turqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376622 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100819054324/http://www.todayszaman.com/tz-web/news-218982-105-kosovo-to-open-to-world-with-turkish-built-airport.html për lidhjen http://www.todayszaman.com/tz-web/news-218982-105-kosovo-to-open-to-world-with-turkish-built-airport.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 16:26 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aviacioni në Turqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447613 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160506181018/http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR_2015.pdf për lidhjen http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR_2015.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160315162622/http://www.dailysabah.com/money/2015/08/19/limak-to-construct-new-terminal-at-kuwait-international-airport për lidhjen http://www.dailysabah.com/money/2015/08/19/limak-to-construct-new-terminal-at-kuwait-international-airport. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2022 17:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aviacioni në Turqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062356 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160617014029/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/572-turkiyede-atil-havaalani-kalmayacak për lidhjen http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/572-turkiyede-atil-havaalani-kalmayacak. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160617024628/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/520-tokat-havaalani-yeniden-hizmete-acildi për lidhjen http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/520-tokat-havaalani-yeniden-hizmete-acildi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160617033814/http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/521-canakkale-havaalani-yeniden-hizmete-acildi për lidhjen http://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/521-canakkale-havaalani-yeniden-hizmete-acildi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:05 (CET) 4p46iwbilq2wgoqxm28d5p5z03s0qn5 Cola 0 289706 3062446 2957444 2026-11-04T09:52:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062446 wikitext text/x-wiki {{Infobox pije | foto = [[File:Tumbler of cola with ice.jpg|220px]] | përshkrimi = Një gotë kola e servirur me kube akulli | lloji = [[Pije freskuese]] | përqindja = | proof = | prodhuesi = Të ndryshëm | shpërndarësi = | vendi = [[Shtetet e Bashkuara]] | u paraqit = 8 maj 1886<ref name= "Cola inveted">{{Cite web|url=http://happydazeblog.com/2017/05/01/may-8-1886-soda-pop-invented/|title=Archived copy|language=en|access-date=3 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327172406/http://happydazeblog.com/2017/05/01/may-8-1886-soda-pop-invented/|archive-date=27 mars 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=11 qershor 2020|archive-date=27 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102537/https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/}}</ref> | u ndërpre = | ngjyra = [[Karameli]] (me përjashtime të caktuara siç është Zevia Cola) | aroma = Cola (arrë kola, agrume, kanellë dhe vanilje) | variantet = | të lidhura = | faqja zyrtare = }} '''Cola''' është një [[Pije freskuese|pije freskuese]] e gazuar e ëmbël, e aromatizuar me [[Vanilja|vanilje]], [[Kanella|kanellë]], vajra [[Citrus|citrus]] dhe aromatizues të tjerë. Shumica përmbajnë kafeinë, e cila fillimisht ishte me burim nga arrë kola, duke çuar në emrin e pijeve, megjithëse burime të tjera tani përdoren gjithashtu. Cola u bë e njohur në të gjithë botën pasi farmacisti [[John Pemberton]] shpiku [[Coca-Cola]] në vitin 1886.<ref name= "Cola inveted" /><ref name="cocaine">{{cite web|url=http://www.cocaine.org/cocawine.htm|title=Coca Wine|publisher=Cocaine.org|language=en|accessdate=29 shtator 2013}}</ref> Receta e tij jo-alkoolike u frymëzua nga vera e cola e farmacistit [[Angelo Mariani (kimistë)|Angelo Mariani]], krijuar në vitin 1863.<ref name="cocaine" /> Shumica e kolave moderne përmbajnë [[Ngjyra karameli|ngjyrë karameli]], dhe janë ëmbëlsuar me [[Sheqeri|sheqer]] dhe / ose [[Shurup misri me fruktozë të lartë|shurup misri me fruktozë të lartë]]. Tani ata vijnë në marka të ndryshme. Midis tyre, më të njohurit janë [[Coca-Cola]] dhe [[Pepsi]]. Këto dy kompani kanë konkurruar që nga vitet e '90-ta, por [[Lufta e kolave|rivaliteti i tyre është intensifikuar që nga vitet '80-ta]]. ==Aromatizuesit== Përbërësit kryesorë modernë të aromatizuesit në një pije cola janë vajrat [[Citrus|citrus]] (nga [[Portokalli (frutë)|portokalli]], [[Gëlqere (frutë)|gëlqere]], dhe [[Lëvorja|lëvorja]] e [[Limoni|limonit]]), [[Kanella|kanella]], [[Vanilja|vanilja]] dhe një aromatizues [[Acidi|acid]].<ref>{{cite web|author=DeNeefe, Janet|url=http://www.thejakartapost.com/news/2008/03/13/the-exotic-romance-tamarind.html|title=The Exotic Romance of Tamarind|work=The Jakarta Post|language=en|date=13 mars 2008|accessdate=29 shtator 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sparror.cubecinema.com/cube/cola/chemistry/cola2.htm|title=Cola 2|publisher=Sparror.cubecinema.com|language=en|accessdate=29 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220807/https://sparror.cubecinema.com/cube/cola/chemistry/cola2.htm|archive-date=13 shkurt 2021|url-status=dead}}</ref> Prodhuesit e pijeve cola shtojnë aromatizues gjurmë për të krijuar shije dalluese të ndryshme për secilën markë. Aromatizimet gjurmë mund të përfshijnë një larmi të gjerë përbërësish, të tilla si erëza si [[Arrëmyshk|arrëmyshk]] ose [[Korianderi|korianderi]], por aromatizimet themelore që shumica e njerëzve i identifikojnë me një shije cola mbeten citrusi, vanilja dhe kanella. Aciditeti shpesh sigurohet nga [[Acidi fosforik|acidi fosforik]], ndonjëherë i shoqëruar nga [[Acidi citrik|acidi citrik]] ose të tjera të izoluara. [[Formula e Coca-Cola|Receta e Coca-Cola]] ruhet si një [[Sekret tregtar|sekret tregtie]] i korporatave. Një shumëllojshmëri e ëmbëlsuesve të ndryshëm mund të shtohen në cola, shpesh pjesërisht të varura nga politika bujqësore lokale. [[Shurup misri me fruktozë të lartë]] (HFCS) përdoret kryesisht në Shtetet e Bashkuara dhe Kanada për shkak të çmimit më të ulët të [[Misri|misrit]] të subvencionuar nga qeveria. Në Evropë, megjithatë, HFCS është subjekt i kuotave të prodhimit të dizajnuara për të inkurajuar prodhimin e sheqerit; sheqeri kështu përdoret zakonisht për të ëmbëlsuar sodat.<ref>{{cite book|editor1=M. Ataman Aksoy|editor2=John C. Beghin|title=Global Agricultural Trade and Developing Countries|url=https://archive.org/details/globalagricultur00maak|year=2005|publisher=World Bank Publications|language=en|isbn=0-8213-5863-4|page=[https://archive.org/details/globalagricultur00maak/page/n326 329]|chapter=Sugar Policies: An Opportunity for Change}}</ref> Përveç kësaj, [[Stevia|stevia]] ose një [[Zëvendësuesi i sheqerit|ëmbëltues artificial]] mund të përdoret; Kolat "pa sheqer" ose "dietë" zakonisht përmbajnë vetëm ëmbëlsues artificial. ==Efektet shëndetësore== Një studim i vitit 2007 zbuloi se konsumimi i cola, si ato me ëmbëlsim natyral, ashtu edhe ata me ëmbëlsim artificial, ishte i lidhur me rritjen e rrezikut të sëmundjes kronike të veshkave. [[Acidi fosforik]] i përdorur në cola mendohej se ishte një shkak i mundshëm.<ref>{{cite journal|author1=Tina M. Saldana|author2=Olga Basso|author3=Rebecca Darden|author4=Dale P. Sandler|title=Carbonated beverages and chronic kidney disease|language=en|year=2007|journal=[[Epidemiology]]|volume=18|issue=4|pages=501–6|doi=10.1097/EDE.0b013e3180646338|pmid=17525693|pmc=3433753}}</ref> Shumica e nutricionistëve këshillojnë që Coca-Cola dhe pije të tjera freskuese mund të jenë të dëmshme nëse konsumohen në mënyrë të tepërt, veçanërisht për fëmijët e vegjël, konsumi i pijeve freskuese të të cilëve konkurron, në vend se plotëson, një dietë të ekuilibruar. Studimet kanë treguar që përdoruesit e rregullt të pijeve freskuese kanë një konsum më të ulët të [[Kalciumi|kalciumit]], [[Magneziumi|magneziumit]], [[Vitamina C|vitaminës C]], [[Vitamina B2|riboflavin]] dhe [[Vitamina A|vitaminës A]].<ref>Jacobson, Michael F. (2005). "[http://www.cspinet.org/new/pdf/liquid_candy_final_w_new_supplement.pdf Liquid Candy: How Soft Drinks are Harming Americans' Health]", pp. 5–6. [[Center for Science in the Public Interest]].</ref> Pija gjithashtu ka ngjallur kritika për përdorimin e saj të [[Kafeina|kafeinës]], e cila mund të shkaktojë [[Varësia fizike|varësi fizike]] ([[Varësia e kafeinës|varësia e kafeinës]]).<ref>Center for Science in the Public Interest (1997). "[http://www.cspinet.org/new/caffeine.htm Label Caffeine Content of Foods, Scientists Tell FDA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140724114650/http://www.cspinet.org/new/caffeine.htm |date=24 korrik 2014 }}."</ref> Është treguar një lidhje midis konsumit të rregullt afatgjatë të kolës dhe [[Osteoporoza|osteoporozës]] tek gratë më të moshuara (por jo burrat).<ref>{{cite journal|vauthors=Tucker KL, Morita K, Qiao N, Hannan MT, Cupples LA, Kiel DP|title=Colas, but not other carbonated beverages, are associated with low bone mineral density in older women: The Framingham Osteoporosis Study|journal=American Journal of Clinical Nutrition|language=en|volume=84|pages=936–942|issue=4|date=1 tetor 2006|pmid=17023723|doi=10.1093/ajcn/84.4.936|doi-access=free}}</ref> Kjo mendohej se ishte për shkak të pranisë së acidit fosforik, dhe rreziku për gratë u konstatua se ishte më i madh për cola me sheqer dhe kafeinë sesa dieta dhe variantet e kafeinës, me një konsum më të lartë të cola që lidhet me densitetin e kockave më të ulët. Shumë pije joalkoolike janë ëmbëlsuar kryesisht ose plotësisht me [[Shurup misri me fruktozë të lartë|shurup misri me fruktozë të lartë]], sesa [[Sheqeri|sheqeri]]. Disa nutricionistë bëjnë kujdes ndaj konsumimit të [[Shurup misri|shurupit të misrit]] sepse mund të përkeqësojë [[Mbipesha|mbipesha]] dhe [[Diabetes mellitus tip II|diabeti tip-II]] më shumë sesa sheqeri nga kallami.<ref>[http://www.foodnavigator-usa.com/news/ng.asp?id=51623-single-food-ingredient "Single food ingredient the cause of obesity ? New study has industry up in arms"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080508014443/http://www.foodnavigator-usa.com/news/ng.asp?id=51623-single-food-ingredient |date=8 maj 2008 }}. (26 prill 2004). ''FoodNavigator.com''.</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Cola]] [[Kategoria:Pije freskuese]] kzn356tahha3t725msr54xxk37djsug Diskutim:Cola 1 289942 3062447 2728971 2026-11-04T09:52:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062447 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2126287 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190327172406/http://happydazeblog.com/2017/05/01/may-8-1886-soda-pop-invented/ për lidhjen http://happydazeblog.com/2017/05/01/may-8-1886-soda-pop-invented/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190327102537/https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/ për lidhjen https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 qershor 2020 10:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261679 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190327102537/https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/ për lidhjen https://www.interexchange.org/articles/career-training-usa/2016/03/08/history-coca-cola/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 12:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376907 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140724114650/http://www.cspinet.org/new/caffeine.htm për lidhjen http://www.cspinet.org/new/caffeine.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 21:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2728970 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080508014443/http://www.foodnavigator-usa.com/news/ng.asp?id=51623-single-food-ingredient për lidhjen http://www.foodnavigator-usa.com/news/ng.asp?id=51623-single-food-ingredient. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 dhjetor 2024 09:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cola]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062446 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210213220807/https://sparror.cubecinema.com/cube/cola/chemistry/cola2.htm për lidhjen http://sparror.cubecinema.com/cube/cola/chemistry/cola2.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 10:52 (CET) fbj0jsnu8ged7to30ohiv8en8kr3r82 Diskutim:Craigslist 1 290174 3062453 2169388 2026-11-04T10:07:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062453 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Craigslist]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2127422 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100614184902/http://craigslistfoundation.org/ për lidhjen http://www.craigslistfoundation.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 qershor 2020 09:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Craigslist]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169387 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081005220720/http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html për lidhjen http://www.cnewmark.com/2008/03/multiple-langua.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120805110958/http://www.craigslist.org/about/factsheet për lidhjen http://www.craigslist.org/about/factsheet. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 00:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Craigslist]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062452 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131229030347/http://www.wired.com/entertainment/theweb/magazine/17-09/ff_craigslist?currentPage=1 për lidhjen http://www.wired.com/entertainment/theweb/magazine/17-09/ff_craigslist?currentPage=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:07 (CET) hvb7xlalvf0f246283qxzh8f7862fqx Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare/Arkivi 1 1 291879 3062372 3027849 2026-11-04T04:19:12Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]] 3062372 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993693 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 te http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy te http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 te http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml te http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html te http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037583 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225502/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.165042.xls për lidhjen http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.165042.xls. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225500/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.131507.xls për lidhjen http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/03/04/blank/data/01/06_01.Document.131507.xls. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 02:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041295 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2019 06:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2043477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2019 11:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 11 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2072041 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2020 23:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2082389 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150825054056/http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz për lidhjen http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2020 18:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 13 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2091174 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151023041757/http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx për lidhjen http://www.instat.gov.al/media/154433/paga_mesatare_mujore_n__sektorin_shtet_ror_dhe_paga_minimale_zyrtare.xlsx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303063712/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4 për lidhjen http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/index.asp?lang=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927110745/http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane për lidhjen http://www.mojazarplata.az/main/srednjaja-zarabotnaja-plata-v-azerbadzhane. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923184537/http://www.bhas.ba/saopstenja/2015/NPL_2015M03_001_01-bos.pdf për lidhjen http://www.bhas.ba/saopstenja/2015/NPL_2015M03_001_01-bos.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20141019012826/http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US për lidhjen http://prosentti.vero.fi/VPL2014/Sivut/LaskennanTulos.aspx?kieli=en-US. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923225132/http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH për lidhjen http://www.cso.ie/quicktables/GetQuickTables.aspx?FileName=EHQ03.asp&TableName=Earnings+and+Labour+Costs&StatisticalProduct=DB_EH. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060315/http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true për lidhjen http://data.csb.gov.lv/pxweb/en/Sociala/Sociala__isterm__dsamaksa/?tablelist=true. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131114070637/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722 për lidhjen http://nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=3722. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150825054056/http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz për lidhjen http://www.epunkt.net/Bewerber/Gehaltsrechner-Schweiz. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110526064424/http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml për lidhjen http://www.fedee.com/PayChartEg.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121103010715/http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html për lidhjen http://money.comments.ua/people/2012/10/29/368017/menshe-ukraintsev-evrope.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 prill 2020 19:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2177561 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924120808/http://www.stat.ee/90615 për lidhjen http://www.stat.ee/90615. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151018155609/http://www.nbs.rs/export/sites/default/internet/cirilica/scripts/ondate.html për lidhjen http://www.nbs.rs/export/sites/default/internet/cirilica/scripts/ondate.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 04:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2209967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190109024752/http://www.payroll.com.ua/index.php%20 për lidhjen http://www.payroll.com.ua/index.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 mars 2021 19:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2211679 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923004753/http://economico.sapo.pt/noticias/salario-medio-mensal-de-portugal-foi-metade-da-media-europeia-em-2013_194613.html për lidhjen http://economico.sapo.pt/noticias/salario-medio-mensal-de-portugal-foi-metade-da-media-europeia-em-2013_194613.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2021 03:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2221210 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924120316/http://www.stat.si/StatWeb/glavnanavigacija/podatki/prikazistaronovico?IdNovice=6496 për lidhjen http://www.stat.si/StatWeb/glavnanavigacija/podatki/prikazistaronovico?IdNovice=6496. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 maj 2021 18:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2248860 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150226192529/http://www.nsi.bg/en/content/6410/total për lidhjen http://www.nsi.bg/en/content/6410/total. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161114041356/https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/NationalEconomyEnvironment/EarningsLabourCosts/EarningsEarningsDifferences/Tables/LongTimeSeriesD.html për lidhjen https://www.destatis.de/EN/FactsFigures/NationalEconomyEnvironment/EarningsLabourCosts/EarningsEarningsDifferences/Tables/LongTimeSeriesD.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 shtator 2021 07:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2263857 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140703155617/http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy për lidhjen http://mojazarplata.kz/main/zarabotnaja-plata/srednie-zarabotnye-platy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141226151742/http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87 për lidhjen http://www.shekulli.com.al/web/p.php?id=56438&kat=87. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 23:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373928 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923085544/http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/trud/operativnaya-informatsiya_8/o-nachislennoi-srednei-zarabotnoi-plate-rabotnikov/o-nach_sred_zarabotnoi-plate-rabotnikov_v-iyule-2015-g/ për lidhjen http://belstat.gov.by/ofitsialnaya-statistika/otrasli-statistiki/naselenie/trud/operativnaya-informatsiya_8/o-nachislennoi-srednei-zarabotnoi-plate-rabotnikov/o-nach_sred_zarabotnoi-plate-rabotnikov_v-iyule-2015-g/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813080104/http://ceemarkets.com/html/tnc____wages__statutory_minimu.html për lidhjen http://ceemarkets.com/html/tnc____wages__statutory_minimu.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111016173712/http://www.langlophone.com/20100526_edition/20100526_EU27_data_table_flipped.pdf për lidhjen http://www.langlophone.com/20100526_edition/20100526_EU27_data_table_flipped.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 23:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2449200 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151016005727/http://www.gks.ru/free_doc/2015/b15_01/08-2015.htm për lidhjen http://www.gks.ru/free_doc/2015/b15_01/08-2015.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923212754/http://www.databasece.com/en/average-salary për lidhjen http://www.databasece.com/en/average-salary. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2022 00:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487472 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150124021752/http://www.socmin.lt/lt/socialine-statistika.html për lidhjen http://www.socmin.lt/lt/socialine-statistika.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2022 08:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512826 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151016073112/https://www.ecb.europa.eu/stats/exchange/eurofxref/html/eurofxref-graph-hrk.en.html për lidhjen https://www.ecb.europa.eu/stats/exchange/eurofxref/html/eurofxref-graph-hrk.en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2023 20:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2631265 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200714124751/https://www.reinisfischer.com/average-salary-european-union-2015 për lidhjen http://www.reinisfischer.com/average-salary-european-union-2015. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2023 05:18 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2640639 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/ për lidhjen http://www.instat.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2024 18:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2667767 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151017195159/http://www.ekonomifakta.se/sv/Fakta/Skatter/Rakna-pa-dina-skatter/Rakna-ut-din-skatt/ për lidhjen http://www.ekonomifakta.se/sv/Fakta/Skatter/Rakna-pa-dina-skatter/Rakna-ut-din-skatt/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 qershor 2024 07:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2678491 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200121013417/https://statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx për lidhjen http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 korrik 2024 05:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717544 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304185434/http://travail-emploi.gouv.fr/IMG/pdf/2014-028-2.pdf për lidhjen http://travail-emploi.gouv.fr/IMG/pdf/2014-028-2.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 03:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2795797 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151013204334/http://www.netsalarycalculator.co.uk/ për lidhjen http://www.netsalarycalculator.co.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2025 17:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2818500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923180649/http://www.averagesalarysurvey.com/liechtenstein për lidhjen http://www.averagesalarysurvey.com/liechtenstein. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 korrik 2025 19:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866518 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151123094014/http://www.dzs.hr/default_e.htm për lidhjen http://www.dzs.hr/default_e.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2025 10:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2968866 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190210091104/http://www.instat.gov.al/ për lidhjen http://www.instat.gov.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2026 02:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979274 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_335027.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2026 07:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150923060401/http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=6027438&From=BYR&To=EUR për lidhjen http://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=6027438&From=BYR&To=EUR. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 qershor 2026 18:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023940 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924013001/http://www.finance.cz/dane-a-mzda/kalkulacky-a-aplikace/mzdovy-kalkulator/?vysledek=1&vase_hruba_mzda=27200&pocet_deti=&dite_ZTP=0&dite1=0&dite2=0&dite3=0&dite4=0&dite5=0&invalida12=0&invalida3=0&ZTP=0&student=0&cena_auta=&duchodce_student_zena=0&submit=0 për lidhjen http://www.finance.cz/dane-a-mzda/kalkulacky-a-aplikace/mzdovy-kalkulator/?vysledek=1&vase_hruba_mzda=27200&pocet_deti=&dite_ZTP=0&dite1=0&dite2=0&dite3=0&dite4=0&dite5=0&invalida12=0&invalida3=0&ZTP=0&student=0&cena_auta=&duchodce_student_zena=0&submit=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 gusht 2026 09:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e shteteve evropiane sipas pagës mesatare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058571 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226014415/http://www.calcolostipendionetto.it/ për lidhjen http://www.calcolostipendionetto.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 19:36 (CEST) otctu30ck3xti2utxmpwvzzt7wumeli Diskutim:Marouane Chamakh/Arkivi 1 1 292047 3062374 3054581 2026-11-04T04:19:32Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Marouane Chamakh]] 3062374 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 24 lidhje të jashtme te artikulli [[Marouane Chamakh]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1994090 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20141016060220/http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf te http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110721104202/http://www.marianne2.fr/MoDem-UMP-ou-PS-Chamakh-s-en-foot-_a185101.html te http://www.marianne2.fr/MoDem-UMP-ou-PS-Chamakh-s-en-foot-_a185101.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120423010351/http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/48024 te http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/48024 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120423010409/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47364 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47364 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192316/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47474 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47474 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192327/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48386 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48386 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192336/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48394 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48394 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192351/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48197 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48197 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192414/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48206 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48206 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192425/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48884 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48884 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192434/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49239 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49239 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192448/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48926 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48926 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192518/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49176 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49176 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192542/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192610/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49898 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49898 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192736/http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/51297 te http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/51297 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20101010023336/http://www.arsenal.com/news/news-archive/chamakh-blanc-made-me-the-player-i-am te http://www.arsenal.com/news/news-archive/chamakh-blanc-made-me-the-player-i-am *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192747/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52467 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52467 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120430192804/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52231 te http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52231 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100524020844/http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal te http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100524020844/http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal te http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20101019004112/http://www.arsenal.com/match-menu/3283121/first-team/arsenal-v-birmingham-city te http://www.arsenal.com/match-menu/3283121/first-team/arsenal-v-birmingham-city *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110813101822/http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html te http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100420030047/http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml te http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 03:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Marouane Chamakh]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999499 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111006065319/http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253 për lidhjen http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141127231630/http://radiomars.ma/fr/i/11537/ për lidhjen http://radiomars.ma/fr/i/11537/. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 13 shtator 2019 07:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 28 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2133834 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141016060220/http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf për lidhjen http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111006065319/http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253 për lidhjen http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100523054648/http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Arsenal-target-Marouane-Chamakh-to-stand-for-local-election-in-France-article319691.html për lidhjen http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Arsenal-target-Marouane-Chamakh-to-stand-for-local-election-in-France-article319691.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110721104202/http://www.marianne2.fr/MoDem-UMP-ou-PS-Chamakh-s-en-foot-_a185101.html për lidhjen http://www.marianne2.fr/MoDem-UMP-ou-PS-Chamakh-s-en-foot-_a185101.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120423010351/http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/48024 për lidhjen http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/48024. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120423010409/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47364 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47364. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192316/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47474 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/47474. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192327/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48386 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48386. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192336/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48394 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48394. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192351/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48197 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48197. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192414/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48206 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48206. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192425/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48884 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48884. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192434/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49239 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49239. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192448/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48926 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/48926. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192518/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49176 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49176. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192542/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192610/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49898 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/49898. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192736/http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/51297 për lidhjen http://new.lfp.fr/coupeLigue/feuille_match/51297. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101010023336/http://www.arsenal.com/news/news-archive/chamakh-blanc-made-me-the-player-i-am për lidhjen http://www.arsenal.com/news/news-archive/chamakh-blanc-made-me-the-player-i-am. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192747/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52467 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52467. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192804/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52231 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/52231. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100524020844/http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal për lidhjen http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100524020844/http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal për lidhjen http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101019004112/http://www.arsenal.com/match-menu/3283121/first-team/arsenal-v-birmingham-city për lidhjen http://www.arsenal.com/match-menu/3283121/first-team/arsenal-v-birmingham-city. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101124135519/http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Arsenal-2-0-Tottenham-half-time-report-Samir-Nasri-and-Marouane-Chamakh-give-hosts-deserved-derby-lead-article632639.html për lidhjen http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Arsenal-2-0-Tottenham-half-time-report-Samir-Nasri-and-Marouane-Chamakh-give-hosts-deserved-derby-lead-article632639.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813101822/http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html për lidhjen http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100420030047/http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml për lidhjen http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141127231630/http://radiomars.ma/fr/i/11537/ për lidhjen http://radiomars.ma/fr/i/11537/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 korrik 2020 12:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171188 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130106121937/http://www.whufc.com/articles/20130104/hammers-loan-chamakh_2236884_3030556 për lidhjen http://www.whufc.com/articles/20130104/hammers-loan-chamakh_2236884_3030556. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 03:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2177902 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110721050203/http://www.rtl.fr/actualites/article/le-modem-recrute-marouane-chamakh-pour-les-regionales-en-gironde-5932832537 për lidhjen http://www.rtl.fr/actualites/article/le-modem-recrute-marouane-chamakh-pour-les-regionales-en-gironde-5932832537. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 06:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2232390 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140711101914/http://www.cpfc.co.uk/news/article/chamakh-pens-new-palace-deal-1743814.aspx për lidhjen http://www.cpfc.co.uk/news/article/chamakh-pens-new-palace-deal-1743814.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141111233025/http://www.cpfc.co.uk/team/player-profile/marouane-chamakh/29 për lidhjen http://www.cpfc.co.uk/team/player-profile/marouane-chamakh/29. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2021 00:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2232688 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100524120051/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/arsenal/7750557/Arsenal-confirm-signing-of-Bordeaux-striker-Marouane-Chamakh.html për lidhjen http://www.telegraph.co.uk/sport/football/leagues/premierleague/arsenal/7750557/Arsenal-confirm-signing-of-Bordeaux-striker-Marouane-Chamakh.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 korrik 2021 09:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2237600 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181225011340/https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/fasting-and-football-how-do-top-flight-muslims-cope-2342187.html për lidhjen http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/fasting-and-football-how-do-topflight-muslims-cope-2342187.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 gusht 2021 14:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2264120 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192542/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100524020844/http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal për lidhjen http://www.arsenal.com/news/news-archive/marouane-chamakh-completes-move-to-arsenal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100420030047/http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml për lidhjen http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2021 00:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2369175 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101006004605/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1311456.html për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1311456.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101023065152/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/news/newsid=1320370.html për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/news/newsid=1320370.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100730085101/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1278490.html për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1278490.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100803200508/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1279836.html për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1279836.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110218144122/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2293728,00.html për lidhjen http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2293728,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819102916/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=212428/ për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=212428/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 16:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2374267 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819083629/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.html/marouane-chamakh për lidhjen http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.html/marouane-chamakh. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090815194307/http://www.stat2foot.com/champ0102/cfa2gf.htm për lidhjen http://www.stat2foot.com/champ0102/cfa2gf.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023222453/http://soccernet.espn.go.com/report?id=262498&cc=5901&league=FRA.COUPE_DE_LA_LIGUE për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=262498&cc=5901&league=FRA.COUPE_DE_LA_LIGUE. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110305045725/http://soccernet.espn.go.com/columns/story/_/id/887703/marouane-chamakh-now-holds-the-key-for-arsenal?cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/columns/story/_/id/887703/marouane-chamakh-now-holds-the-key-for-arsenal?cc=5901. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120724130423/http://www.fff.fr/selections/m19ans/44734.shtml për lidhjen http://www.fff.fr/selections/m19ans/44734.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120909153533/http://www.socawarriors.net/archives/902-morocco-put-shutters-on-tt.html për lidhjen http://www.socawarriors.net/archives/902-morocco-put-shutters-on-tt.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121024051232/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/84609/marouane-chamakh?cc=3436 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/84609/marouane-chamakh?cc=3436. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141021012434/http://www.lfp.fr/joueur/chamakh-marouane për lidhjen http://www.lfp.fr/joueur/chamakh-marouane. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 03:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378931 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150504185633/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/premier-league-clubs-submit-retained-and-released-lists.html për lidhjen http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/premier-league-clubs-submit-retained-and-released-lists.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 11:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492620 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110713202742/http://www.lesoir-echos.com/2010/08/13/foot-match-amical-maroc-%E2%80%93guinee-equatoriale-les-lions-de-l%E2%80%99atlas-se-reconcilient-avec-leur-public/ për lidhjen http://www.lesoir-echos.com/2010/08/13/foot-match-amical-maroc-%E2%80%93guinee-equatoriale-les-lions-de-l%E2%80%99atlas-se-reconcilient-avec-leur-public/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 nëntor 2022 08:52 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 15 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2663059 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141016060220/http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf për lidhjen http://mobile.premierleague.com/staticFiles/6e/55/0,,12306~152942,00.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140819083629/http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.html/marouane-chamakh për lidhjen http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.html/marouane-chamakh. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110713202742/http://www.lesoir-echos.com/2010/08/13/foot-match-amical-maroc-%E2%80%93guinee-equatoriale-les-lions-de-l%E2%80%99atlas-se-reconcilient-avec-leur-public/ për lidhjen http://www.lesoir-echos.com/2010/08/13/foot-match-amical-maroc-%E2%80%93guinee-equatoriale-les-lions-de-l%E2%80%99atlas-se-reconcilient-avec-leur-public/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111006065319/http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253 për lidhjen http://mountakhab.net/www/modules/article_une/index.php?storyid=253. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110721050203/http://www.rtl.fr/actualites/article/le-modem-recrute-marouane-chamakh-pour-les-regionales-en-gironde-5932832537 për lidhjen http://www.rtl.fr/actualites/article/le-modem-recrute-marouane-chamakh-pour-les-regionales-en-gironde-5932832537. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430192542/http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773 për lidhjen http://new.lfp.fr/ligue1/feuille_match/50773. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023222453/http://soccernet.espn.go.com/report?id=262498&cc=5901&league=FRA.COUPE_DE_LA_LIGUE për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=262498&cc=5901&league=FRA.COUPE_DE_LA_LIGUE. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110305045725/http://soccernet.espn.go.com/columns/story/_/id/887703/marouane-chamakh-now-holds-the-key-for-arsenal?cc=5901 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/columns/story/_/id/887703/marouane-chamakh-now-holds-the-key-for-arsenal?cc=5901. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110218144122/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2293728,00.html për lidhjen http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2293728,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150504185633/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/premier-league-clubs-submit-retained-and-released-lists.html për lidhjen http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/premier-league-clubs-submit-retained-and-released-lists.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813101822/http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html për lidhjen http://cham29.skyrock.com/246674151-MaRoUAnE-cHaMaKh.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100420030047/http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml për lidhjen http://www.girondins.com/matches/encyclopedie/joueurs/2010/9/29.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120909153533/http://www.socawarriors.net/archives/902-morocco-put-shutters-on-tt.html për lidhjen http://www.socawarriors.net/archives/902-morocco-put-shutters-on-tt.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141127231630/http://radiomars.ma/fr/i/11537/ për lidhjen http://radiomars.ma/fr/i/11537/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121024051232/http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/84609/marouane-chamakh?cc=3436 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/84609/marouane-chamakh?cc=3436. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 maj 2024 19:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2700056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1010831.ece. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110629115215/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/arsenal/article7133365.ece për lidhjen http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/arsenal/article7133365.ece. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 shtator 2024 12:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2775738 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081207133417/http://www.linternaute.com/sport/foot/dossier/ils-auraient-pu-jouer-en-bleu/7.shtml për lidhjen http://www.linternaute.com/sport/foot/dossier/ils-auraient-pu-jouer-en-bleu/7.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 mars 2025 21:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979365 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.maghress.com/fr/lematin/35796. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 maj 2026 12:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3047962 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100131125413/http://www.uefa.com/competitions/ucl/fixturesresults/round=2000028/match=2000396/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/competitions/ucl/fixturesresults/round=2000028/match=2000396/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2026 03:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Marouane Chamakh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058620 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100926150451/http://www.bladi.net/marouane-chamakh.html për lidhjen http://www.bladi.net/marouane-chamakh.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 23:49 (CEST) plmpnbzd1vpf6zxtlxn8jm1177ekuwz Diskutim:Arkitektura e Maharashtras 1 292262 3062316 3055168 2026-11-04T00:04:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062316 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Arkitektura e Maharashtras/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Maharashtras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062315 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071030131138/http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm për lidhjen http://www.india9.com/i9show/Eros-Cinema-64631.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 01:04 (CET) 8uoxwz43quwmh8qjrpn4xx01q9zzpbt Anila Paparisto 0 294085 3062279 2957948 2026-11-03T22:19:21Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062279 wikitext text/x-wiki {{cung}} Prof. Dr. Anila Paparisto është lektore në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]] në [[Fakulteti i Shkencave të Natyrës i Universitetit të Tiranës|Fakultetin e Shkencave të Natyrës]], Departamenti i Biologjisë.<ref>https://unitir.edu.al/organika-e-personelit-akademik-te-fshn/</ref> Në 2021 ajo u emërua Zëvëndës Rektore e [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]].<ref>https://unitir.edu.al/vendim-i-rektorit-nr-80-date-07-06-2021-per-miratimin-e-prof-dr-anila-paparisto-zevendesrektor-i-ut-se-per-anen-mesimore/</ref> Prof. Dr. Anila Paparisto ka rreth 27 vjet përvojë në kërkime shkencore dhe projekte në fushën e biologjisë së kafshëve, kërkimeve të biodiversitetit, shkencave mjedisore dhe biodiversitetit, menaxhimit në arsimin e lartë, trajnimit në strategjitë dhe metodat e mësimdhënies dhe edukimit, dinamika arsimore, juridik. në arsimin e lartë, sigurimin e cilësisë dhe mësimdhënien e shkencave biologjike. Gjatë karrierës së saj akademike Prof. Paparisto ka qenë e përfshirë në projekte kërkimore dhe shkencore kombëtare dhe ndërkombëtare. Rezultatet e saj kërkimore shkencore janë publikuar në revista kombëtare dhe ndërkombëtare. Prof. Paparisto është anëtare e Rjetit të Grave Shqiptare ne STEM (NAWSTEM).<ref>https://scidevcenter.org/network-of-albanian-women-in-stem/</ref><ref>https://scidevcenter.org/</ref> Ajo është fituese e çmimit L'Oréal-UNESCO Për Gratë e reja në Shkencë.<ref>{{Cite web|url=https://www.loreal.com/-/media/project/loreal/brand-sites/corp/master/lcorp/press-releases/foundation/loral-and-unesco-present-the-4th-edition-of-the-programfor-women-in-science/tt3ntc1214pz-1-805.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=22 korrik 2022|archive-date=20 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220173946/https://www.loreal.com/-/media/project/loreal/brand-sites/corp/master/lcorp/press-releases/foundation/loral-and-unesco-present-the-4th-edition-of-the-programfor-women-in-science/tt3ntc1214pz-1-805.pdf|url-status=dead}}</ref> == Edukimi== Anila Paparisto ka një master shkencor në Biologji Molekulare dhe Bioteknologji nga Vrije Universiteiet, Belgjikë. Në vitin 2001 mori titullin doktor i shkencave në biologji pranë Fakultetit të Shkencave Natyrore, në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], doktoraturë e mbrojtur me tezën "Të dhëna mbi Coleoptera (Insecta) në Bregdetin Shqiptar". Në vitin 2007 mori titullin Profesor i Asociuar pranë Fakultetit të Shkencave Natyrore, në Universitetin e Tiranës, dhe në vitin 2011 mori titullin Profesor pranë të njëjtit institucion.<ref>https://sites.google.com/a/fshn.edu.al/departamenti-i-biologjisee/personelli/profdr-Anila-Paparisto {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101014253/https://sites.google.com/a/fshn.edu.al/departamenti-i-biologjisee/personelli/profdr-Anila-Paparisto |date=1 nëntor 2020 }} |Aksesuar në 13.10.2020</ref> == Karriera== Anila Paparisto ka një eksperiencë të gjatë në arsimin e lartë dhe në kërkim. Prej vitit 1994 ajo është lektore e Zoologjisë së Jovertebrorëve dhe Didaktikat e Mësimdhënies pranë Fakultetit të Shkencave të Natyrës në Unierstitetin e Tiranës. Ajo ka më shumë se 80 artikuj shkencorë dhe 10 libra të botuar. Përpos aktivitetit shkencor, Anila Paparisto ka një eksperiencë të gjatë në zhvillimin e arsimit dhe shkencës, duke mbajtur pozicione të ndryshme si Anëtare e Këshillit të Arsimit të Lartë dhe Kërkimit Shkencor gjatë viteve 2015-2018. Prof. Paparisto ka kontribuar aktivisht si pjesë e Grupit Reformues të Arsimit të Lartë dhe Kërkimit Shkencor në Republikën e Shqipërisë.<ref>http://arsimi.gov.al/wp-content/uploads/2018/08/Raport_Ministria_Arsimit.pdf</ref> Prof. Paparisto ka shërbyer si anëtare e Bordit Shqiptar të Akreditimit nga 2017-2021.<ref>{{Cite web |url=https://www.ascal.al/media/documents/legjislacioni/Urdher_Nr32_date_17_03_17.pdf |title=Kopje e arkivuar |access-date=22 korrik 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303174849/https://www.ascal.al/media/documents/legjislacioni/Urdher_Nr32_date_17_03_17.pdf |archive-date=3 mars 2022 |url-status=dead}}</ref> Prej 7 qershorit 2021, ajo është emëruar Zëvendësrektor i Universitetit të Tiranës për anën mësimore.<ref>{{Cite web|title=Vendim i Rektorit Nr.80, datë 07.06.2021, “Për miratimin e Prof. Dr. Anila Paparisto, zëvendësrektor i UT-së për anën mësimore – UNIVERSITETI I TIRANËS|url=https://unitir.edu.al/vendim-i-rektorit-nr-80-date-07-06-2021-per-miratimin-e-prof-dr-anila-paparisto-zevendesrektor-i-ut-se-per-anen-mesimore/|access-date=2021-07-31|website=unitir.edu.al}}</ref> == Çmime dhe Anëtarësime == Në vitin 2002 mori çmimin L'Oréal-UNESCO 'For Women in Science Awards Fellow'<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/L%27Or%C3%A9al-UNESCO_For_Women_in_Science_Awards#cite_note-UNESCO_2002-11</ref>. Prej vitit 1995 është anëtare e bordit të Shoqatës së Biologëve të Shqipërisë. Ajo është anëtare e Akademisë së Shkencave që prej vitit 2013.<ref>https://sites.google.com/a/fshn.edu.al/departamenti-i-biologjisee/personelli/profdr-Anila-Paparisto {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101014253/https://sites.google.com/a/fshn.edu.al/departamenti-i-biologjisee/personelli/profdr-Anila-Paparisto |date=1 nëntor 2020 }} |Aksesuar në 13.10.2020</ref> ==Publikime== Paparisto, A. et.al., (2020) "Fauna of Tirana region", PrintAL, ISBN: 978-9928-322-26-5 Paparisto, A. et.al, (2020) "Suplementary Curriculum to assist teachers of High School", ISBN ISBN: 978-9928-322-10-4 Paparisto, A. e.al, (2020) "The Impact of High School Core Courses on First-Year Student Success. Case Study: Biology vs Engineering",<ref>{{Cite web|url=https://conf.seeu.edu.mk/wp-content/uploads/2020/09/Book-of-abstracts_T2P-Scientific-Conference-_FINAL-2_compressed.pdf|title=Kopje e arkivuar|access-date=22 korrik 2022|archive-date=29 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129085638/https://conf.seeu.edu.mk/wp-content/uploads/2020/09/Book-of-abstracts_T2P-Scientific-Conference-_FINAL-2_compressed.pdf|url-status=dead}}</ref> == Ndërlidhje të jashtme == Profili Akademik në Research Gate: https://www.researchgate.net/profile/Anila_Paparisto Profili në ASCAL: https://web.archive.org/web/20201014162024/https://www.ascal.al/media/documents/ba/Anila-Paparisto.pdf Profili në UT: https://unitir.edu.al/wp-content/uploads/2021/04/Cv-Anila-Paparisto.pdf Profili në LinkedIn: https://al.linkedin.com/in/anila-paparisto-69333180 Takimi virtual i NAWSTEM: https://scidevcenter.org/webinar-series-5-women-in-stem/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230324212619/https://scidevcenter.org/webinar-series-5-women-in-stem/ |date=24 mars 2023 }} STEMtalk i SCiDEV dhe NAWSTEM: https://scidevcenter.org/local-stemspresso-promoting-women-in-stem-to-youth-from-youth/ == Referime == <references /> [[Kategoria:Gra shqiptare sipas profesionit]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Gra shqiptare në STEM]] qq7b9a7nep3fm57a4uy2ugq10hnjmx8 Vildan Tufi 0 294293 3062166 2884399 2026-11-03T12:54:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062166 wikitext text/x-wiki Vildan "'''Vil"''' Tufi, lindur më 14 prill 1945 në Shkodër, trajner i atletikës shqiptare i mirënjohur nga Shkodra ku ka punuar më shumë se 50 vite karrierë. Ai ka fituar tituj të ndryshëm kombëtarë dhë mbarëkombëtarë, po ashtu me atletët e tij. Profesor Tufi ka stërvitur Vera Bregun, një sportiste e cila ka vendosur rekorde që ende nuk janë thyer në garën e kërcimit së gjati me 6.53 metra dhe në trehapësh me 13.51 metra. Pjesmarrëse në Lojërat Olimpike në vitin 1996 në Atlanta të SHBA-së. Po ashtu, dy herë kampione Ballkani dhe fituese e shumë e shumë medaljeve në gara ndërkombëtare. Pas saj ka stërvitur edhe Arbana Xhani, 20 vite kampione absolute në garat e shpejtësisë, 100 dhe 200 metra si dhe stafetë. Edhe ajo fituese e disa medaljeve në arenën ndërkombëtare. Ndërkohë që kampioni i madh i tretë është Izmir Smajlaj me të cilin arriti madje të shpallej edhe Kampion Europe. U nda nga jeta më 18 tetor 2020. <ref>https://gazetamapo.al/shuhet-mjeshtri-shkodran-i-atletikes-vildan-tufi-trajneri-i-kampioneve-dhe-rekordmeneve/{{Lidhje e vdekur}}</ref> <ref>https://telegraf.al/sport/atletika-ne-zi-shuhet-ne-moshen-75-vjecare-mjeshtri-i-madh-vildan-tufi/</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.supersport.al/ndahet-nga-jeta-vildan-tufi-mjeshtri-i-madh-i-atletikes-shqiptare/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=20 tetor 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019023532/https://www.supersport.al/ndahet-nga-jeta-vildan-tufi-mjeshtri-i-madh-i-atletikes-shqiptare/ |archive-date=19 tetor 2020 |url-status=dead}}</ref> == Burimet == [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]] [[Kategoria:Atletë shqiptarë]] [[Kategoria:Atletikë]] [[Kategoria:Lindje 1945]] [[Kategoria:Vdekje 2020]] crjdmr5kd9ezwh68rpwgsrux119l0mz Diskutim:Vildan Tufi 1 294294 3062167 2884400 2026-11-03T12:54:44Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062167 wikitext text/x-wiki Ju lutem mbajeni aktive faqen per trajnerin e mirenjohur shkodran Vildan Tufi == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vildan Tufi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2884399 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gazetamapo.al/shuhet-mjeshtri-shkodran-i-atletikes-vildan-tufi-trajneri-i-kampioneve-dhe-rekordmeneve/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2025 23:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vildan Tufi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062166 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201019023532/https://www.supersport.al/ndahet-nga-jeta-vildan-tufi-mjeshtri-i-madh-i-atletikes-shqiptare/ për lidhjen https://www.supersport.al/ndahet-nga-jeta-vildan-tufi-mjeshtri-i-madh-i-atletikes-shqiptare/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 13:54 (CET) 5eayr6zi5oznyh8at4fy5436h876syd Degët e shkencës 0 295538 3062475 3020074 2026-11-04T11:18:38Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062475 wikitext text/x-wiki [[Skeda:The_Scientific_Universe.png|parapamje|450x450px| Shkalla e Universit e paraqitur në raport me degët e shkencës duke treguar se si një sistem ndërtohet mbi tjetrin përmes [[Hierarkia e shkencave|hierarkisë së shkencave]].]] '''Degët e shkencës''' të njohura edhe si [[shkenca]], "fusha shkencore", ose "disiplina shkencore", zakonisht ndahen në tre grupe kryesore: #[[Shkencat formale]]:studimi i [[Sistemi formal|sistemeve formale]], të tilla si ato në degët e [[Logjika|logjikës]] dhe [[Matematika|matematikës]], të cilat e përdorin një ''a priori'', në krahasim me [[Metodologjia|metodologjinë]] empirike. [[Shkencat formale]] përfshijnë matematikën, shkencat makinerike (p.sh. shkencat kompjuterike), etj. #[[Shkencat natyrore]] : studimi i dukurive natyrore (përfshirë faktorët kozmologjikë, gjeologjikë, fizikë, kimikë dhe biologjikë të universit). Shkenca natyrore mund të ndahet në dy degë kryesore: [[shkenca fizike]] dhe shkenca e jetës (ose [[Biologjia|shkenca biologjike]] ). #[[Shkencat shoqërore]] : studimi i sjelljes njerëzore në aspektet e saj sociale dhe kulturore.<ref>{{Cito web|title=social science {{!}} History, Disciplines, & Facts|url=https://www.britannica.com/topic/social-science|accessdate=2020-08-18|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> == Hyrje == Shkencat natyrore dhe shoqërore janë shkenca empirike, që do të thotë se njohuritë duhet të bazohen në fenomene të vëzhgueshme dhe duhet të jenë të mbështetura në fakte të cilat mund të verifikohen nga studiues të tjerë që punojnë në të njëjtat kushte.<ref>{{Harvnb|Popper|2002}}</ref> Kjo verifikueshmëri mund të ndryshojë edhe ''brenda'' një disipline shkencore<ref>{{Cito web|last=Davide Castelvecchi, Nature Magazine|date=2015-12-23|url=https://www.scientificamerican.com/article/is-string-theory-science/|language=en|title=Is String Theory science?|publisher=Scientific American|accessdate=2018-04-03}}</ref><ref>{{Cito web|last=Editorial Staff|date=2016-03-03|url=https://www.nature.com/news/psychology-s-reproducibility-problem-is-exaggerated-say-psychologists-1.19498|language=en|title=Psychology's reproducibility problem|publisher=Nature|accessdate=2018-04-03}}</ref> Shkenca natyrore, shoqërore dhe formale përbëjnë [[Kërkimet fondamentale|shkencat themelore]], të cilat formojnë bazën e [[Shkencat e zbatuara|shkencave]] [[Ndërdisiplinariteti|ndërdisiplinore]] dhe të [[Shkencat e zbatuara|aplikuara të]] tilla si [[inxhinieria]] dhe [[mjekësia]]. Disiplinat e specializuara shkencore që ekzistojnë në kategori të shumta mund të përfshijnë pjesë të disiplinave të tjera shkencore por të cilat shpesh posedojnë terminologjitë dhe ekspertizat e tyre.<ref>{{Cito web|last=Editorial Staff|date=7 mars 2008|url=http://www.seedmagazine.com/news/2007/03/scientific_method_relationship.php|title=Scientific Method: Relationships among Scientific Paradigms|publisher=Seed magazine|accessdate=2007-09-12|archive-date=29 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929092138/http://www.seedmagazine.com/news/2007/03/scientific_method_relationship.php|language=en|url-status=dead}}</ref> == Klasifikimi == === Shkencat formale === {{Shiko gjithashtu|Shkencat formale}} ''Shkencat formale'' janë degët e shkencës që kanë të bëjnë me [[Sistemi formal|sistemet formale]], të tilla si [[logjika]], [[matematika]], shkenca teorike kompjuterike, teoria e informacionit, teoria e sistemeve, teoria e vendimeve, [[Statistika|statistikat]] dhe gjuhësia teorike. Ndryshe nga degët e tjera, shkencat formale nuk kanë të bëjnë me vlefshmërinë e [[Teoria shkencore|teorive të]] bazuara në vëzhgimet në [[Realiteti|botën reale]] (njohuritë empirike), por më tepër me vetitë e [[Sistemi formal|sistemeve formale të]] bazuara në përkufizime dhe rregulla. Prandaj ka mosmarrëveshje nëse shkencat formale në të vërtetë përbëjnë një shkencë. Metodat e shkencave zyrtare janë, megjithatë, thelbësore për ndërtimin dhe testimin e modeleve shkencorë që kanë të bëjnë me realitetin e vëzhgueshëm,<ref>{{harvnb|Popper|2002}}</ref> dhe përparimet e mëdha në shkencat zyrtare shpesh kanë mundësuar përparime të mëdha në shkencat empirike. === Shkencat natyrore === {{Shiko gjithashtu|Shkencat natyrore}} ''Shkencat natyrore'' janë një grup degësh ose disiplinash shkencore që merren me përshkrimin, parashikimin dhe kuptimin e [[Dukuria|fenomeneve natyrore]], bazuar në prova empirike nga vëzhgimi dhe [[Eksperimenti|eksperimentimi]]. Mekanizmat si rishikimi kolegial dhe përsëritja e gjetjeve përdoren për të siguruar vlefshmërinë e përparimeve shkencore. Shkencat natyrore mund të ndahet në dy degë kryesore: shkenca e jetës dhe [[shkenca fizike]]. Shkenca e jetës është e njohur ndryshe si [[Biologjia|biologji]], dhe shkenca fizike ndahet në këto degë: [[Fizika|fizikë]], [[Kimia|kimi]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Shkencat e Tokës|shkencë e Tokës]]. Këto degë të shkencës natyrore mund të ndahen më tej në degë më të specializuara (të njohura edhe si fusha). Duke qenë shkenca empirike, shkencat natyrore përdorin mjete nga [[shkencat formale]], të tilla si matematika dhe logjika, duke shndërruar informacionin rreth natyrës në matje të cilat mund të shpjegohen si thënie të qarta të "ligjeve të natyrës".<ref>{{harvnb|Lagemaat|2006}}</ref> === Shkencat shoqërore === {{Shiko gjithashtu|Shkencat shoqërore}} ''Shkencat shoqërore'' janë një grup degësh ose disiplinash shkencore të cilat merren me studimin e [[Shoqëria|shoqërive]] dhe marrëdhënieve midis [[Individi|individëve]] brenda atyre shoqërive. Termi u përdor më parë për t'iu referuar fushës së [[Sociologjia|sociologjisë]], "shkencës origjinale të shoqërisë", themeluar në shekullin XIX. Përveç sociologjisë, ajo tani përfshin një gamë të gjerë të [[Fusha akademike|disiplinave akademike]], duke përfshirë [[Antropologjia|antropologjinë]], [[Arkeologjia|arkeologjinë]], [[Shkenca ekonomike|ekonominë]], gjeografinë njerëzore, [[Gjuhësia|gjuhësinë]], shkencën e menaxhimit, [[Shkenca mediale|studimet e medias]], [[Shkenca politike|shkencat politike]], [[Psikologjia|psikologjinë]] dhe historinë shoqërore. Shkencëtarët socialë [[Pozitivizmi|pozitivistë]] përdorin metoda që i ngjajnë atyre të [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si mjete për të kuptuar shoqërinë, dhe kështu e përcaktojnë shkencën në [[Historia e shkencës|kuptimin e]] saj më të rreptë [[Historia e shkencës|modern]]. Përkundrazi, shkencëtarët socialë [[Antipozitivizmi|interpretues]] mund të përdorin kritikën sociale ose interpretim simbolik sesa të ndërtojnë teori të falsifikueshme empirike, dhe kështu të trajtojnë shkencën në kuptimin e saj më të gjerë. Në praktikën moderne akademike, studiuesit shpesh janë [[Eklektizmi|eklektikë]], duke përdorur [[Metodologjia|metodologji të]] shumëfishta (për shembull, duke kombinuar kërkimin sasior dhe cilësor). Termi "kërkim shoqëror" gjithashtu ka fituar një shkallë të autonomisë pasi praktikuesit nga disiplina të ndryshme marrin pjesë në qëllimet dhe metodat e tij. == Shkencat e aplikuara == {{Shiko gjithashtu|Shkencat e aplikuara}} ''Shkenca e aplikuar'' është një shprehje e cila nënkupton përdorimin e njohurive ekzistuese shkencore për qëllime praktike, si [[teknologjia]] ose shpikjet. Brenda [[Shkencat natyrore|shkencës natyrore]], disiplinat që janë [[Kërkimet fondamentale|shkencë themelore]] zhvillojnë ''[[Informacioni|informacionin]]'' bazë për të shpjeguar dhe ndoshta parashikuar fenomenet në botën natyrore. Shkencat e zbatuara është përdorimi i proceseve shkencore dhe njohurive si mjete për të arritur një rezultat të veçantë praktik ose të dobishëm. Kjo përfshin një gamë të gjerë të fushave të lidhura me shkencat e aplikuara, përfshirë [[Inxhinieria|inxhinierinë]] dhe [[Mjekësia|mjekësinë]] . Shkencat e aplikuar gjithashtu mund të zbatojë edhe elemente nga [[shkencat formale]], të tilla si [[Statistika|statistikat]] dhe [[teoria e probabilitetit]], si në [[Epidemiologjia|epidemiologji]]. Epidemiologjia gjenetike është një shkencë e aplikuar që zbaton si metodat biologjike ashtu edhe metodat statistikore. == Marrëdhëniet midis degëve == Marrëdhëniet midis degëve të shkencës përmblidhen në tabelën vijuese. {| class="wikitable" style="border: none; background: none;color:inherit" | rowspan="3" style="border: none; background: none;color:inherit" | ! colspan="3" | Shkenca |- ! rowspan="2" | [[Shkencat formale]] ! colspan="2" | [[Empiricizmi|Shkencat empirike]] |- ! [[Shkencat natyrore]] ! [[Shkencat shoqërore]] |- ! [[Kërkimet fondamentale|Shkencat themelore]] | [[Logjika]] ; [[Matematika]] ; [[Statistika]] | [[Fizika]] ; [[Kimia]] ; [[Biologjia]] ;[[Shkencat e Tokës]] ; [[Shkenca hapësinore]] | [[Shkenca ekonomike|Ekonomia]] ; [[Shkenca politike]] ;<br /> [[Sociologjia]] ; [[Psikologjia]] |- ! [[Shkencat e zbatuara]] | [[Shkenca kompjuterike|Shkenca Kompjuterike]] | [[Inxhinieria]] ; [[Shkenca bujqësore]] ;<br /> [[Mjekësia]] ; [[Stomatologjia]] ; [[Farmacia]] | [[Administrim biznesi]] ;<br> [[Teoria juridike]] ; [[Pedagogjia]] |- |} == Shih edhe == * [[Natyra]] * [[Filozofia]] * [[Shkenca]] * [[Humaniora]] * [[Historia e shkencës]] * [[Filozofia e shkencës]] * [[Inxhinieria fizike|Shkenca inxhinierike]] * [[Historiografia e shkencës]] * [[Fushat e Shkencës dhe Teknologjisë]] == Literatura == * {{cite book|last=Lagemaat|first=Richard van de|date=2006|title=Theory of Knowledge for the IB Diploma|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-54298-2|url=https://books.google.com/books?id=l_HMz6Ub-rcC&q=hard+science+physics+chemistry&pg=PA283}} * {{cite book|last=Popper|first=Karl R.|year=2002|title=The Logic of Scientific Discovery|url=https://archive.org/details/logicofscientifi0000popp_s7y7|language=en|orig-year=1959|publisher=Routledge Classics|location=New York, NY|isbn=0-415-27844-9|oclc=59377149}} * {{cite web|url=http://atlas-disciplines.unige.ch/|last=Sandoz|first=Raphaël|title=Interactive Historical Atlas of the Disciplines|website=University of Geneva|access-date=20 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200612134402/https://atlas-disciplines.unige.ch/|archive-date=12 qershor 2020|url-status=dead}} == Referime == {{reflist|3}} == Lidhje të jashtme == {{Commonscat|Scientific disciplines}} * [http://www.sciencemirror.com/branches-of-science-the-complete-list Degët e Shkencës] [[Kategoria:Shkencë]] nqvqoeo5piajmc63735f0ge7u2t5hmt Diskutim:Bob Ross 1 296260 3062415 2822907 2026-11-04T06:44:13Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062415 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Bob Ross/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bob Ross]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131228014259/http://www.wired.com/listening_post/2008/09/annuals-bob-ros/ për lidhjen https://www.wired.com/listening_post/2008/09/annuals-bob-ros. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 07:44 (CET) kkn8mtt0fo0w74f67ipn4e27bskq1ny Diskutim:Chelsea Manning 1 296280 3062443 2734532 2026-11-04T09:14:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062443 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Chelsea Manning]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169352 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130831233828/http://www.armycourtmartialdefense.info/2013/08/additional-clarification-on-pvt.html për lidhjen http://www.armycourtmartialdefense.info/2013/08/additional-clarification-on-pvt.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 00:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Chelsea Manning]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2380130 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140501222428/http://www.chelseamanning.org/wp-content/uploads/2014/04/ORDERCHANGINGNAME.pdf për lidhjen http://www.chelseamanning.org/wp-content/uploads/2014/04/ORDERCHANGINGNAME.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2022 19:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Chelsea Manning]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2734531 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200301072048/http://www.msnbc.com/melissa-harris-perry/i-am-chelsea-manning për lidhjen http://www.msnbc.com/melissa-harris-perry/i-am-chelsea-manning. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 dhjetor 2024 21:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Chelsea Manning]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062442 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110714160225/http://www.wired.com/threatlevel/2011/07/manning-lamo-logs/ për lidhjen https://www.wired.com/threatlevel/2011/07/manning-lamo-logs/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140208195610/http://www.wired.com/threatlevel/2010/03/wikileaks-army/ për lidhjen https://www.wired.com/threatlevel/2010/03/wikileaks-army/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170608080316/https://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2010/03/wikithreat.pdf për lidhjen https://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2010/03/wikithreat.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 10:14 (CET) 5cp3ie7j86gzg2cvjxhci0iw32jmvl0 Diskutim:Bekër Ebu Zejd 1 297097 3062401 2746126 2026-11-04T05:12:10Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062401 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bekër Ebu Zejd]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2173386 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.alifta.com/Search/MoftyDetails.aspx?Type=Mofty&section=tafseer&ID=9&languagename=en. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2021 05:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bekër Ebu Zejd]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2746125 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20131205171154/http://www.alifta.com/Search/MoftyDetails.aspx?Type=Mofty&section=tafseer&ID=9&languagename=en për lidhjen http://www.alifta.com/Search/MoftyDetails.aspx?Type=Mofty&section=tafseer&ID=9&languagename=en. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shkurt 2025 21:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bekër Ebu Zejd]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062400 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151123082139/http://muslimmatters.org/2008/02/05/shaykh-bakr-abu-zayd-passes-away/ për lidhjen http://muslimmatters.org/2008/02/05/shaykh-bakr-abu-zayd-passes-away/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 06:12 (CET) f42j96lmkii5xte4idk43vhus974sm7 Diskutim:CompTIA 1 298674 3062449 3007504 2026-11-04T10:00:32Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062449 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:CompTIA/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[CompTIA]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062448 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170509142742/http://www.tomsitpro.com/articles/cloud-it-certifications,2-537-2.html për lidhjen http://www.tomsitpro.com/articles/cloud-it-certifications,2-537-2.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170509132742/http://www.tomsitpro.com/articles/linux-certifications,2-654-2.html për lidhjen http://www.tomsitpro.com/articles/linux-certifications,2-654-2.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170330011126/http://www.tomsitpro.com/articles/information-security-certifications,2-205-2.html për lidhjen http://www.tomsitpro.com/articles/information-security-certifications,2-205-2.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:00 (CET) dyy29f7xnaa78q90ba4mmxcr0fwq86o Diskutim:Luana Vjollca/Arkivi 1 1 301635 3062378 2838429 2026-11-04T04:21:41Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Luana Vjollca]] 3062378 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == iphone == nutellaluana [[Përdoruesi:Leondoli|Leondoli]] ([[Përdoruesi diskutim:Leondoli|diskutimet]]) 5 janar 2020 23:40 (CET) Luana eshte nje shembull per ne ajo eshte divë dijeni se ajo ka arritur deri ketu e vetme,eshte e fort e mire sdi tjeter qfare te them kam shum per te thene per te une jam nutellaluana tedualuana mos hiq dore nga asgje dhe vazhdo keshtu proud of you == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2171063 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://archive.koha.net/?id=28&l=18909. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 01:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2177806 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170729135138/http://www.lyrics.al/luana-vjollca/ për lidhjen http://www.lyrics.al/luana-vjollca. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135914/http://fax.al/read/news/790900/9965379/dueti-luana-vjollca-dhe-ghetto-geasy-vijne-me-tirana-lifestyle-video për lidhjen http://fax.al/read/news/790900/9965379/dueti-luana-vjollca-dhe-ghetto-geasy-vijne-me-tirana-lifestyle-video. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 05:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2197147 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029142606/https://gazetablic.com/luana-vjollca-publikon-projektin-vetem-ty/ për lidhjen https://gazetablic.com/luana-vjollca-publikon-projektin-vetem-ty/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 mars 2021 07:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2209987 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108004326/http://ec2-52-208-238-125.eu-west-1.compute.amazonaws.com/2017/09/08/music-videos/ për lidhjen http://ec2-52-208-238-125.eu-west-1.compute.amazonaws.com/2017/09/08/music-videos/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 mars 2021 20:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2211682 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135919/https://www.newsbomb.al/luana-vjollca-vizite-ne-shtepine-e-femijeve-zyber-hallulli-79293 për lidhjen http://www.newsbomb.al/luana-vjollca-vizite-ne-shtepine-e-femijeve-zyber-hallulli-79293. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2021 04:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2831451 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220206040845/https://archive.koha.net/?id=28&l=18909 për lidhjen http://archive.koha.net/?id=28&l=18909. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 shtator 2025 00:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luana Vjollca]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190922013333/https://postbreve.com/luana-marina-albania-6414.html për lidhjen https://postbreve.com/luana-marina-albania-6414.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 21:14 (CEST) his5q4vkfn8eib0uwpobrlkcrqvy24z Çarli Çaplin 0 303136 3062215 3061893 2026-11-03T16:48:43Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062215 wikitext text/x-wiki {{Short description|Aktor dhe kineast anglez (1889–1977)}} {{Artikull i përkryer}} {{Use British English|date=March 2025}} {{Use dmy dates|date=August 2026}} {{Infobox person | honorific_prefix = Sir | name = Çarli Çaplin | honorific_suffix = KBE | image = Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg | caption = Çaplini në vitin 1921 | birth_name = Charles Spencer Chaplin Jr. | birth_date = {{Birth date|df=y|1889|4|16}} | birth_place = [[Londër|Londra]], Angli | death_date = {{Death date|1977|12|25|df=y}} (në moshën 88 vjeç) | death_place = {{ill|Corsier-sur-Vevey|en|Corsier-sur-Vevey}}, Vaud, [[Zvicra|Zvicër]] | burial_place = Cimetière de Corsier-sur-Vevey, Corsier-sur-Vevey, Zvicër | occupation = {{Hlist|aktor|komedian|regjisor|kompozitor|skenarist|producent|montazhier}} | years_active = 1899–1976 | works = {{ill|Lista e plotë|en|Charlie Chaplin filmography}} | spouse = {{Unbulleted list| | {{Marriage|{{ill|Mildred Harris|en|Mildred Harris}}|1918|1920|reason=divorced}} | {{Marriage|{{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}}|1924|1927|reason=divorced}} | {{Marriage|{{ill|Paulette Goddard|en|Paulette Goddard}}|1936|1942|reason=divorced}} | {{Marriage|{{ill|Oona O'Neill|en|Oona O'Neill}}|1943<!-- Nga en.wiki: Year omitted when marriage ends by death of article subject, per Template:Marriage instructions -->}} }} | children = 11, përfshirë Charles III, Sydney, Geraldine, Michael, Josephine, Victoria, Eugene dhe Christopher | parents = Charles Chaplin Sr.<br />Hannah Hill | relatives = familja Chaplin | signature = Firma de Charles Chaplin.svg | website = {{URL|charliechaplin.com}} }} '''Sir Çarls Spenser Çaplin Jr.''' ({{lang|en|Charles Spencer Chaplin Jr.}}; 16 prill 1889{{snd}}25 dhjetor 1977) ishte aktor komik, kineast, këngëtar, montazhier filmash dhe kompozitor anglez, i cili u bë i famshëm gjatë epokës së [[Filmi pa zë|filmit pa zë]]. Ai u bë ikonë botërore përmes personazhit të tij në ekran, [[Vagabondi (personazh)|Vagabondit]], dhe konsiderohet një nga figurat më të rëndësishme të industrisë së filmit. Karriera e tij zgjati më shumë se 75 vjet, nga fëmijëria në epokën viktoriane deri një vit para vdekjes së tij më 1977. Fëmijëria e Çaplinit në Londër u shënua nga varfëria dhe vështirësitë. I ati mungonte, ndërsa e ëma vuante nga vështirësitë financiare{{snd}}ai u dërgua dy herë në një shtëpi pune para se të mbushte nëntë vjeç. Kur ishte 14 vjeç, e ëma u shtrua në një spital psikiatrik. Çaplini nisi të performonte që në moshë të re, duke bërë turne në sallat e muzikës dhe më vonë duke punuar si aktor skene dhe komedian. Në moshën 19-vjeçare, u angazhua nga trupa e Fred Karnos, e cila e çoi në Shtetet e Bashkuara. Më 1914, Çaplini fitoi popullaritet të gjerë përmes roleve të tij në filmat e studiove Keystone. Shpejt, ai krijoi dhe përvetësoi Vagabondin si personazhin e tij në ekran. Drejtoi filmat e vet dhe vazhdoi ta përsoste zanatin teksa kaloi te studiot Essanay, ku personazhi i Vagabondit u zhvillua emocionalisht në filmin ''{{ill|The Tramp|en|The Tramp (film)}}'' (1915). Më pas, ai tërhoqi një numër të madh admiruesish dhe kërkoi më shumë para kur kaloi te kompanitë Mutual dhe First National. Deri më 1918, ishte një nga figurat më të njohura dhe më të paguara në botë. Më 1919, Çaplini bashkëthemeloi kompaninë e shpërndarjes United Artists, e cila i dha kontroll të plotë mbi filmat e tij. Filmi i tij i parë me metrazh të gjatë ishte ''[[Çapkëni]]'' (1921), pasuar nga ''[[Një Grua e Parisit]]'' (1923), ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'' (1925) dhe ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' (1928). Në fillim, ai refuzoi të kalonte te filmat me zë në vitet 1930; në vend të tyre, prodhoi ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931) dhe ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936), pa dialog. Filmi i tij i parë me zë ishte ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940), i cili satirizonte [[Adolf Hitleri]]n. Vitet 1940 u shënuan nga polemika për Çaplinin dhe popullariteti i tij ra me shpejtësi. Ai u akuzua për simpati komuniste, ndërsa disa pjesëtarë të shtypit dhe të publikut u skandalizuan nga përfshirja e tij në një proces gjyqësor për atësinë dhe nga martesat me gra shumë më të reja. [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byroja Federale e Hetimit]] nisi një hetim dhe, më 1952, Çaplini u detyrua të largohej nga SHBA-ja e të vendosej në Zvicër. Në filmat e tij të mëvonshëm, ai e la mënjanë personazhin e Vagabondit. Këta filma përfshijnë ''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947), ''[[Dritat e skenës]]'' (1952), ''[[Një Mbret në Nju Jork]]'' (1957), ''The Chaplin Revue'' (1959) dhe ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967). Çaplini shkroi, drejtoi, prodhoi, montazhoi dhe kompozoi muzikën për shumicën e filmave të tij. Ai ishte perfeksionist dhe pavarësia e tij financiare i mundësoi të kalonte vite në zhvillimin dhe prodhimin e një filmi. Filmat e tij karakterizohen nga komedia fizike e ndërthurur me patosin, e mishëruar në përpjekjet e Vagabondit për t’u përballur me vështirësitë. Shumë prej tyre përmbajnë tema shoqërore e politike, si edhe elemente autobiografike. Më 1972, në kuadër të vlerësimit të ripërtërirë për veprën e tij, ai mori një çmim nderi të Akademisë për «ndikimin e pamatshëm që ka pasur në krijimin e filmave si forma e artit të këtij shekulli». Ai vazhdon të vlerësohet lart; ''The Gold Rush'', ''Cirku'', ''Dritat e qytetit'', ''Kohë moderne'' dhe ''Diktatori i madh'' renditen shpesh në listat e filmave më të mirë. == Jeta dhe karriera == === 1889–1913: vitet e para === ==== Vitet e para dhe vështirësitë e fëmijërisë ==== [[Skeda:Chaplin at Hanwell.jpg|thumb|upright=0.7|Çaplini shtatëvjeçar (në qendër, me kokën pak të anuar) në shkollën e {{ill|Hanwell|en|Hanwell}}it për të varfër, 1897]] Charles Spencer Chaplin Jr. lindi më 16 prill 1889 në [[Londër]], nga prindërit {{ill|Hana Çaplin|en|Hannah Chaplin}} (mbiemri i vajzërisë Hill) dhe {{ill|Çarls Çaplin i Vjetri|en|Charles Chaplin Sr.}}. Është hedhur hipoteza se gjyshja nga ana e të atit ishte me prejardhje nga [[romët]], ndonëse «Pa një certifikatë lindjeje, askush nuk do ta dijë kurrë të vërtetën».<ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Was Charlie Chaplin born in a Smethwick Gypsy camp? |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2l2j18017xo |access-date=2026-05-12 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sweet |first=Matthew |date=2011-02-17 |title=Was Charlie Chaplin a Gypsy? |url=https://www.theguardian.com/film/2011/feb/17/charlie-chaplin-gypsy-heritage |access-date=2026-05-12 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brooks |first=Richard |date=2011-02-20 |title=Unlocked: the little tramp's gypsy caravan secret is revealed |url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/uk-travel/england/london-travel/unlocked-the-little-tramps-gypsy-caravan-secret-is-revealed-z32fkgg0r78 |access-date=2026-05-12 |website=www.thetimes.com |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Prempain |first=Laurence |year=2022 |chapter=From Where They Were: Resistance by Romani Circus People during the Second World War |editor-last=Guyon |editor-first=Stéphane |editor2-last=Lévy |editor2-first=Marie |editor3-last=Williams |editor3-first=Patrick |title=European Roma: Lives Beyond Stereotypes |publisher=Liverpool University Press |pages=269 |isbn=978-1-80085-752-0 |doi=10.2307/j.ctv2crj1sr.21 |jstor=j.ctv2crj1sr.21 |language=en}}</ref> Nuk ekziston asnjë regjistrim zyrtar i lindjes së tij, ndonëse Çaplini besonte se kishte lindur në {{ill|East Street|en|East Street}}, {{ill|Walworth|en|Walworth}} të {{ill|Londrës Jugore|en|South London}}.{{sfn|Robinson|p=10}}{{Efn|Një hetim i [[MI5]]-së më 1952 nuk arriti të gjente ndonjë regjistrim të lindjes së Çaplinit.<ref>{{cite news |last=Whitehead |first=Tom |date=2012-02-17 |title=MI5 Files: Was Chaplin Really a Frenchman and Called Thornstein? |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/9086510/MI5-files-Was-Chaplin-really-a-Frenchman-and-called-Thornstein.html |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=2012-04-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424011812/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/9086510/MI5-files-Was-Chaplin-really-a-Frenchman-and-called-Thornstein.html |archive-date=2012-04-24 |language=en}}</ref> Biografi i Çaplinit, Dejvid Robinsoni, vëren se nuk është për t'u habitur që prindërit e tij nuk e regjistruan lindjen: «Për artistët e sallave të muzikës, sidomos, ishte fare e lehtë të shtynin dhe përfundimisht të harronin këtë formalitet, ndërsa lëviznin vazhdimisht (nëse ishin me fat) nga një qytet në tjetrin; në atë kohë ndëshkimet nuk ishin të rrepta dhe ligji nuk zbatohej me efikasitet».{{sfn|Robinson|p=10}} Më 2011 u zbulua një letër që i ishte dërguar Çaplinit në vitet 1970. Në të pretendohej se ai kishte lindur në një karvan romësh në parkun {{ill|Black Patch Park|en|Black Patch Park}} në {{ill|Smethwick|en|Smethwick}}, Staffordshire (sot në bashkinë Sandwell, në Midlandsin Perëndimor). Djali i Çaplinit, {{ill|Majkëll Çaplin|en|Michael Chaplin (actor)}}, ka sugjeruar se informacioni duhet të ketë qenë i rëndësishëm për të atin, meqë ai e ruajti letrën.<ref>{{cite news |date=2011-02-18 |title=Charlie Chaplin Was 'Born into a Midland Gipsy Family' |url=https://www.expressandstar.com/news/2011/02/18/charlie-chaplin-was-born-into-midland-gipsy-family/ |newspaper=Express & Star |access-date=2012-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222045249/https://www.expressandstar.com/news/2011/02/18/charlie-chaplin-was-born-into-midland-gipsy-family/ |archive-date=2012-02-22 |language=en}}</ref> Sa i përket datës së lindjes, Çaplini besonte se ishte 16 prilli, por në një njoftim në numrin e 11 majit 1889 të revistës ''The Magnet'' jepet data 15 prill.{{sfn|Robinson|p=xxiv}}}} Prindërit e tij ishin martuar katër vjet më parë; me atë rast, Çarls Çaplini i Vjetër u bë kujdestari ligjor i djalit të parë të Hanës, {{ill|Sidni Xhon Hill|en|Sydney Chaplin}}.{{sfn|Robinson|pp=3–4, 19}}{{Efn|Sidni lindi kur Hana Çaplin ishte 19 vjeçe. Identiteti i të atit biologjik nuk dihet me siguri, por Hana pretendonte se ishte njëfarë zoti Hawkes.{{sfn|Robinson|p=3}}}} Në kohën e lindjes së Çaplinit, të dy prindërit punonin si artistë në sallat e muzikës. Hana, e bija e një këpucari,{{sfn|Robinson|p=3}} pati një karrierë të shkurtër dhe të pasuksesshme me emrin artistik «Lili Harley»,{{sfn|Robinson|pp=5–7}} ndërsa Çarls i Vjetri, i biri i një kasapi,{{sfn|Weissman|2009|p=10}} ishte këngëtar i njohur. Megjithëse nuk u divorcuan kurrë, prindërit e Çaplinit ishin larguar nga njëri-tjetri rreth vitit 1891.{{sfn|Robinson|p=13}} Vitin pasues, Hana lindi një djalë të tretë, {{ill|Xhorxh Uiler Drajden|en|Wheeler Dryden}}, i ati i të cilit ishte artisti i sallave të muzikës {{ill|Leo Drajden|en|Leo Dryden}}. Kur ishte gjashtë muajsh, fëmijën e mori Drajdeni dhe ai nuk u kthye në jetën e Çaplinit për rreth tri dekada.{{sfn|Robinson|p=15}} {{Quote box|width=25em|align=left|bgcolor=#E0E6F8|quote="Vështirë se isha i vetëdijshëm për ndonjë krizë, sepse jetonim në krizë të vazhdueshme; dhe, meqë isha djalë, i harroja vuajtjet tona me një çiltërsi të hijshme."|source=Çaplini, për fëmijërinë e tij{{sfn|Chaplin|p=10}}}} Fëmijëria e Çaplinit u shënua nga varfëria dhe vështirësitë. Sipas biografit të tij të autorizuar, {{ill|Dejvid Robinsonit|en|David Robinson (film critic)}}, ngritja e tij e mëvonshme ishte «më dramatikja nga të gjitha historitë e kalimit nga skamja në pasuri që janë treguar ndonjëherë».{{sfn|Robinson|p=xv}} Vitet e para i kaloi me të ëmën dhe të vëllanë, Sidnin, në lagjen {{ill|Kennington|en|Kennington}} të Londrës. Hana nuk kishte të ardhura përveç ndonjë pune të rastit si infermiere dhe rrobaqepëse, ndërsa Çarlsi i Vjetër nuk jepte mbështetje financiare.{{sfn|Robinson|p=16}} Me përkeqësimin e gjendjes, kur ishte shtatë vjeç Çaplini u dërgua në shtëpinë e punës së {{ill|Lambethit|en|Lambeth Workhouse}}.{{Efn|Hana u sëmur në maj 1896 dhe u shtrua në spital. Këshilli i Southwarkut vendosi se fëmijët duhej të dërgoheshin në shtëpinë e punës «për shkak të mungesës së të atit dhe varfërisë së skajshme e sëmundjes së së ëmës».{{sfn|Robinson|p=19}}}} Këshilli e vendosi në shkollën e distriktit të Londrës Qendrore për të varfër, të cilën më vonë ai e kujtonte si «një jetë të mjerë».{{sfn|Chaplin|p=29}} Pas 18 muajsh u ribashkua për pak kohë me të ëmën, por në korrik 1898 Hana u detyrua ta dërgonte sërish familjen në shtëpinë e punës. Djemtë u dërguan menjëherë në shkollat e {{ill|Norwoodit|en|West Norwood}}, një institucion tjetër për fëmijët në nevojë.{{sfn|Robinson|pp=24–26}} Në shtator 1898, Hana u shtrua në {{ill|Cane Hill|en|Cane Hill Hospital}}, një azil psikiatrik në Coulsdon të Surrey-t; ajo kishte zhvilluar [[Psikoza|psikozë]], me sa duket të shkaktuar nga një infeksion me [[Sifilizi|sifiliz]] dhe nga kequshqyerja.{{sfn|Weissman|2009|pp=49–50}} Gjatë qëndrimit të saj dy muajsh, Çaplini dhe Sidni u dërguan të jetonin me të atin, të cilin mezi e njihnin.{{sfn|Chaplin|pp=15, 33}} Çarlsi i Vjetër ishte tashmë alkolist i rëndë dhe kushtet ishin aq të këqija sa nxitën një vizitë nga {{ill|Shoqëria Kombëtare për Parandalimin e Mizorisë ndaj Fëmijëve|en|National Society for the Prevention of Cruelty to Children}}.{{sfn|Robinson|p=27}} Çarlsi i Vjetër vdiq dy vjet më pas (1900), në moshën 38-vjeçare, nga [[cirroza]] e mëlçisë.{{sfn|Robinson|p=36}} Nga viti 1901 deri më 1903, Çarli dhe nëna e tij Hana jetuan në një papafingo në adresën 3, rruga Pownall, pranë rrugës Kennington, në Kennington të Londrës Jugore. Hana u kthye në skenën e sallave të muzikës, por zëri iu dobësua dhe bashkë me të mori fund edhe karriera. Ajo nisi të shihte fantazma jashtë dritares së papafingos. Çarli, atëherë 14 vjeç, e çoi në infermieri; prej andej ajo u kthye në azilin Cane Hill në Surrey.{{sfn|Robinson|p=40}} Çarli jetoi vetëm në papafingo për disa ditë, duke kërkuar ushqim dhe duke fjetur herë pas here rrugëve, derisa u kthye i vëllai Sidni{{Snd}}i cili ishte bashkuar me Marinën dy vjet më parë{{Snd}}.{{sfnm|1a1=Weissman|1y=2009|1p=6|2a1=Chaplin|2pp=71–74|3a1=Robinson|3p=35}} Hana doli nga azili Cane Hill tetë muaj më vonë, në janar 1904.{{sfn|Robinson|p=41}} Por psikoza iu përsërit në mars 1905. «S’na mbetej gjë tjetër veçse ta pranonim fatin e së ëmës së gjorë», shkroi më vonë Çaplini. Ajo doli nga Cane Hill pas shtatë vjetësh e gjysmë, më 1912. Më vonë Çarli e mori me vete në Shtetet e Bashkuara, ku ajo qëndroi nën kujdes deri në vdekjen e saj më 1928.{{sfnm|1a1=Chaplin|1p=88|2a1=Robinson|2pp=55–56}} ==== Interpretues i ri ==== [[Skeda:Chaplin in Sherlock Holmes.jpg|thumb|upright=0.7|left|Çaplin në adoleshencë, në shfaqjen teatrale ''{{ill|Sherlock Holmes|en|Sherlock Holmes (play)}}'']] Mes periudhës kur ndoqi shkolla për të varfrit dhe sëmundjes mendore të së ëmës, Çaplini filloi të interpretonte në skenë. Më vonë kujtonte se kishte bërë paraqitjen e tij të parë amatore në moshën pesëvjeçare, kur një natë zuri vendin e Hanës në {{ill|Aldershot|en|Aldershot}}.{{Efn|Sipas Çaplinit, Hana ishte fishkëllyer nga publiku dhe drejtuesi i kishte kërkuar atij të dilte në skenë në vend të saj, pasi ndodhej pranë skenës. Ai kujtonte se e kishte argëtuar turmën me vetëbesim dhe se kishte marrë të qeshura e duartrokitje.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=17|2a1=Chaplin|2p=18}}}} Kjo ishte një ndodhi e veçuar, por kur ishte nëntë vjeç, me nxitjen e së ëmës, Çaplini kishte filluar të interesohej për interpretimin. Më vonë shkroi: «[ajo] më kishte ngulitur ndjesinë se kisha njëfarë talenti».{{Sfn|Chaplin|p=41}} Nëpërmjet lidhjeve të të atit,{{Sfn|Marriot|p=4}} Çaplini u bë pjesë e trupës së vallëzimit me kërcim tradicional anglez, {{ill|Djemtë e Lancashire-it|en|The Eight Lancashire Lads}}, me të cilën bëri turne në sallat muzikore të Anglisë gjatë viteve 1899 dhe 1900.{{Efn|Djemtë e Lancashire-it vazhduan turnetë deri në vitin 1908; koha e saktë kur Çaplini u largua nga grupi nuk është verifikuar, por A. J. Marriot, bazuar në kërkimet e tij, mendon se kjo ndodhi në dhjetor 1900.{{Sfn|Marriot|p=213}}}} Çaplini punonte shumë dhe shfaqja pëlqehej nga publiku, por ai nuk ishte i kënaqur me vallëzimin dhe dëshironte të krijonte një numër komik.{{Sfn|Chaplin|p=44}} Gjatë viteve kur Çaplini bënte turne me Djemtë e Lancashire-it, e ëma kujdesej që ai të vazhdonte të shkonte në shkollë, por në moshën 13-vjeçare ai e kishte braktisur arsimin.{{Sfn|Louvish|p=19}}<!-- Nga en.wiki: mother -->{{Sfn|Robinson|p=39}}<!-- Nga en.wiki: abandoned --> Ai e mbante veten me punë të ndryshme, ndërsa ushqente ambicien për t'u bërë aktor.{{Sfn|Chaplin|p=76}} Në moshën 14-vjeçare, pak pas rikthimit të sëmundjes së së ëmës, u regjistrua në një agjenci teatrale në {{ill|West End-in e Londrës|en|West End of London}}. Drejtuesi dalloi potencial tek Çaplini, të cilit iu dha menjëherë roli i tij i parë, si shitës gazetash në veprën ''Jim, a Romance of Cockayne'' të {{ill|Harry Arthur Saintsbury|en|Harry Arthur Saintsbury}}t.{{Sfn|Robinson|pp=44–46}} Shfaqja u vu në skenë në korrik 1903, por nuk pati sukses dhe u mbyll pas dy javësh. Sidoqoftë, interpretimi komik i Çaplinit u veçua për lavdërim në shumë prej kritikave.{{Sfnm|1a1=Marriot|1pp=42–44|2a1=Robinson|2pp=46–47|3a1=Louvish|3p=26}} Saintsbury i siguroi Çaplinit një rol në prodhimin e {{ill|Charles Frohman|en|Charles Frohman}}it të shfaqjes ''{{ill|Sherlock Holmes|en|Sherlock Holmes (play)}}'', ku ai luajti Bilin, djaloshin shërbyes, në tri turne në mbarë vendin.{{Sfn|Robinson|pp=45, 49–51, 53, 58}} Interpretimi i tij u prit aq mirë, saqë u thirr në Londër për ta luajtur rolin përkrah {{ill|William Gillette|en|William Gillette}}it, interpretuesit të parë të Holmsit.{{Efn|William Gillette e bashkëshkroi shfaqjen ''Sherlock Holmes'' me [[Arthur Conan Doyle]]in dhe kishte luajtur në të që prej shfaqjes së saj të parë në Nju-Jork më 1899. Ai kishte ardhur në Londër më 1905 për t'u shfaqur në një shfaqje të re, ''Clarice''. Pritja ishte e dobët dhe Gillette vendosi t'i shtonte një «pjesë pasuese» me titull ''The Painful Predicament of Sherlock Holmes''. Pikërisht në këtë shfaqje të shkurtër kishte ardhur fillimisht Çaplini në Londër. Pas tri netësh, Gillette vendosi ta mbyllte ''Clarice'' dhe ta zëvendësonte me ''Sherlock Holmes''. Çaplini i kishte pëlqyer aq shumë Gilletteit me interpretimin e tij në ''The Painful Predicament'', saqë e mbajti si Bil për të gjithë shfaqjen.{{Sfn|Robinson|pp=59–60}}}} «Ishte si një lajm nga qielli», kujtonte Çaplini.{{Sfn|Chaplin|p=89}} Në moshën 16-vjeçare, Çaplini luajti në shfaqjen e West End-it në {{ill|Duke of York's Theatre|en|Duke of York's Theatre}}, nga tetori deri në dhjetor 1905.{{Sfn|Marriot|p=217}} Në fillim të vitit 1906 përfundoi një turne të fundit me ''Sherlock Holmes'', përpara se të largohej nga shfaqja pas më shumë se dy vjetësh e gjysmë.{{Sfn|Robinson|p=63}} ==== Komedia skenike dhe vaudeville ==== [[Skeda:Chaplin Karno advert.jpg|thumb|upright=0.8|Reklamë nga turneu amerikan i Çaplinit me trupën komike të {{ill|Fred Karno|en|Fred Karno}}s, 1913]] Shumë shpejt Çaplini gjeti punë në një trupë të re dhe nisi turneun me të vëllanë, i cili gjithashtu po ndiqte karrierë si aktor, në një skeç komik të quajtur ''Repairs''.{{Sfn|Robinson|pp=63–64}} Në maj 1906, Çaplini iu bashkua shfaqjes së të rinjve Casey's Circus,{{Sfn|Marriot|p=71}} ku zhvilloi numra të njohur {{ill|Burleska|en|Burlesque|lt=burleskë}} dhe shpejt u bë ylli i shfaqjes. Kur trupa përfundoi turneun në korrik 1907, 18-vjeçari ishte bërë një interpretues komik i përkryer.{{Sfnm|1a1=Robinson|1pp=64–68|2a1=Chaplin|2p=94}} Megjithatë, ai e pati të vështirë të gjente punë të tjera dhe një përpjekje e shkurtër për të interpretuar i vetëm dështoi.{{Efn|Çaplini u përpoq të ishte «komedian hebre», por numri nuk u prit mirë dhe ai e interpretoi vetëm një herë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=68|2a1=Marriot|2pp=81–84}}}} Ndërkohë, vëllai i Çaplinit, Sydney, ishte bashkuar me trupën prestigjioze komike të {{ill|Fred Karno|en|Fred Karno}}s më 1906 dhe, deri më 1908, ishte bërë një prej interpretuesve kryesorë të saj.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=71|2a1=Kamin|2p=12|3a1=Marriot|3p=85}} Në shkurt, ai arriti t'i siguronte vëllait të tij më të vogël një periudhë prove dyjavore. Fillimisht Karno ishte i pasigurt dhe e konsideronte Çaplinin «një të ri të zbehtë, të dobët e të zymtë», i cili «dukej tepër i ndrojtur për të bërë ndonjë punë të mirë në teatër».{{Sfn|Robinson|p=76}} Megjithatë, adoleshenti la përshtypje natën e parë në {{ill|London Coliseum|en|London Coliseum}} dhe u punësua menjëherë me kontratë.{{Sfn|Robinson|pp=76–77}} Fillimisht Çaplini luajti një varg rolesh të vogla, por më 1909 nisi të merrte role kryesore.{{Sfn|Marriot|pp=103, 109}} Në prill 1910 iu dha roli kryesor në një skeç të ri, ''Jimmy the Fearless''. Shfaqja pati sukses të madh dhe Çaplini tërhoqi vëmendje të konsiderueshme nga shtypi.{{Sfnm|1a1=Marriot|1pp=126–128|2a1=Robinson|2pp=84–85}} Karno zgjodhi yllin e tij të ri për t'iu bashkuar pjesës së trupës që bënte turne në qarkun e {{ill|Vaudeville|en|Vaudeville|lt=vaudeville}}it të Amerikës së Veriut, ku bënte pjesë edhe [[Stan Laurel]].<ref name="charliechaplin-articles-321">{{cite web |title=Chaplin – A Musical Biography |url=https://www.charliechaplin.com/en/articles/321-Chaplin-A-Musical-Biography |website=CharlieChaplin.com |access-date=2022-02-23 |language=en}}</ref>{{Sfn|Robinson|p=88}} Komediani i ri ishte interpretuesi kryesor i shfaqjes dhe u bëri përshtypje kritikëve, të cilët e përshkruan si «një prej artistëve më të mirë të pantomimës që është parë ndonjëherë këtu».{{Sfn|Robinson|pp=91–92}} Roli i tij më i suksesshëm ishte ai i një të dehuri të quajtur «Inebriate Swell», i cili i solli mjaft famë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=82|2a1=Brownlow|2p=98}} Roli ishte në shfaqjen me titull ''Mumming Birds'', e cila njihej si ''A Night in an English Music Hall'' kur Çaplini e interpretonte gjatë turneut. Ajo u bë skeçi me jetëgjatësinë më të madhe në sallat muzikore dhe, ndër risitë e tjera, përfshinte edhe hedhjen e byrekëve mbi aktorët.<ref>{{cite news |last=Louvish |first=Simon |author-link=Simon Louvish |title=Tramps like us |url=https://www.theguardian.com/film/2009/mar/06/charlie-chaplin-film |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2009-03-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Ellis |first=Samantha |author-link=Samantha Ellis |title=Champagne and winkles |url=https://www.theguardian.com/stage/2004/jan/28/theatre2 |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2004-01-28 |language=en}}</ref> Turneu zgjati 21 muaj dhe trupa u kthye në Angli në qershor 1912.{{Sfn|Robinson|p=95}} Çaplini kujtonte se «kishte një ndjesi shqetësuese sikur po fundosej përsëri në një rëndomtësi dëshpëruese» dhe, prandaj, u gëzua kur në tetor nisi një turne i ri.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1pp=133–134|2a1=Robinson|2p=96}} === 1914–1917: hyrja në filma === ==== Keystone ==== {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = | image1 = Chaplin Making a Living 2.jpg | width1 = 220 | caption1 = Çaplini (majtas) në paraqitjen e tij të parë në film, ''{{ill|Making a Living|en|Making a Living}}'', me {{ill|Henry Lehrman|en|Henry Lehrman}}, regjisorin e filmit (1914) | alt1 = Pamje nga ''Making a Living'' | image2 = Chaplin Kid Auto Races.jpg | width2 = 220 | caption2 = Personazhi karakteristik i Çaplinit, «[[Vagabondi (personazh)|Vagabondi]]», shfaqet për herë të parë në ''{{ill|Kid Auto Races at Venice|en|Kid Auto Races at Venice}}'' (1914), filmi i dytë i tij i publikuar | alt2 = Pamje nga ''Kid Auto Races at Venice'' }} Gjashtë muaj pas fillimit të turneut të dytë në Amerikë, Çaplini u ftua t’i bashkohej New York Motion Picture Company. Një përfaqësues që e kishte parë duke interpretuar mendoi se ai mund të zëvendësonte {{ill|Fred Mace|en|Fred Mace}}n, një yll të {{ill|Studios Keystone|en|Keystone|lt=studios Keystone}}, i cili synonte të largohej.{{Sfn|Robinson|p=102}} Çaplini mendonte se komeditë e Keystone-it ishin «një përzierje e vrazhdë rrëmujash e zhurmash», por i pëlqente ideja e punës në filma dhe arsyetoi: «Përveç kësaj, kjo do të sillte një jetë të re.»{{Sfn|Chaplin|1964|pp=138–139}} Ai u takua me kompaninë dhe nënshkroi një kontratë prej 150 dollarësh në javë në shtator 1913.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=103|2a1=Chaplin|2y=1964|2p=139}} Çaplini mbërriti në Los Anxhelos në fillim të dhjetorit{{Sfn|Robinson|p=107}} dhe nisi punën në studion Keystone më 5 janar 1914.<ref>{{Cite book |last=Bengtson |first=John |title=Silent Traces: Discovering Early Hollywood Through the Films of Charlie Chaplin |publisher=Santa Monica Press |year=2006 |language=en}}</ref> Kritikja e filmit Pauline Kael vëren se filmat e hershëm me dy bobina ishin të pahijshëm dhe plot humor banjash e dehjeje.<ref>{{Cite web |title=The Age of Movies: Selected Writings of Pauline Kael (paperback) |url=https://www.loa.org/books/348-the-age-of-movies-selected-writings-of-pauline-kael-paperback/ |access-date=2025-10-16 |publisher=Library of America |language=en}}</ref> Shefi i Çaplinit ishte {{ill|Mack Sennett|en|Mack Sennett}}, i cili fillimisht shprehu shqetësim se 24-vjeçari dukej tepër i ri.{{Sfn|Chaplin|1964|p=141}} Ai nuk u përfshi në ndonjë film deri nga fundi i janarit; gjatë kësaj kohe, Çaplini u përpoq të mësonte proceset e xhirimit.{{Sfn|Robinson|p=108}} Filmi me një bobinë ''{{ill|Making a Living|en|Making a Living}}'' shënoi debutimin e tij si aktor filmi dhe u publikua më 2 shkurt 1914. Çaplini nuk e pëlqeu aspak filmin, por një kritik e veçoi si «komedian të klasit të parë».{{Sfn|Robinson|p=110}} Për paraqitjen e tij të dytë para kamerës, Çaplini zgjodhi kostumin me të cilin u bë i njohur. Në autobiografinë e tij, ai e përshkroi procesin kështu: {{Blockquote|Doja që gjithçka të ishte në kundërshti: pantallonat të gjera, xhaketa e ngushtë, kapela e vogël dhe këpucët të mëdha&nbsp;... Shtova një mustaqe të vogël, e cila, siç arsyetova, do të më jepte pamje më të moshuar pa ma fshehur shprehjen e fytyrës. Nuk kisha asnjë ide për personazhin. Por, sapo u vesha, rrobat dhe grimi më bënë të ndihesha si ai. Fillova ta njihja dhe, kur dola në skenë, ai tashmë kishte lindur plotësisht.}} {{Sfn|Chaplin|1964|p=145}}{{Efn|Robinson vëren se kjo nuk ishte krejt e vërtetë: «Personazhit do t’i duhej një vit ose më shumë për të marrë përmasat e tij të plota dhe, edhe atëherë{{Snd}}gjë që ishte veçantia e tij{{Snd}}do të vazhdonte të zhvillohej gjatë gjithë pjesës tjetër të karrierës së tij.»}}{{Sfn|Robinson|p=114}} Filmi ishte ''{{ill|Mabel's Strange Predicament|en|Mabel's Strange Predicament}}'', por personazhi i «[[Vagabondi (personazh)|Vagabondit]]», siç u bë i njohur, iu shfaq për herë të parë publikut në ''{{ill|Kid Auto Races at Venice|en|Kid Auto Races at Venice}}''{{Snd}}i cili u xhirua pas ''Mabel's Strange Predicament'', por u publikua dy ditë më herët, më 7 shkurt 1914.{{Sfn|Robinson|p=113}}<ref name="LATimes">{{Cite news |last=Mostrom |first=Anthony |title=Unsuspecting extras go down in film history |newspaper=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-jun-19-la-me-0619-then-20110619-story.html |date=2011-06-19 |language=en}}</ref> Interesi i tij për vagabondët buronte nga burime të ndryshme; Çaplini përmendte si ndikim të fëmijërisë shiritin komik «Weary Willie and Tired Tim», botuar në revistën humoristike londineze ''{{ill|Illustrated Chips|en|Illustrated Chips}}''.<ref>{{Cite book |last1=Murray |first1=Chris |title=The British Superhero |date=2017 |publisher=University Press of Mississippi |page=22 |language=en}}</ref> Çaplini e përvetësoi Vagabondin si personazh të tij në ekran dhe u përpoq të jepte sugjerime për filmat ku luante. Regjisorët e tij i hodhën poshtë këto ide.{{Sfn|Robinson|p=120}} Gjatë xhirimeve të filmit të tij të njëmbëdhjetë, ''{{ill|Mabel at the Wheel|en|Mabel at the Wheel}}'', ai u përplas me regjisorën {{ill|Mabel Normand|en|Mabel Normand}} dhe për pak sa nuk u lirua nga kontrata. Megjithatë, Sennett e mbajti në kompani pasi mori porosi nga shpërndarësit për më shumë filma me Çaplinin.<ref>Chaplin, C. (1964). ''My Autobiography''. New York: Simon and Schuster.</ref> Sennett-i e lejoi gjithashtu Çaplinin të drejtonte vetë filmin e tij të radhës, pasi ky i premtoi se do t’i paguante 1.500 dollarë nëse filmi dështonte.{{Sfn|Robinson|p=121}} ''{{ill|Caught in the Rain|en|Caught in the Rain (film)}}'', i publikuar më 4 maj 1914, shënoi debutimin e Çaplinit si regjisor dhe pati sukses të madh.{{Sfn|Robinson|p=123}} Më pas ai drejtoi pothuajse çdo film të shkurtër ku luajti për Keystone-in,{{Sfn|Maland|1989|p=5}} me një ritëm prej afërsisht një filmi në javë,{{Sfn|Kamin|2008|p=xi}} periudhë të cilën më vonë e kujtoi si kohën më emocionuese të karrierës së tij.{{Sfn|Chaplin|1964|p=153}} Filmat e Çaplinit sollën një formë më të ngadaltë komedie se farsat tipike të Keystone-it{{Sfn|Robinson|p=113}} dhe ai krijoi një bazë të madhe admiruesish.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=125|2a1=Maland|2y=1989|2pp=8–9}} Në nëntor 1914, ai pati një rol dytësor në filmin e parë komik me metrazh të gjatë, ''{{ill|Tillie's Punctured Romance|en|Tillie's Punctured Romance (1914 film)}}'', me regji të Sennett-it dhe me {{ill|Marie Dressler|en|Marie Dressler}}in në rolin kryesor. Filmi pati sukses komercial dhe ia shtoi popullaritetin.{{Sfn|Robinson|pp=127–128}} Kur kontrata e Çaplinit duhej rinovuar në fund të vitit, ai kërkoi 1.000 dollarë në javë,{{Efn|1.000 dollarë.}} por Sennett-i nuk pranoi, pasi e konsideronte këtë shumë tepër të madhe.{{Sfn|Robinson|p=131}} ==== Essanay ==== [[Skeda:Chaplin and Purviance in Work.jpg|thumb|Çaplini dhe [[Edna Purviance]], aktorja kryesore me të cilën punonte rregullisht, në ''Work'' (1915)]] {{ill|Kompania e Prodhimit të Filmit Essanay|en|Essanay Studios}} nga Çikago i ofroi Çaplinit 1.250 dollarë në javë, si dhe një bonus nënshkrimi prej 10.000 dollarësh. Ai iu bashkua studios në fund të dhjetorit 1914,{{Sfn|Robinson|p=135}} ku nisi të krijonte një grup të përhershëm aktorësh me të cilët punonte vazhdimisht, përfshirë Ben Turpin, Leo White, Bud Jamison, Paddy McGuire, Fred Goodwins dhe Billy Armstrong. Së shpejti, Çaplini angazhoi një aktore kryesore, Edna Purviance, të cilën e takoi në një kafene dhe e punësoi për shkak të bukurisë së saj. Ajo luajti përkrah tij në 35 filma gjatë tetë vjetëve;{{Sfn|Robinson|pp=138–139}} të dy krijuan gjithashtu një lidhje romantike që zgjati deri më 1917.{{Sfn|Robinson|pp=141, 219}} [[Skeda:Charlie Chaplin.jpg|thumb|right|Çaplini i veshur si [[Vagabondi (personazh)|Vagabondi]]]] [[Skeda:The Tramp (film).jpg|thumb|Charlie Chaplin (1915) duke ecur i dëshpëruar në rrugë, në skenën e famshme të fundit të filmit ''{{ill|Vagabondi|en|The Tramp (film)}}'', të xhiruar në vendndodhjen e {{ill|Kanionit Nils, Kaliforni|en|Niles Canyon|lt=kanionit Nils, Kaliforni}}]] Çaplini ushtroi kontroll të madh mbi filmat e tij dhe nisi t’i kushtonte më shumë kohë e kujdes secilit prej tyre.{{Sfnm|1a1=Neibaur|1p=23|2a1=Chaplin|2p=165|3a1=Robinson|3pp=140, 143}} Mes shfaqjes së prodhimit të tij të dytë, ''{{ill|Një mbrëmje jashtë|en|A Night Out (1915 film)}}'', dhe të tretit, ''{{ill|Kampioni|en|The Champion (1915 film)}}'', kaloi një muaj.{{Sfn|Robinson|p=143}} Shtatë filmat e fundit nga 14 filmat e Çaplinit për Essanay u prodhuan të gjithë me këtë ritëm më të ngadaltë.{{Sfn|Maland|1989|p=20}} Çaplini nisi gjithashtu të ndryshonte personazhin e tij në ekran, i cili ishte kritikuar në Keystone si «i lig, i vrazhdë dhe brutal».{{Sfn|Maland|1989|pp=6, 14–18}} Personazhi u bë më i butë dhe romantik;{{Sfn|Maland|1989|pp=21–24}} ''{{ill|Vagabondi|en|The Tramp (film)}}'' (prill 1915) u konsiderua një pikë kthese e rëndësishme në zhvillimin e tij.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=142|2a1=Neibaur|2pp=23–24}} Përdorimi i patosit u zhvillua më tej te ''{{ill|Banka|en|The Bank (1915 film)}}'', në të cilin Çaplini krijoi një fund të trishtuar. Robinsoni vëren se kjo ishte një risi në filmat komikë dhe shënoi kohën kur kritikët seriozë nisën ta vlerësonin punën e Çaplinit.{{Sfn|Robinson|p=146}} Sipas studiuesit të filmit Simon Louvish, te Essanay Çaplini «gjeti temat dhe mjediset që do të përcaktonin botën e Vagabondit».{{Sfn|Louvish|p=87}} Gjatë vitit 1915, Çaplini u bë fenomen kulturor. Dyqanet u mbushën me artikuj me imazhin e tij; ai u shfaq në karikatura dhe në {{ill|Shirita komikë|en|Charlie Chaplin comics|lt=shirita komikë}}, si dhe u shkruan disa këngë për të.{{Sfnm|1a1=Robinson|1pp=152–153|2a1=Kamin|2p=xi|3a1=Maland|3y=1989|3p=10}} Në korrik, një gazetar i revistës ''{{ill|Motion Picture|en|Motion Picture Magazine}}'' shkroi se «Çapliniza» ishte përhapur në mbarë Amerikën.{{Sfn|Maland|1989|p=8}} Ndërsa fama e tij u përhap në mbarë botën, ai u bë ylli i parë ndërkombëtar i industrisë së filmit.{{Sfnm|1a1=Louvish|1p=74|2a1=Sklar|2p=72}} Në shtator 1915, Çaplini kryesoi një sondazh të revistës ''{{ill|Pictures and the Picturegoer|en|Pictures and the Picturegoer}}'' për aktorët më të mëdhenj britanikë të filmit, duke marrë 142.920 vota nga lexuesit.<ref>{{cite magazine|url=https://archive.org/details/pictureg09odha/page/46/mode/1up|magazine={{ill|Pictures and the Picturegoer|en|Pictures and the Picturegoer}}|title=Picture News and Notes|date=16 October 1915|page=46|access-date=1 October 2024|language=en}}</ref> Skeçi klasik i music hall-it, ''A Night in an English Music Hall'', do të shërbente si bazë për filmin e tij të 12-të për Essanay, ''{{ill|Një natë në shfaqje|en|A Night in the Show}}'', që u shfaq në nëntor 1915.<ref name="Louvish">{{cite news |last=Louvish |first=Simon |author-link=Simon Louvish |title=Tramps like us |url=https://www.theguardian.com/film/2009/mar/06/charlie-chaplin-film |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2009-03-06 |language=en}}</ref> Kur kontrata me Essanay përfundoi në dhjetor 1915,{{Sfn|Robinson|p=149}}{{efn|Pas largimit nga Essanay, Çaplini u përfshi në një betejë ligjore me kompaninë, e cila zgjati deri më 1922. Ajo nisi kur Essanay e zgjati filmin e tij të fundit për kompaninë, ''Burlesque on Carmen'', nga dy bobina në një film të gjatë, duke shtuar pjesë të papërdorura dhe skena të reja me Leo White, pa pëlqimin e tij. Çaplini kërkoi një urdhër gjykate për të ndaluar shpërndarjen e filmit, por çështja u rrëzua në gjykatë. Në kundërpadi, Essanay pretendoi se Çaplini kishte shkelur kontratën duke mos prodhuar numrin e rënë dakord të filmave dhe e paditi për 500.000 dollarë dëmshpërblim. Përveç kësaj, kompania montoi një tjetër film, ''{{ill|Telashe të trefishta|en|Triple Trouble (1918 film)}}'' (1918), nga skena të ndryshme të papërdorura të Çaplinit dhe materiale të reja të xhiruara nga White.{{Sfn|Robinson|pp=149–152}}}} Çaplini, plotësisht i vetëdijshëm për popullaritetin e tij, kërkoi nga studioja e ardhshme një bonus nënshkrimi prej 150.000 dollarësh. Mori disa oferta, përfshirë ato nga [[Universal Pictures|Universal]], [[Fox Film|Fox]] dhe Vitagraph, por oferta më e mirë erdhi nga korporata {{ill|Mutual Film|en|Mutual Film}}, me 10.000 dollarë në javë.{{Sfn|Robinson|p=156}} ==== Mutual ==== [[Skeda:Charlie Chaplin with doll.jpg|thumb|left|upright|Deri në vitin 1916, Çaplini ishte një fenomen global. Këtu ai tregon disa nga produktet me imazhin e tij, {{Rreth|1918}}.]] Çaplini dhe Mutual negociuan një kontratë që i paguante 670.000 dollarë në vit,<ref>{{Cite journal|title=C. Chaplin, Millionaire-Elect|url=https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916|journal=Photoplay|page=[https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916/page/n57 58]|volume=IX|issue=6|date=May 1916|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117045754/https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916|archive-date=17 January 2014|language=en}}</ref> duke e bërë Çaplinin 26-vjeçar një nga njerëzit më të paguar në botë.{{Sfn|Robinson|p=160}} Paga e lartë e tronditi publikun dhe u raportua gjerësisht në shtyp.{{Sfn|Larcher|p=29}} John R. Freuler, presidenti i studios, shpjegoi: «Mund t’ia lejojmë vetes t’i paguajmë zotit Çaplin këtë shumë të madhe çdo vit, sepse publiku e do Çaplinin dhe do të paguajë për ta parë.»{{Sfn|Robinson|p=159}} Mutual i dha Çaplinit një studio të vetën në Los Anxhelos ku të punonte; ajo u hap në mars të vitit 1916.{{Sfn|Robinson|p=164}} Ai shtoi në kompaninë e tij të përhershme dy anëtarë kyçë, Albert Austin dhe Eric Campbell,{{Sfn|Robinson|pp=165–166}} dhe prodhoi një varg filmash të hollësishëm me dy bobina: ''The Floorwalker'', ''The Fireman'', ''The Vagabond'', ''One A.M.'' dhe ''The Count''.{{Sfn|Robinson|pp=169–173}} Për ''The Pawnshop'', ai angazhoi aktorin Henry Bergman, i cili do të punonte me Çaplinin për 30 vjet.{{Sfn|Robinson|p=175}} ''Behind the Screen'' dhe ''The Rink'' plotësuan filmat e Çaplinit të publikuar më 1916. Kontrata me Mutual përcaktonte që ai të publikonte një film me dy bobina çdo katër javë, ritëm që kishte arritur ta mbante. Megjithatë, me fillimin e vitit të ri, Çaplini nisi të kërkonte më shumë kohë.{{Sfn|Robinson|pp=179–180}} Më 1917, ai bëri edhe katër filma për Mutual: ''Easy Street'', ''The Cure'', ''The Immigrant'' dhe ''The Adventurer''.{{Sfn|Robinson|p=191}} Për shkak të ndërtimit të tyre të kujdesshëm, studiuesit e Çaplinit i konsiderojnë këta filma ndër veprat e tij më të mira.<ref>{{Cite web|title="The Happiest Days of My Life": Mutual|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog6|url-status=dead|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=28 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122054424/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog6|archive-date=22 November 2012|language=en}}</ref>{{Sfnm|1a1=Brownlow|1p=45|2a1=Robinson|2p=191|3a1=Louvish|3p=104|4a1=Vance|4y=2003|4p=203}} Më vonë gjatë jetës, Çaplini iu referua viteve të tij te Mutual si periudhës më të lumtur të karrierës së tij.{{Sfn|Chaplin|p=188}} Megjithatë, Çaplini mendonte gjithashtu se filmat e tij ishin bërë gjithnjë e më shumë sipas një formule të përsëritur gjatë kontratës dhe ishte gjithnjë e më i pakënaqur me kushtet e punës që e nxisnin këtë gjë.<ref>{{Cite book|last1=Brownlow|first1=Kevin|last2=Gill|first2=David|title=Unknown Chaplin|publisher=Thames Silent|date=1983|language=en}}</ref> Në shtypin britanik Çaplini u sulmua pse nuk kishte luftuar në Luftën e Parë Botërore.{{Sfn|Robinson|p=185}} Ai u mbrojt duke thënë se do të luftonte për Britaninë po të thirrej dhe se ishte regjistruar për rekrutimin ushtarak amerikan, por se nuk ishte thirrur nga asnjëri vend.{{Efn|Ambasada britanike bëri një deklaratë ku thuhej: «[Çaplini] i shërben Britanisë së Madhe po aq, duke fituar shumë para dhe duke kontribuar në huatë e luftës, sa do t’i shërbente në llogore.»{{Sfn|Robinson|p=186}}}} Pavarësisht kësaj kritike, Çaplini ishte i parapëlqyer nga ushtarët{{Sfn|Robinson|p=187}} dhe popullariteti i tij vazhdoi të rritej në mbarë botën. ''Harper’s Weekly'' raportonte se emri i Çarli Çaplinit ishte «pjesë e gjuhës së përditshme të pothuajse çdo vendi» dhe se figura e Vagabondit ishte «e njohur kudo».{{Sfn|Robinson|p=210}} Më 1917, imituesit profesionistë të Çaplinit ishin aq të përhapur sa ai ndërmori veprime ligjore,{{Sfn|Robinson|pp=215–216}} ndërsa autorë revistash ankoheshin se nëntë nga dhjetë burrat që merrnin pjesë në festa kostumesh visheshin si Vagabondi.{{Sfn|Robinson|p=213}} Po atë vit, një studim i Shoqatës së Bostonit për Kërkime Psikike arriti në përfundimin se Çaplini ishte «një fiksim amerikan».{{Sfn|Robinson|p=213}} Aktorja Minnie Maddern Fiske shkroi se «një numër gjithnjë e në rritje njerëzish të kulturuar e artistikë kanë filluar ta shohin të riun anglez, Charles Chaplinin, si një artist të jashtëzakonshëm, si edhe si një gjeni të komedisë».{{Sfn|Robinson|p=210}} === 1918–1922: First National === [[Skeda:Poster - A Dog's Life 01.jpg|thumb|upright|''{{Ill|Jeta e një qeni|en|A Dog's Life (1918 film)}}'' (1918). Rreth kësaj kohe, Çaplini nisi ta konceptonte Vagabondin si një {{ill|Kloun të trishtuar|en|Pierrot|lt=kloun të trishtuar}}.]] Në janar të vitit 1918, Çaplinin e vizitoi këngëtari dhe humoristi i njohur britanik Harry Lauder; të dy luajtën së bashku në një film të shkurtër.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jYf7O4kzGJQ Chaplin] «Charlie Chaplin meets Harry Lauder—Rare Archival Footage», Roy Export Company Ltd., Association Chaplin, në YouTube. Marrë më 1 nëntor 2018.</ref> Mutual tregoi durim për rënien e ritmit të prodhimit të Çaplinës dhe kontrata përfundoi në mënyrë miqësore. Duke pasur parasysh shqetësimin e tij të përmendur më sipër për rënien e cilësisë së filmave, si pasojë e afateve të përcaktuara nga kontrata, shqetësimi kryesor i Çaplinës kur kërkonte një shpërndarës të ri ishte pavarësia. Sydney Chaplin, në atë kohë menaxheri i tij i biznesit, i tha shtypit: «Charlie-t [duhet] t’i jepet gjithë koha që i nevojitet dhe gjithë paratë për t’i prodhuar [filmat] siç dëshiron vetë… Ne kërkojmë cilësi, jo sasi.»{{Sfn|Robinson|p=221}} Në qershor të vitit 1917, Çaplini nënshkroi një kontratë për të përfunduar tetë filma për First National Exhibitors’ Circuit, kundrejt 1&nbsp;milion dollarëve.{{Sfn|Schickel|p=8}} Ai vendosi të ndërtonte studion e vet në pesë akra tokë pranë bulevardit {{ill|Sunset|en|Sunset Boulevard}}, me mjedise prodhimi të cilësisë më të lartë.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1p=203|2a1=Robinson|2pp=225–226}} {{ill|Studiot e Charlie Chaplinit|en|Charlie Chaplin Studios}} përfunduan në janar të vitit 1918,{{Sfn|Robinson|p=228}} dhe Çaplini fitoi liri në realizimin e filmave të tij.<ref name="BFI first national">{{Cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog7|title=Independence Won: First National|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=5 May 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324095424/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog7|archive-date=24 March 2012|language=en}}</ref> ''Jeta e një qeni'', e publikuar në prill të vitit 1918, ishte filmi i parë sipas kontratës së re. Në të, Çaplini tregoi interesimin e tij në rritje për ndërtimin e rrëfimit dhe trajtimin e Vagabondit si «një lloj {{ill|Pierrot-i|en|Pierrot}}».{{Sfn|Chaplin|p=208}} Louis Delluc e përshkroi filmin si «veprën e parë të plotë të artit të kinemasë».{{Sfn|Robinson|p=229}} Më pas, Çaplini iu bashkua fushatës së Huasë së Tretë të Lirisë, duke udhëtuar për një muaj nëpër [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] për të mbledhur para për aleatët e Luftës së Parë Botërore.{{Sfn|Robinson|pp=237, 241}} Ai prodhoi gjithashtu, me shpenzimet e veta, një film të shkurtër propagandistik me titull ''The Bond'', të cilin ia dhuroi qeverisë për mbledhjen e fondeve.{{Sfn|Robinson|p=244}} Filmi i tij i radhës bazohej në luftë dhe e vendoste Vagabondin në llogore, në ''Shoulder Arms''. Bashkëpunëtorët e paralajmëruan të mos bënte komedi për luftën, por, siç kujtoi ai më vonë: «E rrezikshme apo jo, ideja më ngacmoi.»{{Sfn|Chaplin|p=218}} Ai kaloi katër muaj duke xhiruar filmin, i cili u publikua në tetor të vitit 1918 dhe pati sukses të madh.{{Sfn|Robinson|pp=241–245}} ==== United Artists, Mildred Harris dhe ''Çapkëni'' ==== Pas publikimit të ''Shoulder Arms'', Çaplini kërkoi më shumë para nga First National, por kërkesa iu refuzua. I zhgënjyer nga mungesa e shqetësimit të tyre për cilësinë dhe i brengosur nga thashethemet për një bashkim të mundshëm të kompanisë me {{ill|Famous Players–Lasky|en|Famous Players–Lasky}}, Çaplini u bashkua me {{ill|Douglas Fairbanks|en|Douglas Fairbanks}}, {{ill|Mary Pickford|en|Mary Pickford}} dhe [[D. W. Griffith]] për të krijuar një kompani të re shpërndarjeje, [[United Artists]].{{sfnm|1a1=Chaplin|1pp=219–220|2a1=Balio|2p=12|3a1=Robinson|3p=267}} Marrëveshja ishte revolucionare në industrinë e filmit, sepse u mundësonte katër partnerëve{{snd}}të gjithë artistë krijues{{snd}}të financonin vetë filmat e tyre dhe të kishin kontroll të plotë mbi ta.{{sfn|Robinson|p=269}} Çaplini dëshironte të niste punën me kompaninë e re dhe ofroi ta blinte kontratën e tij me First National. Ata refuzuan dhe këmbëngulën që ai të përfundonte gjashtë filmat e fundit që u detyrohej.{{sfn|Chaplin|p=223}} [[Skeda:Chaplin The Kid 2 crop.jpg|thumb|upright|left|''[[Çapkëni|The Kid]]'' (1921), me {{ill|Jackie Coogan|en|Jackie Coogan}}, ndërthurte komedinë me dramën dhe ishte filmi i parë i Çaplinit që zgjati më shumë se një orë.]] Para krijimit të United Artists, Çaplini u martua për herë të parë. Aktorja 16-vjeçare {{ill|Mildred Harris|en|Mildred Harris}} kishte njoftuar se ishte shtatzënë me fëmijën e tij dhe, në shtator 1918, ai u martua me të në fshehtësi në Los Anxhelos për të shmangur polemikat.{{sfn|Robinson|p=246}} Pak më pas u zbulua se shtatzënia ishte e rreme.{{sfn|Robinson|p=248}} Çaplini ishte i pakënaqur me martesën dhe, duke ndier se ajo ia pengonte krijimtarinë, pati vështirësi gjatë prodhimit të filmit ''{{ill|Sunnyside|en|Sunnyside (1919 film)}}''.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=246–249|2a1=Louvish|2p=141}} Në atë kohë, Harris ishte vërtet shtatzënë dhe më 7{{spaces}}korrik 1919 lindi një djalë. Norman Spencer Chaplin lindi me keqformime dhe vdiq tri ditë më vonë.{{sfn|Robinson|p=251}} Martesa përfundoi në prill 1920; në autobiografinë e tij, Çaplini shpjegoi se ata «nuk përputheshin dot me njëri-tjetrin».{{sfnm|1a1=Chaplin|1p=235|2a1=Robinson|2p=259}} Mendohet se humbja e fëmijës, së bashku me përvojat e vetë Çaplinit në fëmijëri, ndikuan në filmin e tij të radhës, ku Vagabondi bëhej kujdestar i një djali të vogël.<ref name="BFI first national" />{{sfnm|1a1=Robinson|1p=252|2a1=Louvish|2p=148}} Për këtë projekt të ri, Çaplini dëshironte gjithashtu të bënte më shumë se komedi dhe, sipas Louvishit, të «linte gjurmë në një botë të ndryshuar».{{sfn|Louvish|p=146}} Xhirimet e ''[[Çapkëni|The Kid]]'' nisën në gusht 1919, me katërvjeçarin {{ill|Jackie Coogan|en|Jackie Coogan}} në rolin e bashkëprotagonistit.{{sfn|Robinson|p=253}} ''The Kid'' ishte në prodhim për nëntë muaj, deri në maj 1920, dhe me 68 minuta ishte filmi më i gjatë i Çaplinit deri atëherë.{{sfn|Robinson|p=261}} Duke trajtuar varfërinë dhe ndarjen mes prindërve e fëmijëve, ''The Kid'' ishte ndër filmat e parë që ndërthurën komedinë me dramën.{{sfn|Chaplin|pp=233–234}} U publikua në janar 1921 dhe pati sukses të menjëhershëm; deri më 1924 ishte shfaqur në mbi 50 vende.{{sfn|Robinson|p=265}} Çaplini kaloi pesë muaj duke punuar për filmin e tij të radhës, ''{{ill|The Idle Class|en|The Idle Class}}'', me dy pjesë.{{sfn|Robinson|p=269}} Puna për filmin u vonua për njëfarë kohe nga trazirat e tjera në jetën e tij personale. Më 12 prill, First National kishte njoftuar fejesën e Çaplinit me aktoren {{ill|May Collins|en|May Collins}}, të cilën ai e kishte punësuar si sekretare në studio. Por, në fillim të qershorit, Çaplini «papritur vendosi se mezi e duronte të ndodhej në të njëjtën dhomë» me Collinsin; në vend që ta prishte fejesën drejtpërdrejt, ai «nuk shkoi më në punë dhe dërgoi fjalë se vuante nga një grip i rëndë, për të cilin May e dinte që ishte gënjeshtër».<ref>{{cite book |last=Milton |first=Joyce |title=Tramp |date=1996 |publisher=HarperCollins |isbn=-0-06-017052-2 |page=[https://archive.org/details/tramplifeofcharl00milt/page/184 184] |url-access=registration|url=https://archive.org/details/tramplifeofcharl00milt/page/184 |language=en}}</ref> Puna për filmin rifilloi dhe, pas publikimit të tij në shtator 1921, Çaplini vendosi të kthehej në Angli për herë të parë pas gati një dekade.{{sfn|Robinson|p=282}} Ai shkroi një libër për udhëtimin e tij, me titull ''My Wonderful Visit''.<ref>''[https://famousclowns.org/charlie-chaplin/my-wonderful-visit-by-charlie-chaplin-chapter-i/ My Wonderful Visit]''.</ref> Më pas vazhdoi të përmbushte kontratën me First National, duke publikuar ''{{ill|Pay Day|en|Pay Day (1922 film)}}'' në shkurt 1922. ''{{ill|The Pilgrim|en|The Pilgrim (1923 film)}}'', filmi i tij i fundit i shkurtër, u vonua për shkak të mosmarrëveshjeve me studion rreth shpërndarjes dhe u publikua një vit më pas.{{sfn|Robinson|pp=295–300}} === 1923–1938: filma artistikë pa zë === ==== ''Një grua e Parisit'' dhe ''The Gold Rush'' ==== Pasi përmbushi kontratën me First National, Çaplini ishte i lirë të realizonte filmin e tij të parë si producent i pavarur. Në nëntor 1922, ai nisi xhirimet e ''[[Një Grua e Parisit|A Woman of Paris]]'', një dramë romantike për dy të dashuruar me fat të keq.{{sfn|Robinson|p=310}} Çaplini synonte që filmi të bëhej trampolinë për Edna Purviance-in drejt famës,{{sfn|Robinson|p=302}} dhe vetë nuk u shfaq në të, përveçse në një rol të shkurtër pa përmendje në titra.{{sfn|Robinson|pp=311–312}} Ai dëshironte që filmi të kishte një ndjesi realiste dhe udhëzoi kastin të jepte interpretime të përmbajtura. Në jetën reale, shpjegoi ai, «burrat dhe gratë përpiqen t’i fshehin emocionet e tyre, në vend që t’i shprehin».{{sfn|Robinson|pp=319–321}} ''A Woman of Paris'' u shfaq për herë të parë në shtator 1923 dhe u vlerësua për qasjen e saj novatore dhe të përmbajtur.{{sfn|Robinson|pp=318–321}} Publiku, megjithatë, dukej se kishte pak interes për një film të Çaplinit ku ai vetë nuk luante, ndaj filmi pati një {{ill|Dështim në arkë|en|box office bomb|lt=zhgënjim në arkë}}.{{sfn|Louvish|p=193}} Regjisori u lëndua nga ky dështim{{snd}}kishte dashur prej kohësh të prodhonte një dramë dhe ishte krenar për rezultatin{{snd}}dhe shpejt e tërhoqi ''A Woman of Paris'' nga qarkullimi.{{sfn|Robinson|pp=302, 322}} [[Skeda:Chaplin the gold rush boot.jpg|thumb|Vagabondi detyrohet të hajë çizmen e tij në ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'' (1925).]] Për projektin e tij të radhës, Çaplini iu kthye komedisë. Duke i vendosur vetes synime të larta, ai tha: «Ky filmi i radhës duhet të jetë epik! Më i madhi!»{{sfn|Louvish|p=195}} I frymëzuar nga një fotografi e {{ill|Etheve të arit në Klondajk|en|Klondike Gold Rush}} të vitit 1898 dhe më pas nga historia e {{ill|Ekspeditës Donner|en|Donner Party}} të viteve 1846–1847, ai realizoi atë që Geoffrey Macnab e quan «një komedi epike mbi një temë të zymtë».{{sfnm|1a1=Kemp|1p=64|2a1=Chaplin|2p=299}} Te ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'', Vagabondi është një kërkues i vetmuar që përballet me vështirësi dhe kërkon dashurinë. Me {{ill|Georgia Hale|en|Georgia Hale}} në rolin e protagonistes femër, Çaplini nisi xhirimet e filmit në shkurt 1924.{{sfn|Robinson|p=337}} Prodhimi i ndërlikuar, që kushtoi gati 1{{spaces}}milion dollarë,{{sfn|Robinson|p=358}} përfshinte xhirime në vendngjarje në malet e {{ill|Vargmali Truckee|en|Truckee Range}} në [[Nevada]], me 600 aktorë shtesë, skena luksoze dhe {{ill|Efekte speciale|en|special effect}}.{{sfn|Robinson|pp=340–345}} Skena e fundit u xhirua në maj 1925, pas 15 muajsh xhirimesh.{{sfn|Robinson|p=354}} Çaplini mendonte se ''The Gold Rush'' ishte filmi më i mirë që kishte realizuar.{{sfn|Robinson|p=357}} Filmi u shfaq në gusht 1925 dhe u bë një nga filmat me të ardhurat më të larta të epokës së filmit pa zë, duke fituar 5{{spaces}}milionë dollarë në arkëtimet e biletave në SHBA.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=358|2a1=Kemp|2p=63}} Komedia përmban disa nga sekuencat më të famshme të Çaplinit, si skena ku Vagabondi ha çizmen e tij dhe «Vallëzimi i bukëve».{{sfnm|1a1=Kemp|1pp=63–64|2a1=Robinson|2pp=339, 353|3a1=Louvish|3p=200|4a1=Schickel|4p=19}} Macnab e quajti filmin «filmin emblematik të Çaplinit».{{sfn|Kemp|p=64}} Në kohën e publikimit, Çaplini tha: «Ky është filmi për të cilin dua të më kujtojnë».{{sfn|Vance|2003|p=154}} ==== Lita Grey dhe ''Cirku'' ==== [[Skeda:Lita Grey.jpg|thumb|upright|{{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}}, divorci i hidhur i së cilës nga Çaplini shkaktoi një skandal]] Gjatë xhirimeve të ''The Gold Rush'', Çaplini u martua për herë të dytë. Ngjashëm me rrethanat e martesës së tij të parë, {{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}} ishte një aktore adoleshente, e cila fillimisht ishte përzgjedhur për të luajtur në film; njoftimi i papritur se ishte shtatzënë e detyroi Çaplinin të martohej me të. Ajo ishte 16 vjeçe dhe ai 35, çka do të thoshte se Çaplini mund të akuzohej për {{ill|Përdhunimi statutor|en|statutory rape|lt=përdhunim statutor}} sipas ligjit të Kalifornisë.{{sfn|Robinson|p=346}} Prandaj, ai organizoi një martesë diskrete në Meksikë më 25 nëntor 1924.{{sfnm|1a1=Chaplin and Vance|1p=53|2a1=Vance|2y=2003|2p=170}} Ata ishin njohur kur ajo ishte fëmijë dhe ajo ishte shfaqur më parë në veprat e tij ''The Kid'' dhe ''The Idle Class''.{{sfn|Chaplin and Vance|pp=xvi, xviii, 4, 26, 30}} Djali i tyre i parë, {{ill|Charles Spencer Chaplin III|en|Charles Spencer Chaplin III}}, lindi më 5{{spaces}}maj 1925, i ndjekur nga {{ill|Sidni Çaplin|en|Sydney Chaplin (American actor)}} më 30 mars 1926.{{sfn|Robinson|pp=355, 368}} Më 6 korrik 1925, Çaplini u bë ylli i parë i filmit që u shfaq në kopertinën e revistës ''{{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}}''.{{ill|Lista e kopertinave të revistës Time (vitet 1920)|en|List of covers of Time magazine (1920s)}}<ref>{{cite web|title=Charlie Chaplin: The First Actor in the world to be on the cover of Times magazine|first=Kumar|last=Ujjal|url=https://infotonline.com/charlie-chaplin-on-the-cover-of-times-magazine/|date=2020-04-16|access-date=2021-04-01|website=Infotoline|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625015109/https://infotonline.com/charlie-chaplin-on-the-cover-of-times-magazine/|url-status=dead|language=en}}</ref> Martesa ishte e palumtur dhe Çaplini kalonte orë të gjata në studio për të shmangur takimin me të shoqen.{{sfn|Robinson|pp=350, 368}} Në nëntor 1926, Grei mori fëmijët dhe u largua nga shtëpia familjare.{{sfn|Robinson|p=371}} Pasoi një divorc i hidhur, gjatë të cilit padia e Greit, ku Çaplini akuzohej për pabesi, dhunë dhe për mbajtjen e «dëshirave seksuale të çoroditura», u zbulua nga shtypi.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=220|2a1=Robinson|2pp=372–374}}{{efn|Në kujtimet e saj, Lita Grey më vonë pretendoi se shumë prej ankesave të saj ishin «zmadh&shy;uar ose shtrembëruar me mjeshtëri dhe në mënyrë tronditëse» nga avokatët e saj.{{sfn|Maland|1989|p=96}}}} U raportua se Çaplini ishte në gjendje kolapsi nervor, ndërsa lajmi u bë kryetitull dhe grupe në mbarë Amerikën kërkonin ndalimin e filmave të tij.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=372–374|2a1=Louvish|2pp=220–221}} Të etur për ta mbyllur çështjen pa shkaktuar skandal të mëtejshëm, avokatët e Çaplinit pranuan një marrëveshje financiare prej 600.000 dollarësh{{snd}}shumën më të madhe të dhënë deri atëherë nga gjykatat amerikane.{{sfn|Robinson|p=378}} Baza e tij e admiruesve ishte mjaft e madhe për ta përballuar këtë ngjarje dhe ajo u harrua shpejt, por Çaplini u prek thellë prej saj.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1pp=99–105|2a1=Robinson|2p=383}} Më pak se pesë muaj pas divorcit, ish-shërbëtori i Greit, Don Soloviç, u vra në Jutë; artikujt e gazetave spekuluan për lidhje mes Çaplinit dhe vrasjes.<ref name="Strange">{{cite news |newspaper=New York Daily News |location=New York City |url=https://www.newspapers.com/article/daily-news-charlie-chaplin-murder/112404948/ |via=Newspapers.com |title=What Was Justice: The Strange Killing of Don Solovich, Known as Hollywood's Mystery Man |date=1928-10-21 |pages=46–47|language=en}}</ref><ref name="Sensational">{{cite news |date=1928-05-07 |title=Sensational Evidence Promised in Solovich Murder Trial: Attorney Hints at Revelations |pages=18 |work=Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-sensational-eviden/125115092/ |access-date=2023-05-26 |via=Newspapers.com|language=en}}</ref><ref name="Completed">{{cite news |url=https://www.newspapers.com/article/the-manti-messenger-testimony-completed/125113276/ |title=Testimony Completed, Jury To Get Clark Case Tomorrow |newspaper=Manti Messenger |location=Manti, UT |date=1928-06-08 |pages=1, 4|via=Newspapers.com|language=en}}</ref> Përpara se të ngrihej padia për divorc, Çaplini kishte nisur punën për një film të ri, ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]''.{{sfn|Robinson|p=360}} Ai ndërtoi një histori rreth idesë së ecjes mbi një litar të tendosur, ndërsa sulmohej nga majmunë, dhe e shndërroi Vagabondin në yllin e rastësishëm të një cirku.{{sfn|Robinson|p=361}} Xhirimet u pezulluan për dhjetë muaj, ndërsa ai merrej me skandalin e divorcit,{{sfn|Robinson|pp=371, 381}} dhe prodhimi u shoqërua përgjithësisht me shumë probleme.{{sfn|Louvish|p=215}} Më në fund, filmi përfundoi në tetor 1927 dhe u publikua në janar 1928, duke u pritur mirë.{{sfn|Robinson|pp=382}} Në {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards}}, Çaplinit iu dha një çmim special «Për shkathtësinë dhe gjenialitetin në aktrim, shkrim, regji dhe prodhim të filmit ''The Circus''».<ref name="circus">{{cite encyclopedia|last=Pfeiffer |first=Lee |title=The Circus – Film by Chaplin [1928] |url=https://www.britannica.com/topic/The-Circus |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2015-08-09 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905164503/https://www.britannica.com/topic/The-Circus |archive-date=2015-09-05|language=en}}</ref> Pavarësisht suksesit, ai e lidhi përgjithmonë filmin me stresin e prodhimit; Çaplini e la ''Cirku'' jashtë autobiografisë së tij dhe pati vështirësi të punonte për të kur regjistroi kolonën zanore në vitet e mëvonshme.{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=73|2a1=Louvish|2p=224}} ==== ''Dritat e qytetit'' ==== {{Rquote|right|2=Isha i vendosur të vazhdoja të bëja filma pa zë&nbsp;... Isha mim dhe në atë medium isha i veçantë, pa modesti të rreme, mjeshtër.|3=Charlie Chaplin, duke shpjeguar kundërshtimin e tij ndaj filmave me {{ill|Filmi me zë|en|Sound film|lt=tingull}} në vitet 1930{{Sfn|Chaplin|p=322}}}} Në kohën kur u shfaq ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'', Hollivudi kishte dëshmuar ardhjen e filmave {{ill|Filmi me zë|en|Sound film|lt=me zë}}. Chaplin ishte skeptik ndaj këtij mediumi të ri dhe mangësive teknike që ai sillte, pasi besonte se filmave me dialog u mungonte arti i filmave pa zë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Chaplin|2p=321}} Ai gjithashtu ngurronte të ndryshonte formulën që i kishte sjellë aq shumë sukses{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=465|2a1=Chaplin|2p=322|3a1=Maland|3y=2007|3p=29}} dhe kishte frikë se t’i jepte zë Vagabondit do t’ia kufizonte popullaritetin ndërkombëtar.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Maland|2y=2007|2p=29}} Prandaj, ai e hodhi poshtë modën e re të Hollivudit dhe nisi punën për një film të ri pa zë. Megjithatë, Çaplini ishte në ankth për këtë vendim dhe mbeti i tillë gjatë gjithë prodhimit të filmit.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Maland|2y=2007|2p=29}} [[Skeda:Chaplin City Lights still.jpg|thumb|upright|''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931) konsiderohet një nga veprat më të mira të Chaplinit.]] Kur xhirimet nisën në fund të vitit 1928, Chaplin kishte gati një vit që punonte për historinë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=398|2a1=Maland|2y=2007|2pp=33–34, 41}} ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' tregon dashurinë e Vagabondit për një shitëse të verbër lulesh (interpretuar nga {{ill|Virdžinia Çerill|en|Virginia Cherrill}}) dhe përpjekjet e tij për të mbledhur para për operacionin që do t’i kthente shikimin. Ishte një prodhim i vështirë që zgjati 21 muaj,{{Sfn|Robinson|p=409|ps=regjistron datën e përfundimit të xhirimeve si 22 shtator 1930.}} dhe më vonë Chaplin pranoi se «e kishte çuar veten në një gjendje neurotike, duke kërkuar përsosmërinë».{{Sfn|Chaplin|p=324}} Një përparësi e teknologjisë së zërit që vuri re Chaplin ishte mundësia për të regjistruar muzikën e filmit, të cilën e kompozoi vetë.{{Sfn|Chaplin|p=324}}<ref>{{Cite web|url=http://www.charliechaplin.com/biography/articles/205-Chaplin-as-a-composer |title=Chaplin as a composer |publisher=CharlieChaplin.com |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705021919/http://www.charliechaplin.com/biography/articles/205-Chaplin-as-a-composer |archive-date=2011-07-05}}</ref> Chaplin e përfundoi montazhin e ''Dritat e qytetit'' në dhjetor 1930, kur filmat pa zë ishin bërë anakronikë.{{Sfn|Robinson|p=410}} Një shfaqje paraprake para një publiku që nuk e dinte se çfarë po shihte nuk pati sukses,{{Sfn|Chaplin|p=325}} por shfaqja për shtypin solli kritika pozitive. Një gazetar shkroi: «Askush në botë, përveç Charlie Chaplinit, nuk do të mund ta kishte bërë. Ai është i vetmi person që ka atë diçka të veçantë, të quajtur “tërheqje për publikun”, në masë të mjaftueshme për t’i bërë ballë prirjes popullore ndaj filmave me dialog.»{{Sfn|Robinson|p=413}} I shfaqur për publikun në janar 1931, ''Dritat e qytetit'' u bë sukses popullor dhe financiar, duke fituar përfundimisht mbi 3&nbsp;milionë dollarë.{{Sfnm|1a1=Maland|1y=2007|1pp=108–110|2a1=Chaplin|2p=328|3a1=Robinson|3p=415}} Instituti Britanik i Filmit e quajti arritjen më të madhe të Chaplinit, ndërsa kritiku James Agee e vlerësoi skenën përmbyllëse si «shfaqjen më të madhe të aktrimit dhe çastin më të lartë në historinë e filmave».<ref name="bfi great features">{{Cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog9 |title=United Artists and the Great Features |work=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-06-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406094725/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog9 |archive-date=2012-04-06}}</ref>{{Sfn|Maland|2007|pp=10–11}} ''Dritat e qytetit'' u bë filmi i preferuar i Chaplinit dhe mbeti i tillë gjatë gjithë jetës së tij.{{Sfn|Vance|2003|p=208}} ==== Udhëtimet, Paulette Goddard dhe ''Kohë moderne'' ==== ''Dritat e qytetit'' pati sukses, por Çaplini nuk ishte i sigurt nëse mund të realizonte një film tjetër pa dialog. Ai mbeti i bindur se zëri nuk do të përshtatej me filmat e tij, por ishte gjithashtu «i pushtuar nga frika dëshpëruese se mos dilte mode».{{sfn|Chaplin|p=360}} Në këtë gjendje pasigurie, në fillim të vitit 1931, komediani vendosi të bënte pushime dhe përfundoi duke udhëtuar për 16 muaj.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=243|2a1=Robinson|2p=420}}{{Efn|Çaplini u largua nga Shtetet e Bashkuara më 31 janar 1931 dhe u kthye më 10 qershor 1932.{{sfn|Robinson|pp=664–666}}}} Ai kaloi muaj të tërë duke udhëtuar në Evropën Perëndimore, përfshirë qëndrime të gjata në Francë dhe Zvicër, dhe papritur vendosi të vizitonte Japoninë.{{sfn|Robinson|pp=429–441}} Ditën pas mbërritjes së tij në Japoni, kryeministri {{ill|Inukai Tsuyoshi|en|Inukai Tsuyoshi}} u vra nga ultranacionalistët gjatë {{ill|Incidenti i 15 majit|en|May 15 Incident|lt=Incidentit të 15 majit}}. Plani fillestar i grupit kishte qenë të nxiste një luftë me Shtetet e Bashkuara duke vrarë Çaplinin në një pritje mirëseardhjeje të organizuar nga kryeministri, por plani dështoi për shkak të njoftimit të vonuar publik të datës së veprimtarisë.{{sfn|Silverberg|pp=1–2}} [[Skeda:Modern Times poster.jpg|thumb|upright|''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936), të cilin Jérôme Larcher e përshkroi si «një meditim të zymtë mbi automatizimin e individit»{{sfn|Larcher|p=64}}]] Në autobiografinë e tij, Çaplini kujtoi se, kur u kthye në Los Anxheles, «isha i hutuar dhe pa plan, i shqetësuar dhe i vetëdijshëm për një vetmi të skajshme». Ai mendoi shkurtimisht të tërhiqej dhe të shpërngulej në Kinë.{{sfn|Chaplin|pp=372, 375}} Vetmia e Çaplinit u lehtësua kur në korrik 1932 takoi aktoren 21-vjeçare {{ill|Paulette Goddard|en|Paulette Goddard}}, dhe të dy nisën një lidhje.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=453|2a1=Maland|2y=1989|2p=147}} Megjithatë, ai nuk ishte gati të angazhohej për një film dhe u përqendrua te shkrimi i një {{ill|Seriali (letërsi)|en|Serial (literature)|lt=seriali}} mbi udhëtimet e tij, i botuar në ''{{ill|Woman's Home Companion|en|Woman's Home Companion}}''.{{sfn|Robinson|p=451}} Udhëtimi kishte qenë një përvojë stimuluese për Çaplinin, përfshirë takimet me disa mendimtarë të shquar, dhe ai u interesua gjithnjë e më shumë për çështjet botërore.{{sfn|Louvish|p=256}} Gjendja e punëtorëve në Amerikë e shqetësonte dhe ai druhej se kapitalizmi dhe makineritë në vendin e punës do ta rritnin papunësinë. Pikërisht këto shqetësime e nxitën Çaplinin të zhvillonte filmin e tij të ri.{{sfnm|1a1=Larcher|1p=63|2a1=Robinson|2pp=457–458}} Çaplini e shpalli ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' si «një satirë mbi disa aspekte të jetës sonë industriale».{{sfn|Louvish|p=257}} Filmi, ku Vagabondi dhe Goddard përballen me {{ill|Depresioni i Madh në Shtetet e Bashkuara|en|Great Depression in the United States|lt=Depresionin e Madh}}, u xhirua për dhjetë muaj e gjysmë.{{sfn|Robinson|p=465}} Çaplini synonte të përdorte dialog të folur, por ndryshoi mendje gjatë provave. Ashtu si filmi pararendës, ''Kohë moderne'' përdori efekte zanore, por pothuajse aspak të folur.{{sfn|Robinson|p=466}} Megjithatë, interpretimi nga Çaplini i një kënge me fjalë të pakuptimta i dha zë Vagabondit për të vetmen herë në film.{{sfn|Robinson|p=468}} Pas regjistrimit të muzikës, Çaplini e publikoi ''Kohë moderne'' në shkurt 1936.{{sfn|Robinson|pp=469–472, 474}} Ishte filmi i tij i parë artistik pas 15 vjetësh që trajtonte tema politike dhe realizëm shoqëror,{{sfn|Maland|1989|p=150}} gjë që tërhoqi vëmendje të konsiderueshme nga shtypi, pavarësisht përpjekjeve të Çaplinit për ta minimizuar këtë aspekt.{{sfn|Maland|1989|pp=144–147}} Filmi fitoi më pak në arkëtime se filmat e tij të mëparshëm dhe mori vlerësime të përziera, pasi disa shikues nuk e pëlqyen politizimin.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=157|2a1=Robinson|2p=473}} Sot, Instituti Britanik i Filmit e konsideron ''Kohë moderne'' një nga «filmat e mëdhenj» të Çaplinit,<ref name="bfi great features" /> ndërsa David Robinson thotë se filmi e paraqet regjisorin «në kulmin e tij të paarritshëm si krijues i komedisë pamore».{{sfn|Schneider|p=125}} Pas publikimit të ''Kohë moderne'', Çaplini u nis me Goddardin për një udhëtim në Lindjen e Largët.{{sfn|Robinson|p=479}} Çaplini, Goddard dhe një shërbëtor japonez i quajtur Yonnemori mbërritën në {{ill|Saigoni|en|Saigon}} në prill 1936 dhe vizituan disa vende në {{ill|Indokina Franceze|en|French Indochina}}.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936">{{cite web|url=https://archives.org.vn/gioi-thieu-tai-lieu-nghiep-vu/vua-he-charlie-chaplin-tham-dong-duong-nam-1936.htm|title=Vua hề Charlie Chaplin thăm Đông Dương năm 1936.|date=2023-05-26|access-date=2023-05-31|author=Bùi Hệ|publisher=National Archives of Vietnam|language=vi}}</ref> Më pas vizituan [[Phnom Penh]]in për të parë {{ill|Angkor Wat|en|Angkor Wat}}, si dhe {{ill|Da Lat|en|Da Lat}}in, e më pas {{ill|Huế|en|Huế}}në. Ata mbërritën në [[Da Nang]], ku Çaplini vizitoi {{ill|Malet e Mermerit|en|Ngũ Hành Sơn}} dhe {{ill|Muzeu i Skulpturës Çame|en|Museum of Cham Sculpture|lt=Muzeun Henri Parmentier}}.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> Në [[Hanoi]] (kryeqytetin e Indokinës Franceze)<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> ata vizituan destinacionin e njohur turistik, {{ill|Gjiri Hạ Long|en|Hạ Long Bay}}, dhe më pas çifti u nis nga {{ill|Hải Phòng|en|Hải Phòng}} për në {{ill|Hong Kongu Britanik|en|British Hong Kong}}, në bordin e një anijeje me emrin ''Canton''.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> Çifti kishte refuzuar të komentonte për natyrën e marrëdhënies së tyre dhe nuk dihej nëse ishin të martuar apo jo.{{sfn|Robinson|p=469}} Pak kohë më vonë, Çaplini zbuloi se gjatë këtij udhëtimi ishin martuar në [[Guangzhou]].{{sfn|Robinson|p=483}} Deri në vitin 1938, çifti ishte larguar nga njëri-tjetri, pasi të dy ishin përqendruar fort te puna, ndonëse Goddard ishte sërish aktorja kryesore në filmin e tij të radhës, ''Diktatori i madh''. Ajo u divorcua nga Çaplini në Meksikë në vitin 1942, duke përmendur papajtueshmërinë dhe ndarjen prej më shumë se një viti.{{sfn|Robinson|pp=509–510}} === 1939–1952: polemika dhe rënia e popullaritetit === ==== ''Diktatori i madh'' ==== [[Skeda:The Great Dictator still cropped (high quality version).jpg|thumb|upright=.8|Çaplini satirizoi [[Adolf Hitleri]]n në filmin ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940).]] Vitet 1940 e vunë Çaplinin përballë një vargu polemikash, si në veprën e tij, ashtu edhe në jetën personale, të cilat ndryshuan fatin e tij dhe ndikuan rëndë në popullaritetin e tij në Shtetet e Bashkuara. E para prej tyre ishte guximi gjithnjë e më i madh për të shprehur bindjet e tij politike. I shqetësuar thellësisht nga {{ill|Rritja e nacionalizmit militarist|en|Para-fascism|lt=rritja e nacionalizmit militarist}} në politikën botërore të viteve 1930,{{sfnm|1a1=Robinson|1p=485|2a1=Maland|2y=1989|2p=159}} Çaplini zbuloi se nuk mund t’i mbante këto çështje jashtë veprës së tij.{{sfn|Chaplin|p=386}} Ngjashmëritë mes tij dhe [[Adolf Hitleri]]t ishin vënë re gjerësisht: të dy kishin lindur me katër ditë diferencë, të dy ishin ngritur nga varfëria në famë botërore dhe Hitleri mbante [[Mustaqja si furçë dhëmbësh|të njëjtin stil mustaqesh]] si Çaplini. Pikërisht kjo ngjashmëri fizike frymëzoi subjektin e filmit të tij të radhës, ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'', i cili satirizonte drejtpërdrejt Hitlerin dhe sulmonte fashizmin.{{sfnm|1a1=Schickel|1p=28|2a1=Maland|2y=1989|2pp=165, 170|3a1=Louvish|3p=271|4a1=Robinson|4p=490|5a1=Larcher|5p=67|6a1=Kemp|6p=158}} Çaplini kaloi dy vjet duke zhvilluar skenarin{{sfn|Chaplin|p=388}} dhe filloi xhirimet në shtator 1939, gjashtë ditë pasi Britania i shpalli luftë Gjermanisë.{{sfn|Robinson|p=496}} Ai pranoi të përdorte dialog të folur, pjesërisht sepse e kuptoi se nuk kishte zgjidhje tjetër, por edhe sepse e kuptoi se kjo ishte një mënyrë më e mirë për të përcjellë një mesazh politik.{{sfn|Maland|1989|p=165}} Bërja e një komedie për Hitlerin konsiderohej tepër e diskutueshme, por pavarësia financiare e Çaplinit i mundësoi ta merrte këtë rrezik.{{sfn|Maland|1989|p=164}} «Isha i vendosur të vazhdoja», shkroi ai më vonë, «sepse Hitleri duhej përqeshur.»{{sfn|Chaplin|p=387}}{{efn|Çaplini tha më vonë se, po ta kishte ditur përmasën e veprimeve të Partisë Naziste, nuk do ta kishte bërë filmin: «Po t’i kisha ditur tmerret e vërteta të kampeve gjermane të përqendrimit, nuk do të mund ta kisha bërë ''Diktatorin e madh''; nuk do të mund të isha tallur me çmendurinë vrasëse të nazistëve.»{{sfn|Chaplin|p=388}}}} Çaplini zëvendësoi Vagabondin (duke veshur rroba të ngjashme) me «Një Berber Hebre», si referim ndaj bindjes së [[Partia Naziste|Partisë Naziste]] se ai ishte hebre.<ref>{{Cite news |last=Tunzelmann |first=Alex von |title=Chaplin: a little tramp through Charlie's love affairs |newspaper=The Guardian |date=2012-11-22 |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2012/nov/22/chaplin-charlie-little-tramp-reel-history |access-date=2018-02-19 |language=en}}</ref>{{efn|Spekulimet rreth prejardhjes racore të Çaplinit nisën që në ditët e para të famës së tij dhe shpesh raportohej se ai ishte hebre. Hulumtimet nuk kanë gjetur prova për këtë; kur një gazetar e pyeti më 1915 nëse ishte e vërtetë, Çaplini u përgjigj: «Nuk kam pasur aq fat.» Partia Naziste besonte se ai ishte hebre dhe e ndaloi ''The Gold Rush'' mbi këtë bazë. Çaplini u përgjigj duke luajtur një hebre në ''Diktatori i madh'' dhe deklaroi: «E bëra këtë film për hebrenjtë e botës.»{{sfn|Robinson|pp=154–155}}}} Në një rol të dyfishtë, ai luajti edhe diktatorin «Adenoid Hynkel», një parodi të Hitlerit.{{sfn|Maland|1989|pp=172–173}} ''Diktatori i madh'' u prodhua për një vit dhe u publikua në tetor 1940.{{sfn|Robinson|pp=505, 507}} Filmi tërhoqi publicitet të jashtëzakonshëm; një kritik i ''[[The New York Times]]'' e quajti «filmin më të pritur me padurim të vitit», dhe ai u bë një nga filmat më fitimprurës të kohës.{{sfn|Maland|1989|pp=169, 178–179}} Megjithatë, fundi nuk u prit mirë dhe shkaktoi polemika.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=176|2a1=Schickel|2pp=30–31}} Çaplini e mbylli filmin me një fjalim pesëminutësh, gjatë të cilit hoqi dorë nga personazhi i berberit, pa drejtpërdrejt në kamerë dhe bëri thirrje kundër luftës dhe fashizmit.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=179–181|2a1=Louvish|2p=282|3a1=Robinson|3p=504}} Charles J. Maland e ka identifikuar këtë predikim të hapur si shkak për rënien e popullaritetit të Çaplinit dhe shkruan: «Që atëherë, asnjë adhurues i filmave nuk do të mund ta ndante më dimensionin politik nga imazhi i tij si yll».{{sfn|Maland|1989|pp=178–179}} Pavarësisht kësaj, si [[Winston Churchill]], ashtu edhe [[Franklin D. Roosevelt]] e pëlqyen filmin, të cilin e panë në shfaqje private para publikimit. Më pas, Ruzvelti e ftoi Çaplinin ta lexonte fjalimin përmbyllës të filmit në radio gjatë ceremonisë së inaugurimit të tij në janar 1941; fjalimi u bë një «sukses» i kremtimit. Gjatë viteve të luftës, Çaplini ftohej shpesh në veprimtari të tjera patriotike për t’ua lexuar fjalimin të pranishmëve.{{sfn|Gehring|p=133}} ''Diktatori i madh'' mori pesë nominime për çmimin Oscar, përfshirë nominimet për {{ill|Çmimi Oscar për filmin më të mirë|en|Academy Award for Best Picture}}, {{ill|Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay}} dhe {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}}.<ref>{{Cite encyclopedia |last=Pfeiffer |first=Lee |title=The Great Dictator |url=https://www.britannica.com/topic/The-Great-Dictator |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2013-03-16 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706071821/https://www.britannica.com/topic/The-Great-Dictator |archive-date=2015-07-06 |language=en}}</ref> ==== Problemet ligjore dhe Oona O’Neill ==== Në mesin e viteve 1940, Çaplini u përfshi në një varg gjyqesh që i zunë pjesën më të madhe të kohës dhe ndikuan ndjeshëm në imazhin e tij publik.{{Sfn|Maland|1989|pp=197–198}} Problemet nisën nga lidhja e tij me aktoren aspirante {{ill|Joan Barry|en|Joan Barry (American actress)}}, me të cilën pati marrëdhënie herë pas here nga qershori 1941 deri në vjeshtën e vitit 1942.{{Sfn|Maland|1989|p=200}} Barry, e cila shfaqte sjellje obsesive dhe u arrestua dy herë pasi u ndanë,{{Efn|Në dhjetor 1942, Barry hyri me forcë në shtëpinë e Çaplinit me një pistoletë dhe e kërcënoi se do të vriste veten, ndërsa e mbante nën kërcënimin e armës. Kjo vazhdoi deri të nesërmen në mëngjes, kur Çaplini arriti t’ia merrte armën. Barry hyri me forcë në shtëpinë e tij për herë të dytë më vonë po atë muaj dhe ai bëri që ajo të arrestohej. Në janar 1943, ajo u ndoq penalisht për endacakëri{{Snd}}Barry nuk kishte mundur të paguante faturat e hotelit dhe u gjet duke bredhur rrugëve të Beverly Hillsit pasi kishte marrë një mbidozë me barbiturate.{{Sfn|Maland|1989|pp=198–201}}}} u rishfaq vitin pasues dhe njoftoi se ishte shtatzënë me fëmijën e Çaplinit. Kur Çaplini e mohoi këtë pretendim, Barry ngriti kundër tij një padi për përcaktimin e atësisë.{{Sfn|Maland|1989|pp=198–201}} Drejtori i [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byrosë Federale të Hetimit]] (FBI), {{ill|J. Edgar Hoover|en|J. Edgar Hoover}}, i cili prej kohësh dyshonte për prirjet politike të Çaplinit, e shfrytëzoi këtë rast për të nxitur publicitet negativ ndaj tij. Si pjesë e një fushate shpifjesh për të dëmtuar imazhin e Çaplinit,{{Sfn|Nowell-Smith|p=85}} FBI-ja e përfshiu atë në katër aktakuza lidhur me çështjen Barry. Më seriozja ishte shkelja e pretenduar e {{ill|Ligjit Mann|en|Mann Act}}, i cili ndalonte transportimin e grave përtej kufijve shtetërorë për qëllime seksuale.{{Efn|Sipas prokurorit, Çaplini e kishte shkelur ligjin kur pagoi udhëtimin e Barryt për në Nju Jork në tetor 1942, kur edhe ai po vizitonte qytetin. Si Çaplini, ashtu edhe Barry pranuan se ishin takuar shkurtimisht atje; sipas Barryt, ata kishin kryer marrëdhënie seksuale.{{Sfn|Maland|1989|pp=204–205}} Çaplini pretendoi se hera e fundit që kishte qenë intim me Barryn ishte në maj 1942.{{Sfn|Robinson|pp=523–524}}}} Historiani {{ill|Otto Friedrich|en|Otto Friedrich}} e quajti këtë një «ndjekje penale absurde» të mbështetur në një «ligj të lashtë»,{{Sfn|Friedrich|pp=190, 393}} por, po të shpallej fajtor, Çaplini rrezikonte 23 vjet burg.{{Sfn|Maland|1989|p=215}} Tri akuza nuk kishin prova të mjaftueshme për të shkuar në gjyq, por gjyqi për Ligjin Mann nisi më 21 mars 1944.<ref>Associated Press, “Tentative Jury in Chaplin Case{{Snd}}British Nationality Of Actor Made Issue”, ''The San Bernardino Daily Sun'', San Bernardino, California, 22 mars 1944, Vol. 50, f. 1.</ref> Çaplini u shpall i pafajshëm dy javë më vonë, më&nbsp;4 prill.<ref>Associated Press, “Chaplin Acquitted Amid Cheers, Applause{{Snd}}Actor Chokes With Emotion as Court Fight Won”, ''The San Bernardino Daily Sun'', San Bernardino, California, e mërkurë, 5&nbsp;prill 1944, Volume 50, f. 1.</ref>{{Sfn|Maland|1989|pp=204–205}} Çështja zinte shpesh vend në titujt kryesorë të lajmeve; ''{{ill|Newsweek|en|Newsweek}}'' e quajti «skandalin më të madh të marrëdhënieve me publikun që nga gjyqi i vrasjes së {{ill|Fatty Arbuckle|en|Roscoe Arbuckle}} në vitin 1921».{{Sfn|Maland|1989|pp=214–215}} [[Skeda:Oona O'Neill - 1943.jpg|upright|thumb|Gruaja e katërt dhe e veja e Çaplinit, {{ill|Oona O’Neill|en|Oona O'Neill|lt=Oona}}]] Fëmija i Barryt, Carol Ann, lindi në tetor 1943, ndërsa padia për përcaktimin e atësisë shkoi në gjykatë në dhjetor 1944. Pas dy gjyqeve të vështira, gjatë të cilave avokati i akuzës e fajësoi për «sjellje të ulët morale»,{{Sfn|Louvish|p=xiii}} Çaplini u shpall babai i fëmijës. Provat e analizave të gjakut, të cilat tregonin të kundërtën, nuk u pranuan,{{Efn|Grupi i gjakut i Carol Annit ishte B, i Barryt A dhe i Çaplinit O. Në Kaliforni, në atë kohë analizat e gjakut nuk pranoheshin si prova në gjyqe.{{Sfn|Maland|1989|pp=205–206}}}} dhe gjykatësi urdhëroi Çaplinin të paguante pension ushqimor për fëmijën deri kur Carol Ann të mbushte 21 vjeç. Mbulimi mediatik i padisë u ndikua nga FBI-ja, e cila i jepte informacione kolumnistes së thashethemeve {{ill|Hedda Hopper|en|Hedda Hopper}}; Çaplini u paraqit në një dritë tejet kritike.{{Sfnm|1a1=Frost|1pp=74–88|2a1=Maland|2y=1989|2pp=207–213|3a1=Sbardellati and Shaw|3p=508|4a1=Friedrich|4p=393}} Polemikat rreth Çaplinit u shtuan kur{{Snd}}dy javë pas ngritjes së padisë për atësinë{{Snd}}u njoftua se ai ishte martuar me protezhénë e tij më të re, 18-vjeçaren {{ill|Oona O’Neill|en|Oona O'Neill}}, të bijën e dramaturgut amerikan [[Eugene O'Neill]].{{Sfn|Louvish|p=135}} Çaplini, atëherë 54 vjeç, ishte njohur me të shtatë muaj më parë nga një agjent filmash.{{Efn|Çaplini dhe O’Neill u takuan më 30 tetor 1942 dhe u martuan më 16 qershor 1943 në Carpinteria të Kalifornisë.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1pp=423–444|2a1=Robinson|2p=670}} Si pasojë, Eugene O’Neill e mohoi të bijën.{{Sfn|Sheaffer|pp=623, 658}}}} Në autobiografinë e tij, Çaplini e përshkroi takimin me O’Neillin si «ngjarjen më të lumtur të jetës sime» dhe pretendoi se kishte gjetur «dashurinë e përsosur».{{Sfn|Chaplin|pp=423, 477}} Djali i Çaplinit, Charles III, tregoi se Oona e «adhuronte» të atin.{{Sfn|Robinson|p=519}} Çifti qëndroi i martuar deri në vdekjen e Çaplinit dhe pati tetë fëmijë gjatë 18 vjetëve: {{ill|Geraldine Leigh|en|Geraldine Chaplin}} (lindur në korrik 1944), {{ill|Michael John|en|Michael Chaplin (actor)}} (lindur në mars 1946), {{ill|Josephine Hannah|en|Josephine Chaplin}} (lindur në mars 1949), {{ill|Victoria Agnes|en|Victoria Chaplin}} (lindur në maj 1951), {{ill|Eugene Anthony|en|Eugene Chaplin}} (lindur në gusht 1953), Jane Cecil (lindur në maj 1957), Annette Emily (lindur në dhjetor 1959) dhe {{ill|Christopher James|en|Christopher Chaplin}} (lindur në korrik 1962).{{Sfn|Robinson|pp=671–675}} ==== ''Zotëri Verdoux'' dhe akuzat për komunizëm ==== [[Skeda:Monsieur Verdoux poster.jpg|thumb|left|upright|''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947), një komedi e zezë për një vrasës serial, shënoi një largim të rëndësishëm në karrierën e Çaplinit.]] Çaplini pohoi se gjyqet e Barryt i kishin «paralizuar krijimtarinë», dhe kaloi ca kohë para se të fillonte sërish të punonte.{{sfn|Chaplin|p=426}} Në prill 1946, ai më në fund nisi xhirimet e një projekti që ishte në zhvillim që nga viti 1942.{{sfn|Robinson|p=520}} ''[[Zotëri Verdoux]]'' është një komedi e zezë për një nëpunës banke francez, Verdoux (Çaplini), i cili humbet punën dhe fillon të martohet me vejusha të pasura e t'i vrasë ato për të mbajtur familjen. Frymëzimi për projektin i erdhi Çaplinit nga [[Orson Welles]], i cili dëshironte që ai të luante në një film për vrasësin serial francez {{ill|Henri Désiré Landru|en|Henri Désiré Landru}}. Çaplini vendosi se kjo ide «do të bënte një komedi të mrekullueshme»,{{sfn|Chaplin|p=412}} dhe i pagoi Wellesit 5.000 dollarë për idenë.{{sfn|Robinson|pp=519–520}} Çaplini i shprehu sërish pikëpamjet e tij politike te ''Zotëri Verdoux'', duke kritikuar [[kapitalizmi]]n dhe duke argumentuar se bota nxit vrasjet masive përmes luftërave dhe [[Arma e shkatërrimit në masë|armëve të shkatërrimit në masë]].{{sfnm|1a1=Louvish|1p=304|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=501}} Për këtë arsye, filmi shkaktoi polemika kur doli në prill 1947;{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=296–297|2a1=Robinson|2pp=538–543|3a1=Larcher|3p=77}} në premierë, Çaplinin e pritën me fishkëllima dhe u bënë thirrje për bojkot.{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=296–297|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=503}} ''Zotëri Verdoux'' ishte filmi i parë i Çaplinit që dështoi si nga ana e kritikës, ashtu edhe nga ajo komerciale në Shtetet e Bashkuara.{{sfn|Maland|1989|pp=235–245, 250}} Jashtë vendit pati më shumë sukses,{{sfn|Maland|1989|p=250}} ndërsa skenari i Çaplinit u nominua për çmimin e Akademisë.{{sfn|Louvish|p=297}} Ai ishte krenar për filmin dhe shkroi në autobiografinë e tij: «''Zotëri Verdoux'' është filmi më i zgjuar dhe më brilant që kam bërë deri më tani.»{{sfn|Chaplin|p=444}} Reagimi negativ ndaj ''Zotëri Verdoux'' erdhi kryesisht si pasojë e ndryshimit të imazhit publik të Çaplinit.{{sfn|Maland|1989|p=251}} Krahas dëmit të shkaktuar nga skandali i Joan Barryt, ai u akuzua publikisht se ishte [[Komunizmi|komunist]].{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=538–539|2a1=Friedrich|2p=287}} Veprimtaria e tij politike ishte shtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur ai bëri fushatë për hapjen e një fronti të dytë për të ndihmuar [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] dhe mbështeti grupe të ndryshme miqësie sovjeto-amerikane.{{sfn|Maland|1989|p=253}} Ai ishte gjithashtu mik me disa persona të dyshuar si komunistë dhe merrte pjesë në pritje të organizuara nga diplomatë sovjetikë në Los Anxhelos.{{sfn|Maland|1989|pp=221–226, 253–254}} Në klimën politike të Amerikës së viteve 1940, këto veprimtari bënë që Çaplini të konsiderohej, siç shkruan Larcher, «rrezikshëm [[Progresivizmi|përparimtar]] dhe imoral».{{sfnm|1a1=Larcher|1p=75|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=506|3a1=Louvish|3p=xiii}} FBI-ja donte që ai të largohej nga vendi{{sfn|Sbardellati|p=152}} dhe në fillim të vitit 1947 nisi një hetim zyrtar.{{sfn|Maland|1989|pp=265–266}}{{Efn|Çaplini e kishte tërhequr vëmendjen e FBI-së shumë kohë përpara viteve 1940; përmendja e parë e tij në dosjet e agjencisë daton nga viti 1922. J. Edgar Hoover kërkoi për herë të parë që për Çaplinin të hapej një kartelë në indeksin e sigurisë në shtator 1946, por zyra e Los Anxhelosit reagoi ngadalë dhe hetimin aktiv e nisi vetëm pranverën pasuese. FBI-ja kërkoi dhe mori ndihmë edhe nga [[MI5]], sidomos për të hetuar pretendimet e rreme se Çaplini nuk kishte lindur në Angli, por në Francë ose në Evropën Lindore, dhe se emri i tij i vërtetë ishte Israel Thornstein. MI5 nuk gjeti prova se Çaplini ishte përfshirë në Partinë Komuniste.<ref>{{cite news|last=Norton-Taylor |first=Richard |date=17 February 2012 |title=MI5 Spied on Charlie Chaplin after the FBI Asked for Help to Banish Him from US |url=https://www.theguardian.com/uk/2012/feb/17/mi5-spied-on-charlie-chaplin |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702232703/http://www.guardian.co.uk/culture/2009/nov/05/charlie-chaplin-ebay-reel-tin |archive-date=2 July 2010 |url-status=live |language=en}}</ref>}} {{ill|C-SPAN|en|C-SPAN}} ka publikuar intervistën e Scott Eymanit për ''Charlie Chaplin vs. America'', dhënë më 10 maj 2024: [https://www.c-span.org/video/?532431-1/qa-scott-eyman intervista e emisionit ''Q&A'']. Çaplini e mohoi se ishte komunist dhe e quajti veten «paqebërës»,{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=xiv, 310|2a1=Chaplin|2p=458|3a1=Maland|3y=1989|3p=238}} por mendonte se përpjekja e qeverisë për ta shtypur këtë ideologji përbënte shkelje të papranueshme të [[Liritë civile|lirive civile]].{{sfn|Robinson|p=544}} Duke mos pranuar të heshtte për këtë çështje, ai protestoi hapur kundër gjyqeve të anëtarëve të {{ill|Partia Komuniste e SHBA-së|en|Communist Party USA|lt=Partisë Komuniste të SHBA-së}} dhe veprimtarisë së {{ill|Komiteti i Dhomës për Veprimtaritë Joamerikane|en|House Un-American Activities Committee|lt=Komitetit të Dhomës për Veprimtaritë Joamerikane}}.{{sfn|Maland|1989|pp=255–256}} Çaplini mori një {{ill|Fletëthirrja|en|subpoena|lt=fletëthirrje}} për t'u paraqitur para HUAC-ut, por nuk u thirr për të dëshmuar.{{sfnm|1a1=Friedrich|1p=286|2a1=Maland|2y=1989|2p=261}} Ndërsa veprimtaria e tij raportohej gjerësisht në shtyp dhe frika nga [[Lufta e Ftohtë]] rritej, u ngritën pyetje për faktin se ai nuk kishte marrë nënshtetësinë amerikane.{{sfnm|1a1=Larcher|1p=80|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=510|3a1=Louvish|3p=xiii|4a1=Robinson|4p=545}} U bënë thirrje që ai të dëbohej; në një nga rastet më ekstreme dhe më të përhapura në shtyp, deputeti {{ill|John E. Rankin|en|John E. Rankin}}, i cili kishte ndihmuar në krijimin e HUAC-ut, i tha [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara|Kongresit]] në qershor 1947: «Vetë jeta e [Çaplinit] në Hollivud është e dëmshme për strukturën morale të Amerikës. [Nëse dëbohet]&nbsp;... filmat e tij të neveritshëm mund të mbahen larg syve të rinisë amerikane. Ai duhet të dëbohet dhe të hiqet qafe menjëherë.»{{sfn|Robinson|p=545}} Në vitin 2003, arkivat britanike të deklasifikuara të {{ill|Ministrisë së Jashtme britanike|en|Foreign, Commonwealth and Development Office}} zbuluan se shkrimtari dhe kritiku shoqëror [[Xhorxh Orvell]] e kishte akuzuar fshehurazi Çaplinin se ishte komunist i fshehtë dhe mik i Bashkimit Sovjetik<ref name=":0">{{cite news |last=Ash |first=Timothy Garton Ash |author-link=Timothy Garton Ash |title=Orwell's List |url=https://www.nybooks.com/articles/2003/09/25/orwells-list/ |work=The New York Review |date=25 September 2003 |access-date=20 January 2021 |language=en}}</ref> në dokumentin «Lista e Orvellit» të vitit 1949. Emri i Çaplinit ishte njëri nga 35 emrat që Orvelli ia kishte dhënë {{ill|Departamenti i Kërkimeve Informative|en|Information Research Department}}, një departamenti sekret britanik i propagandës së Luftës së Ftohtë, i cili bashkëpunonte ngushtë me [[Agjencia Qendrore e Inteligjencës (ShBA)|Agjencinë Qendrore të Inteligjencës]].<ref name=":0" /> Çaplini nuk ishte i vetmi aktor në Amerikë që Orvelli e akuzoi se ishte komunist i fshehtë. ==== ''Dritat e skenës'' dhe ndalimi për të hyrë në Shtetet e Bashkuara ==== [[Skeda:Limelight promo crop.jpg|thumb|''[[Dritat e skenës]]'' (1952) ishte një film serioz dhe autobiografik për Çaplinin. Personazhi i tij, Calvero, është një ish-yll i {{ill|Sallat muzikore|en|Music hall|lt=sallave muzikore}} (i përshkruar në këtë imazh si «komedian vagabond»), i detyruar të përballet me humbjen e popullaritetit.]] Megjithëse Çaplini mbeti aktiv politikisht në vitet pas dështimit të ''Monsieur Verdoux'',{{Efn|Në nëntor 1947, Çaplini i kërkoi [[Pablo Picasso|Pablo Pikasos]] të organizonte një demonstratë jashtë ambasadës amerikane në Paris, për të protestuar kundër procedurave të dëbimit të Hanns Eislerit; në dhjetor, ai mori pjesë në një peticion që kërkonte ndërprerjen e procesit të dëbimit. Në vitin 1948, Çaplini mbështeti fushatën e pasuksesshme presidenciale të {{ill|Henry Wallace|en|Henry A. Wallace}}; ndërsa më 1949 mbështeti dy konferenca paqeje dhe nënshkroi një peticion që protestonte kundër {{ill|Trazirat e Peekskill-it|en|Peekskill riots|lt=ngjarjes së Peekskill-it}}.{{Harvnb|Maland|1989|pp=256–257}}}} filmi i tij i radhës, për një komedian të harruar të sallave muzikore dhe një balerinë të re në Londrën e {{ill|Epokës edwardiane|en|Edwardian era|lt=epokës edwardiane}}, nuk kishte tema politike. ''[[Dritat e skenës]]'' ishte kryesisht autobiografik dhe aludonte jo vetëm për fëmijërinë e Çaplinit dhe jetën e prindërve të tij, por edhe për humbjen e popullaritetit të tij në Shtetet e Bashkuara.{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1pp=288–290|2a1=Robinson|2pp=551–552|3a1=Louvish|3p=312}} Në kast bënin pjesë disa pjesëtarë të familjes së tij, përfshirë pesë fëmijët e tij më të mëdhenj dhe gjysmëvëllain, Wheeler Dryden.{{Sfn|Maland|1989|p=293}} Xhirimet nisën në nëntor 1951, kohë kur Çaplini kishte tri vjet që punonte për historinë.{{Sfn|Louvish|p=317}}{{Efn|''Dritat e skenës'' u konceptua si roman, të cilin Çaplini e shkroi, por nuk kishte ndërmend ta botonte.{{Harvnb|Robinson|pp=549–570}}}} Ai synonte një ton më serioz se në cilindo prej filmave të tij të mëparshëm dhe, kur i shpjegonte planet bashkëprotagonistes së tij, {{ill|Claire Bloom|en|Claire Bloom}}, përdorte shpesh fjalën «melankoli».{{Sfn|Robinson|p=562}} Në ''Dritat e skenës'' pati një rol të shkurtër edhe [[Buster Keaton|Baster Kitoni]], të cilin Çaplini e zgjodhi për rolin e partnerit të tij skenik në një skenë {{ill|Pantomime|en|Pantomime|lt=pantomime}}. Kjo ishte e vetmja herë që këta komedianë luajtën së bashku në një film artistik.{{Sfn|Robinson|pp=567–568}} Çaplini vendosi që premiera botërore e ''Dritat e skenës'' të mbahej në Londër, meqë aty zhvillohej ngjarja e filmit.{{Sfn|Louvish|p=326}} Teksa largohej nga Los Anxhelosi, ai shprehu parandjenjën se nuk do të kthehej më.{{Sfn|Robinson|p=570}} Në Nju Jork, më 18 shtator 1952, ai hipi bashkë me familjen në bordin e anijes Queen Elizabeth.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Të nesërmen, prokurori i përgjithshëm i Shteteve të Bashkuara, {{ill|James P. McGranery|en|James P. McGranery}}, ia anuloi Çaplinit lejen e rihyrjes dhe deklaroi se, për t’u kthyer në SHBA, ai duhej t’i nënshtrohej një interviste lidhur me pikëpamjet e tij politike dhe sjelljen morale.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Megjithëse McGranery u tha gazetarëve se kishte «një çështje mjaft të fortë kundër Çaplinit», Maland ka arritur në përfundimin, bazuar në dosjet e FBI-së të publikuara në vitet 1980, se qeveria amerikane nuk kishte prova të mirëfillta për t’ia penguar kthimin. Ka të ngjarë që ai të ishte lejuar të hynte po të kishte aplikuar.{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1pp=280–287|2a1=Sbardellati and Shaw|2pp=520–521}} Megjithatë, kur mori një telegram që e njoftonte për lajmin, Çaplini vendosi privatisht t’i ndërpriste lidhjet me Shtetet e Bashkuara: {{Blockquote|Nëse do të rihyja apo jo në atë vend fatkeq, për mua kishte pak rëndësi. Do të kisha dashur t’u thosha se sa më shpejt të çlirohesha nga ajo atmosferë e ngarkuar me urrejtje, aq më mirë; se më ishin neveritur fyerjet e Amerikës dhe pompoziteti i saj moral&nbsp;...}}{{Sfn|Chaplin|p=455}} Meqë e gjithë pasuria e tij kishte mbetur në Amerikë, Çaplini u përmbajt të mos thoshte asgjë negative për ngjarjen në shtyp.{{Sfn|Robinson|p=573}} Skandali tërhoqi vëmendje të madhe,{{Sfn|Louvish|p=330}} por Çaplini dhe filmi i tij u pritën ngrohtësisht në Evropë.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Në Amerikë, armiqësia ndaj tij vazhdoi dhe, megjithëse ''Dritat e skenës'' mori disa vlerësime pozitive, u përball me bojkot në shkallë të gjerë.{{Sfn|Maland|1989|pp=295–298, 307–311}} Duke reflektuar për këtë, Maland shkruan se rënia e Çaplinit nga një nivel popullariteti «i paparë» «mund të jetë më dramatikja në historinë e famës së yjeve në Amerikë».{{Sfn|Maland|1989|p=189}} === 1953–1977: Vitet evropiane === ==== Shpërngulja në Zvicër dhe ''Një mbret në Nju Jork'' ==== {{Rquote|right|2=Kam qenë shënjestër e gënjeshtrave dhe propagandës së grupeve të fuqishme reaksionare, të cilat, nëpërmjet ndikimit të tyre dhe ndihmës së shtypit të verdhë të Amerikës, kanë krijuar një atmosferë të sëmurë, ku individët me mendje liberale mund të veçohen e të përndiqen. Në këto kushte e kam praktikisht të pamundur të vazhdoj punën time kinematografike dhe, për këtë arsye, kam hequr dorë nga vendbanimi im në Shtetet e Bashkuara.|3=Deklaratë për shtyp e Charlie Chaplinit lidhur me vendimin e tij për të mos kërkuar ri&nbsp;hyrjen në SHBA{{Sfn|Larcher|p=89}}}} Çaplini nuk u përpoq të kthehej në Shtetet e Bashkuara pasi iu anulua leja e rihyrjes; në vend të kësaj, dërgoi bashkëshorten që të zgjidhte çështjet e tij.{{Efn|Para se të largohej nga Amerika, Çaplini ishte siguruar që Oona të kishte qasje te pasuritë e tij.{{Harvnb|Robinson|p=580}}}} Çifti vendosi të vendosej në Zvicër dhe, në janar 1953, familja u shpërngul në shtëpinë e saj të përhershme: {{ill|Manoir de Ban|en|Manoir de Ban}}, një pronë prej 14&nbsp;ha (35 acres)<ref>{{Cite web|url=http://www.swissinfo.ch/eng/film-legend-found-peace-on-lake-geneva/12814 |title=Film Legend Found Peace on Lake Geneva |author=Dale Bechtel |year=2002 |website=swissinfo.ch/eng |publisher=Vevey |access-date=5 December 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209213503/http://www.swissinfo.ch/eng/film-legend-found-peace-on-lake-geneva/12814 |archive-date=9 December 2014 |language=en}}</ref> me pamje nga [[Liqeni i Gjenevës]], në {{ill|Corsier-sur-Vevey|en|Corsier-sur-Vevey}}.{{Sfn|Robinson|pp=580–581}}{{Efn|Robinsoni hamendëson se Zvicra ishte zgjedhur me gjasë sepse «ndoshta ofronte përparësitë më të mëdha nga pikëpamja financiare».{{Harvnb|Robinson|p=581}}}} Në mars, Çaplini nxori në shitje shtëpinë dhe studion e tij në Beverly Hills; në prill, dorëzoi lejen e rihyrjes. Vitin pasues, bashkëshortja e tij hoqi dorë nga shtetësia amerikane dhe u bë shtetase britanike.{{Sfn|Robinson|pp=584, 674}} Çaplini i ndërpreu lidhjet e fundit profesionale me Shtetet e Bashkuara më 1955, kur shiti pjesën e mbetur të aksioneve të tij në United Artists, kompani që kishte vështirësi financiare që nga fillimi i viteve 1940.{{Sfnmp|1a1=Lynn|1pp=466–467|2a1=Robinson|2p=584|3a1=Balio|3pp=17–21}} Çaplini mbeti figurë e debatueshme gjatë gjithë viteve 1950, sidomos pasi u nderua me {{ill|Çmimin Ndërkombëtar të Paqes|en|World Peace Council prizes}} nga {{ill|Këshilli Botëror i Paqes|en|World Peace Council}}, i udhëhequr nga komunistët, dhe pas takimeve të tij me [[Zhou Enlai]]n dhe [[Nikita Khrushchev|Nikita Hrushçovin]].{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1p=318|2a1=Robinson|2p=584}} Më 1954, ai nisi të zhvillonte filmin e tij të parë evropian, ''[[Një Mbret në Nju Jork]]''.{{Sfn|Robinson|p=585}} Duke luajtur rolin e një mbreti të mërguar që kërkon azil në Shtetet e Bashkuara, Çaplini përfshiu në skenar disa nga përvojat e tij të fundit. Djali i tij, Michael, u zgjodh për rolin e një djaloshi, prindërit e të cilit vihen në shënjestër nga FBI-ja, ndërsa personazhi i Çaplinit përballet me akuza për komunizëm.{{Sfn|Louvish|pp=xiv–xv}} Kjo satirë politike parodizonte HUAC-un dhe sulmonte aspekte të kulturës së viteve 1950{{Snd}}përfshirë konsumizmin, kirurgjinë plastike dhe kinemanë me ekran të gjerë.{{Sfnmp|1a1=Louvish|1p=341|2a1=Maland|2y=1989|2pp=320–321|3a1=Robinson|3pp=588–589|4a1=Larcher|4pp=89–90}} Në një recension, dramaturgu {{ill|John Osborne|en|John Osborne}} e quajti filmin e Çaplinit «më të hidhurin» dhe «më haptazi personalin».{{Sfn|Robinson|pp=587–589}} Në një intervistë të vitit 1957, kur iu kërkua të qartësonte pikëpamjet e tij politike, Çaplini deklaroi: «Sa për politikën, jam anarkist. E urrej qeverinë dhe rregullat{{Snd}}dhe prangat&nbsp;... Njerëzit duhet të jenë të lirë.»<ref>{{Cite book |last1=Chaplin |first1=Charlie |last2=Hayes |first2=Kevin |title=Charlie Chaplin: Interviews |date=2005 |publisher=University Press of Mississippi |page=121 |isbn=978-1-57806-702-2 |language=en}}</ref> Çaplini themeloi një kompani të re prodhimi, Attica, dhe përdori {{ill|Shepperton Studios|en|Shepperton Studios}} për xhirimet.{{Sfn|Robinson|p=585}} Xhirimet në Angli rezultuan përvojë e vështirë, pasi ai ishte mësuar me studion e tij në Hollywood dhe me ekipin e njohur, si edhe me kohë të pakufizuar për prodhimin. Sipas Robinsonit, kjo ndikoi në cilësinë e filmit.{{Sfnmp|1a1=Epstein|1p=137|2a1=Robinson|2p=587}} ''Një mbret në Nju Jork'' u publikua në shtator 1957 dhe mori vlerësime të përziera.{{Sfnmp|1a1=Lynn|1p=506|2a1=Louvish|2p=342|3a1=Maland|3y=1989|3p=322}} Çaplini ua ndaloi gazetarëve amerikanë hyrjen në premierën e filmit në Paris dhe vendosi të mos e publikonte filmin në Shtetet e Bashkuara. Kjo ia kufizoi shumë të ardhurat, ndonëse filmi pati sukses të moderuar komercial në Evropë.{{Sfn|Robinson|p=591}} ''Një mbret në Nju Jork'' nuk u shfaq në Amerikë deri më 1973.{{Sfn|Louvish|p=347}}{{Sfn|Vance|2003|p=329}} ==== Veprat e fundit dhe vlerësimi i ripërtërirë ==== [[Skeda:Chaplin family 1961.jpg|thumb|upright=1.25|Çaplini me bashkëshorten Oona dhe gjashtë nga tetë fëmijët e tyre (Jane dhe {{ill|Christopheri|en|Christopher Chaplin}} mungojnë), më 1961]] Në dy dekadat e fundit të karrierës së tij, Çaplini u përqendrua në ripërpunimin dhe kompozimin e muzikës për filmat e tij të vjetër, me qëllim ribotimin e tyre, si dhe në sigurimin e të drejtave të pronësisë dhe shpërndarjes.{{sfn|Maland|1989|p=326}} Në një intervistë të dhënë më 1959, vitin kur mbushi 70 vjeç, Çaplini tha se «në epokën atomike ka ende vend për Njeriun e Vogël».{{sfn|Robinson|pp=594–595}} I pari nga këta ribotime ishte ''{{ill|The Chaplin Revue|en|The Chaplin Revue}}'' (1959), që përfshinte versione të reja të ''A Dog's Life'', ''Shoulder Arms'' dhe ''The Pilgrim''.{{sfn|Robinson|pp=594–595}} Në Amerikë, klima politike nisi të ndryshonte dhe vëmendja u përqendrua sërish te filmat e Çaplinit, në vend të pikëpamjeve të tij.{{sfn|Maland|1989|p=326}} Në korrik 1962, ''New York Times'' botoi një editorial ku thuhej: «Nuk besojmë se Republika do të rrezikohej nëse endacaku i vogël, i paharruar prej dje, do të lejohej të ecte në urën e një anijeje ose avioni në një port amerikan».{{sfn|Lynn|pp=507–508}} Po atë muaj, universitetet e [[Universiteti i Oksfordit|Oksfordit]] dhe [[Universiteti i Durhamit|Durhamit]] i dhanë Çaplinit titullin e nderit {{ill|Doktor i letrave|en|Doctor of Letters}}.{{sfn|Robinson|pp=598–599}} Në nëntor 1963, Plaza Theater në Nju Jork nisi një seri njëvjeçare filmash të Çaplinit, ndër ta ''Monsieur Verdoux'' dhe ''Limelight'', të cilët morën vlerësime të shkëlqyera nga kritikët amerikanë.{{sfnm|1a1=Lynn|1p=509|2a1=Maland|2y=1989|2p=330}} Në shtator 1964 u botua kujtimi i Çaplinit, ''{{ill|Autobiografia ime|en|My Autobiography (Chaplin book)}}'', të cilin ai e kishte shkruar në formë skice që prej vitit 1957.{{sfn|Robinson|pp=602–605}} Libri prej 500 faqesh u bë bestseller në mbarë botën. Ai përqendrohej te vitet e hershme dhe jeta personale e autorit, ndërsa u kritikua për mungesën e informacionit mbi karrierën e tij filmike.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=605–607|2a1=Lynn|2pp=510–512}} Pak pas botimit të kujtimeve, Çaplini nisi punën për ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967), një komedi romantike e bazuar në një skenar që ai kishte shkruar për Paulette Goddard në vitet 1930.{{sfn|Robinson|pp=608–609}} Ngjarjet zhvillohen në një anije transoqeanike; në film luajnë [[Marlon Brando]] si një ambasador amerikan dhe [[Sophia Loren]] si një udhëtare e fshehur, e gjetur në kabinën e tij.{{sfn|Robinson|pp=608–609}} Filmi ndryshonte nga prodhimet e mëparshme të Çaplinit në disa aspekte. Ishte filmi i tij i parë me ngjyra, i xhiruar me {{ill|Technicolor|en|Technicolor}}, dhe në formatin {{ill|Ekran i gjerë|en|widescreen}}; ndërsa ai u përqendrua te regjia dhe u shfaq në ekran vetëm në një rol të shkurtër si kujdestar anijeje që vuante nga të përzierat.{{sfn|Robinson|p=612}} Ai nënshkroi gjithashtu një marrëveshje me [[Universal Studios|Universal Pictures]] dhe emëroi asistentin e tij, Jerome Epsteinin, si producent.{{sfn|Robinson|p=607}} Çaplini u pagua me 600.000 dollarë si regjisor, si dhe me një përqindje të të ardhurave bruto.{{sfn|Vance|2003|p=330}} ''Kontesha e Hong Kongut'' u shfaq për herë të parë në janar 1967, mori kritika të pafavorshme dhe dështoi në arkat e biletave.{{sfn|Epstein|pp=192–196}}{{sfnm|1a1=Lynn|1p=518|2a1=Maland|2y=1989|2p=335}} Reagimi negativ ndaj filmit, i cili doli të ishte i fundit i tij, e lëndoi thellë Çaplini.{{sfn|Epstein|pp=192–196}} Në fund të viteve 1960, Çaplini pësoi disa goditje të lehta në tru, që shënuan fillimin e rënies së ngadaltë të shëndetit të tij.{{sfn|Robinson|p=619}} Pavarësisht vështirësive, ai shpejt nisi të shkruante skenarin e një filmi të ri, ''The Freak'', për një vajzë me krahë të gjetur në Amerikën e Jugut, të cilin synonte ta bënte film protagonizues për të bijën, Victoria-n.{{sfn|Robinson|p=619}} Shëndeti i brishtë e pengoi realizimin e projektit.{{sfn|Epstein|p=203}} Në fillim të viteve 1970, Çaplini u përqendrua në ribotimin e filmave të tij të vjetër, ndër ta ''The Kid'' dhe ''The Circus''.{{sfn|Robinson|pp=620–621}} Më 1971, në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit në Kanë]], atij iu dha titulli Komandant i [[Legjioni i Nderit|Urdhrit Kombëtar të Legjionit të Nderit]].{{sfn|Robinson|p=621}} Një vit më vonë, u nderua me një çmim të veçantë në {{ill|Festivalin e Filmit në Venecia|en|Venice Film Festival}}.{{sfn|Robinson|p=625}} [[Skeda:Chaplin oscar.JPG|thumb|Çaplini (djathtas) merr Çmimin e Nderit të Akademisë nga {{ill|Xhek Lemoni|en|Jack Lemmon}} më 1972. Ishte hera e parë që ai vizitonte Shtetet e Bashkuara pas 20 vjetësh.]] Më 1972, {{ill|Akademia e Arteve dhe Shkencave të Filmit|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences}} i ofroi Çaplinit një Çmim Nderi, të cilin Robinsoni e sheh si shenjë se Amerika «donte të ndreqte gabimet e së kaluarës». Fillimisht, Çaplini ngurroi ta pranonte, por vendosi të kthehej në SHBA për herë të parë pas 20 vjetësh.{{sfn|Robinson|p=621}} Vizita tërhoqi vëmendje të madhe të shtypit dhe, në ceremoninë gala të Çmimeve të Akademisë, ai mori një duartrokitje në këmbë prej 12 minutash, më të gjatën në historinë e akademisë.{{sfn|Maland|1989|p=347}} I emocionuar dukshëm, Çaplini e pranoi çmimin për «ndikimin e pallogaritshëm që ka pasur në shndërrimin e filmave në formën artistike të këtij shekulli».{{sfn|Robinson|pp=623–625}} Ndonëse Çaplini kishte ende plane për projekte të ardhshme filmike, nga mesi i viteve 1970 ishte shumë i brishtë.{{sfn|Robinson|pp=627–628}} Pësoi disa goditje të tjera në tru, të cilat ia vështirësuan komunikimin, dhe iu desh të përdorte karrocë me rrota.{{sfn|Robinson|p=626}}<ref name="EugeneChaplin">{{cite news|last=Thomas |first=David |title=When Chaplin Played Father |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3587749/When-Chaplin-played-father.html |newspaper=The Telegraph |language=en |date=2002-12-26 |access-date=2012-06-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715051303/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/3587749/When-Chaplin-played-father.html |archive-date=2012-07-15}}</ref> Projektet e tij të fundit ishin përmbledhja e një autobiografie me fotografi, ''My Life in Pictures'' (1974), dhe kompozimi i muzikës për ''A Woman of Paris'' për ribotimin e tij më 1976.{{sfn|Robinson|pp=626–628}} Ai u shfaq gjithashtu në dokumentarin për jetën e tij, ''The Gentleman Tramp'' (1975), me regji nga Richard Patterson.{{sfn|Lynn|pp=534–536}} Në {{ill|Nderimet e Vitit të Ri 1975|en|1975 New Year Honours}}, mbretëresha [[Elizabeta II]] e dekoroi Çaplinin me titullin e {{ill|Kalorës|en|knighthood}}.{{sfn|Robinson|pp=626–628}}<ref>{{cite news|title=To be Ordinary Knights Commanders... |publisher=The London Gazette |language=en |issue=46444 |date=1975-12-31 |page=8}}</ref>{{efn|Nderimi ishte propozuar që më 1931 dhe 1956, por ishte vënë veton pas një raporti të Ministrisë së Jashtme që ngrinte shqetësime për pikëpamjet politike dhe jetën private të Çaplinit. Zyrtarët druheshin se ky veprim do të dëmtonte reputacionin e sistemit britanik të nderimeve dhe marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2141391.stm |title=Chaplin Knighthood Blocked |publisher=BBC |language=en |access-date=2010-02-15 |date=2002-07-21 |first=Paul |last=Reynolds |archive-url=https://web.archive.org/web/20060205195220/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2141391.stm |archive-date=2006-02-05 |url-status=live}}</ref>}} Megjithatë, ishte tepër i dobët për t’u gjunjëzuar dhe e mori nderimin në karrocën me rrota.<ref>{{cite news|title=Little Tramp Becomes Sir Charles|date=1975-03-05 |newspaper=Daily News |location=New York |language=en |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/charlie-chaplin-knighted-queens-elizabeth-1975-article-1.2548959 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192525/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/charlie-chaplin-knighted-queens-elizabeth-1975-article-1.2548959 |archive-date=2016-03-03 |url-access=limited}}</ref> ==== Vdekja ==== [[Skeda:Charles Chaplin Grave in Corsier-sur-Vevey.jpg|thumb|upright|right|Varri i Çaplinit në Corsier-sur-Vevey, Zvicër]] Deri në tetor 1977, shëndeti i Çaplinit ishte përkeqësuar aq shumë, saqë kishte nevojë për kujdes të vazhdueshëm.{{sfn|Robinson|p=629}} Në orët e para të mëngjesit të [[Krishtlindja|Ditës së Krishtlindjes]] më 1977, Çaplini vdiq në shtëpi, pasi pësoi një goditje në tru teksa flinte.<ref name="EugeneChaplin" /> Ai ishte 88 vjeç. Funerali, më 27 dhjetor, ishte një ceremoni e vogël dhe private [[Anglikanizmi|anglikane]], sipas dëshirës së tij.{{sfn|Vance|2003|p=359}}{{Efn|Megjithëse kërkoi një funeral anglikan, Çaplini dukej se ishte agnostik. Në autobiografinë e tij shkroi: «Nuk jam fetar në kuptimin dogmatik{{spaces}}... Nuk besoj dhe as nuk mohoj asgjë{{spaces}}... Besimi im është te e panjohura, te gjithçka që nuk e kuptojmë me arsye; besoj se{{spaces}}... në fushën e së panjohurës ekziston një fuqi e pafundme për të mirë.»{{sfn|Chaplin|p=287}}}} Çaplini u varros në varrezat e Corsier-sur-Vevey.{{sfn|Robinson|p=629}} Ndër homazhet nga industria e filmit, regjisori {{ill|René Clair|en|René Clair}} shkroi: «Ai ishte një monument i kinemasë, i të gjitha vendeve dhe i të gjitha kohërave{{spaces}}... dhurata më e bukur që kinemaja na ka bërë.»{{sfn|Robinson|p=631}} Aktori [[Bob Hope]] deklaroi: «Patëm fatin të jetonim në kohën e tij.»{{sfn|Robinson|p=632}} Çaplini i la së vesë më shumë se 100 milionë dollarë.<ref name="hattenstone20210621">{{Cite news |last=Hattenstone |first=Simon |author-link=Simon Hattenstone |date=2021-06-21 |title='I am very shy. It's amazing I became a movie star': Leslie Caron at 90 on love, art and addiction |newspaper=The Guardian |url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2021/jun/21/i-am-very-shy-its-amazing-i-became-a-movie-star-leslie-caron-at-90-on-love-art-and-addiction |access-date=2021-06-22 |language=en}}</ref> Më 1 mars 1978, arkivoli i Çaplinit u nxor nga varri dhe u vodh nga Roman Wardas dhe Gantcho Ganev. Trupi u mbajt për {{ill|Shpërblim|en|Ransom|lt=shpërblim}}, në një përpjekje për t'i zhvat para vejushës së tij, Oona Çaplin. Të dy u kapën gjatë një operacioni të madh policor në maj, dhe arkivoli i Çaplinit u gjet i varrosur në një fushë në fshatin e afërt {{ill|Noville, Zvicër|en|Noville, Switzerland}}. Ai u rivarros në varrezat e Corsier-it, në një qemer prej betoni të armuar.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-20507503 |title=Yasser Arafat: 10 Other People Who Have Been Exhumed |date=2012-11-27 |access-date=2012-11-27 |publisher=BBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127151521/http://web.archive.org/web/20121127151521/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-20507503 |archive-date=2012-11-27 |language=en}}</ref>{{sfn|Robinson|pp=629–631}} == Bërja e filmave == === Ndikimet === Çaplini besonte se ndikimi i tij i parë kishte qenë nëna e tij, e cila e argëtonte kur ishte fëmijë duke u ulur pranë dritares dhe duke imituar kalimtarët. Një herë ai tha: «Duke e vëzhguar, mësova jo vetëm si t'i shprehja emocionet me duar dhe fytyrë, por edhe si t'i vëzhgoja dhe studioja njerëzit.»{{sfn|Robinson|p=18}} Vitet e hershme të Çaplinit në sallat e muzikës i dhanë mundësinë të shihte humoristë skenikë në punë; ai ndiqte gjithashtu pantomimat e Krishtlindjeve në {{ill|Teatrin Drury Lane|en|Theatre Royal, Drury Lane|lt=teatrin Drury Lane}}, ku studionte artin e kllounit përmes interpretuesve si {{ill|Dan Leno|en|Dan Leno}}.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=71–72|2a1=Chaplin|2pp=47–48|3a1=Weissman|3y=2009|3pp=82–83, 88}} Vitet e Çaplinit me kompaninë e Fred Karnos patën një ndikim formues mbi të si aktor dhe regjisor filmash. Simon Louvish shkruan se kompania ishte «terreni i tij i stërvitjes»,{{sfn|Louvish|p=38}} dhe pikërisht aty Çaplini mësoi të ndryshonte ritmin e komedisë së tij.{{sfn|Robinson|pp=86–87}} Konceptin e ndërthurjes së patosit me humorin fizik e mësoi nga Karno,{{Efn|[[Stan Laurel]], kolegu i Çaplinit në kompani, kujtonte se skeçet e Karnos shpesh ndërfutnin «pak ndjenjë pikërisht në mes të një shfaqjeje gazmore në sallën e muzikës».{{sfn|Robinson|pp=86–87}}}} i cili përdorte edhe elemente të absurdit që u bënë të zakonshme në batutat e Çaplinit.{{sfn|Robinson|pp=86–87}}<ref>Një [http://www.nrk.no/skole/?page=search&mediaId=14092 intervistë e Çaplinit] në tryezë të rrumbullakët, e regjistruar më 1952 dhe e transmetuar për herë të parë në BBC Radio më 15 tetor 1952. (Në norvegjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828075402/https://www.nrk.no/skole/?page=search&mediaId=14092 |date=2016-08-28}}</ref> Nga industria e filmit, Çaplini mori frymëzim nga puna e humoristit francez {{ill|Max Linder|en|Max Linder}}, filmat e të cilit i admironte shumë.{{sfnm|1a1=Lynn|1pp=99–100|2a1=Brownlow|2p=22|3a1=Louvish|3p=122}} Në krijimin e kostumit dhe personazhit të Vagabondit, ka të ngjarë të jetë frymëzuar nga skena amerikane e vaudeville-it, ku personazhet e endacakëve ishin të zakonshëm.{{sfn|Louvish|pp=48–49}} === Metoda === [[Skeda:Chaplin Studios postcard.jpg|thumb|Një imazh i vitit 1922 i {{ill|Studiot e Çaplinit|en|Charlie Chaplin Studios}}, ku u prodhuan të gjithë filmat e Çaplinit ndërmjet viteve 1918 dhe 1952]] Çaplini foli vetëm kalimthi për metodat e tij të bërjes së filmave, duke pretenduar se një gjë e tillë do të ishte sikur një magjistar t’ia zbulonte publikut iluzionin e vet.{{sfn|Robinson|p=606}} Gjatë jetës së tij dihej pak për mënyrën si punonte,{{sfn|Brownlow|p=7}} por kërkimet e historianëve të filmit—veçanërisht zbulimet e {{ill|Kevin Brownlow|en|Kevin Brownlow}} dhe {{ill|David Gill|en|David Gill (film historian)}}, të paraqitura në dokumentarin me tri pjesë ''{{ill|Çaplini i panjohur|en|Unknown Chaplin}}'' (1983)—zbuluan më vonë metodën e tij të veçantë të punës.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=103|2a1=Robinson|2p=168}} Deri kur nisi të bënte filma me dialog të folur, me ''Diktatorin e madh'' (1940), Çaplini nuk xhironte kurrë sipas një skenari të përfunduar.{{sfn|Robinson|pp=173, 197, 310, 489}} Shumë nga filmat e tij të hershëm nisnin vetëm me një ide të vagullt, për shembull «Çarli hyn në një qendër kurative» ose «Çarli punon në një dyqan pengjesh».{{sfn|Robinson|p=169}} Më pas ai ndërtonte skenat dhe, me trupën e tij të zakonshme, improvizonte gag-e dhe veprime duke i përdorur ato; idetë pothuajse gjithmonë i përpunonte gjatë xhirimit.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=103|2a1=Robinson|2p=168}} Ndërsa disa ide pranoheshin e të tjera hidheshin poshtë, merrte formë një strukturë rrëfimtare, e cila shpesh kërkonte që Çaplini të rixhironte një skenë tashmë të përfunduar, që përndryshe mund të binte ndesh me rrëfimin.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=168|2a1=Robinson|2pp=166–170, 489–490|3a1=Brownlow|3p=187}} Duke filluar me ''Një grua nga Parisi'' (1923), Çaplini e niste procesin e xhirimit me një subjekt të përgatitur,{{sfn|Louvish|p=182}} por, sipas Robinsonit, çdo film deri te ''Kohë moderne'' (1936) «kaloi nëpër shumë metamorfoza dhe ndryshime përpara se rrëfimi të merrte formën përfundimtare».{{sfn|Robinson|p=460}} Prodhimi i filmave në këtë mënyrë nënkuptonte se Çaplinit i duhej më shumë kohë për t’i përfunduar filmat e tij sesa pothuajse çdo regjisori tjetër të kohës.{{sfn|Louvish|p=228}} Kur i shteronin idetë, ai shpesh bënte pushim nga xhirimet, ndonjëherë për disa ditë, ndërsa studion e mbante gati për rikthimin e frymëzimit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=234–235|2a1=Cousins|2p=71}} Procesin e vononte edhe më shumë perfeksionizmi i rreptë i Çaplinit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=172, 177, 235, 311, 381, 399|2a1=Brownlow|2pp=59, 75, 82, 92, 147}} Sipas mikut të tij, {{ill|Ivor Montagu|en|Ivor Montagu}}, «për regjisorin, asgjë përveç përsosmërisë nuk ishte e pranueshme».{{sfn|Brownlow|p=82}} Meqë filmat i financonte vetë, Çaplini ishte i lirë të synonte këtë qëllim dhe të bënte sa xhirime të përsëritura të dëshironte.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=235, 311, 223|2a1=Brownlow|2p=82}} Numri shpesh ishte i tepruar; për shembull, për çdo xhirim që përfundoi në versionin përfundimtar të ''Çapkënit'' (1921), u bënë 53 xhirime.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=746|2a1=Maland|2y=1989|2p=359}} Për ''Emigrantin'' (1917), një film i shkurtër 20-minutësh, Çaplini xhiroi 40.000 këmbë film—sasi e mjaftueshme për një film të gjatë.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=201|2a1=Brownlow|2p=192}} {{Rquote|left|2=Asnjë regjisor tjetër nuk e ka zotëruar kaq plotësisht çdo aspekt të punës dhe nuk i ka bërë vetë të gjitha. Po të kishte mundur, Çaplini do të kishte luajtur çdo rol dhe, siç vërejti me humor, por edhe me mprehtësi, i biri Sidni, do të kishte qepur çdo kostum.|3=Biografi i Çaplinit, {{ill|David Robinson|en|David Robinson (film critic)}}{{sfn|Robinson|p=606}}}} Duke e përshkruar metodën e tij të punës si «këmbëngulje e kulluar deri në çmenduri»,{{sfn|Louvish|p=225}} Çaplini përfshihej tërësisht në prodhimin e një filmi.{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=157|2a1=Robinson|2pp=121, 469}} Robinsoni shkruan se edhe në vitet e mëvonshme të jetës së Çaplinit, filmat e tij vazhdonin «të kishin përparësi ndaj gjithçkaje dhe kujtdo tjetër».{{sfn|Robinson|p=600}} Ndërthurja e improvizimit të rrëfimit me perfeksionizmin e pandërprerë—që çonte në ditë të tëra pune dhe mijëra këmbë film të shpërdoruar, me shpenzime të stërmëdha—shpesh ishte rraskapitëse për Çaplinin, i cili, i irrituar, shpërthente ndaj aktorëve dhe ekipit të xhirimit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=362, 371, 469, 613|2a1=Brownlow|2pp=56, 136|3a1=Schickel|3p=8}} Çaplini ushtronte kontroll të plotë mbi filmat e tij,{{sfn|Robinson|p=606}} deri në atë pikë sa luante vetë rolet e tjera për aktorët e tij dhe priste që ata ta imitonin me përpikëri.{{sfnm|1a1=Bloom|1p=101|2a1=Brownlow|2pp=59, 98, 138, 154|3a1=Robinson|3p=614}} Ai i montonte vetë të gjithë filmat e tij, duke shqyrtuar sasinë e madhe të pamjeve për të krijuar pikërisht filmin që dëshironte.{{sfn|Robinson|pp=140, 235–236}} Për shkak të pavarësisë së tij të plotë, historiani i filmit {{ill|Andrew Sarris|en|Andrew Sarris}} e cilësoi si një ndër regjisorët e parë të kinemasë së autorit.{{sfn|Maland|1989|p=353}} Megjithatë, Çaplini ndihmohej nga kameramani i tij prej kohësh, {{ill|Roland Totheroh|en|Roland Totheroh}}, nga vëllai i tij Sidni Çaplin dhe nga regjisorë ndihmës të ndryshëm, si Herri Krokër dhe Çarls Rajsneri.<ref>{{cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/essays/collaborators.html |title=Chaplin's Writing and Directing Collaborators |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214092650/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/essays/collaborators.html |archive-date=2012-02-14}}</ref> === Stili dhe temat === [[Skeda:The Kid scenes.ogv|thumb|upright=1.25|Montazh skenash nga ''[[Çapkëni (1921 film)|Çapkëni]]'' (1921), që tregojnë përdorimin nga Çaplini të {{ill|Komedia slapstick|en|Slapstick|lt=komedisë slapstick}}, patosit dhe komentit shoqëror]] Stili komik i Çaplinit përkufizohet gjerësisht si {{ill|Komedia slapstick|en|Slapstick|lt=komedi slapstick}},{{sfn|Robinson|p=212}} por konsiderohet i përmbajtur dhe inteligjent,{{sfn|Brownlow|p=30}} ndërsa historiani i filmit Philip Kemp e përshkruan veprën e tij si ndërthurje të «komedisë fizike të shkathët, si në balet, me gag-e të menduara e të mbështetura te situatat».{{sfn|Kemp|p=63}} Çaplini u largua nga slapstick-u tradicional duke ngadalësuar ritmin dhe duke shfrytëzuar deri në fund potencialin komik të çdo skene, me më shumë vëmendje ndaj zhvillimit të marrëdhënies së shikuesit me personazhet.{{sfn|Robinson|p=113}}{{sfn|Mast|pp=83–92}} Sipas Robinsonit, ndryshe nga komeditë tradicionale slapstick, çastet komike në filmat e Çaplinit përqendrohen te qëndrimi i Vagabondit ndaj asaj që i ndodh: humori nuk vjen nga përplasja e Vagabondit me një pemë, por nga mënyra si ai ngre kapelën për t’i kërkuar falje pemës.{{sfn|Robinson|p=113}} Dan Kamin shkruan se «manierizmat e çuditshëm» të Çaplinit dhe «pamja e tij serioze mes veprimeve slapstick» janë aspekte të tjera kyçe të komedisë së tij,{{sfn|Kamin|pp=6–7}} ndërsa shndërrimi surreal i sendeve dhe përdorimi i marifeteve të kamerës janë gjithashtu veçori të zakonshme.{{sfnm|1a1=Mast|1pp=83–92|2a1=Kamin|2pp=33–34}} Stili i tij karakteristik përbëhej nga veçori gjestikulare, si kapela derby e vendosur shtrembër, supet e varura, kraharori i rënë, krahët e lëshuar dhe legeni i anuar prapa, të cilat pasuronin personazhin komik të «vagabondit». Rrobat e tij të vjetra, por të pastra, kujdesi i pandërprerë për pamjen dhe ecja e lëvizjet e tij gjeometrike u jepnin personazheve në ekran një cilësi si prej kukulle.<ref>{{Cite book |last=Kamin |first=D |date=2008 |title=The Comedy of Charlie Chaplin: Artistry in Motion |url=https://books.google.com/books?id=BUA8lPNfL5wC |location=United States |publisher=Scarecrow Press |page=25 |isbn=978-0-8108-7781-8|language=en }}</ref> Filmat pa zë të Çaplinit zakonisht ndjekin përpjekjet e Vagabondit për të mbijetuar në një botë armiqësore.{{sfn|Louvish|p=60}} Personazhi jeton në varfëri dhe shpesh trajtohet keq, por mbetet zemërmirë dhe optimist,{{sfnm|1a1=Kemp|1p=63|2a1=Robinson|2pp=211, 352|3a1=Hansmeyer|3p=4}} dhe, ndonëse sfidon pozitën e tij shoqërore, përpiqet të shihet si zotëri.{{sfn|Robinson|p=203}} Siç tha Çaplini më 1925: «E gjithë çështja e Njeriut të Vogël është se, sado i rrënuar të jetë, sado që çakejtë t’ia dalin ta shqyejnë, ai prapëseprapë mbetet njeri me dinjitet».{{sfn|Weissman|2009|p=47}} Vagabondi u del kundër figurave të autoritetit{{sfn|Dale|p=17}} dhe «ua kthen me të njëjtën monedhë»,{{sfn|Weissman|2009|p=47}} gjë që i bën Robinsonin dhe Louvishin ta shohin si përfaqësues të të paprivilegjuarve{{snd}}një «njeri i zakonshëm i kthyer në shpëtimtar heroik».{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=455, 485|2a1=Louvish|2p=138|2ps= (for quote).}} Hansmeyer vëren se disa filma të Çaplinit përfundojnë me «Vagabondin e pastrehë dhe të vetmuar [që ecën] me optimizëm{{spaces}}... drejt perëndimit të diellit{{spaces}}... për të vazhduar udhëtimin».{{sfn|Hansmeyer|p=4}} {{Rquote|left|2=Është paradoksale që tragjedia nxit shpirtin e talljes{{spaces}}... tallja, mendoj, është një qëndrim sfidues; duhet të qeshim përballë pafuqisë sonë kundrejt forcave të natyrës{{snd}}përndryshe do të çmendemi.|3=Charlie Chaplin, duke shpjeguar pse komeditë e tij shpesh tallen me rrethana tragjike{{sfn|Robinson|pp=334–335}}}} Futja e {{ill|Patosi|en|Pathos|lt=patosit}} është një tipar i njohur i veprës së Çaplinit,{{sfnm|1a1=Dale|1pp=9, 19, 20|2a1=Louvish|2p=203}} dhe Larcher vëren se ai njihej për aftësinë «të nxiste të qeshura dhe lot».{{sfn|Larcher|p=75}} Sentimentalizmi në filmat e tij buron nga burime të ndryshme; Louvish veçon «dështimin personal, kufizimet e shoqërisë, katastrofën ekonomike dhe elementet».{{sfn|Louvish|p=204}} Ndonjëherë, gjatë krijimit të filmave të tij, Çaplini frymëzohej nga ngjarje tragjike; kështu ndodhi me ''The Gold Rush'' (1925), frymëzuar nga fati i ekspeditës Donner.{{sfn|Robinson|pp=334–335}} Constance B. Kuriyama ka identifikuar tema serioze të nënkuptuara në komeditë e hershme, si lakmia (''The Gold Rush'') dhe humbja (''Çapkëni'').{{sfn|Kuriyama|p=31}} Çaplini trajtoi gjithashtu çështje të debatueshme: emigracionin (''The Immigrant'', 1917), lindjen jashtë martese (''Çapkëni'', 1921) dhe përdorimin e drogës (''Easy Street'', 1917).{{sfn|Mast|pp=83–92}} Ai shpesh i shqyrtonte këto tema me ironi, duke krijuar komedi nga vuajtja.{{sfn|Louvish|pp=137, 145}} Komenti shoqëror ishte tipar i filmave të Çaplinit që në fillim të karrierës së tij: ai e paraqiste njeriun e shtypur me simpati dhe nxirrte në pah vështirësitë e të varfërve.{{sfn|Robinson|p=599}} Më vonë, teksa zhvilloi interes të madh për ekonominë dhe e ndjeu si detyrë të bënte publike pikëpamjet e tij,{{sfn|Robinson|p=456}} Çaplini filloi të përfshinte mesazhe haptazi politike në filmat e tij.{{sfn|Maland|1989|p=159}} ''Kohë moderne'' (1936) paraqiti punëtorët e fabrikave në kushte të zymta; ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940) parodizoi [[Adolf Hitleri]]n dhe [[Benito Musolini]]n, dhe përfundoi me një fjalim kundër nacionalizmit; ''Monsieur Verdoux'' (1947) kritikoi luftën dhe kapitalizmin; ndërsa ''A King in New York'' (1957) sulmoi {{ill|Makiartizmi|en|McCarthyism|lt=makiartizmin}}.{{sfn|Larcher|pp=62–89}} Disa nga filmat e Çaplinit përmbajnë elemente autobiografike, dhe psikologu [[Sigmund Freud]] besonte se Çaplini «luan gjithmonë vetëm veten, ashtu siç ishte në rininë e tij të mjerë».{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}} Mendohet se ''Çapkëni'' pasqyron traumën e fëmijërisë së Çaplinit, kur ai u dërgua në një jetimore,{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}} personazhet kryesore në ''Limelight'' (1952) përmbajnë elemente nga jeta e prindërve të tij,{{sfn|Bloom|p=107}} dhe ''A King in New York'' i referohet përvojës së Çaplinit kur u përjashtua nga Shtetet e Bashkuara.{{sfn|Robinson|pp=588–589}} Shumë prej skenografive të tij, veçanërisht ato të skenave në rrugë, i ngjajnë shumë Kenningtonit, ku u rrit. {{ill|Stephen M. Weissman|en|Stephen M. Weissman}} ka argumentuar se marrëdhënia e trazuar e Çaplinit me nënën e tij me sëmundje mendore pasqyrohej shpesh te personazhet femra dhe te dëshira e Vagabondit për t’i shpëtuar ato.{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}} Sa i përket strukturës së filmave të Çaplinit, studiuesi {{ill|Gerald Mast|en|Gerald Mast}} i sheh ata si skica të lidhura nga e njëjta temë dhe mjedis, e jo si rrëfime me një vijë tërësisht të unifikuar.{{sfn|Mast|pp=123–128}} Vizualisht, filmat e tij janë të thjeshtë dhe ekonomikë,{{sfnm|1a1=Louvish|1p=298|2a1=Robinson|2p=592}} ndërsa skenat paraqiten sikur zhvillohen në skenë teatri.{{sfnm|1a1=Epstein|1pp=84–85|2a1=Mast|2pp=83–92|3a1=Louvish|3p=185}} Regjisori artistik {{ill|Eugène Lourié|en|Eugène Lourié}} e përshkroi kështu qasjen e tij ndaj filmimit: «Çaplini nuk mendonte në imazhe “artistike” kur filmonte. Ai besonte se veprimi është gjëja kryesore. Kamera është aty për të filmuar aktorët».{{sfn|Robinson|p=565}} Në autobiografinë e tij, Çaplini shkroi: «Thjeshtësia është më e mira{{spaces}}... efektet pompoze e ngadalësojnë veprimin, janë të mërzitshme dhe të pakëndshme{{spaces}}... Kamera nuk duhet të ndërhyjë».{{sfn|Chaplin|p=250}} Që nga vitet 1940, kjo qasje ka nxitur kritika se ishte «e vjetruar»,{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=91|2a1=Louvish|2p=298|3a1=Kamin|3p=35}} ndërsa studiuesi i filmit Donald McCaffrey e sheh atë si tregues se Çaplini nuk e kuptoi kurrë plotësisht filmin si medium.{{sfn|McCaffrey|pp=82–95}} Kamin, megjithatë, vëren se talenti komik i Çaplinit nuk do të mjaftonte për ta mbajtur atë gazmor në ekran, nëse nuk do të kishte «aftësinë për të konceptuar dhe drejtuar skena posaçërisht për mediumin filmik».{{sfn|Kamin|p=29}} === Kompozimi === [[Skeda:Charlie Chaplin playing the cello 1915.jpg|thumb|upright|Çaplini duke luajtur violonçelin më 1915]] Çaplini zhvilloi pasion për muzikën që në fëmijëri dhe mësoi vetë të luante në piano, violinë dhe violonçel.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=411|2a1=Louvish|2pp=17–18}} Ai e konsideronte të rëndësishëm shoqërimin muzikor të një filmi,{{Sfn|Robinson|pp=382}} dhe, duke filluar me ''[[Një Grua e Parisit]]'', nisi të interesohej gjithnjë e më shumë për këtë fushë.{{Sfn|Robinson|p=411}} Me shfaqjen e teknologjisë së zërit, Çaplini filloi të përdorte një kolonë zanore orkestrale të sinkronizuar{{Snd}}të kompozuar prej tij{{Snd}}për ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931). Më pas ai kompozoi muzikën për të gjithë filmat e tij dhe, nga fundi i viteve 1950 deri në vdekjen e tij, kompozoi muzikën për të gjithë filmat e tij pa zë dhe për disa nga filmat e tij të shkurtër.{{Sfn|Vance|2000|p=xiii}} Meqë Çaplini nuk ishte muzikant i formuar, ai nuk mund të lexonte partitura dhe, gjatë kompozimit të muzikës së filmave, kishte nevojë për ndihmën e kompozitorëve profesionistë si David Raksin, Raymond Rasch dhe Eric James. Për të mbikëqyrur procesin e regjistrimit, punësoheshin drejtorë muzikorë; për shembull, Alfred Newman për ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]''.{{Sfn|Slowik|p=133}} Ndonëse disa kritikë kanë pretenduar se merita për muzikën e filmave të tij u takon kompozitorëve që punuan me të, Raksini{{Snd}}i cili bashkëpunoi me Çaplinin për ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]''{{Snd}}theksoi rolin krijues të Çaplinit dhe pjesëmarrjen e tij aktive në procesin e kompozimit.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Ky proces, që mund të zgjaste me muaj, niste kur Çaplini u shpjegonte kompozitorëve saktësisht çfarë dëshironte dhe këndonte ose luante në piano meloditë që kishte improvizuar.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Më pas, këto melodi përpunoheshin më tej në bashkëpunim të ngushtë mes kompozitorëve dhe Çaplinit.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Sipas historianit të filmit Jeffrey Vance, «ndonëse mbështetej te bashkëpunëtorët për të orkestruar instrumentime të larmishme e komplekse, nisma muzikore ishte e tij, dhe asnjë notë në partiturat muzikore të Çaplinit nuk u vendos pa miratimin e tij».<ref name="VarietyVance">Vance, Jeffrey (4 gusht 2003). "Chaplin the Composer: An Excerpt from Chaplin: Genius of the Cinema". ''Variety'' Special Advertising Supplement, fq. 20–21.</ref> Nga kompozimet e Çaplinit dolën tri këngë të njohura. «Smile», e kompozuar fillimisht për ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936) dhe e pajisur më vonë me tekst nga John Turner dhe Geoffrey Parsons, u bë hit për Nat King Cole më 1954.<ref name="VarietyVance" /> Për ''[[Dritat e skenës]]'', Çaplini kompozoi «Terry's Theme», që u bë e njohur nga Jimmy Young me titullin «Eternally» (1952).{{Sfn|Kamin|p=198}} Së fundi, «This Is My Song», e kënduar nga Petula Clark për ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967), arriti vendin e parë në klasifikimet muzikore të Mbretërisë së Bashkuar dhe të vendeve të tjera evropiane.<ref>Hennessy, Mike (22 prill 1967). "[https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/60s/1967/Billboard%201967-04-22.pdf#page=56 Chaplin's 'Song' Catches Fire in Europe]". ''Billboard'', fq. 60.</ref> Çaplini mori gjithashtu çmimin e tij të vetëm konkurrues Oscar për punën si kompozitor, pasi tema e filmit ''Dritat e skenës'' fitoi {{ill|Çmimin Oscar për muzikën origjinale më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score}} më 1973, pas rishfaqjes së filmit.<ref name="VarietyVance" />{{Efn|Megjithëse filmi ishte shfaqur fillimisht më 1952, për shkak të bojkotit ai nuk u shfaq për një javë në Los Anxhelos dhe, si rrjedhojë, nuk i plotësoi kriteret për nominim deri në rishfaqjen e tij më 1972.<ref>{{cite news|last=Weston |first=Jay |title=Charlie Chaplin's Limelight at the Academy After 60 Years |url=https://www.huffingtonpost.com/jay-weston/charlie-chaplin-limelight_b_1938236.html |work=HuffPost |date=10 April 2012 |access-date=2 February 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513093513/http://web.archive.org/web/20130513093513/http://www.huffingtonpost.com/jay-weston/charlie-chaplin-limelight_b_1938236.html |archive-date=13 May 2013|language=en }}</ref>}} == Filmografia == {{Kryesor|Filmografia e Çarlie Çaplinit}} '''Filma artistikë të drejtuar:''' * ''[[Çapkëni (1921 film)|Çapkëni]]'' (1921) * ''[[Një Grua e Parisit]]'' (1923) * ''{{ill|Vrulli i arit|en|The Gold Rush}}'' (1925) * ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' (1928) * ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931) * ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936) * ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940) * ''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947) * ''[[Dritat e skenës]]'' (1952) * ''[[Një Mbret në Nju Jork]]'' (1957) * ''{{ill|The Chaplin Revue|en|The Chaplin Revue}}'' (1959) * ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967) == Çmimet dhe nominimet == [[Skeda:Charlie Chaplin walk of fame.jpg|thumb|upright|Ylli në {{ill|Shëtitoren e Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}} në adresën 6755 Hollywood Boulevard]] Çaplini mori shumë çmime dhe nderime, veçanërisht në vitet e mëvonshme të jetës. Në {{ill|Nderimet e Vitit të Ri të vitit 1975|en|1975 New Year Honours|lt=nderimet e Vitit të Ri të vitit 1975}}, ai u emërua komandant kalorës i Urdhrit të Perandorisë Britanike (KBE).<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/4/newsid_2794000/2794107.stm |title=Comic Genius Chaplin is Knighted |publisher=BBC |language=en |access-date=15 February 2010 |date=1975-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223191014/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/4/newsid_2794000/2794107.stm |archive-date=23 December 2010 |url-status=live }}</ref> Në vitin 1962, Universiteti i Oksfordit dhe Universiteti i Durhamit i dhanë gjithashtu titullin e nderit {{ill|Doktor i letrave|en|Doctor of Letters}}.{{Sfn|Robinson|pp=598–599}} Në vitin 1965, ai dhe [[Ingmar Bergman]] fituan së bashku {{ill|Çmimin Erasmus|en|Erasmus Prize}}{{Sfn|Robinson|p=610}} dhe, në vitin 1971, qeveria franceze e emëroi komandant të Urdhrit Kombëtar të Legjionit të Nderit.<ref>{{Cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/57899.html |title=Tribute to Charlie Chaplin |publisher=Festival de Cannes |language=en |access-date=25 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028025117/http://www.festival-cannes.com/en/article/57899.html |archive-date=28 October 2012}}</ref> Nga industria e filmit, Çaplini mori një Luan të Artë të posaçëm në Festivalin e Filmit të Venecias në vitin 1972,{{Sfn|Robinson|pp=625–626}} si dhe Çmimin për Arritje Jetësore nga {{ill|Shoqëria e Filmit e Qendrës Lincoln|en|Film at Lincoln Center}} po atë vit. Ky i fundit u është dhënë që atëherë çdo vit kineastëve si Çmimi Chaplin.<ref>{{Cite web|url= http://www.filmlinc.com/blog/entry/the-birth-of-the-chaplin-award| title=40 Years Ago – The Birth of the Chaplin Award |publisher=Lincoln Center Film Society |language=en |date=2012-03-30 |author=E. Segal, Martin |access-date=25 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502165257/http://www.filmlinc.com/blog/entry/the-birth-of-the-chaplin-award |archive-date=2 May 2012}}</ref> Në vitin 1972, Çaplinit iu dha një yll në {{ill|Shëtitoren e Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}}, pasi më parë ishte përjashtuar për shkak të bindjeve të tij politike.{{Sfn|Williams|p=311}} Çaplini mori tri çmime të [[Academy Award|Akademisë]]: një {{ill|Çmim Nderi|en|Academy Honorary Award}} për «shkathtësinë dhe gjenialitetin në aktrim, shkrim, regji dhe prodhim të ''The Circus''» në vitin {{ill|1929|en|1st Academy Awards}},<ref name="circus" /> një Çmim të dytë Nderi për «ndikimin e pallogaritshëm që ka pasur në shndërrimin e filmave në formën artistike të këtij shekulli» në vitin {{ill|1972|en|44th Academy Awards}},{{Sfn|Robinson|pp=623–625}} dhe çmimin për {{ill|Muzikën më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score|lt=muzikën më të mirë}} në {{ill|1973|en|45th Academy Awards}} për filmin ''[[Dritat e skenës]]'' (të ndarë me Ray Rasch dhe Larry Russell).<ref name="VarietyVance" /> Ai u nominua gjithashtu në kategoritë e {{ill|Aktorit më të mirë|en|Academy Award for Best Actor|lt=aktorit më të mirë}}, {{ill|Skenarit më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay|lt=skenarit më të mirë origjinal}} dhe {{ill|Filmit më të mirë|en|Academy Award for Best Picture|lt=filmit më të mirë}} (si producent) për ''The Great Dictator'', si dhe mori një nominim tjetër për skenarin më të mirë origjinal për ''Monsieur Verdoux''.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1941|title= The 13th Academy Awards: Nominees and Winners|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|language=en|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303110034/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/13th-winners.html|archive-date=3 March 2012}}</ref> Në vitin 1976, Çaplini u bë anëtar nderi i {{ill|Akademisë Britanike të Arteve të Filmit dhe Televizionit|en|British Academy of Film and Television Arts}} (BAFTA).<ref>{{Cite web |url=https://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-89-days-to-go |website={{ill|Akademia Britanike e Arteve të Filmit dhe Televizionit|en|British Academy of Film and Television Arts}} |access-date=3 March 2023 |date=2014-11-11 |title=100 BAFTA Moments – Charlie Chaplin is Awarded the Fellowship |language=en }}</ref> Gjashtë filma të Çaplinit janë përzgjedhur për t’u ruajtur në {{ill|Regjistrin Kombëtar të Filmit|en|National Film Registry}} nga {{ill|Biblioteka e Kongresit e Shteteve të Bashkuara|en|Library of Congress}}: ''The Immigrant'' (1917), ''The Kid'' (1921), ''The Gold Rush'' (1925), ''City Lights'' (1931), ''Kohë moderne'' (1936) dhe ''The Great Dictator'' (1940).<ref>{{Cite web|title=National Film Registry |url=https://www.loc.gov/film/registry_titles.php |publisher=Library of Congress |language=en |access-date=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328133050/http://www.loc.gov/film/registry_titles.php |archive-date=28 March 2013 |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | Shoqata ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Kategoria ! scope="col" | Vepra ! scope="col" | Rezultati ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Referenca}} |- ! scope="row" rowspan="6"| [[Academy Award|Çmimet e Akademisë]] | align="center"| {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards|lt=1929}} | {{ill|Çmimi nderi i Akademisë|en|Academy Honorary Award}} | ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' | Nderuar{{Efn|name=circus|''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' fillimisht mori tri nominime: regjia më e mirë (film komedi), aktori më i mirë dhe skenari më i mirë (histori origjinale) {{ndash}} të gjitha për Çaplini. Megjithatë, {{ill|Akademia e Arteve dhe Shkencave të Filmit|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences|lt=Akademia}} vendosi më pas ta hiqte emrin e Çaplinit nga kategoritë konkurruese dhe në vend të tyre t’i jepte një çmim të posaçëm «për interpretimin, shkrimin, regjinë dhe prodhimin e ''Cirku''».<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/16/the-first-oscars-what-happened-in-1929/|first=Martin|last=Chilton|newspaper=The Daily Telegraph|title=The first Oscars: what happened in 1929|access-date=2026-10-04|url-access=subscription|date=2016-05-16|url-status=live|archive-date=2016-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519015239/https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/16/the-first-oscars-what-happened-in-1929/|language=en}}</ref>}} | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1929/memorable-moments|title=The 1st Academy Awards Memorable Moments|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- | align="center" rowspan="2"| {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1941}} | {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}} | rowspan="2"| ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' | {{Nom}} | align="center" rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1941|title=The 13th Academy Awards {{Pipe}} 1941|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- | {{ill|Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay}} | {{Nom}} |- | align="center"| {{ill|Çmimet e 20-ta të Akademisë|en|20th Academy Awards|lt=1948}} | Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal | ''[[Zotëri Verdoux]]'' | {{Nom}} | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1948|title=The 20th Academy Awards {{Pipe}} 1948|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- | align="center"| {{ill|Çmimet e 44-ta të Akademisë|en|44th Academy Awards|lt=1972}} | colspan="2"| {{ill|Çmimi nderi i Akademisë|en|Academy Honorary Award}} | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1972|title=The 44th Academy Awards {{Pipe}} 1972|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- | align="center"| {{ill|Çmimet e 45-ta të Akademisë|en|45th Academy Awards|lt=1973}} | {{ill|Çmimi Oscar për kolonën zanore origjinale më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score}} | ''[[Dritat e skenës]]'' | {{Won}} | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1973|title=The 45th Academy Awards {{Pipe}} 1973|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- ! scope="row"| {{ill|Çmimet e Akademisë Britanike të Filmit|en|British Academy Film Awards}} | align="center"| {{ill|Çmimet e 29-ta të Akademisë Britanike të Filmit|en|29th British Academy Film Awards|lt=1976}} | colspan="2"| {{ill|Fellowship-i i BAFTA-s|en|BAFTA Fellowship}} | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.bafta.org/awards/film/?award-year=1976|title=1976 BAFTA Film Awards|publisher=British Academy of Film and Television Arts|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- ! scope="row"| {{ill|Çmimet e Shoqatës së Regjisorëve të Amerikës|en|Directors Guild of America Awards}} | align="center"| {{ill|Çmimet e 26-ta të Shoqatës së Regjisorëve të Amerikës|en|26th Directors Guild of America Awards|lt=1974}} | colspan="2"| Anëtar nderi i përjetshëm | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.dga.org/Awards/History/1970s/1973|title=1973 Awards|publisher=Directors Guild of America|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- ! scope="row"| {{ill|Shoqata e Filmit e Lincoln Center|en|Film at Lincoln Center}} | align="center"| 1972 | colspan="2"| Mbrëmje gala për nderim | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|last=Segal|first=Martin E.|author-link=Martin E. Segal|url=https://www.filmlinc.org/daily/the-birth-of-the-chaplin-award/|title=The Birth of the Chaplin Award in 1972|publisher=Film at Lincoln Center|date=2016-04-04|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- ! scope="row"| {{ill|Shtegu i Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}} | align="center"| 1972 | colspan="2"| Yll për filmat artistikë | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstimes.com.sg/lifestyle/hollywoods-walk-fame-biggest-star-all|title=Hollywood's Walk of Fame, the biggest star of all|work=Business Insider|date=2017-05-13|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |- ! scope="row"| {{ill|Çmimet e Bordit Kombëtar të Rishikimit|en|National Board of Review Awards}} | align="center"| {{ill|Çmimet e Bordit Kombëtar të Rishikimit, 1940|en|National Board of Review Awards 1940|lt=1940}} | Interpretimi më i mirë | ''Diktatori i madh'' | {{Won}} | align="center"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nbr.htm|title=11th National Board of Review Awards {{Pipe}} 1940|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031053158/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nbr.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut|en|New York Film Critics Circle Awards}} | align="center"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut, 1940|en|1940 New York Film Critics Circle Awards|lt=1940}} | {{ill|Çmimi i Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut për aktorin më të mirë|en|New York Film Critics Circle Award for Best Actor}} | ''Diktatori i madh'' | {{Won}}{{Efn|Çaplini e refuzoi çmimin.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1941/01/05/archives/chaplin-declines-award-by-critics-chosen-best-actor-for-great.html|title=Chaplin Declines Awardby Critics; Chosen Best Actor for 'Great Dictator,' He Says Stars Are Not in Competition. First to Refuse Honor. Miss Hepburn, Zanuck, Ford and Disney to Get Prizes at Ceremonies Today|work=[[The New York Times]]|page=3|date=1941-01-05|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>}} | align="center"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nyf.htm|title=6th New York Film Critics Awards {{Pipe}} 1940|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031055608/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nyf.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref> |- | align="center" rowspan="2"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut, 1952|en|1952 New York Film Critics Circle Awards|lt=1952}} | {{ill|Çmimi i Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut për regjisorin më të mirë|en|New York Film Critics Circle Award for Best Director}} | rowspan="2"| ''Dritat e skenës'' | {{Runner-up}} | align="center" rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1952/1952nyf.htm|title=18th New York Film Critics Awards {{Pipe}} 1952|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031055157/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1952/1952nyf.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref> |- | Aktori më i mirë | {{Runner-up}} |- ! scope="row"| {{ill|Festivali i Filmit në Venecia|en|Venice Film Festival}} | align="center"| {{ill|Festivali i 33-të Ndërkombëtar i Filmit në Venecia|en|33rd Venice International Film Festival|lt=1972}} | colspan="2"| {{ill|Luani i Artë për arritje jetësore|en|Golden Lion for Lifetime Achievement}} | Nderuar | align="center"| <ref>{{Cite web|last=Curtiss|first=Thomas Quinn|author-link=Thomas Quinn Curtiss|url=https://www.nytimes.com/1972/09/04/archives/venice-festival-honors-chaplin-33d-film-event-closes-with-city.html|title=Venice Festival honors Chaplin|work=[[The New York Times]]|page=6|date=1972-09-04|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref> |} '''Interpretimet e nominuara për çmim Oscar nën regjinë e tij'''<br />Nën regjinë e Çaplinit, këta aktorë janë nominuar për çmimin Oscar për interpretimet e tyre në rolet përkatëse. {| class="wikitable" |+ ! Viti ! Interpretuesi ! Filmi ! Rezultati |- ! colspan="4"| {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}} |- | {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards|lt=1928}} | rowspan="2"| Vetë | ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' | {{Nom}}{{Efn|name=circus}} |- | {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1940}} | ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' | {{Nom}} |- ! colspan="4"| {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë në rol dytësor|en|Academy Award for Best Supporting Actor}} |- | {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1940}} | {{ill|Xhek Oki|en|Jack Oakie}} | ''Diktatori i madh'' | {{Nom}} |} == Trashëgimia == === Vlerësimi === [[Skeda:The Tramp Essanay.jpg|thumb|upright|left|Çaplini si Vagabondi, «ikona më universale» e kinemasë, më 1915{{sfn|Sarris|p=139}}]] Më 1998, kritiku i filmit {{ill|Andrew Sarris|en|Andrew Sarris}} e quajti Çaplinin «ndoshta artistin e vetëm më të rëndësishëm të prodhuar nga kinemaja, sigurisht interpretuesin e saj më të jashtëzakonshëm dhe ndoshta ende ikonën e saj më universale».{{sfn|Sarris|p=139}} Instituti Britanik i Filmit e përshkruan si «figurë madhore të kulturës botërore»,<ref name="BFIChaplinproject">{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/ |title=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622161153/http://chaplin.bfi.org.uk/ |archive-date=2012-06-22}}</ref> dhe ai u përfshi në listën e revistës {{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}} me «{{ill|Time 100: Njerëzit më të rëndësishëm të shekullit|en|Time 100: The Most Important People of the Century|lt=100 njerëzit më të rëndësishëm të shekullit të 20-të}}», për «të qeshurat që [u solli] miliona njerëzve» dhe sepse «pak a shumë shpiku njohjen globale dhe ndihmoi në shndërrimin e një industrie në art».<ref name="time 100">{{cite magazine |title=Time 100: Charlie Chaplin |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20110523194732/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html |archive-date=2011-05-23 |magazine={{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}} |first=Joshua|last=Quittner |author-link=Josh Quittner |date=1998-06-08 |language=en |url-status=dead |access-date=2013-11-11}}</ref> Më 1999, Instituti Amerikan i Filmit e renditi Çaplinin si yllin e dhjetë më të madh mashkull të [[Kinemaja klasike e Hollivudit|kinemasë klasike të Hollivudit]], sipas listës {{ill|100 vjet të AFI-t... 100 yje|en|AFI's 100 Years...100 Stars}}.<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/100years/stars.aspx |title=AFI's 100 Years&nbsp;... 100 Stars |publisher=American Film Institute |date=1999-06-16 |language=en |access-date=2023-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113043532/http://www.afi.com/100years/stars.aspx |archive-date=2013-01-13}}</ref> Imazhi i Vagabondit është bërë pjesë e historisë kulturore;{{sfn|Hansmeyer|p=3}} sipas Simon Louvishit, personazhi njihet edhe nga njerëz që nuk kanë parë kurrë një film të Çaplinit dhe në vende ku filmat e tij nuk shfaqen kurrë.{{sfn|Louvish|p=xvii}} Kritiku {{ill|Leonard Maltin|en|Leonard Maltin}} ka shkruar për natyrën «unike» dhe «të pashlyeshme» të Vagabondit dhe ka argumentuar se asnjë komedian tjetër nuk ia kaloi «ndikimin në mbarë botën».<ref>{{cite news |url=http://blogs.indiewire.com/leonardmaltin/chaplinfirst_last_and_always |title=Chaplin – First, Last, And Always |work=Indiewire |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525165601/http://blogs.indiewire.com/leonardmaltin/chaplinfirst_last_and_always |archive-date=2013-05-25 }}</ref> Duke vlerësuar personazhin, {{ill|Richard Schickel|en|Richard Schickel}} sugjeron se filmat e Çaplinit me Vagabondin përmbajnë shprehjet më «elokuente, të pasura me humor të shpirtit njerëzor» në historinë e kinemasë.{{sfn|Schickel|p=41}} Kujtimet e lidhura me personazhin ende shiten për shuma të mëdha në ankande: më 2006, një kapele cilindrike dhe një bastun bambuje që ishin pjesë e kostumit të Vagabondit u blenë për 140.000 dollarë në një ankand në Los Anxhelos.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5116474.stm |title=Record Price for Chaplin Hat Set |publisher=BBC |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423104143/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5116474.stm |archive-date=2012-04-23}}</ref> Si kineast, Çaplini konsiderohet pionier dhe një nga figurat më me ndikim të fillimit të shekullit të 20-të.{{sfnm|1a1=Cousins|1p=72|2a1=Kemp|2pp=8, 22|3a1=Gunning|3p=41|4a1=Sarris|4p=139|5a1=Hansmeyer|5p=3}} Shpesh vlerësohet si një nga artistët e parë të këtij mediumi.{{sfnm|1a1=Schickel|1pp=3–4|2a1=Cousins|2p=36|3a1=Robinson|3pp=209–211|4a1=Kamin|4p=xiv}} Historiani i filmit Mark Cousins ka shkruar se Çaplini «ndryshoi jo vetëm imazhet e kinemasë, por edhe sociologjinë dhe gramatikën e saj» dhe pretendon se Çaplini ishte po aq i rëndësishëm për zhvillimin e komedisë si zhanër sa [[D. W. Griffith]] për dramën.{{sfn|Cousins|p=70}} Ai ishte i pari që e bëri të njohur komedinë me metrazh të gjatë dhe që ngadalësoi ritmin e aksionit, duke i shtuar atij patos dhe hollësi.{{sfn|Schickel|pp=7, 13}}<ref name="silent clowns">{{Cite episode|title=Charlie Chaplin|series=Silent Clowns|others=Presented by {{ill|Paul Merton|en|Paul Merton}}, directed by Tom Cholmondeley|publisher={{ill|BBC Four|en|BBC Four}}|date=2006-06-01|language=en}}</ref> Megjithëse veprat e tij klasifikohen kryesisht si humor fizik, drama e Çaplinit ''A Woman of Paris'' (1923) pati ndikim të madh te filmi ''{{ill|The Marriage Circle|en|The Marriage Circle}}'' (1924) i {{ill|Ernst Lubitsch|en|Ernst Lubitsch}} dhe kështu luajti rol në zhvillimin e «komedisë së sofistikuar».{{sfnm|1a1=Thompson|1pp=398–399|2a1=Robinson|2p=321|3a1=Louvish|3p=185}} Sipas David Robinsonit, risitë e Çaplinit «u përvetësuan shpejt dhe u bënë pjesë e praktikës së zakonshme të mjeshtërisë së filmit».{{sfn|Robinson|p=321}} Kineastë që kanë përmendur Çaplinin si ndikim përfshijnë [[Federico Fellini]]n (i cili e quajti Çaplinin «një lloj [[Adami]], prej të cilit rrjedhim të gjithë»), {{Sfn|Robinson|p=632}} {{ill|Jacques Tati|en|Jacques Tati}} («Pa të, nuk do të kisha bërë kurrë film»),{{Sfn|Robinson|p=632}} {{ill|René Clair|en|René Clair}} («Ai frymëzoi pothuajse çdo regjisor»),{{Sfn|Robinson|p=631}} [[Fransua Tryfo]] («Feja ime është kinemaja. Besoj te Charlie Chaplin…»),<ref>{{Cite web|title=First Person Cinema|url=https://www.the-tls.co.uk/articles/truffaut-first-person-cinema/|website=TLS|language=en}}</ref> {{ill|Michael Powell|en|Michael Powell}},{{Sfn|Brownlow|p=77}} {{ill|Billy Wilder|en|Billy Wilder}},<ref name="story of film">{{Cite web|title=Episode 2|series=The Story of Film: An Odyssey|others=Mark Cousins|publisher=Channel 4|url=https://www.channel4.com/programmes/the-story-of-film-an-odyssey|date=2011-09-10|time=27:51–28:35|language=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Vittorio De Sica,{{Sfn|Cardullo|pp=16, 212}} dhe Richard Attenborough.<ref>{{Cite web|title=Attenborough Introduction|url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/attenborough.html|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=2013-02-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202221/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/attenborough.html|archive-date=2013-11-05|language=en}}</ref> Regjisori rus [[Andrej Tarkovski]] e vlerësoi Charlie Chaplinin si «të vetmin njeri që hyri në historinë e kinemasë pa asnjë dyshim. Filmat që la pas nuk do të plaken kurrë».<ref name="tarovsky">{{Cite journal|title=Tarkovsky's Choice|author=Lasica, Tom|journal=Sight & Sound|date=March 1993|volume=3|issue=3|url=http://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Tarkovsky-TopTen.html|access-date=2014-02-01|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214101036/http://web.archive.org/web/20140214101036/http://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Tarkovsky-TopTen.html|archive-date=2014-02-14|language=en}}</ref> Regjisori indian [[Satyajit Ray]] tha për Charlie Chaplinin: «Nëse ka ndonjë emër që mund të thuhet se simbolizon kinemanë, ai është Charlie Chaplini… Jam i sigurt se emri i Chaplinit do të mbijetojë edhe nëse kinemaja pushon së ekzistuari si mjet shprehjeje artistike. Chaplini është vërtet i pavdekshëm».<ref>{{Cite web|title=Ray's Views|url=https://satyajitrayworld.org/rays_view.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924052756/http://satyajitrayworld.org/rays_view.html|url-status=usurped|archive-date=2016-09-24|website=Satyajit Ray world.org|language=en}}</ref> Regjisori francez Jean Renoir kishte si regjisor të preferuar Charlie Chaplinin.<ref>{{Cite web|title=Jean Renoir:The not so simple man|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/jean-renoir-the-not-so-simple-man-6111144.html|website=Independent|date=2006-01-20|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Chaplin Revue|url=https://www.moma.org/explore/inside_out/2010/01/19/the-chaplin-revue/|website=MoMA|language=en}}</ref> [[Skeda:Hombre disfrazado de Charlot delante del Gran Casino de San Sebastián (1 de 2) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|thumb|Një imitues i Charlie Chaplinit dhe publiku i tij në {{ill|San Sebastián|en|San Sebastián}}, Spanjë, më 1919]] Charlie Chaplin ndikoi fuqishëm edhe në punën e komedianëve të mëvonshëm. {{ill|Marcel Marceau|en|Marcel Marceau}} tha se u frymëzua të bëhej artist i pantomimës pasi pa Charlie Chaplinin,<ref name="silent clowns" /> ndërsa aktori [[Raxh Kapur]] e bazoi personazhin e tij në ekran te Vagabondi.<ref name="story of film" /> Mark Cousins ka dalluar gjithashtu stilin komik të Charlie Chaplin te personazhi francez Monsieur Hulot dhe ai italian Totò.<ref name="story of film" /> Në fusha të tjera, Charlie Chaplin ndihmoi në frymëzimin e personazheve vizatimorë Felix the Cat{{Sfn|Canemaker|pp=38, 78}} dhe [[Miushi Miki]],{{Sfn|Jackson|pp=439–444}} si dhe ndikoi në lëvizjen artistike [[Dadaizmi|dadaiste]].{{Sfn|Simmons|pp=8–11}} Si një nga anëtarët themelues të United Artists, Charlie Chaplin pati gjithashtu rol në zhvillimin e industrisë së filmit. Gerald Mast ka shkruar se, megjithëse UA nuk u bë kurrë kompani e madhe si MGM ose [[Paramount Pictures]], ideja që regjisorët mund të prodhonin filmat e tyre ishte «shumë përpara kohës së vet».{{Sfn|Mast|p=100}} Më 1992, sondazhi i kritikëve «Top Ten» i revistës ''Sight & Sound'' e renditi Charlie Chaplinin në vendin e pestë në listën e «10 regjisorëve më të mirë» të të gjitha kohërave.<ref>{{Cite web|title=Sight and Sound Poll 1992: Critics|publisher=California Institute of Technology|url=http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|access-date=2009-05-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618053015/http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|archive-date=2015-06-18|language=en}}</ref> Në shekullin XXI, disa prej filmave të Charlie Chaplinit ende konsiderohen klasikë dhe ndër filmat më të mëdhenj të realizuar ndonjëherë. Sondazhi i vitit 2012 i revistës ''Sight & Sound'', i cili mbledh votat e dhjetë filmave më të mirë nga kritikët dhe regjisorët për të përcaktuar filmat më të vlerësuar nga secili grup, renditi ''Dritat e qytetit'' ndër 50 filmat më të mirë sipas kritikëve, ''Kohë moderne'' në 100-shen e parë, si dhe ''Diktatori i madh'' e ''The Gold Rush'' ndër 250 filmat më të mirë.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films Poll: Critics Top 250 Films|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|work=Sight & Sound|publisher=British Film Institute|access-date=2013-01-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|archive-date=2016-02-07|language=en}}</ref> Filmat e renditur në 100 filmat më të mirë sipas votave të regjisorëve përfshinin ''Kohën moderne'' në vendin e 22-të, ''Dritat e qytetit'' në vendin e 30-të dhe ''The Gold Rush'' në vendin e 91-të.<ref>{{cite web|title=Directors' Top 100 Films |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/directors |publisher=British Film Institute |access-date=2013-02-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209010504/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/directors |archive-date=2016-02-09 |language=en}}</ref> Çdo film artistik i Çaplinit mori të paktën një votë.<ref>{{cite web|title=The Greatest Films Poll: All Films |work=Sight & Sound |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/films |publisher=British Film Institute |access-date=2013-01-31 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205070805/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/films |archive-date=2016-02-05 |language=en}}</ref> Në vitin 2005, revista ''Empire'' e renditi Çaplinin në vendin e 35-të në listën e saj «40 regjisorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave».<ref>{{cite web|title=Greatest Film Directors and Their Best Films |publisher=Filmsite.org |url=https://www.filmsite.org/directors5.html |access-date=2009-04-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419022028/http://www.filmsite.org/directors1.html|archive-date=2015-04-19 |language=en}}</ref> Në vitin 2007, {{ill|American Film Institute|en|American Film Institute}} e renditi ''Dritat e qytetit'' si filmin e 11-të më të mirë amerikan të të gjitha kohërave, ndërsa ''The Gold Rush'' dhe ''Kohë moderne'' u renditën sërish mes 100 filmave më të mirë.<ref>{{cite web|title=AFI's 100 Years&nbsp;... 100 Movies – 10th Anniversary Edition |url=http://www.afi.com/100Years/movies10.aspx |publisher=American Film Institute |access-date=2013-02-08 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150818175815/http://www.afi.com/100Years/movies10.aspx |archive-date=2015-08-18 |language=en}}</ref> Librat për Çaplinin vazhdojnë të botohen rregullisht dhe ai është një subjekt i njohur për studiuesit e medias dhe arkivistët e filmit.<ref>{{harvnb|Louvish|p=xvi}}; {{harvnb|Maland|1989|pp=xi, 359, 370}}</ref> Shumë prej filmave të Çaplinit janë publikuar në DVD dhe [[Disku Blu-ray|Blu-ray]].<ref>{{cite web |title=DVDs, United States |url=http://www.charliechaplin.com/en/us/dvds |publisher=Charlie Chaplin |access-date=2013-12-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224103005/http://www.charliechaplin.com/en/us/dvds |archive-date=2013-12-24 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=DVDs, United Kingdom |url=http://www.charliechaplin.com/en/uk/dvds |publisher=Charlie Chaplin |access-date=2013-12-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313013148/http://www.charliechaplin.com/en/uk/dvds |archive-date=2014-03-13 |language=en}}</ref> {{Anchor|Roy Export Company Establishment}}Trashëgimia e Çaplinit administrohet në emër të fëmijëve të tij nga zyra e Çaplinit, e vendosur në Paris. Zyra përfaqëson Association Chaplin, të themeluar nga disa prej fëmijëve të tij «për të mbrojtur emrin, imazhin dhe të drejtat morale» mbi veprën e tij; Roy Export SAS, që zotëron të drejtat e autorit për shumicën e filmave të tij të realizuar pas vitit 1918; dhe Bubbles Incorporated S.A., që zotëron të drejtat e autorit për imazhin dhe emrin e tij.<ref>{{cite web |url=http://www.charliechaplin.com/fr/contacts/articles/148-Association-Chaplin |title=Association Chaplin |publisher=Association Chaplin |access-date=2013-07-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130911033016/http://charliechaplin.com/fr/contacts/articles/148-Association-Chaplin |archive-date=2013-09-11 |language=en}}; {{cite web |url=http://thelittlefellow.org/interview3.html |title=Interview with Kate Guyonvarch |publisher=Lisa K. Stein |access-date=2013-07-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527070150/http://www.thelittlefellow.org/interview3.html |archive-date=2013-05-27 |language=en}}</ref> Arkivi i tyre qendror ruhet në arkivat e [[Montreux]]-së, në [[Zvicra|Zvicër]]. Versionet e digjitalizuara të materialeve, përfshirë 83.630 fotografi, 118 skenarë, 976 dorëshkrime, 7.756 letra dhe mijëra dokumente të tjera, janë të disponueshme për kërkime në Qendrën Kërkimore Çaplin pranë Cineteca di Bologna.<ref>{{cite web |url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/worldwide/chaplin-archive.html |title=Chaplin Archive |publisher=British Film Institute |access-date=2014-12-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710003742/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/worldwide/chaplin-archive.html |archive-date=2012-07-10 |language=en}};{{cite web |title=Charlie Chaplin Archive |url=http://www.charliechaplinarchive.org/sito/cerca/596/ |publisher=Cineteca Bologna |access-date=2013-02-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151225224802/http://www.charliechaplinarchive.org/sito/cerca/596/ |archive-date=2015-12-25 |language=en}}</ref> Arkivi fotografik, i cili përmban rreth 10.000 fotografi nga jeta dhe karriera e Çaplinit, ruhet në {{ill|Musée de l'Élysée|en|Musée de l'Élysée}} në [[Lozana]], Zvicër.<ref>{{cite web|url=http://www.elysee.ch/en/collections/chaplin-at-the-musee-de-lelysee/|title=Chaplin at the Musée de l'Elysée|publisher=Musée de l'Elysée|access-date=2013-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105223440/http://www.elysee.ch/en/collections/chaplin-at-the-musee-de-lelysee/|archive-date=2013-11-05|language=en}}</ref> Instituti Britanik i Filmit ka themeluar gjithashtu Fondacionin Kërkimor Çarls Çaplin. Konferenca e parë ndërkombëtare për Çarls Çaplinin u mbajt në Londër në korrik të vitit 2005.<ref>{{cite web|title=The BFI Charles Chaplin Conference July 2005 |url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/conference/ |work=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |access-date=2013-02-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105205524/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/conference/ |archive-date=2013-11-05 |language=en}}</ref> Elemente të shumë filmave të Çaplinit ruhen nga {{ill|Academy Film Archive|en|Academy Film Archive}} si pjesë e Koleksionit Roy Export Chaplin.<ref>{{cite web|title=Roy Export Chaplin Collection|url=https://www.oscars.org/film-archive/collections/roy-export-chaplin-collection|website=Academy Film Archive|date=2014-09-05|language=en}}</ref> === Përkujtimore dhe homazhe === Shtëpia e fundit e Çaplinit, Manoir de Ban në Corsier-sur-Vevey të Zvicrës, është shndërruar në një muze të quajtur Chaplin's World. Muzeu u hap më 17 prill 2016, pas pesëmbëdhjetë vjetësh zhvillimi, dhe Reuters e përshkroi si «një muze interaktiv që paraqet jetën dhe veprat e Charlie Chaplin-it».<ref>{{cite web |last=Poullain-Majchrzak |first=Ania |title=Chaplin's World museum opens its doors in Switzerland |url=https://www.reuters.com/article/us-chaplin-museum-idUSKCN0XF212 |publisher=Reuters |date=2016-04-18 |language=en}}</ref> Në përvjetorin e 128-të të lindjes së tij, në një veprimtari të organizuar nga muzeu, 662 persona të veshur si Vagabondi vendosën një rekord.<ref>{{cite news|title=Charlie Chaplins gather in their hundreds to set world record – video|url=https://www.theguardian.com/film/video/2017/apr/17/charlie-chaplins-gather-in-their-hundreds-to-set-world-record-video|date=2017-04-17|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më herët, Muzeu i Imazhit në Lëvizje në Londër kishte një ekspozitë të përhershme kushtuar Çaplinit dhe në vitin 1988 organizoi një ekspozitë të posaçme për jetën dhe karrierën e tij. Muzeu i Filmit në Londër priti ekspozitën ''Charlie Chaplin{{snd}}The Great Londoner'' nga viti 2010 deri më 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.londonfilmmuseum.com/south-bank/about-us/ |title=London Film Museum: About Us |publisher=London Film Museum |access-date=2023-03-03 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828174545/http://www.londonfilmmuseum.com/south-bank/about-us/ |archive-date=2012-08-28 |language=en}}</ref> [[Skeda:Charles Chaplin St Pauls Covent Garden.jpg|thumb|right|190px|Pllakë përkujtimore për Çaplinin në {{ill|St Paul's, Covent Garden|en|St Paul's, Covent Garden}}, Londër]] Në Londër, një statujë e Çaplinit si Vagabondi, e skalitur nga {{ill|John Doubleday|en|John Doubleday (sculptor)}} dhe e zbuluar më 1981, ndodhet në {{ill|Leicester Square|en|Leicester Square}}.{{sfn|Robinson|p=677}} Në qytet ndodhet gjithashtu një rrugë që mban emrin e tij, «Charlie Chaplin Walk», ku gjendet {{ill|BFI IMAX|en|BFI IMAX}}.<ref>{{cite web|title=Welcome to IMAX United Kingdom|url=https://www.imax.com/countries/gb/|publisher=IMAX|access-date=2013-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150604110826/https://www.imax.com/countries/gb/|archive-date=2015-06-04|url-status=dead|language=en}}</ref> Nëntë pllaka blu e përkujtojnë Çaplinin në Londër, Hampshire dhe Yorkshire.<ref>{{cite web|title=Charlie Chaplin|url=http://www.blueplaqueplaces.co.uk/subject/sir-charlie-chaplin-2190|website=Blue Plaque Places|access-date=2017-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501143558/http://www.blueplaqueplaces.co.uk/subject/sir-charlie-chaplin-2190|archive-date=2018-05-01|url-status=dead|language=en}}</ref> Në Canning Town, në lindje të Londrës, Kopshti Përkujtimor Gandhi–Chaplin, i hapur nga mbesa e Çaplinit, {{ill|Oona Chaplin|en|Oona Chaplin}}, më 2015, përkujton takimin e Çaplinit me [[Mahatma Gandi|Mahatma Gandhin]] në një shtëpi të zonës më 1931.<ref>{{Cite news |last=Morton |first=Sophie |date=2015-05-21 |title=Gandhi Chaplin Memorial Garden opened in Canning Town |url=https://www.newhamrecorder.co.uk/news/gandhi-chaplin-memorial-garden-opened-in-canning-town-3027550 |access-date=2022-04-10 |newspaper=Newham Recorder |language=en}}</ref> Qyteti zviceran i [[Vevey]]t i kushtoi një park më 1980 dhe ngriti një statujë atje më 1982.{{sfn|Robinson|p=677}} Më 2011, në Vevey u zbuluan edhe dy murale të mëdha me portretin e Çaplinit, të pikturuara në dy ndërtesa 14-katëshe.<ref>{{cite web|url=http://www.rts.ch/info/suisse/3490412-vevey-les-tours-chaplin-ont-ete-inaugurees.html |title=Vevey: Les Tours "Chaplin" Ont Été Inaugurées |date=2011-10-08 |publisher=RTS.ch |access-date=2012-07-22 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028101229/http://www.rts.ch/info/suisse/3490412-vevey-les-tours-chaplin-ont-ete-inaugurees.html |archive-date=2012-10-28 |language=fr}}</ref> Çaplini e ka nderuar edhe qyteti irlandez i Waterville në County Kerry, ku ai kaloi disa vera me familjen gjatë viteve 1960. Një statujë u ngrit më 1998;<ref>{{cite web|url=http://visitwaterville.ie/charlie-chaplin/ |title=Charlie Chaplin |publisher=VisitWaterville.ie |access-date=2012-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222040227/http://visitwaterville.ie/charlie-chaplin/ |archive-date=2015-02-22 |language=en}}</ref> që nga viti 2011, qyteti pret Festivalin Vjetor të Filmit Komik Charlie Chaplin, të themeluar për të kremtuar trashëgiminë e Çaplinit dhe për të promovuar talente të reja të komedisë.<ref>{{cite web|url=http://chaplinfilmfestival.com/the-story/ |title=The Story |publisher=Charlie Chaplin Comedy Film Festival |access-date=2023-03-03|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824040116/http://chaplinfilmfestival.com/the-story/ |archive-date=2012-08-24 |language=en}}</ref> Më 2021, rrugica ku Çaplini xhiroi ''[[Çapkëni]]n'' u riemërua Chaplin-Keaton-Lloyd Alley, për nder të tij dhe të bashkëkohësve të tij.<ref>{{cite web |title=Chaplin – Keaton – Lloyd Alley |publisher=Hollywood Heritage |via=Historical Marker Database |url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=182837 |date=2021 |language=en}}</ref> Në homazhe të tjera, një {{ill|Planet i vogël|en|Minor planet|lt=planet i vogël}}, {{ill|3623 Chaplin|en|3623 Chaplin}} (i zbuluar më 1981 nga astronomja sovjetike {{ill|Lyudmila Karachkina|en|Lyudmila Karachkina}}), u emërua sipas tij.{{sfn|Schmadel|p=305}} Gjatë viteve 1980, IBM përdori imazhin e Vagabondit për të reklamuar kompjuterët e saj personalë.{{sfn|Maland|1989|pp=362–370}} Përvjetori i 100-të i lindjes së Çaplinit, më 1989, u shënua me disa veprimtari në mbarë botën,{{efn|Ditëlindjen e tij, më 16 prill, filmi ''Dritat e qytetit'' u shfaq në një mbrëmje gala në {{ill|Dominion Theatre|en|Dominion Theatre}} të Londrës, ku filmi ishte shfaqur për herë të parë në Britani më 1931.{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1144&dat=19890417&id=gRwhAAAAIBAJ&pg=7100,2621993 |title=Charlie Chaplin's 100th Birthday Gala a Royal Bash in London |newspaper=The Pittsburgh Press |date=1989-04-17|access-date=2012-07-22 | first=Dan | last=Kamin |language=en}} Në Hollywood u shfaq një version i restauruar i ''How to Make Movies'' në studion e tij të dikurshme, ndërsa në Japoni u nderua me një homazh muzikor. Atë vit, retrospektiva të veprës së tij u prezantuan në {{ill|Teatrin Kombëtar të Filmit|en|BFI Southbank}} në Londër,{{cite news|url= https://news.google.com/newspapers?nid=1295&dat=19890416&id=RK5UAAAAIBAJ&pg=4220,91114 |title=Chaplin's Back in The Big Time |newspaper= {{ill|New Sunday Times|en|New Straits Times}} |date=1989-04-16|access-date=2012-07-22 |language=en}} në {{ill|Munich Stadtmuseum|en|Munich Stadtmuseum}} dhe në {{ill|Museum of Modern Art|en|Museum of Modern Art}} në Nju Jork, i cili i kushtoi edhe një ekspozitë në galeri, ''Chaplin: A Centennial Celebration''.{{cite web|url= https://www.moma.org/docs/press_archives/6653/releases/MOMA_1989_0020_20.pdf?2010|title= The Museum of Modern Art Honors Charles Chaplin's Contributions to Cinema |date=March 1989|publisher=The Museum of Modern Art Press Release |access-date=2012-07-22|language=en}}}} Më 15 prill 2011, një ditë para ditëlindjes së tij të 122-të, [[Google]] e nderoi me një video të posaçme {{ill|Doodle|en|Google Doodle}}, të publikuar në faqet kryesore globale dhe të disa vendeve të tjera.<ref>{{cite web|title=Google Doodles a Video Honouring Charlie Chaplin |url=http://www.news18.com/news/india/google-doodles-a-video-honouring-charlie-chaplin-366297.html |website=News18 |date=2011-04-15 |access-date=2011-04-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509104424/http://www.news18.com/news/india/google-doodles-a-video-honouring-charlie-chaplin-366297.html |archive-date=2016-05-09 |language=en}}</ref> {{Wide image|Chaplin statues.jpg|800px|Statuja të Çaplinit në mbarë botën, të vendosura (nga e majta në të djathtë) në 1.{{spaces}}{{ill|Trenčianske Teplice|en|Trenčianske Teplice}}, Sllovaki; 2.{{spaces}}{{ill|Chełmża|en|Chełmża}}, Poloni; 3.{{spaces}}Waterville, Irlandë; 4.{{ill|Londra|en|London}}, Angli; 5.{{spaces}}[[Hajderabadi|Hajderabad]], Indi; 6.{{spaces}}{{ill|Alassio|en|Alassio}}, Itali; 7.{{spaces}}[[Barcelona]], Spanjë; 8.{{spaces}}[[Vevey]], Zvicër|center}} === Portretizimet === Çaplini është personazh i filmit biografik ''[[Chaplin (film)|Chaplin]]'' (1992), me regji të Richard Attenboroughit dhe me Robert Downey Jr. në rolin kryesor; Geraldine Chaplin luan Hannah Chaplin.<ref>{{cite web|title=Robert Downey, Jr. profile, Finding Your Roots |url=https://www.pbs.org/weta/finding-your-roots/profiles/robert-downey-jr/ |publisher=PBS |access-date=2013-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123205555/http://www.pbs.org/weta/finding-your-roots/profiles/robert-downey-jr/ |archive-date=2015-11-23|language=en}}</ref> Ai shfaqet gjithashtu si personazh në filmin dramatik historik ''The Cat's Meow'' (2001), ku luhet nga [[Eddie Izzard]], dhe në filmin televiziv ''The Scarlett O'Hara War'' (1980), ku luhet nga Clive Revill.<ref>{{cite news|title=The Cat's Meow – Cast|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/251894/The-Cat-s-Meow/cast|access-date=2013-11-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124051810/http://www.nytimes.com/movies/movie/251894/The-Cat-s-Meow/cast|work=[[The New York Times]]|date=2015|archive-date=2015-11-24|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=The Scarlett O'Hara War – Cast|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/128737/The-Scarlett-O-Hara-War/cast|access-date=2013-11-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124005021/http://www.nytimes.com/movies/movie/128737/The-Scarlett-O-Hara-War/cast|work=[[The New York Times]]|date=2015|archive-date=2015-11-24|language=en}}</ref> Seriali televiziv për fëmijërinë e Çaplinit, ''Young Charlie Chaplin'', u transmetua në {{ill|PBS|en|PBS}} më 1989 dhe u nominua për çmimin Emmy për programin më të mirë për fëmijë.<ref>{{cite web|title=Young Charlie Chaplin Wonderworks |url=http://www.emmys.com/shows/young-charlie-chaplin-wonderworks |publisher=Emmys |access-date=2013-11-09 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109152052/http://www.emmys.com/shows/young-charlie-chaplin-wonderworks |archive-date=2013-11-09|language=en}}</ref> Filmi francez ''The Price of Fame'' (2014) është një rrëfim i trilluar i vjedhjes së varrit të Çaplinit.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/charlie-chaplins-family-see-the-funny-side-of-film-about-his-corpse-being-stolen-9697758.html|title=Charlie Chaplin's family see the funny side of film about his corpse being stolen|first=Geoffrey|last=Macnab|work=The Independent|date=2014-08-28|access-date=2018-11-16|language=en}}</ref> Dokumentari ''Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin'' hulumtoi prejardhjen e Çaplinit në juglindje të Londrës.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2289366/|title=Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin|date=1971-04-12|via=IMDb|language=en}}</ref> Jeta e Çaplinit është trajtuar gjithashtu në disa vepra skenike. Dy muzikalë, ''Little Tramp'' dhe ''Chaplin'', u vunë në skenë në fillim të viteve 1990. Më 2006, Thomas Meehan dhe Christopher Curtis krijuan një tjetër muzikal, ''Limelight: The Story of Charlie Chaplin'', i cili u shfaq për herë të parë në La Jolla Playhouse në San Diego më 2010.<ref>{{cite web|url= http://www.lajollaplayhouse.org/the-season/2010-2011-season/limelight| title=Limelight – The Story of Charlie Chaplin |publisher=La Jolla Playhouse |access-date=2012-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130721141919/http://www.lajollaplayhouse.org/the-season/2010-2011-season/limelight|archive-date=2013-07-21|language=en}}</ref> Dy vjet më vonë, ai u përshtat për [[Teatri Broadway|Broadway]] me titullin e ri ''Chaplin–A Musical''.<ref>{{cite web|url=https://chaplinbroadway.com/ |title=Chaplin – A Musical |publisher=Barrymore Theatre |access-date=2012-06-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615070714/http://www.chaplinbroadway.com/ |archive-date=2012-06-15|language=en}}</ref> Në të dyja produksionet, Çaplini u portretizua nga Rob McClure. Më 2013, në [[Finlanda|Finlandë]] u dhanë premierë dy shfaqje për Çaplinin: ''Chaplin'' në Teatrin Suedez (Svenska Teatern),<ref name="ChaplinFinland">{{cite web |title=Ohjelmisto: Chaplin |url=http://www.svenskateatern.fi/fi/ohjelmisto/ohjelmisto/chaplin/ |publisher=Svenska Teatern |access-date=2013-02-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130413030359/http://www.svenskateatern.fi/fi/ohjelmisto/ohjelmisto/chaplin/ |archive-date=2013-04-13|language=fi}}</ref> dhe ''Kulkuri'' (''Vagabondi'') në Teatrin e Punëtorëve të Tampere-së.<ref>{{cite web |title=Kulkuri |url=http://www.ttt-teatteri.fi/ohjelmisto/kulkuri |publisher=Tampereen Työväen Teatteri |access-date=2013-10-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005002019/http://www.ttt-teatteri.fi/ohjelmisto/kulkuri |archive-date=2013-10-05|language=fi}}</ref> Më 2025, Pan Asian Repertory Theatre në qytetin e Nju-Jorkut vuri në skenë ''My Man Kono'', një shfaqje për marrëdhënien e Çaplinit me Toraichi Konon.<ref>{{cite web |last1=Collins-Hughes |first1=Laura |title='Urinetown' and Other Plays and Musicals to See in February |url=https://www.nytimes.com/2025/02/06/theater/plays-musicals-theater-nyc-february.html |website=[[The New York Times]] |date=2025-02-06 |access-date=2025-07-23|language=en}}</ref> Çaplini është portretizuar edhe në letërsi artistike. Ai është personazhi kryesor i tregimit të shkurtër të Robert Cooverit, “Charlie in the House of Rue” (1980; ribotuar në përmbledhjen e Cooverit të vitit 1987, ''A Night at the Movies''), si dhe i romanit historik të Glen David Goldit, ''Sunnyside'' (2009), i cili zhvillohet në periudhën e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2009/jun/27/sunnyside-glen-gold-charlie-chaplin |author=Ness, Patrick |title=Looking for the Little Tramp |newspaper=The Guardian |date=2009-06-27 |access-date=2012-06-25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005145244/http://www.theguardian.com/books/2009/jun/27/sunnyside-glen-gold-charlie-chaplin |archive-date=2013-10-05|language=en}}</ref> Një ditë nga jeta e Çaplinit më 1909 dramatizohet në kapitullin me titull “Kohë moderne” të romanit të Alan Mooreit ''Jerusalem'' (2016), i vendosur në qytetin e lindjes së autorit, Northampton, Angli.<ref>{{cite news|title=Jerusalem by Alan Moore review – Midlands metaphysics |url=https://www.ft.com/content/3d901676-9f6e-11e6-891e-abe238dee8e2 |newspaper=[[Financial Times]] |date=2017-01-17 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113063850/https://www.ft.com/content/3d901676-9f6e-11e6-891e-abe238dee8e2 |archive-date=2016-11-13|language=en}}</ref> Në romanin e parë të Gorman Bechardit, ''The Second Greatest Story Ever Told'', Çaplini quhet ardhja e dytë e [[Jezusi|Jezu Krishtit]].<ref name="LATimes-2ndGreatest-1991">{{cite news|last=Herczog|first=Mary|title=Fiction: In Brief: The Second Greatest Story Ever Told|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-11-17-bk-156-story.html|access-date=2015-01-21|work={{ill|Los Angeles Times|en|Los Angeles Times}}|date=1991-11-17|language=en}}</ref> === Precedenti ligjor === Një padi e ngritur nga Çaplin, “Chaplin v. Amador”, 93 Cal. App. 358 (1928), vendosi një precedent të rëndësishëm ligjor{{Snd}}se personazhi dhe stili i një interpretuesi, në këtë rast «lloji i veçantë i mustaqeve, kapela e vjetër dhe e ngrënë, rrobat dhe këpucët, një kapele derby e rrënuar, jeleku që nuk i rrinte mirë, palltoja e ngushtë dhe pantallonat e këpucët shumë të mëdha për të, si dhe bastuni i përkulshëm që zakonisht mbante, e tundte dhe e përkulte teksa interpretonte rolin e tij», gëzojnë mbrojtje ligjore nga imitimi i padrejtë i këtyre tipareve me qëllim mashtrimin e publikut.<ref>{{Cite web |title=Chaplin v. Amador |url=https://casetext.com/case/chaplin-v-amador |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126160852/http://casetext.com/case/chaplin-v-amador |url-status=dead |archive-date=2023-11-26 |website=www.casetext.com |publisher=CaseText |access-date=2024-02-04 |language=en}}</ref> Çështja ishte një pikë kthese e rëndësishme në njohjen përfundimtare nga gjykatat e SHBA-së të së drejtës së publicitetit sipas së drejtës zakonore.<ref>{{Cite web |last=Raga |first=Suzanne |title=Charlie Chaplin Once Sued An Imposter Named 'Charlie Aplin' |url=https://www.mentalfloss.com/article/66364/charlie-chaplin-once-sued-imposter-named-charlie-aplin |website=www.mentalfloss.com |date=2015-07-17 |publisher=Mental Floss |access-date=2024-02-04 |language=en}}</ref> == Vepra të shkruara == * {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/42449 |title=My Wonderful Visit|location=London|publisher=Hurst & Blackett|year=1922|oclc=253039607|language=en}} * {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Haven|first2=Lisa Stein|title=A Comedian Sees the World|location=Columbia|publisher=University of Missouri Press|year=2014|oclc=894511668|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Ky kujtim u botua fillimisht si një seri prej pesë artikujsh në revistën ''Women's Home Companion'', nga shtatori 1933 deri në janar 1934, por deri në vitin 2014 nuk ishte botuar më parë si libër në SHBA.}} * {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Robinson|first2=David|title=Charlie Chaplin: Footlights with The World of Limelight|location=Bologna|publisher=Edizioni Cineteca di Bologna|year=2014|oclc=876089834|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Para se ''Limelight'' (1952) të konceptohej si skenar, Çaplini shkroi ''Footlights'' si një novelë prej 34.000 fjalësh. E filloi më 13 shtator 1948 me ndihmën e Lee Cobin dhe e përfundoi dy vjet më vonë, më 1950. Pasi mbeti pothuajse e panjohur për më shumë se 60 vjet nga përfundimi i saj, ''Footlights'' botohet këtu për herë të parë.}} * {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie|title=My Autobiography|location=New York|publisher=Simon & Schuster|year=1964|oclc=1145727022|author1-mask=1|language=en}} * {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie|title=My Life In Pictures|location=New York|publisher=Grosset & Dunlap|year=1974|oclc=1064991796|author1-mask=1|language=en}} * {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Hayes|first2=Kevin J.|title=Charlie Chaplin: Interviews|location=Jackson|publisher=University Press of Mississippi|year=2005|oclc=54844183|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Një përmbledhje me 24 intervista që përfshijnë periudhën 1915–1967.}} == Shënime == {{Listë shënimesh|30em}} == Referime == === Citimet === {{Reflist|20em}} === Veprat e cituara === * {{Cite journal|last=Balio|first=Tino|title=Charles Chaplin, Entrepreneur: A United Artist|journal=Journal of the University Film Association|volume=31|issue=1|pages=11–21|year=1979|language=en|ref={{SfnRef|Balio}}}} * {{Cite book|last=Bloom|first=Claire|title=Limelight and After|year=1982|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|isbn=978-0-297-78051-9|language=en|ref={{SfnRef|Bloom}}}} * {{Cite book|last=Brownlow|first=Kevin|title=The Search for Charlie Chaplin|year=2010|orig-year=2005|publisher=UKA Press|location=London|isbn=978-1-905796-24-3|language=en|ref={{SfnRef|Brownlow}}}} * {{Cite book|last=Cardullo|first=Bert|title=Vittorio De Sica: Actor, Director, Auteur|year=2009|publisher=Cambridge Scholars Publishing|location=Cambridge|isbn=978-1-4438-1531-4|language=en|ref={{SfnRef|Cardullo}}}} * {{Cite book|last=Canemaker|first=John|title=Felix: The Twisted Tale of the World's Most Famous Cat|url=https://archive.org/details/felixtwistedtale0000cane|year=1996|publisher=Da Capo Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-306-80731-2|language=en|ref={{SfnRef|Canemaker}}}} * {{Cite book|last=Chaplin|first=Charles|title=My Autobiography|year=2003|orig-year=1964|publisher=Penguin Classics|location=London|isbn=978-0-14-101147-9|language=en|ref={{SfnRef|Chaplin}}}} * {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Lita Grey Chaplin|last2=Vance|first2=Jeffrey|title=Wife of the Life of the Party|date=1998|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|isbn=978-0-8108-3432-3|language=en|ref={{SfnRef|Chaplin and Vance}}}} * {{Cite book|last=Cousins|first=Mark|title=The Story of Film: An Odyssey|year=2004|publisher=Pavilion Books|location=London|isbn=978-1-86205-574-2|language=en|ref={{SfnRef|Cousins}}}} * {{Cite book|last=Dale|first=Alan S.|title=Comedy is a Man in Trouble: Slapstick in American Movies|url=https://archive.org/details/comedyismanintro00alan|url-access=registration|year=2000|publisher=University of Minnesota Press|location=Minneapolis|isbn=978-0-8166-3658-7|language=en|ref={{SfnRef|Dale}}}} * {{Cite book|last=Epstein|first=Jerry|title=Remembering Charlie|year=1988|publisher=Bloomsbury|location=London|isbn=978-0-7475-0266-1|language=en|ref={{SfnRef|Epstein}}}} * {{Cite book|last=Friedrich|first=Otto|title=City of Nets: A Portrait of Hollywood in the 1940s|year=1986|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-20949-7|language=en|ref={{SfnRef|Friedrich}}|url=https://archive.org/details/cityofnetsportra00frie}} * {{Cite journal|last=Frost|first=Jennifer|title='Good Riddance to Bad Company': Hedda Hopper, Hollywood Gossip, and the Campaign against Charlie Chaplin, 1940–1952|journal=Australasian Journal of American Studies|volume=26|issue=2|pages=74–88|year=2007|language=en|ref={{SfnRef|Frost}}}} * {{Cite book|last=Gehring|first=Wes D.|title=Chaplin's War Trilogy: An Evolving Lens in Three Dark Comedies, 1918–1947|year=2014|publisher=McFarland|location=Jefferson, NC|isbn=978-0-7864-7465-3|language=en|ref={{SfnRef|Gehring}}}} * {{Cite book|last=Goldwyn|first=Samuel|title=Behind the Screen|date=1923|publisher=George H. Doran Company|location=New York City|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/59730|language=en}} * {{Cite journal|last=Gunning|first=Tom|title=''Chaplin and American Culture: The Evolution of a Star Image'' by Charles J. Maland|url=https://books.google.com/books?id=S-M9DwAAQBAJ|journal=Film Quarterly|volume=43|issue=3|pages=41–43|year=1990|doi=10.2307/1212638|jstor=1212638|language=en|ref={{SfnRef|Gunning}}|issn=0015-1386|url-access=subscription}} * {{Cite book|last=Hansmeyer|first=Christian|title=Charlie Chaplin's Techniques for the Creation of Comic Effect in his Films|year=1999|publisher=University of Portsmouth|location=Portsmouth|isbn=978-3-638-78719-2|language=en|ref={{SfnRef|Hansmeyer}}}} * {{Cite book|last=Huff|first=Theodore|title=Charlie Chaplin|date=1951|publisher=Henry Schuman|location=New York|url=https://archive.org/details/charliechaplin00theo|language=en}} * {{Cite journal|last=Jackson|first=Kathy Merlock|title=Mickey and the Tramp: Walt Disney's Debt to Charlie Chaplin|journal=The Journal of American Culture|volume=26|issue=1|pages=439–444|year=2003|doi=10.1111/1542-734X.00104|language=en|ref={{SfnRef|Jackson}}}} * {{Cite book|last=Kamin|first=Dan|title=The Comedy of Charlie Chaplin: Artistry in Motion|year=2011|orig-year=2008|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|isbn=978-0-8108-7780-1|language=en|ref={{SfnRef|Kamin}}}} * {{Cite book|editor-last=Kemp|editor-first=Philip|title=Cinema: The Whole Story|year=2011|publisher=Thames & Hudson|location=London|isbn=978-0-500-28947-1|language=en|ref={{SfnRef|Kemp}}}} * {{Cite journal|last=Kuriyama|first=Constance B.|title=Chaplin's Impure Comedy: The Art of Survival|url=https://archive.org/details/sim_film-quarterly_spring-1992_45_3/page/26|journal=Film Quarterly|volume=45|issue=3|pages=26–38|year=1992|doi=10.2307/1213221|jstor=1213221|language=en|ref={{SfnRef|Kuriyama}}}} * {{Cite book|last=Larcher|first=Jérôme|title=Masters of Cinema: Charlie Chaplin|year=2011|publisher=Cahiers du Cinéma|location=London|isbn=978-2866426064|language=en|ref={{SfnRef|Larcher}}}} * {{Cite book|last=Louvish|first=Simon|title=Chaplin: The Tramp's Odyssey|year=2010|orig-year=2009|publisher=Faber and Faber|location=London|isbn=978-0-571-23769-2|language=en|ref={{SfnRef|Louvish}}}} * {{Cite book|last=Lynn|first=Kenneth S.|title=Charlie Chaplin and His Times|year=1997|publisher=Simon & Schuster|location=New York|isbn=978-0-684-80851-2|language=en|ref={{SfnRef|Lynn}}|url=https://archive.org/details/charliechaplinhi00lynn}} * {{Cite book|last=Maland|first=Charles J.|title=Chaplin and American Culture|url=https://archive.org/details/chaplinamericanc0000mala|url-access=registration|year=1989|publisher=Princeton University Press|location=Princeton, NJ|isbn=978-0-691-02860-6|language=en}} * {{Cite book|last=Maland|first=Charles J.|title=City Lights|year=2007|publisher=British Film Institute|location=London|isbn=978-1-84457-175-8|language=en}} * {{Cite book|last=Marriot|first=A. J.|title=Chaplin: Stage by Stage|year=2005|publisher=Marriot Publishing|location=Hitchin, Herts|isbn=978-0-9521308-1-9|language=en|ref={{SfnRef|Marriot}}}} * {{Cite book|last=Mast|first=Gerald|title=A Short History of the Movies: Third Edition|year=1985|orig-year=1981|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-281462-3|author-link=Gerald Mast|language=en|ref={{SfnRef|Mast}}}} * {{Cite book|editor-last=McCaffrey|editor-first=Donald W.|title=Focus on Chaplin|year=1971|publisher=Prentice Hall|location=Englewood Cliffs, NJ|isbn=978-0-13-128207-0|language=en|ref={{SfnRef|McCaffrey}}}} * {{Cite journal|last=Neibaur|first=James L.|title=Chaplin at Essanay: Artist in Transition|url=https://archive.org/details/sim_film-quarterly_fall-2000_54_1/page/23|journal=Film Quarterly|volume=54|issue=1|pages=23–25|year=2000|language=en|ref={{SfnRef|Neibaur}}|jstor=1213798|doi=10.2307/1213798}} * {{Cite book|editor-last=Nowell-Smith|editor-first=Geoffrey|title=Oxford History of World Cinema|year=1997|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-874242-5|language=en|ref={{SfnRef|Nowell-Smith}}|url-access=registration|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof}} * {{Cite journal|last1=Raksin|first1=David|last2=Berg|first2=Charles M.|title=Music Composed by Charles Chaplin: Auteur or Collaborateur?|journal=Journal of the University Film Association|volume=31|issue=1|pages=47–50|year=1979|language=en|ref={{SfnRef|Raksin and Berg}}}} * {{Cite book|last=Robinson|first=David|title=Chaplin: His Life and Art|year=1986|orig-year=1985|publisher=Paladin|location=London|isbn=978-0-586-08544-8|language=en|ref={{SfnRef|Robinson}}}} * {{Cite book|last=Sarris|first=Andrew|title=You Ain't Heard Nothin' Yet: The American Talking Film – History and Memory, 1927–1949|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-503883-5|language=en|ref={{SfnRef|Sarris}}|url=https://archive.org/details/youaintheardnoth00sarr}} * {{Cite book|last=Sbardellati|first=John|title=J. Edgar Hoover Goes to the Movies: The FBI and the Origins of Hollywood's Cold War|year=2012|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, NY|isbn=978-0-8014-5008-2|language=en|ref={{SfnRef|Sbardellati}}}} * {{Cite journal|last1=Sbardellati|first1=John|last2=Shaw|first2=Tony|title=Booting a Tramp: Charlie Chaplin, the FBI, and the Construction of the Subversive Image in Red Scare America|journal=Pacific Historical Review|volume=72|issue=4|pages=495–530|year=2003|url=http://web.viu.ca/davies/H323Vietnam/CharlieChaplin.McCarthyism.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://web.viu.ca/davies/H323Vietnam/CharlieChaplin.McCarthyism.pdf|archive-date=2002-10-09|url-status=live|doi=10.1525/phr.2003.72.4.495|s2cid=161624961|language=en|ref={{SfnRef|Sbardellati and Shaw}}}} * {{Cite book|editor-last=Schickel|editor-first=Richard|title=The Essential Chaplin – Perspectives on the Life and Art of the Great Comedian|year=2006|publisher=Ivan R. Dee|location=Chicago|isbn=978-1-56663-682-7|language=en|ref={{SfnRef|Schickel}}}} * {{Cite book|last=Schmadel|first=Lutz D.|title=Dictionary of Minor Planet Names|page=305|edition=5th|year=2003|publisher=Springer Verlag|location=New York|isbn=978-3-540-00238-3|language=en|ref={{SfnRef|Schmadel}}}} * {{Cite book|editor-last=Schneider|editor-first=Steven Jay|title=1001 Movies You Must See Before You Die|year=2009|publisher=Quintessence|location=London|isbn=978-1-84403-680-6|language=en|ref={{SfnRef|Schneider}}}} * {{Cite book|last=Seldes|first=Gilbert|title=The Seven Lively Arts|date=1924|publisher=Harper & Brothers|location=New York City|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/66294|language=en}} * {{Cite book|last=Silverberg|first=Miriam|title=Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times|year=2006|publisher=University of California Press|location=Berkeley, Los Angeles, and London|isbn=978-0-520-26008-5|language=en|ref={{SfnRef|Silverberg}}}} * {{Cite book|last=Sheaffer|first=Louis|title=O'Neill: Son and Artist|year=1973|publisher=Little, Brown & Company|location=Boston and Toronto|isbn=978-0-316-78336-1|language=en|ref={{SfnRef|Sheaffer}}|url=https://archive.org/details/oneillsonartist00shea}} * {{Cite journal|last=Simmons|first=Sherwin|title=Chaplin Smiles on the Wall: Berlin Dada and Wish-Images of Popular Culture|journal=New German Critique|issue=84|pages=3–34|year=2001|doi=10.2307/827796|jstor=827796|language=en|ref={{SfnRef|Simmons}}}} * {{Cite book|last=Sklar|first=Robert|title=Film: An International History of the Medium|year=2001|publisher=Prentice Hall|location=Upper Saddle River, NJ|isbn=978-0-13-034049-8|language=en|ref={{SfnRef|Sklar}}|edition=Second}} * {{Cite book|last=Slowik|first=Michael|title=After the Silents: Hollywood Film Music in the Early Era, 1926–1934|year=2014|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-16583-9|language=en|ref={{SfnRef|Slowik}}}} * {{Cite journal|last=Thompson|first=Kristin|title=Lubitsch, Acting and the Silent Romantic Comedy|journal=Film History|volume=13|issue=4|pages=390–408|year=2001|language=en|ref={{SfnRef|Thompson}}|doi=10.2979/FIL.2001.13.4.390}} * {{Cite journal|last=Vance|first=Jeffrey|title=The Circus: A Chaplin Masterpiece|url=https://archive.org/details/sim_film-history_1996_8_2/page/186|journal=Film History|volume=8|issue=2|pages=186–208|year=1996|jstor=3815334|language=en}} * {{Cite book|contributor-last=Vance|contributor-first=Jeffrey|last=James|first=Eric|title=Making Music with Charlie Chaplin|year=2000|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|contribution=Introduction|isbn=978-0-8108-3741-6|url=https://archive.org/details/makingmusicwithc00jame|language=en}} * {{Cite book|last=Vance|first=Jeffrey|title=Chaplin: Genius of the Cinema|url=https://archive.org/details/chaplingeniusofc00vanc|publisher=Harry N. Abrams|location=New York|date=2003|isbn=978-0-8109-4532-6|language=en}} * {{Cite journal|last=Weissman|first=Stephen M.|title=Charlie Chaplin's Film Heroines|journal=Film History|volume=8|issue=4|pages=439–445|year=1999|language=en}} * {{Cite book|last=Weissman|first=Stephen M.|title=Chaplin: A Life|year=2009|publisher=JR Books|location=London|isbn=978-1-906779-50-4|language=en}} * {{Cite book|last=Williams|first=Gregory Paul|title=The Story of Hollywood: An Illustrated History|publisher=B L Press|location=Los Angeles|year=2006|isbn=978-0-9776299-0-9|language=en|ref={{SfnRef|Williams}}}} == Lexim i mëtejshëm == * {{Cite book |editor1-last=Duncan |editor1-first=Paul |title=The Charlie Chaplin Archives |date=2021 |publisher=Taschen |location=Köln |isbn=978-3-8365-8072-4 |edition=new |language=en}} * Karzan Kardozi. ''100 Years of Cinema, 100 Directors, Vol 2: Charlie Chaplin''. (Sulaymaniyah: Xazalnus Publication, 2019) * Kenneth S. Lynn. ''Charlie Chaplin and His Times''. (New York: Simon & Schuster, 1997) * Louis Menand, “The War on Chaplin” (recension i {{ill|Scott Eyman|en|Scott Eyman}}it, ''Charlie Chaplin vs. America'', Simon & Schuster, 2023), ''{{ill|The New Yorker|en|The New Yorker}}'', 20 nëntor 2023, f. 60–64. * {{ill|David Robinson|en|David Robinson (film critic)}}. ''Chaplin: His Life and Art''. (London: Penguin Books, 2014) == Lidhje të jashtme == {{Sisterlinks|d=Q882|c=Category:Charlie Chaplin|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|wikt=no|s=Author:Charles Spencer Chaplin|species=no}} * {{Official website|http://www.charliechaplin.com}} nga [https://www.charliechaplin.com/en/biography/articles/148-Association-Chaplin Association Chaplin] * [http://www.chaplinsworld.com/ Muzeu Chaplin's World] në Manoir de Ban, Zvicër ;Vepra * [https://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=Charlie%20Chaplin Veprat e Charlie Chaplin në Project Gutenberg] * {{Internet Archive author |sname=Charlie Chaplin}} * [https://librivox.org/search?title=&author=Charlie+Chaplin Regjistrimet e Charlie Chaplin në LibriVox] ;Dokumente * [http://vault.fbi.gov/charlie-chaplin/ Dosja e Chaplin] në [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byronë Federale të Hetimit]] * [https://www.charliechaplinarchive.org/ Arkivi i Charlie Chaplin] në Cineteca di Bologna, Itali * Dosjet e Chaplin-it në [[MI5]] [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C12115759 1952–1958] dhe [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C12115760 1959–1960] në {{ill|Arkivi Kombëtar (Mbretëria e Bashkuar)|en|The National Archives (United Kingdom)}} ;Të dhëna * {{Imdb emri}} * [https://www.virtual-history.com/movie/person/736/charles-chaplin Charlie Chaplin] në Virtual History * [https://catalog.afi.com/Person/29141-Charlie-Chaplin Charlie Chaplin] në AFI Catalog {{Authority control}} 91t117m0gtn451o3b014ip98xiw2vs7 Diskutim:Degët e shkencës 1 304169 3062476 2230344 2026-11-04T11:18:38Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062476 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Degët e shkencës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2230343 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929092138/http://www.seedmagazine.com/news/2007/03/scientific_method_relationship.php për lidhjen http://www.seedmagazine.com/news/2007/03/scientific_method_relationship.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 qershor 2021 08:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Degët e shkencës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062475 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200612134402/https://atlas-disciplines.unige.ch/ për lidhjen http://atlas-disciplines.unige.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:18 (CET) 3h1f5tktjiq8ara5ok69wvy1jbwy0yn Arkadi 0 304253 3062305 3044411 2026-11-03T23:51:36Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062305 wikitext text/x-wiki {{Short description|Perandor romak nga viti 383 deri në vitin 408}} {{Infobox royalty | name = Arkadi | image = Arcadius Istanbul Museum.JPG | image_size = 281 | alt = Statujë e bardhë e kokës së Arkadit | caption = Busti një perandori në Muzeun Arkeologjik të Stambollit, me shumë gjasa i Arkadit.<ref>{{Cite web|last=Lenaghan|first=J.|date=2012|title=Portrait head for insertion of Emperor, Arcadius (?). Constantinople. Late fourth to early fifth century|id=LSA-337|url=http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/detail.php?record=337&_submit=Go|publisher=University of Oxford|website=Last Statues of Antiquity|language=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> | succession = [[Perandori romak|Perandor romak]] i [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Lindjes]] | reign = 19 janar 383 – 1 maj 408<br/>(august i vjetër nga 17 janari 395) | reign-type = ''August'' | predecessor = [[Teodosi I]] | successor = [[Teodosi II]] | regent = [[Teodosi I]] ([[383]]–[[395]])<br/>Honori ([[Perandoria Romake Perëndimore|Perëndim]], 393–408)<br/>[[Teodosi II]] ([[402]]–[[408]]) | reg-type = Bashkë-sundues | birth_date = {{Rreth}} [[377]]<ref name="RE">{{harvnb|Otto Seeck|1895|pp=1137–1153}}</ref> | birth_place = [[Hispania]] | death_date = 1 maj 408 (rreth 31 vjeç) | death_place = [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]] | burial_place = Kisha e Apostujve të Shenjtë, [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]]<br />(tani [[Stambolli]], [[Turqia|Turqi]]) | spouse = Aelia Eudoksia | issue = Flacila, Pulçeria, Arkadia,<br>[[Teodosi II]], Marina | regnal name = {{Lang|la|Imperator Caesar Flavius Arcadius Augustus}}<ref>{{cite book|editor1-last=Campbell|editor1-first=Brian|title=The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World|url=https://books.google.com/books?id=5QNREAAAQBAJ|editor2-first=Lawrence A.|editor2-last=Tritle|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|date=korrik 2017|isbn=978-0-19-049913-6|page=26}}</ref> | house-type = Dinastia | house = Teodosiane | father = [[Teodosi I]] | mother = Aelia Flacila | religion = Krishtërimi Nikenas }} '''Arkadi''' ({{lang|grc|Ἀρκάδιος}} {{Transliteration|grc|Arkadios}}; {{lang|la|Flavius Arcadius}}; {{Rreth}} [[377]] - 1 maj [[408]]) ishte [[Perandori romak|perandor romak]] nga viti [[383]] deri në vitin [[408]]. Ai ishte djali i madh i ''augustit'' [[Teodosi I]] ({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[379]]–[[395]]) dhe gruas së tij të parë, Aelia Flacila, dhe vëllai i Honorit ({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[393]]–[[423]]). Arkadi drejtoi [[Perandoria Bizantine|gjysmën lindore]] të perandorisë nga viti [[395]], kur babai i tyre vdiq, ndërsa Honori sundoi [[Perandoria Romake Perëndimore|Perëndimin]]. Në kohën e tij ai shihej si një sundimtar i dobët, i dominuar nga një sërë ministrash të fuqishëm dhe nga gruaja e tij, Aelia Eudoksia.<ref name="Nicholson, p. 119"></ref> == Jeta e hershme == Arkadi lindi në vitin [[377]] në [[Hispania]], djali i madh i [[Teodosi I|Teodosit të I]] dhe Aelia Flacilës, si dhe vëllai i Honorit, i cili do të bëhej perandor romak perëndimor. Më 19 janar [[383]], {{Sfn|Cameron|1993|p=93}} babai i tij e shpalli Arkadin pesë-vjeçar një august dhe bashkë-sundimtar për gjysmën lindore të perandorisë.{{Sfn|Jones|Martindale|Morris|1971|p=99}} Dhjetë vjetë më vonë një deklaratë korresponduese e bëri Honorin august të gjysmës perëndimore. Arkadi i kaloi vitet e para nën tutelën e oratorit Themistius dhe Arsenius Zonaras, një murg. == Mbretërimi == === Mbretërimi i hershëm === [[Skeda:Disco de Teodosio.jpg|parapamje|majtas|327px|Arkadi i ri paraqitet në të djathtë të Missorium-it të [[Teodosi I|Teodosit]] {{Rreth}} [[388]].<ref>Leader-Newby, 14, 33; Kiilerich, 278.</ref>]] Si perandorë, të dy bijtë e Teodosit u treguan të papërvojë, të prirur për t'u dominuar nga vartësit ambiciozë.{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=290}} Në vitin [[394]] Arkadi ushtroi për pak kohë pushtet të pavarur me ndihmën e këshilltarëve të tij në [[Kostandinopoja|Konstandinopojë]], kur babai i tij [[Teodosi I|Teodosi]] shkoi në perëndim për të luftuar Arbogastesin dhe [[Eugjeni]]n.{{Sfn|Kazhdan|1991|p=173}} Teodosi vdiq më 17 janar [[395]] dhe Arkadi, ende vetëm 17 vjeç, ra nën ndikimin e prefektit pretorian të Lindjes, Rufinus. Honori, 10 vjeç, u dorëzua në kujdestarinë e {{Lang|la|magister militum}} Stilikon.{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=290}}{{Sfn|Jones|Martindale|Morris|1971|p=779}} Rufinusi në mënyrë ambicioze kërkoi ta martonte vajzën e tij me Arcadin dhe kështu të fitonte prestigjin e të qenit vjehrri i perandorit.{{Sfn|Bury|1889|p=62}} Sidoqoftë, kur prefekti u thirr për biznes në Antioki (ku sipas [[Zosimos]]it, Rufinusi fshikulloi për vdekje me kamzhik të ngarkuar me plumb Lucianin, {{Lang|la|comes orientis}}),{{Sfn|Jones|Martindale|Morris|1971|p=779}}{{Sfn|Bury|1889|p=63}} Arkadit iu shfaq një pikturë e Aelia Eudoksias, vajza {{Lang|la|magister militum per orientem}} i vdekur frank, Bauto. Duke parë interesin e perandorit të ri për Eudoksian, Eutropi, eunuku ''praepositus sacri cubiculi'', organizoi një takim të të dyve. Arkadi ra në dashuri dhe shpejtë u rregullua një martesë, me ceremoninë e zhvilluar më 27 prill [[395]].{{Sfn|Bury|1889|p=63}} Sipas [[Zosimos]]it, Rufinusi supozonte se vajza e tij do të ishte prapë nusja, vetëm duke zbuluar ndryshe kur procesioni martesor shkoi në rezidencën e Eudoksias, sesa në shtëpinë e tij.<ref>[[Zosimos]], 5.3.5</ref> Ngritja e Eudoksias, e lehtësuar nga një gjeneral që ishte rival i Rufinusit, tregon zhvendosjen e qendrave të pushtetit në oborrin lindor.{{Sfn|Lee|2013|p=90}}{{Sfn|Long|1996|p=10}} Një rivalitet i tillë për ndikim mbi perandorin e lakueshëm do të ishte një tipar i përsëritur i mbretërimit të Arkadit.{{Sfn|Nicholson|2018|p=119}}{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=290}} [[Skeda:32-manasses-chronicle.jpg|parapamje|291px|Perandorët Arkad, Honorius dhe [[Teodosi I]] të paraqitur në miniatura në Kronikën e Manases, [[shekulli XII]]]] ====Revolta e Alarikut==== Kriza e parë me të cilën u përball Arkadi i ri ishte rebelimi i [[visigotët|visigotëve]] në vitin [[395]], nën komandën e Alarikut I ({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[395]]–[[410]]), të cilët u përpoqën të përfitonin nga pranimi i dy perandorëve romakë pa përvojë.{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=291}} Ndërsa Alariku marshonte drejt [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]], duke plaçkitur Maqedoninë dhe [[Trakia|Trakinë]], oborri lindor nuk mund të ofronte asnjë përgjigje, pasi shumica e ushtrisë së saj kishte shkuar në Itali me Teodosin dhe tani ishte në duart e Stilikonit.{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}} Ndoshta duke ndjerë një mundësi për të ushtruar pushtet edhe në gjysmën lindore të perandorisë, Stilikoni deklaroi se [[Teodosi I|Teodosi]] e kishte bërë kujdestar të të dy djemve të tij. Ai udhëtoi drejtë lindjes, gjoja për t'u përballur me Alarikun, duke udhëhequr si forcat e tij ashtu edhe mercenarët gotikë të cilët Teodosi i kishte marrë në perëndim në luftën civile me [[Eugjeni]]n. Arkadi dhe Rufinusi ndiheshin më të kërcënuar nga Stilikoni sesa nga Alariku;{{Sfn|Treadgold|1997|p=79}} me zbarkimin në Thesali, Stilikoni mori një urdhër perandorak për tu dërguar përgjatë regjimenteve lindore, por ai nuk vazhdoi më tej. Stilikoni u bind, duke u kthyer përsëri në [[Salona]] ndërsa Gainas udhëhoqi mercenarët në Kostandinopojë.{{Sfn|Bury|1889|pp=64-66}}{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}} Arkadi dhe shoqëruesit e tij e pritën Gainasin në Campus Martius, një terren paradash ngjitur me qytetin, më 27 nëntor [[395]]. Aty papritmas Rufinusi u vra nga [[gotët]], me urdhër të Stilikonit dhe ndoshta me mbështetjen e Eutropit.{{Sfn|Cameron|1993|p=319}}{{Sfn|Jones|Martindale|Morris|1971|p=780}}{{Sfn|Bury|1889|p=66}} Vrasja sigurisht që krijoi një mundësi për Eutropin dhe gruan e Arkadit, Eudoksian, e cila zuri vendin e Rufinusit si këshilltare dhe rojet e perandorit.{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}}{{Sfn|Gibbon|1932|p=1039}} Ndërsa Eutropi konsolidoi pushtetin e tij në kryeqytet, qeveria e shpërqendruar ende nuk arrinte të reagonte ndaj pranisë së Alarikut në [[Greqia romake|Greqi]].{{Sfn|Treadgold|1997|p=81}}{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}} Në fillim Eutropi mund të jetë bashkërenduar me Stilikonin rreth mbrojtjes së [[Iliriku]]t; në vitin [[397]], kur Stilikoni udhëhoqi personalisht një bllokadë që e detyroi Alarikun të tërhiqej në [[Epiri|Epir]], atmosfera e oborrit lindor kishte ndryshuar.{{Sfn|Long|1996|p=10}} Meqenëse as Arkadi dhe as Eutropi nuk dëshironin që Stilikoni të ndërhynte në punët e perandorisë lindore, ata nuk dhanë më ndihma ushtarake për Stilikonin, i cili më pas e braktisi bllokadën e [[Visigotët|visigotëve]].{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}}{{Sfn|Bury|1889|p=68}} Me nxitjen e Eutropit, Arkadi e shpalli Stilikonin si një ''hostis publicus'' dhe arriti në një marrëveshje me Alarikun, duke e bërë atë [[magister militum Ilirikum]].{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=292}}{{Sfn|Long|1996|p=10}} Pothuajse në të njëjtën kohë, oborri lindor e bindi Gildon, {{Lang|la|magister militum utriusque per Africam}}, ta kalonte besnikërinë e tij nga Honori te Arkadi, duke bërë që marrëdhëniet midis dy oborreve perandorake të përkeqësoheshin më tej.{{Sfn|Long|1996|p=11}} Ndikimi i Eutropit zgjati katër vjet, kohë gjatë së cilës ai kërkoi të margjinalizonte ushtrinë dhe të promovonte postet civile brenda burokracisë. Ai solli në oborr dy oficerë të shquar ushtarakë, Timasiusin dhe Abundantiusin.{{Sfn|Lee|2013|p=91}} Ai gjithashtu bëri që Arkadi të prezantonte dy risi administrative: drejtimi i {{Lang|la|cursus publicus}} (posti i mjeshtrit të përgjithshëm të postave dhe shërbimit të transportit) dhe posti në ngarkim të prodhimit të pajisjeve ushtarake u transferua nga prefektët pretorianë te ''magister officiorum'' (mjeshtri i zyrave). Së dyti, roli që mbajti Eutropi, {{Lang|la|praepositus sacri cubiculi}} (çamberlen i madh) iu dha rangu i ''ilustris'' dhe në këtë mënyrë i barabartë në rang me prefektët pretorianë.{{Sfn|Bury|1889|p=71}} Në vjeshtën e vitit [[397]] ai nxori një ligj në emër të Arkadit, që shënjestronte ushtrinë romake, ku çdo komplot që përfshinte ushtarë ose regjimente barbare kundër personave që mbanin rangun e ''ilustris'' u konsiderua si tradhti, me komplotistët që do të dënoheshin me vdekje dhe pasardhësit e tyre do të privoheshin nga shtetësia.{{Sfn|Bury|1889|p=74}} Në vitin [[398]], Eutropi udhëhoqi një fushatë të suksesshme kundër [[Hunët|hunëve]] në Armeninë Romake. Vitin pasues ai e bindi Arkadin për t'i dhënë atij konsullën për vitin [[399]], duke shkaktuar protesta në të gjithë perandorinë. Për tradicionalistët, dhënia e konsullatës për një eunuk dhe ish skllav ishte një fyerje për sistemin romak dhe [[romakët]] e tjerë bashkëkohës dhe oborri perëndimor refuzoi ta njihte atë si konsull.{{Sfn|Long|1996|p=11}}{{Sfn|Goldsworthy|2010|p=293}} Kriza u përshkallëzua kur [[ostrogotët]], që ishin vendosur në [[Anadolli|Azinë e Vogël]] nga [[Teodosi I]], të udhëhequr nga Tribigildi, u rrebeluan, duke kërkuar largimin e Eutropit. ====Revolta gote e Tribigildit==== [[Skeda:Impero d'oriente, arcadio, multiplo in oro (costantinopoli), 383-388.JPG|parapamje|majtas|327px|Monedhë ari e Arkadit]] Perandori dërgoi dy forca për t'u marrë me udhëheqësin e rrebelimit, Tribigildin; e para nën drejtimin e një oficeri të quajtur Leon u mund. E dyta, e komanduar nga Gainasi, rivali i Eutropit në oborrin Lindor. Ai u kthye te Arkadi dhe argumentoi se [[ostrogotët]] nuk mund të mposhteshin dhe se do të ishte e arsyeshme të pajtoheshim me kërkesën e tyre.{{Sfn|Lee|2013|pp=91-92}}{{Sfn|Cameron|1993|p=324}}{{Sfn|Long|1996|p=12}} Megjithëse Arkadi ende dëshironte të mbështeste Eutropin, ishte ndërhyrja e gruas së tij Eudoksia që më në fund e çoi Arkadin në marrjen e vendimit kundër vullnetit të tij, i cili pa një mundësi për të hequr qafe rivalin e fuqishëm dhe për ta zëvendësuar atë si figurë kryesore me ndikim mbi Arkadin.{{Sfn|Long|1996|p=12}}{{Sfn|Bury|1889|p=84}} Prandaj Arkadi e largoi Eutropin dhe e dërgoi në internim (17 gusht [[399]]), para se ta thirrte atë për t'u përballur me gjyqin dhe ekzekutimin gjatë vjeshtës së vitit [[399]].{{Sfn|Long|1996|p=12}} Edikti perandorak i nxier nga Arkadi që detajonte dëbimin e Eutropit mbijeton: «''Perandorët Arkad dhe Honori, augustë, Aurelianit, prefektit pretorian. Ne kemi shtuar në thesarin tonë të gjithë pasurinë e Eutropit, i cili ishte më parë ''praepositus sacri cubiculi'', duke e zhveshur atë nga shkëlqimi i tij dhe e kishte njollosur konsullatën gjatë mandatit të tij, dhe nga kujtimi i emrit të tij dhe baza e ndyrësisë së tij; në mënyrë që, të gjitha aktet e tij të shfuqizohen, të gjitha kohërat të mund të jenë memece për të; dhe që njolla e epokës sonë të mos shfaqet me përmendjen e tij; dhe që ata që me trimërinë dhe plagët e tyre i shtrijnë kufijtë romakë ose i ruajnë ata me paanësi në ruajtjen e ligjit, nuk mund të rënkojnë për faktin se shpërblimi hyjnor i konsullatës është mashtruar dhe ndotur nga një përbindësh i ndyrë. Le ta mësojë ai se është privuar nga rangu i patricit dhe të gjitha dinjitetet më të ulta që i ka njollosur me perversitetin e karakterit të tij. Që të gjitha statujat, të gjitha imazhet - qoftë prej [[bronzi]], [[mermeri]], ose të pikturuar me ngjyra, ose të ndonjë materiali tjetër të përdorur në art - ne urdhërojmë që të shfuqizohen në të gjitha qytetet, qytezat, vendet private dhe publike, që të mos munden të ndotin, si një markë turpi e epokës tonë, vështrimin e shikuesve. Prandaj, nën shoqërimin e rojeve besnike, le ta marrin atë në [[Qiproja|ishullin e Qipros]], ku le ta mësoi madhështia juaj se ai është dëbuar; kështu që aty i ruajtur me kujdesin më të madh, që të jetë i paaftë të shaktoi ngatërresa me planet e tij të çmendura''.»{{Sfn|Bury|1889|pp=85-86}} [[Skeda:Marble Bust of Emperor from Late Antiquity, c. 400 AD (28735071955).jpg|parapamje|281px|Kokë nga një bust i një perandori, me shumë gjasa Arkadi<ref>{{harvnb|J. Lenaghan|2012}}</ref>]] === Sundimi i mëvonshëm === Me rënien e Eutropit nga pushteti, Gainasi u përpoq të përfitonte nga gjendja e atëhershme e Arkadit.{{Sfn|Cameron|1993|pp=227-231}} Ai u bashkua me [[ostrogotët]] rrebelë dhe, në një takim ballë për ballë me Arkadin, e detyroi perandorin ta bënte atë {{Lang|la|magister militum praesentalis}} dhe ta emëronte konsull për vitin [[401]].{{Sfn|Treadgold|1997|p=84}}{{Sfn|Cameron|1993|p=327}} Arkadi pranoi gjithashtu kur Gainasi i kërkoi shkarkimin e zyrtarëve të tjerë, të tillë si prefekti urban Aureliani, si dhe një vend për vendosje për trupat e tij në Traki.{{Sfn|Lee|2013|p=92}}{{Sfn|Gibbon|1932|pp=1158-1159}} Megjithatë, Arkadi refuzoi të pranonte kërkesën e Gainasit për një [[Arianizmi|Kishë Ariane]] në Kostandinopojë për mercenarë e tij gotë, duke ndjekur këshillën e [[Joan Gojarti|Joan Gojartit]], Kryepeshkopit të Konstandinopojës.<ref>[[Theodoreti]], ''Ecclesiastical History'' 5.32.6</ref>{{Sfn|Cameron|1993|p=327}}{{Sfn|Treadgold|1997|p=84}}{{Sfn|Bury|1889|p=87}} Deri në korrik [[400]], veprimet e Gainasit e kishin irrituar një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së Kostandinopojës, deri në pikën shpërtheu që një trazirë e përgjithshme në kryeqytet.{{Sfn|Cameron|1993|p=333}}{{Sfn|Bury|1889|p=88}} Megjithëse Gainasi i kishte vendosur trupat e tij jashtë mureve të kryeqytetit, ai ose nuk ishte në gjendje ose nuk dëshironte t'i sillte në kryeqytet kur shumë gotë në qytet u gjuajtën dhe u sulmuan.{{Sfn|Cameron|1993|pp=207-209}} Deri në 7,000 gotë u vranë në trazira; ata që u strehuan në një kishë u vranë me gurë dhe u dogjën për vdekje, pasi morën lejen e perandorit dhe as që u dënuan nga Kryepeshkopi i Kostandinopojës, [[Joan Gojarti|Joan Krisostomi]].{{Sfn|Cameron|1993|p=231}}{{Sfn|Bury|1889|p=88}}{{Sfn|Burns|1994|p=173}}{{Sfn|Lee|2013|p=92}} Megjithëse fillimisht duke e mbajtur dorën e tij (ndoshta përmes ndërhyrjes së prefektit të ri pretorian të lindor, Çezariusit),{{Sfn|Cameron|1993|pp=231-232}} Gainasi në vijim u tërhoq me mercenarët e tij gotë në Traki, ku u rrebelua kundër Arkadit. Ai u përpoq ti çonte forcat e tij përgjatë Hellespontin në Azi, por u bllokua dhe u mund nga Fravita, një tjetër got, i cili mbante pozicionin e {{Lang|la|magister militum praesentalis}}. Pas disfatës së tij, Gainasi u largua në [[Lumi i Danubit|Danub]] me ndekësit e tij të mbetur, por u mund përfundimisht dhe u vra nga Uldini [[Hunët|hun]] në Traki.{{Sfn|Burns|1994|p=173}}{{Sfn|Cameron|1993|p=331}}{{Sfn|Lee|2013|p=92}} Me rënien e Gainasit, konflikti tjetër u shfaq midis Eudoksias dhe [[Joan Gojarti|Joan Krisostomit]]. Kryepeshkopi ishte një individ i ashpër, asketik, i cili ishte një kritik i zëshëm i të gjitha shfaqjeve të pasurisë ekstravagante. Por zemërimi i tij ishte i prirur të përqendrohej veçanërisht tek gratë e pasura, dhe përdorimi i tyre i veshjeve, stolive dhe grimit si të kota dhe joserioze.{{Sfn|Liebeschuetz|2011|pp=231-232}}{{Sfn|Bury|1889|pp=91-93}} Eudoksia supozoi se denoncimet e Krisostomit për ekstravagancën në veshjen femërore drejtoheshin kundër saj.{{Sfn|Liebeschuetz|2011|p=236}} Ndërsa tensionet midis të dyve u përshkallëzuan, [[Joan Gojarti|Gojarti]], i cili mendonte se Eudoksia kishte përdorur lidhjet e saj perandorake për të marrë zotërimet e gruas së një senatori të dënuar, në vitin [[401]] bëri një predikim në të cilin Eudoksia quhej haptas Jezebel, gruaja famëkeqe e mbretit izraelit Ahab.{{Sfn|Liebeschuetz|2011|p=233}} Eudoksia u hakmorr duke mbështetur peshkopin Severian të Gabalës në konfliktin e tij me Gojartin. Ndërsa Gojarti ishte shumë popullor në kryeqytet, trazirat shpërthyen në favor të kryepeshkopit, duke i detyruar Arkadin dhe Eudoksian të tërhiqeshin publikisht dhe t'i luteshin Gojartit të shfuqizonte shkishërimin e Severianit.{{Sfn|Liebeschuetz|2011|p=233}}{{Sfn|Bury|1889|pp=96-97}} Pastaj në vitin [[403]], Eudoksia pa një tjetër shans për të goditur kundër kryepeshkopit, kur ajo i dha mbështetjen e saj Theofilit të Aleksandrisë i cili kryesoi një sinod në vitin [[403]] (Sinodi i Lisit) që e akuzoi Gojartin për herezi. Megjithëse Arkadi fillimisht mbështeti Gojartin, vendimi i kryepeshkopit për të mos marrë pjesë, bëri që Arkadi të ndryshonte mendim dhe të mbështeste Theofilin, duke rezultuar në shkarkimin dhe dëbimin e Gojartit.{{Sfn|Liebeschuetz|2011|pp=237-239}} Ai u thirr përsëri nga Arkadi pothuajse menjëherë, ndërsa njerëzit filluan trazirat për largimin e tij, madje duke kërcënuar se do të digjnin pallatin perandorak.<ref>{{harvnb|Sokrates Skolastiku|1995|p=149}}</ref> Natën e arrestimit të tij pati një tërmet, të cilin Eudoksia e konsideroi një shenjë të zemërimit të [[Perëndia|Perëndisë]], duke bërë atë ti kërkonte Arkadit rivendosjen e [[Joan Gojarti|Gojartit]].<ref name="OCA">{{Cite web|title=St John Chrysostom the Archbishop of Constantinople|language=en|url=http://ocafs.oca.org/FeastSaintsLife.asp?FSID=103292|access-date=29 mars 2007|publisher=Orthodox Church in America}}</ref> Paqja ishte jetëshkurtër. Në shtator të vitit [[403]], një statujë argjendi e Eudoksias u ngrit në Augustaion, pranë kishës ''[[Aja Sofia|Magna Ecclesia.]]'' [[Joan Gojarti]], i cili po zhvillonte një meshë në atë kohë, i denoncoi ceremonitë e zhurmshme të dedikimit si pagane dhe foli kundër perandoreshës me fjalë të ashpra: "Përsëri [[Herodiada]] trondit; përsëri ajo është e shqetësuar; ajo kërcen përsëri; dhe përsëri dëshiron të marrë kokën e Gjonit në një në ngarkim",<ref>Sokrates Skolastiku, op cit [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf202.ii.ix.xix.html kapitulli XVIII: Of Eudoxia's Silver Statue], fq. 150.</ref> një aludim për ngjarjet rreth vdekjes së [[Joan Pararendësi dhe Pagëzori|Gjon Pagëzorit]]. Këtë herë Arkadi nuk ishte i gatshëm të harronte fyerjen ndaj gruas së tij; një sinod i ri u thirr në fillim të vitit [[404]], ku Gojarti u dënua. Arkadi hezitoi deri për Pashkë për ta zbatuar dënimin, por [[Joan Gojarti|Gojarti]] refuzoi të shkonte edhe pasi Arkadi dërgoi një skuadër ushtarësh për ta shoqëruar atë në internim. Arkadi e shtyti, por deri në 20 qershor [[404]], perandori më në fund arriti ta bënte kryepeshkopin të nënshtrohej dhe ai u dërgua në vendin e tij të dëbimit, këtë herë në [[Abkazia|Abkazi]] në [[Kaukazi (rajon)|Kaukaz]].{{Sfn|Bury|1889|pp=100-102}} Eudoksia nuk e shijoi fitoren e saj për shumë kohë, pasi vdiq më vonë po atë vit.<ref name="Treadgold, p. 86">Treadgold, 1997, A History of Byzantine State and Society, fq. 86</ref> == Vdekja == Me vdekjen e Eudoksisë, Arkadi ra edhe një herë nën sundimin e një anëtari të oborrit të tij, kësaj radhe Anthemit, prefektit pretorian. Ai do të sundonte në emër të Arkadit për katër vitet e fundit të mbretërimit të tij. Ai u përpoq ti shëronte ndarjet e dekadës së kaluar, duke u përpjekur të bënte paqe me Stlikonin dhe [[Perandoria Romake Perëndimore|Perëndimin]]. Sidoqoftë, Stilikoni e kishte humbur durimin me oborrin lindor dhe në vitin [[407]] inkurajoi Alarikun dhe [[visigotët]] të kapnin [[Prefektura e Ilirikut|prefekturën pretoriane të Ilirikut]] dhe t'ia dorëzonin [[Perandoria Romake Perëndimore|Perandorisë Perëndimore]].<ref name="Nicholson, p. 119" /> Plani i Stilikonit dështoi dhe më vonë së shpejti, më 1 maj [[408]], Arkadi vdiq.<ref>Sokrates Skolastiku, [https://www.newadvent.org/fathers/26016.htm VI,23], [https://archive.org/details/chronicon-p/page/61/mode/1up Kronikon Paskale 408]</ref> Ai u pasua nga djali i tij i ri, [[Teodosi II|Teodosi]].{{Sfn|Bury|1889|p=106}} Ashtu si [[Kostandini i Madh]] dhe disa nga [[Dinastia e Konstandinit|pasardhësit e tij]], ai u varros në Kishën e Apostujve të Shenjtë, në një sarkofag porfiri që u përshkrua në [[shekulli X|shekullin e X-të]] nga [[Kostandini VII Purpurogjeniti|Kostandini VII Porfirogjenit]] te ''De Cerimoniis''.<ref>{{harvnb|Alexander Aleksandrovich Vasiliev|1848|pp=1–26}}</ref> == Karakteri dhe arritjet == [[Skeda:Arcadius_gold_multiple_CdM_Paris_Beistegui_239.jpg|majtas|parapamje|291px|4 solidë të Arkadit.]] Duke vlerësimin e karakterit të Arkadit, historiani John Bagnell Bury e përshkruan atë dhe aftësitë e tij kështu: «''Ai ishte me shtat të shkurtër, me lëkurë të errët, i hollë dhe inaktiv, dhe zgjuarsisë e tij tradhtohej nga e folura dhe dhe sytë e tij të përgjumur, të varur. Mangësia e tij mendore dhe dobësia e karakterit të tij e bënë të pashmangshme që ai të drejtohet nga personalitetet e forta të oborrit të tij''.»{{Sfn|Bury|1889|p=107}} Interpretimet tradicionale të mbretërimit të Arkadit janë vërtitur rreth dobësisë së tij si perandor dhe formulimit të politikës nga individë të shquar (dhe partitë e oborrit që u formuan dhe rigrupuan rreth tyre) drejtë kufizimit të ndikimit në rritje të [[Barbarët|barbarëve]] në ushtri, të cilët në këtë periudhë në Kostandinopojë nënkuptonin [[gotët]]. Studiues të tillë si historiani John B. Bury folën për një grup në oborrin e Arcadius me interesa gjermanike dhe, kundër tyre, për një fraksion romak.{{Sfn|Bury|1889|pp=78-80}} Kështu, kur interpretohet revolta e Gainasit dhe masakra e gotëve në Kostandinopojë në vitin [[400]], episodi është interpretuar tradicionalisht nga studiues të tillë si Otto Seeck si një reagim i dhunshëm anti-barbar që shërbeu për të stabilizuar [[Perandoria Bizantine|Lindjen]] dhe për të parandaluar ngritjen e të gjithë-pushtetshmëve prijës ushtarakë barbarë të romanizuar si Stilikoni në [[Perandoria Romake Perëndimore|Perëndim]] – në atë që është cilësuar si fitorja e anti-gjermanizmit në [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Romake Lindore]].<ref>{{harvnb|David Hernández de la Fuente|2011|pp=125-126}}</ref>{{Sfn|Cameron|1993|p=328}} Burimi kryesor i këtij interpretimi kanë qenë veprat Sineziusit të Kirenës, konkretisht ''Aegyptus sive de providentia'' dhe ''De regno''. Të dyja veprat janë interpretuar tradicionalisht për të mbështetur tezën se kishte grupe anti-barbare dhe pro-barbare, me prefektin pretorian Aurelian që ishte udhëheqësi i fraksionit anti-barbar.{{Sfn|Cameron|1993|pp=120-122}} Kërkimet e fundit studimore e kanë rishikuar këtë interpretim dhe në vend të kësaj kanë favorizuar ndërveprimin e ambicieve personale dhe armiqësive midis pjesëmarrësve kryesorë si shkakun kryesor për intrigat e oborrit gjatë gjithë mbretërimit të Arkadit.<ref name="Nicholson, p. 119">{{Cite encyclopedia|editor=O. Nicholson|title=Arcadius, Flavius|encyclopedia=The Oxford Dictionary of Late Antiquity|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|year=2018|page=119}}</ref> Rënia graduale e përdorimit të mercenarëve [[gotët|gotë]] në ushtritë e [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Lindore]] që filloi në mbretërimin e Arkadit u nxit nga problemet e rekrutimit, pasi rajonet përtej [[Lumi i Danubit|Danubit]] u bënë të paarritshme nga [[hunët]], duke e detyruar perandorinë të kërkonte rekrutime në Azinë e Vogël.{{Sfn|Burns|1994|pp=174-175}} Konsensusi aktual mund të përmblidhet nga historiani Thomas S. Burns: «Pavarësisht shumë mosbesimi qytetar dhe urrejtjes së drejtpërdrejtë të ushtrisë dhe barbarëve brenda saj, në oborr nuk kishte parti anti-barbare ose pro-barbare".{{Sfn|Burns|1994|p=182}} Në lidhje me vetë Arkadin, pasi perandori ishte më i interesuar të shfaqej si një i [[Krishtërimi|krishterë i]] devotshëm sesa me çështjet politike ose ushtarake. Duke mos qenë një udhëheqës ushtarak, ai filloi të promovonte një lloj të ri të fitores perandorake përmes imazheve, jo përmes arritjeve tradicionale ushtarake, por duke u përqëndruar në devotshmërinë e tij.{{Sfn|Kazhdan|1991|pp=173-174}} Mbretërimi i Arkadit pa shtytjen në rritje drejtë shfuqizimit të plotë të [[paganizmi]]t.{{Sfn|Nicholson|2018|p=120}} Më 13 korrik [[399]], Arkadi nxori një dekret që urdhëronte që të gjithë tempujt e tjerë jo-të krishterë të shkatërroheshin menjëherë. Për sa i përket ndërtesave dhe monumenteve, një forum i ri u ndërtua në emër të Arkadit, në kodrën e shtatë të Kostandinopojës, ''Xērolophos'', në të cilën filloi një kolonë për të përkujtuar "'fitoren'" e tij ndaj Gainasit (edhe pse kolona u kompletua vetëm pasi vdekjes së Arkadit nga [[Teodosi II]]). Koka e portretit prej [[mermeri|mermeri pentelik]] të Arkadit (tani në Muzeun Arkeologjik të Stambollit) u zbulua në [[Stambolli|Stamboll]] afër Forumit Tauri, në qershor [[1949]], në gërmimin e themeleve për ndërtesat e reja të Universitetit në Bejazit.<ref>{{Cite journal|author=Nezih Firatli|title=A Late Antique Imperial Portrait Recently Discovered at Istanbul|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1951-01_55_1/page/66|journal=American Journal of Archaeology|volume=55|issue=1|language=en|date=janar 1951|pages=67–71}}</ref> Qafa ishte projektuar për tu futur në një bust, por nuk u gjet asnjë statujë, bazë ose mbishkrim. [[Diadema]] është një gjerdan me radhë perlash përgjatë skajeve të saj dhe një gur drejtkëndor i vendosur me perla mbi ballin e perandorit të ri. Një vlerësim më i nuancuar i mbretërimit të Arkadit ofrohet nga Warren Treadgold: «''Duke dështuar në mbretërim, Arkadi kishte lejuar një masë të madhe keqadministrimi. Por duke vazhduar të mbretërojë - aq shumë i padëmshëm sa askush nuk e merte mundimin për ta rrëzuar - ai kishte mbajtur vazhdimësinë ligjore gjatë një kohe të trazuar''.»{{Sfn|Treadgold|1997|p=87}} Arkadi kishte katër fëmijë me Eudoksinë: tre vajza, Pulçeria, Arkadia dhe Marina dhe një djalë, [[Teodosi II|Teodosin]], perandori i ardhshëm [[Teodosi II]]. ==Shiko edhe== {{Div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Lista e Perandorëve Romakë]] * [[Lista e Perandorëve Bizantinë]] * [[Perandoria Romake Perëndimore]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Perandoria Romake]] * [[Perandoria Bizantine]] * [[Eugjeni]] * [[Graciani]] * [[Teodosi I]] * [[Konstanc Klori]] * [[Kostandini i Madh]] * [[Dinastia e Konstandinit]] * [[Teodosi II]] * [[Kodeksi i Theodosit]] * [[Valentiniani III]] * [[Justini I]] * [[Justiniani i Madh]] * [[Dinastia e Justinianit]] * [[Kodeksi i Justinianit]] * [[Juliani]] * [[Joviani]] * [[Valentiniani I]] * [[Valentiniani II]] * [[Valensi]] * [[Antemiusi]] * [[Anastasi I]] * [[Marciani]] * [[Gotët]] * [[Ostrogotët]] * [[Vandalët]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Teodosi III]] * [[Flavio Fokasi]] * [[Herakleosi]] * [[Leoni VI i Dituri]] * [[Kostandini VII Purpurogjeniti]] * [[De Administrando Imperio]] * [[Joan Gojarti]] * [[Theodoreti]] * [[Zosimi (historian)|Zosimosi]] * [[Joan Malala]] * [[Joan Zonara]] * [[Herodiada]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Prefektura e Ilirikut]] * [[Lista e perandorëve ilirë]] * [[Perandorët ilirë]] * [[Lista e personaliteteve ilire]] {{Div col end}} == Referime == {{Reflist|2}} ==Bibliografia== === Burimet parësore === * Sineziusi i Kirenës, ''Aegyptus sive de providentia'' dhe ''De regno'' * [[Theodoreti]], ''Ecclesiastical History'' * [[Zosimos|Zosimosi]], [http://www.tertullian.org/fathers/zosimus05_book5.htm ''"Historia Nova"'', Libri 5] ===Burime dytësore=== {{Refbegin|39em}} * {{cite book|last=Burns|first=Thomas|title=Barbarians within the Gates of Rome: A Study of Roman Military Policy and the Barbarians, CA. 375–425 A.D.|language=en|year=1994|url=https://archive.org/details/barbarianswithin0000burn|publisher=Indiana University Press|isbn=978-025331288-4|place=Bloomington dhe Indianapolis}} * {{Cite book|last=Bury|first=John Bagnell|year=1889|volume=1|publisher=Macmillan and Co.|url=https://books.google.al/books?id=aFmSzJfcYBkC|title=A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene: (395 A.D. to 800 A.D.)|language=en}} * {{cite book|editor1-last=Campbell|editor1-first=Brian|editor2-first=Lawrence A.|editor2-last=Tritle|title=The Oxford Handbook of Warfare in the Classical World|url=https://books.google.com/books?id=5QNREAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|date=korrik 2017|isbn=978-0-19-049913-6}} * {{cite book|last=Cameron|first=Alan|title=Barbarians and Politics at the Court of Arcadius|url=https://archive.org/details/barbarianspoliti0000came|publisher=University of California Press|year=1993|language=en|place=Berkeley|isbn=0-520-06550-6}} * {{Cite book|author=David Hernández de la Fuente|year=2011|title=New Perspectives on Late Antiquity|publisher=[[Cambridge University Press|Cambridge Scholars Publishing]]|language=en}} * {{Cite book|last=Gibbon|first=Edward|year=1932|orig-year=1789|title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|publisher=The Modern Library|language=en|location=Nju Jork}} * {{Cite book|last=Goldsworthy|first=Adrian|title=The Fall of the West: The Death of the Roman Superpower|url=https://archive.org/details/fallofwestslowde0000gold|publisher=Phoenix|year=2010|language=en}} * {{cite book|last1=Jones|first1=A. H. M.|first2=J. R.|last2=Martindale|first3=J.|last3=Morris|url=https://archive.org/details/prosopography-later-roman-empire/PLRE-I|year=1971|title=Prosopography of the Later Roman Empire|volume=1|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-07233-6|name-list-style=amp|language=en}} * {{Cite encyclopedia|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander|year=1991|title=Arkadios|url=https://archive.org/details/odb_20210521/page/173/mode/1up|encyclopedia=The Oxford Dictionary of Byzantium|language=en|pages=173–174}} * {{Cite book|author=J. Lenaghan|title=Last Statues of Antiquity|year=2012|url=http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/discussion.php?id=961|chapter=Portrait head of Emperor: Arcadius, Gratian, or Theodosius I? From Rome. Late fourth to early fifth century|id=LSA-589|language=en|publisher=[[Oxford University Press|Universiteti i Oksfordit]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121114535/http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/discussion.php?id=961|archive-date=21 janar 2025|access-date=11 tetor 2025|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Liebeschuetz|first=J. H. W. G.|year=2011|title=Ambrose and John Chrysostom: Clerics Between Desert and Empire|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|ISBN=0-199-59664-6}} * {{Cite book|last=Lee|first=A. D.|year=2013|title=From Rome to Byzantium AD 363 to 565|publisher=Edinburgh University Press|language=en|ISBN=0-748-66835-7}} * {{Cite book|last=Long|first=Jacqueline|year=1996|title=Claudian's In Eutropium, Or, How, When, and why to Slander a Eunuch|publisher=University of North Carolina Press|ISBN=0-807-82263-9|language=en}} * {{Cite book|last=McEvoy|first=Meaghan|editor1=Erika Manders|editor2=Daniëlle Slootjes|url=http://www.steiner-verlag.de/reihe/view/titel/61821.html|chapter=An imperial jellyfish? The emperor Arcadius and imperial leadership in the late fourth century A.D.|title=Leadership, Ideology and Crowds in the Roman Empire of the Fourth Century AD|location=Shtutgart|publisher=Franz Steiner Verlag|year=2020|language=en|access-date=11 tetor 2025|archive-date=15 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715232108/http://www.steiner-verlag.de/reihe/view/titel/61821.html|url-status=dead}} * {{Cite encyclopedia|editor-last=Nicholson|editor-first=O.|year=2018|title=Arcadius, Flavius|encyclopedia=The Oxford Dictionary of Late Antiquity|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en}} * {{Cite encyclopedia|author=Otto Seeck|editor1=August Friedrich von Pauly|year=1895|url=https://books.google.al/books?id=Lmk9AQAAMAAJ&pg=PA1137|volume=2, part 1: Apollon bis Artemis|title=Arkadios 2|encyclopedia=Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft: Neue Bearbeitung unter Mitwirkung zahlreicher Fachgenossen|editor2=Georg Wissowa|editor3=Wilhelm Kroll|editor4=Kurt Witte|publisher=Alfred Druckenmüller Verlag|language=de|pages=1137–1153}} * {{Cite book|author=Sokrates Skolastiku|title=Nicene and Post-Nicene Fathers|chapter-url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf202.ii.ix.xvii.html|year=1995|publisher=Hendrickson Publishers|edition=rishtypje|others=Zenos, A. C. (rev., notes)|isbn=1-56563-118-8|editor1=Philip Schaff|volume=II: Socrates and Sozomenus Ecclesiastical Histories|location=Peabody, MA|translator=Philip Schaff|chapter=Libri VI, kapitulli XVI: Sedition on Account of John Chrysostom's Banishment|orig-year=1890|editor2=Henry Wace|language=en|translator2=Henry Wace|access-date=29 mars 2007|page=149|url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf202.html}} * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|url=https://books.google.al/books?id=nYbnr5XVbzUC|year=1997|publisher=Stanford University Press|language=en|location=Stanford, Kaliforni|isbn=0-8047-2630-2}} * {{Cite journal|author=Alexander Aleksandrovich Vasiliev|year=1848|jstor=1291047|url=https://lucazavagno.files.wordpress.com/2012/12/vasiliev.pdf|title=Imperial Porphyry Sarcophagi in Constantinople|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=4|language=en|doi=10.2307/1291047|pages=1–26}} {{Refend}} == Linqe të jashtme == {{Commons category|Arcadius|Arkadi}} * [http://www.seanmultimedia.com/Pie_Arcadius_Laws.html Ligjet e Arkadit] {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20210427022507/http://www.seanmultimedia.com/Pie_Arcadius_Laws.html|date =27 prill 2021}}, të nxjerra nga ''Corpus i Justinianit Juris Civilis'' * [http://www.brown.edu/Departments/Classics/bcj/11-06.html Watts, Edward, "motivet e autoritetit Perandorak në bustin e Arcadius"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101125084125/http://www.brown.edu/Departments/Classics/bcj/11-06.html |date=25 nëntor 2010 }} * Kjo [https://web.archive.org/web/20081025063840/http://www.fourthcentury.com/index.php/imperial-laws-chart-364 listë e ligjeve romake të shekullit të katërt] tregon ligjet e miratuara nga Arkadi në lidhje me krishtërimin. {{Start box}} {{s-hou|Dinastia Teodosiane||377|1 maj|408}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[Teodosi I]]}} {{s-ttl|title=[[Lista e Perandorëve Bizantinë|Perandor romak lindor]]|years=[[395]]–[[408]]}} {{s-aft|after=[[Teodosi II]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=Rikomeri|before2=Klearku}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]]|years=385|regent1=Bauto}} {{s-aft|after=Honoriusi|after2=Euodiusi}} {{s-bef|before=Eutolmius Tatiani|before2=Quintus Aurelius Symmachus Eusebius}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]] II|years=392|regent1=Rufinusi}} {{s-aft|after=[[Teodosi I|Teodosius Augustus]] III|after2=Abundantiusi}} {{s-bef|before=[[Teodosi I|Theodosius Augustus]] III|before2=Abundantiusi}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]] III|years=394|regent1=Honorius Augustusi II}} {{s-aft|after=Anicius Hermogenianus Olybrius|after2=Anicius Probinus}} {{s-bef|before=Anicius Hermogenianus Olybrius|before2=Anicius Probinus}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]] IV|years=396|regent1=Honorius Augustusi III}} {{s-aft|after=Caesarius|after2=Nonius Atticus}} {{s-bef|before=Vincentius|before2=Fravitta}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]] V|years=402|regent1=Honorius Augustus V}} {{s-aft|after=[[Teodosi II|Theodosius Augustus]]|after2=Rumoridusi}} {{s-bef|before=Stilikoni II|before2=Anthemiusi}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]] VI|years=406|regent1=Anicius Petronius Probus}} {{s-aft|after=Honorius Augustus VIII|after2=[[Teodosi II|Theodosius Augustus]] II}} {{s-end}} [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Perandorë bizantinë]] [[Kategoria:Lindje - Vitet 370]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli V]] 94kfi0sro6pmopz6kwi8dmq1ju2bzfv Antonin Piu 0 306421 3062291 3045200 2026-11-03T22:45:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 2 #IABot (v2.0.9.6) 3062291 wikitext text/x-wiki {{Short description|Roman emperor from 138 to 161}} {{Infobox royalty | birth_name = Titus Aurelius Fulvus Boionius Antoninus<ref>{{harvnb|Salomies|2014|pp=492–493}}</ref> | image = Antoninus Pius Glyptothek Munich 337 cropped.jpg | alt = bust i bardhë | caption = Bust i Antonin Piut në Glyptothek, [[Munihu|Mynih]] | succession = [[Perandori romak|Perandor romak]] | reign = 11 korrik [[138]] – 7 mars [[161]] | predecessor = [[Adriani]] | successor = [[Mark Aureli]] dhe Lucius Veri | birth_date = 19 shtator 86 | birth_place = [[Provinca e Romës|Lanuvium]], [[Italia|Itali]], [[Perandoria Romake]] | death_date = 7 mars [[161]] (74 vjeç) | death_place = [[Provinca e Romës|Lorium]], [[Italia|Itali]], [[Perandoria Romake]] | burial_place = [[Castel Sant'Angelo|Mauzoleu i Adrianit]] | spouse = Annia Galeria Faustina | issue = * Mark Aurelius Fulv Antonini; * Mark Galerius Aurelius Antonini; * Aurelia Fadilla; * Faustina Minor; *[[Mark Aureli]] (i birësuar), * Lucius Veri (i birësuar) | full name = {{Lang|la|Titus Aelius Caesar Antoninus}} (pas [[birësimi]]t)<ref name="Cooley-492">{{harvnb|Cooley|2012|pp=492–493}}</ref> | regnal name = {{Lang|la|Imperator Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius}}<ref name="Cooley-492"/> | house-type = Dinastia | house = Nerva–Antonine | father = Titus Aurelius Fulvi (natyror), [[Adriani]] (birësues) | mother = Arria Fadilla, Vibia Sabina (birësuese) }} '''Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius''' (19 shtator 86&nbsp;- 7 mars [[161]]) ishte perandor romak nga 138 në 161. Ai ishte një nga Pesë Perandorët e Mirë nga dinastia Nerva -Antonine.<ref name="Bowman, p. 150">Bowman, 2000, fq. 150</ref> I lindur në një familje senatoriale, Antoninus mbajti poste të ndryshme gjatë sundimit të perandorit [[Adriani|Adrian]]. Ai u martua me mbesën e Adrianit, Faustina dhe Adriani e birësoi atë si djalin dhe pasardhësin e tij, pak para vdekjes së tij. Antonini mori epitetin Piu pas hipjes së tij në fron, ose sepse ai e detyroi [[SPQR|Senatin Romak]] të hyjnizonte babain e tij birësues,<ref>Birley, 2000, fq. 54; [[Dion Kasi]], 70:1:2</ref> ose sepse ai kishte shpëtuar senatorë të dënuar me vdekje nga [[Adriani]] në vitet e tij të mëvonshme.<ref>Birley, 2000, fq. 55, duke cituar ''[[Historia Augusta]]'', ''Life of Hadrian'' 24.4</ref> Mbretërimi i tij është i njohur për gjendjen paqësore të [[Perandoria Romake|Perandorisë]], pa revolta të mëdha ose suulme ushtarake gjatë kësaj kohe, dhe për qeverisjen e tij pa u larguar kurrë nga [[Italia]]. Një fushatë e suksesshme ushtarake në jug të Skocisë në fillim të mbretërimit të tij rezultoi në ndërtimin e Murit Antonin. Antonini ishte një administrator efektiv, duke lënë pasardhësit e tij një tepricë të madhe në thesar, duke zgjeruar qasjen falas në ujin e pijshëm në të gjithë [[Perandoria Romake|Perandorinë]], duke inkurajuar konformitetin ligjor dhe duke lehtësuar të drejtën e skllevërve të liruar. Ai vdiq nga sëmundja në vitin [[161]] dhe u pasua nga djemtë e tij të birësuar [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]] dhe Lucius Veri si bashkë-perandorë. == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe familja === [[Skeda:Roman_coins_denarius_Antoninus_Pius_Marcus_Aurelius.jpg|parapamje|majtas|372px|Monedhë denarius, prerë [[140]] pas Krishtit me portretin e Antonin Piut (ana tjetër) dhe djalit të tij të birësuar [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]]. Legjenda: ANTIVS PP, TR. P., CO [N] S. III / AVRELIVS CAES. AVG PII F. CO [N] S.]] Antonini lindi pranë [[Provinca e Romës|Lanuvium]] ([[Provinca e Romës|Lanuvio]] i sotëm në Itali) nga Titus Aurelius Fulvi, konsull në vitin 89, dhe gruas së tij, Arria Fadilla.<ref name="Bowman, p. 150"></ref><ref>{{Cite book|last=Harvey|first=Paul B.|title=Religion in republican Italy|url=https://archive.org/details/religionrepublic00schu|year=2006|page=[https://archive.org/details/religionrepublic00schu/page/n149 134]|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}}</ref>{{Sfn|Kienast|1990|p=134}} Aurelii Fulvi ishin një familje Aureliane u vendos në [[Nîmes|Nemausus]] ([[Nîmes|Nimes]] modern).<ref name="Bury, p. 523">Bury, 1893, fq. 523</ref> Titus Aurelius Fulvi ishte i biri i një senatori me të njëjtin emër, i cili, si legat i Legio III Gallica, kishte mbështetur [[Vespaziani|Vespasianin]] në përpjekjen e tij për në postin perandorak dhe u shpërblye me një konsullatë zëvendësuese, plus një konsullatë të zakonshme nën [[Domitiani|Domicianin]] në vitin 85. Aurelii Fulvii ishin pra një familje relativisht e re senatoriale nga Gallia Narbonensis, ngritja e së cilës në famë u mbështet nga Flavianët. Lidhja midis familjes së Antoninit dhe krahinës së tyre të lindjes shpjegon rëndësinë në rritje të postit të prokonsullit të Gallia Narbonensis gjatë fundit të [[shekulli II|shekullit të dytë]].<ref>{{harvnb|Gayraud|1970|pp=344–363}}</ref> Babai i Antoninit nuk kishte fëmijë të tjerë dhe vdiq menjëherë pas konsullatës së tij të zakonshme në vitin 89. Antonini u rrit nga gjyshi i tij nga nëna Gnaeus Arrius Antonini,<ref name="Bowman, p. 150" /> njohur nga bashkëkohësit si një njeri me integritet dhe kulturë dhe një mik i [[Plini i Riu|Plinit të Riut]].{{Sfn|Chisholm|1911|pp=148–149}} Arrii Antonini ishin një familje e vjetër senatoriale nga [[Italia]], shumë me ndikim gjatë mbretërimit të [[Nerva|Nervës.]] Arria Fadilla, nëna e Antoninit, u martua më pas me Publius Julius Lupin, konsull i sëmurë në vitin 98; nga ajo martesë dolën dy vajza, Arria Lupula dhe Julia Fadilla.<ref>Birley, 2000, fq. 242; [[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'' 1:6</ref> === Martesa dhe fëmijët === Në një kohë midis viteve [[110]] dhe [[115]], Antonini u martua me Ania Galeria Faustina të Vjetrën.<ref name="Weigel, Antoninus Pius">Weigel, ''Antoninus Pius''</ref> Ata besohet se kanë gëzuar një martesë të lumtur. Faustina ishte vajza e konsullit Mark Anius Veri (II)<ref name="Bowman, p. 150" /> dhe Rupilia Faustinës (një gjysmë-motër e perandoreshës Vibia Sabina),<ref>[http://www.strachan.dk/family/rupilius.htm Rupilius], Strachan stemma.</ref> ose me shumë gjasa mbesë e perandorit [[Vitellius]].<ref>{{harvnb|Christian Settipani|2000|pp=278-279, 297-300}}</ref>) Faustina ishte një grua e bukur, dhe përkundër thashethemeve (në thelb të paprovuara) për karakterin e saj, është e qartë se Antonini kujdesej shumë për të.<ref>{{harvnb|Vagi|2000|p=240}}</ref> [[Skeda:Portrait of Faustina the Elder - Getty Museum (70.AA.113).jpg|parapamje|281px|Shtatore e Faustinës së Vjetrës në Vilën Getty]] Faustina i lindi Antoninit katër fëmijë, dy djem dhe dy vajza,<ref>Birley, 2000, fq. 34; [[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'' 1:7</ref> të cilët ishin: * Mark Aurelius Fulvus Antonini (vdiq para vitit [[138]]); mbishkrimi i tij mortor është gjetur në [[Castel Sant'Angelo|mauzoleun e Adrianit]] në Romë.<ref name="Magie, David 1921">Magie, David, [[1921]], ''[[Historia Augusta]]'', Life of Antoninus Pius, Note 6</ref><ref>[[Corpus Inscriptionum Latinarum]], [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00988&r_sortierung=Belegstelle VI, 00988] {{Lidhje e vdekur}}</ref>{{Sfn|Kienast|1990|p=135}} * Mark Galerius Aurelius Antonini (vdiq para vitit [[138]]); mbishkrimi i tij mortor është gjetur në [[Castel Sant'Angelo|mauzoleun e Adrianit]] në Romë.<ref name="Magie, David 1921" /><ref>[[Corpus Inscriptionum Latinarum]], [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00989&r_sortierung=Belegstelle VI, 00989] {{Lidhje e vdekur}}</ref>{{Sfn|Kienast|1990|p=135}} Emri i tij shfaqet në një monedhë perandorake greke. * Aurelia Fadilla (vdiq në vitin [[135]]); ajo u martua me Lucius Plautius Lamia Silvanin, konsull në vitin [[145]]. Ajo dukej se nuk pati fëmijë me burrin e saj; dhe mbishkrimi i saj mortor është gjetur në [[Italia|Itali]].<ref>Magie, David, [[1921]], ''[[Historia Augusta]]'', Life of Antoninus Pius, Note 7</ref>{{Sfn|Kienast|1990|p=135}} * Ania Galeria Faustina Minor ose Faustina e Vogël (midis viteve [[125]] dhe [[130]]–† [[175]]), një perandoreshë e ardhshme romake, u martua me kushëririn e saj nga nëna, [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]] në vitin [[146]].<ref name="Bury, p. 523" /> Kur Faustina vdiq, në vitin [[141]], Antonini u shqetësua shumë.<ref>Bury, 1893, fq. 528</ref> Për nder të kujtimit të saj, ai i kërkoi [[SPQR|Senatit Romak]] ta hyjnizonte si perëndeshë dhe autorizoi ndërtimin e një tempulli që do të ndërtohej në Forumin Romak në emrin e saj, me priftëresha që do të shërbenin në tempullin e saj.<ref>Birley, 2000, fq. 77; [[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'' 6:7</ref> Ai nxori monedha të ndryshme me portretin e saj, të prera për nder të saj. Këto monedha ishin të shkruara " ''DIVA FAUSTINA'' " dhe ishin zbukuruar përpikmërisht. Ai më tej themeloi një shoqëri bamirëse, duke e quajtur atë ''Puellae Faustinianae'' ose Vajzat e Faustinës, e cila ndihmonte vajzat e varfra<ref name="Weigel, Antoninus Pius" /> të një familje të mirë.<ref>{{harvnb|Daucé|1968|pp=270–276}}</ref> Më në fund, Antonini krijoi një ''alimenta '' të re, një program mirëqenineje romake për furnizimin me grurë në qytetin e Romës, si pjesë e Cura Annonae. Perandori nuk u martua kurrë përsëri. Në vend të kësaj, ai jetoi me Galeria Lisistratën,<ref>{{harvnb|Anise K. Strong|2016|p=47}}</ref> një nga gratë e liruara të Faustinës. [[Konkubinati|Konkubinacioni]] ishte një formë e shoqërisë femërore, e zgjedhur ndonjëherë nga burra të fuqishëm në [[Roma e lashtë|Romën e Lashtë]], veçanërisht të ve si [[Vespaziani|Vespasiani]] dhe [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]]. Bashkimi i tyre nuk mund të prodhonte asnjë pasardhës legjitim që mund të kërcënonte ndonjë trashëgimtar si ata të Antoninit. Gjithashtu, pasi nuk mund të kishte një grua dhe një konkubinë zyrtare (ose dy konkubina) në të njëjtën kohë, Antonini shmangte presionin për t'u martuar me një grua fisnike nga një familje tjetër. (Më vonë, [[Mark Aureli]] gjithashtu do të refuzonte përparimet e të fejuarës së tij të mëparshme Ceionia Fabia, motrës së Lucius Verit, me arsyetimin e mbrojtjes së fëmijëve të tij nga njerka dhe në vend të kësaj mori një konkubinë.)<ref>{{Cite book|last=Strong|first=Anise K.|title=Prostitutes and Matrons in the Roman World|year=2016|url=https://books.google.com/books?id=ClSJDAAAQBAJ&pg=PA85|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-110714875-8|page=85}}</ref><ref>{{harvnb|Lind|2008|p=72}}</ref><ref>{{harvnb|Birley|2012|p=33}}</ref> === Favorizimi nga Adriani === [[Skeda:Marble bust of Emperor Antoninus Pius. 138-161 CE. From the house of Jason Magnus at Cyrene%2C modern-day Libya. The British Museum%2C London.jpg|parapamje|majtas|347px|Bust i Antoninit ([[138]]-[[161]]), British Museum]] Duke mbajtur zyrat e kuestorit dhe [[Pretor|pretorit]] me suksesin më shumë se të zakonshëm,<ref>Traver, Andrew G., ''From polis to empire, the ancient world, c. 800 B.C. – A.D. 500'', (2002), fq. 33; [[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'' 2:9</ref> ai e arriti konsullatën në vitin [[120]]<ref name="Weigel, Antoninus Pius" /> duke pasur si koleg Lucius Latilius Severin.<ref>{{Cite book|author=E. E. Bryant|title=The Reign of Antoninus Pius|url=https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1895|language=en|page=[https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala/page/12 12]}}</ref> Më pas ai u emërua nga perandori [[Adriani|Adrian]] si një nga katër prokonsujt për të administruar Italinë,<ref name="Bowman, p. 149">Bowman, 2000, fq. 149</ref> rrethin e tij, përfshirë Etrurinë, ku ai kishte prona.<ref name="Bryant, p. 15">{{Cite book|author=E. E. Bryant|title=The Reign of Antoninus Pius|url=https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1895|language=en|page=[https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala/page/15 15]|ref=none}}</ref> Ai pastaj e rriti shumë reputacionin e tij me sjelljen e tij si prokonsull i Azisë, ndoshta gjatë viteve [[134]]-[[135]].{{Sfn|Bowman|2000|p=149}} Ai fitoi shumë favorizime nga [[Adriani]], i cili e [[birësimi|birësoi]] atë si djalin dhe pasardhësin e tij më 25 shkurt [[138]],<ref>Bowman, 2000, fq. 148</ref> pas vdekjes së djalit të tij të parë të adoptuar Lucius Aelius,<ref>Bury, 1893, fq. 517</ref> me kushtin që Antonini nga ana e tij të birësonte Mark Anius Verin, djalin e vëllait të gruas së tij, dhe Lucius, djalin e Lucius Aelius, të cilët më pas u bënë perandorët [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]] dhe Lucius Veri.<ref name="Weigel, Antoninus Pius" /> Ai adoptoi gjithashtu (shkurtimisht) emrin {{Lang|la|Imperator Titus Aelius Caesar Antoninus}}, në përgatitje për sundimin e tij.{{Sfn|Cooley|p=492}} Duket se ka pasur disa kundërshtime ndaj emërimit të Antoninit nga ana e pretenduesve të tjerë të mundshëm, mes tyre ish-kolegu i tij konsullor Lucius Katilius Severi, atëherë prefekt i qytetit. Sidoqoftë, Antonini e mori pushtetin pa kundërshtim.<ref>{{Cite book|author=Michael Grant|title=The Antonines: The Roman Empire in Transition|url=https://archive.org/details/antoninesromanem00mich|year=1996|publisher=Routledge|language=en|isbn=0-415-13814-0|pages=[https://archive.org/details/antoninesromanem00mich/page/10 10]-11}}</ref> [[Skeda:Antoninus_Pius,_sculpture_of_c.250_AD,_Albertinum,_Dresden.jpg|parapamje|281px|Koka e Antonin Piut, viti [[250]] pas Krishtit, Albertinum, Dresden]] == Perandor == Me ngjitjen e tij, emri dhe stili i Antoninit u bë {{Lang|la|Imperator Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pontifex Maximus}}. Një nga aktet e tij të para si perandor ishte ta bindte [[SPQR|senatin]] t'i jepte nderime hyjnore [[Adriani]]t, gjë që ata në fillim e kishin refuzuar;<ref name="Bowman, p. 151">Bowman, 2000, fq. 151</ref> Përpjekjet e tij për të bindur senatin ti jepte këto nderime janë arsyeja më e mundshme e dhënë për titullin e tij ''Pius'' (i kujdesshëm në dashuri; krahaso ''pietat'').<ref>Birley, 2000, fq. 55</ref> Dy arsye të tjera për këtë titull janë se ai do të mbështeste vjehrrin e tij të moshuar me dorën e tij në mbledhjet e [[SPQR|senatit]] dhe se ai kishte shpëtuar burrat që [[Adriani]], gjatë periudhës së tij të sëmurë, i kishte dënuar me vdekje.<ref name="Bury, p. 523" /> [[Skeda:Roman_Empire_in_150_AD.png|parapamje|majtas|389px|[[Perandoria Romake]] gjatë sundimit të Antoninin Piut.]] Menjëherë pas vdekjes së [[Adriani]]t, Antonini iu afrua Markut dhe kërkoi që marrëveshjet e tij të martesës të ndryshoheshin: fejesa e Markut me Ceionia Fabian do të anulohej dhe ai do të fejohej me Faustinën, vajzën e Antoninit, në vend të kësaj. Fejesa e Faustinës me vëllain e Ceionias, Lucius Komodit, bashkëperandor i ardhshëm i Markut gjithashtu do të duhej të anulohej. Marku u pajtua me propozimin e Antoninit.<ref>''HA Marcus'' 6.2; ''Verus'' 2.3–4</ref><ref>Birley, 2000, ''Marcus Aurelius'', fq. 53–54.</ref> Antonini ndërtoi tempuj, teatro dhe mauzole, promovoi artet dhe shkencat dhe u dha nderime dhe shpërblime financiare [[Arsimi në Romën e lashtë|mësuesve]] të [[Retorika|retorikës]] dhe [[Filozofia e lashtë romake|filozofisë]].<ref name="Weigel, Antoninus Pius" /> Antonini bëri pak ndryshime fillestare kur u bë perandor, duke lënë të paprekur sa të ishte e mundur marrëveshjet e krijuara nga [[Adriani]].<ref name="Bowman, p. 151" /> Hulumtimet epigrafike dhe prosopografike kanë treguar se ekipi sundues perandorak i Antoninit u përqëndrua rreth një grupi të familjeve senatoriale ngushtësisht të lidhura, shumica prej të cilëve, anëtarë të kongregacionit priftëror për kultin e [[Adriani]]t, {{Lang|la|sodales Hadrianales}}. Sipas historianit gjerman H.-G. Pflaum, hulumtimi prosopografik i ekipit drejtues të Antoninit na lejon të kuptojmë karakterin thellësisht konservator të kastës sunduese senatoriale.<ref>{{harvnb|H.-G. Pflaum|1967}}</ref> Ai zotëronte vila afër [[Provinca e Romës|Lanuviumit]] dhe Villa Magna ([[Lacio|Latium]]) dhe pronën e tij të trashëguar në [[Provinca e Romës|Lorium]] (Etruri).<ref>[[Eutropi]], Breviarum ab Urbe condita, VIII, 8.</ref> [[Skeda:Temple of Antoninus and Faustina (Roma).jpg|parapamje|347px|Tempulli i Antoninit dhe Faustinës në Forumin Romak (tani kisha e San Lorenzo in Miranda). Perandori dhe ''augusta'' e tij u hyjnizuan pas vdekjes së tyre nga [[Mark Aureli|Marcus Aurelius]].]] === Mungesa e luftërave === Nuk ka të dhëna për ndonjë veprim ushtarak përgjatë kohës në të cilën ai sundoi. Një studiues modern, J. J. Wilkes ka vrejtur se ai me gjasa nuk pa ose komandoi kurrë një ushtri romake dhe nuk qe kurrë brenda pesë miljeve të një legjioni gjatë gjithë sundimit të tij tridhjetë e tre vjeçar.<ref>J. J. Wilkes, ''The Journal of Roman Studies'', Volume LXXV 1985, {{ISSN|0075-4358}}, fq. 242.</ref> Mbretërimi i tij ishte më paqësori në të gjithë historinë e [[Principati (Roma)|Principatës]],<ref name="Bury, p. 525">Bury, 1893, fq. 525</ref> pavarësisht faktit se kishte disa trazira ushtarake në të gjithë perandorinë në kohën e tij. Çrregullime të tilla ndodhën në Mauretania&nbsp;- ku një senator u emërua si guvernator i Mauretania Tingitana në vend të prokurorit të zakonshëm ekuestrian<ref name="EnceintesurbainesetinscuritenMaur">{{harvnb|René Rebuffat|1974|pp=501-522}}</ref> dhe u sollën përforcime kalorësie nga [[Panonia]]<ref>{{harvnb|Michel Christol|1981|pp=133–141}}</ref> qytete të tilla si Sala dhe [[Tipasa]] duke u fortifikuar.<ref>{{Cite book|author=Michael Grant|title=The Antonines: The Roman Empire in Transition|url=https://archive.org/details/antoninesromanem00mich|publisher=Routledge|language=en|year=1996|location=Abingdon|isbn=0-415-13814-0|page=[https://archive.org/details/antoninesromanem00mich/page/16 17]|ref=none}}</ref><ref name="EnceintesurbainesetinscuritenMaur" /> Çrregullime të ngjashme ndodhën në Jude dhe midis Brigantes në Britani, megjithatë, të gjitha ato u konsideruan më pak serioze se rrebelimet e mëparshme dhe të mëvonshme mes tyre.{{Sfn|Bury|1893|p=525}} Sidoqoftë, ishte në Britani që Antonini vendosi të ndiqte një rrugë të re, më agresive, me emërimin e një guvernatori të ri në vitin [[139]], Kuint Lollius Urbikun,<ref name="Bowman, p. 151" /> një vendas nga Numidia dhe më parë guvernator i Germania Inferior<ref>{{harvnb|Peter Salway|2001|p=147-156}}</ref> edhe si një njeri i ri.<ref>{{Cite book|author=Anthony Birley|title=The Roman Government of Britain|url=https://archive.org/details/romangovernmento0000birl|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-925237-4|page=[https://archive.org/details/romangovernmento0000birl/page/136 137]}}</ref> Nën udhëzimet e perandorit, Lollius ndërmori një pushtim në jug të [[Skocia|Skocisë]], duke arritur disa fitore domethënëse dhe duke ndërtuar Murin Antonin<ref>Bowman, 2000, fq. 152</ref> nga Firthi i Forthit deri në Firthin e Klajdit. Muri, megjithatë, shpejt u shfuqizua gradualisht gjatë mesit të [[Vitet 150|viteve 150]] dhe përfundimisht u braktis vonë gjatë mbretërimit (fillimi i [[Vitet 160|viteve 160]]), për arsye që ende nuk janë plotësisht të qarta.<ref name="Bowman, p. 155">Bowman, 2000, fq. 155</ref><ref>{{harvnb|David Colin Arthur Shotter|2004|p=49}}</ref> Muri i Antonin përmendet vetëm në një burim letrar, biografia e Antoninit te [[Historia Augusta]]. [[Pausania|Pausanias]] bën një përmendje të shkurtër dhe të turbullt të një lufte në Britani. Në një mbishkrim që nderon Antoninin, të ngritur nga Legio II Augusta, i cili mori pjesë në ndërtimin e murit, një reliev që tregon katër të burgosur lakuriq, njërit prej të cilëve ju pre kokë, duket se qëndron për një luftë të vërtetë.<ref>{{harvnb|Jean-Louis Voisin|1984|pp=241-293}}</ref> [[Skeda:0_Antoninus_Pius_-_Museo_Chiaramonti_(Vatican).JPG|majtas|parapamje|Shtatorja e Antonin Piut me veshje ushtarake, nga Museo Chiaramonti (Musei Vaticani).]] Megjithëse Muri Antonin ishte, në parim, shumë më i shkurtër (37 milje i gjatë në krahasim me 73) dhe në pamje të parë më i mbrojtshëm se Muri i Adrianit, zona shtesë që ai rrethonte brenda perandorisë ishte shterpë, me përdorimin e tokës për kullotje tashmë në degradim.<ref>{{harvnb|W. E. Boyd|1984|pp=75-81}}</ref> Kjo do të thoshte se linjat e furnizimit në mur ishin mjaft të dobëta sa që kostot për ruajtjen e territorit shtesë i tejkalonin përfitimet e kësaj.<ref>{{harvnb|Peter Spring|2015|p=75}}</ref> Gjithashtu, në mungesë të zhvillimit urban dhe procesit pasues të romanizimit, pjesa e pasme e murit nuk mund të qetësohej gjatë.<ref>{{harvnb|Edward Luttwak|1979|p=88}}</ref> Është spekuluar se pushtimi i Ultësirës Skoceze dhe ndërtimi i murit kishte të bënte kryesisht me politikën e brendshme, domethënë, duke i ofruar Antoninit një mundësi për të fituar një pjesë të vogël të prestigjit të nevojshëm ushtarak në fillim të mbretërimit të tij. Në fakt, fushata në Britani u ndoq nga një përshëndetje perandorake&nbsp;- domethënë, Antonini mori zyrtarisht për herë të dytë (dhe të fundit) titullin perandor&nbsp;- në vitin [[142]].<ref>{{Cite book|author=David J. Breeze|title=Roman Frontiers in Britain|url=https://archive.org/details/romanfrontiersin0000bree|year=2013|publisher=Bloomsbury|language=en|isbn=978-1-8539-9698-6|page=[https://archive.org/details/romanfrontiersin0000bree/page/53 53]}}</ref> Fakti që në të njëjtën kohë u prenë monedha që shpallnin një fitore në Britani, tregon nevojën e Antoninit për të bërë publike arritjet e tij.<ref>Salway, 149</ref> Oratori Fronto më vonë do të thoshte se, megjithëse Antonini u dha drejtimin e fushatës britanike të tjerëve, ai duhet të konsiderohet si timonieri që drejtoi udhëtimin, lavdia e të cilit, prandaj, i përkiste atij.<ref>{{Cite book|author=Anthony Birley|year=2012|title=Marcus Aurelius|publisher=Routledge|language=en|location=Londër|isbn=0-415-17125-3|page=61}}</ref> Se kjo kërkesë për disa arritje ushtarake iu përgjigj një nevoje aktuale dëshmohet nga fakti se, edhe pse përgjithësisht paqësor, mbretërimi i Antoninit nuk ishte i lirë nga përpjekjet për uzurpim: [[Historia Augusta]] përmend dy, të bëra nga senatorët Kornelius Priscian ("për shqetësimin e paqjes së Spanjës";<ref>{{harvnb|Simon Hornblower|Antony Spawforth|Esther Eidinow|2014}}</ref> Prisciani kishte qenë gjithashtu pasardhësi i Lollius Urbikut si guvernator i Britanisë) dhe Atilius Rufius Titianit (ndoshta një ngatërrestar tashmë i internuar nën [[Adriani]]n.<ref>{{Cite book|author=Herbert W. Benario|year=1980|title=A Commentary on the Vita Hadriani in the Historia Augusta|url=https://archive.org/details/commentaryonvita0000bena|publisher=Scholars Press|language=en|isbn=978-0-891-30391-6|page=[https://archive.org/details/commentaryonvita0000bena/page/102 103]}}</ref>) Të dy përpjekjet konfirmohen nga [[Fasti Ostienses]] si dhe nga fshirja e emrit të Priscianit nga një mbishkrim.<ref>{{harvnb|Albino Garzetti|2014|p=447}}</ref><ref>{{harvnb|Paul Veyne|2005|p=28, futnota 61}}</ref><ref>Salway, 149</ref> Në të dy rastet, Antonini nuk ishte përgjegjës formal për shtypjen që pasoi: Prisciani kreu vetëvrasje, ndërsa Titiani u shpall fajtor nga [[SPQR|Senati Romak]], me Antoninin që abstenoi nga sekuestrimi i pronave të familjeve të tyre.<ref>{{harvnb|Marta García Morcillo|2005|p=301}}</ref> [[Skeda:ANTONINUS_PIUS._138-161_AD_Parthia_coinage.jpg|parapamje|347px|Një monedhë e Antonin Piut që tregon një [[Perandoria Parthiane|Parthian]] të nënshtruar (''PAR-TH-IA'' në anën e pasme) duke i dhënë atij kurorën, një pretendim bosh se Parthia ishte ende subjekt i Romës pas ngjarjeve përreth Parthamaspates .<ref>{{harvnb|Schlude|2020|p=176}}</ref>]] Kishte gjithashtu disa telashe në [[Dakia|Dacia Inferior]] të cilat kërkonin dhënien e kompetencave shtesë prokurorit guvernatoral dhe për dërgimin e ushtarëve shtesë në provincë.<ref name="Bowman, p. 155" /> Në bregdetin verior të [[Deti i Zi|Detit të Zi]], qyteti grek Olbia mbahej kundër [[Skithët|Skithëve]]. Gjithashtu gjatë sundimit të tij, guvernatori i Gjermanisë së Epërme, ndoshta Kaius Popillius Karus Pedo, ndërtoi fortifikime të reja në Agri Decumates, duke avancuar Limes Germanicus pesëmbëdhjetë milje përpara në krahinën e tij dhe Raetian fqinje.<ref>Birley, 2000, fq. 113</ref> Në Lindje, suzereniteti romak mbi Armeninë u ruajt me zgjedhjen në vitin [[140]] pas Krishtit, pasardhësit Arsacid, Sohaemus si mbret klient.<ref>{{harvnb|Rouben Paul Adalian|2010|p=174}}</ref> Sidoqoftë, Antonini ishte praktikisht unik midis perandorëve në atë që ai merrej me këto kriza pa u larguar nga [[Italia]] asnjëherë gjatë mbretërimit të tij,<ref>{{harvnb|Michael P. Speidel|1997|p=50}}</ref> por në vend të kësaj merrej me çështjet krahinore të luftës dhe paqes përmes guvernatorëve të tyre ose përmes letrave perandorake drejtuar qyteteve të tilla si Efesi (prej të cilave disa u shfaqën publikisht). Ky stil qeverisjeje u vlerësua shumë nga bashkëkohësit e tij dhe nga brezat e mëvonshëm.<ref>[[Aurel Viktori]], 15:3</ref> Antonini ishte perandori i fundit romak i njohur nga mbretëritë indiane, veçanërisht Perandoria Kushane.<ref name="RML131" /> Raoul McLaughlin citon [[Aurel Viktori]]n të ketë thënë "''Indianët, baktrianët dhe hirkanët, të gjithë dërguan ambasadorë te Antonini. Ata të gjithë kishin dëgjuar për frymën e drejtësisë që mbante ky perandor i madh, drejtësi që u theksua nga pamja e tij e bukur dhe e rëndë, dhe figura e tij e hollë dhe e fuqishme''". Për shkak të shpërthimit të Epidemisë Antonine dhe luftërave kundër [[Lista e fiseve të hershme gjermanike|fiseve gjermane veriore]], mbretërimi i [[Mark Aureli]]t u detyrua të ndryshojë fokusin e politikave të jashtme, dhe çështjet që lidhen me Lindjen e Largët u braktisën gjithnjë e më shumë në favor të atyre që lidheshin drejtpërdrejt me mbijetesën e perandorisë.<ref name="RML131">{{harvnb|McLaughlin|2010|p=131}}</ref> === Ekonomia dhe administrata === [[Skeda:Aureus_d'Antonin_le_Pieux.jpg|parapamje|majtas|372px|Një monedhë aureus e Antonin Piut, [[145]] pas Krishtit. Mbishkrimi: ANTONINVS AVG. PIVS PP / TR(ibunicia) POT(estas) CONS(ul) IIII]] Antonini u konsiderua si një administrator i aftë dhe si ndërtues. Megjithë një direktivë të gjerë ndërtimi&nbsp;- nën sundimin e tij u ndërtuan shumë ura, rrugë dhe akuadukte u vijuan ose u riparuan, duke u mundësuar qasjen falas të banorëve të Romës në ujin e pijshëm, jo vetëm në Romë, por në të gjithë perandorinë – prapë perandori arriti të linte pas një thesar të madh publik prej rreth 2.7 miljardë sestercash. Roma nuk do të dëshmonte një perandor tjetër që linte pasardhësin e tij me një tepricë për një kohë të gjatë, por ky thesar u varfërua pothuajse menjëherë pas mbretërimit të Antoninit për shkak të Murtajës Antonine të sjellë nga ushtarët pas [[Luftërat romako-parthiane|fitores parthiane]].<ref>{{harvnb|Allen|Hoekstra|Tainter|2012|pp=105–106}}</ref> Perandori gjithashtu pezulloi në mënyrë të famshme mbledhjen e taksave nga qytetet të shumta të prekura nga fatkeqësitë natyrore, të tilla si zjarret që goditën Romën dhe Narbonën, si dhe tërmetet që prekën [[Rodosi|Rodosin]] dhe Provincën e Azisë. Ai ofroi grante të mëdha financiare për rindërtimin dhe rimëkëmbjen e qyteteve të ndryshme greke pas dy tërmeteve të rëndë: i pari, rreth vitit [[140]], i cili preku kryesisht [[Rodosi]]n dhe ishuj të tjerë; i dyti, në vitin [[152]], i cili goditi Cizikun (ku u shkatërrua tempulli i stërmadh dhe i ndërtuar rishtas i Adrianit), Efesin dhe [[Smirna|Smirnën]]. Ndihma financiare e Antoninit e fitoi atë duke u lavdëruar nga shkrimtarët grekë si Aelius Aristidesi dhe [[Pausania]]s.<ref>{{Cite book|author=E. E. Bryant|title=The Reign of Antoninus Pius|url=https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1895|language=en|pages=[https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala/page/45 45]-46, dhe 68|ref=none}}</ref> Këto qytete morën nga Antonini vlerësimet e zakonshme nderuese, të tilla si kur ai urdhëroi që të gjithë guvernatorët e Azisë të hynin në provincë, kur të merrnin detyrën, përmes Efesit.<ref>{{harvnb|Conrad Gempf|1994|p=305}}</ref> Efesi u favorizua veçanërisht nga Antonini, i cili konfirmoi dhe mbajti dallimin e tij për të pasur dy tempuj për kultin perandorak (neokorat), prandaj duke pasur vendin e parë në listën e titujve të nderit perandorak, duke e tejkaluar si Smirnën ashtu edhe Pergamonin.<ref>{{harvnb|Emmanuelle Collas-Heddeland|1995|pp=410-429}}</ref><ref>{{Cite book|author=Edmund Thomas|title=Monumentality and the Roman Empire: Architecture in the Antonine Age|url=https://archive.org/details/monumentalityrom0000thom|year=2007|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-928863-2|page=[https://archive.org/details/monumentalityrom0000thom/page/132 133]}}</ref> Në marrëdhëniet e tij me qytetet greqishtfolëse, Antonini ndoqi politikën e miratuar nga [[Adriani]] për marë mirënjohjen e elitave vendase, veçanërisht nga intelektualët vendas: filozofët, mësuesit e letërsisë, retorikët dhe mjekët u përjashtuan në mënyrë eksplicite nga çdo detyrë që përfshin shpenzime private për qëllime qytetare&nbsp;- një privilegj i dhënë nga [[Adriani]], që Antonini e konfirmoi me anë të një dekreti të ruajtur në Digest (27.1.6.8).<ref>{{harvnb|Philip A. Harland|2014|p=381}}</ref> Antonini krijoi gjithashtu një katedër për mësimin e retorikës në [[Athina|Athinë]].<ref>{{harvnb|Paul Graindor|1927|pp=753-756}}</ref> Antonini ishte i njohur si një ndjekës i zjarrtë i riteve të fesë dhe i festimeve formale&nbsp;- si romake ashtu edhe të huaja. Ai është i njohur për atë se ka rritur gjithnjë e më shumë kultin zyrtar të ofruar për [[Kibela|Nënën e Madhe]], i cili që nga mbretërimi i tij e tutje përfshinte një flijim demi, një taurobolium, më parë vetëm një ritual privat, tani që po kryhej edhe për hir të mirëqenies së perandorit. Antonini i ofroi gjithashtu patronazhin adhurimit e Mitrës, të cilit i ngriti një tempull në Ostia.<ref>Samuel Dill, ''Roman Society from Nero to Marcus Aurelius''. Library of Alexandria, s.d.g.</ref> Në vitin [[148]], ai kryesoi festimet e 900 vjetorit të themelimit të [[Roma|Romës]]. [[Skeda:Copy_inscribed_in_marble_of_a_letter_from_Antoninus_Pius_to_the_Ephesians,_from_the_Bouleuterion_at_Ephesus,_140-144_AD,_British_Museum_(16965588461).jpg|parapamje|379px| Kopje e gdhendur në mermer e një letre nga Antonin Piu drejtuar efesianëve, nga buleuterioni në Efes, [[140]]–[[144]] pas Krishtit, duke shpjeguar sesi perandori zgjidhi një mosmarrëveshje midis qyteteve romake të Efesit dhe [[Smirna|Smirnës]]. Muzeu Britanik, Londër.]] === Reformat ligjore === {{See also|E drejta romake|Dymbëdhjetë Tabelat|Historia e Kushtetutës romake|Kushtetuta Romake|Kushtetuta e Mbretërisë Romake|Kushtetuta e Republikës Romake|Kushtetuta e Perandorisë Romake|Kushtetuta e Perandorisë së Vonë Romake}} Antonini u përpoq të portretizonte veten si një magjistrat i ''res publica'', pavarësisht se sa të zgjeruara dhe të papërcaktuara ishin kompetencat e tij. Atij i atribuohet ndarja e thesarit perandorak, {{Lang|la|fiscus}}. Kjo ndarje kishte të bënte me ndarjen e pronave perandorake në dy pjesë. Së pari, vetë fiscus&nbsp;- ose ''patrimonium'', që do të thotë pronat e "kurorës", pronat trashëgimore të secilit person pasues që ulej në fron, të transmetuara tek pasardhësit e tij në detyrë, pavarësisht nga anëtarësia e tyre e mëparshme në familjen perandorake.{{Efn|Pas vdekjes së [[Neroni]]t, pronat personale të Dinastisë Julio-Klaudiane u përvetësuan nga Dinastia Flaviane dhe kështu u kthyen në prona publike}}{{Sfn|Carrié|Roussele|p=586}} Së dyti, ''res privata'', pronat "private" të lidhura me mirëmbajtjen personale të perandorit dhe familjes së tij,{{Sfn|Carrié|Rousselle|p=586}} diçka si një ''kuletë private''. Një anekdotë në biografinë e ''[[Historia Augusta]]'', ku Antonini i përgjigjet Faustinës&nbsp;- e cila u ankua për kopracinë e tij&nbsp;- se ''ne kemi fituar një perandori [dhe] kemi humbur edhe atë që kishim më parë'', ndoshta lidhet me shqetësimet aktuale të Antoninit në krijimin e ''res privata''.<ref>{{Cite book|title=The Cambridge Ancient History|volume=11. The High Empire, AD 70–192|year=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|id=isbn 978-0-521-6335-1|page=150}}</ref> Ndërsa ishte ende një qytetar privat, Antonini e kishte rritur shumë pasurinë e tij personale me anë të trashëgimive të ndryshme, pasojë&nbsp;- na thuhet&nbsp;- për kujdesin e tij skrupuloz për të afërmit e tij.<ref>{{Cite book|author=Edward Champlin|title=Final Judgments: Duty and Emotion in Roman Wills, 200 B.C. – A.D. 250|url=https://archive.org/details/finaljudgmentsdu0000cham|year=1991|publisher=University of California Press|language=en|location=Berkley|isbn=0-520-07103-4|page=[https://archive.org/details/finaljudgmentsdu0000cham/page/98 98]}}</ref> Gjithashtu, Antonini la pas tij reputacionin e kopracisë dhe ndoshta ishte i vendosur të mos e linte pronën e tij personale për t'u "gëlltitur nga kërkesat e fronit perandorak".<ref>Birley, 2000, fq.71</ref> ''Tokat res privata'' mund të shiten dhe/ose jepen, ndërsa ''pronat e patrimoniumit'' konsideroheshin si publike.<ref>{{harvnb|David S. Potter|2014|p=49}}</ref> Ishte një mënyrë për të pretenduar se funksioni perandorak&nbsp;- dhe shumica e pronave të lidhura me të&nbsp;- ishte publik, zyrtarisht subjekt i autoritetit të [[SPQR|Senatit dhe popullit romak]].<ref>{{harvnb|Heinz Bellen|1974|p=112}}</ref> Se dallimi nuk luajti asnjë rol në historinë e mëvonshme politike&nbsp;''-se fuqia personale'' e princeps-ave e përthithi rolin e tij si mbajtës i postit&nbsp;- dëshmoi se logjika autokratike e rendit perandorak tashmë kishte përfshirë institucionet e vjetra republikane.<ref>{{harvnb|Aloys Winterling|2009|pp=73-75}}</ref> Për transaksionet publike të kësaj periudhe ka vetëm informacion më të pakët, por, për të gjykuar nga ajo që ekziston, ato njëzet e dy vjet nuk ishin jashtëzakonisht të ngarkuara me ngjarje në krahasim me ato para dhe pas mbretërimit.{{Sfn|Chisholm|1911|pp=148-149}} Sidoqoftë, Antonini pati një interes të madh në rishikimin dhe praktikimin e ligjit në të gjithë perandorinë.<ref name="Bury, p. 526">Bury, 1893, fq. 526</ref> Një nga shqetësimet e tij kryesore ishte që komunitetet lokale të përputheshin me procedurat e tyre ligjore me normat ekzistuese romake: në një rast që lidhet me shtypjen e banditizmit nga oficerët e policisë lokale ("irenarkët", greqisht për "ruajtësit e paqes") në Azinë e Vogël, Antonini urdhëroi që këta oficerë nuk duhet t'i trajtojnë të dyshuarit si të dënuar tashmë, dhe gjithashtu të mbanin një kopje të detajuar të marrjes në pyetje të tyre, për t'u përdorur në mundësinë e një apeli ndaj guvernatorit romak.<ref>{{harvnb|Clifford Ando|2012|p=91}}</ref> Gjithashtu, edhe pse Antonini nuk ishte një inovator, ai nuk do ta ndiqte gjithmonë absolutisht në gërmë ligjin; përkundrazi, ai u shty nga shqetësimet mbi njerëzimin dhe barazinë dhe futi në [[E drejta romake|ligjin romak]] shumë parime të reja të rëndësishme të bazuara në këtë nocion.{{Sfn|Bury|1893|p=526}} Në këtë, perandori u ndihmua nga pesë avokatë kryesorë: Lucius Fulvius Aburnius Valensi, autor i traktateve juridike;<ref>{{harvnb|John Anthony Crook|1955|p=67}}</ref> Lucius Ulpius Marceli, një shkrimtar pjellor; dhe tre të tjerë.<ref name="Bury, p. 526" /> Nga këta të tre, më i spikaturi ishte Lucius Volusius Meciani, një ish oficer ushtarak i kthyer nga Antonini në një prokurator civil, dhe i cili, në funksion të karrierës së tij të mëvonshme (zbuluar në bazë të kërkimeve epigrafike dhe prosopografike), ishte këshilltari më i rëndësishëm ligjor i perandorit.<ref>{{harvnb|A. Arthur Schiller|1978|p=477}}</ref> Meciani në fund do të zgjidhej për të zënë prefektura të ndryshme, si dhe për të kryer studimet ligjore të [[Mark Aureli]]t. Ai ishte gjithashtu autor i një vepre të gjerë mbi {{Lang|la|Fidei commissa}} (komisionet testamentare). Si shenjë dalluese e lidhjes së shtuar midis juristëve dhe qeverisë perandorake,<ref>{{harvnb|George Mousourakis|2014|p=79}}</ref> Mbretërimi i Antoninus pa gjithashtu shfaqjen e {{Lang|la|Institutes}} të Gajit, një manual elementar ligjor për fillestarët.{{Sfn|Bury|1893|p=526}} Antonini miratoi masa për të lehtësuar të drejtën e [[Skllavëria|skllevërve]].<ref name="Bury, p. 527">Bury, 1893, fq. 527</ref> Kryesisht, ai favorizoi parimin e {{Lang|la|favor libertatis}}, duke i dhënë të liruarit të supozuar përfitimin e dyshimit kur pretendimi për liri nuk ishte i qartë. Gjithashtu, ai ndëshkoi vrasjen e një skllavi nga zotëria e tij/saj pa gjyq të mëparshëm<ref>Aubert, Jean-Jacques. "L'esclave en droit romain ou l'impossible réification de l’homme". Esclavage et travail forcé, ''Cahiers de la Recherche sur les droits fondamentaux'' (CRDF). Vol. 10. 2012.</ref> dhe përcaktoi që skllevërit mund t'i shiteshin me forcë një pronari tjetër nga një prokonsull në rastet e keqtrajtimit të vazhdueshëm. Antonini mbështeti zbatimin e kontratave për shitjen e skllaveve femra që ndalonin punësimin e tyre të mëtejshëm në prostitucion. Në të drejtën penale, Antoninus prezantoi parimin e rëndësishëm që personat e akuzuar [[Prezumimi i pafajësisë|nuk duhet të trajtohen si fajtorë para gjykimit]]&nbsp;- si në rastin e irenarkëve (shih më lart). Ishte Antonini që i krishteri [[Justin Martiri]] iu drejtua për mbrojtjen e [[Krishtërimi|besimit të krishterë]], duke i kujtuar atij rregullin e babait të tij (perandorit [[Adriani|Adrian]]) se akuzat kundër të krishterëve kërkonin prova.<ref>First Apology of Justin Martyr, Chapter LXVIII</ref> Ai gjithashtu pohoi parimin se gjyqi do të mbahej dhe dënimi i dhënë, në vendin ku ishte kryer krimi. Ai zbuti përdorimin e torturës në hetimin e skllevërve me kufizime të caktuara. Kështu, ai ndaloi zbatimin e torturës ndaj fëmijëve nën moshën katërmbëdhjetë vjeç, megjithëse ky rregull kishte përjashtime. Megjithatë, duhet theksuar se Antonini e ''zgjeroi'', me anë të një rishkrimi, përdorimin e torturës si mjet për marrjen e provave në rastet materiale, kur ajo ishte aplikuar deri atëherë vetëm në çështjet penale. Gjithashtu, tashmë në atë kohë tortura e njerëzve të lirë me status të ulët (''humiliores'') ishte bërë e ligjshme, siç dëshmohet nga fakti se Antonini përjashtoi këshilltarët e qytetit shprehimisht prej tij, dhe gjithashtu njerëz të lirë të rangut të lartë (''honestiores'') në përgjithësi.<ref>Grant, fq. 154–155.</ref> Një ngjarje kryesore gjatë mbretërimit të tij ndodhi në vitin [[148]], me nëntëqind vjetorin e themelimit të [[Roma|Romës]], duke u festuar nëpërmjet zhvillimit të lojërave madhështore në Romë.<ref>Bowman, 2000, fq. 154</ref> Ai zgjati disa ditë dhe një mori kafshësh ekzotike u vranë, përfshirë [[elefanti|elefantët]], [[gjirafa]]t, [[tigri|tigrat]], [[rinoceronti|rinocerontët]], [[krokodili|krokodilët]] dhe [[hipopotami|hipopotamët]]. Ndërsa kjo e rriti popullaritetin e Antoninit, perandorit të kursyer iu desh të zhvlerësonte monedhën romake. Ai uli pastërtinë e [[argjendi]]t të denarëve nga 89% në 83.5%&nbsp;- duke e ulur peshën faktike të [[argjendi]]t nga 2.88&nbsp;gramë në 2.68&nbsp;gramë.<ref name="Bowman, p. 155" /><ref>[https://web.archive.org/web/20010210220413/http://www.tulane.edu/~august/handouts/601cprin.htm Tulane University "Roman Currency of the Principate"]</ref> Studiuesit e konsiderojnë Antonin Piun si kandidatin kryesor për një individ të quajtur Antonin, përmendur shumë herë në [[Talmudi|Talmud]] si mik i rabinit Judah Ha-Nasi.<ref>{{harvnb|Malka Simkovich|2025}}</ref><ref>{{harvnb|Ron Naiweld|2014|pp=81-104}}</ref> Sipas [[Talmudi|Talmudit]] (Avodah Zarah 10a – b), Rabini Judah ishte shumë i pasur dhe i nderuar në Romë. Ai kishte një miqësi të ngushtë me "Antoninin", ndoshta Antonin Piu,<ref>A. Mischcon, Abodah Zara, p.10a Soncino, 1988. Mischcon cites various sources, "SJ Rappaport... is of opinion that our Antoninus is Antoninus Pius." Other opinions cited suggest "Antoninus" was [[Caracalla|Karakala]], Lucius Veri ose [[Aleksandër Severus]].</ref> cili do të konsultohej me rabin Judahun për çështje të ndryshme të kësaj bote dhe shpirtërore. === Misioni diplomatik në Kinë === [[Skeda:Green_glass_Roman_cup_unearthed_at_Eastern_Han_tomb,_Guixian,_China.jpg|parapamje|majtas|347px|Kupë e qelqtë e gjelbër romake, zbuluar nga një [[Dinastia Han|varr i Dinastisë Lindore Han]] (25–220 pas Krishtit), Guangxi, [[Kina|Kinë]]]] Grupi i parë i njerëzve që pretendonin se ishin një [[Marrëdhëniet Kino-Romake|mision diplomatik i romakëve në Kinë]] u regjistrua në vitin [[166]] pas Krishtit nga ''Hou Hanshu''.<ref name="halsall 2000" /> Harper ([[2017]])<ref>{{harvnb|Kyle Harper|2017}}</ref> pohon se përfaqësia, me shumë gjasa ishte një grup tregtarësh, pasi shumë tregtarë romakë udhëtonin për në [[India|Indi]] dhe disa mund të kenë shkuar më tej, ndërsa nuk ka të dhëna zyrtare të ambasadorëve të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] që të udhëtonin deri në [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]]. Grup shkoi te perandori Huan i [[Dinastia Han|Kinës Han]] nga dhe pretendoi të ishte një përfaqësi nga "Andun" ([[gjuha kineze]]: {{Lang|zh|安敦}}, āndūn; për ''Anton''-inus), "mbreti i Daqinit" ([[Perandoria Romake]]).<ref>{{harvnb|Taishan Yu|2013|pp=25-26}}</ref> Ndërsa Antonin Piu vdiq në vitin [[161]], duke i lënë perandorinë birit të tij të [[birësimi|birësuar]], [[Mark Aureli|Marcus Aurelius (Antoninus)]], dhe i dërguari mbërriti në vitin [[166]], mbetet e turbullt se kush e dërgoi misionin, duke qenë se të dy perandorët u quajtën "Antoninus".<ref>{{harvnb|Yü|1986|pp=460–461-->}}</ref><ref>{{harvnb|de Crespigny|2007|p=600}}</ref><ref>{{harvnb|Pulleyblank|Leslie|Gardiner|1999|pp=71–79}}</ref> Misioni romak erdhi nga jugu (prandaj ndoshta nga [[deti]]), duke hyrë në Kinë nga krahina kufitare e Jiaozhi në Rinan ose Tonkin ([[Vietnami|Vietnami i]] sotëm verior). Ajo solli dhurata prej biri [[Rinoceronti]], [[fildishi]], dhe guacka breshkash, ndoshta të blera në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]].<ref>Hill (2009), p. 27 and nn. 12.18 and 12.20.</ref> Teksti specifikisht thotë se ishte hera e parë që kishte pasur kontakt të drejtpërdrejtë midis dy vendeve.<ref name="Hill 2009, p. 27">Hill (2009), p. 27.</ref><ref name="halsall 2000">{{harvnb|Paul Halsall|2000}}</ref> Për më tepër, një copë qelqi e [[Republika Romake|periudhës republikane]] romake është gjetur në një varr të [[Dinastia Han|Hanit Perëndimor]] [[Guangzhou|në Guangzhou]] përgjatë Detit të Kinës Jugore, e datuar nga fillimi i [[shekulli I p.e.s.|shekullit të I para Krishtit]].<ref>{{harvnb|An|2002|p=83}}</ref> Medalionet e arta romake të bëra gjatë sundimit të Antonin Piut dhe ndoshta edhe [[Mark Aureli]]t janë gjetur në Ec Eo, në Vietnamin jugor, atëherë pjesë e Mbretërisë së Funanit, pranë provincës kineze të Jiaozhit. Ky mund të ketë qenë qyteti port i Katigara, i përshkruar nga [[Ptolemeu]] (rreth vitit [[150]]) si i vizituar nga një marinar grek i quajtur Aleksandër dhe i shtrirë përtej Kersonesit të Artë (d.m.th. Gadishullit Malaj).<ref name="young 2001 pp29-30">{{Cite book|last=Young|first=Gary K.|title=Rome's Eastern Trade: International Commerce and Imperial Policy, 31 BC – AD 305|url=https://archive.org/details/romeseasterntrad0000youn|publisher=Routledge|pages=[https://archive.org/details/romeseasterntrad0000youn/page/29 29]–30|language=en|year=2001|isbn=0-415-24219-3|location=Londër & New York}}</ref><ref name="osborne 2006 pp24-25">{{Cite book|author=Milton Osborne|year=2006|orig-year=2000|title=The Mekong: Turbulent Past, Uncertain Future|url=https://archive.org/details/mekongturbulentp0000milt|language=en|publisher=Crows Nest: Allen & Unwin|isbn=1-74114-893-6|pages=[https://archive.org/details/mekongturbulentp0000milt/page/24 24]-25}}</ref> Monedhat romake nga sundimet e [[Tiberi|Tiberit]] deri te [[Aureliani|perandori Aurelian]] janë zbuluar në [[Sian|Xi'an të]] Kinës (vendi i kryeqytetit Han në Chang'an), megjithëse sasia shumë më e madhe e monedhave romake të zbuluara në [[India|Indi]] sugjerojnë se tregtia detare romake për blerjen e [[mëndafshi]]t kinez ishte përqendruar atje, jo në Kinë apo edhe [[Rruga e Mëndafshit]] tokësore që përshkon Iranin e lashtë.<ref name="ball 2016 p154">{{harvnb|Ball|2016|p=154}}</ref> [[Skeda:The_ruins_of_the_East_Triumphal_Arch_built_by_Antoninus_Pius_outside_the_Sanctuary_of_Demeter_and_Kore,_Eleusis_(15552358684).jpg|parapamje|379px|Rrënojat e harkut triumfal të Antonin Piut jashtë Shenjtërores së Demetrës dhe Kores në Eleusis, [[Greqia|Greqi]], duke imituar Harkun e Adrianit në Athinë]] == Vdekja dhe trashëgimia== Në vitin [[156]], Antonin Piu mbushi 70 vjeç. Ai e kishte të vështirë ta mbante veten drejtë pa mbështetje. Ai filloi të kafshonte bukën e thatë për t'i dhënë forcën për të qëndruar zgjuar gjatë pritjeve të tij në mëngjes. [[Mark Aureli]] ishte krijuar tashmë konsull me Antoninin në vitin [[140]], duke marrë titullin e Çezarit, d.m.th. trashëgimtar i paracaktuar.<ref>{{harvnb|Geoffrey Williams Adams|2013|pp=74-75}}</ref> Ndërsa Antonini u plak, [[Mark Aureli|Marku]] mori më shumë detyra administrative. Detyrat administrative të Markut u rritën përsëri pas vdekjes&nbsp;- në vitin [[156]] ose [[157]]&nbsp;- të një prej këshilltarëve më të besuar të Antoninit, Mark Gavius Maksimit. Për njëzet vjet, Gavius Maksimi kishte qenë prefekt pretorian, një zyrë që ishte po aq sekretariate sa ushtarake.<ref>Birley, 2000, ''Marcus Aurelius'', fq. 112; Grant, ''The Antonines'', 14</ref> Gavius Maksimi i ishin dhënë simbolet konsullore dhe nderimet që i takonin një senatori. Ai kishte një reputacion si një disiplinar tepër i rreptë ({{Lang|la|vir severissimus}}, sipas ''[[Historia Augusta]]'') dhe disa kolegë prokuratorë ekuestrianë kishin mëri të qëndrueshme ndaj tij. Një prokurator i quajtur Gaius Censorius Niger vdiq ndërsa Gavius Maksimi ishte gjallë. Në testamentin e tij, Censorius Niger e fyen Maksimin, duke krijuar siklet serioz për njërin nga trashëgimtarët, oratorin Fronto.<ref>Champlin, ''Final Judgments'', 16</ref> Vdekja e Gavius Maksimit nisi një ndryshim në ekipin qeverisës. Është spekulluar se ishte këshilltari ligjor Lucius Volusius Meciani ai që mori rolin e eminencës gri. Meciani ishte shkurtimisht praefekt i Egjiptit, dhe më pas praefectus annonae në Romë. Nëse ishte Meciani ai që u bë i famshëm, ai mund të jetë ngritur pikërisht për të përgatitur të ardhurat&nbsp;- dhe e paparë&nbsp;- trashëgim i përbashkët. Në vitin [[160]], [[Mark Aureli|Marku]] dhe Lucius u caktuan konsuj të përbashkët për vitin pasardhës. Ndoshta Antonini ishte tashmë i sëmurë; në çdo rast, ai vdiq para se të mbaronte viti, ndoshta në 7 mars.<ref>{{harvnb|Fritz Graf|2015|pp=89-90}}</ref><ref>{{harvnb|M. Hammond|1938|p=46}}</ref><ref>{{harvnb|H. Temporini|W. Haase|1972|p=535}}</ref><ref>{{harvnb|Barbara Levick|2002|pp=143-146}}</ref> [[Skeda:Antoninus_Pius_(Museo_del_Prado)_01.jpg|majtas|parapamje|345px|Busti i Antonin Piut në Museo del Prado, Madrid]] Dy ditë para vdekjes së tij, raporton biografi, Antonini ishte në pronën e tij stërgjyshore në Lorium, në Etruria,<ref>Bowman, 2000, fq. 156</ref><ref name="Victor, 15:7">[[Aurel Viktori]], 15:7</ref> rreth {{Convert|12|mi|km}} nga [[Roma]].<ref name="Victor, 15:7" /> Ai hëngri djathë alpin në darkë me mjaft oreks. Natën volli; ai kishte ethe të nesërmen. Të nesërmen, ai thirri këshillin perandorak dhe ia kaloi shtetin dhe vajzën e tij [[Mark Aureli|Markut]]. Perandori dha fjalën kryesore për jetën e tij në fjalën e fundit që tha: kur tribuna e orës së natës erdhi për të kërkuar fjalëkalimin, ai u përgjigj: "aequanimitas" (barazpeshim).<ref name="Bury, p. 532">Bury, 1893, fq. 532</ref> Ai pastaj u kthye, sikur të flinte, dhe vdiq.<ref>''HA Antoninus Pius'' 12.4–8; Birley, 2000, ''Marcus Aurelius'', fq. 114.</ref> Vdekja e tij mbylli mbretërimin më të gjatë që nga [[Augusti]] (duke e tejkaluar [[Tiberi|Tiberin]] për disa muaj).<ref>Bowman, 2000, fq. 156</ref> Rekordi i tij për mbretërimin e dytë më të gjatë do të ishte i pamposhtur për 168 vjet, deri në vitin [[329]], kur u tejkalua nga [[Kostandini i Madh]]. Ceremonitë e mortore të Antonin Piut ishin, sipas fjalëve të biografit, "të përpunuara".<ref>''HA Marcus'' 7.10, përkthyer nga David Magie, cituar te Birley, 2000, ''Marcus Aurelius'', fq. 118, 278 n.6.</ref> Nëse funerali i tij ndiqte modelin e funeraleve të mëparshme, trupi i tij do të ishte djegur në një gropë në Campus Martius, ndërsa shpirti i tij do të ngrihej në shtëpinë e perëndive në qiej. Sidoqoftë, duket se nuk ishte kështu: sipas ''biografisë së tij [[Historia Augusta]]'' (e cila duket se riprodhon një raport të mëparshëm, të detajuar) trupi i Antoninit (dhe jo hiri i tij) u varros në [[Castel Sant'Angelo|mauzoleumin e Adrianit]]. Pas një intervali shtatë-ditor (''justitium''), [[Mark Aureli|Marku]] dhe Luciusi propozuan hyjnizimin e babait të tyre.<ref>{{harvnb|Robert Turcan|1958|pp=323-347}}</ref> Në kontrast me sjelljen e tyre gjatë fushatës së Antoninit për të hyjnizuar [[Adriani]]n, [[SPQR|senati]] nuk kundërshtoi dëshirat e perandorëve. Një ''flamen'', ose prift kultik, u caktua për të shërbyer kultin e Antoninit të hyjnizuar, tani ''Divus Antoninus''. Një kolonë iu kushtua Antoninit në Campus Martius,<ref name="Weigel, Antoninus Pius" /> dhe tempulli që ai kishte ndërtuar në Forum në vitin [[141]] për gruan e tij të hyjnizuar, Faustina iu ridedikua Faustinës së hyjnizuar dhe Antoninit të hyjnizuar.<ref name="Bury, p. 532" /> Ajo mbijeton si kisha e San Lorenzo in Miranda.<ref name="Birley, Marcus Aurelius, 118">Birley, 2000, ''Marcus Aurelius'', fq. 118.</ref> [[Skeda:Sbeitla_04.jpg|parapamje|372px|Harku i Antonin Piut në Sbeïtla, [[Tunizia|Tunizi]].]] == Historiografia == Rrëfimi i vetëm i paprekur i jetës së tij, që na është transmetuar është ai i ''[[Historia Augusta]]'', një vepër jo e besueshme dhe kryesisht e sajuar. Sidoqoftë, ajo prapë përmban informacione që konsiderohen të arsyeshme&nbsp;- për shembull, është burimi i vetëm që përmend ngritjen e Murit Antonin në Britani.<ref>[[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'' 5:4</ref> Antonini është unik midis perandorëve romakë në atë që ai nuk ka biografi të tjera. [[Skeda:Antoninus_Pius,_Palazzo_Altemps,_Rome_(11383990114).jpg|parapamje|majtas|Shtatorja e Antonin Piut, Palazzo Altemps, Romë]] Antonini, në shumë mënyra, ishte ideali i zotërisë tokësor, i vlerësuar jo vetëm nga romakët e lashtë, por edhe nga studiuesit e mëvonshëm të historisë klasike, si Edward Gibbon<ref>{{Cite book|last=Gibbon|first=Edward|year=2015|language=en|url=https://books.google.com/books?id=-FB4BgAAQBAJ&pg=PT125|title=Delphi Complete Works of Edward Gibbon (Illustrated)|publisher=Delphi Classics|isbn=978-191063076-1|page=125}}</ref> ose autori i artikullit mbi Antonin Piun në Edicionin e Njëmbëdhjetë të [[Encyclopædia Britannica]].{{Sfn|Chisholm|1911|pp=148-149}} Historiani gjerman Ernst Kornemann e ka pasur atë në ''Römische Geschichte'' [2 vëll., red. nga H. Bengtson, Stuttgart 1954] se mbretërimi i Antoninit përfshinte "një sërë mundësish të humbura jashtëzakonisht shumë", duke pasur parasysh trazirat që do të vinin. Ka më shumë për këtë argument, duke pasur parasysh se [[Perandoria Parthiane|parthianët]] në Lindje do të bënin vetë shumë shpejt një sasi të vogël keqësie pas vdekjes së Antoninit. Shkrimi i Kornemann është se Antonini mund të ketë zhvilluar luftëra parandaluese për të shmangur këta të huaj. Michael Grant pajtohet se është e mundur që Antonini të kishte vepruar me vendosmëri më herët (duket se, në shtratin e vdekjes, ai po përgatiste një aksion në shkallë të gjerë [[Luftërat romako-parthiane|kundër parthianëve]]), [[Perandoria Parthiane|parthianët]] mund të mos kishin qenë në gjendje të zgjidhin kohën e tyre, por dëshmitë aktuale nuk janë përfundimtare. Grant shprehet se Antonini dhe oficerët e tij vepruan në mënyrë të vendosur duke u marrë me shqetësimet kufitare të kohës së tij, megjithëse kushtet për paqen afatgjatë nuk u krijuan. Në tërësi, sipas Grant, fotografia eulogjike e [[Mark Aureli]]t për Antoninin duket e merituar, dhe Antonini duket të ketë qenë një perandor konservator dhe nacionalist (megjithëse ai respektoi dhe ndoqi në mënyrë të moderuar shembullin e [[Adriani]]t të filohenizmit), i cili nuk ishte njollosur nga gjaku i asnjë qytetari ose armiku, kombinoi dhe ruajti fatin e mirë të Numa Pompiliusit, detyrimin paqësor dhe skrupulozitetin fetar, dhe ligjet e të cilit hoqën anomalitë dhe zbutën ashpërsitë.<ref>{{harvnb|Grant|2016|pp=14–23}}</ref> Krzysztof Ulanowski argumenton se pretendimet për paaftësinë ushtarake janë të ekzagjeruara, duke pasur parasysh se megjithëse burimet lavdërojnë dashurinë e Antoninus për paqen dhe përpjekjet e tij "më tepër për të mbrojtur, sesa për të zgjeruar krahinat", ai vështirë se mund të konsiderohet një pacifist, siç tregohet nga pushtimi të Ultësirave, ndërtimi i Murit Antonine dhe zgjerimi i Germania Superior. Ulianowski gjithashtu vlerëson Antoninusin për suksesin në parandalimin me mjete diplomatike.<ref>{{harvnb|Ulanowski|2016|pp=360–361}}</ref> == Pasardhësit == Edhe pse vetëm një nga katër fëmijët e tij mbijetoi në moshë madhore, Antonini u bë paraardhësi i katër brezave të romakëve të shquar, përfshirë perandorin [[Komodus]]. Hans-Georg Pflaum ka identifikuar pesë pasardhës të drejtpërdrejtë të Antoninit dhe Faustinës, të cilët ishin konsuj në gjysmën e parë të [[shekulli III|shekullit të tretë]]. # Mark Aurelius Fulv Antonini (vdiq para vitit [[138]]), vdiq i ri, pa probleme # Mark Galerius Aurelius Antonini (vdiq para vitit [[138]]), vdiq i ri, pa probleme # Aurelia Fadilla (vdiq në vitin [[135]]), e cila u martua me Lucius Plautius Lamia Silvanin, konsull i sëmurë në vitin [[145]];<ref>Ronald Syme, "Antonine Relatives: Ceionii and Vettuleni", ''Athenaeum'', 35 (1957), fq. 309</ref> asnjë fëmijë nuk dihet me siguri. # Faustina e Vogël (16 shkurt midis viteve [[125]] dhe [[130]]–†[[175]]), kishte disa fëmijë; ata që kishin fëmijë ishin:<ref>Bazuar te tabela F, "The Children of Faustina II" e Birley, ''Marcus Aurelius'' (2000)</ref> ## Ania Aurelia Galeria Lucilla (7 mars [[150]]-[[182]]?), fëmijët e së cilës përfshinin: ### Tiberius Klaudius Pompeiani ## Ania Galeria Aurelia Faustina ([[151]]–†?), fëmijët e së cilës përfshinin: ### Tiberius Klaudius Sever Prokuli #### Perandoresha Ania Faustina, gruaja e tretë e [[Elagabalus]] ## Fadilla ([[159]] – pas vitit [[211]]) ## Ania Kornificia Faustina Minor ([[160]]–[[213]]) {| class="collapsible collapsed" style="margin: 0.3em auto auto; clear:none; min-width:100%; width:100%; font-size:88%; border:1px solid #aaa;" ! style="padding:0.2em 0.3em 0.2em 0.3em;background:none; width:100%;color:inherit" |<templatestyles src="Module:Navbar/styles.css"></templatestyles><div class="navbar-ct-mini" style=";text-decoration:inherit;">Pema familjare e Antonin Piut, Dinastia Nerva–Antonine</div> |- | style="text-align:center" | {| style="border-spacing: 0px; border-collapse: separate; " | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Q.&nbsp;Marcius Barea Soranus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Quintus Marcius Barea Sura | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Antonia Furnilla | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M.&nbsp;Cocceius Nerva | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Sergia Plautilla | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |P.&nbsp;Aelius Hadrianus |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #c6bbf9;color:#000" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">[[Titi|Titus]]</span><br /><br />(r.&nbsp;79–81) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Marcia Furnilla | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Marcia | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Trajanus Pater</span> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">[[Nerva]]</span><br /><br />(r.&nbsp;96–98) | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Ulpia<ref group="lower-roman">Sister of Trajan's father: Giacosa (1977), p.&nbsp;7.</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Aelius Hadrianus Marullinus |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;border-bottom:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Flavia</span><ref name="giac8" group="lower-roman">Giacosa (1977), fq. 8.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Marciana</span><ref name="lev161" group="lower-roman"></ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |C.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Salonius Matidius<ref group="lower-roman">Burri i Ulpia Marcianës: Levick (2014), fq. 161.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">[[Trajani|Trajan]]</span><br /><br />(r.&nbsp;98–117) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Plotina</span> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |P.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Acilius Attianus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |P.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Aelius Afer<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Paulina Major<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Lucius Mindius<br /><br />(2) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Libo Rupilius Frugi<br /><br />(3) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Matidia</span><ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Vibius Sabinus<br /><br />(1)<ref group="lower-roman">Burri i Salonia Matidias: Levick (2014), fq. 161.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Paulina Minor<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e5e5e5;color:#000" |L.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Julius Ursus Servianus<ref name="Smith Servianus" group="lower-roman">Smith (1870), [https://quod.lib.umich.edu/m/moa/ACL3129.0003.001/800?rgn=full+text;view=image;q1=servianus "Julius Servianus"].</ref> |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Matidia Minor<ref name="giac9" group="lower-roman">Giacosa (1977), gw. 9.</ref> | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |[[Suetoni|Suetonius]]?<ref group="lower-roman">[[Suetoni]] ishte një dashnor i mundshëm i Sabinës: Një interpretatim i ''[[Augustan History|HA]] Hadrianus'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Hadrian/1*.html#11 11:3]</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Sabina</span><ref name="lev161" group="lower-roman">Levick (2014), fq. 161.</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">[[Adriani]]</span><ref name="giac7" group="lower-roman">Giacosa (1977), fq.&nbsp;7.</ref><ref name="Smith 1870a p. 319" group="lower-roman">Smith (1870), [https://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0002.001/329?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=hadrian "Hadrian"], fq. 319–322.</ref><ref name="DIR hadrian" group="lower-roman">''DIR'' contributor (Herbert W. Benario, 2000), [http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm "Hadrian"] {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20110408201312/http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm|date =8 prill 2011}}.</ref> (r.&nbsp;[[117]]–[[138]]) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Antinous</span><ref group="lower-roman">Dashnor i [[Adriani]]t: Lambert (1984), fq.&nbsp;99 dhe ''passim''; hyjnizimi: Lamber (1984), fq.&nbsp;2–5, etj.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Julia Balbilla?<ref group="lower-roman">Julia Balbilla një dashnore e mundshme e Sabinës: A. R. Birley (1997), ''Hadrian, the Restless Emperor'', fq. 251, cituar te Levick (2014), fq. 30, që është skeptik mbi këtë hamendësim.</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | style="border-right:1px dotted black;border-bottom:1px dotted black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |C.&nbsp;Fuscus Salinator I | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Julia Serviana Paulina |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Anius Veri<ref group="lower-roman">Burri i Rupilia Faustinës: Levick (2014), fq. 163.</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Rupilia Faustina<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Boionia Procilla | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Cn.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Arrius Antonini | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;border-bottom:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.&nbsp;Ceionius Commodus | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Apia Severa | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e5e5e5;color:#000" |C.&nbsp;Fuscus Salinator II | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.&nbsp;Caesennius Paetus | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Arria Antonina | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Arria Fadilla<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |T.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Aurelius Fulvus | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Caesennius Antoninus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.&nbsp;Commodus | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Plautia | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |''ignota''<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |C.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Avidius Nigrinus |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px dashed black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M. Anius Verus<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Domitia Kalvilla<ref group="lower-roman">Gruaja e M. Anius Verus: Giacosa (1977), fq. 10.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Fundania<ref group="lower-roman">Gruaja e M. Anius Libo: Levick (2014), fq. 163.</ref> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Anius Libo<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |F<nowiki><small>AUSTINA</small></nowiki><ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |<templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">Antoninus Pius</span><br /><br />(r.&nbsp;138–161)<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #f6dbef;color:#000" |L.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Aelius Caesar<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Avidia<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px dashed black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px dashed black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Kornificia<ref name="lev163" group="lower-roman">Levick (2014), fq. 163.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |[[Mark Aureli|M<small>ARCUS</small> A<small>URELIUS</small>]]<br /><br />(r.&nbsp;161–180)<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |F<nowiki><small>AUSTINA</small></nowiki> Minor<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px dotted black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e5e5e5;color:#000" |C.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Avidius Cassius<ref group="lower-roman">Epitomatori i [[Dion Kasi]]t ([http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/72*.html 72.22]) jep historinë se Faustina Maior premtoi të martohej me Avidius Cassius. Kësaj i bëhet jehonë te ''[[Historia Augusta|HA]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Marcus_Aurelius/2*.html "Marcus Aurelius" 24].</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Aurelia Fadilla<ref name="lev162" group="lower-roman">Levick (2014), fq. 162.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |L<nowiki><small>UCIUS</small></nowiki> V<nowiki><small>ERUS</small></nowiki><br /><br />(r.&nbsp;161–169)<ref name="lev164" group="lower-roman">Levick (2014), fq. 164.</ref><br /><br />(1) | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Ceionia Fabia<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Plautius Quintillus<ref group="lower-roman">Burri i Ceionia Fabias: Levick (2014), fq. 164.</ref> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Q.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Servilius Pudens | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Ceionia Plautia<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Kornificia Minor<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Petronius Sura | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #e9a5d8;color:#000" |[[Komodus|C<small>OMMODUS</small>]]<br /><br />(r.&nbsp;[[177]]–[[192]])<ref name="giac10" group="lower-roman">Giacosa (1977), fq. 10.</ref> | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Fadilla<ref name="lev117" group="lower-roman">Levick (2014), fq. 117.</ref> | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #f6dbef;color:#000" |M. Annius Verus Caesar<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background: #e5e5e5;color:#000" |Ti.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Klaudius Pompeianus<br /><br />(2) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Lucilla<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |M.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Plautius Quintillus<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Junius Licinius Balbus | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Servilia Ceionia |- style="height:1px;text-align:center" | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;border-bottom:1px solid black;height:1em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Petronius Antoninus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.&nbsp;Aurelius Agaclytus<br /><br />(2) | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Aurelia Sabina<ref name="lev161" group="lower-roman" /> | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |L.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Antistius Burrus<br /><br />(1) | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Plautius Quintillus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Plautia Servilla | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |C.<nowiki><span typeof="mw:Entity">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>Furius Sabinus Timesitheus | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Antonia Gordiana | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Junius Licinius Balbus? |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | rowspan="2" style="border-right:1px solid black;height:2em;width:1em" | | rowspan="2" style="height:2em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | style="border-right:1px solid black;height:1em;width:1em" | |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="2" rowspan="2" style="height:2em;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em" |Furia Sabina Tranquillina | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;border-bottom:1px solid black;width:2em" | | colspan="6" rowspan="2" style="border:2px solid black;padding:0.2em;background-color: #c6bbf9;color:#000" |G<nowiki><small>ORDIAN</small></nowiki> III<br /><br />(r.&nbsp;[[238]]–[[244]]) |- style="height:1px;text-align:center" | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | | colspan="2" style="height:1em;width:2em" | |} |- | style="text-align: left;" | {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" | * (1) = bashkëshorti/tja e parë * (2) = bashkëshorti/tja e dytë * (3) = bashkëshorti/tja e tretë * <templatestyles src="Legend/styles.css" /><div class="legend"><span class="legend-color" style="background-color:#e9a5d8; color:black;">&nbsp;</span>&nbsp;E purpurta e kuqërremtë tregom perandor të Dinastisë Nerva-Antonine </div><br /><br /><templatestyles src="Legend/styles.css" /><div class="legend"><span class="legend-color" style="background-color:#f6dbef; color:black;">&nbsp;</span>&nbsp;E purpurta e hapur tregon trashëgimtar të paracaktuar perandorak të kësaj dinastie që nuk mbretëroi kurrë </div><br /><br /><templatestyles src="Legend/styles.css" /><div class="legend"><span class="legend-color" style="background-color:#e5e5e5; color:black;">&nbsp;</span>&nbsp;grija tregon pretendentë të pasukseshëm perandorak</div><br /><br /><templatestyles src="Legend/styles.css" /><div class="legend"><span class="legend-color" style="background-color:#c6bbf9; color:black;">&nbsp;</span>&nbsp;E purpurta e kaltërreme tregon perandorë të dinastive të tjera</div> * vijat e ndërprera tregojnë [[Birësimi|birësim]]; vijat e pikëzuara tregojnë lidhje dashurore / marrëdhënie jashtë martese * <templatestyles src="smallcaps/styles.css" /><span class="smallcaps">small caps</span> = të hyjnizuar së prasmi (''augusti, augustae,'' ose të tjerë) |} |- | style="text-align: left;" |'''Notes:''' Pëveç kur shënohet ndryshe, shënimet e mëposhtme tregojnë se farefisnia e një individi tregohet në pemën e mësipërme familjare. <templatestyles src="Reflist/styles.css" /><div class="reflist reflist-columns references-column-width reflist-lower-roman " style="column-width: 30em; "> <references group="lower-roman" responsive="0"></references> </div> |- | style="text-align: left;" |'''References:''' * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>''DIR'' contributors (2000). [http://www.roman-emperors.org/ "De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Rulers and Their Families"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200913043304/http://www.roman-emperors.org/ |date=13 shtator 2020 }}<span class="reference-accessdate">. </span><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">14 April</span> 2015</span>. * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>Giacosa, Giorgio (1977). ''Women of the Caesars: Their Lives and Portraits on Coins''. Translated by R. Ross Holloway. Milan: Edizioni Arte e Moneta. [[ISBN]]&nbsp;<nowiki><bdi>0-8390-0193-2</bdi></nowiki>. * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>Lambert, Royston (1984). ''Beloved and God: The Story of Hadrian and Antinous''. New York: Viking. [[ISBN]]&nbsp;<nowiki><bdi>0-670-15708-2</bdi></nowiki>. * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>Levick, Barbara (2014). ''Faustina I and II: Imperial Women of the Golden Age''. Oxford University Press. [[ISBN]]&nbsp;<nowiki><bdi>978-0-19-537941-9</bdi></nowiki>. * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>William Smith, ed. (1870). ''Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology''. |} == Shiko edhe == {{Div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Lista e Perandorëve Romakë]] * [[Perandoria Romake Perëndimore]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Lista e Perandorëve Bizantinë]] * [[Perandoria Romake]] * [[Perandoria Bizantine]] * [[Neroni]] * [[Otoni]] * [[Klaudi]] * [[Tiberi]] * [[Vespaziani]] * [[Nerva]] * [[Titi]] * [[Adriani]] * [[Mark Aureli]] * [[Komodus]] * [[Caracalla|Karakala]] * [[Aleksandër Severus]] * [[Septim Severi]] * [[Klaudi II]] * [[Graciani]] * [[Arkadi]] * [[Teodosi I]] * [[Konstanc Klori]] * [[Kostandini i Madh]] * [[Dinastia e Konstandinit]] * [[Juliani]] * [[Valentiniani I]] * [[Valentiniani II]] * [[Valensi]] * [[Teodosi II]] * [[Anastasi I]] * [[Marciani]] * [[Valentiniani III]] * [[Justini I]] * [[Justiniani i Madh]] * [[Dinastia e Justinianit]] * [[Scholae Palatinae]] * [[Fasti Ostienses]] * [[Corpus Inscriptionum Latinarum]] * [[Historia Augusta]] * [[SPQR]] * [[Castel Sant'Angelo]] * [[Tempulli i Jeruzalemit]] * [[Tempulli i Parë]] * [[Tempulli i Dytë]] * [[Tempulli i Tretë]] * [[Justin Martiri]] * [[Luftërat romako-parthiane]] * [[Perandoria Parthiane]] * [[Dion Kasi]] * [[Svetoni]] * [[Aurel Viktori]] * [[Eutropi]] {{Div col end}} == Shënime == {{Notelist}} == Referime == {{Reflist|2}} ==Bibliografia== ===Burimet parësore=== {{Refbegin|39em}} * [[Dion Kasi]], ''Roman History'', Libri 70, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/70*.html] * [[Aurel Viktori]], ''"Epitome de Caesaribus"'', [http://www.roman-emperors.org/epitome.htm version anglisht i Epitome de Caesaribus] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20201108100827/http://www.roman-emperors.org/epitome.htm |date =8 nëntor 2020}} * [[Historia Augusta]], ''Life of Antoninus Pius'', [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Antoninus_Pius*.html versioni anglisht i Historia Augusta] Vini re se [[Historia Augusta]] përfshin elemente pseudohistorike. {{Refend}} ===Burimet dytësore=== {{Refbegin|39em}} * {{Cite encyclopedia|author=Rouben Paul Adalian|title=Arshakuni/Arsacid|encyclopedia=Historical Dictionary of Armenia|year=2010|publisher=Scarecrow|language=en|location=Lanham|isbn=978-0-8108-6096-4|page=174}} * {{Cite book|author=Geoffrey Williams Adams|title=Marcus Aurelius in the Historia Augusta and Beyond|year=2013|publisher=Rowman & Littlefield|language=en|location=Hanham|isbn=978-0-7391-7638-2}} * {{Cite book|last=Allen|first=Timothy F. H.|last2=Hoekstra|first2=Thomas W.|url=https://books.google.com/books?id=lQjb04tfBHsC&pg=PA106|title=Supply-Side Sustainability|last3=Tainter|first3=Joseph A.|year=2012|publisher=Columbia University Press|language=en|isbn=978-023150407-2}} * {{Cite book|last=An|first=Jiayao|title=Silk Road Studies VII: Nomads, Traders, and Holy Men Along China's Silk Road|publisher=Brepols|year=2002|editor-last=Juliano|editor-first=Annette L.|location=Turnhout|chapter=When Glass Was Treasured in China|editor-last2=Lerner|isbn=250352178-9|editor-first2=Judith A.|language=en}} * {{Cite book|author=Clifford Ando|title=Imperial Rome AD 193 to 284: The Critical Century|year=2012|publisher=Edingburgh University Press|language=en|isbn=978-0-7486-2050-0}} * {{Cite book|last=Ball|first=Warwick|title=Rome in the East: Transformation of an Empire|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-0-415-72078-6|edition=i 2-të|location=Londër & New York|page=154|language=en}} * {{Cite book|author=Heinz Bellen|chapter=Die ‘Verstaatlichung’ des Privatvermögens der römische Kaiser|editor=Hildegard Temporini|title=Aufstieg und Niedergang der römischen Welt|year=1974|publisher=De Gruyter|language=de|location=Berlin|isbn=3-11-004571-0|page=112}} * {{Cite book|author=Herbert W. Benario|year=1980|title=A Commentary on the Vita Hadriani in the Historia Augusta|url=https://archive.org/details/commentaryonvita0000bena|publisher=Scholars Press|language=en|isbn=978-0-891-30391-6|ref=none}} * {{Cite book|author=Anthony Birley|title=The Roman Government of Britain|url=https://archive.org/details/romangovernmento0000birl|year=2005|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-925237-4|ref=none}} * {{Cite book|last=Birley|first=Anthony R.|title=Marcus Aurelius: A Biography|url=https://books.google.com/books?id=gl5T47CvuDsC&pg=PA33|year=2012|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-113469569-0}} * Bossart-Mueller, ''Zur Geschichte des Kaisers A.'' (1868) * {{Cite book|last=Bowman|first=Alan K.|title=The Cambridge Ancient History: The High Empire, A.D. 70–192|year=2000|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|last=Birley|first=Anthony|title=Marcus Aurelius|year=2000|publisher=Routledge|language=en}} * {{Cite journal|author=W. E. Boyd|year=1984|title=Environmental change and Iron Age land management in the area of the Antonine Wall, central Scotland: a summary|journal=Glasgow Archaeological Journal|volume=11|issue=1|language=en|pages=75-81}} * {{Cite book|author=David J. Breeze|title=Roman Frontiers in Britain|url=https://archive.org/details/romanfrontiersin0000bree|year=2013|publisher=Bloomsbury|language=en|isbn=978-1-8539-9698-6|ref=none}} * {{Cite book|author=E. E. Bryant|title=The Reign of Antoninus Pius|url=https://archive.org/details/reignofantoninus00bryaiala|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1895|language=en|ref=none}} * {{Cite book|last=Bury|first=John Bagnell|year=1893|publisher=Harper|language=en|url=https://archive.org/details/historyofromanem00buryuoft|title=A History of the Roman Empire from its Foundation to the Death of Marcus Aurelius}} * {{Cite book|author=Edward Champlin|title=Final Judgments: Duty and Emotion in Roman Wills, 200 B.C. – A.D. 250|url=https://archive.org/details/finaljudgmentsdu0000cham|year=1991|publisher=University of California Press|language=en|location=Berkley|isbn=0-520-07103-4|ref=none}} * {{Cite encyclopedia|editor-last=Chisholm|editor-first=Hugh|title=Antoninus Pius|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Antoninus_Pius|volume=2|year=1911|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|edition=i 11-të|publisher=Cambridge University Press]]|language=en|pages=148-149}} * {{Cite journal|author=Michel Christol|title=L'armée des provinces pannoniennes et la pacification des révoltes maures sous Antonin le Pieux|journal=Antiquités africaines|volume=17|year=1981|language=fr|pages=133–141}} * {{Cite journal|author=Emmanuelle Collas-Heddeland|volume=108|date=korrik–dhjetor 1995|url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1995_num_108_2_2661|title=Le culte impérial dans la compétition des titres sous le Haut-Empire. Une lettre d’Antonin aux Éphesiens|journal=Revue des Études Grecques|language=fr|pages=410-429|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603005958/https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1995_num_108_2_2661|archive-date=3 qershor 2018}} * {{Cite book|last=Cooley|first=Alison E.|year=2012|title=The Cambridge Manual of Latin Epigraphy|language=en|url=https://books.google.al/books?id=VlghAwAAQBAJ|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-84026-2}}<bdi></bdi> * {{Cite book|last=de Crespigny|first=Rafe|title=A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220 AD)|publisher=Koninklijke Brill|year=2007|language=en|isbn=978-90-04-15605-0|location=Leiden}} * {{Cite book|author=John Anthony Crook|title=Consilium Principis: Imperial Councils and Counsellors from Augustus to Diocletian|year=1955|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite journal|last=Daucé|first=Fernand|year=1968|title=Découverte à Rennes d'une pièce de Faustine jeune|url=http://www.persee.fr/doc/abpo_0003-391x_1968_num_75_1_2460|doi=10.3406/abpo.1968.2460|journal=Annales de Bretagne|volume=75|language=fr|pages=270–276|access-date=23 tetor 2015|url-status=dead|archive-date=4 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504050336/https://www.persee.fr/doc/abpo_0003-391x_1968_num_75_1_2460}} * {{Cite book|author=Albino Garzetti|title=From Tiberius to the Antonines: A History of the Roman Empire AD 14–192|publisher=Routledge|language=en|year=2014|isbn=978-1-138-01920-1}} * {{Cite journal|last=Gayraud|first=Michel|title=Le proconsulat de Narbonnaise sous le Haut-Empire|url=http://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1970_num_72_3_3874|journal=Revue des Études Anciennes|volume=72|year=1970|doi=10.3406/rea.1970.3874|language=fr|access-date=24 janar 2016|pages=344–363}} * {{Cite book|editor=Conrad Gempf|title=The Book of Acts in Its Graeco-Roman Setting|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|language=en|location=Grand Rapids|year=1994|isbn=0-85364-564-7|page=305}} * {{Cite book|last=Gibbon|first=Edward|title=Delphi Complete Works of Edward Gibbon|url=https://books.google.com/books?id=-FB4BgAAQBAJ&pg=PT125|year=2015|publisher=Delphi Classics|language=en|isbn=978-191063076-1|ref=none}} * {{Cite book|author=Fritz Graf|title=Roman Festivals in the Greek East|year=2015|url=https://books.google.al/books?id=xE22CgAAQBAJ&pg=PA89|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-110709211-2}} * {{Cite journal|author=Paul Graindor|title=Antonin le Pieux et Athénes|year=1927|volume=6|language=fr|issue=3–4|url=https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1927_num_6_3_6468|journal=Revue belge de philologie et d’histoire|pages=753-756|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603171541/https://www.persee.fr/doc/rbph_035-0818_1927_num_6_3_6468|archive-date=3 qershor 2018}} * {{Cite book|last=Grant|first=Michael|title=The Antonines: The Roman Empire in Transition|url=https://books.google.com/books?id=-FwfDAAAQBAJ&pg=PT28|year=2016|publisher=Routledge|language=en|location=Abingdon|isbn=978-131797211-2}} * {{Cite book|author=Paul Halsall|year=2000|editor=Jerome S. Arkenberg|orig-year=1998|url=http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/romchin1.html|title=East Asian History Sourcebook: Chinese Accounts of Rome, Byzantium and the Middle East, c. 91 B.C.E. – 1643 C.E.|publisher=Fordham University|language=en|archive-date=10 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140910050947/http://www.fordham.edu/halsall/eastasia/romchin1.html}} * {{Cite journal|author=M. Hammond|year=1938|title=The Tribunician Day During the Early Empire|url=https://www.jstor.org/stable/4238599|journal=Memoirs of the American Academy in Rome|volume=15|language=en|page=46}} * {{Cite book|editor=Philip A. Harland|title=Greco-Roman Associations: Texts, translations and commentaries|volume=2. North Coast of the Black Sea, Asia Minor|publisher=Walter de Gruyter|language=en|year=2014|isbn=978-3-11-034014-3}} * {{Cite book|author=Kyle Harper|year=2017|title=The Fate of Rome|url=https://archive.org/details/fateofromeclimat0000harp|publisher=Princeton University Press|language=en|location=Princeton, Nju Xhersi}} * {{Cite book|last=Harvey|first=Paul B.|title=Religion in republican Italy|year=2006|url=https://archive.org/details/religionrepublic00schu|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|ref=none}} * {{Cite book|last=Hill|first=John E.|title=Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han Dynasty, First to Second Centuries CE|publisher=BookSurge|year=2009|language=en|isbn=978-1-4392-2134-1}}<bdi></bdi> * {{Cite book|author1=Simon Hornblower|author2=Antony Spawforth|author3=Esther Eidinow|year=2014|title=The Oxford Companion to Classical Civilization|chapter=Antoninus Pius|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-1910-1676-9}} * {{Cite book|last=Hüttl|first=W.|title=Antoninus Pius|year=1936|volume=I & II, Prag|orig-year=1933|language=en}} * Lacour-Gayet, ''A. le Pieux et son Temps'' (1888) * {{Cite book|author1=Barbara Levick|year=2002|chapter=The Feriale Duranum|publisher=Routledge|language=en|url=https://books.google.al/books?id=5KSCAgAAQBAJ&pg=PA144|title=The Government of the Roman Empire: A Sourcebook|isbn=978-1-134-57264-9|pages=143-146}} * {{Cite book|last=Lind|first=Goran|title=Common Law Marriage: A Legal Institution for Cohabitation|url=https://books.google.com/books?id=e-kJxOISFSMC&pg=PA72|year=2008|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-971053-9}} * {{Cite book|author=Edward Luttwak|title=The Grand Strategy of the Roman Empire|year=1979|publisher=The Johns Hopkins University Press|language=en|isbn=0-8018-2158-4}} * {{Cite book|last=McLaughlin|first=Raoul|year=2010|publisher=A&C Black|language=en|url=https://books.google.com/books?id=gzJf1KgqrWQC&pg=PA131|title=Rome and the Distant East: Trade Routes to the Ancient Lands of Arabia, India and China|isbn=978-184725235-7}} * {{Cite book|author=Marta García Morcillo|title=Las ventas por subasta en el mundo romano: la esfera privada|publisher=Edicions Universitat Barcelona|year=2005|language=ca|isbn=84-475-3017-5}} * {{Cite book|author=George Mousourakis|title=Roman Law and the Origins of the Civil Law Tradition|url=https://books.google.al/books?id=SMeoBQAAQBAJ&lpg=PR13&pg=PA79|year=2014|chapter=2.4.5. The Culmination of Roman Jurisprudence|publisher=Springer|language=en|location=Heidelberg|isbn=978-3-319-12267-0|pages=70-83}} * {{Cite journal|author=Ron Naiweld|year=2014|title=There Is Only One Other: The Fabrication of Antoninus in a Multilayered Talmudic Dialogue|url=https://archive.org/details/jewish-quarterly-review_winter-2014_104_1/page/81|journal=Jewish Quarterly Review|volume=104|issue=1|doi=10.1353/jqr.2014.0000|language=en|issn=1553-0604|pages=81-104}} * {{Cite book|author=Milton Osborne|title=The Mekong: Turbulent Past, Uncertain Future|url=https://archive.org/details/mekongturbulentp0000milt|year=2006|language=en|publisher=Crows Nest: Allen & Unwin|orig-year=2000|isbn=1-74114-893-6|ref=none}} * {{Cite journal|author=H.-G. Pflaum|title=Les prêtres du culte impérial sous le règne d'Antonin le Pieux|journal=Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres|volume=111|issue=2|year=1967|language=fr|url=https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1967_num_111_2_12096|archive-url=https://web.archive.org/web/20180602230502/https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1967_num_111_2_12096|archive-date=2 qershor 2018}} * {{Cite book|author=David S. Potter|year=2014|title=The Roman Empire at Bay|publisher=Routledge|language=en|location=Londër|isbn=978-0-415-84054-5}} * {{Cite journal|last=Pulleyblank|first=Edwin G.|last2=Leslie|first2=D. D.|year=1999|last3=Gardiner|first3=K. H. J.|title=The Roman Empire as Known to Han China|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=119|doi=10.2307/605541|jstor=605541|language=en|pages=71–79}} * {{Cite journal|author=René Rebuffat|title=Enceintes urbaines et insécurité en Maurétanie Tingitane|journal=Mélanges de l’École française de Rome, Antiquité|year=1974|url=https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1974_num_86_1_970|volume=86|issue=1|language=fr|pages=501-522|archive-date=4 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504043706/https://www.persee.fr/doc/mefr_0223-5102_1974_num_86_1_970}} * {{cite book|last=Salomies|first=O.|year=2014|chapter=Adoptive and Polyonymous Nomenclature in the Roman Empire – Some Addenda|editor1-last=Caldelli|editor1-first=M. L.|editor2-last=Gregori|editor2-first=G. L.|title=Epigrafia e ordine senatorio, 30 anni dopo|publisher=Edizioni Quasar|chapter-url=https://www.academia.edu/9860972|language=it, en|isbn=978-887140567-4|pages=492–493}} * {{Cite book|author=Peter Salway|title=A History of Roman Britain|year=2001|language=en|url=https://books.google.al/books?id=spyCIqTzJu0C&lpg=PP1&pg=PA147|chapter=8. The Antonine Frontier|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-280138-8|page=147-156}} * {{Cite book|author=A. Arthur Schiller|title=Roman Law: Mechanisms of Development|year=1978|publisher=Mouton|language=en|location=Hagë|isbn=90-279-7744-5}} * {{Cite book|last=Schlude|first=Jason M.|url=https://books.google.com/books?id=l-LNDwAAQBAJ&pg=PA176|title=Rome, Parthia, and the Politics of Peace: The Origins of War in the Ancient Middle East|publisher=Routledge|date=13 janar 2020|language=en|isbn=978-1-351-13570-2}} * {{Cite book|author=Christian Settipani|year=2000|volume=2. Continuité gentilice et continuité familiale dans les familles sénatoriales romaines à l'époque impériale: mythe et réalité|title=Prosopographica et genealogica|publisher=Unit for Prosopographical Research, Linacre College, University of Oxfod|language=fr, en|isbn=978-19-0093402-2}} * {{Cite book|author=David Colin Arthur Shotter|title=Roman Britain|year=2004|publisher=Routledge|language=en|isbn=0-415-31943-9}} * {{Cite web|author=Malka Simkovich|date=18 mars 2025|title=Esau the Ancestor of Rome|website=TheTorah.com|url=https://www.thetorah.com/article/esau-the-ancestor-of-rome|language=en|access-date=18 mars 2025}} * {{Cite book|author=Michael P. Speidel|title=Riding for Caesar: The Roman Emperors' Horse Guards|publisher=Harvard University Press|year=1997|language=en}} * {{Cite book|author=Peter Spring|title=Great Walls and Linear Barriers|publisher=Pen & Sword|language=en|year=2015|location=Barnsley|isbn=978-1-84884-377-6}} * {{Cite book|author=Anise K. Strong|title=Prostitutes and Matrons in the Roman World|url=https://books.google.se/books?id=ClSJDAAAQBAJ&pg=PA47&lpg=PA47&dq=Hispala+Faecenia&source=bl&ots=s1z6EfUJy5&sig=ACfU3U2EzwHP6MvJQAjygcYpODQB8YwWKA&hl=sv&sa=X&ved=2ahUKEwjTrY_gzaLnAhXPvosKHb0yDW0Q6AEwD3oECAcQAQ#v=onepage&q=Hispala%20Faecenia&f=false|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=2016|isbn=978-110714875-8}} * {{Cite book|author1=H. Temporini|author2=W. Haase|publisher=De Gruyter|year=1972|url=https://books.google.al/books?id=r0hoAAAAMAAJ|title=Aufstied und Niedergang der römischen Welt: Principat. V|language=de|isbn=978-3-11001885-1}} * {{Cite book|author=Edmund Thomas|year=2007|title=Monumentality and the Roman Empire: Architecture in the Antonine Age|url=https://archive.org/details/monumentalityrom0000thom|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-928863-2|ref=none}} * {{Cite journal|author=Robert Turcan|title=Origines et sens de l’inhumation à l’époque impérale|url=https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1958_num_60_3_3595|journal=Revue des Études Anciennes|volume=60|year=1958|issue=3–4|language=fr|pages=323-347|archive-date=3 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603225047/https://www.persee.fr/doc/rea_0035-2004_1958_num_60_3_3595}} * {{Cite book|last=Ulanowski|first=Krzysztof|volume=1|publisher=BRILL|year=2016|url=https://books.google.com/books?id=KX6kDAAAQBAJ&pg=PA358|title=The Religious Aspects of War in the Ancient Near East, Greece, and Rome: Ancient Warfare Series|language=en|isbn=978-900432476-3}} * {{Cite book|last=Vagi|first=David L.|url=https://books.google.com/books?id=raE7qzBM-OIC&pg=PA240|title=Coinage and History of the Roman Empire, C. 82 B.C. – A.D. 480: History|year=2000|publisher=Taylor & Francis|language=en|isbn=978-157958316-3}} * {{Cite book|author=Paul Veyne|title=L’Empire Gréco-Romain|publisher=Seuil|language=fr|location=Paris|year=2005|isbn=2-02-057798-4|page=28, futnota 61}} * {{Cite book|author=Jean-Louis Voisin|chapter=Les Romains, chasseurs de têtes|year=1984|url=https://www.persee.fr/doc/efr_0000-0000_1984_act_79_1_2537|title=Du châtiment dans la cité. Supplices corporels et peine de mort dans le monde antique. Table ronde de Rome (9–11 nëntor 1982)|publisher=École Française de Rome|language=en|pages=241-293|archive-date=2 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302075126/https://persee.fr/doc/efr_0000-0000_1984_act_79_1_2537}} * {{Cite book|last=Watson|first=P. B.|title=Marcus Aurelius Antoninus|language=en|year=1884|url=https://archive.org/details/marcusaureliusan00watsrich|location=Londër|chapter=2}} * {{Cite book|last=Weigel|first=Richard D.|date=2 gusht 2023|title=Antoninus Pius (A.D. 138–161)|publisher=De Imperatoris Romanis|language=en}} * {{Cite book|author=Aloys Winterling|title=Politics and Society in Imperial Rome|year=2009|publisher=John Wiley & Sons|language=en|location=Malden, MA|isbn=978-1-4051-7969-0}} * {{Cite book|last=Young|first=Gary K.|title=Rome's Eastern Trade: International Commerce and Imperial Policy, 31 BC – AD 305|publisher=Routledge|language=en|year=2001|url=https://archive.org/details/romeseasterntrad0000youn|isbn=0-415-24219-3|location=Londër & New York|ref=none}} * {{Cite journal|author=Taishan Yu|year=2013|title=China and the Ancient Mediterranean World: A Survey of Ancient Chinese Sources|journal=Sino–Platonic Papers|volume=242|language=en|citeseerx=10.1.1.698.1744|publisher=Chinese Academy of Social Sciences}} * {{Cite book|last=Yü|first=Ying-shih|title=The Cambridge History of China|volume=1. the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220<!-- conflicting page refs removed|pages=377–462|pages=460–461-->|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1986|isbn=978-0-521-24327-8|editor-last=Twitchett|editor-first=Denis|location=Kembrixh|chapter=Han Foreign Relations|editor-last2=Loewe|editor-first2=Michael|language=en}} {{Refend}} == Linqe të jashtme == {{Commons category|Titus Aurelius Fulvius Boionius Arrius Antoninus Pius|Antonin Piu}} {{Start box}} {{s-hou|Dinastia Nerva–Antonine|19 shtator|86|7 mars|161}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[Adriani]]}} {{s-ttl|title=[[Lista e Perandorëve Romakë|Perandor Romak]]|years=[[138]]–[[161]]}} {{s-aft|after=[[Mark Aureli]] dhe Lucius Verus}} {{s-off}} {{s-bef|before=Gaius Herennius Capella|before2=Lucius Coelius Rufus|as=konsuj zëvendësues}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull romak]]|regent1=Lucius Katilius Sever Iulian Klaudius Regini|years=[[120]]}} {{s-aft|after=Gaius Kuinktius Certus Poblicius Marceli|after2=Titus Rutilius Propinkuus|as=konsuj zëvendësues }} {{s-bef|before=Publius Kasius Sekundus|before2=Mark Nonius Mucianus|as=konsuj zëvendësues}} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull Romak]] II|years=Janar–prill [[139]]|regent1=Gaius Brutius Praesens Lucius Fulvius Rustikus II}} {{s-aft|after=Lucius Minicius Natalis Quadronius Verus|after2=Lucius Klaudius Prokulus|as=konsuj zëvendësues}} {{s-bef|before=Markus Cecius Justinus|before2=Gaius Julius Basus |as=konsuj zëvendësues }} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull Romak]] III|years=Janar [[140]]|regent1=[[Mark Aureli|Markus Aurelius]]}} {{s-aft|after=Kuintus Antonius Isaurikus|after2=Lucius Aurelius Flakus|as=konsuj zëvendësues}} {{s-bef|before=Lucius Marcius Celer Markus Kalpurnius Longus|before2=Decimus Velius Fidus|as=konsuj zëvendësues }} {{s-ttl|title=[[Lista e konsujve romakë|Konsull Romak]] IV|regent1=[[Mark Aureli|Markus Aurelius]] II|years=Janar–shkurt [[145]]}} {{s-aft|after=Lucius Plautius Lamia Silvanus|after2=Lucius Poblikola Priskus|as=konsuj zëvendësues}} {{s-end}} [[Kategoria:Lindje - Vitet 80]] [[Kategoria:Vdekje - Vitet 160]] [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Guvernatorë romakë]] [[Kategoria:Faraonë]] 4mdqoq6lnbnpwf8l74bv6vg05tdnj2t Vdekjet e fundit 0 309157 3062160 3046277 2026-11-03T12:07:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062160 wikitext text/x-wiki Kjo liste eshte ndertuar per te gjithe personat e njohur Shqiptare si aktor, kengetar, politikan, futbollist etj qe fatkeqsisht kane nderruar jete nder vite. == 2022 == * [[Fabit Beqiri]], 79, Albanian director.<ref>{{Cite web|last=Irina|date=2022-01-12|title=E tr ishtë/ Nd ahet nga jeta regjisori Fabit Beqiri|url=https://orikuminews.com/2022/01/e-tr-ishte-nd-ahet-nga-jeta-regjisori-fabit-beqiri/|access-date=2022-01-24|website=Orikumi News|language=en-US}}</ref> * [[Ramazan Rragami]], 77, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta legjenda e futbollit Ramazan Rragami, detyroi UEFA-n të ndryshonte rregullat e penalltisë|url=https://abcnews.al/ndahet-nga-jeta-legjenda-e-futbollit-ramazan-rragami-detyroi-uefa-n-te-ndryshonte-rregullat-e-penalltise/|access-date=2022-01-28|language=sq}}</ref> * [[Demir Gjergji]], Albanian poet.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta gazetari dhe poeti i njohur shqiptar, Demir Gjergji|url=http://www.panorama.com.al/ndahet-nga-jeta-gazetari-dhe-poeti-i-njohur-shqiptar-demir-gjergji/|access-date=2022-01-24|language=sq}}</ref> * [[Robert Jashari]], 84, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2022-01-22|title=Ndahet nga jeta ish-futbollisti Robert Jashari. Presidenti Duka: Do na mungojë të gjithëve!|url=https://fshf.org/sq/ndahet-nga-jeta-ish-futbollisti-robert-jashari-presidenti-duka-na-mungoje-te-gjitheve/|access-date=2022-01-24|website=FSHF|language=sq}}</ref> * [[Arben Shaka]], 70, Albanian actor ([[Cirku në fshat|''Cirku ne fshat'']], ''[[Përse bie kjo daulle|Perse bie kjo daulle]]'', ''[[Odiseja e tifozave|Odiseja e tifozeve]]'') and comedian.<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë në moshën 70-vjeçare aktori i njohur i humorit Arben Shaka|url=http://www.panorama.com.al/nderron-jete-ne-moshen-70-vjecare-aktori-i-njohur-i-humorit-arben-shaka/|access-date=2022-01-24|language=sq}}</ref> * [[Dom Gjergj Simoni]], 88, Albanian priest and Communist regime survivor.<ref>{{Cite web|date=2022-01-28|title=Ndahet nga jeta Kleriku i njohur Dom Gjergj Simoni|url=https://www.vizionplus.tv/ndahet-nga-jeta-kleriku-i-njohur-dom-gjergj-simoni/|access-date=2022-01-28|website=Vizion Plus|language=en-US}}</ref> * [[Panos Natsis]], 31, Greek-Albanian actor ([[Grupi etnik|''Ethniki Ellados'']], [[300 (film)|''3000'']], [[Astronomia|''Asteras Rahoulas'']]).<ref>{{Cite web|date=2022-01-30|title=Po kthehej nga një ditëlindje! Humb jetën aktori shqiptaro-grek|url=https://zoom.al/po-kthehej-nga-nje-ditelindje-humb-jeten-aktori-shqiptaro-grek/|access-date=2022-01-31|website=Zoom.al|language=sq}}</ref> * [[Anastas Kristofori]], 78, Albanian actor (''[[Pallati 176]]'', ''[[Lulëkuqet mbi mure|Lulekuqet mbi mure,]]'' ''[[Misioni përtej detit|Misioni pertej detit]]'').<ref>{{Cite web|date=2022-02-02|title=Ndahet nga jeta aktori Anastas Kristofori, Perikliu i 'Pallatit 176'|url=https://gazetasi.al/ndahet-nga-jeta-aktori-anastas-kristofori-perikliu-i-pallatit-176/|access-date=2022-02-25|website=Gazeta Si|language=sq}}</ref> * [[Aleksander Llambi]], 21, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2022-02-02|title=Vdes futbollisti me origjinë shqiptare Aleksandër Llambi|url=https://www.koha.net/sport/309092/vdes-futbollisti-shqiptar-aleksander-llambi/|access-date=2022-02-25|website=KOHA.net|language=sq}}</ref> * [[Bardhyl Londo]], 74, Albanian writer and author.<ref>{{Cite web|last=L.B|date=2022-02-18|title=Ndahet nga jeta poeti i njohur Bardhyl Londo|url=https://www.gazetatema.net/2022/02/18/ndahet-nga-jeta-poeti-i-njohur-bardhyl-londo/|access-date=2022-02-18|website=Gazeta Tema|language=sq-AL}}</ref> * [[Luan Starova]], 80, Albanian writer.<ref>{{Cite web|date=2022-02-24|title=Ndërroi jetë akademiku Luan Starova|url=https://telegrafi.com/nderroi-jete-akademiku-luan-starova/|access-date=2022-02-25|website=Telegrafi|language=sq}}</ref> * [[Xhemile Susuri]], 112, Albanian-Kosovar supercentenarian<ref>{{Cite web|last=ramiberisha|date=2022-02-27|title=Ndërron jetë në moshën 112 vjeçare, Xhemile Susuri, gruaja më e moshuar në Kosovë|url=https://prizrenisot.net/nderron-jete-ne-moshen-112-vjecare-xhemile-susuri-gruaja-me-e-moshuar-ne-kosove/|access-date=2022-02-28|website=Prizreni Sot|language=en-US}}</ref> == 2021 == * [[Dhimitër Orgocka]], 84, Albanian actor ([[Horizonte të hapura|''Horizonte të hapura'']], [[Asgjë nuk harrohet|''Asgjë nuk harrohet'']], [[Përsëri pranverë|''Përsëri pranverë'']]) and director.<ref>{{Cite web|date=2021-01-01|title=Shuhet aktori dhe regjisori Dhimitër Orgocka|url=https://diasporashqiptare.al/2021/01/01/shuhet-aktori-dhe-regjisori-dhimiter-orgocka/|access-date=2021-12-11|website=Diaspora Shqiptare|language=sq|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134128/https://diasporashqiptare.al/2021/01/01/shuhet-aktori-dhe-regjisori-dhimiter-orgocka/|url-status=dead}}</ref> * [[Xhemil Tagani]], 75, Albanian actor ''[[Përrallë nga e kaluara|(Përralle Nga e Kaluara]]'', [[Gurët e shtëpisë sime|''Gurët e shtëpisë sime'']], ''[[Tokë e përgjakur]]'').<ref>{{Cite web|title=Arti shqiptar në zi, ndahet nga jeta aktori i njohur Xhemil Tagani, 'prifti' i famshëm te 'Përrallë nga e kaluara' - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/arti-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-shqiptar-xhemil-tagani|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Andon Qesari]], 78, Albanian actor ([[Tela për violinë|''Tela për violinë'']], [[Pylli i lirisë|''Pylli i lirise'']], ''[[Ngadhënjim mbi vdekjen]]'') and director.<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Ndahet nga jeta aktori dhe regjisori Andon Qesari|url=https://tvklan.al/ndahet-nga-jeta-aktori-dhe-regjisori-andon-qesari/|access-date=2021-12-11|website=Tv Klan|language=en}}</ref> * [[Lefter Çipa]], 79, Albanian poet.<ref>{{Cite web|date=2021-02-18|title=Ndahet nga jeta në moshën 79-vjeçare, poeti Lefter Çipa|url=https://abcnews.al/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-79-vjecare-poeti-lefter-cipa/|access-date=2021-12-11|website=Abc News|language=sq}}</ref> * [[Seit Hyseni]], Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2021-02-22|title=Një tjetër humbje/ Ndahet nga jeta ish-mbrojtësi i kombëtares shqiptare|url=http://shekulli.com.al/nje-tjeter-humbje-ndahet-nga-jeta-ish-mbrojtesi-i-kombetares-shqiptare/|access-date=2021-12-11|website=Shekulli|language=en|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134118/http://shekulli.com.al/nje-tjeter-humbje-ndahet-nga-jeta-ish-mbrojtesi-i-kombetares-shqiptare/|url-status=dead}}</ref> * [[Kujtim Gjonaj]], 74, Albanian screenwriter and director.<ref>{{Cite web|date=2021-03-01|title=Lamtumirë Kujtim Gjonaj regjisor i shquar, “Mjeshtër i Madh”|url=https://diasporashqiptare.al/2021/03/01/lamtumire-kujtim-gjonaj-regjisor-i-shquar-mjeshter-i-madh/|access-date=2021-12-11|website=Diaspora Shqiptare|language=sq|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134119/https://diasporashqiptare.al/2021/03/01/lamtumire-kujtim-gjonaj-regjisor-i-shquar-mjeshter-i-madh/|url-status=dead}}</ref> * [[Rudolf Stambolla]], 90, Albanian singer.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 90-vjeçare 'Mbreti i Tangos' Rudolf Stambolla (VIDEO) - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ne-moshen-90vjecare-mbreti-i-tangos-rudolf-stambolla|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Zejnullah Gruda]], 85, Albanian lawyer and professor.<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë juristi i njohur, Zejnullah Gruda|url=https://aktivpress.com/nderron-jete-juristi-i-njohur-zejnullah-gruda/|access-date=2021-12-11|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134118/https://aktivpress.com/nderron-jete-juristi-i-njohur-zejnullah-gruda/|url-status=dead}}</ref> * [[Sabri Peqini]], 94, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|title=Shuhet ‘ikona’ e futbollit Sabri Peqini, shënoi golin e parë zyrtar për Dinamon - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ikona-e-futbollit-sabri-peqini-shenoi-golin-e-pare-zyrtar-per-dinamon|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Shefki Karadaku]], 80, Albanian poet.<ref>{{Cite web|date=2021-03-17|title=Shuhet Shefki Karadaku, poeti që hyri me dinjitet në letërsinë shqipe|url=https://www.imalbania.com/shuhet-shefki-karadaku-poeti-qe-hyri-me-dinjitet-ne-letersine-shqipe/|access-date=2021-12-11|language=sq}}</ref> * [[Luran Ahmeti]], 46, Macedonian actor (''[[Sulejmani i Madhërishëm (serial)|Sulejmani i Madhërishëm]]'', ''[[Lugina e Ujqërve Kurthi|Lugina e Ujqërve: Kurthi]]'', [[Sulltanesha Kosem|''Sulltanesha Kosem'']]).<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë nga COVID-19 aktori i njohur, Luran Ahmeti! {{!}} Top Albania Radio {{!}} It’s time|url=https://www.topalbaniaradio.com/v7/nderron-jete-nga-covid-19-aktori-i-njohur-luran-ahmeti|access-date=2021-12-11|website=www.topalbaniaradio.com|language=en-US}}</ref> * [[Arjan Sala]], 33, Albanian hero.<ref>{{Cite web|date=2021-03-29|title=Man Who Died Saving 25 People From Burning Warehouse Declared "Martyr of the Nation"|url=https://exit.al/en/2021/03/29/man-who-died-saving-25-people-from-burning-warehouse-declared-martyr-of-the-nation/|access-date=2021-12-11|website=Exit - Explaining Albania|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134120/https://exit.al/en/2021/03/29/man-who-died-saving-25-people-from-burning-warehouse-declared-martyr-of-the-nation/|url-status=dead}}</ref> * [[Bashkim Fino]], 58, Albanian politician and former Prime Minister of Albania.<ref>{{Cite web|title=Vdes ish-kryeministri i Shqipërisë, Bashkim Fino|url=https://www.evropaelire.org/a/31174983.html|access-date=2021-12-11|website=Radio Evropa e Lirë|language=sq}}</ref> * [[Skënder Temali]], 74, Albanian writer.<ref>{{Cite web|date=2021-04-17|title=EMRI-FOTO/ Ndërron jetë nga Covid shkrimtari i njohur shkodran|url=https://www.syri.net/kronike/417147/emri-foto-nderron-jete-nga-covid-shkrimtari-i-njohur-shkodran/|access-date=2021-12-11|website=Syri {{!}} Lajmi i fundit|language=sq-AL}}</ref> * [[Hasan Halili]], 77, Albanian politician.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta ish-ministri dhe deputeti i PD, Hasan Halili - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-ishministri-dhe-deputeti-i-pd-hasan-halili|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Guljelm Radoja]], 75, Albanian actor (''[[Kush vdes në këmbë]]'', ''[[Kthimi i ushtrisë së vdekur]]'', ''[[Gjeneral gramafoni]]'').<ref>{{Cite web|title=Vdes aktori shqiptar Guljelm Radoja|url=https://www.evropaelire.org/a/vdes-aktori-shqiptar-guljem-radoja/31238830.html|access-date=2021-12-11|website=Radio Evropa e Lirë|language=sq}}</ref> * [[Ahmet Golemi]], 84, Albanian boxer.<ref>{{Cite web|title=Lajmi i trishtë/ Ndahet nga jeta në moshën 85-vjeçare legjenda e boksit shqiptar, Ahmet Golemi, i njohur si 'Muhamed Ali' shqiptar - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-85vjecare-legjenda-e-boksit-shqiptar-ahmet-golemi|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Pirro Mani]], 89, Albanian actor (''[[Vitet e para]]'', ''[[I teti në bronx]], [[Loin des barbares|Loins des barbares]]'') and director.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në SHBA në moshën 89-vjeçare Pirro Mani! Kryeministri Rama: Usta i madh i skenës kombëtare teatrore! Meta-Ruçi-Basha: Humbje e madhe - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/arti-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-ne-moshen-89vjecare-aktori-dhe-regjisori-i-njohur-pirro-mani|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Vangjeli Pikuli]], 92, Albanian actress (''[[Fëmijët e saj]]'', [[Oshëtimë në bregdet|''Oshëtime në bregdet'']], [[Federico García Lorca|''E verteta e Spanjes'']]).<ref>{{Cite web|last=Skenik|first=Kinemaja-Arti|last2=Sporti|date=2021-02-08|title=Vangjeli Pikoli, “meteori” i teatrit shqiptar!|url=https://www.kinematografia-shqiptare-sporti.com/vangjeli-pikoli-meteori-i-teatrit-shqiptar/|access-date=2021-12-11|website=Kinematografia Shqiptare - Sporti|language=sq-AL|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211135622/https://www.kinematografia-shqiptare-sporti.com/vangjeli-pikoli-meteori-i-teatrit-shqiptar/|url-status=dead}}</ref> * [[Haki Spaho]], 67, Albanian actor and comedian.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta aktori i humorit nga Saranda, Haki Spaho pësoi ishemi cerebrale|url=https://newsbomb.al/ndahet-nga-jeta-aktori-i-humorit-nga-saranda-haki-spaho-pesoi-ishemi-cerebrale/|access-date=2021-12-11|language=sq}}</ref> * [[Abedin Preza]], 92, Albanian author and writer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta autori i njohur Abedin Preza, ndër të parët që hartoi fjalorin italisht-shqip|url=http://www.panorama.com.al/ndahet-nga-jeta-autori-i-njohur-abedin-preza-nder-te-paret-qe-hartoi-fjalorin-italisht-shqip/|access-date=2021-12-11|language=sq}}</ref> * [[Kujtim Alija]], 60, Albanian musician and conductor.<ref>{{Cite web|last=Saraçini|first=Klotilda|date=2021-08-27|title=Ndahet nga jeta "Mjeshtri i Madh" dirigjenti Kujtim Aliaj - ATSH -|url=https://ata.gov.al/2021/08/27/ndahet-nga-jeta-mjeshtri-i-madh-dirigjenti-kujtim-aliaj/|access-date=2021-12-11|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134119/https://ata.gov.al/2021/08/27/ndahet-nga-jeta-mjeshtri-i-madh-dirigjenti-kujtim-aliaj/|url-status=dead}}</ref> * [[Kolë Berisha]], 73, Kosovar politician and Former Chairman of the Assembly of Kosovo.<ref>{{Cite web|title=Kolë Berisha politician dead at age 73|url=https://www.dead-people.com/Kole-Berisha|access-date=2021-12-11|website=www.dead-people.com|language=en-US}}</ref> * [[Sherif Merdani]], 81, Albanian singer.<ref>{{Cite web|title=Arti në zi, ndahet nga jeta në moshën 81-vjeçare Sherif Merdani|url=https://www.balkanweb.com/arti-ne-zi-ndahet-nga-jeta-ne-moshen-81-vjecare-sherif-merdani/|access-date=2021-12-11|website=www.balkanweb.com|language=sq}}</ref> * [[Paulin Preka]], 86, Albanian actor (''[[Çifti i lumtur]]'', ''[[Pak freskët sonte]]'', ''[[Estrada në ekran]]'') and comedian.<ref>{{Cite web|date=2021-09-04|title=Vdes humoristi i njohur shqiptar Paulin Preka|url=https://gazetainfokus.com/vdes-humoristi-i-njohur-shqiptar-paulin-preka/|access-date=2021-12-11|website=inFokus|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211134120/https://gazetainfokus.com/vdes-humoristi-i-njohur-shqiptar-paulin-preka/|url-status=dead}}</ref> * [[Kujtim Meçaj]], 80, Albanian director.<ref>{{Cite web|title=Shuhet regjisori Kujtim Meçaj, kontribuoi për disa dekada në Radio Televizionin Shqiptar {{!}} RTSH Lajme|url=https://lajme.rtsh.al/artikull/shuhet-regjisori-kujtim-mecaj-kontribuoi-per-disa-dekada-ne-radio-televizionin-shqiptar|access-date=2021-12-11|website=lajme.rtsh.al|language=en|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211192836/https://lajme.rtsh.al/artikull/shuhet-regjisori-kujtim-mecaj-kontribuoi-per-disa-dekada-ne-radio-televizionin-shqiptar|url-status=dead}}</ref> * [[Ilir Dashi]], 65, Albanian politician and actor (''[[Dollia e dasmës sime]]'', [[Çeta e vogël|''Çeta e vogël'']]).<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta ish-zyrtari i LSI dhe biznesmeni Ilir Dashi! Presidenti Meta: Shumë dhembje për humbjen e parakohshme të mikut të paharruar - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-ish-zyrtar-i-lsi-dhe-biznesmeni-ilir-dashi|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Edlira Kukeli]], Albanian doctor woman.<ref>{{Cite web|title=LAJM I FUNDIT/ Ndahet nga jeta Mjekja e njohur, Ministri Peleshi i hidhëruar nga lajmi, dedikim prekës (Foto)|url=http://www.shkodranews.org/lajm-i-fundit-ndahet-nga-jeta-mjekja-e-njohur-ministri-peleshi-i-hidheruar-nga-lajmi-dedikim-prekes-foto/|access-date=2021-12-11|website=shkodranews.org|language=en-us}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Liri Lubonja]], 95, Albanian woman partisan and historian.<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë veprimtarja dhe historianja Liri Lubonja, e ëma e analistit Fatos Lubonja|url=http://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-nderron-jete-veprimtarja-dhe-historianja-liri-lubonja-e-ema-e-analistit-fatos-lubonja/|access-date=2021-12-11|language=sq}}</ref> * [[Aranit Çela]], 98, Albanian judge and prosecutor of Communist Regime Era.<ref>{{Cite web|last=tirana|date=2021-10-21|title=Ndahet nga jeta Aranit Çela, ish-kryetari i Gjykatës së Lartë gjatë komunizmit|url=https://tirananews.al/ndahet-nga-jeta-aranit-cela-ish-kryetari-i-gjykates-se-larte-gjate-komunizmit/|access-date=2021-12-11|website=TiranaNews|language=en-US}}</ref> * [[Filika Dimo]], 82, Albanian actress (''[[Furtuna]]'', [[Koha nuk pret|''Koha nuk pret'']], [[Mëngjese të reja|''Mëngjese të reja'']]).<ref>{{Cite web|date=2021-10-22|title=Ndahet nga jeta aktorja durrsake, Filika Dimo|url=https://durreslajm.al/ndahet-nga-jeta-aktorja-durrsake-filika-dimo/|access-date=2021-12-11|website=Lajme Durrës|language=en-US}}</ref> * [[Vladimir Kasaj]], 70, Albanian director.<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë në moshën 70-vjeçare Vladimir Kasaj, autor i shumë filmave|url=https://www.balkanweb.com/nderron-jete-ne-moshen-70-vjecare-vladimir-kasaj-autor-i-shume-filmave/|access-date=2021-12-11|website=www.balkanweb.com|language=sq}}</ref> * [[Leonard Gjata]], 67, Albanian director.<ref>{{Cite web|last=ShkodraWeb|date=2021-11-10|title=Ndahet nga jeta pas 8 viteve përballje me sëmundjen regjisori i RTSH- së, lajmin e jep vajza e tij, moderatore e njohur|url=https://www.shkodraweb.com/ndahet-nga-jeta-pas-8-viteve-perballje-me-semundjen-regjisori-i-rtsh-se-lajmin-e-jep-vajza-e-tij-moderatore-e-njohur/|access-date=2021-12-11|website=ShkodraWeb.com|language=en-US}}</ref> * [[Fadil Kraja]], 91, Albanian playwright and author.<ref>{{Cite web|title=Ndërron jetë dramaturgu dhe shkrimtari i njohur Fadil Kraja|url=http://www.panorama.com.al/nderron-jete-shkrimtari-dhe-dramaturgu-i-njohur-fadil-kraja/|access-date=2021-12-11|language=sq}}</ref> * [[Aleks Luarasi]], 80, Albanian lawyer and professor<ref>{{Cite web|title=Tiranë: Ndërron jetë Profesor Aleks Luarasi, i vlerësuar për punën shumëvjeçare në studime dhe arsimin juridik|url=https://www.zeriamerikes.com/a/6324654.html|access-date=2021-12-11|website=VOA|language=sq}}</ref> *[[Hueyda El Saied]], 46, Albanian television presenter ([[Top Channel|''Top Channel'']]), ballerina and journalist.<ref>{{Cite web|title=Albanian-Egyptian ballerina, Hueyda El Saied dies at 46 {{!}} Euronews Albania|url=https://euronews.al/en/albania/2021/11/23/albanian-egyptian-ballerina-hueyda-el-saied-dies-at-46/|access-date=2021-12-11|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211165643/https://euronews.al/en/albania/2021/11/23/albanian-egyptian-ballerina-hueyda-el-saied-dies-at-46/|url-status=dead}}</ref> * [[Fejzi Spahiu]], Albanian actor (''[[Komisari i dritës]]'').<ref>{{Cite web|date=2021-11-30|title=E TRISHTË/ Ndahet nga jeta aktori i njohur shqiptar, Fejzi Spahija|url=https://www.faxweb.al/e-trishte-ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-shqiptar-emrifoto/|access-date=2021-12-11|website=FaxWeb|language=en-US|archive-date=8 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108222638/https://faxweb.al/e-trishte-ndahet-nga-jeta-aktori-i-njohur-shqiptar-emrifoto/|url-status=dead}}</ref> * [[Edi Luarasi]], 81, Albanian actress (''[[Gjurma]]'', [[Vitet e para|''Vitet e para'']], [[Ngadhënjim mbi vdekjen|''Ngadhënjim mbi vdekjen'']]).<ref>{{Cite web|date=2021-12-03|title=Arti shqiptar në zi! Ndahet nga jeta aktorja Edi Luarasi|url=https://dosja.al/arti-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-aktorja-edi-luarasi/|access-date=2021-12-11|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> *[[Arben Duka]], 64, Albanian poet.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta në moshën 64-vjeçare poeti i njohur Arben Duka|url=http://www.panorama.com.al/ndahet-nga-jeta-poeti-arben-duka/|access-date=2021-12-16|language=sq}}</ref> *[[Spartak Elmazi]], 34, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|last=SuperSport|title=Lajm i trishtë, Spartak Elmazi nuk e fiton dot betejën për jetën – SuperSport|url=https://www.supersport.al/lajm-i-trishte-spartak-elmazi-nuk-e-fiton-dot-betejen-per-jeten/|access-date=2021-12-23|language=sq-AL|archive-url=https://web.archive.org/web/20211223160359/https://www.supersport.al/lajm-i-trishte-spartak-elmazi-nuk-e-fiton-dot-betejen-per-jeten/|archive-date=23 dhjetor 2021|url-status=dead}}</ref> *[[Syl Kuqi]], Kosovar actor.<ref>{{Cite web|date=2021-12-25|title=Ndërron jetë aktori i Teatrit Kombëtar të Kosovës, Syl Kuqi|url=https://telegrafi.com/nderron-jete-aktori-teatrit-kombetar-te-kosoves-syl-kuqi/|access-date=2021-12-27|website=Telegrafi|language=en-US}}</ref> *[[Vladimir Grillo]], 74, Albanian sports commentator.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 74-vjeçare gazetari i njohur sportiv, Vladimir Grillo|url=http://www.panorama.com.al/lajm-i-fundit-shuhet-ne-moshen-74-vjecare-gazetari-i-njohur-sportiv-vladimir-grillo/|access-date=2022-01-02|language=sq}}</ref> == 2020 == * [[Guri Shyti]], Albanian author.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta një nga bashkëpunëtorët e gazetës Dita|url=http://www.gazetadita.al/ndahet-nga-jeta-nje-nga-bashkepunetoret-e-gazetes-dita/|access-date=2021-12-12|website=Gazeta Dita|language=en-US|archive-date=27 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127175615/http://www.gazetadita.al/ndahet-nga-jeta-nje-nga-bashkepunetoret-e-gazetes-dita/|url-status=dead}}</ref> *[[Riza Brada]], 85, Albanian professor.<ref>{{Cite web|last=src='https://secure.gravatar.com/avatar/ffddac818e0dbf9c11459566a59326a8?s=22|first=<img alt='M M. '|last2=#038;d=mm|last3=Srcset='https://Secure.gravatar.com/Avatar/Ffddac818e0dbf9c11459566a59326a8?s=44|first3=#038;r=g'|last4=#038;d=mm|last5=loading='lazy'/>M.M|first5=#038;r=g 2x' class='avatar avatar-22 photo' height='22' width='22'|date=2020-01-06|title=Ka vdekur prof.dr. i Fakultetit Filozofik Riza Brada|url=https://korrespodenti.com/lajme/ka-vdekur-riza-brada-doktori-i-fakulteti-filozofik/|access-date=2021-12-12|website=Ballina|language=sq|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165356/https://korrespodenti.com/lajme/ka-vdekur-riza-brada-doktori-i-fakulteti-filozofik/|url-status=dead}}</ref> *[[Fehmi Hoshafi]], 85, Albanian director and actor (''[[Përse bie kjo daulle]]'', ''[[Gjurma]]'')<ref>{{Cite web|title=Shuhet Fehmi Hoshafi, themeluesi i kinokomedisë shqiptare - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-fehmi-oshafi-themeluesi-i-kinokomedise-shqiptare|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Xhevdet Ferri]], 59, Albanian actor (''[[Hijet që mbetën pas]]'', ''[[Vitet e pritjes]]'', ''[[Përrallë nga e kaluara|Përralle Nga e Kaluara]]'').<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 59-vjeçare Xhevdet Ferri, aktori i interpretimeve brilante në “Përrallë nga e kaluara” dhe dhjetëra filma të tjerë|url=https://www.balkanweb.com/nderron-jete-aktori-i-mirenjohur-shqiptar-xhevdet-ferri/|access-date=2021-12-12|website=www.balkanweb.com|language=sq}}</ref> *[[Xhezair Dafa]], 80, Albanian director and actor (''[[Rrugicat që kërkonin diell|Rrugicat qe kerkonin diell]]'').<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta në moshën 80-vjeçare regjisori Xhezair Dafa {{!}} Gazeta Fjala|url=https://fjala.al/2020/02/03/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-80-vjecare-regjisori-xhezair-dafa/|access-date=2021-12-12|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165355/https://fjala.al/2020/02/03/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-80-vjecare-regjisori-xhezair-dafa/|url-status=dead}}</ref> *[[Nexhmije Pagarusha]], 86, Kosovar singer.<ref>{{Cite web|date=2020-02-07|title=Albanian music icon Nexhmije Pagarusha dies at the age of 86|url=https://prishtinainsight.com/albanian-music-icon-nexhmije-pagarusha-dies-at-the-age-of-86/|access-date=2021-12-12|website=Prishtina Insight|language=en-US}}</ref> *[[Nexhmije Hoxha]], 99, Albanian politician and Former Prime Minister of Albania Enver Hoxha's wife.<ref>{{Cite web|date=2020-03-02|title=Nexhmije Hoxha obituary|url=http://www.theguardian.com/world/2020/mar/02/nexhmije-hoxha-obituary|access-date=2021-12-12|website=the Guardian|language=en}}</ref> *[[Vito Kapo]], 97, Albanian politician.<ref>{{Cite web|date=2020-02-29|title=Ndërron jetë në moshën 97-vjeçare Vito, e veja e Hysni Kapos|url=https://dosja.al/vito-kapo/|access-date=2021-12-12|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> *[[Musa Ramadani]], 76, Kosovar novelist and poet.<ref>{{Cite web|date=2020-03-10|title=Ka vdekur shkrimtari Musa Ramadani|url=https://www.kultplus.com/libri/ka-vdekur-shkrimtari-musa-ramadani/|access-date=2021-12-12|website=KultPlus|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Gëzim Kruja]], 80, Albanian actor (''[[Pak freskët sonte]]'', [[Çifti i lumtur|''Çifti i lumtur'']], ''[[Një udhëtim i vështirë]]'') and comedian.<ref>{{Cite web|title=Shuhet kolosi i humorit Gëzim Kruja, por Shkodra s'i jep dot lamtumirën e fundit (VIDEO) - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/humori-ne-zi-nderron-jete-mjeshtri-i-madh-gezim-kruja|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Rikard Ljarja]], 77, Albanian actor (''[[Komisari i dritës]]'', [[Duel i heshtur|''Duel i heshtur'']], ''[[Rrugë të bardha|Rruge te bardha]]'') and director.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 77-vjeçare Rikard Ljarja, kinematografia shqiptare humb 'Dedën' - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ne-moshen-77vjecare-rikard-ljarja-kinematografia-shqiptare-humb-dedwn|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Ilir Hashorva|Ilir Hashrova]], 78, Albanian engineer.<ref>{{Cite web|date=2020-04-28|title=Covid-19 i merr jetën përkthyesit dhe autorit të njohur shqiptar, Ilir Hashrova|url=https://www.kultplus.com/libri/covid-19-i-merr-jeten-perkthyesit-dhe-autorit-te-njohur-shqiptar-ilir-hashrova/|access-date=2021-12-12|website=KultPlus|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Shahindere Bërlajolli]], 73, Kosovar singer.<ref>{{Cite web|last=ObserverKult|date=2020-05-03|title=Vdes këngëtarja e madhe Shahindere Bërlajolli|url=https://observerkult.com/vdes-kengetarja-e-madhe-shahindere-berlajolli/|access-date=2021-12-11|website=ObserverKult|language=en-US}}</ref> *[[Maks Velo]], 84, Albanian painter.<ref>{{Cite web|date=2020-05-08|title=Albanian Artist and Architect Maks Velo Dies Aged 84|url=https://exit.al/en/2020/05/08/albanian-artist-and-architect-maks-velo-dies-aged-84/|access-date=2021-12-12|website=Exit - Explaining Albania|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212093534/https://exit.al/en/2020/05/08/albanian-artist-and-architect-maks-velo-dies-aged-84/|url-status=dead}}</ref> *[[Gudar Beqiraj]], 72, Albanian mathematician.<ref>{{Cite web|date=2020-05-11|title=Ndahet nga jeta Gudar Beqiraj, akademik dhe ish-peshëngritës|url=https://gazetasi.al/ndahet-nga-jeta-gudar-beqiraj-akademiku-dhe-ish-peshengrites/|access-date=2021-12-12|website=Gazeta Si|language=sq}}</ref> *[[Niko Faberi]], 80, Albanian politician.<ref>{{Cite web|last=Marini|first=Maela|date=2020-05-24|title=Ndahet nga jeta ish-deputeti socialist, Niko Faber/ Mesazhe ngushëllimi - ATSH -|url=https://ata.gov.al/2020/05/24/ndahet-nga-jeta-ish-deputeti-socialist-niko-faber-mesazhe-ngushellimi/|access-date=2021-12-12|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212093520/https://ata.gov.al/2020/05/24/ndahet-nga-jeta-ish-deputeti-socialist-niko-faber-mesazhe-ngushellimi/|url-status=dead}}</ref> *[[Agron Fico]], 86, Albanian albanolog and professor.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 86-vjeçare studiuesi i njohur Agron Fico, profesori që u mësoi shqip kinezëve dhe amerikanëve - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ne-moshen-86vjecare-albanologu-i-njohur-agron-fico-profesori-qe-u-mesoi-shqip-kinezeve-dhe-amerikaneve|access-date=2021-12-11|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Përparim Tomçini]], 65, Albanian composer.<ref>{{Cite web|title=Shuhet kompozitori i këngëve epike, Përparim Tomçini - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-kompozitori-i-kengeve-epike-perparim-tomcini|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Moikom Zeqo]], 71, Albanian author.<ref>{{Cite web|date=2020-06-15|title=Shuhet Moikom Zeqo, kush ishte talenti i befasive të mëdha?|url=https://abcnews.al/shuhet-moikom-zeqo-kush-ishte-talenti-i-befasive-te-medha/|access-date=2021-12-12|website=Abc News|language=sq}}</ref> *[[Simë Dobreci]], 86, Albanian doctor.<ref>{{Cite web|date=2020-06-17|title=Ka vdekur në Ulqin doktor Simë Dobreci|url=https://kallxo.com/lajm/ka-vdekur-ne-ulqin-doktor-sime-dobreci/|access-date=2021-12-12|website=Raporto Korrupsionin! KALLXO.com|language=en}}</ref> *[[Ferid Bala]], 86, Albanian musician and professor.<ref>{{Cite web|date=2020-07-02|title=Ndahet nga jeta Profesor Ferid Bala, personalitet i muzikës, pedagog i qindra talenteve|url=https://www.voal.ch/ndahet-nga-jeta-profesor-ferid-bala-personalitet-muzikes-pedagog-qindra-talenteve/aktuale/fokus/|access-date=2021-12-11|website=VOAL - Voice of Albanians|language=en-US}}</ref> *[[Hajrullah Gorani]], 89, Kosovar partisan and professor.<ref>{{Cite web|date=2020-07-06|title=Vdes Dr. Hajrullah Gorani|url=https://telegrafi.com/vdiq-dr-hajrullah-gorani/|access-date=2021-12-12|website=Telegrafi|language=en-US}}</ref> *[[Anton Krosaj]], 54, Albanian actor (''[[Para nga qielli]]'', ''[[Piruet]]'', [[Sheila Haxhiraj|''Fluturim Pasioni'']]) and comedian.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Ndahet nga jeta humoristi i njohur shkodran, Anton Krosaj|url=https://www.kultplus.com/lajme/ndahet-nga-jeta-humoristi-i-njohur-shkodran-anton-krosaj/|access-date=2021-12-11|website=KultPlus|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Fuat Boçi]], 89, Albanian actor (''[[Një baba tepër]]'') and comedian.<ref>{{Cite web|date=2020-07-21|title=Ndahet nga jeta aktori i mirënjohur Fuat Boçi|url=https://abcnews.al/e-fundit-ndahet-nga-jeta-aktori-i-mirenjohur-fuat-boci/|access-date=2021-12-12|website=Abc News|language=sq}}</ref> *[[Todi Gjini]], 82, Albanian volleyball player.<ref>{{Cite web|title=Sporti shqiptar humb trajnerin e njohur, ndahet nga jeta Todi Gjini - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/sporti-shqiptar-humb-trajnerin-e-njohur-ndahet-nga-jeta-todi-gjini|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Aneta Rama]], 82, Albanian doctor woman and Prime Minister of Albania Edi Rama's mother<ref>{{Cite web|date=2020-08-01|title=Shuhet në moshën 82-vjeçare Aneta Rama, nëna e kryeministrit përcillet për në banesën e fundit. Miqtë shprehin ngushël|url=https://dosja.al/nderron-jete-aneta-rama/|access-date=2021-12-11|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> *[[Ferdin Liçaj]], 59, Albanian engineer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta si pasojë e Covid 19 inxhinieri i pyjeve, miqtë bëjnë postimin prekës: Lajm që na shokoi, kishte shumë ëndrra…|url=https://www.faxweb.al/ferdin-licaj-faxweb/|access-date=2021-12-11|website=Faxweb.AL|language=en-US}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Arben Bajo]], 53, Albanian sculptor.<ref>{{Cite web|date=2020-08-09|title=Skulptori 53 vjeç Arben Bajo vdes nga COVID-19|url=https://www.koha.net/kulture/232644/skulptori-53-vjec-arben-bajo-vdes-nga-covid-19/|access-date=2021-12-11|website=KOHA.net|language=sq-AL}}</ref> *[[Jorgji Gjinari]], 89, Albanian albanolog.<ref>{{Cite web|title=U nda nga jeta Prof. Dr. Jorgji Gjinari|url=http://www.gazetadita.al/u-nda-nga-jeta-prof-dr-jorgji-gjinari/|access-date=2021-12-12|website=Gazeta Dita|language=en-US|archive-date=9 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210809135151/http://www.gazetadita.al/u-nda-nga-jeta-prof-dr-jorgji-gjinari/|url-status=dead}}</ref> *[[Sulejman Bushati]], Albanian politician.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta babai i Ditmir Bushatit, vuante nga një sëmundje e rëndë - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-babai-i-ditmir-bushatit-vuante-nga-nje-semundje-e-rende|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Thimio Kondi]], 72, Albanian lawyer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta në moshën 72 vjeçare Thimio Kondi, ish-kreu i Gjykatës së Lartë dhe Ministër i Drejtësisë - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-72-vjecare-thimio-kondi-ishkreu-i-gjykates-se-larte-dhe-minister-i-drejtesise|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Adem Mikullovci]], 84, Kosovar actor (''[[Proka]]'', [[Kafeneja Jonë - Te Oki|''Kafeneja jonë'']], [[Kur pranvera vonohet|''Kur pranvera vonohet'']]) and Former Chairman of the Assembly of Kosovo.<ref>{{Cite web|date=2020-09-15|title=Vdes Adem Mikullovci|url=https://kosovapress.com/vdes-adem-mikollovci/|access-date=2021-12-11|website=KosovaPress|language=en-US}}</ref> *[[Arben Çeli]], 53, Albanian photographer.<ref>{{Cite web|last=Alla|first=Adela|date=2020-09-24|title=Ndahet nga jeta fotografi Arben Celi, prej vitesh punonte për agjencinë e njohur Reuters - ATSH -|url=https://ata.gov.al/2020/09/24/ndahet-nga-jeta-fotografi-arben-celi-prej-vitesh-punonte-per-agjencine-e-njohur-reuters/|access-date=2021-12-11|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211200929/https://ata.gov.al/2020/09/24/ndahet-nga-jeta-fotografi-arben-celi-prej-vitesh-punonte-per-agjencine-e-njohur-reuters/|url-status=dead}}</ref> *[[Faslli Haliti]], 85, Albanian author and painter.<ref>{{Cite web|last=Admin-Standard|date=2020-10-16|title=Ndërron jetë, poeti dhe shkrimtari i mirënjohur shqiptar, Faslli Haliti|url=https://www.standard.al/2020/10/16/nderron-jete-poeti-dhe-shkrimtari-i-mirenjohur-shqiptar-faslli-haliti/|access-date=2021-12-12|website=Gazeta Standard Online|language=en-US|archive-date=5 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240305144045/https://www.standard.al/2020/10/16/nderron-jete-poeti-dhe-shkrimtari-i-mirenjohur-shqiptar-faslli-haliti/|url-status=dead}}</ref> *[[Nuri Dragoj|Nuri Dragoi]], 69, Albanian journalist and historian.<ref>{{Cite web|title=E trishtë, humb jetën nga Covid gazetari dhe historiani i njohur shqiptar - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/e-trishte-humb-jeten-nga-covid-gazetari-dhe-historiani-i-njohur-shqiptar|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Vildan Tufi]], 75, Albanian couch.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta trajneri i Atletikës Vildan Tufi|url=https://a2news.com/2020/10/18/ndahet-nga-jeta-trajneri-i-atletikes-vildan-tufi/|access-date=2021-12-12|website=a2news.com|language=sq-AL|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165354/https://a2news.com/2020/10/18/ndahet-nga-jeta-trajneri-i-atletikes-vildan-tufi/|url-status=dead}}</ref> *[[Elmas Eltari|Elmas Eltar]], 85, Albanian doctor.<ref>{{Cite web|title=Humb betejën me koronavirusin ish-drejtuesi i klinikës infektive në QSUT Elmas Eltari|url=https://a2news.com/2020/10/24/humb-betejen-me-koronavirusin-ish-drejtuesi-i-klinikes-infektive-ne-qsut-elmas-eltari/|access-date=2021-12-11|website=a2news.com|language=sq-AL|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211200934/https://a2news.com/2020/10/24/humb-betejen-me-koronavirusin-ish-drejtuesi-i-klinikes-infektive-ne-qsut-elmas-eltari/|url-status=dead}}</ref> *[[Avni Mula]], 92, Albanian singer and composer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta Avni Mula, kolosi i muzikës shqiptare|url=https://a2news.com/2020/10/29/ndahet-nga-jeta-avni-mula-kolosi-i-muzikes-shqiptare/|access-date=2021-12-11|website=a2news.com|language=sq-AL|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211200928/https://a2news.com/2020/10/29/ndahet-nga-jeta-avni-mula-kolosi-i-muzikes-shqiptare/|url-status=dead}}</ref> *[[Ibrahim D. Hoxha|Ibrahim Daut Hoxha]], 97, Albanian historian and folklorist.<ref>{{Cite web|date=2020-10-30|title=Albanian Historian And Folklorist Ibrahim Daut Hoxha Dies Aged 97|url=https://exit.al/en/2020/10/30/albanian-historian-and-folklorist-ibrahim-daut-hoxha-dies-aged-97/|access-date=2021-12-12|website=Exit - Explaining Albania|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212093536/https://exit.al/en/2020/10/30/albanian-historian-and-folklorist-ibrahim-daut-hoxha-dies-aged-97/|url-status=dead}}</ref> *[[Latif Ajrullai]], Macedonian writer.<ref>{{Cite web|date=2020-11-08|title=Ndërron jetë nga coronavirusi shkrimtari i njohur nga Tetova, Latif Ajrullai|url=https://telegrafi.com/nderron-jete-nga-coronavirusi-shkrimtari-njohur-nga-tetova-latif-ajrullai/|access-date=2021-12-12|website=Telegrafi|language=en-US}}</ref> *[[Koço Devole]], 74, Albanian actor ([[Gjuetia e fundit|''Gjuetia e fundit'']], [[Oreksi i madh|''Oreksi i madh'']], [[Ermal Mamaqi|''2 Gisht Mjalt'']]) and comedian.<ref>{{Cite web|date=2020-11-08|title=Ndahet nga jeta aktori i humorit Koço Devole|url=https://euronews.al/al/vendi/2020/11/08/ndahet-nga-jeta-aktori-i-humorit-koco-devole/|access-date=2021-12-12|website=Euronews Albania|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165356/https://euronews.al/al/vendi/2020/11/08/ndahet-nga-jeta-aktori-i-humorit-koco-devole/|url-status=dead}}</ref> *[[Remzi Përnaska|Remzi Pernaska]], 86, Albanian albanolog.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 86-vjeçare, patrioti dhe gjuhëtari i njohur Remzi Përnaska - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ne-moshen-86vjeccare-patrioti-dhe-gjuhetari-i-njohur-remzi-pernaska|access-date=2021-12-12|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> *[[Gramoz Abedinaj]], 60, Albanian teacher.<ref>{{Cite web|date=2020-11-11|title=Lajm i hidhur! Ndërron jetë nga COVID mësuesi nga Fieri, Gramoz Abedinaj|url=https://dosja.al/lajm-i-hidhur-nderron-jete-nga-covid-mesuesi-nga-fieri-gramoz-abedinaj/|access-date=2021-12-12|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> *[[Sali Brari]], 85, Albanian singer.<ref>{{Cite web|last=Saraçini|first=Klotilda|date=2020-11-13|title=Ndërron jetë Sali Brari, artisti i Ansamblit të Këngëve dhe Valleve Popullore - ATSH -|url=https://ata.gov.al/2020/11/13/nderron-jete-sali-brari-artisti-i-ansamblit-te-kengeve-dhe-valleve-popullore/|access-date=2021-12-12|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165356/https://ata.gov.al/2020/11/13/nderron-jete-sali-brari-artisti-i-ansamblit-te-kengeve-dhe-valleve-popullore/|url-status=dead}}</ref> *[[Valter Gjoni]], 66, Albanian actor [[Kur hapen dyert e jetës|(''Kur hapen dyert e jetes'']], ''[[Pesha e kohës|Pesha e kohes]]'', ''[[Hetimi vazhdon]]'').<ref>{{Cite web|date=2020-11-14|title=Ndahet nga jeta aktori Valter Gjoni, Veliaj e Basha shprehin ngushëllimet|url=https://exit.al/ndahet-nga-jeta-aktori-valter-gjoni-veliaj-e-basha-shprehin-ngushellimet/|access-date=2021-12-12|website=Exit {{!}} Shpjegon Shqipërinë|language=sq}}</ref> *[[Ylli Xhaferri]], 67, Albanian teacher.<ref>{{Cite web|title=Tjetër humbje nga radhët e arsimit! Ndërron jetë tek ”Shefqet Ndroqi” prej COVID-19 mësuesi nga Rrogozhina (EMRI+FOTO)|url=https://www.balkanweb.com/tjeter-humbje-nga-radhet-e-arsimit-nderron-jete-prej-covid-19-mesuesi-nga-rrogozhina-emrifoto/|access-date=2021-12-12|website=www.balkanweb.com|language=sq}}</ref> *[[Feçor Agaçi]], 75, Albanian doctor.<ref>{{Cite web|last=Xh.Sh|date=2020-11-19|title=Mjekësia humb një tjetër ikonë/ Ndahet nga jeta Prof. Dr. Feçor Agaçi|url=http://arberianews.net/mjekesia-humb-nje-tjeter-ikone-ndahet-nga-jeta-prof-dr-fecor-agaci/|access-date=2021-12-11|website=Arbëria News|language=en-US|archive-date=11 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211200929/http://arberianews.net/mjekesia-humb-nje-tjeter-ikone-ndahet-nga-jeta-prof-dr-fecor-agaci/|url-status=dead}}</ref> *[[Ramiz Reka]], 82, Albanian boxer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta Ramiz Reka, profesori i boksit shqiptar|url=https://newsbomb.al/ndahet-nga-jeta-ramiz-reka-profesori-i-boksit-shqiptar/|access-date=2021-12-12|language=sq}}</ref> *[[Fatmir Xhelili (aktor)|Fatmir Xhelili]], 69, Albanian actor ([[Dy herë mat|''Dy here mat'']], ''[[Borxhliu]]'') and comedian<ref>{{Cite web|date=2020-11-20|title=Aktori Fatmir Xhelilaj humbi jetën nga COVID-19, miqtë dedikim të ndjerë: Yjet nuk vdesin|url=https://abcnews.al/aktori-fatmir-xhelilaj-humbi-jeten-nga-covid-19-miqte-dedikim-te-ndjere-yjet-nuk-vdesin/|access-date=2021-12-11|website=Abc News|language=sq}}</ref> *[[Nalo Shehu (Dulaj)|Nalo Shehu Dulaj]], Albanian woman partisan. *[[Nikolin Lorenci]], Albanian footballer.<ref>{{Cite web|title=Covid-19 i merr jetën ish-futbollistit të njohur lezhjan Nikolin Lorenci|url=https://www.faxweb.al/covid-19-i-merr-jeten-ish-futbollistit-te-njohur-lezhjan-nikolin-lorenci/|access-date=2021-12-12|website=Faxweb.AL|language=en-US}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> *[[Bashkim Kopliku]], 77, Albanian politician.<ref>{{Cite web|last=redaktori|title=Ndahet nga jeta Bashkim Kopliku, ish- zëvendëskryeministër dhe ministër i Brendshëm|url=https://kohajone.com/ndahet-nga-jeta-bashkim-kopliku-ish-zevendeskryeminister-dhe-minister-i-brendshem/|access-date=2021-12-11|website=Gazeta Koha Jone {{!}} E perditshme e pavarur|language=en-US}}</ref> *[[Ismet Peja]], 83, Kosovar singer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta në moshën 83-vjeçare ikona e këngës gjakovare Ismet Peja|url=https://www.balkanweb.com/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-83-vjecare-ikona-e-kenges-gjakovare-ismet-peja/|access-date=2021-12-12|website=www.balkanweb.com|language=sq}}</ref> *[[Muharrem Fejzo]], 88, Albanian director and actor (''[[Debatik]]'')<ref>{{Cite web|date=2020-11-22|title=Ndahet nga jeta regjizori i famshëm Muharrem Fejzo|url=https://exit.al/ndahet-nga-jeta-regjizori-i-famshem-muharrem-fejzo/|access-date=2021-12-12|website=Exit {{!}} Shpjegon Shqipërinë|language=sq}}</ref> *[[Kozma Mone]], 83, Albanian basketball player.<ref>{{Cite web|date=2020-11-24|title=Sporti humb edhe Kozma Monen, legjendën e basketbollit fierak të femrave|url=https://dosja.al/sporti-humb-edhe-kozma-monen-legjenden-e-basketbollit-fierak-te-femrave/|access-date=2021-12-12|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> *[[Petrit Myftiu]], 84, Albanian military man.<ref>{{Cite web|title=Humb jetën nga Covid 19 ish-ushtaraku Petrit Myftiu {{!}} Gazeta Fjala|url=https://fjala.al/2020/11/26/humb-jeten-nga-covid-19-ish-ushtaraku-petrit-myftiu/|access-date=2021-12-12|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212093547/https://fjala.al/2020/11/26/humb-jeten-nga-covid-19-ish-ushtaraku-petrit-myftiu/|url-status=dead}}</ref> *[[Lumturi Blloshmi]], 76, Albanian painter.<ref>{{Cite web|date=2020-11-28|title=In memoriam: Lumturi Blloshmi, një përzierje vaji dhe argjendi përjetësie|url=https://gazetasi.al/in-memoriam-lumturi-blloshmi-nje-perzierje-vaji-dhe-argjendi-perjetesie/|access-date=2021-12-12|website=Gazeta Si|language=sq}}</ref> *[[Vrasja e Klodian Rashës|Klodian Rasha]], 25, Albanian boy killed by police.<ref>{{Cite web|title=Former police officer charged with the murder of Klodian Rasha sentenced to 10 years {{!}} Euronews Albania|url=https://euronews.al/en/albania/2021/07/14/former-police-officer-charged-with-the-murder-of-klodian-rasha-sentenced-to-10-years/|access-date=2021-12-12|language=en-US|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212165358/https://euronews.al/en/albania/2021/07/14/former-police-officer-charged-with-the-murder-of-klodian-rasha-sentenced-to-10-years/|url-status=dead}}</ref> *[[Themie Thomai]], 75, Albanian politician.<ref>{{Cite web|date=2020-12-19|title=Humb jetën nga Covid-19 ish-ministrja e Bujqësisë, Themie Thomai|url=https://abcnews.al/humb-jeten-nga-covid-19-ish-ministrja-e-bujqesise-themie-thomai/|access-date=2021-12-12|website=Abc News|language=sq}}</ref> *[[Mehmet Çeliku]], 84, Albanian albanolog.<ref>{{Cite web|date=2020-12-30|title=Shuhet në moshën 84-vjeçare gjuhëtari Mehmet Çeliku|url=https://diasporashqiptare.al/2020/12/30/shuhet-ne-moshen-84-vjecare-gjuhetari-mehmet-celiku/|access-date=2021-12-12|website=Diaspora Shqiptare|language=sq|archive-date=12 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212093548/https://diasporashqiptare.al/2020/12/30/shuhet-ne-moshen-84-vjecare-gjuhetari-mehmet-celiku/|url-status=dead}}</ref> == 2019 == * [[Mikel Janku]], 78, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2019-01-10|title=Ndahet nga jeta Mikel Janku|url=https://tvklan.al/ndahet-nga-jeta-mikel-janku/|access-date=2021-12-18|website=Tv Klan|language=en}}</ref> * [[Kozma Lara]], 88, Albanian composer.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta kompozitori Kozma Lara|url=http://www.gazetadita.al/ndahet-nga-jeta-kompozitori-kozma-lara/|access-date=2021-12-18|website=Gazeta Dita|language=en-US|archive-date=22 janar 2019|archive-url=https://archive.today/20190122180714/http://www.gazetadita.al/ndahet-nga-jeta-kompozitori-kozma-lara/|url-status=dead}}</ref> * [[Fatime Llugiqi-Ademi|Fatime Llugiqi Ademi]], 68, Kosovar actress (''[[Migjeni]]'').<ref>{{Cite web|date=2019-01-24|title=Vdes aktorja Fatime Llugiqi-Ademi|url=https://telegrafi.com/vdes-aktorja-fatime-llugiqi-ademi/|access-date=2021-12-18|website=Telegrafi|language=en-US}}</ref> * [[Vasillaq Zëri]], 66, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|title=Futbolli shqiptar në zi, ndahet nga jeta Vasillaq Zëri|url=https://a2news.com/2019/01/25/futbolli-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-vasillaq-zeri/|access-date=2021-12-18|website=a2news.com|language=sq-AL|archive-date=18 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218125347/https://a2news.com/2019/01/25/futbolli-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-vasillaq-zeri/|url-status=dead}}</ref> * [[Arian Daci]], 46, Deputy Minister of Kosovo Diaspora.<ref>{{Cite web|title=Arian Daci la pas gruan dhe dy djemtë e tij|url=https://indeksonline.net/arian-daci-la-pas-gruan-dhe-dy-djemte-e-tij/|access-date=2021-12-18|language=en-US}}</ref> * [[Kiço Blushi]], 75, Albanian screenwriter.<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta shkrimtari e publicisti Kiço Blushi|url=https://top-channel.tv/2019/02/08/ndahet-nga-jeta-shkrimtari-kico-blushi/|access-date=2021-12-18|website=top-channel.tv|language=en-US}}</ref> * [[Idriz Ajeti]], 101, Kosovar albanolog.<ref>{{Cite web|title=Vdiq akademik Idriz Ajeti|url=https://www.zeriamerikes.com/a/kosovo-/4784728.html|access-date=2021-12-18|website=VOA|language=sq}}</ref> * [[Arben Xoxa]], 67, Albanian translator and editor.<ref>{{Cite web|date=2019-02-24|title=Ndahet nga jeta në moshën 67-vjeçare publicisti Arben Xoxa|url=https://abcnews.al/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-67-vjecare-publicisti-arben-xoxa/|access-date=2021-12-18|website=Abc News|language=sq}}</ref> * [[Shyqyri Alushi]], 84, Albanian singer.<ref>{{Cite web|last=Qeriqi|first=Ahmet|date=2019-03-19|title=Në moshën 84-vjeçare ka vdekur këngëtari i mirënjohur shkodran, Shyqyri Alushi - Radio Kosova e Lirë|url=https://www.radiokosovaelire.com/ne-moshen-84-vjecare-ka-vdekur-kengetari-i-mirenjohur-shkodran-shyqyri-alushi/|access-date=2021-12-18|language=en-US}}</ref> * [[Ali Mema]], 76, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2019-03-26|title=Shuhet ikona e Tiranës dhe Kombëtares, Ali Mema!|url=https://gazetasi.al/shuhet-ikona-e-tiranes-dhe-kombetares-ali-mema/|access-date=2021-12-18|website=Gazeta Si|language=sq}}</ref> * [[Vera Urumi]], 87, Albanian actress (''[[Shote Galica|Gersheti i lufterave]]'').<ref>{{Cite web|date=2019-03-27|title=Ndahet nga jeta aktorja e mirënjohur shqiptare, Vera Urumi|url=https://dosja.al/ndahet-nga-jeta-aktorja-e-mirenjohur-shqiptare-vera-urumi/|access-date=2021-12-18|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> * [[Burhan Spahiu]], 76, Albanian bariton.<ref>{{Cite web|date=2019-04-19|title=LAMTUMIRË ARTIST/ Ndahet nga jeta baritoni i njohur Burhan Spahiu|url=https://alpenews.al/lamtumire-artist-ndahet-nga-jeta-baritoni-i-njohur-burhan-spahiu/|access-date=2021-12-18|website=AlpeNews|language=en-US}}</ref> * [[Arbër Aliu]], 31, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|title=Aksident fatkeq, ndahet nga jeta ish-futbollisti Arbër Aliu|url=https://sportekspres.com/aksident-fatkeq-ndahet-nga-jeta-ish-futbollisti-arber-aliu/|access-date=2021-12-18|website=Sport Ekspres|language=en-US}}</ref> * [[Florijana Ismaili]], 24, Swiss female footballer.<ref>{{Cite web|last=Press|first=Associated|date=2019-07-03|title=Switzerland’s Florijana Ismaili confirmed dead in swimming accident|url=http://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/florijana-ismaili-switzerland-womens-football-confirmed-dead-swimming-accident|access-date=2021-12-18|website=the Guardian|language=en}}</ref> * [[Fatmir Frashëri|Fatmir Frasheri]], 78, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2019-07-19|title=Futbolli shqiptar në zi, ndahet nga jeta Fatmir Frashëri|url=https://fshf.org/sq/futbolli-shqiptar-ne-zi-ndahet-nga-jeta-fatmir-frasheri/|access-date=2021-12-18|website=FSHF|language=sq}}</ref> * [[Gjergj Xhuvani]], 56, Albanian director and actor (''[[Hijet që mbetën pas|Hijet qe mbeten pas]]'').<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta në moshën 56-vjeçare Gjergj Xhuvani, regjisori i parë shqiptar që çoi Shqipërinë në Kanë - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/vdes-ne-moshen-55vjecare-regjisori-gjergj-xhuvani|access-date=2021-12-18|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Valentina Caci]], 83, Albanian actress (''[[Zonja nga qyteti]]'', ''[[Mësonjëtorja|Mesonjtorja]]'', ''[[Vëllezër dhe shokë|Vellezer dhe shoke]]'').<ref>{{Cite web|last=Saraçini|first=Klotilda|date=2019-07-11|title=Ndahet nga jeta aktorja e njohur Valentina Caci - ATSH -|url=https://ata.gov.al/2019/07/11/ndahet-nga-jeta-aktorja-e-njohur-valentina-caci/|access-date=2021-12-18|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|language=en-US|archive-date=18 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218125347/https://ata.gov.al/2019/07/11/ndahet-nga-jeta-aktorja-e-njohur-valentina-caci/|url-status=dead}}</ref> * [[Fatos Baxhaku]], 55, Albanian journalist and author.<ref>{{Cite web|date=2019-08-16|title=Vuante nga një sëmundje e rëndë, ndahet nga jeta gazetari dhe publicisti i njohur Fatos Baxhaku|url=https://dosja.al/lajm-i-fundit-ndahet-nga-jeta-gazetari-dhe-publicisti-i-njohur-fatos-baxhaku/|access-date=2021-12-18|website=Dosja AL|language=sq}}</ref> * [[Shpëtim Zani]], 72, Albanian child actor (''[[Debatik]]'').<ref>{{Cite web|last=admin|date=2019-08-22|title=Ndahet nga jeta Shpëtim Zani, i paharrueshëm me rolin e “Colit”|url=https://berati.tv/ndahet-nga-jeta-shpetim-zani-i-paharrueshem-me-rolin-e-colit/|access-date=2021-12-18|website=Berati.TV|language=en-US}}</ref> * [[Rrahman Parllaku|Rrahman Parrllaku]], 100, Albanian partisan and politician.<ref>{{Cite web|date=2019-09-16|title=Ndahet nga jeta në moshën 100 vjeçare Gjeneral Rrahman Parllaku|url=https://abcnews.al/ndahet-nga-jeta-ne-moshen-100-vjecare-gjeneral-rrahman-parllaku/|access-date=2021-12-18|website=Abc News|language=sq}}</ref> * [[Agim Mujo]], 63, Albanian child actor (''[[Malet me blerim mbuluar]]'', ''[[Guximtarët|Guximtaret]]'').<ref>{{Cite web|date=2019-09-21|title=Arti në zi, ndahet nga jeta artisti Agim Mujo, vëllai i aktores Yllka Mujo|url=https://durreslajm.al/arti-ne-zi-ndahet-nga-jeta-artisti-agim-mujo-vellai-i-aktores-yllka-mujo/|access-date=2021-12-18|website=Lajme Durrës|language=en-US}}</ref> * [[Shpresa Bërdëllima]], 60, Albanian actress (''[[Vajzat me kordele të kuqe|Vajza me kordele te kuqe]]'', ''[[Përtej mureve të gurta|Pertej mureve te ngurta]]'', ''[[Kur hapen dyert e jetës|Kur hapen dyert e jetes]]'').<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta Shpresa Bërdëllima, e bukura e filmave shqiptarë. Prej vitesh luftoi me sëmundjen e rëndë|url=http://www.panorama.com.al/ndahet-nga-jeta-shpresa-berdellima-e-bukura-e-filmave-shqiptare-prej-vitesh-luftoi-me-semundjen-e-rende/|access-date=2021-12-18|language=sq}}</ref> * [[Josif Koçi]], 65, Albanian actor ([[Rrethimi i vogël|''Rrethimi i vogel'']], ''[[Vitet e pritjes]]'', ''[[Dëshmorët e monumenteve|Deshmoret e monumenteve]]'').<ref>{{Cite web|last=admin|date=2019-11-05|title=Ndahet nga jeta aktori i Teatrit “Aleksandër Moisiu” Josif Koci|url=https://berati.tv/ndahet-nga-jeta-aktori-i-teatrit-aleksander-moisiu-josif-koci/|access-date=2021-12-18|website=Berati.TV|language=en-US|ref=none}}</ref> * [[Shyqyri Skënderi|Shyqyri Skenderi]], 74, Albanian journalist.<ref>{{Cite web|title=Një lamtumirë për Shyqyri Skënderin|url=http://www.gazetadita.al/nje-lamtumire-per-shyqyri-skenderin/|access-date=2021-12-18|website=Gazeta Dita|language=en-US|archive-date=22 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191122174346/http://www.gazetadita.al/nje-lamtumire-per-shyqyri-skenderin/|url-status=dead}}</ref> * [[Mira Minga]], 68, Albanian actress (''[[Përrallë nga e kaluara|Perralle nga e kaluara]]'') and puppeteer.<ref>{{Cite web|title=Lamtumirë Mira Minga! Ndahet nga jeta aktorja e filmit “Përrallë nga e kaluara”|url=http://www.panorama.com.al/lamtumire-mira-minga-ndahet-nga-jeta-aktorja-shqiptare-e-njohur-ne-filmin-perralle-nga-e-kaluara/|access-date=2021-12-18|language=sq}}</ref> * [[Marika Kallamata]], 89, Albanian actress (''[[Dollia e dasmës sime|Dollia e dasmes sime]]'', ''[[Nxënësit e klasës sime|Nxenesit e klases sime]]'', [[Ëndërr për një karrige|''Enderr per nje karrige'']]).<ref>{{Cite web|title=Ndahet nga jeta Marika Kallamata, “artistja e merituar” që luajti rreth 60 role|url=http://www.gazetadita.al/nderron-jete-aktorja-shqiptare-marika-kallamata-artistja-e-merituar-qe-luajti-rreth-60-role/|access-date=2021-12-18|website=Gazeta Dita|language=en-US}}</ref> * [[Mehmet Myftiu]], 89, Albanian author.<ref>{{Cite web|title=Shuhet në moshën 89-vjeçare shkrimtari disident Mehmet Myftiu - Shqiptarja.com|url=https://shqiptarja.com/lajm/shuhet-ne-moshen-89vjecare-shkrimtari-disident-mehmet-myftiu|access-date=2021-12-18|website=shqiptarja.com|language=sq}}</ref> * [[Eva Pëllumbi]], 66, Albanian actress (''[[Kapedani (film)|Kapedani]]'', ''[[Vajzat me kordele të kuqe|Vajza me kordele te kuqe]]'', ''[[Ëndërr për një karrige|Enderr per nje karrige]]'') and puppeteer.<ref>{{Cite web|title=Vdes aktorja shqiptare, Eva Pëllumbi – Epoka e Re|url=https://www.epokaere.com/vdes-aktorja-shqiptare-eva-pellumbi/|access-date=2021-12-18|website=www.epokaere.com|language=en-US}}</ref> * [[Shyqyri Rreli]], 89, Albanian footballer.<ref>{{Cite web|date=2019-12-31|title=Futbolli në zi, ndahet nga jeta ish-trajneri i kombëtares Shyqyri Rreli|url=https://fshf.org/sq/futbolli-ne-zi-ndahet-nga-jeta-ish-trajneri-kombetares-shyqyri-rreli/|access-date=2021-12-18|website=FSHF|language=sq}}</ref> == 2018 == * [[Abdulla Grimci]], 98, Albanian composer.<ref>{{Cite web|last=vetemshqip|date=2018-03-06|title=Abdulla Grimci ndahet nga jeta.|url=https://tviliria.wordpress.com/2018/03/06/abdulla-grimci-ndahet-nga-jeta/|access-date=2022-01-31|website=Albanians in America|language=en}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Vdekje në Shqipëri]] 2htocpqiv7didwcd1281p7q5iy2o7z2 Provincat e Arabisë Saudite 0 310068 3062259 3001242 2026-11-03T20:36:43Z Sgh45 126409 Faqja u ridrejtua te [[Rajonet e Arabisë Saudite]] 3062259 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Rajonet e Arabisë Saudite]] g5pk5brfaxgz521udg4bqrw0a3xpuij Azapi 0 312147 3062358 2959497 2026-11-04T03:16:37Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062358 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Welt-Galleria T086.jpg|parapamje|240px|Një harkëtar i galerive turke - Azeb]] '''Azebët''', '''azabët''' ose '''azapat''' ([[turqishtja osmane]]: عزب, nga [[Gjuha arabe|arabishtja]], fjalë për fjalë i pamartuar, që do të thotë beqar), ishin ushtarë të parregullt, të përbërë fillimisht nga të rinj të pamartuar. Ata u futën në mesin e [[reaja]]ve dhe shërbyen në role të ndryshme në [[Ushtria Osmane|ushtrinë e hershme osmane]].<ref>{{cite book|first=Gábor|last=Áoston|first2=Bruce Alan|last2=Masters|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|url=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA616|date=21 maj 2010|publisher=[[Infobase Publishing]]|language=en|isbn=978-1-4381-1025-7|page=616}}</ref> Fjala ''azeb'' ose shpesh tregon një ushtar të lehtë të këmbësorisë i cili quhej ''yaya azeb'' ose një ushtar detar që quhej ''bahriye'' ([[Marina Osmane|marina]]) dhe ''deniz'' (det) ''azeb''.<ref name=":0">{{Cite book|last=Stein|first=Mark L.|title=Guarding the Ottoman Frontiers|publisher=Tauris Academic Stuides|year=2007|language=en|pages=75-78}}</ref> Termi është përdorur në kuptimin e "piratit" ose "buccaneer" në burimet bizantine, latine dhe italiane nga shekulli 14-16.<ref>{{Cite web|title=Azeb|url=https://islamansiklopedisi.org.tr/azeb--asker|access-date=2021-01-08|website=TDV İslam Ansiklopedisi|language=tr}}</ref> [[Skeda:Mundy-Azeb, a marine.jpg|majtas|parapamje|370x370px|Një azeb duke mbajtur një armë në dorën e tij të majtë dhe një sabre me dorën e tij të djathtë]] == Historia == Azebët fillimisht ishin një njësi ndihmëse e këmbësorisë që rikthehej tek [[Bejllëku|bejlikët anadollian]] që u bënë të pavarur nga [[Sulltanati i Rumit|Sulltanati Selxhuk i Anadollit]]. Në bejlikët detarë shërbenin edhe si njësi detare.{{Sfn|Hegyi|2018|p=134–137}} Për shembull, në shekullin e 13-të burimet flasin për ekzistencën e trupave të quajtura azebe në [[Ajdinidët|Bejlikun e Ajdënit]].<ref name=":0" /> Sipas Stein (2007), në shekullin e 14-të azebët e garnizuar në fortesa u quajtën ''kale'' ([[kala]]) azebe. Azebët në kështjella kishin detyra të tilla si ndërtimi i [[ura]]ve, puna si [[sapper]] dhe kryerja e punës së blinduarve, veçanërisht pasi u ndalua rekrutimi i armaturës së [[Devshirmeja|devshirme]].<ref name=":1">{{Cite web|last=Akto|first=Deniz Armağan|title=Ottoman Fortresses and Garrisons in the Hungary and Eastern Frontiers (1578-1664)|url=https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12623701/index.pdf#|url-status=dead|access-date=17 janar 2020|language=en|page=55|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122011624/https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12623701/index.pdf|archive-date=22 janar 2021}}</ref> Ata zakonisht përbënin pjesën më të madhe të garnizonit në kalatë dhe [[Palanka (fortifikim)|palanka]] më të vogla.<ref name=":0" />{{Sfn|Hegyi|2018|p=134–137}} Në [[Perandoria Osmane|Perandorinë Osmane]], roli kryesor i azapëve ishte të luftonin si harkëtarë këmbësorie në vijën e parë përpara [[Topi (armë)|topave]] dhe [[Jeniçeri|jeniçerëve]],<ref name=":0" /> pasi azebet ngadalësonin sulmin fillestar të armikut, ata tërhiqeshin majtas e djathtas dhe linin topat dhe jeniçerët osmanë të qëllonin mbi ta.{{Sfn|Nicolle|1983|p=13}} == Rekrutimi == [[Skeda:Azap.jpeg|parapamje|Një azeb që mbante një saber, e cila është ngjitur në brez, dhe një hark rreth qafës së bashku me një kukurë nën krahun e majtë.]] Azebët u rekrutuan në përputhje me ''[[Kanunnametë|kanunemrat]]'' (kodi ligjor) i [[Sulejmani i Madhërishëm|Sujemanit I]]. [[Kadiu (Perandoria Osmane)|Kaditë]] mbikëqyrën draftin e azebëve në nivel lokal, të quajtur ''[[Sanxhaku|sancak]]''. Nga çdo 20-30 familje u caktua një burrë, ndërsa të tjerët e mbështetën financiarisht. Azapët fillimisht u rekrutuan vetëm nga [[turqit]] e [[Anadolli]]t, dhe më pas nga [[Rumelia]]. Azebët e garnizonit në kalatë paguheshin rregullisht.{{Sfn|Nicolle|1983|p=32}}<ref name=":0" /> Në fund të shekullit të 16-të, të gjithë burrat myslimanë mund të regjistroheshin. == Organizimi == Emri i tyre zyrtar -siç paraqitej përgjithësisht në listat e pagave- ishte ''rüesa ve azeban''. Fjala ''[[Reis (gradë ushtarake)|reis]]'' (në shumës ''rüesa'') i referohej kreut ose kapitenit të një anijeje në det ose shefit të një njësie të mesme të përbërë nga azebë ''kale''. Azebët ''kale'' u ndanë në ''ağalıkë'' të cilët komandoheshin nga ''ağas'' dhe ndihmësit e tyre ''[[Qehajai|kethüdas]]''. Këto ndaheshin në ''[[Xhemati|cemaat]]'' ose ''riajet'' (një grup i përbërë nga 3 ose 4 skuadra) të cilat drejtoheshin nga ''reizët''.{{Sfn|Hegyi|2018|p=134-137}} == Pajisjet == Si vullnetarë azapët kishin një gamë të gjerë armatimi. Këto përfshijnë krahë me shtylla, të tilla si ''tërpan'' ([[kosë lufte]]) dhe ''harba'' si dhe ''balta'' (halberd). Përveç krahëve të shtyllave, ata ishin të armatosur me një shumëllojshmëri topuzësh, harqesh, [[sabre]] dhe në një masë më të rrallë harqesh. Më vonë në vend të tyre u miratuan [[Armët osmane|armët]]. Azebet mbanin gjithashtu ''börk'' të kuqe, një kapele të ndjerë si ato që mbanin jeniçerët, por me ngjyra të ndryshme.<ref name=":0" /> == Bibliografia == * {{Cite book|last=Nicolle|first=David|title=Armies of the Ottoman Turks 1300-1774|url=https://archive.org/details/armiesofottomant0000nico|publisher=Osprey Publishing|year=1983|language=en}} *{{Cite book|last=Hegyi|first=Klára|title=The Ottoman Military Organization in Hungary: Fortresses, Fortress Garrisons and Finances|year=2018|isbn=978-3-87997-467-2|language=en}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Njësi dhe formacione ushtarake të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Njësi dhe formacione të këmbësorisë]] [[Kategoria:Njësi dhe formacione të parregullta]] g9f1b7s81jw2yuj1edjd7spk5pl9tgj Diskutim:Vdekjet e fundit 1 313421 3062161 2984830 2026-11-03T12:07:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062161 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Vdekjet e fundit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vdekjet e fundit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062160 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211223160359/https://www.supersport.al/lajm-i-trishte-spartak-elmazi-nuk-e-fiton-dot-betejen-per-jeten/ për lidhjen https://www.supersport.al/lajm-i-trishte-spartak-elmazi-nuk-e-fiton-dot-betejen-per-jeten/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 13:07 (CET) 4uu17ulsbk7h9d2wao9r83dvr2dkubh Diskutim:Burak Özçivit 1 315839 3062428 3059395 2026-11-04T07:46:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062428 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Burak Özçivit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Burak Özçivit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062427 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231025043312/https://turkseries.net/kurulus-osman-and-mehmet-bozdag-won-many-awards/ për lidhjen https://www.turkseries.net/kurulus-osman-and-mehmet-bozdag-won-many-awards/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:46 (CET) k9zvw9v10opvw305qyng6yfuouyq2gr BattleBoi Basti 0 316069 3062396 2959997 2026-11-04T04:52:26Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062396 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Alligatoah_-_2019160205212_2019-06-09_Rock_am_Ring_-_1009_-_B70I1976.jpg|parapamje| BattleBoi Basti si bellhop, mbështetës i Alligatoah në [[Rock am Ring]] 2019]] '''BattleBoi Basti''' (* [[15 Prill|15.]] [[15 Prill|Prill]] [[1984]] në Eberswalde-Finow ;<ref name="steckbrief">[http://www.laut.de/Battleboi-Basti/Interviews/Ich-kann-nichts-ausser-Rappen-03-07-2015-1265 Interview] auf laut.de (Zum Zeitpunkt des Interviews stand hier "1986")</ref> shkurt "BBB"; i njohur gjithashtu si '''Ficksch''' ; civil ''Stefan Schwensow'' ) është një [[Repi|reper]] [[Gjermania|gjerman]] . == Karrierës == [[Skeda:Battleboi_Basti.JPG|parapamje| Battle Boi Basti (2013)]] [[Skeda:2014228204021_2014-08-16_Rock'n'Heim_-_Sven_-_1D_X_-_091_-_DV3P9503_mod.jpg|parapamje| BattleBoi Basti në rolin e shërbëtorit që mbështet Alligatoah (2014)]] Që nga viti 2008, Schwensow është shfaqur nën pseudonimin "Ficksch" me grupin MOTek në albumin DreiMalDrei.<ref name="steckbrief"/><ref name=":0">{{Internetquelle|autor=|url=https://rap.de/allgemein/10832-vbt-splash-edition-geht-in-die-letzte-runde/|titel=Battleboi Basti und Weekend batteln um splash-Auftritt|werk=rap.de|datum=2012-06-18|sprache=de-DE}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130124445/https://rap.de/allgemein/10832-vbt-splash-edition-geht-in-die-letzte-runde/ |date=30 nëntor 2021 }}</ref> Menjëherë pas kësaj, grupi donte të krijonte "imazhe qesharake gangsterësh" dhe u rigrupua si "Clique Clack Clique".<ref>{{Internetquelle|url=https://www.16bars.de/blog/3767/das-kind-im-manne-wer-ist-battleboi-basti/|titel=Das Kind im Manne: Wer ist Battleboi Basti?|werk=16BARS.DE|datum=2012-05-06}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130133331/https://www.16bars.de/blog/3767/das-kind-im-manne-wer-ist-battleboi-basti/ |date=30 nëntor 2021 }}</ref> Gjatë këtij transformimi, Ficksch krijoi dy alter ego : BattleBoi Basti dhe Lil ILL.<ref>{{Internetquelle|url=http://www.laut.de/battleboi-basti|titel=LAUT.DE-BIOGRAPHIE Battleboi Basti|werk=laut.de|sprache=de-DE}}</ref> === Turnetë === Personazhi imagjinar BattleBoi Basti së pari fitoi vëmendjen gjatë turneut të betejës audio MZEE 2011, të cilin ai e fitoi kundër reperit 4tune . Ai arriti përparimin e tij në të njëjtin vit në Turneun e Battle Video (VBT) 2011,<ref name=":0"/><ref>{{Internetquelle|url=https://heckmeck.tv/battlerap/zum-letzten-vbt-wir-haben-mit-einigen-veteranen-gesprochen-2/|titel=Zum letzten VBT: Wir haben mit einigen Veteranen gesprochen #2|werk=Heckmeck.Tv|datum=2018-10-05|sprache=de-DE}}</ref> i cili organizohej çdo vit nga rappers.in.<ref>{{Internetquelle|autor=Kollin|url=https://heckmeck.tv/battlerap/das-letzte-vbt-wer-sind-eigentlich-die-beiden-finalisten/|titel=Das VBT ist nun endgültig Geschichte-Das letzte VBT: Wer sind eigentlich die beiden Finalisten?|werk=Heckmeck.TV|datum=2019-02-21|sprache=de-DE}}</ref> Pasi BattleBoi Basti u eliminua nga turneu kundër reperit Tamo-Flage në gjysmëfinale, ai hoqi dorë nga vendi i tretë. Ai dha dorëheqjen vullnetarisht dhe në vend të kësaj paraqiti një raund kundër fundjavës, pasi shumë nga komuniteti i reperëve dëshironin që ky çift të ishte "finalja e ëndrrave" të tyre. Në vitin 2012 ka marrë pjesë në 1. Splash Edition i VBT, në të cilin fituesi mund të fitonte një performancë në Splash Festival 2012 . Edhe një herë, BattleBoi Basti mbizotëroi kundër konkurrencës së tij dhe dështoi vetëm në finalen e fundjavës, i cili i dha BBB një paraqitje mysafir gjatë paraqitjes së tij në Splash. Schwensow gjithashtu mori pjesë në turnetë live "Rap Am Wednesday" dhe "DLTLLY". Në Rap të mërkurën reperi “më i ri” fitoi në të ashtuquajturën “BMCL” ndaj reperit P-Zak. Disa vjet më vonë, pak para publikimit të albumit të tij SchattenBruch, reperi humbi nga Gozpel në BMCL, i cili megjithatë e nderoi atë. === Pikat e tjera kryesore === Në datën 13. Në gusht 2011<ref>[http://www.festivalguide.de/festival/116706/graffitibox-summer-jam-2011 Graffitibox Summer Jam 2011]{{Lidhje e vdekur|url=http://www.festivalguide.de/festival/116706/graffitibox-summer-jam-2011}}</ref> ai fitoi konkursin rap të Graffitibox Summer Jam<ref>[http://www.graffitiboxjam.de/rap/rap-contest/ Rap-Contest]</ref>, ku ai i përkiste linjës së Graffitibox Summer Jam 2012<ref>[http://www.festivalguide.de/forum/30/1342514259/1 Graffitibox Summer Jam 2011]{{Lidhje e vdekur|url=http://www.festivalguide.de/forum/30/1342514259/1}}</ref> . Në dhjetor të atij viti, BattleBoi Basti u shfaq si një mysafir i paraqitur në këngën "Am Apparat" nga albumi i Alligatoah "Schlaftafeln, Rotwein 4". Në nëntor dhe dhjetor 2012 ai mbështeti Trailerpark në turneun e tyre "Crackstreet Boys".<ref>rap.de: [http://www.rap.de/news/40-news/10795-rapde-praesentiert-trailerpark-auf-crackstreet-boys-tour Trailerpark auf Crackstreet Boys-Tour]</ref> Tashmë në gusht BattleBoi Basti luajti si muzikant mbështetës për Die Bestesten në [[Këlni|Këln]], [[Hamburgu|Hamburg]] dhe [[Berlini|Berlin]] . Gjatë tremujorit të parë të 2013, BattleBoi Basti performoi në turneun VBT 2013.<ref>[http://www.rappers.in/VBT_Tour_2013-991_Special.html VBT Tour 2013]</ref> Ai shoqëroi edhe nga Ne ne Trailerpark këtë vit. Në vitin 2014, Basti mbështeti ''Alligatoah'' si në turneun e tij ''Reise nach Jerusalem'' ashtu edhe në paraqitjen e tij në [[Rock am Ring]] . Ai gjithashtu mbështeti Alligatoah në paraqitjen e tij në Uragani dhe Festivali Veror i Chiemsee 2015. Ai gjithashtu shoqëroi Alligatoah në 2016 në turneun e tij ''Himmelfahrtskommando'', ku BattleBoi Basti gjithashtu mund të shihet në DVD live ''Muzika live nuk është zgjidhje'',<ref>{{Internetquelle|url=http://www.grooveattack.com/2016/12/22/alligatoah-livemusik-ist-keine-losung-himmelfahrtskommando-trailerpark/|titel=groove attack » Blog Archive » Alligatoah – Livemusik Ist Keine Lösung – Himmelfahrtskommando (Trailerpark)|zugriff=2017-01-11|archiv-url=https://web.archive.org/web/20170111214004/http://www.grooveattack.com/2016/12/22/alligatoah-livemusik-ist-keine-losung-himmelfahrtskommando-trailerpark/|archiv-datum=2017-01-11|offline=ja}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170111214004/http://www.grooveattack.com/2016/12/22/alligatoah-livemusik-ist-keine-losung-himmelfahrtskommando-trailerpark/ |date=11 janar 2017 }} {{Cite web|url=http://www.grooveattack.com/2016/12/22/alligatoah-livemusik-ist-keine-losung-himmelfahrtskommando-trailerpark/|title=Kopje e arkivuar|access-date=17 maj 2022|archive-date=11 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170111214004/http://www.grooveattack.com/2016/12/22/alligatoah-livemusik-ist-keine-losung-himmelfahrtskommando-trailerpark/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Internetquelle|url=https://www.youtube.com/watch?v=At582wDwsSY|titel=Alligatoah - Namen machen Titanic Edition LIVE|zugriff=2017-01-11}}</ref> si dhe në 2019 në turneun e tij ''Wie-Zuhause'' . === Albume === Në datën 21 më 1 qershor 2013, albumi debutues i BattleBoi Basti, ''Pullermatz, u publikua'' nëpërmjet BMG Rights Management, i cili arriti në vendin e 20-të në listat gjermane me 3,700 kopje të shitura në javën e parë të shitjeve. Albumi i tij i dytë ''Voices Break'' u publikua më 26 Qershor 2015 dhe u rendit i 22-ti në Top 100 gjermanët. == Figurë arti == BattleBoi Basti luan me identitetin e tij në shfaqjet, në disa pjesë muzikore ai lejon të shfaqen tre personazhe të ndryshëm. Ai tani ka shtatë personazhe, secili me stilin e vet: Për shembull, ai shfaqet si Ficksch me zërin dhe sjelljen e tij normale, si BattleBoi Basti me një zë të maskuar, të lartë dhe syze të rrumbullakëta me brirë, dhe ndonjëherë me një çantë . Dilema e personazhit të tij Mohrenkopf është një parodi e Dilemës së Morlockk . Personazhi BattleBoi Basti u zhvillua në raundet e para të VBT 2011. Ai portretizohet si një reper 12-vjeçar i pasuksesshëm i Berlinit Lindor, i cili poshtërohet vazhdimisht nga babai i tij (i luajtur nga Six Eastwood). == Diskografi == === Albume bashkëpunimi === * 2006: ''Dramë në 5 bare'' (si Ficksch me Theo) * 2008: ''Udhëtim në fundjavë'' (si Ficksch me Rudio) * 2008: ''DreimalDrei'' (si Ficksch me MOT dhe Rhyfo) * 2010: ''Absolut Sampler'' (si Ficksch me MOT, Rhyfo dhe Teezy) * 2010: ''LostCrack Vol.'' ''Ainz'' (me Click Clack Clique) * 2011: ''Puth djalin!'' (me Kliko Clack Clique) * 2011: ''GHETTOIZMUST!'' (me Kliko Clack Clique) == Lidhjet e internetit == * [http://meinrap.de/tag/battleboi-basti/ Arkivi në MeinRap.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304060109/http://meinrap.de/tag/battleboi-basti/ |date=4 mars 2016 }} * [http://www.rappers.in/Battleboi_Basti-844_Interview.html Intervistuar nga BBB] * [http://www.rappers.in/BBB.htm Faqja e artistit në Rappers.in] * BattleBoi Basti == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1984]] [[Kategoria:Gjermanë]] [[Kategoria:Mashkull]] [[Kategoria:Reperë tajlandezë]] [[Kategoria:Pseudonime në sporte]] b88c8vhyhe45wxfgkzkwrz13uiyd7s7 Diskutim:BattleBoi Basti 1 316187 3062397 2736176 2026-11-04T04:52:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062397 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:BattleBoi Basti/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[BattleBoi Basti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062396 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211130124445/https://rap.de/allgemein/10832-vbt-splash-edition-geht-in-die-letzte-runde/ për lidhjen https://rap.de/allgemein/10832-vbt-splash-edition-geht-in-die-letzte-runde/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 05:52 (CET) l9qnvfl7xuh31lxmemw5gfzvjy6i75c Diskutim:Antonin Piu 1 316206 3062292 2451387 2026-11-03T22:45:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062292 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antonin Piu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450594 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200913043304/http://www.roman-emperors.org/ për lidhjen http://www.roman-emperors.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 maj 2022 15:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antonin Piu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2451386 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110408201312/http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201108100827/http://www.roman-emperors.org/epitome.htm për lidhjen http://www.roman-emperors.org/epitome.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 maj 2022 03:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antonin Piu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062291 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00988&r_sortierung=Belegstelle. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+06%2C+00989&r_sortierung=Belegstelle. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:45 (CET) cjzy9ekjedv6zmvkvgsrcih2i8o3vbc Damat Ferit Pasha 0 318723 3062465 2960373 2026-11-04T10:34:24Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062465 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Damad Ferid Pasha (coloured).png|parapamje|Damat Ferit Pasha]] '''Damad Mehmed Adil Ferid Pasha''' (1853 - 6 tetor 1923), i njohur thjesht si '''Damat Ferit Pasha''', ishte një burrë shteti liberal [[Perandoria Osmane|osman]], i cili mbajti detyrën e [[Lista e vezirëve të Perandorisë Osmane|Vezirit të Madh]], kryeministrit ''de facto'' të Perandorisë Osmane, gjatë dy periudhave nën sundimin e [[Lista e sulltanëve të Perandorisë Osmane|Sulltanit të fundit Osman]], [[Mehmeti VI]], herën e parë midis 4 marsit 1919 dhe 2 tetorit 1919 dhe herën e dytë midis 5 prillit 1920 dhe 21 tetorit 1920. Zyrtarisht, ai u soll në zyrë gjithsej pesë herë, pasi që kabinetet e tij ishin shkarkuar vazhdimisht nën presione të ndryshme dhe ai duhej të paraqiste kabinete të reja.<ref name="turkbook">İsmail Hâmi Danişmend, Osmanlı Devlet Erkânı, Türkiye Yayınevi, İstanbul, 1971 (Turkish)</ref> Për shkak të përfshirjes së tij në [[Traktati i Sèvres|Traktatin e Sevres]], bashkëpunimit të tij me fuqitë okupuese aleate dhe gatishmërisë së tij për të pranuar [[Gjenocidi Armen|mizoritë kundër armenëve]], ai u bë një figurë e papëlqyeshme në [[Turqia|Turqi]] dhe emigroi në Evropë në fund të Luftës Greko-Turke. == Biografia == Disa pohojnë se Mehmed Adil Feridi lindi në 1853 në [[Kostandinopoja|Konstandinopojë]] si djali i Izet Efendiut, i cili lindi në Potoci afër Tashligjës (tani [[Plevla]], [[Mali i Zi]]). Ai ishte anëtar i Këshillit të Shtetit Osman (Şûrâ-yı Devlet) dhe Guvernator i [[Bejruti]]t dhe [[Saida|Sidonit]] në vitin 1857, por nuk ka asnjë provë të qartë për këtë informacion.  Më 1879, Feridi u regjistrua në Shkollat e bamirësisë [[islam]]e në Sidon. Ai shërbeu në disa pozicione në administratën osmane përpara se të hynte në zyrën e jashtme të Perandorisë Osmane dhe u caktua në poste të ndryshme në ambasadat në [[Parisi|Paris]], [[Berlini|Berlin]], [[Shën Petersburgu|Shën Petersburg]] dhe [[Londra|Londër]]. Ai u martua me një vajzë të [[Abdylmexhiti I|Abdylmexhid I]], Mediha Sulltan, gjë që i dha atij titullin ''[[damat]]'' ("dhëndri" i [[Osmanllinjtë|dinastisë osmane]]). Ashtu si babai i tij, ai u bë anëtar i Şûrâ-yı Devlet në vitin 1884 dhe fitoi titullin [[Veziri|vezir]]. Duke refuzuar postin e ambasadorit në Londër nga sulltani [[Abdyl Hamiti II|Abdylhamid II]], ai dha dorëheqjen nga shërbimi publik dhe u kthye vetëm pas dy dekadash, në vitin 1908, si anëtar i Senatit të [[Mexhlisi i Përgjithshëm|Parlamentit Osman]]. Ai ishte një nga anëtarët themelues të Partisë së Lirisë dhe Akordit në 1911, duke favorizuar liberalizmin dhe më shumë autonomi rajonale brenda Perandorisë, në kundërshtim me [[Komiteti "Bashkim e përparim"|Komitetin e Bashkimit dhe Përparimit]]. Më 11 qershor 1919, Damat Ferit Pasha rrëfeu zyrtarisht masakrat kundër [[Armenët|armenëve]] dhe ishte një figurë kyçe dhe nismëtare e gjyqeve të krimeve të luftës të mbajtura menjëherë pas [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] për të dënuar me vdekje autorët kryesorë të gjenocidit,<ref>Gunnar Heinsohn: Lexikon der Völkermorde. Reinbek 1998. Rowohlt Verlag. p. 80 (German)</ref><ref>[http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/CREC-1996-04-24/html/CREC-1996-04-24-pt1-PgH3791-2.htm RECOGNIZING THE 81ST ANNIVERSARY OF THE ARMENIAN GENOCIDE]. United States Government Printing Office. Retrieved 21 January 2013</ref> të cilët ishin veçanërisht anëtarë të Komitetit të Bashkimit dhe Progresit dhe rivalë të gjatë të Partisë së tij për Liri dhe Akord. Mandati i tij i parë si [[Veziri i madh|vezir i madh]] përkoi me pushtimin e [[Izmiri|Smirnës]] nga ushtria greke dhe periudhën e trazuar që pasoi. Ai e pasoi [[Ahmet Tevfik Pasha|Ahmet Tevfik Pashën]] më 4 mars 1919 dhe më 9 mars nisi një fushatë arrestimi të ish-ministrave si Halil Menteşe, Ali Fethi Okyar dhe Ali Münif Yeğenağa.<ref>{{Cite book|last=Dadrian|first=Vahakn N.|url=https://books.google.com/books?id=LNuVZwEACAAJ|title=Judgment at Istanbul: The Armenian Genocide Trials|last2=Akçam|first2=Taner|date=2011|publisher=Berghahn Books|isbn=978-0-85745-251-1|pages=66|language=en}}</ref> Ferid Pasha ishte një anglofil i flaktë, i cili shpresonte të merrte kushte më pak të ashpra paqeje duke e paraqitur Perandorinë Osmane si një partner më bashkëpunues në [[Mesdheu]]n Lindor sesa Greqia. Ai thoshte mes tjerash "Pas Zotit, unë dhe Sulltani kalojmë në Angli". Ai u shkarkua më 30 shtator 1919, por pas dy qeverive jetëshkurtra nën Ali Rıza Pasha dhe Hulusi Salih Pasha, Sulltan [[Mehmeti VI|Mehmet VI]] duhej ta thërriste atë për të formuar një qeveri të re më 5 prill 1920. Ai qëndroi si Vezir i Madh deri më 17 tetor 1920, duke formuar dy kabinete të ndryshme në mes. Mandati i tij i dytë përkoi me mbylljen e Parlamentit Osman nën presionin e forcave pushtuese britanike dhe franceze. Së bashku me katër persona të tjerë të shquar, ai pranoi të nënshkruante [[Traktati i Sèvres|Traktatin e Sevres]], që përfshinte kushte katastrofike për Turqinë, gjë që shkaktoi një bujë reagimi ndaj tij. Ai nuk ishte një nga nënshkruesit e vetë Traktatit,<ref>See the signatories in the official text of the [http://www.hri.org/docs/sevres/part13.html Treaty of Sèvres] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925145508/http://www.hri.org/docs/sevres/part13.html |date=25 shtator 2023 }}.</ref> por së bashku me tre nënshkruesit do t'i hiqej gjithsesi shtetësia nga [[Asambleja e Madhe Kombëtare e Turqisë|Asambleja e Madhe Kombëtare Turke]] gjatë javës së nënshkrimit të traktatit dhe do të kryesonte listën me 150 persona non grata të Turqisë pas [[Lufta Çlirimtare Turke|luftës turke për pavarësi]]. Ferid Pasha iu kundërpërgjigj duke u bërë gjithnjë e më armiqësor ndaj lëvizjes së re nacionaliste të udhëhequr nga [[Mustafa Qemal Ataturku|Mustafa Qemal Pasha]], e cila kishte në qendër [[Ankaraja|Ankaranë]]; Damat Ferit Pasha filloi të bashkëpunonte gjithnjë e më shumë me forcat aleate pushtuese. Edhe pas shkarkimit të tij dhe formimit të një qeverie të re osmane nën Ahmet Tevfik Pashën, ai mbeti shumë i papëlqyer (sidomos në [[Anadolli|Anadoll]]) dhe me fitoren turke në Luftën Greko-Turke (1919-1922), ai iku në Evropë. Ai vdiq në [[Nice]], [[Francë]], më 6 tetor 1923, në të njëjtën ditë kur trupat [[Qemalizmi|qemaliste]] rimorën [[Stambolli|Kostandinopojën]] dhe u varros në qytetin e Sidonit, [[Libani|Liban]]. == Shih edhe == * [[Lista e shqiptarëve në Turqi]] * [[Lista e vezirëve shqiptarë në Perandorinë Osmane|Lista e vezirëve të mëdhenj osmanë]] == Literatura == * {{citation|last1=Driault|first1=Édouard|last2=Lhéritier|first2=Michel|title=Histoire diplomatique de la Grèce de 1821 à nos jours.|volume=V|year=1926|format=PDF|url=http://anemi.lib.uoc.gr/search/?search_type=simple&search_help=&display_mode=&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=Othon&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=term&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&stored_cclquery=&skin=&rss=0&display_mode=detail&offset=1&number=1&keep_number=10&old_offset=1&search_help=detail#|lang=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014211435/http://anemi.lib.uoc.gr/search/?search_type=simple&search_help=&display_mode=&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=Othon&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=term&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&stored_cclquery=&skin=&rss=0&display_mode=detail&offset=1&number=1&keep_number=10&old_offset=1&search_help=detail|access-date=6 shtator 2022|archive-date=14 tetor 2008|url-status=dead}} * {{citation|first=Andrew|last=Mango|title=From the Sultan to Atatürk : Turkey|publisher=Haus Publishing|location=London|year=2009|isbn=9781905791651|lang=en}} * {{Citation|last=Walder|first=David|title=The Chanak affair|url=https://archive.org/details/chanakaffair0000wald|url-access=registration|lang=en|year=1969|publisher=Macmillan|id={{OCLC|12945}}}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Sadrazemë të Perandorisë Osmane]] [[Kategoria:Pashallarë]] [[Kategoria:Vdekje 1923]] [[Kategoria:Lindje 1853]] e0jmsoex84tw7prh56efz27un4bhgn9 Diskutim:Anila Paparisto 1 321148 3062280 2879737 2026-11-03T22:19:21Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062280 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Anila Paparisto/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Anila Paparisto]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062279 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220303174849/https://www.ascal.al/media/documents/legjislacioni/Urdher_Nr32_date_17_03_17.pdf për lidhjen https://www.ascal.al/media/documents/legjislacioni/Urdher_Nr32_date_17_03_17.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201014162024/https://www.ascal.al/media/documents/ba/Anila-Paparisto.pdf për lidhjen https://www.ascal.al/media/documents/ba/Anila-Paparisto.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 23:19 (CET) 0cy42fazbs30wk12irz73bfyzppnkz8 Flamur Hoxha 0 321667 3062331 2557674 2026-11-04T02:06:06Z Quivers equal 195380 Rishkrim neutral me burime, infobox, kategori. Redaktues me lidhje familjare – shih faqen time të përdoruesit. 3062331 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox officeholder | name = Flamur Hoxha | image = | caption = | office = Deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] | constituency = [[Qarku i Kukësit|Qarku Kukës]] | term_start = 2021 | term_end = | office2 = Sekretar Organizativ i [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partisë Demokratike]] | term_start2 = 2021 | term_end2 = 7 qershor 2023 | birth_name = Flamur Lutfi Hoxha | birth_date = 20 mars 1968 | birth_place = [[Kukësi|Kukës]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | party = [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partia Demokratike e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"]] | profession = Jurist, sipërmarrës | children = 3 | website = [https://flamurhoxha.com flamurhoxha.com] }} '''Flamur Lutfi Hoxha''' (lindur më 20 mars 1968 në [[Kukësi|Kukës]]) është politikan dhe sipërmarrës shqiptar, deputet i [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partisë Demokratike]] për [[Qarku i Kukësit|Qarkun e Kukësit]] në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]] që nga viti 2021.<ref name="kqz2021">{{Cite web|language=sq|url=https://arkiva.kqz.gov.al/wp-content/uploads/2021/06/Kandidatet-fitues-per-deputet-2021-2.pdf|title=Kandidatët fitues për deputet, zgjedhjet për Kuvend 2021|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref><ref name="kqz2025">{{Cite web|language=sq|url=https://kqz.gov.al/media/documents/VENDIMKSHZ_2025_00_shperndarje_mandateh_qarku_Ku_2.pdf|title=Vendim për shpërndarjen e mandateve, Qarku Kukës, zgjedhjet për Kuvend të datës 11 maj 2025|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> == Arsimimi == Ka studiuar drejtësi në Universitetin "Luigj Gurakuqi" të Shkodrës. Sipas tij, gjatë regjimit komunist iu mohua e drejta për studime universitare, të cilat i përfundoi pas rënies së tij.<ref name="bm2018">{{Cite web|language=sq|url=https://businessmag.al/flamur-hoxha-sipermarresi-qe-bleu-pronarin-e-tij/|title=Flamur Hoxha, sipërmarrësi që bleu "pronarin" e tij|author=Albana Mucaj|website=Business Magazine Albania|date=8 nëntor 2018|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> <!-- Shto kur të ketë burim: master në shkencat juridike (parlament.al); internimi i familjes në Shetaj, Durrës (1975). --> == Karriera në biznes == Në vitet 1991–1993 punoi si emigrant në Itali. Pas kthimit në Shqipëri punoi në ortakëri me një sipërmarrës italian dhe në fund të viteve '90 nisi biznesin e tij në prodhimin e këmishave, kompaninë KLER, që eksporton në Itali.<ref name="bm2018"/> Rreth vitit 2016 bleu aktivitetin e klientit kryesor italian të KLER-it dhe krijoi Kler Italia në Bari; sipas tij, në vitin e parë kompania shiti 300 000 këmisha.<ref name="bm2018"/> Sipas Business Magazine, për disa vite ka drejtuar dhomën e prodhuesve shqiptarë të veshjeve dhe më pas ka investuar në ndërtim dhe pasuri të paluajtshme.<ref name="bm2018"/> <!-- Shto kur të ketë burim: themelimi i KLER në 1999 bashkë me bashkëshorten (QKB); FB-ART sh.p.k. (2009) dhe Foleja e Gjelbër (2019). --> == Karriera politike == Sipas tij, iu bashkua Partisë Demokratike si aktivist i degës së Durrësit në dhjetor 1990, gjatë lëvizjes studentore.<ref name="bm2018"/> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 ishte kandidat në listën e PD-së për Qarkun e Tiranës, por nuk u zgjodh.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-dorezon-ne-kqz-listen-me-br-194-kandidate-per-deputete|title=PD dorëzon në KQZ listën me 194 kandidatë për deputetë|website=Shqiptarja.com|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> <!-- Shto kur të ketë burim: anëtar i Këshillit Kombëtar të PD; kryetar i degës së PD Kamëz. --> Në zgjedhjet e 25 prillit 2021 ishte drejtues politik i PD-së për Qarkun e Kukësit dhe kryesoi listën e partisë atje; u zgjodh deputet në Legjislaturën e X-të.<ref name="kqz2021"/> Deri në qershor 2023 ishte Sekretar Organizativ dhe anëtar i Kryesisë së PD-së. Në mars 2022, pas zgjedhjeve të pjesshme, ai bëri thirrje për riorganizimin e partisë përmes forumeve të saj.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/flamur-hoxha-skerkon-doreheqjen-e-bashes-te-organizojme-partine-apo-ti-dorezojme-pd-berishes-duhet-zgjidhje-por-te-mos-kenaqim-armiqte|title=Flamur Hoxha s'kërkon dorëheqjen e Bashës|website=Shqiptarja.com|date=12 mars 2022|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Më 7 qershor 2023 dha dorëheqjen nga këto detyra;<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://dosja.al/politike/dha-doreheqjen-nga-kryesia-flamur-hoxha-ironizon-nuk-jam-ne-lartesine-e-i306526|title=Dha dorëheqjen nga Kryesia|website=Dosja.al|date=7 qershor 2023|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> në një deklaratë të 15 qershorit 2023 kërkoi "një analizë dhe reflektim të thellë" në parti dhe deklaroi se do të vazhdonte mandatin si deputet i Kukësit.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://tvklan.al/flamur-hoxha-jep-doreheqjen-nga-detyra-e-sekretarit-organizativ-dhe-anetarit-te-kryesise-se-pd-se-zyrtare|title=Flamur Hoxha jep dorëheqjen nga detyra e Sekretarit Organizativ dhe anëtarit të Kryesisë së PD-së zyrtare|website=TV Klan|date=15 qershor 2023|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në shtator 2024 Kryesia e PD-së e rikonfirmoi si drejtues politik për Qarkun e Kukësit, një nga 12 drejtuesit e qarqeve për zgjedhjet e 2025.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-mbledh-sot-kryesine-thirrje-per-bashkim-ne-nje-front-udhezimi-bashke-fitojme-zgjedhjet|title=PD mbledh sot Kryesinë|website=Shqiptarja.com|date=4 shtator 2024|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në zgjedhjet e 11 majit 2025 kryesoi listën e koalicionit PD–Aleanca për Shqipërinë Madhështore në Kukës dhe u rizgjodh; koalicioni fitoi dy nga tre mandatet e qarkut.<ref name="kqz2025"/> Në nëntor 2023 Sekretariati i Etikës së Kuvendit e përjashtoi për 10 ditë nga seancat, së bashku me tre deputetë të tjerë të opozitës, pas përdorimit të tymueseve në seancën e 20 nëntorit 2023.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/tym-e-flake-ne-kuvend-mblidhet-sot-sekretariati-i-etikes-per-perjashtimin-e-deputeteve-te-berishes|title=Tym e flakë në Kuvend|website=Shqiptarja.com|date=22 nëntor 2023|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> <!-- Shto kur të ketë burim: anëtar zëvendësues i Komisionit për Ekonominë, Punësimin dhe Financat (parlament.al). --> == Sport dhe kulturë == Sipas Business Magazine, ka financuar revista letrare dhe botime me vlerë historike.<ref name="bm2018"/> <!-- Shto kur të ketë burim: nënkryetar i KF Kukësi (ngjitja në Superligë, Liga e Evropës 2013); sponsor kryesor i revistës Illz. --> == Jeta personale == Është i martuar dhe ka dy djem dhe një vajzë.<ref name="bm2018"/> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://flamurhoxha.com Faqja zyrtare] {{NIA}} [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1968]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kukësi]] i2d31t7s5iqsseyjbus263cgucm1js1 3062337 3062331 2026-11-04T02:28:35Z Quivers equal 195380 Zgjerim i jetës së hershme, sportit dhe veprimtarisë kulturore sipas biografisë zyrtare; shkurtime. Redaktues me lidhje familjare – shih faqen time të përdoruesit. 3062337 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox officeholder | name = Flamur Hoxha | image = | caption = | office = Deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] | constituency = [[Qarku i Kukësit|Qarku Kukës]] | term_start = 2021 | term_end = | birth_name = Flamur Lutfi Hoxha | birth_date = 20 mars 1968 | birth_place = [[Kukësi|Kukës]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | party = [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partia Demokratike e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"]] | profession = Jurist, sipërmarrës | children = 3 | website = [https://flamurhoxha.com flamurhoxha.com] }} '''Flamur Lutfi Hoxha''' (lindur më 20 mars 1968 në [[Kukësi|Kukës]]) është politikan dhe sipërmarrës shqiptar, deputet i [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partisë Demokratike]] për [[Qarku i Kukësit|Qarkun e Kukësit]] në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]].<ref name="kqz2021">{{Cite web|language=sq|url=https://arkiva.kqz.gov.al/wp-content/uploads/2021/06/Kandidatet-fitues-per-deputet-2021-2.pdf|title=Kandidatët fitues për deputet, zgjedhjet për Kuvend 2021|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref><ref name="kqz2025">{{Cite web|language=sq|url=https://kqz.gov.al/media/documents/VENDIMKSHZ_2025_00_shperndarje_mandateh_qarku_Ku_2.pdf|title=Vendim për shpërndarjen e mandateve, Qarku Kukës, zgjedhjet për Kuvend të datës 11 maj 2025|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Para hyrjes në politikë ndërtoi një grup kompanish në industrinë e veshjeve dhe në ndërtim.<ref name="bm2018">{{Cite web|language=sq|url=https://businessmag.al/flamur-hoxha-sipermarresi-qe-bleu-pronarin-e-tij/|title=Flamur Hoxha, sipërmarrësi që bleu "pronarin" e tij|author=Albana Mucaj|website=Business Magazine Albania|date=8 nëntor 2018|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimimi == Sipas biografisë së tij zyrtare, Hoxha vjen nga një familje e njohur e [[Luma|Lumës]], e përmendur që nga mesi i shekullit XVIII, të parët e së cilës ishin klerikë të shkolluar dhe tregtarë, me lidhje miqësore me shumë familje të krahinës.<ref name="bio">{{Cite web|language=sq|url=https://flamurhoxha.com/rreth-meje|title=Rreth meje|website=flamurhoxha.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005153059/https://flamurhoxha.com/rreth-meje|archive-date=5 tetor 2025|url-status=dead|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në vitin 1975 regjimi komunist pushkatoi gjyshin e tij, Haki Idriz Hoxha. Një vit më vonë, kur ende nuk kishte mbushur nëntë vjeç, ai u internua bashkë me gjithë familjen në kampin e internimit të Shetajt, në periferi të [[Durrësi]]t. Familja jetoi aty deri në vitin 1990, e detyruar të kryente punë të rënda dhe të papaguara bujqësore në fshatrat Shetaj, Perlat dhe Rinia.<ref name="bio"/> Kreu shkollën e mesme Mekanike Bujqësore në Shkozet, dega Ndërtim (1982–1986). Megjithëse kishte rezultate të shkëlqyera, për shkak të biografisë politike të familjes iu mohua e drejta për të vazhduar studimet e larta.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Pas rënies së regjimit fitoi me konkurs një vend në Fakultetin e Ekonomisë, por në mars 1991 i ndërpreu studimet dhe, si mijëra shqiptarë të tjerë pas zgjedhjeve të 31 marsit, emigroi në Itali, ku punoi deri në vitin 1993.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Më vonë kreu studimet në Fakultetin e Shkencave Juridike të [[Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"|Universitetit "Luigj Gurakuqi"]] në Shkodër.<ref name="bio"/> == Karriera në biznes == Sipas tij, vitet e emigracionit i dhanë përvojën për sipërmarrjen private. Pas kthimit në Shqipëri punoi në ortakëri me një sipërmarrës italian dhe në fund të viteve '90 nisi biznesin e tij në prodhimin e këmishave, me rreth 40 punonjës, numër që brenda muajit të parë arriti në 150.<ref name="bm2018"/> Bashkë me bashkëshorten drejton ndërmarrjet e veshjeve KLER sh.p.k. në Shqipëri dhe Kler Italia në Itali, produktet e të cilave tregtohen në Evropë, Amerikë dhe vende të tjera.<ref name="bio"/> Kler Italia u krijua kur ai bleu aktivitetin e klientit kryesor italian të KLER-it; sipas tij, në vitin e parë kompania shiti 300 000 këmisha.<ref name="bm2018"/> Më vonë themeloi kompaninë e projektimit dhe ndërtimit FB-ART sh.p.k. dhe investoi në tregun e pasurive të paluajtshme.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Është angazhuar gjithashtu në krijimin, drejtimin dhe përfaqësimin e dhomave të biznesit; sipas Business Magazine, për disa vite ka drejtuar dhomën e prodhuesve shqiptarë të veshjeve.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> == Karriera politike == Hoxha mori pjesë në lëvizjen studentore të dhjetorit 1990 dhe, me krijimin e Partisë Demokratike, u rreshtua bashkë me familjen ndër anëtarët nismëtarë dhe aktivistët e parë të degës së PD-së në Durrës.<ref name="bio"/> Ka qenë anëtar i Këshillit Kombëtar të PD-së, i ngarkuar nga kryesia e partisë për riorganizimin e strukturave në disa degë të qarqeve të Tiranës dhe Lezhës, dhe ka drejtuar degën e PD-së në Kamëz.<ref name="bio"/> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 kandidoi në Qarkun e Tiranës, por për shkak të renditjes në listë nuk hyri në parlament.<ref name="bio"/><ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-dorezon-ne-kqz-listen-me-br-194-kandidate-per-deputete|title=PD dorëzon në KQZ listën me 194 kandidatë për deputetë|website=Shqiptarja.com|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në zgjedhjet e vitit 2021, si drejtues politik i PD-së për Qarkun e Kukësit, kryesoi listën e partisë dhe u zgjodh deputet.<ref name="kqz2021"/> Ka shërbyer si Sekretar Organizativ dhe anëtar i Kryesisë së PD-së.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://tvklan.al/flamur-hoxha-jep-doreheqjen-nga-detyra-e-sekretarit-organizativ-dhe-anetarit-te-kryesise-se-pd-se-zyrtare|title=Flamur Hoxha jep dorëheqjen nga detyra e Sekretarit Organizativ dhe anëtarit të Kryesisë së PD-së zyrtare|website=TV Klan|date=15 qershor 2023|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Si një nga dymbëdhjetë drejtuesit politikë të qarqeve të PD-së, drejtoi sërish Kukësin në zgjedhjet e vitit 2025, ku koalicioni i opozitës fitoi dy nga tre mandatet e qarkut dhe ai u rizgjodh deputet.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-mbledh-sot-kryesine-thirrje-per-bashkim-ne-nje-front-udhezimi-bashke-fitojme-zgjedhjet|title=PD mbledh sot Kryesinë|website=Shqiptarja.com|date=4 shtator 2024|access-date=4 nëntor 2026}}</ref><ref name="kqz2025"/> == Sport == Sipas biografisë së tij, Hoxha ishte nismëtar i bashkimit të një grupi kontribuesish me synimin për ngjitjen e [[FK Kukësi|FK Kukësit]] nga Kategoria e Dytë deri në Superligë. Në vitet 2009–2013 klubi shënoi sukseset e tij të para në Shqipëri dhe në kupat evropiane.<ref name="bio"/> == Veprimtaria kulturore == Hoxha ka qenë mbështetësi kryesor dhe sponsori i vetëm i revistës letrare dymujore ''Illz'' në Tiranë. Ka mbështetur botimet kryesore të Klubit të Poezisë, si dhe botime të rralla historike dhe etnologjike për trevat e Kukësit, Hasit, Malësisë së Gjakovës, Malzisë dhe Fanit.<ref name="bio"/> Sipas Business Magazine, ka financuar revista letrare dhe libra me vlerë historike.<ref name="bm2018"/> Ka mbështetur dhe promovuar gjithashtu veprën e shkrimtarëve të persekutuar dhe të ekzekutuar nga regjimi komunist, si [[Havzi Nela]], [[Vilson Blloshmi]], [[Genc Leka]] dhe [[Trifon Xhagjika]], si dhe të [[Gjergj Fishta]]s.<ref name="bio"/> == Jeta personale == Është i martuar dhe ka dy djem dhe një vajzë. Bashkëshortja e tij drejton bashkë me të kompanitë e familjes.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://flamurhoxha.com Faqja zyrtare] {{NIA}} [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1968]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kukësi]] 3xn42z03xt7y3a51utcx01skj9tbndr 3062351 3062337 2026-11-04T02:57:22Z Quivers equal 195380 Saktësim: anëtar dhe aktivist i PD-së që nga 1990, pa role drejtuese deri vonë. Redaktues me lidhje familjare – shih faqen time të përdoruesit. 3062351 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox officeholder | name = Flamur Hoxha | image = | caption = | office = Deputet i [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] | constituency = [[Qarku i Kukësit|Qarku Kukës]] | term_start = 2021 | term_end = | birth_name = Flamur Lutfi Hoxha | birth_date = 20 mars 1968 | birth_place = [[Kukësi|Kukës]], Shqipëri | nationality = Shqiptare | party = [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partia Demokratike e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"]] | profession = Jurist, sipërmarrës | children = 3 | website = [https://flamurhoxha.com flamurhoxha.com] }} '''Flamur Lutfi Hoxha''' (lindur më 20 mars 1968 në [[Kukësi|Kukës]]) është politikan dhe sipërmarrës shqiptar, deputet i [[Partia Demokratike (Shqipëri)|Partisë Demokratike]] për [[Qarku i Kukësit|Qarkun e Kukësit]] në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]].<ref name="kqz2021">{{Cite web|language=sq|url=https://arkiva.kqz.gov.al/wp-content/uploads/2021/06/Kandidatet-fitues-per-deputet-2021-2.pdf|title=Kandidatët fitues për deputet, zgjedhjet për Kuvend 2021|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref><ref name="kqz2025">{{Cite web|language=sq|url=https://kqz.gov.al/media/documents/VENDIMKSHZ_2025_00_shperndarje_mandateh_qarku_Ku_2.pdf|title=Vendim për shpërndarjen e mandateve, Qarku Kukës, zgjedhjet për Kuvend të datës 11 maj 2025|publisher=Komisioni Qendror i Zgjedhjeve|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Para se të merrte role drejtuese në politikë, ndërtoi një grup kompanish në industrinë e veshjeve dhe në ndërtim.<ref name="bm2018">{{Cite web|language=sq|url=https://businessmag.al/flamur-hoxha-sipermarresi-qe-bleu-pronarin-e-tij/|title=Flamur Hoxha, sipërmarrësi që bleu "pronarin" e tij|author=Albana Mucaj|website=Business Magazine Albania|date=8 nëntor 2018|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimimi == Sipas biografisë së tij zyrtare, Hoxha vjen nga një familje e njohur e [[Luma|Lumës]], e përmendur që nga mesi i shekullit XVIII, të parët e së cilës ishin klerikë të shkolluar dhe tregtarë, me lidhje miqësore me shumë familje të krahinës.<ref name="bio">{{Cite web|language=sq|url=https://flamurhoxha.com/rreth-meje|title=Rreth meje|website=flamurhoxha.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20251005153059/https://flamurhoxha.com/rreth-meje|archive-date=5 tetor 2025|url-status=dead|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në vitin 1975 regjimi komunist pushkatoi gjyshin e tij, Haki Idriz Hoxha. Një vit më vonë, kur ende nuk kishte mbushur nëntë vjeç, ai u internua bashkë me gjithë familjen në kampin e internimit të Shetajt, në periferi të [[Durrësi]]t. Familja jetoi aty deri në vitin 1990, e detyruar të kryente punë të rënda dhe të papaguara bujqësore në fshatrat Shetaj, Perlat dhe Rinia.<ref name="bio"/> Kreu shkollën e mesme Mekanike Bujqësore në Shkozet, dega Ndërtim (1982–1986). Megjithëse kishte rezultate të shkëlqyera, për shkak të biografisë politike të familjes iu mohua e drejta për të vazhduar studimet e larta.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Pas rënies së regjimit fitoi me konkurs një vend në Fakultetin e Ekonomisë, por në mars 1991 i ndërpreu studimet dhe, si mijëra shqiptarë të tjerë pas zgjedhjeve të 31 marsit, emigroi në Itali, ku punoi deri në vitin 1993.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Më vonë kreu studimet në Fakultetin e Shkencave Juridike të [[Universiteti i Shkodrës "Luigj Gurakuqi"|Universitetit "Luigj Gurakuqi"]] në Shkodër.<ref name="bio"/> == Karriera në biznes == Sipas tij, vitet e emigracionit i dhanë përvojën për sipërmarrjen private. Pas kthimit në Shqipëri punoi në ortakëri me një sipërmarrës italian dhe në fund të viteve '90 nisi biznesin e tij në prodhimin e këmishave, me rreth 40 punonjës, numër që brenda muajit të parë arriti në 150.<ref name="bm2018"/> Bashkë me bashkëshorten drejton ndërmarrjet e veshjeve KLER sh.p.k. në Shqipëri dhe Kler Italia në Itali, produktet e të cilave tregtohen në Evropë, Amerikë dhe vende të tjera.<ref name="bio"/> Kler Italia u krijua kur ai bleu aktivitetin e klientit kryesor italian të KLER-it; sipas tij, në vitin e parë kompania shiti 300 000 këmisha.<ref name="bm2018"/> Më vonë themeloi kompaninë e projektimit dhe ndërtimit FB-ART sh.p.k. dhe investoi në tregun e pasurive të paluajtshme.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> Është angazhuar gjithashtu në krijimin, drejtimin dhe përfaqësimin e dhomave të biznesit; sipas Business Magazine, për disa vite ka drejtuar dhomën e prodhuesve shqiptarë të veshjeve.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> == Karriera politike == Hoxha mori pjesë në lëvizjen studentore të dhjetorit 1990 dhe, me krijimin e Partisë Demokratike, u bë bashkë me familjen anëtar dhe aktivist i degës së PD-së në Durrës.<ref name="bio"/> Ka qenë anëtar i Këshillit Kombëtar të PD-së, i ngarkuar nga kryesia e partisë për riorganizimin e strukturave në disa degë të qarqeve të Tiranës dhe Lezhës, dhe ka drejtuar degën e PD-së në Kamëz.<ref name="bio"/> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 kandidoi në Qarkun e Tiranës, por për shkak të renditjes në listë nuk hyri në parlament.<ref name="bio"/><ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-dorezon-ne-kqz-listen-me-br-194-kandidate-per-deputete|title=PD dorëzon në KQZ listën me 194 kandidatë për deputetë|website=Shqiptarja.com|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Në zgjedhjet e vitit 2021, si drejtues politik i PD-së për Qarkun e Kukësit, kryesoi listën e partisë dhe u zgjodh deputet.<ref name="kqz2021"/> Ka shërbyer si Sekretar Organizativ dhe anëtar i Kryesisë së PD-së.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://tvklan.al/flamur-hoxha-jep-doreheqjen-nga-detyra-e-sekretarit-organizativ-dhe-anetarit-te-kryesise-se-pd-se-zyrtare|title=Flamur Hoxha jep dorëheqjen nga detyra e Sekretarit Organizativ dhe anëtarit të Kryesisë së PD-së zyrtare|website=TV Klan|date=15 qershor 2023|access-date=4 nëntor 2026}}</ref> Si një nga dymbëdhjetë drejtuesit politikë të qarqeve të PD-së, drejtoi sërish Kukësin në zgjedhjet e vitit 2025, ku koalicioni i opozitës fitoi dy nga tre mandatet e qarkut dhe ai u rizgjodh deputet.<ref>{{Cite web|language=sq|url=https://shqiptarja.com/lajm/pd-mbledh-sot-kryesine-thirrje-per-bashkim-ne-nje-front-udhezimi-bashke-fitojme-zgjedhjet|title=PD mbledh sot Kryesinë|website=Shqiptarja.com|date=4 shtator 2024|access-date=4 nëntor 2026}}</ref><ref name="kqz2025"/> == Sport == Sipas biografisë së tij, Hoxha ishte nismëtar i bashkimit të një grupi kontribuesish me synimin për ngjitjen e [[FK Kukësi|FK Kukësit]] nga Kategoria e Dytë deri në Superligë. Në vitet 2009–2013 klubi shënoi sukseset e tij të para në Shqipëri dhe në kupat evropiane.<ref name="bio"/> == Veprimtaria kulturore == Hoxha ka qenë mbështetësi kryesor dhe sponsori i vetëm i revistës letrare dymujore ''Illz'' në Tiranë. Ka mbështetur botimet kryesore të Klubit të Poezisë, si dhe botime të rralla historike dhe etnologjike për trevat e Kukësit, Hasit, Malësisë së Gjakovës, Malzisë dhe Fanit.<ref name="bio"/> Sipas Business Magazine, ka financuar revista letrare dhe libra me vlerë historike.<ref name="bm2018"/> Ka mbështetur dhe promovuar gjithashtu veprën e shkrimtarëve të persekutuar dhe të ekzekutuar nga regjimi komunist, si [[Havzi Nela]], [[Vilson Blloshmi]], [[Genc Leka]] dhe [[Trifon Xhagjika]], si dhe të [[Gjergj Fishta]]s.<ref name="bio"/> == Jeta personale == Është i martuar dhe ka dy djem dhe një vajzë. Bashkëshortja e tij drejton bashkë me të kompanitë e familjes.<ref name="bio"/><ref name="bm2018"/> == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://flamurhoxha.com Faqja zyrtare] {{NIA}} [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Lindje 1968]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Kukësi]] g1r9oj0p0i5cq1n7f3pkzbej8x9eo42 Përdoruesi diskutim:Leutrim.P 3 323018 3062174 3061932 2026-11-03T13:31:24Z Leutrim.P 113691 /* Euronews */ Përgjigje 3062174 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) :::E di që je nismëtar, të mundohemi t'i përfundojmë ca punë, jo domosdoshmërisht këtë në veçanti, po mundohem t'i shtyj të gjitha drejt përfundimit, të kalojmë në shkallë të tjera. Besoj se mund të presin dhe pak! Shpresoj të gjindet dikush që do ndihmojë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 qershor 2026 03:20 (CEST) == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Undeletion of the article [[Boris Perçatkin]] == Hello. This article was deleted by {{u|Johannnes89}} following [[:meta:Steward requests/Miscellaneous#Discussion on Using AI to Translate Wikipedia Articles|the discussion on Meta-Wiki]]. The discussion concerned the deletion of translations that had not undergone editorial review. However, the article on this wiki was marked as patrolled by you that is it had passed such a review and was deleted in error. Therefore, I ask you to undelete it. [[Përdoruesi:Asorev|Asorev]] ([[Përdoruesi diskutim:Asorev|diskutimet]]) 6 tetor 2026 14:57 (CEST) :The user forgot to mention that he copy+pasted AI generated translations of the same article to 100+ wikis without knowing the language and reviewing the AI output. The discussion linked above proves that their AI model made obvious mistakes in some languages. That’s an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/] and the reason why I‘ve deleted the article across global sysop wikis. Of course local admins may restore the article if their AI text happens to be of good/acceptable quality in this wiki. Most wikis don't use the review feature as an explicit statement that the entire article content has been checked, but rather that they didn’t see obvious vandalism. Don’t know how this is handled at sqwiki but you can’t just interpret the "review" click as "someone has confirmed my page is good" on any wiki. [[Përdoruesi:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Përdoruesi diskutim:Johannnes89|diskutimet]]) 6 tetor 2026 20:05 (CEST) ::Yes, I interpret the "review" click as "someone has confirmed my page is good". I disagree with you that I can't do this. The local admin will settle the matter between us. [[Përdoruesi:Asorev|Asorev]] ([[Përdoruesi diskutim:Asorev|diskutimet]]) 6 tetor 2026 20:15 (CEST) :::The deletion is acceptable in such cases, i don't see a good reason to restore it, since it looks like it was posted in a rushed way in many wikis which is not acceptable. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 tetor 2026 02:48 (CEST) == Ndihmë == Pershendetje Leutrim. Me udhezim te Klein Muçit, artikullin [[Adolf Hitleri]] e kandidova si artikull te perkryer. Do ta vleresoja voten tende pro. Ose, nese mundesh, ta permiresosh artikullin sipas votes se Kleinit. Falemners. --[[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 11 tetor 2026 14:05 (CEST) :Përshëndetje Dielind, pasi nuk është e udhës të diktohet vota e dikujt, mund të kërkohet votim. Unë siç të pata thënë më parë nuk kisha për një kohë në fokus disa nga hapësirat te faqja kryesore, për shkak të kohës së kufizuar se kam dhe angazhime në punë, kur të merrem me atë pjesë do i votoj të gjitha njëheri, se ka dhe një proces rivlerësimi etj.. është pak më e komplikuar se thjesht votimi, duhet rishqyrtuar gjendja e faqeve një nga një në detaje. Jemi zgjeruar me procese të shumta e tani kemi filluar t'i përfundojmë ato kryesoret, që më pas të lirohemi e të jemi më përgjigjës ndaj kërkesave. Faleminderit për shkrimin e punë të mbarë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 tetor 2026 15:59 (CEST) == Kërkesë për shqyrtimin e një redaktimi te [[George Soros]] == Përshëndetje! Kam bërë një redaktim te artikulli «George Soros» më 19 tetor 2026. Kam shtuar disa informacione, por tani dyshoj se ato mund të mos jenë të vërteta. Teksti nuk shfaqet më në artikullin aktual, por ende duket te faqja e ndryshimeve. Ju lutem, a mund ta shqyrtoni redaktimin tim dhe të më tregoni nëse mund të fshihet nga historiku publik, sipas rregullave të Wikipedia-s? Faleminderit për ndihmën! [[Speciale:Kontributet/~2026-55971-13|~2026-55971-13]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-55971-13|talk]]) 19 tetor 2026 14:58 (CEST) :Përshëndetje, a jeni ti dhe @[[Përdoruesi:Materialedukimi|Materialedukimi]], i njëjti përdorues?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 21 tetor 2026 08:07 (CEST) == Vijimi i kërkesës së arkivuar për artikullin [[Amedeo Baçi]] == Përshëndetje Leutrim.P, Ju falënderoj për ndërhyrjen tuaj të 24 shtatorit në kërkesën për rishikimin e grisjes së artikullit “Amedeo Baçi”, tashmë te [[Wikipedia e Ankesave/Arkivi 4#Kërkesë për rishikimin e grisjes së artikullit Amedeo Baçi|Arkivi 4]], dhe për paraqitjen e përmbajtjes e të referencave për shqyrtim. Nga diskutimi nuk e kam të qartë nëse kërkesa konsiderohet e mbyllur apo nëse mbetet i mundur shqyrtimi i saj. A mund të më udhëzoni për hapin konkret pasues dhe të më tregoni nëse nevojitet ndonjë material shtesë nga ana ime? Siç kam deklaruar, jam subjekti i artikullit dhe kam konflikt interesi. Nuk do ta rikrijoj vetë artikullin; vlerësimin e burimeve dhe të përshtatshmërisë për botim ia lë komunitetit. Faleminderit për kohën dhe ndihmën tuaj. [[Përdoruesi:Amedeo Baci|Amedeo Baci]] ([[Përdoruesi diskutim:Amedeo Baci|diskutimet]]) 22 tetor 2026 19:43 (CEST) :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Amedeo_Ba%C3%A7i&action=edit&redlink=1 grisja] është kryer nga administrator tjetër. Arsyeja e grisjes ishte; ''Vetëpromovimi ndalohet [[WP:JOPROMO]]''. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], nëse do mundje t'i japësh përdoruesit një përgjigje përfundimtare pasi ai të kishte [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB_p%C3%ABr_rishikimin_e_grisjes_s%C3%AB_artikullit_Amedeo_Ba%C3%A7i kontaktuar sërish në lidhje me çështjen te Zyra e Ankesave] ku nuk kishte marrë një përgjigje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 10:17 (CEST) == Votomati == Përshëndetje! Të ftoj të provosh Votomatin, një vegël për të votuar dhe mbyllur me lehtësi diskutimet në faqet e rëndësishme të komunitetit. Aktivizoje te [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets]], e fundit në radhë. Nëse nuk gabohem, kjo ka qenë një kërkesë e jotja kohë më parë për sa i përket votimeve. Për këtë lajmërova dhe në Kuvend por mbase nuk e ke vënë re. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 tetor 2026 01:35 (CET) :E shtova, s'më ka rënë rasti ende ta përdori, do e kem parasysh si vegël shtesë, lehtësime të tilla ndihmojnë.😃 - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 30 tetor 2026 00:00 (CET) ::Funksionon te të gjitha faqet komunitare si FG, AM/AP, Administrata, etj. Madje dhe nëpërmjet dritareve të Kuvendit e së shpejti dhe brenda dritareve të vetë faqeve. Kombinuar me Smallem që kujdeset për të ekzektuar veprimet pas votimeve, tashmë çdo gjë kryhet vetëm me një buton. Pas aktivizimit, provo të shikosh diskutimet e hapura te cilado nga faqet e do të vësh re që ke një mundësi të re votimi. Më thuaj nëse vë re probleme gjatë përdorimit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 tetor 2026 00:24 (CET) :::Mrekulli, unë fillova t'e përdori me dy mbyllje kandidaturash në Forumin e Grisjes. Kjo e ulë kohën e humbur nga 25-30% të notit teknik në 2-5 sekonda për rast, duke kursyer kohë për raste të tjera. Shpresoj që edhe arkivimi te FG pas mbylljes të kryhet automatikisht pa pasë nevojë bartje dorazi një nga një te X Arkiva. Nëse jo, do bëje mirë sikur të bëje një përpjekje që kjo të ndodhë me automatizëm. Shumë respekt për punën e vyer në shërbim të komunitetit, duke rritur lartë efiçiencën e platformës që ne të gjithë të mund të bëjmë më shumë, në më pak kohë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 nëntor 2026 22:50 (CET) ::::Faleminderit! ::::Arkivim automatik ekziston! ::::@[[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] kujdeset që të arkivojë çdo gjë automatikisht sipas nevojës te të gjitha faqet e komunitetit. Në secilin prej tyre është shënuar te hyrja dhe koha kur ndodh ky arkivim. (Hidhi një sy.) Përdoruesit mjaftojnë të përdorin Votomatin. Çdo gjë tjetër kryhet vetvetiu në prapaskenë në kohën e duhur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 01:18 (CET) == [[Euronews]] == MIrë ke ba që e ke sjellë artikullin për Euronews Albania kah Euronews në përgjithësi. Siç po shihet paska mungu diqysh komplet. Po vazhdoj me shtjellimin e temës, përndryshe të lumtë dora [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 3 nëntor 2026 01:28 (CET) :Nuk është se e zgjidha problemin e mungesës së përmbajtjes së tij me kthim në ridrejtim, por e shtyva grisjen për njëfar kohe, që të mund të kompletohet ndërkohë nga të tjerë. Përdoruesit kanë tendencë të shkruajnë për shtëpinë, duke anashkalu të gjithë komponentët që e përbëjnë atë, si tullat, betonin, çatinë etj.. Wikipedia është ''Mozaik'' me shumë kutia. Unë provoj të shkruaj nga poshtë lartë, e jo anasjelltas, së pari shkruaj për dheun e tullat, pastaj dal te shtëpia.😅 - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 14:31 (CET) 19bmrueik3yj3qez6em9l8jzgg2mc8q 3062175 3062174 2026-11-03T13:33:48Z Leutrim.P 113691 /* Euronews */ 3062175 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) :::E di që je nismëtar, të mundohemi t'i përfundojmë ca punë, jo domosdoshmërisht këtë në veçanti, po mundohem t'i shtyj të gjitha drejt përfundimit, të kalojmë në shkallë të tjera. Besoj se mund të presin dhe pak! Shpresoj të gjindet dikush që do ndihmojë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 qershor 2026 03:20 (CEST) == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Undeletion of the article [[Boris Perçatkin]] == Hello. This article was deleted by {{u|Johannnes89}} following [[:meta:Steward requests/Miscellaneous#Discussion on Using AI to Translate Wikipedia Articles|the discussion on Meta-Wiki]]. The discussion concerned the deletion of translations that had not undergone editorial review. However, the article on this wiki was marked as patrolled by you that is it had passed such a review and was deleted in error. Therefore, I ask you to undelete it. [[Përdoruesi:Asorev|Asorev]] ([[Përdoruesi diskutim:Asorev|diskutimet]]) 6 tetor 2026 14:57 (CEST) :The user forgot to mention that he copy+pasted AI generated translations of the same article to 100+ wikis without knowing the language and reviewing the AI output. The discussion linked above proves that their AI model made obvious mistakes in some languages. That’s an unacceptable risk to smaller wikis [https://www.technologyreview.com/2025/09/25/1124005/ai-wikipedia-vulnerable-languages-doom-spiral/] and the reason why I‘ve deleted the article across global sysop wikis. Of course local admins may restore the article if their AI text happens to be of good/acceptable quality in this wiki. Most wikis don't use the review feature as an explicit statement that the entire article content has been checked, but rather that they didn’t see obvious vandalism. Don’t know how this is handled at sqwiki but you can’t just interpret the "review" click as "someone has confirmed my page is good" on any wiki. [[Përdoruesi:Johannnes89|Johannnes89]] ([[Përdoruesi diskutim:Johannnes89|diskutimet]]) 6 tetor 2026 20:05 (CEST) ::Yes, I interpret the "review" click as "someone has confirmed my page is good". I disagree with you that I can't do this. The local admin will settle the matter between us. [[Përdoruesi:Asorev|Asorev]] ([[Përdoruesi diskutim:Asorev|diskutimet]]) 6 tetor 2026 20:15 (CEST) :::The deletion is acceptable in such cases, i don't see a good reason to restore it, since it looks like it was posted in a rushed way in many wikis which is not acceptable. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 tetor 2026 02:48 (CEST) == Ndihmë == Pershendetje Leutrim. Me udhezim te Klein Muçit, artikullin [[Adolf Hitleri]] e kandidova si artikull te perkryer. Do ta vleresoja voten tende pro. Ose, nese mundesh, ta permiresosh artikullin sipas votes se Kleinit. Falemners. --[[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 11 tetor 2026 14:05 (CEST) :Përshëndetje Dielind, pasi nuk është e udhës të diktohet vota e dikujt, mund të kërkohet votim. Unë siç të pata thënë më parë nuk kisha për një kohë në fokus disa nga hapësirat te faqja kryesore, për shkak të kohës së kufizuar se kam dhe angazhime në punë, kur të merrem me atë pjesë do i votoj të gjitha njëheri, se ka dhe një proces rivlerësimi etj.. është pak më e komplikuar se thjesht votimi, duhet rishqyrtuar gjendja e faqeve një nga një në detaje. Jemi zgjeruar me procese të shumta e tani kemi filluar t'i përfundojmë ato kryesoret, që më pas të lirohemi e të jemi më përgjigjës ndaj kërkesave. Faleminderit për shkrimin e punë të mbarë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 11 tetor 2026 15:59 (CEST) == Kërkesë për shqyrtimin e një redaktimi te [[George Soros]] == Përshëndetje! Kam bërë një redaktim te artikulli «George Soros» më 19 tetor 2026. Kam shtuar disa informacione, por tani dyshoj se ato mund të mos jenë të vërteta. Teksti nuk shfaqet më në artikullin aktual, por ende duket te faqja e ndryshimeve. Ju lutem, a mund ta shqyrtoni redaktimin tim dhe të më tregoni nëse mund të fshihet nga historiku publik, sipas rregullave të Wikipedia-s? Faleminderit për ndihmën! [[Speciale:Kontributet/~2026-55971-13|~2026-55971-13]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-55971-13|talk]]) 19 tetor 2026 14:58 (CEST) :Përshëndetje, a jeni ti dhe @[[Përdoruesi:Materialedukimi|Materialedukimi]], i njëjti përdorues?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 21 tetor 2026 08:07 (CEST) == Vijimi i kërkesës së arkivuar për artikullin [[Amedeo Baçi]] == Përshëndetje Leutrim.P, Ju falënderoj për ndërhyrjen tuaj të 24 shtatorit në kërkesën për rishikimin e grisjes së artikullit “Amedeo Baçi”, tashmë te [[Wikipedia e Ankesave/Arkivi 4#Kërkesë për rishikimin e grisjes së artikullit Amedeo Baçi|Arkivi 4]], dhe për paraqitjen e përmbajtjes e të referencave për shqyrtim. Nga diskutimi nuk e kam të qartë nëse kërkesa konsiderohet e mbyllur apo nëse mbetet i mundur shqyrtimi i saj. A mund të më udhëzoni për hapin konkret pasues dhe të më tregoni nëse nevojitet ndonjë material shtesë nga ana ime? Siç kam deklaruar, jam subjekti i artikullit dhe kam konflikt interesi. Nuk do ta rikrijoj vetë artikullin; vlerësimin e burimeve dhe të përshtatshmërisë për botim ia lë komunitetit. Faleminderit për kohën dhe ndihmën tuaj. [[Përdoruesi:Amedeo Baci|Amedeo Baci]] ([[Përdoruesi diskutim:Amedeo Baci|diskutimet]]) 22 tetor 2026 19:43 (CEST) :Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Amedeo_Ba%C3%A7i&action=edit&redlink=1 grisja] është kryer nga administrator tjetër. Arsyeja e grisjes ishte; ''Vetëpromovimi ndalohet [[WP:JOPROMO]]''. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], nëse do mundje t'i japësh përdoruesit një përgjigje përfundimtare pasi ai të kishte [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB_p%C3%ABr_rishikimin_e_grisjes_s%C3%AB_artikullit_Amedeo_Ba%C3%A7i kontaktuar sërish në lidhje me çështjen te Zyra e Ankesave] ku nuk kishte marrë një përgjigje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 10:17 (CEST) == Votomati == Përshëndetje! Të ftoj të provosh Votomatin, një vegël për të votuar dhe mbyllur me lehtësi diskutimet në faqet e rëndësishme të komunitetit. Aktivizoje te [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets]], e fundit në radhë. Nëse nuk gabohem, kjo ka qenë një kërkesë e jotja kohë më parë për sa i përket votimeve. Për këtë lajmërova dhe në Kuvend por mbase nuk e ke vënë re. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 tetor 2026 01:35 (CET) :E shtova, s'më ka rënë rasti ende ta përdori, do e kem parasysh si vegël shtesë, lehtësime të tilla ndihmojnë.😃 - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 30 tetor 2026 00:00 (CET) ::Funksionon te të gjitha faqet komunitare si FG, AM/AP, Administrata, etj. Madje dhe nëpërmjet dritareve të Kuvendit e së shpejti dhe brenda dritareve të vetë faqeve. Kombinuar me Smallem që kujdeset për të ekzektuar veprimet pas votimeve, tashmë çdo gjë kryhet vetëm me një buton. Pas aktivizimit, provo të shikosh diskutimet e hapura te cilado nga faqet e do të vësh re që ke një mundësi të re votimi. Më thuaj nëse vë re probleme gjatë përdorimit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 tetor 2026 00:24 (CET) :::Mrekulli, unë fillova t'e përdori me dy mbyllje kandidaturash në Forumin e Grisjes. Kjo e ulë kohën e humbur nga 25-30% të notit teknik në 2-5 sekonda për rast, duke kursyer kohë për raste të tjera. Shpresoj që edhe arkivimi te FG pas mbylljes të kryhet automatikisht pa pasë nevojë bartje dorazi një nga një te X Arkiva. Nëse jo, do bëje mirë sikur të bëje një përpjekje që kjo të ndodhë me automatizëm. Shumë respekt për punën e vyer në shërbim të komunitetit, duke rritur lartë efiçiencën e platformës që ne të gjithë të mund të bëjmë më shumë, në më pak kohë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 nëntor 2026 22:50 (CET) ::::Faleminderit! ::::Arkivim automatik ekziston! ::::@[[Përdoruesi:Smallem|Smallem]] kujdeset që të arkivojë çdo gjë automatikisht sipas nevojës te të gjitha faqet e komunitetit. Në secilin prej tyre është shënuar te hyrja dhe koha kur ndodh ky arkivim. (Hidhi një sy.) Përdoruesit mjaftojnë të përdorin Votomatin. Çdo gjë tjetër kryhet vetvetiu në prapaskenë në kohën e duhur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 01:18 (CET) == [[Euronews]] == MIrë ke ba që e ke sjellë artikullin për Euronews Albania kah Euronews në përgjithësi. Siç po shihet paska mungu diqysh komplet. Po vazhdoj me shtjellimin e temës, përndryshe të lumtë dora [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 3 nëntor 2026 01:28 (CET) :Nuk është se e zgjidha problemin e mungesës së përmbajtjes së tij me kthim në ridrejtim, por e shtyva grisjen për njëfar kohe, që të mund të kompletohet ndërkohë nga të tjerë. Përdoruesit kanë tendencë të shkruajnë për shtëpinë, duke anashkalu të gjithë komponentët që e përbëjnë atë, si tullat, betonin, çatinë etj.. Wikipedia është ''Mozaik'' me shumë kutia. Unë provoj të shkruaj nga poshtë lartë, e jo anasjelltas, së pari shkruaj për dheun e tullat, pastaj dal te shtëpia.😅 Siç mund të kesh vënë re te artikujt që krijoj në lidhje me psikologjinë në vitet e fundit. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 14:31 (CET) 7a2q6f2ml7etbawogssjyclcherqvo0 Juridiksioni 0 323194 3062195 3058300 2026-11-03T15:16:34Z VogeTose 195353 /* */ 3062195 wikitext text/x-wiki {{cung}} '''Juridiksioni''' (nga latinishtja juris 'ligj' + dictio 'deklaratë') është termi [[Ligji|ligjor]] për autoritetin ligjor që i jepet një personi juridik për të vendosur [[Drejtësia|drejtësi]]. Në federatat si Shtetet e Bashkuara, zonat e juridiksionit zbatohen në nivele lokale, [[Shteti|shtetërore]] dhe federale. Juridiksioni e merr thelbin e tij nga e [[E drejta nderkombetare|drejta ndërkombëtare]], konflikti i ligjeve, ligji kushtetues dhe kompetencat e degëve ekzekutive dhe legjislative të [[Qeveria|qeverisë]] për të ndarë burimet për t'i shërbyer më së miri nevojave të [[Shoqëria|shoqërisë]].<ref>{{Citation|title=Jurisdiction|date=2022-11-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jurisdiction&oldid=1124566920|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-18}}</ref> == Pritjani kokën Bleona Pashukut == == Referime == [[Kategoria:Politikë]] [[Kategoria:Ligje]] 2y5ljx1vg4qgvuj7txkdwk9aorrnsk8 3062196 3062195 2026-11-03T15:16:45Z VogeTose 195353 3062196 wikitext text/x-wiki {{cung}} '''Juridiksioni''' (nga latinishtja juris 'ligj' + dictio 'deklaratë') është termi [[Ligji|ligjor]] për autoritetin ligjor që i jepet një personi juridik për të vendosur [[Drejtësia|drejtësi]]. Në federatat si Shtetet e Bashkuara, zonat e juridiksionit zbatohen në nivele lokale, [[Shteti|shtetërore]] dhe federale. Juridiksioni e merr thelbin e tij nga e [[E drejta nderkombetare|drejta ndërkombëtare]], konflikti i ligjeve, ligji kushtetues dhe kompetencat e degëve ekzekutive dhe legjislative të [[Qeveria|qeverisë]] për të ndarë burimet për t'i shërbyer më së miri nevojave të [[Shoqëria|shoqërisë]].<ref>{{Citation|title=Jurisdiction|date=2022-11-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jurisdiction&oldid=1124566920|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-18}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Politikë]] [[Kategoria:Ligje]] 3625cc1nyo473mqy993or58wu9ntrel 3062197 3062196 2026-11-03T15:17:16Z VogeTose 195353 /* */ 3062197 wikitext text/x-wiki {{cung}} '''Juridiksioni''' (nga latinishtja juris 'ligj' + dictio 'deklaratë') është termi [[Ligji|ligjor]] për autoritetin ligjor që i jepet një personi juridik për të vendosur [[Drejtësia|drejtësi]]. Në federatat si Shtetet e Bashkuara, zonat e juridiksionit zbatohen në nivele lokale, [[Shteti|shtetërore]] dhe federale. Juridiksioni e merr thelbin e tij nga e [[E drejta nderkombetare|drejta ndërkombëtare]], konflikti i ligjeve, ligji kushtetues dhe kompetencat e degëve ekzekutive dhe legjislative të [[Qeveria|qeverisë]] për të ndarë burimet për t'i shërbyer më së miri nevojave të [[Shoqëria|shoqërisë]].<ref>{{Citation|title=Jurisdiction|date=2022-11-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jurisdiction&oldid=1124566920|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-18}}</ref> === Juridiksioni në botë === == Referime == [[Kategoria:Politikë]] [[Kategoria:Ligje]] 29dt1exwdfbn8lqor3p1skjuf5kp22d 3062198 3062197 2026-11-03T15:17:28Z VogeTose 195353 3062198 wikitext text/x-wiki {{cung}} '''Juridiksioni''' (nga latinishtja juris 'ligj' + dictio 'deklaratë') është termi [[Ligji|ligjor]] për autoritetin ligjor që i jepet një personi juridik për të vendosur [[Drejtësia|drejtësi]]. Në federatat si Shtetet e Bashkuara, zonat e juridiksionit zbatohen në nivele lokale, [[Shteti|shtetërore]] dhe federale. Juridiksioni e merr thelbin e tij nga e [[E drejta nderkombetare|drejta ndërkombëtare]], konflikti i ligjeve, ligji kushtetues dhe kompetencat e degëve ekzekutive dhe legjislative të [[Qeveria|qeverisë]] për të ndarë burimet për t'i shërbyer më së miri nevojave të [[Shoqëria|shoqërisë]].<ref>{{Citation|title=Jurisdiction|date=2022-11-29|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jurisdiction&oldid=1124566920|work=Wikipedia|language=en|access-date=2022-12-18}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Politikë]] [[Kategoria:Ligje]] 3625cc1nyo473mqy993or58wu9ntrel Ylfete Fanaj 0 324805 3062199 2982665 2026-11-03T15:22:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062199 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ylfete Fanaj 2023b.jpg|parapamje|Ylfete Fanaj]] '''Ylfete Fanaj''' (11 korrik [[1982]], [[Prizren]], [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|KSA e Kosovës]], [[Jugosllavia|Jugosllavi]]) është [[Politikani|politikane]] [[Zvicra|zviceran]] (PS) dhe që nga prilli 2011 anëtar i Këshillit të [[Kantoni Lucernë|Kantonit të Lucernit]]. Më datën 23 qershor 2020, ajo u zgjodh kryetare e Këshillit të Kantonit për periudhën 2020/2021 me 91 nga 117 vota. == Biografia == Ylfete Fanaj ka lindur më 11 korrik 1982 në qytetin jugor të [[Kosovë]]s të [[Prizreni]]t, i cili në atë kohë ishte pjesë e [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë]]. Babai i saj ka punuar si punëtor sezonal në Zvicër në vitet 1980. Në vitin 1990 gruaja e tij dhe dy nga vëllezërit e motrat më të vogla të Ylfetes u transferuan në shtëpi, ndërsa ajo dhe motra e saj më e madhe qëndruan me gjyshen e tyre. Kur situata politike në Kosovë vazhdoi të përkeqësohej në vitin 1991, Ylfete dhe motra e saj më e madhe ndoqën familjen në Evropën Qendrore dhe shkuan në shkollë në [[Sursee]]. Më pastaj Ylfete Fanaj kreu shkollën e mesme deri në klasën e 10-të. Pas kësaj ajo gjeti një punë praktikë si nëpunëse në ECAP. Në vitin 2003, ajo filloi të punojë si sekretare në departamentin e integrimit të Kantonit të Lucernit dhe përfundoi diplomën e shkollës së mesme profesionale, të cilën e përfundoi me sukses në vitin 2005. Në vitin 2009 ajo përfundoi studimet për [[Nëpunës i shërbimeve sociale|punë sociale]] në Universitetin e Shkencave të Aplikuara dhe Arteve të [[Lucerni]]t dhe u diplomua me diplomë [[bachelor]]. Pas kësaj, ajo punoi si punonjëse sociale në departamentin e promovimit dhe integrimit shëndetësor për [[Kantoni Nidwalden|kantonin Nidwalden]]. Më pas ajo fitoi një ''[[Master]] Shkencor në Punë Sociale'' nga universitetet e [[Berna|Bernës]], Lucernit, [[Sent Galen|St. Gallenit]] dhe [[Cyrihu]]t. Ajo është aktualisht drejtuese e Zvicrës gjermanishtfolëse në projektin për të rinjtë LITFT në Bernë, një program integrimi dhe parandalimi për të rinjtë me pikënisje të vështira në ndërlidhjen midis shkollës dhe punës. == Karriera politike == Ylfete Fanaj filloi karrierën e saj politike në Secondos, dega e Lucernit e ''Second@s Plus Zvicër''. Në vitin 2007 ajo u bë anëtare e bordit të kësaj shoqate. Në të njëjtin vit ajo u zgjodh edhe në Këshillin e Qytetit të Lucernit si kandidate për Partinë Social Demokrate Zvicerane. Në vitin 2008 ajo zuri një vend në bordin e shoqatës mbarëkombëtare të Secondos dhe u bë presidente e saj në 2009. Që nga viti 2006 ajo është anëtare e menaxhmentit të PS Stadt Luzern në departamentin e komunikimit dhe në mars 2011 kaloi në drejtimin e seksionit kantonal të partisë. Në prill 2011 ajo u zgjodh në Këshillin Kantonal të Lucernit. Fanaj ishte kështu këshilltari i parë kantonal zviceran me rrënjë [[kosova]]re.<ref>''[https://www.srf.ch/play/tv/dok/video/die-guten-albaner-erfolgreiche-migranten-in-der-schweiz?id=977cea47-93c2-46f0-9fb9-4f6ae65e16cb Die guten Albaner].'' In: ''[[SRF 1]]'', ''[[DOK (Fernsehsendung)|DOK]]'' vom 24. November 2011 (50 min) ([https://www.srf.ch/play/tv/dok/video/die-guten-albaner-erfolgreiche-migranten-in-der-schweiz?id=977cea47-93c2-46f0-9fb9-4f6ae65e16cb Videoausschnitte]).</ref> Në mars 2015 ajo u zgjodh për një mandat të dytë<ref>{{Internetquelle|url=https://www.albinfo.ch/de/ylefete-fanaj-gewinnt-ihr-zweites-mandat-im-luzerner-kantonsparlamant/|title=Albanische Namen in der Schweizerischen Politik – Ylefete Fanaj gewinnt ihr zweites Mandat im Luzerner Kantonsparlamant|TitelErg=Laut vorläufigen Ergebnissen hat Ylfete Fanaj mit 4968 Stimmen ihre Wiederwahl ins Luzerner Kantonsparlament geschafft|datum=2015-03-30|zugriff=2015-05-04|werk=Albinfo.ch}}</ref> dhe u rizgjodh në vitin 2019. Në këshillin kantonal fillimisht ishte anëtare e Komisionit Politik Shtetëror. Më pas ajo u bë anëtare dhe më pas nënkryetare e Komisionit të Drejtësisë dhe Sigurisë.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.lu.ch/kr/mitglieder_und_organe/mitglieder/mitglieder_detail?Id=4cac59e6b303406d921282e5b0b32c35|title=Fanaj Ylfete|work=lu.ch|access-date=5 korrik 2019|lang=de}}</ref> Nga viti 2015 deri në vitin 2019 ajo ka drejtuar grupin parlamentar të PS-së në parlamentin kantonal. Më datën 17 qershor 2019 Fanaj u bë fillimisht nënkryetare dhe më 23 qershor 2020 u zgjodh Kryetare e Këshillit të Kantonit për periudhën 2020/2021. Fanaj kandidoi për një vend në Këshillin Kombëtar në zgjedhjet parlamentare të Zvicrës të 2011, 2015 dhe 2019, në secilin rast pa u zgjedhur.<ref>{{Internetquelle|autor=|url=https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat|titel=Kandidatinnen und Kandidaten Nationalrat|werk=sp-luzern.ch|hrsg=|datum=|sprache=}} {{Cite web|url=https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat|title=Kopje e arkivuar|access-date=14 janar 2023|archive-date=5 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat|url-status=bot: unknown}}{{Cite web|url=https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat|title=Kopje e arkivuar|access-date=14 janar 2023|archive-date=5 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat|url-status=dead}}</ref> Më datën 9 mars 2022, ajo shpalli kandidaturën e saj për zgjedhjet e këshillit të qeverisë së Lucernit në 2023.<ref>{{Internetquelle|url=https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023|titel=Regierungsrat 2023|werk=In: sp-luzern.ch|sprache=de}} {{Cite web|url=https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023|title=Kopje e arkivuar|access-date=14 janar 2023|archive-date=14 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023|url-status=bot: unknown}}{{Cite web|url=https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023|title=Kopje e arkivuar|access-date=14 janar 2023|archive-date=14 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023|url-status=dead}}</ref> Kongresi partiak i PS-së e emëroi atë më 24 shtator 2022 si kandidat për këshillin qeveritar.<ref>[https://www.luzernerzeitung.ch/zentralschweiz/kanton-luzern/kantonale-wahlen-2023-die-sp-nominiert-ylfete-fanaj-als-kandidatin-fuer-den-luzerner-regierungsrat-ld.2347487 ''Die SP nominiert Ylfete Fanaj als Kandidatin für den Luzerner Regierungsrat.''] Abgerufen am 24. September 2022.</ref> == Aktivitete në klube == Fanaj është aktive në shoqata të ndryshme në fushën sociale. Ajo është anëtare e bordit drejtues të shoqatës ''LISA - Shoqata e Lucernit për Interesat e Punëtorëve të Seksit'' dhe e ''shoqatës Qendra për Edukim Ndërkulturor - ZIB'' si dhe anëtare e bordit këshillues në ''pikën e kontaktit për sans-papiers Lucerne'' dhe tifozët punojnë në Lucern. Ajo është gjithashtu anëtare e Komisionit të ''Kohezionit Social'' të Kishës Katolike të Qytetit të Lucernit.<ref name=":1">{{Internetquelle|autor=Ylfete Fanaj|url=https://ylfetefanaj.ch/#ueber|titel=Über mich|werk=ylfetefanaj.ch|hrsg=|datum=|sprache=}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref name=":0"/> Në të kaluarën ajo ishte aktive edhe në shoqatën ''Asylbrücke'' në [[Zug]], në programin për martesë të detyruar.ch dhe në ''shoqatën Politforum'' ''Zentralschweiz''. Si bashkëiniciatore është Kryetare e shoqatës “50 Vjet e Drejta e Votimit të Grave në Lucern”. Fanaj është e martuar dhe jeton me bashkëshortin dhe djalin në qytetin e Lucernit.<ref name=":1"/> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Zvicër]] == Lidhje të jashtme == * [https://ylfetefanaj.ch/ Faqja e Ylfete Fanajt]{{Lidhje e vdekur}} * [https://www.lu.ch/kr/mitglieder_und_organe/mitglieder/mitglieder_detail?Id=4cac59e6b303406d921282e5b0b32c35 Ylfete Fanaj] në faqen e Këshillit Kantonal të Lucernit * Martin Beglinger: [https://folio.nzz.ch/2018/februar/drei-frauen-machen-karriere Tre femra bëjnë karrierë] . Portret në: ''NZZ Folio'', shkurt 2018. * ''[https://www.srf.ch/play/tv/dok/video/die-guten-albaner-erfolgreiche-migranten-in-der-schweiz?id=977cea47-93c2-46f0-9fb9-4f6ae65e16cb Shqiptarët e Mirë] .'' Në: ''SRF 1'', ''DOK'' nga 24. Nëntor 2011 (50 min) ( [https://www.srf.ch/play/tv/dok/video/die-guten-albaner-erfolgreiche-migranten-in-der-schweiz?id=977cea47-93c2-46f0-9fb9-4f6ae65e16cb fragmente video]). == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Gra kosovare]] [[Kategoria:Lindje 1982]] [[Kategoria:Shqiptarë në Zvicër]] [[Kategoria:Politikanë zviceranë]] [[Kategoria:Politikanë nga Prizreni]] pv0w6eaomizwqqlc306kzgsuzl2cb51 Diskutim:Bang Bang 1 325910 3062365 2518700 2026-11-04T03:54:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062365 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bang Bang]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2518699 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180319153943/http://sq.kingofsat.net/pack-digitalb.php për lidhjen https://sq.kingofsat.net/pack-digitalb.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 shkurt 2023 11:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bang Bang]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062364 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190904195901/https://www.supersport.al/ për lidhjen https://www.supersport.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:54 (CET) 8k7jl0smluvmi29ha1zm651g80ncszy Adriani 0 326125 3062235 3049226 2026-11-03T18:56:33Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062235 wikitext text/x-wiki {{Short description|Perandor romak nga viti 117 deri në vitin 138}} {{Infobox royalty | name = Adriani, Hadriani | image = München SMAEK 2019-03-23n.jpg | image_size = | alt = Busti i Hadrianit | caption = Bust i Adrianit, {{Rreth|[[130]]}} | succession = [[Perandori romak|Perandor romak]] | reign = 11 gusht [[117]] – 10 korrik [[138]] | predecessor = [[Trajani]] | successor = [[Antonin Piu]] | birth_name = Publius Aelius Hadrianus | birth_date = 24 janar 76 | birth_place = Italika, [[Hispania|Hispania Baetika]], [[Perandoria Romake]] ([[Santiponce]] e tanishme, [[Spanja|Spanjë]]) | death_date = 10 korrik [[138]] (62 vjeç) | death_place = [[Provinca e Napolit|Baiae]], [[Italia|Itali]], [[Perandoria Romake]] | burial_place = Puteoli, [[Kopshtet romake|Kopshtet e Domicias]], [[Castel Sant'Angelo|Mauzoleu i Adrianit]] | spouse = Vibia Sabina | issue = Lucius Aelius Çezar, [[Antonin Piu]] | issue-type = Fëmijë të birësuar | regnal name = {{Lang|la|Imperator Caesar Trajanus Hadrianus Augustus}}<ref>Salmon, 333</ref> | house-type = Dinastia | house = Nerva–Antonine | father = Publius Aelius Hadrian Afer, [[Trajani]] (birësues) | mother = Domitia Paulina Major | religion = [[Feja e lashtë greke|Feja Helenistike]] }} Perandori i madh i Romës, '''Adriani''', i shkëlqyer, aktiv dhe i zgjuar, i njohur në latinisht si '''Publius Aelius Hadrianus''' sundoi në [[Perandoria Romake|Perandorinë e fuqishme Romake]] për 21 vjet me radhë ([[117]]-[[138]] e.s.). Adriani u lind në një familje gjysmë italiane e gjysmë spanjolle më 24 janar të vitit 76 dhe vdiq më 10 korrik të vitit [[138]]. Babai i tij kishte gradës senatoriale dhe ishte një kushëriri i parë i perandorit [[Trajani|Trajan]]. Ai u martua me mbesën e [[Trajani]]t, Vibia Sabina herët në karrierën e tij, përpara se Trajani të bëhej perandor.<ref name="HadrianEmpireandConflict">{{Cite book|author=Thorsten Opper|title=Hadrian: Empire and Conflict|url=https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe|year=2008|publisher=Harvard University Press|language=en|page=[https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe/page/170 170]}}</ref><ref>{{Cite book|editor1=David L. Balch|editor2=Carolyn Osiek|title=Early Christian Families in Context: An Interdisciplinary Dialogue|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|language=en|location=Grand Rapids|isbn=0-8028-3986-X|page=301}}</ref> ==Jeta e hershme== [[Skeda:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg|parapamje|majtas|345px|Busti i Adrianit në Venecie]] Adriani lindi më 24 janar 76, në [[Santiponce|Italika]] ([[Santiponce]] moderne, afër [[Sevilja|Seviljes]]), një qytezë romake me kolonë italikë në provincën e [[Hispania|Hispania Baetica]], gjatë [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]] me nismë të Shipion Afrikanit; dega e Adrianit nga fisi Aelia vinte nga Hadria ([[Provinca e Teramos|Atri]] modern, [[Italia|Itali]]), një qytezë e lashtë në rajonin e [[Picenumi]]t të [[Italia|Italisë]], burimi i emrit Hadrianus. Një biograf romak pohon se Adriani kishte lindur në [[Roma|Romë]], por kjo pikëpamje mbështetet nga një pakicë studiuesish.<ref>{{Cite book|author=Mary T. Boatwright|chapter=From Domitian to Hadrian|year=2008|title=Lives of the Caesars|url=https://archive.org/details/livesofcaesars0000unse|editor=Anthony Barrett|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-1-4051-2755-4|page=[https://archive.org/details/livesofcaesars0000unse/page/159 159]}}</ref><ref>{{harvnb|Alicia M. Canto|2004|pp=367–408}}</ref><ref>{{Cite journal|author=Ronald Syme|title=Hadrian and Italica|journal=Journal of Roman Studies|volume=54|year=1964|language=en|pages=142–149|quote=mbështet pikëpamjen se [[Roma]] ishte vendlindja e Adrianit. Canto argumenton se mes burimeve të lashta, vetëm [[Historia Augusta]], ''Vita Hadriani'' 2,4, e pohon këtë. 25 burime të tjera, duke përfshirë horoskopin e Adrianit, pohojnë se ai lindi në Italika.}}</ref><ref>{{harvnb|Stephan Heiler|2005|p=49}}</ref><ref>{{harvnb|Frederick Henry Cramer|1954|pp=162–178, futnotat 121b, 122 etj.}}</ref><ref>{{harvnb|Otto Neugebauer|Henry Barlett Van Hoesen|1987|pp=80–91, dhe futnota 19}}</ref> Babai i Adrianit ishte Publius Aelius Hadrian Aferi, një senator i rangut [[pretor]]ian, i lindur dhe rritur në [[Santiponce|Italika]]. Nëna e Adrianit ishte Domitia Paulina, vajza e një familjeje të shquar senatoriale me bazë në [[Cádiz|Gades]] ([[Cádiz]]i modern).<ref name="Royston Lambert-31">{{Cite book|author=Royston Lambert|title=Beloved And God: The Story of Hadrian and Antinous|url=https://archive.org/details/belovedgodstoryo0000lamb|year=1997|publisher=Phoenix Giants|language=en|location=Londër|isbn=978-1-85799-944-0|pages=[https://archive.org/details/belovedgodstoryo0000lamb/page/30 31]–32}}</ref> bashkë-fëmija i tij tjetër i vetëm ishte një motër më e madhe, Aelia Domitia Paulina. Dadoja e tij ishte skllavja Germana, me gjasa me origjinë gjermanike, të cilën ai e përkujtoi gjatë gjithë jetës së tij. Ajo më vonë u lirua nga ai dhe në fund jetoi më shumë se ai, siç tregon mbishkrimi i saj mortor, që gjendet në Vilën e Adrianit në Tivoli.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum]]'' ([http://www.edr-edr.it/edr_programmi/res_complex_comune.php?do=book&id_nr=EDR131420&partId=1 Epigraphic Database Roma VI 10909] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620054104/http://www.edr-edr.it/edr_programmi/res_complex_comune.php?do=book&id_nr=EDR131420&partId=1 |date=20 qershor 2021 }})</ref>{{sfn|Morwood|2013|pp=5 & 43}}{{sfn|Opper|2008|p=34}} Stërnipi i Adrianit, Gnaeus Pedanius Fusk Salinatori, nga [[Barcelona|Barcino]] ([[Barcelona]] moderne) do të bëhej kolegu i Adrianit si bashkë-konsull në vitin [[118]]. Si një senator, babai i Adrianit do ta kalonte shumicën e jetës së tij në [[Roma|Romë]].{{Efn|Në Romë dhe rrethinat e saj kishte familje të shumta senatoriale nga [[Hispania]], rreth kohës së lindjes së Adrianit. Adriani vijoi të ndërtonte një vilë perandorake në Tivoli (Tiburi i lashtë).}}<ref>{{Cite book|author=Ronald Syme|chapter=Spaniards at Tivoli|title=Roman Papers IV|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Oksford|year=1988|pages=96–114}}</ref> Në pikëpamjen e karrierës së tij, lidhja më domethënëse familjare e Adrianit ishte me [[Trajani]]n, kushëririn e parë të babait, që ishte gjithashtu një familje senatoriale dhe me prejardhje nga [[Santiponce|Italika]]. Megjithëse ata konsiderohet se ishin, sipas fjalëve të [[Aurel Viktori]]t, ''advenae'' ("të huaj", njerëz "të jashtëm"), të dy, [[Trajani]] dhe Adriani ishin me origjinë italike dhe i përkisnin klasës së lartë të shoqërisë romake. Një autor ka propozuar ti konsideronte ata si pjesë të "Dinastisë Ulpio-Aeliane".<ref>{{Cite journal|author=Alicia M. Canto|title=La dinastía Ulpio-Aelia (96–192 d.C.): ni tan Buenos, ni tan Adoptivos ni tan Antoninos|journal=Gerión|volume=21|issue=1|year=2003|language=es|pages=263–305}}</ref> Prindërit e Adrianit vdiqën në vitin 87, kur ai ishte dhjetë vjeç. Ai dhe motra e tij u vunë nën kujdesin e [[Trajani]]t dhe Publius Acilius Atianit (që më vonë do të bëhej prefekti pretorian i Adrianit).<ref name="Royston Lambert-31"/> Adriani ishte fizikisht aktiv dhe shijonte gjuetinë; kur ishte 14 vjeç, [[Trajani]] e mori atë në Romë dhe organizoi [[Arsimi në Romën e lashtë|arsimimin]] e tij në lëndë të përshtatshme për një aristokrat të ri romak.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|pp=24–26}}</ref> Entuziazmi i Adrianit për [[Letërsia e vjetër greke e romake|Letërsinë Greke]] dhe kulturën bëri që ai të merte epitetin ''Graeculus'' ("grekushi"), si një formë e ''butë talljeje''.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|pp=16–17}}</ref> [[Skeda:Attica_06-13_Athens_24_Arch_of_Hadrian.jpg|parapamje|345px|Harku i Adrianit në qendrën e [[Athina|Athinës]], Greqi.<ref>{{Cite web|last=Kouremenos|first=Anna|year=2022|title="The City of Hadrian and not of Theseus": A Cultural History of Hadrian's Arch|url=https://www.academia.edu/43746490|website=Academia.edu|language=en}}</ref> Admirimi i Adrianit për Greqinë u materializua në projekte të tilla urdhëruara gjatë sundimit të tij]] ==Shërbimi publik== Posti i parë zyrtar i Adrianit në Romë ishte si anëtar i {{Lang|la|decemviri stlitibus judicandis}}, një, mes shumë zyrave {{Lang|la|vigintivirate}} në nivelin e ulët të ''cursus honorum'' ("rruga e nderimeve") që mund të çonte në poste më të larta dhe një karrierë senatoriale. Ai pastaj shërbeu si tribun ushtarak, në fillim me Legio II Adiutrix në vitin 95, pastaj me Legio V Macedonica. Gajtë qëndrimit të dytë të Adrianit si tribun, sundimi i brisht dhe plakur i perandorit [[Nerva]] [[birësimi|birësoi]] [[Trajani]]n si trashëgimtarin e tij; Adriani u dërgua për ti dhënë lajmin [[Trajani]]t – ose me shumë gjasa ishte një nga shumë emisarët e ngarkuar me këtë njoftim.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|p=37}}</ref> Pastaj Adriani u transferua te Legio XXII Primigenia, me një tribuant të tretë.<ref>{{harvnb|John D. Grainger|2004|p=109}}</ref> Tre tribunatet i dhanë disa përparësi karrierës së Adrianit. Shumica e pinjollëve të familjeve të vjetra senatoriale mund të shërbenin një, ose e shumta dy tribunate ushtarake si një kërkesë për poste më të larta.<ref>{{Cite book|author=Thorsten Opper|title=The Emperor Hadrian|url=https://archive.org/details/emperorhadrian0000oppe|publisher=British Museum Press|year=2008|language=en|page=[https://archive.org/details/emperorhadrian0000oppe/page/38 39]|ref=none}}</ref><ref>{{Cite book|year=2006|author=Jörg Fündling|chapter=Kommentar zur Vita Hadriani der Historia Augusta|title=Antiquitas. Reihe 4: Beiträge zur Historia-Augusta-Forschung|series=3: Kommentare, Bände 4.1 und 4.2|publisher=Habelt|language=de|location=Bon|ISBN=3-7749-3390-1|page=351}}</ref> Kur [[Nerva]] vdiq në vitin 98, Adriani thuhet se nxitoi për te [[Trajani]], ta informonte atë në krye të një delegacioni zyrtar të dërguar nga guvernatori, Lucius Julius Urs Serviani, kunati dhe rivali i Adrianit.<ref>{{harvnb|John D. Grainger|2004|p=109}}</ref><ref name="TheCambridgeAncientHistoryXI">{{harvnb|Alan K. Bowman|Peter Garnsey|Dominic Rathbone|2000|p=133}}</ref> Në vitin [[101]], [[Adriani]] u kthye në Romë; ai u zgjodh kuaestor, pastaj {{Lang|la|quaestor imperatoris Traiani}}, ndërmjetës midis perandorit dhe [[SPQR|senatit]] të mbledhur, të cilit ai i lexonte komunikatat dhe fjalimet e perandorit – të cilat me gjasa ai i hartonte në emër të perandorit. Në rolin e tij si shkrimtar hije, Adriani mori vendin e të sapo-vdekurit Licinius Sura, miku dhe kingmaker-i i gjithë-pushtetshëm i [[Trajani]]t.<ref name="HadrianTheRestlessEmperor">{{harvnb|Anthony Birley|1997|pp=54}}</ref> Posti i tij pasues ishte si {{Lang|la|ab actis senatus}}, duke mbajtur rregjistrimet e [[SPQR|senatit]].<ref>{{Cite book|author=Mary T. Boatëright|chapter=From Domitian to Hadrian|year=2008|title=Lives of the Caesars|url=https://archive.org/details/livesofcaesars0000unse|editor=Anthony Barrett|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-1-4051-2755-4|page=[https://archive.org/details/livesofcaesars0000unse/page/158 158]}}</ref> Gjatë Luftës së Parë Dake, Adriani u vendos në terren si një anëtar i rrethit personal të [[Trajani]]t, por u shkëput nga posti i tij ushtarak për të marrë në Romë postin e tribun i plebejve, në vitin [[105]]. Pas luftës, ai me gjasa u zgjodh [[pretor]].{{Efn|Teksti i ''[[Historia Augusta]]'' (''Vita Hadriani'', 3.8) është i turbullt, duke pohuar se zgjedhja e Adrianit në pretoriat ishte njëkohësisht "në konsullatën e dytë të Suburanit dhe Servianit" – dy persona që nuk kishin kunsullata të dyta të njëkohëshme – kështu që zgjedhja e Adrianit mund të datohet në vitin [[102]] ose [[104]], kjo e fundit është më e pranuara}} Gjatë Luftës së Dytë Dake, Adriani ishte prapë në shërbimin personal të [[Trajani]]t. Ai u lirua për të shërbyer si {{Lang|la|legatus}} i Legio I Minervia, pastaj si [[Guvernatorët romakë të Ilirikut|governator]] i [[Panonia|Panonisë së Poshtme]] në vitin [[107]], i ngarkuar me ''duke i mbajtur largë sarmatët''.<ref name="Boëman, 133">{{Cite book|editor1=Alan K. Boëman|editor2=Peter Garnsey|editor3=Dominic Rathbone|title=The Cambridge Ancient History – XI|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|language=en|ISBN=0-521-26335-2|page=133}}</ref><ref>{{Cite book|author=Anthony Everitt|year=2009|chapter=11|title=Hadrian and the Triumph of Rome|url=https://archive.org/details/hadriantriumphof0000ever_d1n4|publisher=Random House|language=en|location=Nju Jork|isbn=978-1-4000-6662-9|quote="duke sprapsur sarmatët" mundet që nënkuptoi thjeshtë ruajtjen dhe patrullimin e kufirit.}}</ref> Midis viteve [[107]] dhe [[108]], Adriani mundi një pushtim të [[Banati]]t dhe Oltenias të kontrulluara nga [[Perandoria Romake|Roma]] nga Iazigëve.{{sfn|Mócsy|2014|p=94}}{{sfn|Bârcă|2013|p=19}}{{sfn|Giurescu|Fischer-Galaţi|1998|p=39}} Termat e saktë të traktatit të paqes nuk njihen. Besohet se romakët mbajtën Oltenian në shkëmbim të disa formave të konçesioneve, që me gjasa përfshinin një pagimin një herë tribut.{{sfn|Mócsy|2014|p=94}} Iazigët morën në zotërim gjithashtu [[Banati]]n rreth të njëjtës kohë, e cila mund të ketë qenë pjesë e traktatit.{{sfn|Mócsy|2014|p=101}} Në këtë kohë, në mesin e të tridhjetave të tij, Adriani udhëtoi për në [[Greqia romake|Greqi]]; atij iu dha qytetaria athinase dhe u caktuar arkond eponim i [[Athina|Athinës]] për një kohë të shkurtër (në vitin [[112]]). Athinasit e vlerësuan atë me një shtatore me një mbishkrim në Teatrin e Dionisit ([[Inscriptiones Graecae (Mbishkrimet greke)|Inscriptiones Graecae]] II2 3286){{Efn|Mbishkrimi në futnotën 1.}} duke ofruar një rrëfim të detajuar për {{Lang|la|cursus honorum}} të tij deri atëherë.<ref group="lower-alpha">Mbishkrimi Athinas konfirmon dhe zgjeron informacionin e [[Historia Augusta]]; karriera e tij në post deri në vitin [[112]] ose [[113]] dëshmohet nga [[Inscriptiones Graecae (Mbishkrimet greke)|mbishkrimet greke]], [[112]]: [[Corpus Inscriptionum Latinarum]] III, 550 = InscrAtt 3 = IG II, 3286 = Dessau 308 = IDRE 2, 365: ''decemvir stlitibus iudicandis''; ''sevir turma e equitum Romanorum''; ''praefectus Urbi feriarum Latinarum''; ''tribunus militum legionis&nbsp;II Adiutricis Piae Fidelis'' (95, në [[Panonia|Panonia Inferior]]); ''tribunus militum legionis V Macedonicae'' (96, n [[Mëzia|Moesia Inferior]]); ''tribunus militum legionis XXII Primigeniae Piae Fidelis'' (97, në Germania Superior); ''quaestor'' ([[101]]); ''ab actis senatus''; ''tribunus plebis'' ([[105]]); [[Pretor|praetor]] (106); ''legatus legionis I Minerviae Piae Fidelis'' ([[106]], në Germania Inferior); ''legatus Augusti pro praetore'' [[Panonia|Panoniae Inferioris]] ([[107]]); ''consul suffectus'' (108); ''septemvir epulonum'' (para vitit 112); ''sodalis Augustalis'' (para vitit [[112]]); ''archon Athenis'' ([[112]] ose [[113|13]]). Ai mbajti edhe postin e ''legatus Syriae'' ([[117]])</ref><ref>{{harvnb|Herbert W. Benario|2008}}</ref><ref>{{Cite book|editor=John Bodel|title=Epigraphic Evidence: Ancient History From Inscriptions|url=https://archive.org/details/epigraphiceviden0000unse|location=Abingdon|publisher=Routledge|year=2006|language=en|ISBN=0-415-11623-6|page=[https://archive.org/details/epigraphiceviden0000unse/page/89 89]}}</ref> Në vijim, për të nuk dëgjohet më deri në [[Luftërat romako-parthiane|Fushatën Parthiane]] të [[Trajani]]t. Është e mundur që ai të ketë ndenjur në [[Greqia romake|Greqi]] deri në thirrjen e tij në shpurën perandorake,<ref name="Boëman, 133"/> kur ai iu bashkua ekspeditës së [[Trajani]]t kundër [[Perandoria Parthiane|Parthias]] si një legat.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|p=68}}</ref> Kur guvernatori i [[Siria|Sirisë]] u dërgua për tu marrë vesh me telashet e përtërira në [[Dakia|Daki]], Adriani u caktua zëvendësuesi i tij, me komandë të pavarur.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|pp=75}}</ref> [[Trajani]] u sëmur seriozisht dhe mori anijen për në [[Roma|Romë]], ndërsa Adriani qëndroi në Siri, komandanti i përgjithshëm ''de facto'' i Ushtrisë Lindore Romake.<ref>{{Cite book|author=Karl Strobel|title=Kaiser Traian. Eine Epoche der Ëeltgeschichte|publisher=Regensburg|year=2010|language=de|page=401}}</ref> [[Trajani]] shkoi deri në qytetin bregdetar të Selinus, në [[Kilikia|Kiliki]] dhe vdiq aty më 8 gusht [[117]]; ai do të konsiderohej si një nga romakët më të admiruar, më popullorë dhe perandorët më të mirë. ===Marrëdhënia me Trajanin dhe familjen e tij=== [[Skeda:(Toulouse) Buste de Trajan type dit 'des Decennalia' - Musée Saint-Raymond, Ra 58 b.jpg|parapamje|majtas|264px|Busti i [[Trajani]]t; Musée Saint-Raymond, Tuluzë]] Rreth kohës së kuesturiatit të tij, në vitin [[100]] ose [[101]], Adriani ishte martuar me stërmbesën e [[Trajani]]t shtatëmbëdhjetë ose tetëmbëdhjetë vjeçe, Vibia Sabina, kushërira e tij e dytë. Vetë [[Trajani]] duket se nuk ka qenë entuziast rreth martesës dhe me arsye të drejtë, pasi marrëdhënia e çiftit do të dilte në mënyrë skandaloze e dobët.<ref>{{Cite book|author=Robert H. Allen|title=The Classical Origins of Modern Homophobia|url=https://archive.org/details/classicalorigins0000alle|location=Xheferson|publisher=Mcfarland|year=2006|ISBN=978-0-7864-2349-1|language=en|page=[https://archive.org/details/classicalorigins0000alle/page/120 120]}}</ref> Martesa mund të jetë organizuar nga perandorja e [[Trajani]]t, Plotina. Kjo grua tepër e kulturuar, me ndikim ndante shumë nga vlerat dhe interesat e Adrianit, duke përfshirë idenë e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] si një komonuelth me një kulturë nënvizuese helenike.<ref>{{harvnb|Hidalgo de la Vega|Maria José|2000|pp=191–224}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Nëse Adriani ishte për tu caktuar pasardhës i [[Trajani]]t, Plotina dhe familja e saj e gjerë mund ta ruante profilin e saj shoqëror dhe ndikimin politik pas vdekjes së [[Trajani]]t.{{Efn|Plotina mund të ketë kërkuar ta shmangte fatin e bashkë-kohëses së saj, perandores së mëparshme Domitia Longina, e cila ra në harresë shoqërore dhe politike}}<ref>{{Cite book|author=François Chausson|chapter=Variétés Généalogiques IV: Cohésion, Collusions, Collisions: Une Autre Dynastie Antonine|year=2007|editor1=Giorgio Bonamente|editor2=Hartëin Brandt|publisher=Edipuglia|title=Historiae Augustae Colloquium Bambergense|language=fr|location=Bari|ISBN=978-88-7228-492-6|page=143}}</ref> Adriani gjithashtu mund të mbështetej në përkrahjen e vjehrrës së tij, Salonia Matidia, e cila ishte vajza e motrës së dashur të [[Trajani]]t, Ulpia Marciana.<ref name="PoliticalAutobiographiesandMemoirsin">{{harvnb|Gabriele Marasco|2011|p=375}}</ref><ref>{{harvnb|Tracy Jennings|2009–2010|pp=53-94}}</ref> Kur Ulpia Marciana vdiq në vitin [[112]], [[Trajani]] ishte hynizuar dhe e bëri Salonia Matidian një ''augusta''.{{Efn|Kjo e bëri Adrianin senatorin e parë në histori që kishte një ''augusta'' si vjehrrë, diçka që bashkëkohësit e tij nuk mund të mos e vërenin}}<ref>{{Cite book|author=Christer Brun|chapter=Matidia die Jüngere|editor=Anne Kolb|title=Augustae. Machtbeëusste Frauen am römischen Kaiserhof?: Herrschaftsstrukturen und Herrschaftspraxis II. Akten der Tagung in Zürich 18–20. 9. 2008|location=Berlin|publisher=Akademie Verlag|year=2010|language=de|ISBN=978-3-05-004898-7|page=230}}</ref> Marrëdhënia personale e Adrianit me [[Trajani]]n ishte e ndërlikuar dhe mund të ketë qenë e vështirë. Adriani duket se ka dashur të ndikoi mbi [[Trajani]]n, ose vendimet e tij, nëpërmjet kultivimit të djemve të parapëlyer të këtij të fundit; kjo shkaktoi disa grindje të pashpjeguara, rreth kohës së martesës së Adrianit me Sabinën.<ref name="HadrianEmpireandConflict" /><ref>{{Cite book|editor1=David L. Balch|editor2=Carolyn Osiek|year=2003|title=Early Christian Families in Context: An Interdisciplinary Dialogue|publisher=Ëm. B. Eerdmans Publishing|language=en|location=Grand Rapids|isbn=0-8028-3986-X|page=301}}</ref> Nga sundimi i vonë e [[Trajani]]t, Adriani dështoi të arrinte një konsullatë të rëndësishme, duke qenë vetëm konsull zëvendësues për vitin [[108]];<ref name="HadrianTheRestlessEmperor" /> kjo i dha atij barazi statusi me anëtarët e tjerë të fisnikërisë senatoriale,<ref name="TheCambridgeAncientHistoryXI" /> por jo ndonjë dallim i përshtatshëm për një trashëgimtar të paracaktuar.<ref>{{Cite book|author=Christopher Mackay|title=Ancient Rome: A Military and Political History|url=https://archive.org/details/ancientromemilit0000chri|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2007|language=en|ISBN=0-521-80918-5|page=[https://archive.org/details/ancientromemilit0000chri/page/229 229]}}</ref> Nëse [[Trajani]] e dëshironte atë, ai mund ta promovonte të mbrojturin e tij në rangun e patricit dhe privilegjet e tij, që përfshinin mundësi për një korsi të shpejtë drejtë konsullatës pa përvojë të mëparshme si tribun; ai nuk e zgjodhi këtë.<ref>{{harvnb|Jörg Fündling|2006|p=335}}</ref> Ndërsa Adrianit duket se i ishte dhënë posti i tribunit të plebejve një vit ose diçka e tillë më herët se zakonisht, ai duhet ta linte [[Dakia|Dakinë]] dhe [[Trajani]]n, për të mbajtur emërimin; [[Trajani]] thjeshtë mund ta ketë dashur atë largë tij.<ref name="PoliticalAutobiographiesandMemoirsin" /> ''[[Historia Augusta]]'' e përshkruan dhuratën e [[Trajani]]t për Adrianin të një unaze me diamant që vetë [[Trajani]] vetë e kishte marrë nga [[Nerva]], e cila ''i inkurajoi shpresat e Adrianit për pasimin e fronit''.<ref>''[[Historia Augusta]]'', ''Life of Hadrian'', 3.7</ref>{{Efn|Në vitin 23 p.e.s. [[Augusti]] i dha një unazë të ngjashme trashëgimtarit të tij të paracaktuar, Mark Vipsanius Agripa}}<ref>{{harvnb|Judith Lynn Sebesta|Larissa Bonfante|1994|p=78}}</ref> Ndërsa [[Trajani]] e promovoi aktivisht përparimin e Adrianit, ai gjithashtu e bëri këtë me kujdes.<ref>{{harvnb|Jörg Fündling|2006|p=351}}</ref> [[Skeda:Roman Empire 125.png|parapamje|379px|[[Perandoria Romake]] në vitin [[125]], nën sundimin e Adrianit]] ===Pasimi=== Dështimi për të emëruar një trashëgimtar mund të nxiste lufë kaotike, shkatërruese për pushtet nga një varg pretenduesisht që rivalizonin – d.m.th. një luftë civile. Një caktim shumë i hershëm mund të shihej si një abdikim dhe ta pakësonte shansin për një transmetim të pushtetit.<ref>{{harvnb|Jörg Fündling|2006|p=384}}</ref><ref>{{harvnb|Karl Strobel|2010|p=401}}</ref> Pasi [[Trajani]] ishte i shtrirë duke vdekur, i kujdesuar nga gruaja e tij, Plotina dhe i vëzhguar nga afër nga prefekti Atian, ai mund të ketë birësuar ligjërisht Adrianin si trashëgimtar nëpërmjet një dëshire në shtratin e vdekjes, të shprehur para dëshmitarësh;<ref>{{Cite book|author=John Richardson|chapter=The Roman Mind and the poëer of fiction|editor1=Lewis Ayres|editor2=Ian Gray Kidd|title=The Passionate Intellect: Essays on the Transformation of Classical Traditions: Presented to Professor I.G. Kidd|url=https://archive.org/details/bwb_W8-BMG-991|location=New Brunsëick|publisher=Transaction Books|year=1995|language=en|ISBN=1-56000-210-7|page=[https://archive.org/details/bwb_W8-BMG-991/page/128 128]}}</ref> por kur një dokument [[birësimi]] në vijim u paraqit, ai ishte nënshkruar jo nga [[Trajani]], por nga Plotina.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|pp=77}}</ref><ref>{{Cite book|author=Elizabeth Speller|title=Folloëing Hadrian: A Second-Century Journey Through the Roman Empire|year=2003|publisher=Revieë|language=en|location=Londër|isbn=978-0-7472-6662-4|page=25}}</ref> Që Adriani ishte akoma në Siri ishte një parregullsi e mëtejshme, pasi birësimi romak kërkonte praninë e të dyja palëve në ceremoninë e birësimit. Zërat, dyshimet dhe spekullimet e ndoqën birësimin dhe pasimin e Adrianit. Është sugjeruar se shërbyesi i ri i [[Trajani]]t, Fedimi, i cili vdiq shpejtë pas Trajanit, u vra (ose vrau veten) në vend që të përballej me pyetje të vështira.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|p=80}}</ref> Burimet e lashta janë të ndara mbi legjitimitetin e birësimit të Adrianit: [[Dion Kasi]] e pa atë si të fallsifikuar, ndërsa shkruesi i ''[[Historia Augusta]]'' si origjinal.<ref>{{harvnb|Stephan Brassloff|1914|pp=590–601}}</ref> Një monedhë aureus e prerë në mbretërimin e hershëm të Adrianit paraqet pozicionin zyrtar; ajo e paraqet Adrianin si çezarin e [[Trajani]]t (trashëgimitari i paracaktuar i Trajanit).{{Efn|Legjenda e monedhës lexon: HADRIANO TRAIANO CAESARI. Portreti i Adrianit në këtë monedhë të hershme të vitit [[117]] me mjekërr të pjesshme duke e treguar mjekrrën e tij të pambuluar me qime}}<ref>{{harvnb|Andrew Burnett|2008|pp=459–477}}</ref><ref>{{harvnb|Yves Roman|Bernard Rémy|Laurent Riccardi|2009|pp=508–517}}</ref><ref>{{harvnb|Andreas Pangerl|2021|pp=171–184}}</ref> ==Perandor== ===Sigurimi i pushtetit=== Sipas ''[[Historia Augusta]]'', Adriani e informoi [[SPQR|senatin]] për ngjitjen e tij në fron në një letër si një ''fait accompli'', duke shpjeguar se ''shpejtimi i pazakontë i trupave në shpalljen e tij perandor ishte për shkak të besimit se shteti nuk mund të ishte pa një perandor''.<ref>''[[Historia Augusta]]'', Life of Hadrian, 6.2</ref> Perandori i ri e shpërbleu besnikërinë e legjioneve me ''bonus'' të zakonshëm dhe [[SPQR|senati]] i mbështeti shpalljen. Ceremoni të ndryshme publike u organizuan në emër të Adrianit, duke kremtuar ''zgjedhjen e tij hyjnore'' nga të gjithë zotat, bashkësia e të cilëve tani përfshinte edhe [[Trajani]]n, të hyjnizuar me kërkesë të Adrianit.{{Efn|Një papirus egjiptian tregon për një ceremoni të tillë midis viteve [[117]] dhe [[118]]}}<ref>{{Cite book|author=Michael Peppard|title=The Son of God in the Roman Ëorld: Divine Sonship in Its Social and Political Context|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2011|language=en|ISBN=978-0-19-975370-3|page=72}}</ref> [[Skeda:Hadrianus coin - 119.jpg|parapamje|majtas|Një denarius i Adrianit i nxjerë në v. [[119]] për konsullatën e tij të tretë. Legjenda lexon: HADRIANVS AVGVSTVS / LIBERALITAS AVG. CO[N]S III, P. P.]] Adriani qëndroi në lindje për një kohë, duke shtypur [[Luftërat judeo-romake|Rrebelimin Jude që shpërtheu nën Trajanin]]. Ai e liroi guvernatorin e Judesë, gjeneralin e shquar maur Lusius Kuietin, nga garda e tij personale e auksilarëve mauritanë;<ref>{{Cite book|author=Royston Lambert|title=Beloved and God: The Story of Hadrian and Antinous|url=https://archive.org/details/belovedgodstoryo0000lamb_z5g3|publisher=Meadoëland Books|language=en|location=Nju Jork|year=1988|isbn=0-8216-2003-7|page=[https://archive.org/details/belovedgodstoryo0000lamb_z5g3/page/34 34]}}</ref><ref name="LlogedeCaiusAvidiusNigrinuschezT">{{harvnb|Eugen Cizek|1980|pp=276–294}}</ref> pastaj ai lëvizi për ta shuar trazirat përgjatë kufirit të [[Lumi i Danubit|Danubit]]. Në Romë, gardiani i mëparshëm i Adrianit dhe prefekti në fuqi pretorian, Atiani, pretendoi se kishte zbuluar një komplot që përfshinte Lusius Kuietin dhe tre senatorë të tjerë kryesorë, Lucius Publilius Celsin, Auli Kornelius Palma Frontonianin dhe Gaius Avidius Nigrinin. Nuk pati gjyq publik për katërshen – ata u gjykuan ''në mungesë'', të gjurmuar dhe të vrarë.<ref name="Elizabeth Speller">{{Cite book|author=Elizabeth Speller|title=Folloëing Hadrian: A Second-Century Journey Through the Roman Empire|url=https://archive.org/details/followinghadrian0000spel|year=2003|publisher=Revieë|language=en|location=Londër|isbn=978-0-7472-6662-4|ref=none}}</ref> Adriani pretendoi se Atiani kishte vepruar me nismën e tij dhe e shpërbleu atë me statusin senatorial dhe rangun konsullor; pastaj e nxori në pension, jo më vonë se viti [[120]].{{Efn|Ka gjasa që Adriani i shikonte ambicien e Atianit me dyshim. Atiani me gjasa ishte i vdekur ose i ekzekutuar, nga fundi i mbretërimit të Adrianit}}<ref>{{harvnb|Françoise Des Boscs-Plateaux|2005|p=611}}</ref> Adriani e siguroi senatin se prej tani e drejta e tyre e vjetër për të hetuar dhe gjykuar vetë do të respektohej. Arsyeja për këto katër ekzekutime mbetet e errët. Njohja zyrtare e Adrianit si një trashëgimtar i ligjshëm mund të ketë ardhur tepër vonë për ti bërë pretenduesit e tjerë potencialë të hiqnin dorë.<ref>{{Cite book|author=Thorsten Opper|title=Hadrian: Empire and Conflict|url=https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe|year=2008|publisher=Harvard University Press|language=en|page=[https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe/page/54 55]|ref=none}}</ref> Rivalët më të mëdhenj të Adrianit ishin shoku i ngushtë i [[Trajani]]t, anëtarë më me përvojë dhe i vjetër i këshillit perandorak;<ref>{{harvnb|John Antony Crook|1955|p=54}}</ref> ndonjë prej tyre mund të ketë qenë një konkurent legjitim për postin perandorak ({{Lang|la|capaces imperii}});<ref>{{harvnb|Gabriele Marasco|2011|p=377}}</ref> dhe ndonjë prej tyre mund të ketë mbështetur politikat ekspansioniste të [[Trajani]]t, që Adriani synonte të ndryshonte.<ref name="RomeetsonEmpire">{{Cite book|author1=Michel Christol|author2=D. Nony|title=Rome et son Empire|url=https://archive.org/details/romeetsonempired0000mich|location=Paris|publisher=Hachette|year=2003|language=fr|ISBN=2-01-145542-1|page=[https://archive.org/details/romeetsonempired0000mich/page/158 158]}}</ref>Një nga ta ishte Aul Kornelius Palma Frontoniani, që ishte ish pushtuesi i Arabia Nabatea, do të mbante një rol në lindje.<ref>{{harvnb|Hadrien Bru|2011|p=46}}</ref> ''[[Historia Augusta]]'' e përshkruan atë dhe një senator të tretë të ekzekutuar, Lucius Publilius Celsin (konsull për herë të dytë në vitin [[113]]), si armiq personalë të Adrianit, që kishin folur në publik kundër tij.<ref>{{harvnb|Carcopino Jérôme|1949|pp=262–321}}</ref> I katërti ishte Gaius Avidius Nigrini, një ish-konsull, intelektual, mik i [[Plini i Riu|Plinit të Riut]] dhe (shkurtimisht) guvernator i Dakisë në fillim të mbretërimit të Adrianit. Ai ishte me gjasa rivali kryesor i Adrianit për fronin; një senator i rangut më të lartë, kulturë fisnike dhe lidhje; sipas ''[[Historia Augusta]]'', Adriani kishte menduar ta bënte Nigrinin trashëgimtar të paracaktuar para se të vendoste ta hiqte qafe.{{Efn|Marrëdhënia ambicioze e Nigrinit me Adrianin do të kishte pasoja në sundimin e vonë të Adrianit, kur ai duhet të planifikonte pasimin e vetë}}<ref name="LlogedeCaiusAvidiusNigrinuschezT" /><ref>{{Cite book|author=Anthony Everitt|title=Hadrian and the triumph of Rome|url=https://archive.org/details/hadriantriumphof0000ever_d1n4|location=Neë York|publisher=Random House|language=en|year=2009|ISBN=978-1-4000-6662-9|ref=none}}</ref> Së shpejti, në vitin [[125]], Adriani caktoi Kuint Marcius Turbon si prefektin e tij pretorian.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|p=91}}</ref> Turbo ishte shoku i tij i ngusht, një figurë parësore e rendit kalorsiak, një gjykatës i vjetër dhe një prokurator.<ref name="RomeetsonEmpire" /><ref>{{Cite book|author=Richard P. Saller|title=Personal Patronage Under the Early Empire|url=https://archive.org/details/personalpatronag0000sall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2002|language=en|ISBN=0-521-23300-3|page=[https://archive.org/details/personalpatronag0000sall/page/140 140]}}</ref> Pasi Adriani e ndaloi që kalorësit ({{Lang|la|equestia}}) të ngrinin çështje kundër senatorëve,<ref>{{harvnb|Richard A. Bauman|2002|p=83}}</ref> [[SPQR|senati]] ruajti autoritetin e plotë ligjor mbi anëtarët e vetë; ai gjithashtu mbeti gjykata më e lartë e apelit dhe apelet formale ndaj perandorit në lidhje me vendimet e tij u ndaluan.<ref>Digest, 49 2, I,2, cituar nga {{Cite journal|author=P. E. Corbett|title=The Legislation of Hadrian|journal=University of Pennsylvania Laë Revieë and American Laë Register|volume=74|issue=8|date=qershor 1926|language=en|pages=753–766}}</ref> Nëse kjo ishte një përpjekje për të riparuar dëmin e bërë nga Atiani, me ose pa dijeninë e plotë të Adrianit, nuk ishte e mjaftueshme; Reputacioni i Adrianit dhe marrëdhënia me senatin e tij ishin dëmtuar në mënyrë të pariparueshme, për pjesën e mbetur të mbretërimit të tij.<ref>{{harvnb|Anthony Birley|1997|p=88}}</ref> Disa burime e përshkruajnë referimin e herë pas hershëm të Adrianit te një rrjet informatorësh, ''frumentarii'',<ref>{{Cite book|author=Christopher J. Fuhrmann|title=Policing the Roman Empire: Soldiers, Administration, and Public Order|url=https://archive.org/details/policingromanemp0000fuhr|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|language=en|ISBN=978-0-19-973784-0|page=[https://archive.org/details/policingromanemp0000fuhr/page/152 153]}}</ref> për të hetuar fshehtas persona të statusit të lartë, duke përfshirë senatorë dhe shokët e tij të ngushtë.<ref>{{harvnb|Rose Mary Sheldon|2004|p=253}}</ref> [[Skeda:Hadrian and Antinous bust British Museum.jpg|parapamje|347px|''Bustet e Adrianit dhe Antinout.'' Muzeu Britanik]] ===Administrimi=== Me sundimin e tij Adriani preferoi të investojë në zhvillimin e kufijve të qëndrueshëm, të mbrojtur dhe bashkimin e popujve të ndryshëm të perandorisë. Adriani ndiqte me energji idealet e veta perandorake dhe interesat personale. Ai vizitoi pothuajse çdo krahinë të perandorisë, shoqëruar nga një shpurë perandorake specialistësh dhe administratorësh. Ai inkurajoi gatishmërinë dhe disiplinën ushtarake dhe nxiti, dizenjoi, ose subvencionoi personalisht institucione të ndryshme civile dhe fetare dhe ndërtimin e projekteve. Në Romë vetë, ai rindërtoi Panteonin dhe ndërtoi tempullin e gjerë të Venusit dhe Romës. Në Egjipt, ai mund të ketë rindërtuar Serapeumin e Aleksandrisë. Ai ishte një admirues i flaktë i Greqisë dhe u përpoq ta bënte Athinën kryeqytet kulturor të Perandorisë së tij, kështu që ai urdhëroi ndërtimin e shumë tempujve të pasur atje. Marrëdhënia e tij e fortë me djaloshin e bukur grek Antinous dhe vdekja e parakohshme e këtij djali bëri që Adriani të dëshpërohej thellë e të krijonte kultin më të ri romak për nder të tij. Ai shtypi revoltën e Bar Kokhba-s në Judea, por mbretërimi i tij nga ana tjetër ishte paqësor. ==Interesat personale dhe kulturore== Sipas ‘[[Historia Augusta]]’, Adriani kishte një interes të madh për astrologjinë e për parashikimet dhe i ishte parashikuar se do të bëhej perandor nga një xhaxha i tij, i cili ishte edhe vetë një astrolog i aftë. Perandori romak, Adriani ishte adhurues i madh i kulturës së lashtë greke. Gjatë viteve të sundimit të tij, ai veproi sipas dashurisë së tij për Athinën, duke e pajisur atë me projekte të rëndësishme që transformuan strukturën e saj urbane. Projektet e tij janë: Biblioteka e Adrianit, Ujësjellësi Adrianik, përfundimi i tempullit të Zeusit Olimpik, ura monumentale mbi Kefisin Eleusinian, Harku i Adrianit, Panteoni, i cili ishte ndoshta tempulli më i lartë i Greqisë së lashtë dhe të tjerë. Dashuria e Adrianit për Athinën lindi që në adoleshencën e tij, gjatë së cilës ai iu përkushtua me shumë pasion arsimit grek saqë njerëzit e quanin ''Graeculus'', që përkthehet greku i vogël. Athina, të cilën ai e projektoi si djep të intelektit, ia ktheu dashurinë dhe mirësitë e tij. Statujat e Adrianit në Akropol dhe në Agora tregojnë se ai adhurohej së bashku me hyjneshën Athina dhe Zeus Eleutherion, dhe nderohej si Dionisi i Ri. Me rastin e 1900 vjetorit nga ngritja e tij në fron, [[Athina]] moderne e nderoi perandorin filohelen me ekspozitën "Adriani, Shpëtimtar dhe Themelues".<ref>{{Cite web|title=Hadrian, the emperor who worshiped Athens|url=https://yougoculture.com/news/hadrian-emperor-who-worshiped-athens|language=en}}</ref> Përpara se të emërohej pasardhësi i [[Trajani]]t si perandor romak, Adriani kaloi një periudhë kohe në Athinë, me shumë mundësi nga fundi i konsullimit në vitin [[108]] deri sa u caktua gjeneral (legatus) në vitin [[117]] e.s. në provincën siriane. Vitet e Adrianit në Athinë ndikuan në qasjen e tij administrative dhe kulturore ndaj Greqisë në përgjithësi dhe Athinës në veçanti kur ai ishte perandor. Ai e kaloi pjesën më të madhe të sundimit të tij duke vizituar krahinat, duke i kushtuar shumë kohë Greqisë dhe krahinave të tjera lindore. Në Athinë, Adriani sponsorizoi përfundimin e Tempullit e Zeusit Olimpian, një nga më të mëdhenjtë e kohës së tij. Në vitin 129 ai mori titullin ‘Olympius’, dhe në 131/132 Athina e nderoi atë me monumentin ‘Harku i Adrianit’, në të cilën ata mbishkruan emrin e tij së bashku me Tezeun si themelues të qytetit. Rreth asaj kohe Adriani krijoi Panhelenionin, një federatë qytetesh greke me Athinën si qendër. Të gjithë anëtarët përfaqësoheshin në mënyrë të barabartë në sytë e shtetit romak. Portreti i Adrianit është një dëshmi e qëndrueshme e filohelenizmit të tij. Portreti i Adrianit përfshin atletizmin rinor dhe ngjyrën e pacenuar tipike të idealizmit grek. Ky stil artistik përqendrohet në bukurinë e njeriut të përafërt me atë të hyjnive. Si rezultat, lloji i portretit të Adrianit është gjithnjë rinor dhe pa të meta. Ai huazon më tej nga tradita greke me tiparet e tij më dalluese: flokë të gjatë kaçurrela dhe mjekër të ngushtë. Mjekra në veçanti ishte një simbol grek i burrërisë, dhe ai ishte perandori i parë që kishte e shfaqte këtë, duke qënë se shumica e perandorëve romak nuk e kishin zakon të mbanin mjekër. Adriani pasoi Trajanin, të cilin e ndoqi pothuajse gjithmonë në fushatat e tij larg Romës. Nga ai mori në dorëzim Perandorinë Romake në madhësinë e saj më të madhe territoriale në historinë e saj. Ai i shërbeu asaj në mënyrën më të mirë të mundshme: organizoi administratën në mënyrë më efikase, ai ishte i prirur për të promovuar zgjidhjen diplomatike në dallim me luftën, themeloi qytete dhe punoi drejt koherencës së perandorisë. Në të njëjtën kohë, ai përdori teknologji inovative dhe krijoi standarte në dizajnin arkitektonik në mënyrë që të transformonte strukturën urbane të Romës dhe qyteteve të tjera. Qytetet greqishtfolëse të provincave lindore dëshmuan një periudhë të re prosperiteti nën sundimin e Adrianit, e cila rigjallëroi ekonominë dhe përforcoi revolucionin e madh kulturor të [[shekulli II|shekullit të II]] të e.s.. Duke njohur mbretërimin e tij të ndritur, krahinat lindore të Perandorisë Romake e nderuan atë me titullin "Olympius" - një titull që i është dhënë vetëm Zeusit dhe Perikliut. [[Skeda:The facade of the Library of Hadrian on July 4, 2020.jpg|majtas|parapamje|379px|''Pamje nga Biblioteka e Adrianit në Athinë'']] Perandori filohelen e vizitoi Athinën tre herë gjatë jetës së tij dhe qëndroi këtu më gjatë sesa kishte qëndruar në çdo qytet tjetër, përveç Romës. Në vizitën e tij të parë, rreth vitit 112 e.s, ai u zgjodh Arkon Eponim (sundues i lartë). Në vitin 124, si perandor tani, Adriani u bë pjesë e Mistereve Eleusiane, reformoi regjimin e Athinës duke rivendosur numrin e anëtarëve të Parlamentit të Kleisthenit në 500 dhe zgjidhi çështjet e taksave. Ai udhëtoi në Peloponez, themeloi dhe restauroi monumente, dhe vitin pasardhës u kthye në Athinë, ku përuroi programin e tij ambicioz të ndërtimit. Në udhëtimin e tij të radhës (128-129 e.s) ai vizitoi Spartën ku u zgjodh "patronom" dhe siguroi pëlqimin e familjeve të shquara të Athinës dhe Spartës për krijimin e Koinonit (Lidhjes) së qyteteve greke, një vizion i Perikliut që nga viti 450 pr.e.s Si një entuziast i kulturës greke, në vitin [[131]]/[[132]], Adriani themeloi Panhelenionin dhe krijoi Lojërat Panhelenia. Institucioni ishte një organ federal në të cilin bënin pjesë të paktën 30 qytete nga 3 kontinente që mund të provonin rrënjët e tyre greke. Selia e Panhelenionit ishte Athina, një fakt që mbështeti rolin e saj si qendra e botës greke. Vizioni i Adrianit për të bërë Athinën, qendrën e provincave lindore u materializua gjithashtu nga ndërtesat dhe infrastruktura që qyteti zhvilloi gjatë mbretërimit të tij. Fillojmë nga Tempulli i Zeusit Olimpik, një monument pikë referimi në zemrën e Athinës së sotme. Themelet e tij ishin vendosur nga Peisistratidët në shekullin VI pr.e.s, ndërsa përpjekjet më të rëndësishme për përfundimin e tij janë ato të Lykurgut në shekullin IV pr.e.s, si dhe mbreti i Sirisë, Antioku IV Epifan, rreth vitit 175 p.e.s. Tempulli përfundoi përfundimisht nga Adriani, i cili e përuroi atë në 131 pas Krishtit. Tempulli Adrianik ishte një nga më të mëdhenjtë në botën e lashtë dhe vetëm për kolonat e tij u përdorën 15.500 ton mermer pentelik, katër herë sa sasia e përdorur për kolonat e Partenonit në Akropoli. Biblioteka e Adrianit, një strukturë madhështore që u përfundua në 131/132 e.s, dëshmon për vlerësimin e lartë që perandori kishte për qytetin e Athinës, se ai e ndërtoi atje dhe jo në Romë një ndërtesë të tillë. Panteoni Athinas, mbetjet e të cilit ruhen në lindje të Bibliotekës, ndoshta kombinonte adhurimin e perëndive dhe Adrianin e hyjnizuar. Mbetjet e Gjimnazit që Adriani themeloi në Athinë ruhen gjithashtu. I madh ishte interesimi i Adrianit për festimin brilant të festës së Dionisisë në Shenjtëroren e Dionisit Eleuthereus, në hyrjen jugore të Akropolit. Duke pasur dëshirën për ta lidhur veten me shkëlqimin e festivalit dhe trashëgiminë intelektuale të qytetit, Adriani organizoi Lojërat Dionisiane dy herë, që do të thotë se ai mbulonte shpenzimet e kësaj feste të madhe. Fasada e skenës dykatëshe dhe rrugicat e teatrit u zbukuruan me statuja, ndërsa pati edhe disa ndryshime në amfiteatro. Ujësjellësi Adrianik nuk është vetëm një projekt i madh infrastrukturor, por edhe një dëshmi e vullnetit të perandorit për të përmirësuar cilësinë e jetës në Athinë. Me një gjatësi prej 25 km, ai konsiderohet si një nga tunelet më të gjatë të botës romake dhe një arritje teknike në mekanikën nëntokësore. Ndërtimi filloi në vitin 125 dhe përfundoi në 140 e.s nën sundimin e Antoninus Pius, pasardhësi i Adrianit, siç ishte shkruar në një mbishkrim në arkitrafin e fasadës monumentale të Rezervuarit të lashtë. Duke qenë i inicuar në Misteret Eleusiniane, Adriani urdhëroi të ndërtohej një urë mbi lumin Kephisos, ende e dukshme sot, në mënyrë që të lehtësonte shtegun e Procesionit të Shenjtë. Ura u ndërtua në një pikë rreth një kilometër në verilindje nga propiloni i Faltores së Demetrës dhe Kores në një zonë të rrezikshme ku lumi vërshonte shpesh. Sa i përket harkut të Adrianit, të njohur për ne, ai u ngrit nga Athinasit për të nderuar Adrianin. Përfundoi në 131/132 pas Krishtit dhe perandori supozohet të ketë hyrë përmes tij për të përuruar tempullin e Zeusit Olimpik. [[Skeda:Hadrian's Wall west of Housesteads 3.jpg|parapamje|412px|''Muri i Adrianit (Britani e Madhe)'']] ==Muri i Adrianit== Muri i Adrianit, i quajtur gjithashtu edhe Muri Romak apo Vallum Aelius Hadriani në latinisht, ishte një fortifikim mbrojtës në krahinën romake të Britanisë, i filluar në vitin [[122]] në mbretërimin e perandorit Adrian. Ai shtrihet nga brigjet e lumit Tyne afër Detit të Veriut deri në Grykëderdhjen e lumit Solway në Detin Irlandez, dhe ishte kufiri verior i Perandorisë Romake, menjëherë në veri të të cilit ishin tokat e Britanikëve të Lashtë veriorë, përfshirë Piktët.<ref>{{Cite web|title=Hadrian's wall|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Hadrian%27s_Wall|language=en}}</ref> Kishte një bazë guri dhe ishte një mur guri. Përgjatë murit kishte fortesa të vogla me dy frëngji në mes. Kishte nga një kështjellë rreth çdo pesë milje romake. Nga veriu në jug, muri përbëhej nga një hendek, mur, rrugë ushtarake dhe një stom, një tjetër hendek ngritur me gurë. Mendohet se fortesat e vogla ishin të pajisur me garnizone statike, ndërsa fortesat e mëdha (kështjellat) kishin garnizone luftarake të këmbësorisë dhe kalorësisë. Një pjesë e konsiderueshme e murit ende qëndron dhe mund të ndiqet në këmbë përgjatë Rrugës së bashkuar të Adrianit. Εlementi më i madh arkeologjik romak në Britani, muri shkon gjithsej 73 milje (117.5 kilometra) në veri të Anglisë. Konsideruar si një ikonë kulturore britanike, Muri i Adrianit është një nga atraksionet kryesore të lashta turistike të Britanisë. Është caktuar si një sit i trashëgimisë botërore të [[UNESCO]]-s në vitin [[1987]]. {{hidden begin |title = Pema familjare e familjes së Adrianit (Dinastia Nerva-Antonine) |titlestyle = color:inherit; text-align:center }} {{Tree chart/start|summary=Pema familjare Nerva–Antonine }} {{Tree chart| |,|-|-|-|.| | | | | | | |,|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|. }} {{Tree chart|QBS| |QMB|v|AF| | |!| | |MCN|v|SP| | |!| | |PAH | QBS=Kuint Marcius Barea Sorani | QMB=Kuint Marcius Barea Sura | AF=Antonia Furnilla | MCN=M. Koceius Nerva | SP=Sergia Plautilla | PAH=P. Aelius Hadriani }} {{Tree chart| | | | | |,|-|^|-|.| | | |!| | | | | |!| | | | | |!| | | |! }} {{Tree chart|TTS|v|MRF| |MRC|v|MVT| | | |NER| | | |VLP|v|AHM | TTS={{Smallcaps|[[Titi]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}}79–81) | boxstyle_TTS= | MRF=Marcia Furnilla | MRC=Marcia | MVT={{Smallcaps|Mark Ulpius Traian Pater}} | NER={{Smallcaps|[[Nerva]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} 96–98) | boxstyle_NER= | VLP=Ulpia{{Efn|Motra e babait të [[Trajani]]t}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=7}} | AHM=Aelius Hadrian Marullini }} {{Tree chart| | | |!| | | |,|-|-|-|^|-|-|-|.|F|~|~|J| | | | | | | |! }} {{Tree chart| | |JF| |MAR|v|SAL| |TRA|j|PLO|P|PAA| |AFR|v|DPA | JF={{Smallcaps|Flavia}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=8}} | MAR={{Smallcaps|Ulpia Marciana}}{{Sfn|Levick|2014|p=161}} | SAL=Gaius Salonius Matidius Patruini{{Efn|Burri i Ulpia Marcianas}}{{Sfn|Levick|2014|p=161}} | TRA={{Smallcaps|[[Trajani]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} 98–[[117]]) | boxstyle_TRA= | PLO={{Smallcaps|Pompeia Plotina}} | PAA=Publius Acilius Atiani | AFR=Publius Aelius Hadrian Afer{{Sfn|Giacosa|1977|p=7}} | DPA=Paulina Major{{Sfn|Benario|2000}} }} {{Tree chart| | | | | | | | | |`|.| | | | | | |:| | | | | |:| | | | | |! }} {{Tree chart| |,|-|v|-|-|-|-|-|.|!| | | | | | |:| | | | | |:| | | | | |! }} {{Tree chart|LCM|!|SCR|-|-|MAT|v|VIB| |L|~|~|~|7|,|*|-|-|-|-|-|^|-|-|-|. | LCM=Lucius Mindiusi (2) | SCR=Libo Rupilius Frugi (3) | MAT={{Smallcaps|Salonia Matidia}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=9}} | VIB=Lucius Vibius Sabini (1){{Efn|Burri i Salonia Matidias}}{{Sfn|Levick|2014|p=161}} }} {{Tree chart| | | |!| |!| | | | | | |`|-|-|-|-|-|.| | |:|!|:| | | | | | | | |PAU|v|URS | PAU=Paulina Minor{{Sfn|Benario|2000}} | URS=Lucius Julius Ursus Servianus{{Sfn|Smith|1870|pp=[https://quod.lib.umich.edu/m/moa/ACL3129.0003.001/800?rgn=full+text;view=image;q1=servianus "Julius Servianus"]}} | boxstyle_URS= }} {{Tree chart| | |MAM|!| | | | | | | | | | | |SAB|-|HAD|P|AOS| | | | | | | |! | MAM=Matidia Minor{{Sfn|Giacosa|1977|p=9}} | SAB={{Smallcaps|Vibia Sabina}}{{Sfn|Levick|2014|p=161}} | HAD={{Smallcaps|[[Adriani]]}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=7}}{{Sfn|Smith|1870|pp=[https://quod.lib.umich.edu/m/moa/acl3129.0002.001/329?page=root;rgn=full+text;size=100;view=image;q1=hadrian, 319-322}}{{Sfn|Benario|2000|pp=[http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm "Hadrian"].}} ({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}}[[117]]–[[138]]) | boxstyle_HAD= | AOS={{Smallcaps|Antinou}}{{Efn|Dashnori i [[Adriani]]t i hynizuar pas vdekjes nga perandori}}{{Sfn|Lambert|1984|pp=2-5, 99}} }} {{Tree chart| | | | | |!| | | | | | | | | | | | | | | | |L|~|V|7| | | | |SAL2 |v|JPA | SAL2=C. Fusk Salinatori I | JPA=Julia Serviana Paulina }} {{Tree chart|ANV|v|RPF| | | | | |BP|v|GAA| | | | | |:|:| | | | | | | |`|-|. | ANV=Mark Anius Verusi{{Efn|Burri i Rupilia Faustinës}}{{Sfn|Levick|2014|p=163}} | RPF=Rupilia Faustina{{Sfn|Levick|2014|p=163}}{{Efn|Është e paqartë nëse Rupilia Faustina ishte vajzë e Frugit nga Salonia Matidia apo një tjetër gruaje.}} | BP=Boionia Procilla | GAA=Gnaeus Arrius Antonini }} {{Tree chart| | | |!| | | | | | | | | |,|-|^|-|.|L|~|~|~|~|~|C|:|LCC|v|AS| |STY | LCC=L. Ceionius Komodus | AS=Apia Severa | STY=C. Fusk Salinatori II | boxstyle_STY= }} {{Tree chart| | | |!|LCP|-|-|v|-|-|AA| | AF2 |-|v|TAF|:|:| |,|-|'| |,|-|-|-|. | LCP=L. Kesenius Paetus | AA=Arria Antonina | AF2=Arria Fadilla{{Sfn|Levick|2014|p=162}} | TAF=Titus Aurelius Fulvi }} {{Tree chart| | | |!| | | | |LCA| | | | | | | | | |`|-|-|.|:|:|LCC2 |v|FPL| |IGP|v|GAN | LCA=Lucius Kesenius Antonini | LCC2=L. Komodi | FPL=Plautia | IGP=''i panjohur''{{Sfn|Levick|2014|p=164}} | GAN=Gaius Avidius Nigrini }} {{Tree chart| |,|-|^|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|-|v|-|-|-|.| | | |!|:|L|~|~|7|!| | | | | | | |! }} {{Tree chart|MAV|v|DL| | | |FD|-|MAL| |FAU|v|ANT| | | |LAC|-|-|v|-|-|AVP | MAV=Mark Anius Verus{{Sfn|Levick|2014|p=163}} | DL=Kalvisia Domitia Lucilla{{Efn|Gruaja e M. Anius Verusit}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=10}} | FD=Fundania{{Efn|Gruaja e M. Anius Libo}}{{Sfn|Levick|2014|p=163}} | MAL=Mark Anius Libo{{Sfn|Levick|2014|p=163}} | FAU={{Smallcaps|Faustina}}{{Sfn|Levick|2014|p162}} | ANT={{Smallcaps|[[Antonin Piu]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}}[[138]]–[[161]]){{Sfn|Levick|2014|p162}} | boxstyle_ANT= | LAC=Lucius Aelius Çezari{{Sfn|Levick|2014|p=164}} | boxstyle_LAC= | AVP=Avidia{{Sfn|Levick|2014|p=164}} }} {{Tree chart| |,|-|^|-|.|F|~|~|~|v|-|-|-|-|-|-|-|-|v|-|^|7|,|-|-|-|v|-|-|-|-|-|^|-|-|-|-|-|. }} {{Tree chart|ACF| |MAU|-|v|FAI|P|AVC| | |AFD| |VER|.|CEF|v|PQ| |QSP|v|CEP | ACF=Ania Kornificia Faustina{{Sfn|Levick|2014|p=163}} | MAU={{Smallcaps|[[Mark Aureli]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}}[[161]]–[[180]]){{sfn|Giacosa|1977|p=10}} | boxstyle_MAU= | FAI={{Smallcaps|Faustina Minor}}{{Sfn|Giacosa|1977|p=10}} | AVC=C. Avidius Kasiusi{{Efn|Epitomatori i [[Dion Kasi]]t ([http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/72*.html 72.22]) jep historinë që Faustina e Vjetra i premtoi Avidius Kasiusit të martohej me të. Kësaj i bëhet jehonë te ''[[Historia Augusta]]'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Marcus_Aurelius/2*.html "Marcus Aurelius" 24].}} | boxstyle_AVC= | AFD=Aurelia Fadilla{{Sfn|Levick|2014|p=162}} | VER={{Smallcaps|Lucius Verus}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[161]]–[[169]]){{Sfn|Levick|2014|p=164}} (1) | boxstyle_VER= | CEF=Ceionia Fabia{{Sfn|Levick|2014|p=164}} | PQ=Plautius Kuintili{{Efn|Burri i Ceionia Fabia}}{{Sfn|Levick|2014|p=164}} | QSP=Kuintus Servilius Pudensi | CEP=Ceionia Plautia{{Sfn|Levick|2014|p=164}} }} {{Tree chart| |,|-|-|-|-|-|-|^|v|-|v|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|.|`|-|.| |`|.| | | | | | |`|. }} {{Tree chart|COR|v|MPS| |COM|!|FAD|.|MAC| |TCP|-|LUC|'|,|MPQ| |JLB|v|SRV | COR=Ania Kornificia Faustina Minor{{Sfn|Levick|2014|p=117}} | MPS=Mark Petronius Sura Mamertini | COM={{Smallcaps|[[Komodus]]}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[177]]–[[192]]){{Sfn|Giacosa|1977|p=10}} | boxstyle_COM= | FAD=Fadilla{{Sfn|Levick|2014|p=117}} | MAC=Marcus Anius Verus Çezar{{Sfn|Giacosa|1977|p=10}} | boxstyle_MAC= | TCP=Tiberius Klaudius Pompeiani (2) | boxstyle_TCP=color:inherit; | LUC=Lucilla{{Sfn|Giacosa|1977|p=10}} | MPQ=Marcus Peducaeus Plautius Kuintili{{Sfn|Levick|2014|p=164}} | JLB=Junius Licinius Balbi | SRV=Servilia Ceionia }} {{Tree chart| | | |!| | | | | | | |!| | | |`|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|'| | | | | | | |! }} {{Tree chart| | |PA| |LAA|-|VAS|-|LAB| |PQS| |PS| | |GST| |AG|v|JLB2 |PA=Petronius Antoninus |LAA=L. Aurelius Agaclytus (2) |VAS=Vibia Aurelia Sabina{{Sfn|Levick|2014|p=117}} |LAB=Lucius Antistius Burri (1) |PQS=Plautius Kuintili |PS=Plautia Servilla |GST=Gaius Furius Sabinius Aquila Timesitheus |AG=Maecia Faustina |JLB2=Junius Licinius Balbi? }} {{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |`|.| | | | |! }} {{Tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |TRQ|-|-|GRD |TRQ=Furia Sabinia Tranquillina |GRD={{Smallcaps|Gordiani III}}<br/>({{Abbr|mb.v.|mbretëroi në vitet}} [[238]]–[[244]]) |boxstyle_GRD= }} {{Tree chart/end}} {| style="border-spacing: 2px; border: 1px solid darkgray;" |- | * (1) = bashkëshorti/tja i/e parë * (2) = bashkëshorti/tja i/e dytë * (3) = bashkëshorti/tja i/e tretë * {{Legend|#e9a5d8|E purpurta e kuqërremtë tregon [[Perandori romak|perandor]] të Dinastisë Nerva–Antonine }}{{Legend|#f6dbef|E purpurta e hapur tregon trashëgimtar të paracaktuar perandorak të kësaj dinastie që nuk mbretëroi ndonjëherë }}{{Legend|#e5e5e5|grija tregon pretendentë të pasuksesshëm perandorakë}}{{Legend|#c6bbf9|E purpurta e kaltërreme tregon perandorë të dinastive të tjera}} * Vijat e ndërprera tregojnë [[birësimi|birësim]]; vijat e pikëzuar tregojnë lidhje dashurie/marrëdhënie jashtëmartesore * shkronja kapitale të vogla = të hyjnizuar së prasmi (''Augusti, Augustae,'' ose të tjerë) |} {{hidden end}} ==Shiko edhe== {{Div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Luftërat judeo-romake]] * [[Lufta e parë judeo-romake]] * [[Tempulli i Jeruzalemit]] * [[Tempulli i Parë]] * [[Tempulli i Dytë]] * [[Tempulli i Tretë]] * [[Luftërat romako-parthiane]] * [[Perandoria Parthiane]] * [[Inscriptiones Graecae (Mbishkrimet greke)]] * [[Historia Augusta]] * [[Pausania]] * [[Guvernatorët romakë të Ilirikut]] * [[Letërsia e vjetër greke e romake]] * [[Arriani]] * [[Justin Martiri]] * [[Guvernatorët romakë të Ilirikut]] * [[Kopshtet romake]] * [[Castel Sant'Angelo]] * [[Panteoni, Romë]] * [[Feja e lashtë greke]] * [[Lufta e Dytë Punike]] * [[Arsimi në Romën e lashtë]] * [[Lista e Perandorëve Romakë]] * [[Perandoria Romake Perëndimore]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Lista e Perandorëve Bizantinë]] * [[Perandoria Romake]] * [[Perandoria Bizantine]] * [[Neroni]] * [[Otoni]] * [[Klaudi]] * [[Tiberi]] * [[Vespaziani]] * [[Titi]] * [[Mark Aureli]] * [[Komodus]] * [[Antonin Piu]] * [[Caracalla|Karakala]] * [[Aleksandër Severus]] * [[Septim Severi]] * [[Klaudi II]] * [[Graciani]] * [[Arkadi]] * [[Teodosi I]] * [[Konstanc Klori]] * [[Kostandini i Madh]] * [[Dinastia e Konstandinit]] * [[Juliani]] * [[Valentiniani I]] * [[Valentiniani II]] * [[Valensi]] * [[Teodosi II]] * [[Anastasi I]] * [[Marciani]] * [[Valentiniani III]] * [[Justini I]] * [[Justiniani i Madh]] * [[Dinastia e Justinianit]] * [[Scholae Palatinae]] * [[Fasti Ostienses]] * [[Corpus Inscriptionum Latinarum]] * [[SPQR]] * [[Garda pretoriane]] * [[Praetori]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Plini i Riu]] * [[Feja romake]] * [[Feja e lashtë greke]] * [[Flavio Josefi]] * [[Dion Kasi]] * [[Aurel Viktori]] {{Div col end}} ==Shënimet== {{Notelist}} == Referime == {{Reflist|2}} ==Bibliografia== * {{Cite book|author=Robert H. Allen|title=The Classical Origins of Modern Homophobia|url=https://archive.org/details/classicalorigins0000alle|location=Xheferson|publisher=Mcfarland|year=2006|language=en|ISBN=978-0-7864-2349-1|ref=none}} * Scriptores Historiae Augustae, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Hadrian/1*.html Augustan History.] përkthyer nga [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Hadrian/1*.html David Magie] * {{Cite book|editor1=David L. Balch|editor2=Carolyn Osiek|year=2003|title=Early Christian Families in Context: An Interdisciplinary Dialogue|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|language=en|location=Grand Rapids|isbn=0-8028-3986-X|page=301|ref=none}} * {{cite book|last=Bârcă|first=Vitalie|title=Nomads of the Steppes on the Danube Frontier of the Roman Empire in the 1st Century CE. Historical Sketch and Chronological Remarks.|year=2013|publisher=Dacia|oclc=1023761641|language=en}} * {{cite journal|last=Barnes|first=T. D.|year=1967|title=Hadrian and Lucius Verus|jstor=299345|journal=Journal of Roman Studies|volume=57|issue=1/2|doi=10.2307/299345|s2cid=162678629|language=en|pages=65–79}} * {{Cite book|author=Richard A. Bauman|title=Crime and Punishment in Ancient Rome|year=2002|location=Londër|publisher=Routledge|language=en|ISBN=0-203-42858-7}} * {{Cite encyclopedia|author=Herbert W. Benario|title=Hadrian (A.D. 117–138)|date=24 shtator 2008|url=http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm|encyclopedia=De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Emperors|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20110408201312/http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm|url-status=dead|archive-date=8 prill 2011}} * {{Cite book|author=Anthony Birley|title=Hadrian: The Restless Emperor|year=1997|language=en|url=https://archive.org/details/hadrianrestless00birl|publisher=Routledge|location=Londër|isbn=978-0-415-16544-0}} * {{cite book|last=Boatwright|first=Mary Taliaferro|title=Hadrian and the city of Rome|url=https://archive.org/details/hadriancityofrom0000boat|year=1987|publisher=Princeton University Press|language=en|location=Princeton, N.Xh.|isbn=978-069100218-7}} * {{cite book|last=Boatwright|first=Mary Taliaferro|title=Hadrian and the Cities of the Roman Empire|url=https://archive.org/details/hadriancitiesofr0000boat|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|year=2000|oclc=41981932|language=en|isbn=978-0-691-04889-5}} * {{Cite book|author=Mary Taliaferro Boatwright|chapter=From Domitian to Hadrian|year=2008|title=Lives of the Caesars|url=https://archive.org/details/livesofcaesars0000unse|editor=Anthony Barrett|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-1-4051-2755-4}} * {{Cite book|editor=John Bodel|title=Epigraphic Evidence: Ancient History From Inscriptions|url=https://archive.org/details/epigraphiceviden0000unse|location=Abingdon|publisher=Routledge|year=2006|language=en|ISBN=0-415-11623-6|page=[https://archive.org/details/epigraphiceviden0000unse/page/89 89]|ref=none}} * {{Cite book|author=Françoise Des Boscs-Plateaux|title=Un parti hispanique à Rome?: ascension des élites hispaniques et pouvoir politique d'Auguste à Hadrien, 27 av. J.-C.-138 ap. J.-C|location=Madrid|publisher=Casa de Velázquez|year=2005|language=fr|ISBN=84-95555-80-8}} * {{Cite book|editor1=Alan K. Bowman|editor2=Peter Garnsey|editor3=Dominic Rathbone|title=The Cambridge Ancient History – XI|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|language=en|ISBN=0-521-26335-2|page=133}} * {{Cite journal|author=Stephan Brassloff|title=Die Rechtsfrage bei der Adoption Hadrians|journal=Hermes|volume=49|issue=4|date=shtator 1914|language=de|pages=590–601}} * {{Cite book|author=Hadrien Bru|title=Le pouvoir impérial dans les provinces syriennes: Représentations et célébrations d'Auguste à Constantin|publisher=Brill|year=2011|language=fr|location=Leiden|ISBN=978-90-04-20363-1}} * {{Cite book|author=Christer Brun|chapter=Matidia die Jüngere|editor=Anne Kolb|title=Augustae. Machtbewusste Frauen am römischen Kaiserhof?: Herrschaftsstrukturen und Herrschaftspraxis II. Akten der Tagung in Zürich 18–20. 9. 2008|location=Berlin|publisher=Akademie Verlag|year=2010|language=de|ISBN=978-3-05-004898-7|page=230|ref=none}} * {{Cite journal|author=Andrew Burnett|title=The early coinage of Hadrian and the deified Trajan at Rome and Alexandria|year=2008|journal=American Journal of Numismatics|volume=20|language=en|pages=459–477}} * {{Cite journal|author=Alicia M. Canto|journal=Athenaeum|volume=92|year=2004|url=https://www.academia.edu/1082511/It%C3%A1lica_sedes_natalis_de_Adriano._31_textos_hist%C3%B3ricos_y_argumentos_para_una_secular_pol%C3%A9mica_2004_|issue=2|title=Itálica, "sedes natalis" de Adriano. 31 textos históricos y argumentos para una secular polémica|language=es|pages=367–408}} * {{Cite book|author=François Chausson|chapter=Variétés Généalogiques IV: Cohésion, Collusions, Collisions: Une Autre Dynastie Antonine|editor1=Giorgio Bonamente|editor2=Hartwin Brandt|title=Historiae Augustae Colloquium Bambergense|location=Bari|publisher=Edipuglia|year=2007|language=fr|ISBN=978-88-7228-492-6|page=143|ref=none}} * {{Cite book|author1=Michel Christol|author2=D. Nony|title=Rome et son Empire|url=https://archive.org/details/romeetsonempired0000mich|location=Paris|publisher=Hachette|year=2003|language=fr|ISBN=2-01-145542-1|ref=none}} * {{Cite journal|author=Eugen Cizek|title=L'éloge de Caius Avidius Nigrinus chez Tacite et le "complot" des consulaires|journal=Bulletin de l'Association Guillaume Budé|date=tetor 1980|issue=3|url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/bude_0004-5527_1980_num_1_3_1078|language=fr|pages=276–294}} * {{Cite journal|author=P. E. Corbett|title=The Legislation of Hadrian|journal=University of Pennsylvania Law Review and American Law Register|volume=74|issue=8|date=qershor 1926|language=en|pages=753–766|ref=none}} * {{Cite book|author=Frederick Henry Cramer|title=Astrology in Roman Law and Politics|url=https://books.google.com/books?id=zv0UAAAAIAAJ|publisher=American Philosophical Society|series=Memoirs of the American Philosophical Society|volume=37|language=en|location=Filadelfia|year=1954|isbn=978-083575821-5|pages=162–178, futnotat 121b, 122 etj.}} * {{Cite book|author=John Antony Crook|title=Consilium Principis: Imperial Councils and Counsellors from Augustus to Diocletian|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=1955}} * Eusebiusi i Çezaresë, ''Church History (Book IV)'', {{cite web|title=Church History|url=http://www.newadvent.org/fathers/250104.htm|publisher=New Advent|language=en}} * {{cite book|last=Dobson|first=Brian|title=Hadrian's Wall|location=Londër|publisher=Penguin|year=2000|language=en}} * {{Cite book|author=Anthony Everitt|title=Hadrian and the triumph of Rome|url=https://archive.org/details/hadriantriumphof0000ever_d1n4|location=New York|publisher=Random House|language=en|year=2009|ISBN=978-1-4000-6662-9|ref=none}} * {{Cite book|author=Christopher J. Fuhrmann|title=Policing the Roman Empire: Soldiers, Administration, and Public Order|url=https://archive.org/details/policingromanemp0000fuhr|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|language=en|ISBN=978-0-19-973784-0|ref=none}} * {{Cite book|author=Jörg Fündling|title=Kommentar zur Vita Hadriani der Historia Augusta|url=https://books.google.al/books?id=1KMiAQAAIAAJ|volume=4|series=3. Beiträge zur Historia-Augusta-Forschung|publisher=Habelt|year=2006|language=de|isbn=978-377493390-3|ref=none}} * {{Cite book|author=Edward Gibbon|title=The Decline and Fall of the Roman Empire|url=http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=1365&Itemid=27|year=1776|publisher=The Online Library of Liberty|volume=1|language=en|url-status=dead|archive-date=7 gusht 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100807084956/http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php%3Ftitle=1365&Itemid=27}} * {{cite book|last1=Giurescu|first1=Dinu C.|last2=Fischer-Galaţi|first2=Stephen A.|title=Romania: A Historic Perspective|year=1998|publisher=East European Monographs|oclc=39317152|language=en}} * {{Cite book|author=Stephan Heiler|chapter=The Emperor Hadrian in the Horoscopes of Antigonus of Nicaea|editor1=Günther Oestmann|editor2=H. Darrel Rutkin|editor3=Kocku von Stuckrad|title=Horoscopes and Public Spheres: Essays on the History of Astrology|publisher=Walter de Gruyter|year=2005|language=en|ISBN=978-3-11-018545-4|page=49}} * {{Cite journal|author=Tracy Jennings|journal=Journal of Undergraduate Research|date=2009–2010|url=http://www3.nd.edu/~ujournal/wp-content/uploads/Full-Print-Edition-with-cover_09-10.pdf#page=62|title=A Man Among Gods: Evaluating the Significance of Hadrian's Acts of Deification|volume=54|language=en|pages=53-94|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416045613/http://www3.nd.edu/~ujournal/wp-content/uploads/Full-Print-Edition-with-cover_09-10.pdf|archive-date=16 prill 2017}} * {{Cite journal|author=Carcopino Jérôme|title=L'hérédité dynastique chez les Antonins|journal=Revue des Études Anciennes|volume=51|issue=3–4|language=fr|year=1949|pages=262–321}} * [[Dion Kasi]], [https://archive.org/stream/diosromanhistory08cassuoft#page/424/mode/2up ''Roman History''. Greek Text and Translation by Earnest Cary] * {{cite book|last=Lambert|first=Royston|title=Beloved and God: the story of Hadrian and Antinous|url=https://archive.org/details/belovedgodstoryo0000lamb|location=Londër|publisher=Phoenix Giants|year=1997|language=en|isbn=978-1-85799-944-0}} * {{Cite book|author=Christopher Mackay|title=Ancient Rome: A Military and Political History|url=https://archive.org/details/ancientromemilit0000chri|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2007|language=en|ISBN=0-521-80918-5|ref=none}} * {{Cite book|editor=Gabriele Marasco|title=Political Autobiographies and Memoirs in Antiquity: A Brill Companion|publisher=Brill|language=en|year=2011|location=Leiden|isbn=978-90-04-18299-8}} * {{cite book|last=Mócsy|first=András|title=Pannonia and Upper Moesia (Routledge Revivals): A History of the Middle Danube Provinces of the Roman Empire|year=2014|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-1-317-75425-1}} * {{cite book|last=Morwood|first=James|title=Hadrian|year=2013|publisher=Bloomsbury Academic|language=en|location=Londër; New York|isbn=978-184966886-6}} * {{Cite book|author1=Otto Neugebauer|author2=Henry Barlett Van Hoesen|title=Greek Horoscopes|year=1987|url=https://books.google.com/books?id=kEgnLpm06zQC&pg=PA76|chapter=2. The Horoscopes From Literary Sources|publisher=American Philosophical Society|series=Memoirs of the American Philosophical Society|volume=48|language=en|location=Filadelfia|orig-year=1959|isbn=978-087169048-7|pages=76-160}} * {{Cite book|author=Thorsten Opper|title=Hadrian: Empire and Conflict|url=https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe|year=2008|publisher=Harvard University Press|language=en|page=[https://archive.org/details/hadrianempirecon0000oppe/page/170 170]|ref=none}} * {{Cite journal|author=Andreas Pangerl|title=Hadrian’s First and Second Imperial Portrait Types of 117–118 AD|journal=Jahrbuch für Numismatik und Geldgeschichte|volume=71|year=2021|language=en, de|pages=171–184}} * {{Cite book|author=Michael Peppard|title=The Son of God in the Roman World: Divine Sonship in Its Social and Political Context|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2011|language=en|ISBN=978-0-19-975370-3|ref=none}} * {{Cite book|author=John Richardson|chapter=The Roman Mind and the power of fiction|editor1=Lewis Ayres|editor2=Ian Gray Kidd|title=The Passionate Intellect: Essays on the Transformation of Classical Traditions: Presented to Professor I.G. Kidd|url=https://archive.org/details/bwb_W8-BMG-991|location=New Brunswick|publisher=Transaction Books|year=1995|language=en|ISBN=1-56000-210-7|page=[https://archive.org/details/bwb_W8-BMG-991/page/128 128]|ref=none}} * {{Cite journal|author1=Yves Roman|author2=Bernard Rémy|author3=Laurent Riccardi|title=Les intrigues de Plotine et la succession de Trajan. À propos d'un aureus au nom d'Hadrien César|journal=Révue des études anciennes|volume=111|year=2009|issue=2|language=fr|pages=508–517}} * {{Cite book|author=Richard P. Saller|title=Personal Patronage Under the Early Empire|url=https://archive.org/details/personalpatronag0000sall|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2002|language=en|ISBN=0-521-23300-3|ref=none}} * {{Cite book|editor=Judith Lynn Sebesta|editor2=Larissa Bonfante|title=The World of Roman Costume|publisher=University of Wisconsin Press|language=en|year=1994}} * {{Cite book|author=Rose Mary Sheldon|title=Intelligence Activities in Ancient Rome: Trust in the Gods But Verify|location=Londër|publisher=Routledge|language=en|year=2004|ISBN=0-7146-5480-9}} * Smallwood, E.M, ''Documents Illustrating the Principates of Nerva Trajan and Hadrian'', Cambridge, 1966. * {{Cite book|author=Elizabeth Speller|title=Following Hadrian: A Second-Century Journey Through the Roman Empire|url=https://archive.org/details/followinghadrian0000spel|year=2003|publisher=Review|language=en|location=Londër|isbn=978-0-7472-6662-4|ref=none}} * {{Cite book|author=Karl Strobel|title=Kaiser Traian. Eine Epoche der Weltgeschichte|publisher=Regensburg|year=2010|language=de|page=401|ref=none}} * {{cite journal|last=Syme|first=Ronald|year=1964|title=Hadrian and Italica|journal=Journal of Roman Studies|volume=54|issue=1–2|doi=10.2307/298660|jstor=298660|s2cid=162241585|language=en|pages=142–49}} * {{cite book|last=Syme|first=Ronald|title=Roman Papers VI|location=Oksford|publisher=Clarendon Press|year=1991|language=en|isbn=978-0-19-814494-6|pages=346–57}} * {{cite book|last=Syme|first=Ronald|title=Tacitus|url=https://archive.org/details/tacitus0002unse|location=Oksford|publisher=[[Oxford University Press]]|orig-year=1958|year=1997|language=en|isbn=978-0-19-814327-7}} * {{Cite journal|author1=Hidalgo de la Vega|author2=Maria José|volume=18|year=2000|url=http://campus.usal.es/~revistas_trabajo/index.php/0213-2052/article/viewFile/6224/6238|title=Plotina, Sabina y Las Dos Faustinas: La Función de Las Augustas en La Politica Imperial|journal=Studia historica, Historia antigua|language=es|pages=191–224|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106173319/http://campus.usal.es/~revistas_trabajo/index.php/0213-2052/article/viewFile/6224/6238|archive-date=6 nëntor 2018|access-date=18 tetor 2025|url-status=dead}} * [[Aurel Viktori]], ''Caesares'', XIV. Latin {{cite web|title=Caesares: text – IntraText CT|url=http://www.intratext.com/IXT/LAT0199/__P5.HTM|publisher=Intratext.com|date=4 maj 2007|language=en}} * Anon, ''Excerpta'' të [[Aurel Viktori]]t: ''Epitome de Caesaribus'', XIII. Latin {{cite web|date=4 maj 2007|url=http://www.intratext.com/IXT/LAT0210/__P5.HTM|title=Epitome De Caesaribus: text – IntraText CT|publisher=Intratext.com|language=en}} * {{Cite book|author=John D. Grainger|title=Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96–99|location=Abingdon|publisher=Routledge|year=2004|language=en|ISBN=0-415-34958-3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Hadrian|Adriani}} * [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Historia_Augusta/Hadrian/1*.html Historia Augusta: Life of Hadrian] * [http://www.wildwinds.com/coins/ric/hadrian/t.html Hadrian coinage] * [http://www.newadvent.org/cathen/07104b.htm Catholic Encyclopedia article] * [https://web.archive.org/web/20121011020254/http://www.archaeology.org/online/features/hadrian/ Major scultoric find at Sagalassos (Turkey)], 2 August 2007 (between 13 and 16 feet in height, four to five meters), with [http://www.archaeology.org/online/features/hadrian/1.html some splendid photos courtesy of the Sagalassos Archaeological Research Project] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20080604174435/http://www.archaeology.org/online/features/hadrian/1.html|date =4 qershor 2008}} * [http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm Hadrian, in De Imperatoribus Romanis, Online Encyclopedia of Roman Emperors] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20110408201312/http://www.roman-emperors.org/hadrian.htm|date =8 prill 2011}} [[Kategoria:Ushtarakë romakë]] [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Hyjni romake]] [[Kategoria:Guvernatorë romakë të Ilirikut]] [[Kategoria:Lindje - Vitet 70]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli II]] [[Kategoria:Homoseksualitet]] [[Kategoria:Poetë romakë]] [[Kategoria:Faraonë]] g09myputherenremf4387a3g8p2e5x1 ChatGPT 0 326898 3062169 3052947 2026-11-03T13:07:58Z Albi Ndoni 109453 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1383280210|ChatGPT]]" 3062169 wikitext text/x-wiki '''ChatGPT''' është një [[Chatboti|chatbot]] me inteligjencë artificiale gjeneruese i zhvilluar nga [[OpenAI]] dhe i lëshuar në vitin 2022. Aktualisht përdor GPT-5, një transformator gjenerues të para-trajnuar (GPT), për të gjeneruar tekst, të folur dhe imazhe në përgjigje të kërkesave të përdoruesit. <ref>{{Cite journal |last=Roumeliotis |first=Konstantinos I. |last2=Tselikas |first2=Nikolaos D. |date=2023 |title=ChatGPT and Open-AI Models: A Preliminary Review |journal=[[Future Internet (journal)|Future Internet]] |volume=15 |issue=6 |page=192 |doi=10.3390/fi15060192 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kerner |first=Sean Micheal |date=January 22, 2025 |title=GPT-4o explained: Everything you need to know |url=https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111063812/https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-date=2025-01-11 |access-date=June 5, 2025 |website=Tech Target |language=en}}</ref> I atribuohet përshpejtimi i bumit të IA-së, një periudhë e vazhdueshme e shënuar nga investime të shpejta dhe vëmendje publike ndaj fushës së [[Inteligjenca artificiale|inteligjencës artificiale]] (IA). <ref>{{Cite news |last=Weise |first=Karen |last2=Metz |first2=Cade |last3=Grant |first3=Nico |last4=Isaac |first4=Mike |date=December 5, 2023 |title=Inside the A.I. Arms Race That Changed Silicon Valley Forever |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |url-status=live |access-date=December 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211092946/https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |archive-date=December 11, 2023 |issn=0362-4331}}</ref> OpenAI e operon shërbimin në një model falas . Përdoruesit mund të bashkëveprojnë me ChatGPT përmes kërkesave me tekst, audio dhe imazhe. ChatGPT u përdor shpejt, duke arritur 100 milionë përdorues aktivë mujorë dy muaj pas publikimit të tij dhe 900 milionë përdorues aktivë javorë në shkurt 2026. Që nga shtatori i vitit 2026, është faqja e pestë më e vizituar në botë. <ref>{{Cite web |date=August 9, 2026 |title=Similarweb Top Websites Ranking |url=https://www.similarweb.com/top-websites |access-date=August 9, 2026 |website=[[Similarweb]]}}</ref> Përkrahësit thonë se kjo ka potencialin të transformojë fusha të shumta profesionale dhe ka nxitur debat publik rreth natyrës së kreativitetit dhe të ardhmes së punës së dijes. Platforma është gjithashtu kritikuar për limitet dhe potencialet për tu përdorur për qëllime jo etike.Mund të gjeneroj përgjigje të pasakta ose pa sens që mund të ngjajnë të sakta, të njohura si haluçinacione. [[Kategoria:Chatbote]] [[Kategoria:ChatGPT]] 04i5lbqilm56ytkazex2xtb7x23zvm0 3062170 3062169 2026-11-03T13:15:39Z Albi Ndoni 109453 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1383280210|ChatGPT]]" 3062170 wikitext text/x-wiki '''ChatGPT''' është një [[Chatboti|chatbot]] me inteligjencë artificiale gjeneruese i zhvilluar nga [[OpenAI]] dhe i lëshuar në vitin 2022. Aktualisht përdor GPT-5, një transformator gjenerues të para-trajnuar (GPT), për të gjeneruar tekst, të folur dhe imazhe në përgjigje të kërkesave të përdoruesit. <ref>{{Cite journal |last=Roumeliotis |first=Konstantinos I. |last2=Tselikas |first2=Nikolaos D. |date=2023 |title=ChatGPT and Open-AI Models: A Preliminary Review |journal=[[Future Internet (journal)|Future Internet]] |volume=15 |issue=6 |page=192 |doi=10.3390/fi15060192 |doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kerner |first=Sean Micheal |date=January 22, 2025 |title=GPT-4o explained: Everything you need to know |url=https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111063812/https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-date=2025-01-11 |access-date=June 5, 2025 |website=Tech Target |language=en}}</ref> I atribuohet përshpejtimi i bumit të IA-së, një periudhë e vazhdueshme e shënuar nga investime të shpejta dhe vëmendje publike ndaj fushës së [[Inteligjenca artificiale|inteligjencës artificiale]] (IA). <ref>{{Cite news |last=Weise |first=Karen |last2=Metz |first2=Cade |last3=Grant |first3=Nico |last4=Isaac |first4=Mike |date=December 5, 2023 |title=Inside the A.I. Arms Race That Changed Silicon Valley Forever |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |url-status=live |access-date=December 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211092946/https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |archive-date=December 11, 2023 |issn=0362-4331}}</ref> OpenAI e operon shërbimin në një model falas . Përdoruesit mund të bashkëveprojnë me ChatGPT përmes kërkesave me tekst, audio dhe imazhe. ChatGPT u përdor shpejt, duke arritur 100 milionë përdorues aktivë mujorë dy muaj pas publikimit të tij dhe 900 milionë përdorues aktivë javorë në shkurt 2026. Që nga shtatori i vitit 2026, është faqja e pestë më e vizituar në botë. <ref>{{Cite web |date=August 9, 2026 |title=Similarweb Top Websites Ranking |url=https://www.similarweb.com/top-websites |access-date=August 9, 2026 |website=[[Similarweb]]}}</ref> Përkrahësit thonë se kjo ka potencialin të transformojë fusha të shumta profesionale dhe ka nxitur debat publik rreth natyrës së kreativitetit dhe të ardhmes së punës së dijes. Platforma është gjithashtu kritikuar për limitet dhe potencialet për tu përdorur për qëllime jo etike.Mund të gjeneroj përgjigje të pasakta ose pa sens që mund të ngjajnë të sakta, të njohura si haluçinacione.Anshmëri në të dhënat trajnuse janë shfaqur ke përgjigjet e tij. Platforma mund të ndihmoj në pandershmërinë akademike, gjeneroj keq-infomracione, dhe krijoj kod dashakeqës. Etika e zhvillimit të tij, sidomos përdorimi i materialeve të mbrojtura nga e drejta e autorit si të dhëna për trajnim, kanë ngjallur kritika. [[Kategoria:Chatbote]] [[Kategoria:ChatGPT]] izry11via0xguyugdsf9rlhh2xzuzcn 3062341 3062170 2026-11-04T02:42:00Z Fallbackintoreality 102113 zgjerimi me disa pjesë që janë fshirë (seksioni i referimeve, burimet plotësuese, ikona, lidhjet e jashtme 3062341 wikitext text/x-wiki [[Skeda:ChatGPT-Logo.svg|parapamje|Logoja e ChatGPT.]] '''ChatGPT''' është një [[Chatboti|chatbot]] me [[Inteligjenca artificiale gjeneruese|inteligjencë artificiale gjeneruese]] i zhvilluar nga [[OpenAI]] dhe i lëshuar në vitin 2022. Aktualisht përdor GPT-5, një transformator gjenerues të para-trajnuar (''generative pre-trained transfomer'', GPT), për të gjeneruar tekst, të folur dhe imazhe në përgjigje të kërkesave të përdoruesit.<ref>{{Cite journal |last=Roumeliotis |first=Konstantinos I. |last2=Tselikas |first2=Nikolaos D. |date=2023 |title=ChatGPT and Open-AI Models: A Preliminary Review |journal=[[Future Internet (journal)|Future Internet]] |volume=15 |issue=6 |page=192 |doi=10.3390/fi15060192 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kerner |first=Sean Micheal |date=January 22, 2025 |title=GPT-4o explained: Everything you need to know |url=https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111063812/https://www.techtarget.com/whatis/feature/GPT-4o-explained-Everything-you-need-to-know |archive-date=2025-01-11 |access-date=June 5, 2025 |website=Tech Target |language=en}}</ref> I atribuohet përshpejtimi i bumit të IA-së, një periudhë e vazhdueshme e shënuar nga investime të shpejta dhe vëmendje publike ndaj fushës së [[Inteligjenca artificiale|inteligjencës artificiale]] (IA).<ref>{{Cite news |last=Weise |first=Karen |last2=Metz |first2=Cade |last3=Grant |first3=Nico |last4=Isaac |first4=Mike |date=December 5, 2023 |title=Inside the A.I. Arms Race That Changed Silicon Valley Forever |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |url-status=live |access-date=December 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211092946/https://www.nytimes.com/2023/12/05/technology/ai-chatgpt-google-meta.html |archive-date=December 11, 2023 |issn=0362-4331}}</ref> OpenAI e operon shërbimin në një model falas. Përdoruesit mund të bashkëveprojnë me ChatGPT përmes kërkesave me tekst, audio dhe imazhe. ChatGPT u përdor shpejt, duke arritur 100 milionë përdorues aktivë mujorë dy muaj pas publikimit të tij dhe 900 milionë përdorues aktivë javorë në shkurt 2026. Që nga shtatori i vitit 2026, është faqja e pestë më e vizituar në botë.<ref>{{Cite web |date=9 gusht 2026 |title=Similarweb Top Websites Ranking |url=https://www.similarweb.com/top-websites |access-date=August 9, 2026 |website=[[Similarweb]]|language=en}}</ref> Përkrahësit thonë se kjo ka potencialin të transformojë fusha të shumta profesionale dhe ka nxitur debat publik rreth natyrës së kreativitetit dhe të ardhmes së punës së dijes. Platforma është kritikuar edhe për limitet dhe potencialet për tu përdorur për qëllime jo etike. Mund të gjenerojë përgjigje të pasakta ose pa lidhje që mund të ngjajnë të sakta, të njohura si [[Halucinacioni (inteligjencë artificiale)|halucinacione]]. [[Anshmëria algoritmike|Anshmëri]] në [[të dhënat trajnuese]] janë shfaqur te përgjigjet e tij. Platforma mund ta lehtësojë [[Pandershmëria akademike|pandershmërinë akademike]], të gjeneroj dezinformata, dhe krijojë kod dashakeqës. [[Etika e inteligjencës artificiale|Etika]] e zhvillimit të tij, sidomos përdorimi i materialeve të mbrojtura nga e drejta e autorit si të dhëna për trajnim, kanë ngjallur kritika. == Referime == <references /> == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|ChatGPT}} * {{Official website}} {{Tek-cung}} [[Kategoria:Chatbote]] [[Kategoria:ChatGPT]] [[Kategoria:Softuere 2022]] [[Kategoria:Modele të mëdha gjuhësore]] [[Kategoria:2022 në inteligjencën artificiale]] [[Kategoria:Webfaqe amerikane]] hu61cwcvp863p9flitgpdrs9noad0ha Birgita Bremer 0 327062 3062412 2988062 2026-11-04T06:17:35Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062412 wikitext text/x-wiki {{Infobox shkencëtar|name=Birgita Bremer|image=|image_size=|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|other_names=|nationality=suedeze|known_for=[[Angiosperm Phylogeny Group|APG]]|author_abbrev_bot=B.Bremer|spouse=|occupation=botaniste}} [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] '''Birgita Bremer''' (17 janar 1950) është [[Botanika|botaniste]], [[Akademia|akademike]] [[Suedezët|suedeze]], profesoreshë në [[Universiteti i Stokholmit|Universitetin e Stokholmit]] e drejtoreshë e Kopshtit Botanik Bergius.<ref>{{Cite web|title=Harvard University Herbaria & Libraries|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&display.x=81&display.y=12|language=en|access-date=3 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214102532/http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&display.x=81&display.y=12|archive-date=14 dhjetor 2019|url-status=dead}}</ref> == Karriera == Birgita u doktorua në botanikë në vitin 1980 në Universitetin e Stokholmit, me tezën "Taksonomia e myshqeve të gjinisë Schistidium".<ref>Taxonomy of Schistidium</ref> Në vitin 1981, u emërua [[Docenti|docente]] në Universitetin e Stokholmit; 1983–1990 ishte instruktore e sistematikës. Nga 1990-a deri në 2000-shin punoi si instruktore sistematike e botanikës; në vitet 2000–2001 punoi si [[Dekani|dekane]] e departamentit të sistematikës; 2000–2004 – [[Profesori|profesore]] e sistematikës molekulare të bimëve. Që nga viti 2002 është drejtoreshë e Fondit Bergius dhe drejtoreshë e Kopshtit Botanik.<ref>{{Cite web|title=Birgitta Bremer – Bergius Botanic Garden|url=http://www.bergianska.se/english/about-us/contact-us/staff/birgitta-bremer|language=en|access-date=3 mars 2023|archive-date=7 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015336/http://www.bergianska.se/english/about-us/contact-us/staff/birgitta-bremer|url-status=dead}}</ref> Që nga viti 2004 është profesoreshë e sistematikës në Universitetin e Stokholmit. == Jeta personale == Ajo është e martuar me Kare Bremer dhe kanë dy fëmijë.  == Arritjet == Më 11 shkurt 2009 Profesor Bremer, Profesor Bergianus në Fondacionin Bergius, Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave, u zgjodh anëtare i [[Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave|Akademisë Mbretërore Suedeze të Shkencave]] ( ''Kungliga Vetenskapsakademien'', KVA).<ref>{{Cite web|title=Kungl. Vetenskapsakademien|url=https://www.kva.se/en/pressrum/pressmeddelanden/manga-nya-ledamoter-invalda-i-akademien|language=en|access-date=3 mars 2023|archive-date=10 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310061316/https://www.kva.se/en/pressrum/pressmeddelanden/manga-nya-ledamoter-invalda-i-akademien|url-status=dead}}</ref> == Bibliografia == Shkurtimi B.Bremer përdoret për të treguar dhe cituar punën e autores në botanikë. === Artikujt === * {{Cite journal|last=Bremer|first=Birgitta|last2=Eriksson|first2=Torsten|date=gusht 2009|title=Time Tree of Rubiaceae: Phylogeny and Dating the Family, Subfamilies, and Tribes|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-plant-sciences_july-august-2009_170_6/page/766|journal=International Journal of Plant Sciences|language=en|volume=170|issue=6|pages=766–793|doi=10.1086/599077|via=University of Chicago}} * {{Cite journal|last=Kårehed|first=Jesper|last2=Groeninckx|first2=Inge|last3=Dessein|first3=Steven|last4=Motley|first4=Timothy J.|last5=Bremer|first5=Birgitta|date=dhjetor 2008|title=The phylogenetic utility of chloroplast and nuclear DNA markers and the phylogeny of the Rubiaceae tribe Spermacoceae|url=https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2008-12_49_3/page/843|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|language=en|volume=49|issue=3|pages=843–866|doi=10.1016/j.ympev.2008.09.025|pmid=18950720}} * {{Cite journal|last=Oxelman|first=Bengt|last2=Kornhall|first2=Per|last3=Olmstead|first3=Richard G.|last4=Bremer|first4=Birgitta|date=1 maj 2005|title=Further Disintegration of Scrophulariaceae|url=https://archive.org/details/taxon_2005-05_54_2/page/411|journal=Taxon|language=en|volume=54|issue=2|pages=411–425|doi=10.2307/25065369|jstor=25065369}} * {{Cite journal|last=Razafimandimbison|first=Sylvain G.|last2=Moog|first2=Joachim|last3=Lantz|first3=Henrik|last4=Maschwitz|first4=Ulrich|last5=Bremer|first5=Birgitta|date=shkurt 2005|title=Re-assessment of monophyly, evolution of myrmecophytism, and rapid radiation in Neonauclea s.s. (Rubiaceae)|url=https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2005_34_2/page/334|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|language=en|volume=34|issue=2|pages=334–354|doi=10.1016/j.ympev.2004.10.005|pmid=15619446}} * {{Cite journal|last=Bremer|first=Birgitta|display-authors=et al|date=prill 2003|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II|journal=[[Botanical Journal of the Linnean Society]]|language=en|volume=141|issue=4|pages=399–436|doi=10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x|doi-access=free}} * {{Cite journal|last=Novotny|first=Vojtech|last2=Basset|first2=Yves|last3=Miller|first3=Scott E.|last4=Weiblen|first4=George D.|last5=Bremer|first5=Birgitta|last6=Cizek|first6=Lukas|last7=Drozd|first7=Pavel|date=25 prill 2002|title=Low host specificity of herbivorous insects in a tropical forest|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-04-25_416_6883/page/841|journal=Nature|language=en|volume=416|issue=6883|pages=841–844|bibcode=2002Natur.416..841N|doi=10.1038/416841a|pmid=11976681}} * {{Cite journal|last=Backlund|first=Maria|last2=Oxelman|first2=Bengt|last3=Bremer|first3=Birgitta|date=korrik 2000|title=Phylogenetic relationships within the Gentianales based on NDHF and RBCL sequences, with particular reference to the Loganiaceae|journal=American Journal of Botany|language=en|volume=87|issue=7|pages=1029–1043|doi=10.2307/2657003|jstor=2657003|pmid=10898781}} * {{Cite journal|last=Eriksson|first=Ove|last2=Bremer|first2=Birgitta|date=shkurt 1992|title=Pollination Systems, Dispersal Modes, Life Forms, and Diversification Rates in Angiosperm Families|journal=Evolution|language=en|volume=46|issue=1|pages=258–266|doi=10.1111/j.1558-5646.1992.tb02000.x|jstor=2409820|pmid=28564968|doi-access=free}} === Librat === * {{Smallcaps|Birgitta Bremer}}. 1980. ''Taxonomy of [[Schistidium]] ([[Grimmiaceae]], Bryophyta)''. 8 pp.   * {{Smallcaps|Kåre Bremer, Birgitta Bremer, Mats Thulin}}. 2003. ''Introduction to phylogeny and systematics of flowering plants''. Volume 33, Nº 2 de Acta Universitatis Upsaliensis: Symbolae botanicae Upsalienses. 7ª edición ilustrada de Uppsala Universitet, 102 pp.   * {{Smallcaps|birgitta Bremer}}. 1992. ''Phylogeny of the [[Rubiaceae]] (Chiococceae) based on Molecular and MOrphological data – Useful Approaches for Classification and Comparative Ecology''. Volume 72 and 79 of Annals of the Missouri Botanical Garden. 767 pp. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://archive.today/20080420143457/http://www.linnaeus300.com/the-scientists/birgitta-bremer/ Intervista Eva Krutmeijer e Birgitta Bremer në faqen e internetit të Linnaeus 300] [[Kategoria:Gra suedeze]] [[Kategoria:Gratë shkencë]] iw3fsenosg3ofwyterba4oid288dmkw Diskutim:Birgita Bremer 1 327325 3062413 2527415 2026-11-04T06:17:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062413 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Birgita Bremer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2527414 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190207015336/http://www.bergianska.se/english/about-us/contact-us/staff/birgitta-bremer për lidhjen http://www.bergianska.se/english/about-us/contact-us/staff/birgitta-bremer. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220310061316/https://www.kva.se/en/pressrum/pressmeddelanden/manga-nya-ledamoter-invalda-i-akademien për lidhjen https://www.kva.se/en/pressrum/pressmeddelanden/manga-nya-ledamoter-invalda-i-akademien. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 mars 2023 04:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Birgita Bremer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062412 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191214102532/http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&display.x=81&display.y=12 për lidhjen http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&id%5B%5D=20791&display.x=81&display.y=12. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 07:17 (CET) qxiiejyhk5kyeegx7z8idakupzk81jh Diskutim:Ylfete Fanaj 1 327681 3062200 2982666 2026-11-03T15:22:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062200 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2531268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 mars 2023 21:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2023 22:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2593642 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 shtator 2023 04:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982665 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 01:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 16:22 (CET) 7krlogb4ptwlu8ql97qbwahr5itry9p 3062334 3062200 2026-11-04T02:16:33Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3062334 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ylfete Fanaj/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2531268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 mars 2023 21:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2023 22:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2593642 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 shtator 2023 04:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982665 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 01:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 16:22 (CET) e6lqz2d42i35obupii823on526i5pha 3062381 3062334 2026-11-04T04:23:57Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ylfete Fanaj/Arkivi 1]] 3062381 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ylfete Fanaj/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 16:22 (CET) iuk58xidiv4jf8y0qmfo6rmh3faarqp Xhamia e Veli Pashës 0 328670 3062192 2977286 2026-11-03T14:51:30Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062192 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Veli Pasha mosque Ioannina.jpg|parapamje|230x230px|Objekti i Xhamisë së Veli Pashës.]] '''Xhamia e Veli Pashës''' ([[Gjuha turke|turqisht]]: ''Veli Paşa Camii'') është një ndërtesë shqiptare [[Perandoria Osmane|osmane]] e vendosur në qytetin e [[Janina|Janinës]], në rajonin veriperëndimor të [[Epiri (rajon administrativ)|Epirit]] në Greqi. Xhamia u rinovua në fund të shekullit të 19-të nga [[Veli Pasha]] i Janinës dhe formoi një kompleks të përbërë veçanërisht nga një ''[[Medreseja|medrese]]'' dhe kuzhina. Sot ajo nuk është më e hapur për ushtrimin e besimit. == Historia == [[Skeda:Veli_Pasha_mosque_Ioannina_2.jpg|parapamje|230x230px| Pamje e xhamisë nga juglindja, medreseja në sfond.]] Xhamia u ndërtua fillimisht si një xhami e vogël për lutjen e përditshme ''([[Xhamia|mesxhid]])'' në vendin e një kishe [[Perandoria Bizantine|bizantine]] kushtuar [[Shtjefëni|Shën Stefanit]],<ref name=":01">{{Cite web|last=Ministry of Culture and Sports|title=Το τζαμί του Βελή πασά|trans-title=Mosque of Veli Pasha|url=http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=18942|access-date=14 mars 2022|website=www.odysseus.culture.gr|language=el|archive-date=23 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220523104205/http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=18942|url-status=dead}}</ref>{{Sfn|Tassi|2017}} në jug-perëndim të kodrës së Litharitsia, {{Sfn|Demetracopoulou|2009}} rreth 500 metra nga [[Yçkalaja|Kalaja e Janinës]]. Data e ndërtimit të kësaj ndërtese është e pasigurt, por burimet sugjerojnë fillimin e viteve 1600,<ref>{{Cite journal|last=Pantazis|first=Georgios|last2=Lambrou|first2=Evangelia|year=2009|title=Investigating the orientation of eleven mosques in Greece|language=en|url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/2009JAHH...12..159P/0000159.000.html|journal=Journal of Astronomical History and Heritage|volume=12|pages=159–166|bibcode=2009JAHH...12..159P|issn=1440-2807|access-date=31 mars 2023|archive-date=26 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926085313/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/2009JAHH...12..159P/0000159.000.html|url-status=dead}}</ref> pak pas vitit 1617{{Sfn|Tassi|2017}} ose në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë.{{Sfn|Vrakas|2007}} Sipas dokumenteve të vitit 1670, xhamia atëherë mbante emrin e themeluesit të saj, Bali Kethuda. Më pas u quajt "Xhamia Tsiekour".<ref name=":01" /> [[Ali Pashë Tepelena]], [[Pashallëku i Janinës|sundimtari gjysmë autonom]] i rajonit të Epirit në fund të shekullit të 19-të, ndërtoi seragji në zonën e xhamisë për dy djemtë e tij të parë, Muhtarin dhe Veliun. Ky i fundit, i cili kishte dhe rolin e [[bejlerbeu]]t të [[Ejaleti i Rumelisë|Rumelisë]]<ref>{{Cite book|last=Michael|first=Michael N.|author-link=Machiel Kiel|title=Ottoman Cyprus: A Collection of Studies on History and Culture|language=en|url=https://archive.org/details/ottomancypruscol0000unse|last2=Gavriel|first2=Eutychios|last3=Kappler|first3=Matthias|date=2009|publisher=Harrassowitz Verlag|isbn=978-3447058995|location=[[Wiesbaden]]|page=[https://archive.org/details/ottomancypruscol0000unse/page/n176 175]}}</ref> dhe guvernator i [[Ejaleti i Moresë|Moresë]], {{Sfn|Neumeier|2017}}<ref>{{Cite book|last=Davenport|first=Richard Alfred|url=https://books.google.com/books?id=Q945AAAAcAAJ&pg=PA194|title=The Life of Ali Pasha, of Tepeleni, vizier of Epirus, surnamed Aslan, or the Lion|publisher=T. Tegg and Son|year=1837|isbn=978-5-87444-417-4|location=[[Londër]]|language=en|page=194}}</ref> themeloi një institucion fetar atje në një ''[[vakëf]]'' që daton në vitin 1804. {{Sfn|Neumeier|2017}} Si një pronar i madh tokash,<ref>{{Cite book|last=Holland|first=Henry|title=Travels in the Ionian Isles, Albania, Thessaly, Macedonia, etc. During the Years 1812 and 1913|url=https://archive.org/details/bub_gb_W94jIw4jGhoC|publisher=Longman|year=1815|location=Londër|language=en|page=[https://archive.org/details/bub_gb_W94jIw4jGhoC/page/262 262]}}</ref> ai kishte gjithashtu në shërbim të tij një xhami, një ''medrese'', kuzhinën dhe ndërtesat ndihmëse të ndërtuara rreth xhamisë, të cilat strehonin një bibliotekë dhe një [[Hani|han]].{{Sfn|Neumeier|2017}}{{Sfn|Mikropoulos|2008}}<ref>{{Cite thesis|first=Mary|last=Neumeier|title=The Architectural Transformation Of The Ottoman Provinces Under Tepedelenli Ali Pasha, 1788-1822|publisher=[[Universiteti i Pensilvanisë]]|language=en|url=https://repository.upenn.edu/edissertations/2500/|access-date=31 mars 2023|archive-date=1 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601222106/https://repository.upenn.edu/edissertations/2500/|url-status=dead}}</ref> Pas largimit të pushtetit osman në 1913 dhe pas aneksimit nga [[Greqia]] të Janinës dhe rajonit më të madh të [[Epiri]]t në [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftën e Parë Ballkanike]], xhamia u shndërrua në një kazermë dhe [[minareja]] e saj u shkatërrua rreth vitit 1930,{{Sfn|Vrakas|2007}} përpara se të merrej në administrim nga Ministria greke e Kulturës dhe Sportit. Sot, objekti i është kthyer bashkisë së Janinës dhe është restauruar në vitet 1978-1979 dhe 1983.<ref name=":01"/><ref name="agon">{{Cite news|last=Halatsi|first=Georgia|date=27 maj 2021|title=Προς παραχώρηση στον δήμο Ιωαννιτών το Βελή Τζαμί|language=el|publisher=Ipeirotikos Agon|url=https://www.agon.gr/epikairotita/50977/pros-parachorisi-ston-dimo-ioanniton-to-veli-tzami/|access-date=22 dhjetor 2022}}</ref> Medreseja e Xhamisë strehonte Muzeun e Rezistencës Kombëtare të qytetit, por ai u mbyll në vitin 2021, kur ndërtesa ishte planifikuar për restaurim nën kujdesin e Bashkisë së Janinës.<ref name="agon" /> == Arkitektura == Xhamia ka një sallë lutjesh prej 6 × 6,5 m,{{Sfn|Smyris|2000}} e mbivendosur nga një kube, daullja tetëkëndëshe e së cilës mbështetet në katër gjilpëra. Në veri ndodhet një hajat që fillimisht ka qenë i hapur dhe i kurorëzuar me tre kupola të vogla, i cili ndoshta është murosur pas ndërtimit të objektit. Minareja, nga e cila sot ka mbetur vetëm baza, është vendosur në fasadën perëndimore ndërmjet [[hajati]]t dhe dhomës së lutjeve. Muratura karakterizohet nga një aparat pseudo-izodom në gur të latuar, ndërsa kupola kryesore dhe [[çatia]] e hajatit janë të mbuluara me rrasa.<ref name=":01"/>{{Sfn|Mikropoulos|2008}} Në brendësi ruhen elemente të një ''[[mihrabi]]'' të pasur prej [[mermer]]i.<ref name=":01"/>{{Sfn|Mikropoulos|2008}} Ndërtesa e kuzhinës dhe medreseja mbeten sot në veri të xhamisë. Shkolla e vjetër [[Kur'an]]ore strehon Muzeun e Mbrojtjes Kombëtare të Janinës.{{Sfn|Tassi|2017}} == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] [[Kategoria:Janinë]] [[Kategoria:Xhami në Greqi]] c7pyutn1cixq3cum23f687regmctcqn Bashkë Fitojmë 0 331771 3062392 2962446 2026-11-04T04:39:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062392 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Bashkë Fitojmë | logo = | colorcode = {{party color|Together We Win}} | president = | chairman = | secretary = | general_secretary = | first_secretary = | secretary_general = | presidium = | spokesman = [[Sali Berisha]] | foundation = 15 mars 2023 | ideology = {{ubl| |[[Konservatizmi liberal]] |[[Konservatizmi]] |[[Pro-Atlantike]] |[[Pro-Europiane]]}} | headquarters = | international = | website = {{URL|https://pdsh.al/bashkefitojme/}} | country = Albania | founder = | colors = {{ubl| |{{color box|#00529C|border=darkgray}} [[Blue]] |{{color box|#E21E49|border=darkgray}} [[Red]] |{{color box|{{party color|Together We Win}}|border=darkgray}} [[Light blue]]}} | governing_body = | standing_committee = | position = Qëndra e djathtë | slogan = Më Të Hapur | logo_alt = }} '''Bashkë Fitojmë''' është një koalicion politik shqiptar i udhëhequr nga [[Sali Berisha]], lideri i fraksionit më të shumtë të [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike të Shqipërisë]] . Ajo u themelua fillimisht nën emrin '''Shtëpia e Lirisë'''.<ref>{{cite web|url=https://newsbomb.net/shtepia-e-lirise-dergon-ne-kqz-kandidatet-per-zgjedhjet-e-6-marsit/|title=“Shtëpia e Lirisë” dërgon në KQZ kandidatët për zgjedhjet e 6 marsit|website=newsbomb.net|language=sq|date=9 shkurt 2022|access-date=28 shtator 2023|archive-date=31 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231231124312/https://newsbomb.net/shtepia-e-lirise-dergon-ne-kqz-kandidatet-per-zgjedhjet-e-6-marsit/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://top-channel.tv/2022/01/31/shtepia-e-lirise-berisha-zyrtarizon-koalicionin-me-lsi-ne123/|title=“Shtëpia e Lirisë”/ Berisha zyrtarizon koalicionin me LSI-në|website=Top-Channel.tv|language=sq|date=31 janar 2022|access-date=28 shtator 2023}}</ref> == Historia == Pas përjashtimit të [[Sali Berisha|Sali Berishës]] nga Partia Demokratike e Shqipërisë,<ref>{{Cite web|last=Osmani|first=Shqipe|date=2022-01-11|title=Sali Berisha përjashtohet nga PD|url=https://kosovapost.net/sali-berisha-perjashtohet-nga-pd/|access-date=2023-04-19|website=Kosovapost.net|language=sq}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> shumica e anëtarëve të Partisë Demokratike duke përfshirë edhe deputetë të saj do të ishin në anën e Berishës për cështjen e largimit të [[Lulzim Basha|Lulzim Bashës]].<ref>{{Cite web|last=Sinoruka|first=Fjori|date=2021-12-13|title=Rival Assemblies Widen Rift in Albania’s Main Opposition Party|url=https://balkaninsight.com/2021/12/13/rival-assemblies-widen-rift-in-albanias-main-opposition-party/|access-date=2023-04-19|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Shumica e mbështetësve të Berishës fformuan Koalicionin Shtëpia e Lirisë për të sfiduar [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] dhe Lulzim Bashën në zgjedhjet e pjesshme të marsit 2022. Koalicioni i Berishës në atë kohë përbëhej nga [[Partia e Lirisë|Lëvizja Socialiste për Integrim]], e cila më pas ndërroi emër duke u bërë Partia e Lirisë së Shqipërisë, si dhe [[Partia Demokristiane (Shqipëri)|Partia Demokristiane e Shqipërisë]], e cila përfshinte edhe anëtarë të Partisë Demokratike që ishin të pakënaqur me Lulzim Bashën. Në atë kohë, ky i fundit ishte rizgjedhur si kryetar partie pas humbjes së tretë rradhazi në zgjedhje, parlamentare ose vendore. Koalicioni i Berishës do zinte vendin e dytë krahasuar me Partinë Demokratike, për sa u përket votave totale. Megjithatë, kandidati i Berishës do të fitonte në [[Shkodra|Shkodër]].<ref>{{Cite web|last=V|first=D.|date=2022-03-07|title=Zgjedhjet në Shqipëri, PS fiton 5 nga 6 bashki, "Shtëpia e Lirisë" shpall fitoren në Shkodër|url=https://www.zhurnal.mk/zgjedhjet-ne-shqiperi-ps-fiton-5-nga-6-bashki-shtepia-e-lirise-shpall-fitoren-ne-shkoder/|access-date=2023-04-19|website=Agjencia Zhurnal.mk.|language=en-US|archive-date=23 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230423173716/https://www.zhurnal.mk/zgjedhjet-ne-shqiperi-ps-fiton-5-nga-6-bashki-shtepia-e-lirise-shpall-fitoren-ne-shkoder/|url-status=dead}}</ref> Lulzim Basha do të tërhiqej dhe do t'ia dorëzonte partinë [[Enkelejd Alibeaj|Enkelejd Alibeajt]], gjë që do të shkaktonte më shumë përçarje te demokratët.<ref>{{Cite web|title=Lulzim Basha resigns, here is who takes the leadership of the DP according to the party statute|url=https://sot.com.al/politike/lulzim-basha-dorehiqet-ja-kush-e-merr-drejtimin-e-pd-se-sipas-statutit--i501229|access-date=2023-04-19|website=sot.com.al|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Partia Demokratike me godinë të re, Enkelejd Alibeaj merr zyra përballë kryeministrisë|url=https://www.youtube.com/watch?v=Ogl8CJFAYcA|language=en|access-date=2023-04-19}}</ref> Më 15 mars 2023 PDK, PLL, PBDNJ dhe shumë deputetë të Partisë Demokratike të Shqipërisë formuan Koalicionin "Bashkë Fitojmë".<ref>{{Cite web|date=2023-03-18|title=Zgjedhjet vendore 2023 - Rregjistrohen si subjekte zgjedhore "Partia Demokratike" dhe dy koalicione|url=https://kqz.gov.al/2023/03/18/zgjedhjet-vendore-2023-rregjistrohen-si-subjekte-zgjedhore-partia-demokratike-dhe-dy-koalicione/|access-date=2023-04-19|website=KQZ|language=sq-AL|archive-date=22 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422073052/https://kqz.gov.al/2023/03/18/zgjedhjet-vendore-2023-rregjistrohen-si-subjekte-zgjedhore-partia-demokratike-dhe-dy-koalicione/|url-status=dead}}</ref> Më 15 Prill 2023 [[Partia Republikane e Shqipërisë]], [[Fryma e Re Demokratike]] dhe shumë parti të tjera opozitare shpallën se do të garonin më vete për vendet e këshillit,<ref>{{Cite web|title=🔹Bashkë për Shqipërinë Partia Republikane hapi fushatën në Tiranë 🔹Vota për nr 4 për Këshilltarët e Partisë Republikane Vota për Belind Këllicin me nr 5... {{!}} By Fatmir Mediu {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/FatmirMediuPR/videos/bashk%C3%AB-p%C3%ABr-shqip%C3%ABrin%C3%ABpartia-republikane-hapi-fushat%C3%ABn-n%C3%AB-tiran%C3%AB-vota-p%C3%ABr-nr-4-p%C3%AB/604102504930791/|access-date=2023-04-19|website=www.facebook.com|language=en}}[[wikipedia:Vërtetueshmëria|{{Sup|[''self-published'']}}]]</ref><ref>{{Cite web|title=Sali Shehu faqe zyrtare|url=https://www.facebook.com/frymaeredemokratike.al/posts/pfbid0gjFZmRKhmsEkuDFVDNqtPmFfcqXYqvxSTECm6rLL8xRwTtCksPZq21niVZq7UpTQl|access-date=2023-04-19|website=www.facebook.com|language=en}}[[wikipedia:Vërtetueshmëria|{{Sup|[''self-published'']}}]]</ref> ndërsa do të mbështesnin kandidatët e Berishës për Kryetar Bashkie në [[Zgjedhjet vendore në Shqipëri 2023|zgjedhjet lokale të Shqipërisë 2023]] . Ndonëse nga shumica e mediave dhe e kandidatëve, Sali Berisha konsiderohet si kryetar i koalicionit Bashkë Fitojmë, atij nuk iu lejua të regjistrojë emrin e tij si kryetar.<ref>{{Cite web|title=KAS "waits for the dream" of Sali Berisha, this is the decision he took after Ilir Meta's request|url=https://sot.com.al/politike/kas-i-pret-endrren-sali-berishes-ja-vendimi-qe-mori-pas-kerkeses-se-ili-i583699|access-date=2023-04-20|website=sot.com.al|language=sq}}</ref> == Partitë anëtare == {| class="wikitable" !Partia ! Akronimi ! Kryetari |- | [[Partia Demokristiane (Shqipëri)|Partia Demokristiane e Shqipërisë]] | PDK | [[Nard Ndoka]] |- | [[Partia e Lirisë|Partia e Lirisë së Shqipërisë]] | PL | [[Ilir Meta]] |- | [[Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut]] | PBDNJ | [[Vangjel Dule]] |} == Referime == {{Reflist}} l7qcukqhmavujld6j6yvw4c28zgbcqt Diskutim:Flamur Hoxha 1 333302 3062339 2557675 2026-11-04T02:40:30Z Quivers equal 195380 Kërkesë për shqyrtim; deklarim i lidhjes familjare 3062339 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Flamur Hoxha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2557674 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221114124504/https://pd.al/ për lidhjen https://pd.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 qershor 2023 22:14 (CEST) == Kërkesë për shqyrtim të rishkrimit (nëntor 2026) == Përshëndetje. Kam rishkruar artikullin me burime (KQZ, Business Magazine, TV Klan, Shqiptarja, biografia zyrtare). Kam lidhje familjare me subjektin (shih faqen time të përdoruesit), prandaj ju lutem një redaktues i pavarur ta shqyrtojë dhe, nëse është në rregull, t'i pranojë ndryshimet dhe të heqë __NOINDEX__. Faleminderit. [[Përdoruesi:Quivers equal|Quivers equal]] ([[Përdoruesi diskutim:Quivers equal|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 03:40 (CET) hryhnh2h3guh0sy00o8h7ibl5nfvugw 3062340 3062339 2026-11-04T02:40:40Z Quivers equal 195380 nowiki 3062340 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Flamur Hoxha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2557674 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221114124504/https://pd.al/ për lidhjen https://pd.al/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 qershor 2023 22:14 (CEST) == Kërkesë për shqyrtim të rishkrimit (nëntor 2026) == Përshëndetje. Kam rishkruar artikullin me burime (KQZ, Business Magazine, TV Klan, Shqiptarja, biografia zyrtare). Kam lidhje familjare me subjektin (shih faqen time të përdoruesit), prandaj ju lutem një redaktues i pavarur ta shqyrtojë dhe, nëse është në rregull, t'i pranojë ndryshimet dhe të heqë <nowiki>__NOINDEX__</nowiki>. Faleminderit. [[Përdoruesi:Quivers equal|Quivers equal]] ([[Përdoruesi diskutim:Quivers equal|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 03:40 (CET) 5woqgedqfx6fznhqx3422yfb3q48tcy Diskutim:Xhamia e Veli Pashës 1 334756 3062193 2977287 2026-11-03T14:51:31Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062193 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Veli Pashës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2563274 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220523104205/http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=18942 për lidhjen http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=18942. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 qershor 2023 13:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Veli Pashës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977286 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220926085313/https://articles.adsabs.harvard.edu//full/2009JAHH...12..159P/0000159.000.html për lidhjen http://articles.adsabs.harvard.edu//full/2009JAHH...12..159P/0000159.000.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 maj 2026 20:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Veli Pashës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062192 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230601222106/https://repository.upenn.edu/edissertations/2500/ për lidhjen https://repository.upenn.edu/edissertations/2500/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:51 (CET) qfvuh97e19mvdjorulivf6jb45yl7sp Beteja e Sarandaporit 0 337125 3062406 2997126 2026-11-04T05:38:56Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062406 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Beteja e Sarantaporo | partof = [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]] | image = Sarantaporo.png | image_size = 250px | caption = Harta e betejës. | date = 9–10 tetor 1912{{{refn|Të gjitha datat e përdorura në këtë artikull janë të [[Datat e stilit të vjetër dhe të stilit të ri|stilit të vjetër]] që është 13 ditë përpara stilit të ri.|group=Note}} | place = [[Sarantaporo]], [[Vilajeti i Manastirit]], [[Perandoria Osmane]] (tani [[Greqi]]) | result = Fitorja greke * Ushtria greke kap [[Selfixhe|Servinë]] dhe [[Kozhani]]n | map_type = Greece | map_label = Sarantaporo | map_relief = yes | alt = Një hartë reliev e Greqisë moderne, me vendndodhjen e betejës të shënuar. | map_caption = {{center|Vendndodhja e betejës në Greqinë e sotme}} | coordinates = {{coord|40.0400|N|22.0300|E|display=title}} | combatant1 = [[Skeda:State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1973).svg|23px]] [[Mbretëria e Greqisë|Greqia]] | combatant2 = [[Skeda:Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|23px]] [[Perandoria Osmane]] | commander1 = Princi i Kurorës [[Konstantini I i Greqisë|Konstantin]] | commander2 = Gjeneral [[Hasan Tahsin Pasha]] | units1 = [[Urdhri i betejës së Ushtrisë Helenike në Luftën e Parë Ballkanike#Ushtria e Thesalisë|Ushtria e Thesalisë]] *[[Divizioni i 1-rë i Këmbësorisë (Greqi)|Divizioni i 1-rë i Këmbësorisë]] *[[Divizioni i 2-të i Këmbësorisë (Greqi)|Divizioni i 2-të i Këmbësorisë]] *[[Divizioni i 3-të i Këmbësorisë (Greqi)|Divizioni i 3-të i Këmbësorisë]] *[[Divizioni i 4-të i Këmbësorisë (Greqi)|Divizioni i 4-të i Këmbësorisë]] *[[Divizioni i 5-të i Këmbësorisë (Greqi)|Divizioni i 5-të i Këmbësorisë]] | units2 = [[Korpusi VIII (Perandoria Osmane)|Korpusi VIII]] *[[Divizioni i 22-të i Këmbësorisë (Perandoria Osmane)|Divizioni i 22-të i Këmbësorisë]] *Divizioni Nasliç | strength1 = ''5 divizione'' | strength2 = ''2 divizione'' | casualties1 = 182 të vrarë<br>1,000 të plagosur | casualties2 = 500 të vrarë<br>1000 të plagosur<br>701 robër lufte<br>22–25 copë artilerie fushore }} '''Beteja e Sarantaporo''' (e transliteruar ndryshe si ''Sarantaporon'' ose ''Sarandaporon'', [[Gjuha greke|greqisht]]: Μάχη του Σαρανταπόρου, [[Gjuha turke|turqisht]]: ''Sarantaporo Muharebesi''), u zhvillua më 9–10 tetor, 1912. Ishte beteja e parë e madhe që u zhvillua midis forcave [[Mbretëria e Greqisë|greke]] nën princin e kurorës [[Konstantini I i Greqisë|Konstantin]] dhe forcat [[Perandoria Osmane|osmane]], nën gjeneralin shqiptar [[Hasan Tahsin Pasha]] gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]]. Beteja filloi kur ushtria greke sulmoi vijën mbrojtëse osmane në qafën e Sarantaporos, që lidhte [[Thesali]]në me [[Maqedonia (rajon)|Maqedoninë]] qendrore. Pavarësisht se u perceptua si e pathyeshme nga mbrojtësit e saj, trupi kryesor i forcave greke arriti të avanconte thellë brenda qafes, ndërsa njësitë ndihmëse depërtuan në krahët osmanë. Osmanët braktisën linjën e tyre mbrojtëse gjatë natës, nga frika e rrethimit. Fitorja greke në Sarantaporo hapi rrugën për marrjen e [[Selfixhe|Servisë]] dhe [[Kozhani]]t. == Prapavija == Pas përfundimit të [[Lufta Greke e Pavarësisë|Luftës Greke së Pavarësisë]], ideologjia [[Idea e madhe|Megali Idea]] (Ideja e Madhe) dominoi politikën e jashtme greke. Qëllimi përfundimtar i Megali Idea ishte inkorporimi i të gjitha zonave të populluara tradicionalisht nga grekët në një shtet të pavarur grek.{{sfn|Klapsis|2009|pp=127–131}} Humbja katastrofike greke në luftën e shkurtër [[Lufta Greko-Turke (1897)|greko-turke të vitit 1897]] ekspozoi të meta të mëdha në organizimin, stërvitjen dhe logjistikën e [[Ushtria Greke|Ushtrisë Greke]]. Me emërimin e tij në dhjetor 1905, [[Georgios Theotokis]] u bë kryeministri i parë grek i pasluftës që përqendroi vëmendjen e tij në forcimin e ushtrisë. Ai krijoi Fondin e Mbrojtjes Kombëtare që financonte blerjen e sasive të mëdha të municioneve. Për më tepër, u prezantua një [[Tabela e organizimit dhe pajisjeve|tabelë e re organizimi]] për [[Marina Greke|marinën]] dhe ushtrinë e vendit, kjo e fundit e shtuar me bateri të shumta artilerie. Dorëheqja e Theotokis në janar 1909 dhe neglizhenca e perceptuar e forcave të armatosura nga pasardhësi i tij rezultoi në [[Grusht shteti Gudi|grushtin e shtetit në Gudi]] shtatë muaj më vonë. Në vend që ta merrnin pushtetin për vete, puçistët ftuan politikanin kretan [[Eleftherios Venizelos]] për të sunduar vendin.{{sfn|Kargakos|2012|pp=19–21}} Venizelos ndoqi hapat e Theotokis duke riarmatosur dhe ritrajnuar ushtrinë, duke zbatuar punime të gjera fortifikuese dhe infrastrukturore, duke blerë armë të reja dhe duke tërhequr [[Forca rezervë ushtarake|rezervistët]] për stërvitje.{{sfn|Katsikostas|2014|pp=5–6}} Kulmi i kësaj përpjekjeje ishte ftesa në vitin 1911 e një [[Misioni detar britanik në Greqi (1911-1915)|misioni detar britanik]] dhe një [[Misioni ushtarak francez në Greqi (1911-1914)|misioni ushtarak francez]].{{sfn|Katsikostas|2014|pp=5–6}} Misioni britanik u kryesua nga Admirali [[Lionel Grant Tufnell]], i cili vuri theksin në praktikën e gjuajtjes dhe manovrat e flotës, ndërsa ndihmësit e tij prezantuan një fitil të ri për ''[[Whitehead torpedo]]''.{{sfn|Hooton|2014|p=65}} Misioni francez nën gjeneral brigade [[Joseph Paul Eydoux]] fokusoi vëmendjen e tij në përmirësimin e disiplinës dhe trajnimin e oficerëve të lartë në operacionet e formacioneve të mëdha.{{sfn|Katsikostas|2014|p=12}} [[Akademia Ushtarake Helenike]] u modelua sipas [[École spéciale militaire de Saint-Cyr]] duke e zhvendosur fokusin e saj nga trajnimi i artilerisë dhe inxhinierisë drejt atij të këmbësorisë dhe kalorësisë.{{sfn|Veremis|1976|p=115}} Pasi u informua për një aleancë [[Mbretëria e Serbisë|serbo]]-[[Mbretëria e Bullgarisë|bullgare]], Venizelos urdhëroi ambasadorin e tij në Sofje të përgatiste një marrëveshje greko-bullgare të mbrojtjes deri më 14 prill 1912. Kjo ishte për shkak të frikës se nëse Greqia nuk merrte pjesë në një luftë të ardhshme kundër osmanëve, ajo nuk do të ishte në gjendje të pushtonte zonat me shumicë greke të Maqedonisë. Traktati u nënshkrua më 15 korrik 1912, ku të dy vendet ranë dakord të ndihmonin njëri-tjetrin në rast të një lufte mbrojtëse dhe të mbronin të drejtat e popullsive të krishtera në Maqedoninë e kontrolluar nga [[osmanët]], duke u bashkuar kështu në aleancën e lirshme të [[Lidhja e Ballkanit|Lidhjes Ballkanike]] me [[Serbia|Serbinë]], [[Mbretëria e Malit të Zi|Malin e Zi]] dhe Bullgarinë. Nga frika e një lufte të re në [[Ballkan]], osmanët mobilizuan forcat e tyre të armatosura më 14 shtator dhe filluan transferimin e njësive në [[Trakia|Traki]]; Lidhja Ballkanike u përgjigj në të njëjtën mënyrë.{{sfn|Kargakos|2012|pp=26–29}} Më 30 shtator, Lidhja u paraqiti osmanëve një listë kërkesash në lidhje me të drejtat e popullsisë së saj të krishterë. Perandoria Osmane hodhi poshtë kërkesat, tërhoqi ambasadorët e saj në Sofje, [[Beogradi|Beograd]] dhe Athinë dhe dëboi negociatorët e Lidhjes më 4 tetor. Lidhja i shpalli [[Lufta e Parë Ballkanike|luftë]] osmanëve, ndërsa [[Mali i Zi]] kishte filluar tashmë operacionet ushtarake më 25 shtator.{{sfn|Kargakos|2012|pp=35–38}} == Beteja == Në orën 7 të mëngjesit të 9 tetorit, këmbësoria greke filloi sulmin e saj në Sarantaporo. Divizionet 1, 2 dhe 3 sulmuan frontalisht vijën kryesore osmane, përparimi i tyre u pengua nga zjarri i saktë i pushkëve dhe artilerisë osmane dhe nga ashpërsia e terrenit. Ndërkohë, Divizioni i 4-të kreu një manovër krahu nga perëndimi me qëllim që të pushtonte [[Pyli|Porta Pass]] dhe të godiste pjesën e pasme të pozicioneve osmane.{{sfn|Oikonomou|1977|p=291}} Divizioni i 5-të përparoi më në perëndim drejt fshatit Zampurda, i cili ndodhej në bregun tjetër të lumit Haliakmon, me synimin për të mbrojtur krahun e majtë të forcave greke që dilnin nga kalimi i Sarantaporos. Brigada e kalorësisë u zhvendos në skajin perëndimor përgjatë rrugës drejt Servisë, duke planifikuar të bllokonte urën përtej Haliakmonit.{{sfn|Kargakos|2012|p=51}} Duke sulmuar nga lindja e kalimit, çeta Konstantinopulos Evzone kapërceu rezistencën e ashpër në Vlaholeivado dhe pushtoi fshatin, por nuk arriti të përparonte më tej për shkak të mjegullës së madhe.{{sfn|Oikonomou|1977|p=291}}{{sfn|Apostolidis|1913|pp=207–209}} Në orën 14:00, pjesa kryesore e artilerisë greke u soll në vijën kryesore, duke iu bashkuar angazhimit. Pavarësisht se pësuan viktima të rënda, të tre divizionet ishin ndalur rreth 500–700 metra nga llogoret osmane, duke synuar të fillonin një sulm përfundimtar mëngjesin e ardhshëm.{{sfn|Oikonomou|1977|p=291}} Divizioni i 4-të luftoi nëpër fshatrat Metaksas dhe Raçovë. Me të mbërritur në Qafën e Portës, ajo u përfshi në një përplasje të përgjakshme me mbrojtësit, duke siguruar objektivin e saj në orën 5 pasdite.{{sfn|Kargakos|2012|p=53}} Divizioni i 5-të dhe detashmenti Gennadis Evzone u përballën me katër batalione rezervë osmane në Lazarades, të cilët qëndruan deri në perëndim të diellit.{{sfn|Oikonomou|1977|p=291}} Komandanti i brigadës së kalorësisë urdhëroi njësinë e tij të fushonte në Ludani, duke refuzuar të përparonte më tej për shkak të rezistencës së ofruar nga osmanët në Lazarades. Nga frika se do të rrethoheshin nga çeta Konstantinopulos Evzone, osmanët filluan të tërhiqen në orën 19:00, drejt vijës së dytë të tyre mbrojtëse në Hani 739, nën mbulesën e natës. Para se të tërhiqeshin, ata qëlluan një breshëri artilerie 20-minutëshe mbi pozicionet greke përgjatë gjithë vijës së frontit. Të pavetëdijshëm për tërheqjen osmane, grekët nuk arritën të shfrytëzonin rastin dhe të ndërprenë hyrjen e tyre në urën përtej Haliakmon. Me arritjen e vijës së dytë të tyre mbrojtëse, osmanët u morën në dijeni të kapjes së Qafës së Portës nga Divizionet e IV-të dhe paniku u përhap në radhët e tyre dhe shumë ushtarë u larguan, duke braktisur pajisjet e tyre.{{sfn|Apostolidis|1913|pp=203–205}} Në mëngjesin e 10 tetorit, Divizioni i 4-të sulmoi shpatin verior të malit të Rahovës, duke befasuar këmbësorinë dhe artilerinë osmane, të cilët braktisën mbi njëzet armë Krupp dhe u angazhuan në një tërheqje të çorganizuar.{{sfn|Dimitracopoulos|1992|p=44}}{{sfn|Erickson|2003|pp=218–219}} Pavendosmëria e kalorësisë greke u mundësoi edhe një herë osmanëve të arratisur të arrinin të sigurtë në Servi dhe Kozan.{{sfn|Kargakos|2012|pp=56–57}} == Pasojat == Në orën 16:00. më 10 tetor, Divizioni i 4-të hyri në Servi, duke parë 75 deri në 90 koka të prera njerëzore që i përkisnin të krishterëve vendas të rreshtuar në të dyja anët e njërës prej rrugëve të saj.{{sfn|Dimitracopoulos|1992|p=44}}{{sfn|Oikonomou|1977|p=292}} Pas shpalljes së luftës, autoritetet vendase kishin arrestuar të gjithë personalitetet e krishtera nga Servia dhe fshatrat përreth me qëllim që t'i masakrojnë, një plan që u prish nga oficeri osman Omer Beu. Megjithatë, me të kuptuar humbjen e afërt të [[Ushtria Osmane|trupave osmane]] në Sarantaporo, popullsia myslimane e qytetit masakruan 117 të krishterë vendas.{{sfn|Kargakos|2012|pp=58–59}} Deri më 11 tetor, e tërë ushtria e Thesalisë kishte arritur në brigjet e Haliakmonit, ndërsa kalorësia greke hyri në Kozhan pa kundërshtarë,{{sfn|Oikonomou|1977|p=292}} duke i hapur rrugën grekëve që të avanconin drejt qytetit me shumicë greke të [[Selaniku]]t dhe të ndihmonin [[serbët]] në [[Manastiri (qytet)|Manastir]].{{sfn|Dimitracopoulos|1992|p=46}} Më 13 tetor, ushtria greke transferoi selinë e saj të përgjithshme në Kozhan; Të nesërmen Mbreti [[Xhorxh I i Greqisë|Xhorxh I]] mbërriti në qytet, duke urdhëruar ushtrinë të marshonte drejt Selanikut dhe [[Veroia]]s.{{sfn|Apostolidis|1913|pp=241–243}} Viktimat greke në betejën e Sarantaporos numëruan 182 të vrarë dhe mbi 1000 të plagosur,{{sfn|Oikonomou|1977|p=292}} ndërsa osmanët humbën afërsisht 500 të vrarë, 1000 të plagosur, 701 personel të zënë rob, rreth 22 deri në 25 [[artileri fushore]] të kapur dhe humbje të tjera të konsiderueshme materiale.{{sfn|Dimitracopoulos|1992|p=44}}{{sfn|Özcan|2013|p=161}}{{sfn|Erickson|2003|pp=218–219}} Deri në maj të vitit 1913, osmanët numerikisht të ulët kishin pësuar një sërë humbjesh serioze ndaj ushtrive të Lidhjes në të gjitha frontet. Lidhja kishte pushtuar shumicën e territoreve evropiane të Perandorisë Osmane dhe forcat e saj po i afroheshin me shpejtësi [[Kostandinopoja|Konstandinopojës]]. Më 30 maj, të dy palët nënshkruan [[Traktati i Londrës (1913)|Traktatin e Londrës]], i cili u dha anëtarëve të Lidhjes të gjitha tokat osmane në perëndim të [[Enez|Enosit]] në [[Deti Egje|Detin Egje]] dhe në veri të [[Kıyıköy|Midias]] në [[Deti i Zi|Detin e Zi]], si dhe Kretën. Fati i [[Shqipëria e Pavarur|Shqipërisë]] dhe i ishujve të Egjeut të kontrolluar nga osmanët do të përcaktohej nga [[Marrëdhëniet ndërkombëtare (1814-1919)|Fuqitë e Mëdha]].{{sfn|Svolopoulos|1977|pp=330–332}} == Referime == {{refbegin}} * {{cite book|last=Apostolidis|first=Dimitrios|title=Ο νικηφόρος ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1912-1913|trans-title=The Victorious Greco-Turkish War of 1912-1913|volume=I|publisher=Estia|location=Athens|language=el|year=1913|url=https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/8/d/1/metadata-9272bd94229998ed96a378ab0f986a22_1270023610.tkl|access-date=13 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191224183211/https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/8/d/1/metadata-9272bd94229998ed96a378ab0f986a22_1270023610.tkl|archive-date=24 dhjetor 2019|url-status=dead}} * {{cite book|last=Dimitracopoulos|first=Anastasios|title=The First Balkan War Through the Pages of Review L'Illustration|year=1992|publisher=Hellenic Committee of Military History|location=Athens|oclc=37043754}} * {{cite book|last=Erickson|first=Edward|title=Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912-1913|url=https://archive.org/details/defeatindetailot0000eric|year=2003|publisher=Praeger|location=Westport|isbn=978-0-275-97888-4}} * {{cite book|last=Hooton|first=Edward|title=Prelude to the First World War: The Balkan Wars 1912-1913|url=https://archive.org/details/preludetofirstwo0000hoot|year=2014|publisher=Fonthill Media|location=Stroud|isbn=978-1781551806}} * {{cite book|last=Kargakos|first=Sarandos|title=Η Ελλάς κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913)|trans-title=Greece in the Balkan Wars (1912-1913)|publisher=Peritechnon|location=Athens|year=2012|isbn=978-960-8411-26-5|language=el}} * {{cite web|last=Katsikostas|first=Dimitrios|title=Η αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων και το έργο της γαλλικής στρατιωτικής αποστολής Eydoux|trans-title=The Reorganization of the Armed Forces and the Efforts of the French Military Mission of Eydoux|publisher=Hellenic Army History Directorate|language=el|year=2014|url=https://dis.army.gr/sites/dis.army.gr/files/unmanaged/pdf/Articles_June14/Greek_French/ANADIORG_ED_APOST_EYDOUX.pdf|access-date=13 nëntor 2019}} * {{cite journal|last=Klapsis|first=Antonis|date=2009|title=Between the Hammer and the Anvil. The Cyprus Question and the Greek Foreign Policy from the Treaty of Lausanne to the 1931 Revolt|url=https://hephaestus.nup.ac.cy/handle/11728/7388|journal=Modern Greek Studies Yearbook|volume=24|pages=127–140|access-date=9 prill 2020|archive-date=20 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230520012318/https://hephaestus.nup.ac.cy/handle/11728/7388|url-status=dead}} * {{Ιστορία του Ελληνικού Έθνους|volume=14 | last = Oikonomou | first = Nikolaos | chapter = Ο Α′ Βαλκανικός Πόλεμος: Οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού και στόλου |trans-chapter=The First Balkan War: Operations of the Greek Army and Fleet | pages =289–326}} * {{cite journal|last=Özcan|first=Ugur|date=2013|title=Ottoman Prisoners of War and Their repatriation challenge in Balkan Wars|journal=First Balkan War 1912/1913: The Social and Civilizational Meaning|publisher=[[University of Niš]]|issue=1|pages=159–182|url=https://www.academia.edu/4722022/U_%C3%96zcan_Ottoman_Prisoners_of_War_and_their_Repatrition_Challange_in_Balkan_Wars_%D0%9F%D1%80%D0%B2%D0%B8_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_P%D0%B0%D1%82_1912_1913_%D0%93%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B5_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%88%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%98_%D0%A6%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%A1%D0%BC%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%BE_%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC_%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D1%9A%D0%B8%D1%86%D0%B5_%D0%9E%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B0_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B5_%D0%A1%D1%80%D0%B1%D0%B8%D1%98%D0%B5_%D0%98_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B5_1912_V_I_The_University_of_Ni%C5%A1_Ed_Prf_Dr_Aleksandar_Rastovi%C3%A7_Ni%C5%9F_2013|access-date=3 tetor 2020}} * {{Ιστορία του Ελληνικού Έθνους|volume=14 | last = Svolopoulos | first = Konstantinos | chapter = Η Συνθήκη του Λονδίνου |trans-chapter=The Treaty of London | pages =330–334}} * {{cite journal|first=Thanos|last=Veremis|title=The Officer Corps in Greece (1912–1936)|pages=113–133|journal=Byzantine and Modern Greek Studies|volume=2|issue=1|year=1976|issn=0307-0131|publisher=Routledge}} {{Refend}} == Shënime == ;Fusnota {{Reflist|group=Note}} ;Citime {{Reflist|30em}} [[Kategoria:Beteja të Luftës së Parë Ballkanike|Sarantaporo]] [[Kategoria:Konflikte më 1912]] [[Kategoria:Beteja që përfshijnë Perandorinë Osmane|Sarantaporo]] [[Kategoria:Beteja që përfshijnë Greqinë|Sarantaporo]] [[Kategoria:1912 në Greqi]] [[Kategoria:1912 në Perandorinë Osmane]] [[Kategoria:Vilajeti i Manastirit]] 1smw9ixy7d361jv8mjrmqdkt1ba918i Diskutim:Azet (reper) 1 338517 3062361 3007512 2026-11-04T03:18:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062361 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Azet (reper)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Azet (reper)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062360 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200215215117/https://rap.de/news/144340-azet-zuna-kuendigen-gemeinsames-album-super-plus-an-und-veroeffentlichen-erstes-video/ për lidhjen https://rap.de/news/144340-azet-zuna-kuendigen-gemeinsames-album-super-plus-an-und-veroeffentlichen-erstes-video/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:18 (CET) 7a8v0mowy0txddtmwajzjxi7gdck3vo Arsimi në Itali 0 338622 3062321 2963726 2026-11-04T01:23:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062321 wikitext text/x-wiki '''Arsimi në Itali''' është i detyrueshëm nga mosha 6 deri në 16 vjeç,<ref>{{Cite web|date=2 dhjetor 2006|title=comma 622|url=http://www.camera.it/parlam/leggi/06296l.htm|access-date=10 janar 2018|publisher=Camera.it}}</ref> dhe ndahet në pesë faza: kopshti ( ''scuola dell'infanzia'' ), shkolla fillore ( ''scuola primaria'' ose ''scuola elementare'' ), shkolla e mesme e ulët ( ''scuola secondaria di primo grado'' ose ''scuola media inferiore'' ), shkolla e mesme e lartë ( ''scuola secondaria di secondo grado'' ose ''scuola media superiore'' ) dhe universiteti ( ''università'' ).<ref>{{Cite web|title=- Human Development Reports|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_20072008_EN_Complete.pdf|website=hdr.undp.org}}</ref> Arsimi është falas në Itali dhe arsimi falas ofrohet për fëmijët e të gjitha kombësive që janë rezidentë në Itali. Italia ka një sistem arsimor privat dhe publik.<ref>{{Cite journal|last=Bertola|first=Giuseppe|last2=Checchi|first2=Daniele|last3=Oppedisano|first3=Veruska|date=dhjetor 2007|title=Private School Quality in Italy|url=http://ftp.iza.org/dp3222.pdf|journal=Discussion Paper Series|language=en|publisher=[[IZA Institute of Labor Economics]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830231351/http://ftp.iza.org/dp3222.pdf|archive-date=30 gusht 2021|access-date=23 gusht 2023|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2018, arsimi i mesëm italian u vlerësua nën mesataren e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]] .<ref name=":1">{{Cite web|title=PISA 2018 results|url=https://www.oecd.org/pisa/publications/pisa-2018-results.htm|access-date=6 prill 2021|website=www.oecd.org|language=en}}</ref> Italia shënoi nën mesataren e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD-së]] në lexim dhe shkencë, dhe afër mesatares së OECD-së në matematikë. Performanca mesatare në Itali ra në lexim dhe shkencë dhe mbeti e qëndrueshme në matematikë.<ref name=":1" /> [[Trento]] dhe [[Bolzano]] shënuan mbi mesataren kombëtare në lexim.<ref name=":1" /> Krahasuar me fëmijët e shkollave në vendet e tjera [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|të OECD-së]], fëmijët në Itali humbën një sasi më të madhe të të mësuarit për shkak të mungesave dhe mosdisiplinës në klasa.<ref name="oecd">{{Cite web|title=Programme for International Student Assessment (PISA) Italy report|url=https://www.oecd.org/pisa/publications/PISA2018_CN_ITA.pdf}}</ref> Ekziston një hendek i madh midis shkollave [[Italia veriore|veriore]], të cilat performojnë afër mesatares, dhe shkollave në [[Italia jugore|jug]], që kishin rezultate shumë më të dobëta.<ref name="statistica">{{Cite web|title=The literacy divide: territorial differences in the Italian education system|url=http://new.sis-statistica.org/wp-content/uploads/2013/10/CO09-The-literacy-divide-territorial-differences-in-the-Italian.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015624/http://new.sis-statistica.org/wp-content/uploads/2013/10/CO09-The-literacy-divide-territorial-differences-in-the-Italian.pdf|archive-date=17 nëntor 2015|access-date=16 nëntor 2015|publisher=Parthenope University of Naples}}</ref> Studimi Ndërkombëtar i Progresit në Lexim Lexim 2018 i rendit fëmijët në Itali në vendin e 16-të për lexim. Krahasuar me fëmijët e shkollave në vendet e tjera [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|të OECD-së]], fëmijët në Itali humbën një sasi më të madhe të të mësuarit për shkak të mungesave dhe mosdisiplinës në klasa.<ref name=":0">{{Cite journal|title=Italy report|url=https://www.oecd.org/pisa/publications/PISA2018_CN_ITA.pdf}}</ref> Arsimi terciar në Itali është i ndarë midis universiteteve publike, universiteteve private dhe shkollave prestigjioze dhe selektive të diplomimit superiore, si Scuola Normale Superiore di Pisa . 33 universitete italiane u renditën ndër 500 universitetet më të mira në botë në 2019, numri i tretë më i madh në Evropë pas Mbretërisë së Bashkuar dhe Gjermanisë.<ref name="jakubmarian">{{Cite web|date=2019|title=Number of top-ranked universities by country in Europe|url=https://jakubmarian.com/number-of-top-ranked-universities-by-country-in-europe/|publisher=jakubmarian.com}}</ref> [[Universiteti i Bolonjës]], i themeluar në vitin 1088, është universiteti më i vjetër në funksionim të vazhdueshëm, si dhe një nga institucionet akademike lider në Itali dhe Evropë.<ref>{{Cite web|date=3 korrik 2017|title=Censis, la classifica delle università: Bologna ancora prima|url=http://bologna.repubblica.it/cronaca/2017/07/03/news/censis_la_classifica_delle_universita_bologna_ancora_prima-169846308/}}</ref> Universiteti Bocconi, Università Cattolica del Sacro Cuore, LUISS, Universiteti Politeknik i Torinos, Universiteti Politeknik i Milanos, [[Universiteti i Romës La Sapienza|Universiteti Sapienza i Romës]] dhe [[Universiteti i Milanos]] renditen gjithashtu ndër më të mirët në botë.<ref>{{Cite web|date=2015|title=Academic Ranking of World Universities 2015|url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2015.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030134046/http://www.shanghairanking.com/ARWU2015.html|archive-date=30 tetor 2015|access-date=29 tetor 2015|publisher=Shanghai Ranking Consultancy}}</ref> == Historiku == Në Itali, një sistem shtetëror shkollor ose sistem arsimor ekziston që nga viti 1859, kur Legge Casati (Akti Casati) mandatoi përgjegjësitë arsimore për shtetin e ardhshëm italian ( [[Bashkimi i Italisë|bashkimi italian]] u bë në 1861). Akti Casati e bëri arsimin fillor të detyrueshëm dhe kishte për qëllim rritjen e [[Shkrim-leximi|shkrim-leximit]] . Ky ligj u jepte kontrollin e arsimit fillor qyteteve të vetme, të arsimit të mesëm [[Provincat e Italisë|provincave]] dhe universitetet drejtoheshin nga shteti. Edhe me Aktin Casati dhe arsimin e detyrueshëm, në zonat rurale (dhe jugore) fëmijët shpesh nuk dërgoheshin në shkollë (shkalla e fëmijëve të regjistruar në arsimin fillor do të arrinte 90% vetëm pas 70 vjetësh) dhe shkalla e analfabetizmit (e cila ishte gati 80 % në 1861) u deshën më shumë se 50 vjet që të përgjysmohej. Ligji tjetër i rëndësishëm në lidhje me sistemin arsimor italian ishte ''Legge Gentile'' . Ky akt u lëshua në vitin 1923, pra kur [[Benito Musolini|Benito Mussolini]] dhe Partia e tij Nacional Fashiste ishin në pushtet. Në fakt, [[Giovanni Gentile]] u caktua si detyrë e krijimit të një sistemi arsimor të konsideruar të përshtatshëm për sistemin fashist. Mosha e detyrueshme e arsimit u rrit në 14 vjeç dhe bazohej disi në një sistem shkallë: pas pesë viteve të para të arsimit fillor, mund të zgjidhej 'Scuola media', e cila do t'i jepte akses të mëtejshëm "liceo" dhe të tjera. arsimi i mesëm, ose 'avviamento al lavoro' (trajnimi i punës), i cili synonte të jepte një hyrje të shpejtë në shtresat e ulëta të fuqisë punëtore. Reforma rriti rolin e ''Liceo Classico'', krijuar nga Akti Casati në 1859 (dhe synohej gjatë epokës fashiste si kulmi i arsimit të mesëm, me qëllimin e formimit të klasave të larta të ardhshme), dhe krijoi Teknik, Tregtar dhe Industrial. institutet dhe ''Liceo Scientifico'' . ''Liceo Classico'' ishte e vetmja shkollë e mesme që dha akses në të gjitha llojet e arsimit të lartë deri në vitin 1968. Ndikimi i idealizmit italian të Xhentilit ishte i madh,<ref>Moss, M. E. (2004).</ref> dhe ai e konsideronte fenë katolike si "themel dhe kurorëzim" të arsimit. Në vitin 1962 'avviamento al lavoro' u shfuqizua dhe të gjithë fëmijët deri në 14 vjeç duhej të ndiqnin një program të vetëm, që përfshinte arsimin fillor ( ''scuola elementare'' ) dhe shkollën e mesme ( ''scuola media'' ). Nga viti 1962 deri në ditët e sotme, struktura kryesore e arsimit fillor (dhe të mesëm) italian mbeti kryesisht e pandryshuar, edhe nëse u bënë disa modifikime: ngushtimi i hendekut midis meshkujve dhe femrave (përmes bashkimit të dy programeve të veçanta për ''arsimin teknik'' ., dhe futja opsionale e klasave të palestrës me gjini të përzier), një ndryshim në strukturën e shkollës së mesme ( ''legge Berlinguer'' ) dhe krijimi i ''licei-ve'' të reja, 'istituti tecnici' dhe 'istituti profesionali', duke u ofruar studentëve një gamë më të gjerë opsionesh. Në vitin 1999, në përputhje me udhëzimet e përcaktuara nga [[Procesi i Bolonjës]], sistemi universitar italian kaloi nga sistemi i vjetër ( ''vecchio ordinamento'', që çoi në diplomën tradicionale 5-vjeçare ''Laurea'' ), në sistemin e ri ( ''nuovo ordinamento'' ). ''Nuovo ordinamento'' e ndau ''Laurea-n'' e dikurshme në dy pista: ''Laurea triennale'' (një diplomë trevjeçare e ngjashme me [[Bachelor|Diplomën Bachelor]] ), e ndjekur nga ''Laurea specialistica'' 2-vjeçare (Diplomë Master), kjo e fundit u riemërua ''Laurea Magistrale'' në 2007. U krijua një sistem kredite për të përcaktuar sasinë e punës së nevojshme për çdo kurs dhe provim (25 orë pune = 1 kredit), si dhe për të rritur mundësinë për të ndryshuar kursin e studimeve dhe për të lehtësuar transferimin e krediteve për studime të mëtejshme ose për të shkuar në shkëmbim. (p.sh [[Programi Erasmus]] ) në një vend tjetër. Megjithatë, tani është vërtetuar se ekziston vetëm një diplomë pesëvjeçare "Laurea Magistrale a Ciclo Unico" për programe të tilla si Juridiku dhe një diplomë gjashtëvjeçare për Mjekësi. Në vitin 2019, ministri i Arsimit Lorenzo Fioramonti njoftoi se në vitin 2020 Italia do të bëhet vendi i parë në botë që do të bëjë të detyrueshëm studimin e [[Ndryshimi i klimës|ndryshimeve klimatike]] dhe zhvillimit të qëndrueshëm për studentët.<ref>{{Cite web|date=6 nëntor 2019|title=Italy to become first country to make learning about climate change compulsory for school students|url=https://www.cnn.com/2019/11/06/europe/italy-climate-change-school-intl-scli-scn/index.html|publisher=CNN}}</ref> == Arsimi fillor == Shkolla fillore ( ''scuola primaria'', e njohur edhe si ''scuola elementare'' ), zakonisht paraprihet nga tre vjet çerdhe jo të detyrueshme (ose kopshti, ''asilo'' ). Shkolla fillore zgjat pesë vjet. Deri në shkollën e mesme, kurrikula arsimore është e njëjtë për të gjithë nxënësit: megjithëse mund të frekuentohet një shkollë private ose e financuar nga shteti, lëndët e studiuara janë të njëjta (me përjashtim të shkollave speciale për të verbërit ose të dëmtuarit në dëgjim): nxënësve u jepet një arsim bazë në italisht, anglisht, matematikë, shkenca natyrore, histori, gjeografi, studime sociale dhe edukim fizik. Disa shkolla kanë gjithashtu spanjisht ose frëngjisht, arte muzikore dhe arte pamore. Deri në vitin 2004, nxënësit duhej të kalonin një provim për të hyrë në shkollën e mesme ( ''scuola secondaria di primo grado'' ), i cili përfshinte përbërjen e një eseje të shkurtër në italisht, një test matematike me shkrim dhe një test me gojë për lëndët e tjera. Provimi është ndërprerë dhe tani nxënësit mund të hyjnë drejtpërdrejt në shkollën e mesme. Zakonisht nxënësit e fillojnë shkollën fillore në moshën 6 vjeçare, por nxënësit që kanë lindur midis janarit dhe marsit dhe janë ende 5 vjeç mund të hyjnë në shkollën fillore herët; kjo quhet ''primina'' dhe studentët që e bëjnë atë quhen ''anticipatari'' . Për shembull, një nxënës i lindur në shkurt 2002 mund të ndjekë shkollën fillore me nxënës të lindur në 2001. == Arsimi i mesëm == Arsimi i mesëm në Itali zgjat 8 vjet dhe ndahet në dy faza: shkolla e mesme ( ''scuola secondaria di primo grado'', e njohur edhe si ''scuola media'' ) dhe shkolla e mesme ( ''scuola secondaria di secondo grado'', e njohur edhe si ''scuola superiore'' ).<ref>{{Cite web|title=liceo|url=http://dizionari.corriere.it/dizionario_italiano/L/liceo.shtml|website=Corriere della Sera}}</ref> Shkolla e mesme zgjat tre vjet (përafërsisht nga mosha 11 deri në 14 vjeç), dhe shkolla e mesme zgjat pesë vjet (përafërsisht nga mosha 14 deri në 19 vjeç). Çdo nivel përfshin një provim në fund të vitit të fundit, i cili kërkohet për të fituar një diplomë dhe për të pasur akses në arsimim të mëtejshëm. Si në shkollën e mesme ashtu edhe në atë të mesme, nxënësit qëndrojnë në klasë shumicën e kohës (duke përjashtuar orët e tilla si edukimi fizik, që më së shpeshti zhvillohet në palestër), kështu që janë mësuesit ata që duhet të lëvizin nga një klasë në tjetrën. gjate dites. Në shkollën e mesme të ulët nxënësit e fillojnë shkollën në orën 8:00&nbsp;paradite dhe mbaron në orën 1:00&nbsp;pm (mund të fillojnë më vonë; kanë një orar ditor pesë-orësh, duke përjashtuar variacionet), ndërsa në shkollën e mesme ata ndjekin shkollën 5 deri në 8 orë në ditë në varësi të ditës së javës dhe rregullave të shkollës. Zakonisht, nuk ka pushime ndërmjet çdo klase, por shumica e shkollave kanë një pushim që zgjat 15 deri në 30 minuta në gjysmë të rrugës. Nëse nxënësit duhet të qëndrojnë në shkollë edhe pas drekës, ka një pushim më të gjatë për t'i lënë ata të hanë dhe të pushojnë. Ekzistojnë tre lloje të shkollave të mesme, të cilat më pas ndahen në specializime të mëtejshme. Ka lëndë që mësohen në secilën prej tyre, si italishtja, anglishtja, matematika, historia, por shumica e lëndëve janë karakteristike për një lloj të caktuar kursi (p.sh. [[Greqishtja e lashtë|greqishtja e vjetër]] në Liceo Classico, ekonomia e biznesit në Istituto tecnico Economico ose skenografia në Liceo Artistico): * '''Liceu''' : Arsimi i marrë në një ''Liceo'' është kryesisht teorik, me një specializim në një fushë specifike studimi që mund të jetë: :* shkencat humane dhe antikiteti (liceo classico), :* matematikë dhe shkencë (liceo Scientifico), :* gjuhë të huaja (liceo linguistico), :* psikologji dhe pedagogji (liceo delle scienze umane), :* shkenca sociale (liceo ekonomiko-sociale), :* artet figurative (liceo artistico). :: Gjithashtu, disa shkolla kanë mundësi të veçanta me më shumë orë për disa lëndë, disa mësime të marra në anglisht, ose disa kurse të ndryshme (të quajtura indirizzi) si liceo Scientifico ka "indirizzo liceo Scientifico" (ose "indirizzo tradizionale"), me latinisht, ose " indirizzo liceo Scientifico-scienze applicate” ku nuk ka latinisht, ka informatikë.<ref>{{Cite web|title=Microsoft Word - Allegato A definitivo 02012010.doc|url=http://archivio.pubblica.istruzione.it/riforma_superiori/nuovesuperiori/doc/Allegato_A_definitivo_02012010.pdf|access-date=10 janar 2018|archive-date=19 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319022108/http://archivio.pubblica.istruzione.it/riforma_superiori/nuovesuperiori/doc/Allegato_A_definitivo_02012010.pdf|url-status=dead}}</ref> * '''Istituto tecnico (instituti teknik)''' : Arsimi i dhënë në një ''Istituto Technico'' ofron një arsim të gjerë teorik dhe një specializim në një fushë specifike studimi (p.sh.: ekonomi, administratë, teknologji, turizëm, agronomi), shpesh i integruar me një praktikë tre/gjashtë mujore në një kompani, shoqatë. ose universitet, nga viti i tretë deri në të pestë dhe të fundit të studimeve.<ref>{{Cite web|title=LINEE GUIDA PER IL PASSAGGIO AL NUOVO ORDINAMENTO|url=http://www.majoranadigitale.it/doc/documentazione/Linee_guida_Istituti_Tecnici_secondo_biennio_e_quinto_anno.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314013159/http://www.majoranadigitale.it/doc/documentazione/Linee_guida_Istituti_Tecnici_secondo_biennio_e_quinto_anno.pdf|archive-date=14 mars 2014|access-date=13 mars 2014}}</ref> * '''Istituto professionale (institut profesional)''' : Kjo lloj shkolle ofron një formë të arsimit të mesëm të orientuar drejt lëndëve praktike (inxhinieri, bujqësi, gastronomi, asistencë teknike, artizanat) dhe u mundëson nxënësve të fillojnë të kërkojnë punë sapo të kenë përfunduar studimet, ndonjëherë edhe më shpejt, si. disa shkolla ofrojnë një diplomë pas tre vjetësh në vend të pesë viteve. Çdo lloj shkolle e mesme që zgjat 5 vjet jep akses në provimin përfundimtar, të quajtur ''esame di maturità'' ose ''esame di stato'', që zhvillohet çdo vit midis qershorit dhe korrikut dhe jep akses në universitet.<ref>{{Cite web|title=Esame di stato - Miur|url=http://www.istruzione.it/esame_di_stato/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301174621/http://www.istruzione.it/esame_di_stato|archive-date=1 mars 2014}}</ref> Ky provim përbëhet nga një provim me gojë dhe teste me shkrim. Disa prej tyre, si ajo italiane, janë të njëjta për çdo shkollë, ndërsa të tjerat janë të ndryshme sipas llojit të shkollës. Për shembull, në ''Liceo classico'' studentët duhet të përkthejnë një tekst latin ose greqisht të vjetër; në ''Liceo Scientifico'' studentët duhet të zgjidhin probleme të matematikës ose fizikës; e kështu me radhë. Një student italian është zakonisht 19 vjeç kur hyn në universitet. == Arsimi i lartë == Italia ka një rrjet të madh dhe ndërkombëtar universitetesh dhe shkollash publike ose të lidhura me shtetin që ofrojnë diploma në arsimin e lartë. Universitetet shtetërore të Italisë përbëjnë përqindjen kryesore të arsimit të lartë në Itali dhe menaxhohen nën mbikëqyrjen e Ministrisë së Arsimit të Italisë. Universitetet italiane janë ndër universitetet më të vjetra në botë; [[Universiteti i Bolonjës]] (i themeluar në 1088) veçanërisht, është më i vjetri ndonjëherë ; Gjithashtu, [[Universiteti i Padovës]], i themeluar në 1222, dhe [[Universiteti i Napolit Federico II]] janë universitetet më të vjetra në Evropë.<ref>{{Cite web|last=Kamp|first=Norbert|title=Federico II di Svevia, Imperatore, Re di Sicilia e di Gerusalemme, Re dei Romani|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/federico-ii-di-svevia-imperatore-re-di-sicilia-e-di-gerusalemme-re-dei-romani_(Federiciana)|access-date=28 shtator 2011|publisher=Treccani}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cenni Storici|url=http://www.unina.it/ateneo/cenni/index.jsp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928175347/http://www.unina.it/ateneo/cenni/index.jsp|archive-date=28 shtator 2011|access-date=28 shtator 2011|publisher=Università degli Studi di Napoli Federico II}}</ref> Shumica e universiteteve në Itali janë të mbështetura nga shteti. 33 universitete italiane u renditën ndër 500 universitetet më të mira në botë në 2019, numri i tretë më i madh në Evropë pas Mbretërisë së Bashkuar dhe Gjermanisë.<ref name="jakubmarian"/> Ekzistojnë gjithashtu një numër shkollash të larta të diplomimit ( ''Grandes écoles'' )<ref name="ricercaitaliana.it">{{Cite web|title=Pagina di transizione|url=http://www.ricercaitaliana.it/scuole_eccellenza.htm|website=ricercaitaliana.it}}</ref> ose ''Scuola Superiore Universitaria'', që ofrojnë tituj të njohur zyrtarisht, duke përfshirë ''Diploma di Perfezionamento'' ekuivalente me një Doktoraturë, <nowiki><i id="mw6g">Dottorato di Ricerca</i></nowiki> dmth. [[Doktorati|Doktor i Kërkimit]] ose ''Doctor Philosophiae'' dmth PhD.<ref name="istruzione.it">{{Cite web|title=SITO IN MANUTENZIONE|url=https://www.istruzione.it/avviso_agli_utenti/non_valido.html|website=www.istruzione.it}}</ref> Disa prej tyre organizojnë edhe kurse Master. Janë tre shkolla të larta pasuniversitare me “status universitar”, tre institute me statusin e kolegjeve të doktoraturës, të cilat funksionojnë në nivel [[Studimet pasdiplomike|pasuniversitar]] dhe pasuniversitar. Nëntë shkolla të tjera janë degë të drejtpërdrejta të universiteteve (dmth. nuk kanë 'statusin universitar' të tyre). E para është Scuola Normale Superiore di Pisa (e themeluar në 1810 nga [[Napoleon Bonaparti|Napoleoni]] si një degë e [[École normale supérieure|École Normale Supérieure]] ), duke marrë modelin e organizimit nga e famshmja [[École normale supérieure|École Normale Supérieure]] . Këto institucione zakonisht quhen "Shkollat e Ekselencës" (d.m.th "Scuole di Eccellenza").<ref name="ricercaitaliana.it" /><ref name="Scuole di Eccellenza">{{Cite web|title=Scuole – Scuole di Eccellenza|url=http://scuoledieccellenza.it/|website=scuoledieccellenza.it}}</ref> Italia pret një shumëllojshmëri të gjerë të universiteteve, kolegjeve dhe akademive. I themeluar në vitin 1088, [[Universiteti i Bolonjës]] ka të ngjarë të jetë më i vjetri në botë .<ref>{{Cite web|date=21 tetor 2006|title=Università di Bologna (oldest university in the world)|url=http://virtualglobetrotting.com/map/universit-di-bologna-oldest-university-in-the-world/|access-date=27 tetor 2009|publisher=Virtual Globetrotting}}</ref> Në vitin 2009, Universiteti i Bolonjës është, sipas The Times, i vetmi kolegj italian në 200 universitetet më të mira botërore. Universiteti Bocconi i Milanos është renditur ndër 20 shkollat më të mira të biznesit në botë nga renditja ndërkombëtare [[The Wall Street Journal|e The Wall Street Journal]], veçanërisht falë programit të tij MBA, i cili në 2007 e vendosi atë nr. 17 në botë për sa i përket preferencës për rekrutimin e të diplomuarve nga kompanitë e mëdha shumëkombëshe.<ref>{{Cite web|title=Conferenze, ospiti, news ed eventi legati agli MBA della SDA Bocconi – MBA SDA Bocconi|url=http://mba.sdabocconi.it/home/main.php?id=12001&ym=2007-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080627040822/http://mba.sdabocconi.it/home/main.php?id=120012008&ym=2007-09|archive-date=27 qershor 2008|access-date=30 tetor 2010|publisher=SDA Bocconi}}</ref> Bocconi u rendit gjithashtu nga [[Forbes]] si më i miri në mbarë botën në kategorinë specifike "Vlera për para".<ref>{{Cite web|title=Gatech :: OIE :: GT Study Abroad Programs|url=http://www.oie.gatech.edu/sa/programs/show.html?id=bocc|archive-url=https://web.archive.org/web/20080508020611/http://www.oie.gatech.edu/sa/programs/show.html?id=bocc|archive-date=8 maj 2008|access-date=30 tetor 2010}}</ref> Në maj 2008, Bocconi kaloi disa shkolla tradicionalisht më të mira të biznesit global në renditjen e arsimit ekzekutiv të Financial Times, duke arritur numrin nr. 5 në Evropë dhe nr. 15 në botë.<ref>{{Cite web|date=12 nëntor 2008|title=Sda Bocconi supera London Business School – ViviMilano|url=http://www.corriere.it/vivimilano/cronache/articoli/2008/05_Maggio/12/sda_bocconi.shtml|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080924222100/http://www.corriere.it/vivimilano/cronache/articoli/2008/05_Maggio/12/sda_bocconi.shtml|archive-date=24 shtator 2008|access-date=30 tetor 2010|website=Corriere della Sera}}</ref> Universitete të tjera më të mira dhe politeknikë janë Università Cattolica del Sacro Cuore në Milano, LUISS në Romë, Universiteti Politeknik i Torinos, Politekniku i Milanos (i cili në vitin 2011 u rendit si universiteti teknik i 48-të më i mirë në botë nga QS World University Rankings<ref name="qs1">{{Cite web|title=Politecnico di Milano – QS World University Rankings|url=http://www.topuniversities.com/institution/politecnico-di-milano|access-date=8 shkurt 2012|publisher=topuniversities.com}}</ref> ), [[Universiteti i Romës La Sapienza]] (i cili në 2005 ishte universiteti i 33-të më i mirë i Evropës,<ref>{{Cite web|title=Top 100 European Universities|url=http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430202044/http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|archive-date=30 prill 2008|access-date=27 tetor 2009|publisher=Arwu.org}}</ref> dhe renditet në mesin e 50 kolegjeve më të mira të Evropës dhe 150 në botë<ref>{{Cite web|title=ARWU2008|url=http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro(EN).htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080822033350/http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro(EN).htm|archive-date=22 gusht 2008|access-date=27 tetor 2009|publisher=Arwu.org}}</ref> dhe në 2013, Qendra për Renditjet e Universiteteve Botërore renditi [[Universiteti i Romës La Sapienza|Universiteti Sapienza i Romës]] i 62-ti në botë dhe i pari në Itali në ''renditjen e tij të universiteteve botërore''<ref>{{Cite web|year=2013|title=World University Rankings 2013|url=http://www.cwur.org/top100.html|access-date=17 korrik 2013|publisher=Center for World University Rankings}}</ref> ) dhe [[Universiteti i Milanos]] (aktivitetet kërkimore dhe mësimore të të cilit janë zhvilluar ndër vite dhe kanë marrë njohje të rëndësishme ndërkombëtare). Ky Universitet është i vetmi anëtar italian i Lidhjes së Universiteteve Kërkimore Evropiane (LERU), një grup prestigjioz prej njëzet Universitetesh Evropiane me kërkime intensive. Gjithashtu i janë dhënë pozicione të renditjes si i pari në Itali dhe i 7-ti në Evropë (The Leiden Ranking – Universiteit Leiden). == Standardet == Në vitin 2018, arsimi i mesëm italian u vlerësua nën mesataren e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD]] .<ref name=":1"/> Italia shënoi nën mesataren e [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|OECD-së]] në lexim dhe shkencë, dhe afër mesatares së OECD-së në matematikë. Performanca mesatare në Itali ra në lexim dhe shkencë dhe mbeti e qëndrueshme në matematikë.<ref name=":1" /> [[Trento]] dhe [[Bolzano]] shënuan mbi mesataren kombëtare në lexim.<ref name=":1" /> Krahasuar me fëmijët e shkollave në vendet e tjera [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|të OECD-së]], fëmijët në Itali humbën një sasi më të madhe mësimi për shkak të mungesave dhe mosdisiplinës në klasa.<ref name="oecd"/> Ekziston një hendek i madh midis shkollave [[Italia veriore|veriore]], të cilat performojnë afër mesatares, dhe shkollave në [[Italia jugore|jug]], që kishin rezultate shumë më të dobëta.<ref name="statistica"/> Studimi Ndërkombëtar i Progresit në Lexim Lexim 2018 i rendit fëmijët në Itali në vendin e 16-të për lexim. Krahasuar me fëmijët e shkollave në vendet e tjera [[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik|të OECD-së]], fëmijët në Itali humbën një sasi më të madhe mësimi për shkak të mungesave dhe mosdisiplinës në klasa.<ref name=":0"/> == Shih edhe == * [[Universiteti i Bolonjës]] * [[Universiteti i Romës La Sapienza]] == Referime == {{reflist}} {{Arsimi në Evropë}} [[Kategoria:Arsimi në Itali]] [[Kategoria:Arsimi në Evropë sipas vendit]] nq8bhbp8by4x1i9heik89egpsldlqiu Viktor Gaber 0 338666 3062162 3050372 2026-11-03T12:52:17Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062162 wikitext text/x-wiki '''Viktor Gaber''' është një diplomat dhe publicist i shquar nga [[Maqedonia e Veriut]] . == Biografia == Ai u lind në [[Shkupi|Shkup]], asokohe në Republikën Popullore Federale të Jugosllavisë, në familjen e avokatit Stevan Gaber dhe Vera Tutundzhieva nga Velesi, më 8 dhjetor 1948.<ref name="Дума">{{Cite web|last=Андреевски|first=Стоилко|title=Велешкото семејство Габерови|url=https://duma.mk/region/veles/25776-2018-07-28-11-27-49|access-date=24 май 2019 г|publisher=„Дума“|archive-url=https://web.archive.org/web/20230115162112/https://duma.mk/region/veles/25776-2018-07-28-11-27-49/|archive-date=15 janar 2023|url-status=dead}}</ref> Shkollimin fillor dhe të mesëm i kreu në vendlindje. Më pas diplomoi në Fakultetin Juridik të [[Universiteti Kirili dhe Metodi|Universitetit të Shkupit]] në vitin 1973. Në të njëjtin fakultet në vitin 1979 mbrojti tezën e magjistraturës. Filloi punë në Ministrinë e Jashtme Jugosllave si i dyti (1980 - 1981) dhe më pas sekretar i parë në ambasadën në Athinë (1981 - 1984). Më pas ka qenë këshilltari i parë për çështje politike në Ambasadën e Jugosllavisë Federative në Tiranë nga viti 1989 deri në vitin 1993. Pas rënies së Jugosllavisë Federale, ai shkoi për të punuar në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Republikës së Maqedonisë tashmë të pavarur. Nga viti 1993 deri në 1996. ishte nënsekretar i ministrisë, më pas drejtoi misionin në Itali nga viti 1996 deri në vitin 2000, duke qenë kreu i misionit të përhershëm të vendit pranë [[Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë|Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë]], [[Fondi Ndërkombëtar për Zhvillimin e Bujqësisë|Fondit Ndërkombëtar për Zhvillimin e Bujqësisë]] dhe [[Programi Botëror i Ushqimit|Programit Botëror të Ushqimit]] . Nga viti 2004 deri në 2008 ai ishte ambasador në Australi. Nga viti 2009 është kryetar i Klubit Diplomatik në Shkup. Gaber është anëtar i Komisionit për Probleme Historike, Arkeologjike dhe Arsimore ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Greqisë, i formuar si rezultat i Traktatit të Prespës në vitin 2018.<ref>{{Cite web|date=10 септември 2018 г|title=Виктор Габер ќе ја цензурира македонската историја?|url=https://www.magazin.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80-%D1%9C%D0%B5-%D1%98%D0%B0-%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81/|access-date=24 май 2019 г|publisher=„Магазин“|archive-date=24 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824075045/https://www.magazin.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80-%D1%9C%D0%B5-%D1%98%D0%B0-%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81/|url-status=dead}}</ref> == Publikime == * Qëndrimi i Greqisë ndaj pakicës kombëtare maqedonase pas Luftës së Parë Botërore, 1985 * Për Diplomacinë Maqedonase, 2002 * Rrjeti i intelektualit maqedonas, 2003 * Macja kolaterale, 2006 * Njohja dhe mohimi, 2008 * Emri Maqedoni - histori, ligj, politikë, 2010 * Kryqëzimi i Venko Markovskit, 2012 * Diplomacia dhe Politika, 2013 * Shkupi mbi pullat postare - historia dhe motivet, në normën letrare maqedonase dhe anglisht, bashkëautor me [[Климе Поповски|Klime Popovskin]], 2018 == Shih edhe == * [[Kultura e Maqedonisë së Veriut]] * [[Politika e Maqedonisë së Veriut]] == Referime == [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Shkupit]] [[Kategoria:Ambasadorë të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Lindje 1948]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Ambasadorë në Itali]] [[Kategoria:Ambasadorë në Austri]] [[Kategoria:Gazetarë nga Maqedonia e Veriut]] nrsh7iecyyqbvu6t7phrwe90jlvk87a Davide Frattesi 0 339989 3062473 3031802 2026-11-04T11:14:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062473 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Davide Frattesi | image = FC Salzburg gegen Inter Mailand (UEFA Championsleague 2023-11-08) 14.jpg | image_size = 220px | caption = Davide Frattesi (2023) | full_name = Davide Frattesi<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/FWYC/2019/pdf/FWYC_2019_SquadLists.pdf|title=FIFA U-20 World Cup Poland 2019: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=6|date=13 qershor 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206013743/https://www.fifadata.com/document/FWYC/2019/pdf/FWYC_2019_SquadLists.pdf|archivedate=6 shkurt 2020}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|22|9|1999|df=yes}} | birth_place = [[Romë]], Itali | height = 1.78 m<ref>{{cite web|url=https://www.sassuolocalcio.it/giocatore/davide-frattesi/|title=Davide Frattesi|website=sassuolocalcio.it|publisher=U.S. Sassuolo Calcio|language=it|access-date=22 shtator 2023|archive-date=29 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529005819/https://www.sassuolocalcio.it/giocatore/davide-frattesi/|url-status=dead}}</ref> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[S.S. Lazio|Lazio]]<br>(në huazim nga [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]) | clubnumber = 16 | youthyears1 = 2006–2014 | youthclubs1 = [[SS Lazio|Lazio]] | youthyears2 = 2014–2017 | youthclubs2 = [[AS Roma|Roma]] | years1 = 2017– | clubs1 = [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] | caps1 = 72 | goals1 = 11 | years2 = 2018–2019 | clubs2 = → [[Ascoli Calcio 1898 F.C.|Ascoli]] (huazim) | caps2 = 33 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2020 | clubs3 = → [[Empoli F.C.|Empoli]] (huazim) | caps3 = 37 | goals3 = 5 | years4 = 2020–2021 | clubs4 = → [[A.C. Monza|Monza]] (huazim) | caps4 = 37 | goals4 = 8 | years5 = 2023–2024 | clubs5 = → [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (huazim) | caps5 = 32 | goals5 = 6 | years6 = 2024– | clubs6 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps6 = 50 | goals6 = 5 | years7 = 2026– | clubs7 = → [[S.S. Lazio|Lazio]] (huazim) | caps7 = 3 | goals7 = 3 | nationalyears1 = 2015–2016 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|Italia U17]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2016–2017 | nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane nën-18 e futbollit|Italia U18]] | nationalcaps2 = 4 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016–2018 | nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane nën-19 e futbollit|Italia U19]] | nationalcaps3 = 20 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2018–2019 | nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane nën-20 e futbollit|Italia U20]] | nationalcaps4 = 12 | nationalgoals4 = 4 | nationalyears5 = 2019–2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|Italia U21]] | nationalcaps5 = 10 | nationalgoals5 = 2 | nationalyears6 = 2022– | nationalteam6 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps6 = 34 | nationalgoals6 = 8 | pcupdate = 7 shtator 2026 | ntupdate = 31 mars 2026 }} '''Davide Frattesi''' (lindur më 22 shtator 1999) është një [[futbolli]]st profesionist italian i cili luan si [[mesfushor]] për klubin italian [[S.S. Lazio|Lazio]], në huazim nga [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]], dhe [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]]. ==Karriera me klube== ===Sassuolo=== ====2017–2018: Vitet e para dhe debutimi==== Frattesi e nisi karrierën futbollistike në vitin 2006 duke u bërë pjesë e akademisë së [[S.S. Lazio|Lazios]]. Në vitin 2014, ai kaloi te akademia e [[A.S. Roma|Romës]], me të cilën fitoi një kupë dhe një superkupë.<ref>{{cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/primavera/2017/04/21-24664924/primavera_roma_e_entella_in_campo_per_la_coppa_italia_segui_la_finale_in_diretta|title=Primavera, Entella battuta 2-0: la Roma alza la Coppa Italia|newspaper=Corriere dello Sport|language=it|date=21 prill 2017|access-date=22 shtator 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/28-10-2016/supercoppa-primavera-roma-inter-4-0-firmato-tumminello-170641321868.shtml|title=Supercoppa Primavera, Roma-Inter 4-0 firmato Tumminello|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=28 tetor 2016|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Më 13 korrik 2017, Frattesi u ble nga [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] për 5 milion €, duke firmosur një kontratë pesë-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/13-07-2017/roma-venduti-marchizza-frattesi-titolo-definitivo-sassuolo-pellegrini-recompra-210263942399.shtml|title=Roma, i due Primavera Marchizza e Frattesi a titolo definitivo al Sassuolo|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 korrik 2017|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Roma do të përfitonte 30% të vlerës në rast rishitje të lojtarit.<ref>{{cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/calcio-mercato/roma/2023/07/03-109830454/la_roma_si_avvicina_a_frattesi_tutte_le_cifre_dellofferta_al_sassuolo|title=La Roma si avvicina a Frattesi: tutte le cifre dell'offerta al Sassuolo|newspaper=Corriere dello Sport|language=it|date=13 korrik 2017|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Ai bëri debutimin e tij si profesionist më 20 dhjetor në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në [[Coppa Italia|kupë]], duke luajtur si titullar për 74 minuta.<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2017/12/20/italy/coppa-italia/atalanta-bergamo/us-sassuolo-calcio/2530439/|title=Atalanta vs. Sassuolo 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=20 dhjetor 2017|access-date=25 tetor 2018}}</ref> ====2018–2021: Huazimet e ndryshme në Itali==== Më 16 gusht 2018, Frattesi u huazua te [[Ascoli Picchio F.C.|Ascoli]] në [[Serie B]] për një sezon.<ref>{{cite web|url=https://m.tuttomercatoweb.com/serie-a/ufficiale-sassuolo-preso-pinato-frattesi-va-all-ascoli-1146688|access-date=16 gusht 2018|title=UFFICIALE: Sassuolo, preso Pinato. Frattesi va all'Ascoli|language=it|publisher=TuttoMercatoWeb.com}}</ref> Ai debutoi dhjetë më pas në barazimin 1–1 kundër [[Cosenza Calcio|Cosenzës]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 57të.<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2018/08/26/italy/serie-b/ascoli-calcio/cosenza-calcio-1914/2893670/|title=Ascoli vs. Cosenza 1 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=26 gusht 2018|access-date=25 tetor 2018}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 33 ndeshje në kampionat, përfshirë 26 si titullar, duke regjistruar dy asiste.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/davide-frattesi/ita-serie-b-2018-2019/ascoli-calcio/3/|title=Davide Frattesi » Serie B 2018/2019|publisher=World Football|language=en|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Më 15 korrik 2019, Frattesi u huazua sërisht në Serie B, këtë herë te [[Empoli F.C.|Empoli]], për sezonin 2019–20.<ref>{{Cite web|url=https://www.tuttomercatoweb.com/serie-b/tmw-empoli-frattesi-in-ritiro-arriva-in-prestito-secco-dal-sassuolo-1269005|title=TMW - Empoli, Frattesi in ritiro. Arriva in prestito secco dal Sassuolo|publisher=TuttoMercatoWeb.com|language=it|access-date=16 korrik 2019}}</ref> Ai e nisi sezonin më 11 gusht duke luajtur 45 minuta në fitoren 2–1 në shtëpi kundër [[Reggina 1914|Regginës]] në raundin e dytë të kupës.<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/08/11/italy/coppa-italia/empoli-fc/reggina-calcio/3099905/|title=Empoli vs. Reggina 2 – 1|publisher=Soccerway|language=en|date=11 gusht 2019|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Frattesi shënoi golin e parë si profesionist më 24 shtator në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[A.C. Pisa 1909|Pisës]]; goli i tij në minutën e 95të i dha fitoren ekipit.<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/09/24/italy/serie-b/pisa-calcio/empoli-fc/3122588/|title=Pisa vs. Empoli 2 – 3|publisher=Soccerway|language=en|date=24 shtator 2019|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Më 16 shtator 2020, Frattesi j'u bashkua klubit të sapongjitur në Serie B, [[A.C. Monza]], në formë huazimi për një sezon.<ref>{{Cite web|title=Decimo colpo estivo: arriva Davide Frattesi|url=https://www.monzacalcio.com/it/news/1969/|access-date=16 shtator 2020|website=monzacalcio.com|language=it|archive-date=16 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916134343/https://www.monzacalcio.com/it/news/1969/|url-status=dead}}</ref> Ai debutoi më 25 shtator në barazimin pa gola kundër [[S.P.A.L.|SPAL]]<ref>{{Cite web|url=https://uk.soccerway.com/matches/2020/09/25/italy/serie-b/ac-monza-brianza-1912/spal-1907/3372578/|title=Monza vs. SPAL 0 – 0|publisher=Soccerway|language=en|date=25 shtator 2020|access-date=22 shtator 2023}}</ref> si dhe shënoi golin e parë me klubin më 20 tetor në barazimin 1–1 kundër Pisës, në ndeshjen e tij të parë si titullar.<ref>{{Cite web|author=Michele Bufalino|date=20 tetor 2020|title=Pisa-Monza 1-1: Marconi risponde alla "maledizione" Frattesi, ma il risultato è bugiardo|url=http://www.sestaporta.news/in-primo-piano/pisa-monza-1-1-marconi-risponde-alla-maledizione-frattesi-ma-il-risultato-e-bugiardo/|access-date=24 tetor 2020|website=SestaPorta.News Pisa|language=it}}</ref> Më 1 maj 2021, Frattesi regjistroi golin e 8të të sezonit në një ndeshje kundër Salernitanës,<ref>{{Cite web|author=Francesco Zei|date=1 maj 2021|title=Frattesi: "Vittoria meritata. Contro il Lecce grande occasione"|url=https://www.forzamonza.it/2021/05/01/frattesi-vittoria-meritata-contro-il-lecce-grande-occasione/|access-date=1 maj 2021|website=Forza Monza|language=it}}</ref> duke fituar një bast personal me trajnerin [[Cristian Brocchi]] për numrin e golave që do të shënonte këtë sezon.<ref>{{Cite web|date=7 prill 2021|title=Monza, Frattesi: "Siamo incappati in un periodo negativo, basta un episodio per tornare a vincere"|url=https://www.pianetaserieb.it/news-calcio/frattesi-monza-dichiarazioni/|access-date=1 maj 2021|language=it}}</ref> Në përfundim të sezonit, Frattesi u emërua në Ekipin e Vitit të Serie B.<ref name="Serie B">{{Cite web|date=2021-06-09|title=I social schierano la top 11 della Serie BKT 2020-21|url=https://www.legab.it/i-social-schierano-la-top-11-della-serie-bkt-2020-21/|access-date=11 qershor 2021|website=Lega B|language=it}}</ref> ====2021–2023: Rikthimi te Sassuolo si protagonist==== Frattesi u rikthye te Sassuolo para nisjes së sezonit 2021–22, duke marrë fanellën me numrin 16 (të njëjtin numër që kishte Empoli dhe Monza).<ref>{{cite web|url=https://www.canalesassuolo.it/davide-frattesi-sassuolo-venezia/|title=Sassuolo-Venezia 3-1, Frattesi: “Spero sia il primo gol di una lunga serie”|date=23 tetor 2021|publisher=Canale Sassuolo|language=it}}</ref> Nën drejtimin e trajnerit [[Alessio Dionisi]], Frattesi e nisi sezonin si titullar, duke luajtur 84 minuta në fitoren 3–2 në transfertë kundër [[Hellas Verona F.C.|Hellas Veronës]].<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a-le-pagelle-di-verona-sassuolo_sto8500031/story.shtml|title=Serie A - Le pagelle di Verona-Sassuolo 2-3: super Raspadori, bene Frattesi|publisher=Eurosport.it|language=it|date=21 gusht 2021|access-date=22 gusht 2021}}</ref> Më 23 tetor, ai shënoi golin e tij të parë në [[Serie A]] në fitoren 3–1 kundër [[Venezia F.C.|Venezias]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/salernitana/serie-a-salernitana-empoli-2-4-andreazzoli-rovina-il-debutto-di-colantuono_39824628-202102k.shtml|title=Serie A: Sassuolo ed Empoli stendono Venezia e Salernitana|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=25 tetor 2021}}</ref> Një javë më vonë, Frattesi shënoi dopietën e parë në karrierë në ndeshjen kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]], duke ndihmuar Sassuolon të merrte fitoren e parë në histori në [[Juventus Stadium|Allianz Stadium]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/27-10-2021/sassuolo-avanti-mckennie-salva-juve-1-1-col-sassuolo-4202093558217.shtml|title=Clamoroso Sassuolo: vince in casa della Juve al 95' con Lopez!|language=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=28 tetor 2021}}</ref> Ai e mbylli sezonin e parë në Serie A me 4 gola në 36 ndeshje.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/davide-frattesi/ita-serie-a-2021-2022/sassuolo-calcio/3/|title=Davide Frattesi » Serie A 2021/2022|publisher=World Football|language=en|access-date=22 shtator 2023}}</ref> Frattesi e nisi sezonin 2022–23 më 27 gusht duke shënuar në barazimin 2–2 kundër [[Spezia Calcio|Spezias]] në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Spezia/27-08-2022/serie-a-spezia-sassuolo-2-2-gol-frattesi-bastoni-nzola-pinamonti-4402068506187.shtml|title=Il primo gol di Pinamonti vale una rimonta: pari fra Spezia e Sassuolo|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=27 gusht 2022}}</ref> Ai e mbylli kampionatin me 6 gola (përfshirë dy në dy ndeshjet kundër Interit dhe një kundër [[A.C. Milan|Milanit]]).<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/08-10-2022/sassuolo-inter-1-2-doppietta-dzeko-450541545339.shtml|title=L'Inter va con doppio Dzeko: 2-1 in casa del Sassuolo. Ora Inzaghi può sorridere|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=8 tetor 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/13-05-2023/inter-sassuolo-4-2-doppio-lukaku-trascina-inzaghi-secondo-posto-4601567760051.shtml|title=Inter, poker al Sassuolo con super Lukaku: Inzaghi aggancia la Juve ed è secondo|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 maj 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Milan/29-01-2023/figuraccia-milan-sassuolo-ne-fa-cinque-san-siro-4502183175173.shtml|title=Sprofondo Milan: il Sassuolo lo umilia 5-2 a San Siro, è una crisi senza fine|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 janar 2023}}</ref> ===Internazionale=== ====2023–2024: Mbërritja në huazim dhe ''Scudetto''==== Më 7 korrik 2023, Frattesi j'u bashkua [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në formë huazimi për një sezon me të drejtë blerje.<ref>{{cite web|title=Inter sign midfielder Frattesi from Sassuolo|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/inter-sign-midfielder-frattesi-sassuolo-2023-07-06/|website=Reuters|language=en|access-date=7 korrik 2023|date=6 korrik 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Davide Frattesi joins Inter|url=https://www.inter.it/en/news/davide-frattesi-signs-for-inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|access-date=7 korrik 2023|date=7 korrik 2023|url-status=live}}</ref> Mē 16 shtator, Frattesi shënoi golin e parë me Interin në fitoren historike 5–1 kundër Milanit kundër ''[[Derby della Madonnina]]''; kjo ishte hera e parë që ''Zikaltrit'' fitonin pesë derbi rresht.<ref>{{cite web|url=https://www.supersport.al/video-2023-shi-ngjyroset-zikalter-interi-fiton-derbin-me-manita/|title=VIDEO/ 2023-shi ngjyroset zikaltër, Interi fiton derbin me ‘manita’|publisher=SuperSport.al|language=sq|date=16 shtator 2023|access-date=16 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230920031954/https://www.supersport.al/video-2023-shi-ngjyroset-zikalter-interi-fiton-derbin-me-manita/|archive-date=20 shtator 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/hera-e-pare-ne-histori-interi-regjistron-statistiken-e-vecante-me-fitoren-e-thelle-ndaj-milanit/|title=Hera e parë në histori, Interi regjistron statistikën e veçantë me fitoren e thellë ndaj Milanit|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=16 shtator 2023|access-date=16 shtator 2023}}</ref> Më 19 janar 2024, Frattesi shënoi në fitoren 3–0 kundër Lazios në gjysëm-finalen e [[Supercoppa Italiana|Superkupës Italiane]];<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/19-01-2024/inter-lazio-semifinale-supercoppa-italiana-thuram-calhanoglu.shtml|title=Troppa Inter per la Lazio: facile 3-0 e finale di Supercoppa col Napoli|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=19 janar 2024|access-date=10 qershor 2024}}</ref> në finale, Interi fitoi trofeun pasi mposhti [[S.S.C. Napoli|Napoli]]n 1–0.<ref>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/dirette/calcio/supercoppa-italiana-2023/diretta-napoli-inter-g2420058/|title=Napoli - Inter (0-1) Supercoppa italiana 2023|publisher=La Repubblica|language=it|date=22 janar 2024|access-date=10 qershor 2024}}</ref> Në prill, Frattesi shënoi një gol vendimtar në kohën shtese të fitores 2–1 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]], duke ndihmuar Interin t'i afrohet më shumë ''[[Scudetto]]s''.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/679140|title=Inter Milan 2-1 Udinese (Apr 8, 2024) Game Analysis|publisher=ESPN FC|language=en|date=8 prill 2024|access-date=10 qershor 2024}}</ref> Interi e fitoi titullin matematikisht pas fitores 2–1 kundër Milanit në derbi: ndeshja kulmoi me një sherr në minutat e fundit midis lojtarëve, ku [[Davide Calabria]] i Milanit u përjashtua me karton të kuq pasi goditi me kokë Frattesin.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/sports/2024/4/23/ac-milan-vs-inter-derby-siere-a-scudetto-inzaghi-italian-football|title=Inter win heated Milan derby to seal 20th Serie A title|publisher=Al Jazeera|language=en|date=23 prill 2024|access-date=10 qershor 2024}}</ref> ====2024–2026: Super zëvëndësues==== Frattesi vazhdoi të ishte rezervë edhe në sezonin 2024–25.<ref>{{Cite web|url=https://www.esquire.com/it/sport/calcio/a62154506/davide-frattesi-inter-nazionale/|title=Davide Frattesi dovrebbe giocare più spesso?|publisher=Esquire.com|language=it|date=11 shtator 2024|access-date=7 maj 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/inter/2025/01/27-137887274/frattesi_a_sorpresa_in_diretta_ho_avuto_la_testa_altrove_ma_non_c_entrano_n_inter_n_roma|title=Frattesi a sorpresa in diretta: "Ho avuto la testa altrove". Ma non c'entrano né Inter né Roma|publisher=Corriere dello Sport|language=it|date=27 janar 2025|access-date=7 maj 2025}}</ref> Megjithatë, ai vazhdoi të ishte protagonist nga stoli, duke shënuar disa gola vendimtar kampionat dhe në Ligën e Kampionëve.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/08-02-2025/inter-caso-frattesi-a-giugno-sul-mercato-i-retroscena.shtml|title=Prima voleva andarsene, ora non graffia più: tra l'Inter e Frattesi qualcosa si è rotto|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=7 maj 2025}}</ref> Më 30 tetor 2024, Frattesi shënoi dopietën e parë me Interin në fitoren 3–0 në transfertë kundër [[Empoli F.C.|Empolit]] në kampionat.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/empoli-inter-serie-a-2024-2025|title=Frattesi bis e Lautaro: Empoli battuto 3-0|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=30 tetor 2024|access-date=7 maj 2025}}</ref> Më 8 prill 2025, ai hyri si zëvëndësues dhe shënoi golin e fitores në suksesin 2–1 kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në ndeshjen e parë çerek-finale të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/late-frattesi-goal-hands-inter-2-1-victory-bayern-2025-04-08/|title=Late Frattesi goal hands Inter 2-1 victory at stunned Bayern|publisher=Reuters|language=en|date=9 prill 2025|access-date=21 korrik 2026}}</ref> Interi barazoi 2–2 në ndeshjen e kthimit dhe shkoi në gjysëm-finale, duke u përballur me [[FC Barcelona|Barcelonën]]. Në ndeshjen e kthimit në San Siro, Frattesi sërisht u aktivizua si zëvëndësues dhe shënoi golin e katërt të ekipit të tij në minutën e 99të në kohën shtesë, duke i dhënë Interit finalen e dytë në tre vitet e fundit.<ref>{{Cite web|date=6 maj 2025|title=Inter 4-3 Barcelona aet (agg: 7-6): Davide Frattesi settles epic semi second leg to send Nerazzurri into final {{!}} UEFA Champions League|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0299-1db1e0d054c8-02dafe0b7237-1000--inter-4-3-barcelona-aet-agg-7-6-davide-frattesi-settles-/|access-date=7 maj 2025|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në sezonin 2025–26, me mbërritjen e [[Cristian Chivu]] si trajneri i ri i ekipit, Frattesi gjeti më pak hapsira në formacion, kjo edhe për shkak të problemeve fizike.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/11-03-2026/inter-frattesi-e-il-mercato-dopo-il-derby.shtml|title=Frattesi e un derby da incubo: perché la cura Chivu funziona con tutti tranne che con lui|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|access-date=25 maj 2026}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/inter-frattesi-infortunio-bologna-mercato-addio_112430318-202602k.shtml|title=Inter, Frattesi non è partito per Bologna: le ultime sull'infortunio e i cinque assenti di Chivu|publisher=Sport Mediaset|language=it|access-date=25 maj 2026}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.fcinter1908.it/calciomercato/mercato-inter/inter-frattesi-saluti-macchina-tifosi/|title=Inter, Frattesi ai saluti: la macchina si è già messa in moto. I tifosi si...|website=fcinter1908.it|language=it|date=25 maj 2026|access-date=25 maj 2026}}</ref> Kontributi i tij i vetëm erdhi në formën e dy asisteve në fitoren 5–1 kundër [[Venezia F.C.|Venezias]] në kupë më 3 dhjetor 2025.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/commentary/_/gameId/759116|title=Inter Milan 5–1 Venezia|publisher=ESPN FC|language=en|date=3 dhjetor 2025}}</ref> Pavarësisht sesonit të tij negativ, Interi fitoi kampionatin dhe kupën, duke arritur dopietën e parë të titujve që nga sezoni 2009–10.<ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/inter-parma-serie-a-2025-2026|title=L'Inter è Campione d'Italia! Parma battuto, è lo Scudetto numero 21|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=3 maj 2026|access-date=25 maj 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.inter.it/it/notizie/lazio-inter-finale-coppa-italia-2025-26|title=Sempre Inter, trionfo all'Olimpico: ecco il double, è la decima Coppa Italia|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=13 maj 2026|access-date=25 maj 2026}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Frattesi kërkoi një transferim me qëllim për të luajtur rregullisht.<ref>{{cite web|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/frattesi-set-inter-exit-juventus-113000118.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAMVxNVHPbI3Y0qtgjOYec3k508ozElK4s_3RwPkHSI8PDJ9EdDbgepD5smCR_FcrjgXpLBL7ocRZxzOGt7X-C8QoGMMyVEaw2mV_AFo6YInk1EaXLUY89vmoq7cFhqXi2SgS96Of0cy9njpNbcdAuOGqsvsKgxDi7xRDVgh4iRFq|title=Frattesi set for Inter exit as Juventus and Roma circle|work=Football Italia|publisher=Yahoo! Sports|language=en|date=1 gusht 2026}}</ref> ====2026–vazhdon: Huazimi te Lazio==== Më 14 gusht 2026, Frattesi u transferua te [[S.S. Lazio|Lazio]] për një sezon me të drejtë blerje.<ref>{{cite web|title=Davide Frattesi in biancoceleste a titolo temporaneo|url=https://www.sslazio.it/en/news/comunicati/davide-frattesi-in-biancoceleste-a-titolo-temporaneo|publisher=S.S. Lazio|language=it|access-date=14 gusht 2026|date=14 gusht 2026}}</ref> Shuma e transferimit ishte 5 milion € për huazimin, 10 milion € për blerjen përfundimtare si dhe 50% të vlerës nëse Lazio do t'a shiste lojtarin në të ardhmen.<ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.fantacalcio.it/calciomercato/14_08_2026/ufficiale-lazio-arriva-frattesi-dall-inter-i-dettagli-496499/|title=UFFICIALE - Lazio, arriva Frattesi dall'Inter: i dettagli|publisher=Fantacalcio - Solo il meglio del calcio|access-date=14 gusht 2026}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë në humbjen surprize 2–0 kundër [[Mantova 1911|Mantovës]] në kupë.<ref>{{Cite web|title=Coppa Italia: Lazio, è il momento di Frattesi. L'ex Inter esordisce in biancoceleste Video|language=it|access-date=16 gusht 2026|url=https://mediasetinfinity.mediaset.it/video/coppaitalia/lazio-e-il-momento-di-frattesi-lex-inter-esordisce-in-biancoceleste_F313474502012C04}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 24 gusht, Frattesi hyri si zëvëndësues dhe shënoi golin e vetëm të takimit kundër [[Bologna F.C. 1909|Bolognës]] në javën hapëse të kampionatit.<ref>{{cite web|author=Peter Young|url=https://football-italia.net/serie-a-bologna-1-1-lazio-frattesi-impact/|title=Serie A {{!}} Bologna 0-1 Lazio: Immediate Frattesi impact gets Gattuso over the line|publisher=Football Italia|language=en|date=24 gusht 2026}}</ref> Gjashtë ditë më vonë, Frattesi ishte sërisht protagonist me një tjetër gol që i dha Lazios tre pikët në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{cite web|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/lazio-1-0-genoa-frattesi-205500049.html|title=Lazio 1-0 Genoa: Frattesi Scores Again as Aquile Maintain Perfect Record|work=The Laziali|publisher=Football Italia|language=en|date=30 gusht 2026|accessdate=31 gusht 2026}}</ref> Ai u bë mesfushori i tretë në historinë e klubit që shënon në dy ndeshjet e para të kampionatit (në epokën e tre pikëve për një fitore), pas [[Juan Sebastián Verón]] në sezonin 1999-2000 dhe [[Demetrio Albertini]] në sezonin 2003–04.<ref>{{Cite web|language=it|author=Lorenzo Canicchio|url=https://www.gazzettaregionale.it/nazionali/2026/08/30/news/frattesi-riabbraccia-roma-con-l-aquila-sul-petto-ed-entra-nella-storia-della-lazio-184502/|title=Frattesi riabbraccia Roma con l'Aquila sul petto ed entra nella storia della Lazio|publisher=Gazzetta Regionale|date=30 gusht 2026|access-date=31 gusht 2026}}</ref><ref>{{Cite web|language=it|url=https://www.laziopress.it/news/280560045574/lazio-frattesi-nella-storia-ecco-il-record-eguagliato|title=Lazio, Frattesi entra nella storia: gol in entrambe le prime due presenze. Ecco chi come lui|publisher=LazioPress.it|access-date=31 gusht 2026|author=Michelle De Angelis|date=31 gusht 2026}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Frattesi ka luajti mbi 50 ndeshje me ekipet e moshave të Italisë. Ai e nisi karrierën ndërkombëtare me [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|ekipin nën-17]], me të cilin mori pjesë në [[UEFA Kampionati Evropian nën-17 2016|UEFA Kampionatin Evropian nën-17 2016]]. Dy vjet më vonë ai luajti në [[UEFA Kampionati Evropian nën-19 2018|Kampionatin Evropian nën-19]] me ekipin nën-19, duke shënuar dy gola në finalen e humbur 4–3 kundër [[Kombëtarja portugeze nën-19 e futbollit|Portugalisë]] në kohën shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/under19/season=2018/matches/round=2000839/match=2024510/index.html/|title=Portugal win epic U19 EURO final|publisher=UEFA|language=en|date=29 korrik 2018}}</ref> Frattesi luajti në [[FIFA Kupa e Botës nën-20 2019|Kupën e Botës nën-19 2019]] me [[Kombëtarja italiane nën-20 e futbollit|ekipin nën-20]], duke u renditur në vendin e katërt.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/mina-sparks-historic-finish-for-ecuador|archive-url=https://web.archive.org/web/20190615095302/https://www.fifa.com/u20worldcup/news/mina-sparks-historic-finish-for-ecuador|url-status=dead|archive-date=15 qershor 2019|title=Mina sparks historic finish for Ecuador|publisher=FIFA|language=en|date=14 qershor 2019}}</ref> Pas kësaj, ai u bë pjesë e ekipit nën-21, duke luajtur dhjetë ndeshje dhe shënuar dy gola, të cilat erdhën mē 6 shtator 2019 në fitoren 4–0 kundër [[Kombëtarja moldave nën-21 e futbollit|Moldavisë]] në ndeshjen debutuese të tij.<ref>{{Cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/nazionale-under-21-successo-all-esordio-per-nicolato-la-nuova-under-si-presenta-con-un-poker-alla-moldavia/|title=Successo all’esordio per Nicolato, la nuova Under si presenta con un poker alla Moldavia|publisher=Federata Italiane e Futbollit|website=figc.it|language=it|date=6 shtator 2019}}</ref> Në qershor 2022, Frattesi u thirr në [[Kombëtarja italiane e futbollit|ekipin e parë]] për ndeshjen kundër [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinës]] për trofeun [[Finalissima 2022]] dhe ndeshjet e fazës së grupeve të Ligës së Kombeve kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]], [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] dhe [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarisë]].<ref>{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/news/una-finalissima-per-salutare-l-azzurro-chiellini-lascio-senza-rimpianti-l-europeo-il-ricordo-pi%C3%B9-bello/|title=Una ‘Finalissima’ per salutare l’azzurro. Chiellini: “Lascio senza rimpianti, l’Europeo il ricordo più bello”|publisher=Federata Italiane e Futbollit|date=30 maj 2022|access-date=30 maj 2022|language=it}}</ref> Më 18 qershor 2023, Frattesi shënoi golin e parë me Italinë në fitoren 3–2 kundër [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandës]] në ndeshjen për vendin e tretë të [[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2023|finaleve të UEFA Ligës së Kombeve 2023]].<ref>{{cite web|url=https://theathletic.com/live-blogs/netherlands-italy-live-score-updates-result-nations-league/vEbnCd9supdH/|title=How Italy beat Netherlands 3-2 in Nations League third-place match thanks to Chiesa's goal|website=theathletic.com|language=en|date=18 qershor 2023}}</ref> ==Profili i lojtarit== Frattesi konsiderohet si një nga talentët më të mirë italian.<ref>{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/frattesi-e-il-nome-nuovo-del-calcio-italiano/|title=Frattesi è il nome nuovo del calcio italiano|website=L'Ultimo Uomo|date=22 dhjetor 2022|language=it|access-date=17 shtator 2023}}</ref> Ai është një mesfushor dinamik, me cilësi teknike dhe fizik të mirë, i cili merr pjesë në organizimin e lojës dhe sulmeve të ekipit.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzettaregionale.it/notizie/davide-frattesi-l-arma-in-piu-di-alberto-de-rossi|title=Davide Frattesi, l'arma in più di Alberto De Rossi|publisher=Gazzetta Regionale|language=it|access-date=26 maj 2019|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526071936/https://www.gazzettaregionale.it/notizie/davide-frattesi-l-arma-in-piu-di-alberto-de-rossi|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.alfredopedulla.com/tenacia-e-classe-davide-frattesi-il-centrocampista-cresciuto-con-i-consigli-di-de-rossi/|title=Tenacia e classe: Davide Frattesi, il centrocampista cresciuto con i consigli di De Rossi|publisher=Alfredo Pedulla|language=it|access-date=22 shtator 2023}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|31 gusht 2026}}<ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/-/440088/|title=Davide Frattesi|publisher=Soccerway|language=en|access-date=22 shtator 2023}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |+ !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="4"|[[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolo]] |[[2017–18 U.S. Sassuolo Calcio season|2017–18]] |[[Serie A]] |0||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2021–22 U.S. Sassuolo Calcio season|2021–22]] |Serie A |36||4||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||38||4 |- |[[2022–23 U.S. Sassuolo Calcio season|2022–23]] |Serie A |36||7||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||7 |- !colspan="2"|Gjithsej !72!!11!!4!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!76!!11 |- |[[Ascoli Calcio 1898 F.C.|Ascoli]] (huazim) |[[2018–19 Serie B|2018–19]] |[[Serie B]] |33||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||33||0 |- |[[Empoli F.C.|Empoli]] (huazim) |[[2019–20 Serie B|2019–20]] |Serie B |37||5||3||0||colspan="2"|—||1{{Efn|Ndeshje në fazën play-off për promocion të Serie B|name=SBpro}}||0||41||5 |- |[[A.C. Monza|Monza]] (huazim) |[[2020–21 A.C. Monza season|2020–21]] |Serie B |37||8||2||0||colspan="2"|—||2{{efn|name=SBpro}} |0||41||8 |- |rowspan="4"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2023–24 Inter Milan season|2023–24]] |Serie A |32||6||1||0||7{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]|name=UCL}}||1||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]]|name=SCI}}||1||42||8 |- |[[2024–25 Inter Milan season|2024–25]] |Serie A |28||5||4||0||13{{efn|name=UCL}}||2||2{{efn|name=SCI}}||0||47||7 |- |[[2025–26 Inter Milan season|2025–26]] |Serie A |22||0||3||0||7{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||33||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !82!!11!!8!!0!!27!!3!!5!!1!!122!!15 |- |[[SS Lazio|Lazio]] (huazim) |[[2026–27 SS Lazio season|2026–27]] |Serie A |2||2||1||0||colspan="2"|—||0||0||3||2 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !263!!37!!18!!0!!27!!3!!8!!1!!316!!41 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{updated|31 mars 2026}}<ref name="EU">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=31937|title=Davide Frattesi|website=eu-football.info|publisher=European Football|language=en|access-date=23 shtator 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="5"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |2022||4||0 |- |2023||7||4 |- |2024||14||4 |- |2025||8||0 |- |2026||1||0 |- !colspan="2"|Gjithsej!!34!!8 |} ====Golat me kombëtaren==== :''Rezultatet e Italisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Frattesi.''<ref name="EU"/> {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Davide Frattesi !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- |align="center"|1 || 18 qershor 2023 || [[De Grolsch Veste]], [[Enschede]], Holandë ||align="center"|6||{{fb|NED}} ||align="center"|2–0 ||align="center"|3–2 ||[[Finalet e UEFA Ligës së Kombeve 2023]] |- |align="center"|2 |rowspan="2"|12 shtator 2023||rowspan="2"|[[San Siro]], [[Milano]], Itali||rowspan="2" align="center"|7||rowspan="2"|{{fb|UKR}}||align="center"|1–0||rowspan="2" align="center"|2–1||rowspan="2"|[[Kualifikueset e UEFA Euro 2024]] |- |align="center"|3 |align="center"|2–0 |- |align="center"|4 || 14 tetor 2023 || [[Stadio San Nicola]], [[Bari]], Itali ||align="center"|8||{{fb|MLT}} ||align="center"|4–0 ||align="center"|4–0 ||Kualifikueset e UEFA Euro 2024 |- |align="center"|5 || 9 qershor 2024 || [[Stadio Carlo Castellani]], [[Empoli]], Itali ||align="center"|15||{{fb|BIH}} ||align="center"|1–0 ||align="center"|1–0 ||Ndeshje miqësore |- |align="center"|6 || 6 shtator 2024 || [[Parc des Princes]], [[Paris]], Francë ||align="center"|20 ||{{fb|FRA}} ||align="center"|2–1 ||align="center"|3–1 ||[[UEFA Liga e Kombeve A 2024–25]] |- |align="center"|7 || 9 shtator 2024 || [[Bozsik Aréna]], [[Budapest]], Hungari ||align="center"|21 ||{{fb|ISR}} ||align="center"|1–0 ||align="center"|2–1 ||UEFA Liga e Kombeve A 2024–25 |- |align="center"|8 || 14 tetor 2024 || [[Stadio Friuli]], [[Udine]], Itali ||align="center"|23 ||{{fb|ISR}} ||align="center"|3–1 ||align="center"|4–1 ||UEFA Liga e Kombeve A 2024–25 |} ==Trofe== ;Internazionale<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/davide-frattesi/erfolge/spieler/394300|title=Davide Frattesi|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=17 qershor 2024|archive-date=17 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617135507/https://www.transfermarkt.us/davide-frattesi/erfolge/spieler/394300|url-status=dead}}</ref> *[[Serie A]]: [[Serie A 2023–24|2023–24]], [[Serie A 2025–26|2025–26]] *[[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2025–26|2025–26]] *[[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2023|2023]] *[[UEFA Liga e Kampionëve]]: finalist [[UEFA Liga e Kampionëve 2024–25|2024–25]] ;Italia nën-19 *[[UEFA Kampionati Evropian nën-19]]: finalist 2018 ;Çmime personale *Ekipi i Vitit i Serie B: 2020–21<ref name="Serie B"/> *[[Premio Bulgarelli Number 8]]: 2023<ref>{{cite news|title=Il premio Bulgarelli a Frattesi del Sassuolo|url=https://www.rainews.it/tgr/emiliaromagna/articoli/2023/05/il-premio-bulgarelli-a-frattesi-del-sassuolo-24bb4ec8-b6f4-4710-affb-6cc2403ae176.html|publisher=Rai|language=it|date=15 maj 2023|access-date=15 maj 2023}}</ref> == Referime == {{Reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} *[https://www.inter.it/en/teams/first-team/davide-frattesi Profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240218192107/https://www.inter.it/en/teams/first-team/davide-frattesi |date=18 shkurt 2024 }} te inter.it [[Kategoria:Lindje 1999]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Sassuolo Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në Ascoli Calcio 1898 FC]] [[Kategoria:Futbollistë në Empoli F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në A.C. Monza]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në S.S. Lazio]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] tqqpvs5ivt03nwxe2o090xm78i5rkpj Diskutim:Davide Frattesi 1 339997 3062474 3048039 2026-11-04T11:14:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062474 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Davide Frattesi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Davide Frattesi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062473 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230920031954/https://www.supersport.al/video-2023-shi-ngjyroset-zikalter-interi-fiton-derbin-me-manita/ për lidhjen https://www.supersport.al/video-2023-shi-ngjyroset-zikalter-interi-fiton-derbin-me-manita/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:14 (CET) deetac6ek3d2zho4o83tkcr1cflinvf Zgjedhjet e përgjithshme në Kosovë 1992 0 344928 3062203 2965194 2026-11-03T15:57:52Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062203 wikitext text/x-wiki '''Zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1992 në Kosovë''' u mbajtën më 24 maj 1992 për të zgjedhur Presidentin dhe Kuvendin e Kosovës. Shumicën dërrmuese në Kuvend e fitoi [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] (LDK), ndërsa kryetari i saj [[Ibrahim Rugova]] u zgjodh [[Presidenti i Kosovës|President i Kosovës]].<ref>{{Cite web|date=24 maj 2020|title=Këta ishin 130 deputetët e Parlamentit të Kosovës në vitin 1992, prej tyre 96 të LDK-së|url=https://kosovapost.net/keta-ishin-130-deputetet-e-parlamentit-te-kosoves-ne-vitin-1992-prej-tyre-96-te-ldk-se/|language=sq|access-date=18 nëntor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428012633/https://kosovapost.net/keta-ishin-130-deputetet-e-parlamentit-te-kosoves-ne-vitin-1992-prej-tyre-96-te-ldk-se/|archive-date=28 prill 2021|url-status=dead}}</ref> Para zgjedhjeve, më 8 maj, LDK-ja deklaroi se, “që nga zgjedhjet e 24 majit, të shpallura nga Kuvendi i [[Republika e Parë e Kosovës|Republikës së Kosovës]], jo si luftë e partive politike të Kosovës për pushtet, por si përpjekje e organizuar dhe masive për të mos Pranojmë strukturat e pushtetit dhe statusin që [[Serbia]] po përpiqet të na imponojë, LDK-ja do të përpiqet të bëjë fushatë, të organizojë dhe zhvillojë zgjedhje që të zhvillohen në frymën e bashkëpunimit të plotë, në mënyra dhe forma të ndryshme, ndërmjet të gjitha partive politike dhe subjekteve të tjera politike.<ref>{{Cite web|title=KUJTESË-24 MAJI 1992, DITA E ZGJEDHJEVE TË PARA TË KOSOVËS REPUBLIKË|url=https://www.tetovasot.com/2020/05/kujtese-24-maji-1992-dita-e-zgjedhjeve-te-para-te-kosoves-republike/|language=sq}}</ref> == Organizimi == Zgjedhjet u monitoruan nga tetë grupe vëzhguesish nga Shtetet e Bashkuara dhe vendet evropiane. Konrad Hubers, i cili udhëhoqi Delegacionin e Fondacionit të Kongresit Amerikan për [[Të drejtat e njeriut|të Drejtat e Njeriut]], vlerësoi se këto zgjedhje janë një moment historik për [[Kosova|Kosovën]] . [[Qeveria e Serbisë|Qeveria serbe]] i shpalli zgjedhjet të paligjshme dhe caktoi një numër të madh policësh për të bërë presion dhe për të prishur procesin zgjedhor. Megjithatë, në votim kanë marrë pjesë 89.32 për qind e votuesve dhe 99.7 për qind e tyre kanë votuar për president Ibrahim Rugovën.<ref>{{Cite web|date=4 nëntor 2020|title=Pse harrohen 130 deputetët e Parlamentit të Kosovës në vitin 1992?|url=http://qendrapress.com/pse-harrohen-130-deputetet-e-parlamentit-te-kosoves-ne-vitin-1992/|language=sq}}</ref> == Rezultatet == Në zgjedhje morën pjesë kryesisht [[Shqiptarët|shqiptarë]] dhe [[Turqit|turq]], ndërsa minoriteti [[Serbët në Kosovë|serbo]] - [[Malazezët në Kosovë|malazez]] pati një pjesëmarrje të vogël. Sipas kushtetutës dhe sistemit zgjedhor, 14 mandate ose 10 për qind e tyre u takonin kandidatëve [[Serbët|serbë]] që bojkotuan procesin zgjedhor. Por këto vende mbetën të paplotësuara gjatë gjithë kohës, si e drejtë e pakicës serbe për t'i administruar ato. Një akt i tillë nuk u ndërmor nga faktorë kërcënues dhe shtrëngues, por ishte shprehje e filozofisë së paqes dhe të së drejtës ndërkombëtare për respektimin e të drejtave të pakicave. Ndërkohë, ishte një akt me të cilin shqiptarët dëshmuan dallimin me politikën e Millosheviqit në trajtimin e minoritetit serbo-malazez. === Presidenti === Zgjedhjet presidenciale u mbajtën si në Kosovë ashtu edhe jashtë saj në vendet ku ishin të punësuar [[Shqiptarët në Kosovë|shqiptarët e Kosovës]] . Në Kosovë, Ibrahim Rugova për President të Kosovës votuan 762.257 votues (fletat e pavlefshme dhe “kundër” ishin 3812), ndërsa jashtë Kosovës votuan 105.300 votues. === Kuvendi === [[Lidhja Demokratike e Kosovës]] mori 76% të votave dhe fitoi 96 ulëse në parlament. [[Partia Parlamentare e Kosovës]] mori 4.86%, duke fituar 13 mandate. Ajo u pasua nga [[Partia Fshatare e Kosovës]] dhe [[PSHDK|Partia Demokristiane Shqiptare e Kosovës]] me pak më shumë se 23,000 vota dhe nga shtatë ulëse secila.<ref>{{Cite web|date=24 maj 2020|title=Zgjedhjet e 24 majit 1992 janë themeli i shtetësisë së Kosovës bazuar në filozofinë politike të Ibrahim Rugovës|url=https://www.syri.net/blog/341956/zgjedhjet-e-24-majit-1992-jane-themeli-i-shtetesise-se-kosoves-bazuar-ne-filozofine-politike-te-ibrahim-rugoves/|website=Syri &#124; Lajmi i fundit|language=sq}}</ref> 13 vendet për serbët dhe malazezët ishin të paplotësuara.<ref>[https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/6D26FF88119644CFC1256989005CD392-thekosovoreport.pdf The Kosovo Report] p45</ref> == Pasojat == Kuvendi i ri fillimisht u përpoq të konstituohej më 23 korrik, fshehurazi në një shkollë fetare islame në [[Prishtina|Prishtinë]], por u bllokua në hyrje të shkollës nga forca të shumta policore të armatosura rëndë. Pesë deputetë janë arrestuar dhe dënuar me dy muaj burg, “për veprime armiqësore kundër territorit të Republikës së Serbisë dhe shkelje të kushtetutës së saj”. Prandaj, Kuvendi i Kosovës punoi në grupe punuese, kryesisht në mërgim, në [[Shqipëria|Shqipëri]] dhe [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni]], ku deputetët u detyruan të iknin, pasi u kërcënuan nga masat represive të shtetit serb, të cilat këta deputetë i kishin shpallur të paligjshme në territor të Kosovës. == Shih edhe == * [[Republika e Parë e Kosovës]] * [[Arsimi në Kosovë në vitet '90]] == Referime == [[Kategoria:Zgjedhje në Kosovë]] [[Kategoria:1992 në Kosovë]] nqnb6jyfmmqz3ywru3osrors4mlufuf ABCM-Zweisprachigkeit 0 345694 3062228 2965423 2026-11-03T18:08:20Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062228 wikitext text/x-wiki '''ABCM-Zweisprachigkeit''' (ABCM<ref>{{Cite web|title=A.B.C.M. : Association pour le Bilinguisme en Classe dès la Maternelle|url=https://www.olcalsace.org/fr/content/abcm-zweisprachigkeit|access-date=16 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716174422/https://www.olcalsace.org/fr/content/abcm-zweisprachigkeit|archive-date=16 korrik 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Image of the flyer made in 2019|url=http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2019/01/Entete_Sites-A.B.C.M.-Zweisprachigkeit.jpg|access-date=16 korrik 2019|archive-date=16 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716174413/http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2019/01/Entete_Sites-A.B.C.M.-Zweisprachigkeit.jpg|url-status=dead}}</ref> shkurtesa frëngjisht për '''''A''' sociation pour le '''B''' ilinguisme en '''C''' lasse dès la '''M''' aternelle'', "''Shoqata për dygjuhësinë në klasë nga kopshti e tutje''", ''Zweisprachigkeit'' -> termi gjerman për dygjuhësinë ) është një rrjet shkollash dygjuhëshe të komunitetit, të vendosura në rajonet e [[Alzasa|Alzasës]], [[Moselle|Moselës]] dhe [[Baden-Vyrtemberg|Baden-Vyrtembergut]] . Mësimi jepet në frëngjisht dhe gjermanisht (standarde dhe dialektore) në masat 50-50.<ref>{{Cite web|title=For instance, the ABCM primary school located in Strasbourg, teaches 12 hours a week in French, and 12 hours a week in German.|url=http://www.abcmzwei.eu/a-b-c-m-zweisprachigkeit-strasbourg-les-mickele/}}</ref> Këto shkolla synojnë të rigjallërojnë gjuhët rajonale që janë nën kërcënim, si dhe të ofrojnë më shumë mundësi për nxënësit falë njohurive të dyfishta të frëngjishtes dhe gjermanishtes. Fillimisht, mësimi në këto shkolla bëhej në [[Gjuha frënge|frëngjisht]] dhe [[Gjuha gjermane|gjermanishten]] e standardizuar, duke përfshirë edhe shkollën e vendosur në Baden-Vyrtemberg.<ref>{{Cite web|date=7 shkurt 2015|title=Video produced by France 3 about the school in Kappel-Grafenhausen|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/grand-est/2015/02/07/kappel-une-ecole-bilingue-francaise-reconnue-comme-ecole-allemande-650687.html}}</ref> Që nga viti 2004, shkollat kanë propozuar gradualisht mësimin e dialektit vendas,<ref>{{Cite web|title=Local newspaper DNA article. It states "Ce n'est que des années plus tard, en 2004, que nous avons introduit le dialecte.", meaning ""It was only years later, in 2004, that we introduced the dialect."|url=http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2018/02/r-dialecte.png|access-date=25 nëntor 2023|archive-date=8 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308052238/http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2018/02/r-dialecte.png|url-status=dead}}</ref> [[Dialekti Alsasian|alsasisht]] ose [[Lorraine Frankonian|frankonian i Lorenës]], në varësi të vendndodhjes së shkollës. Gjithnjë e më shumë shkolla ABCM po integrojnë klasat e zhytjes në gjuhën lokale rajonale.<ref>{{Cite web|title=The school in Muespach opened in 2018 and proposes teaching in the local Alsatian variety.|url=https://www.lalsace.fr/haut-rhin/2018/09/03/une-ecole-immersive-en-langue-regionale-a-ouvert-ce-matin-a-muespach}}</ref><ref>{{Cite web|title=3 schools, the ones located in Mulhouse, Ingersheim and Haguenau began to offer teaching in Alsatian from the 2017-2018 school year.|url=https://www.lalsace.fr/actualite/2018/09/01/la-rentree-sur-une-note-positive-a-abcm}}</ref> == Situata == Rrjeti ABCM-Zweisprachigkeit aktualisht përfaqëson: * Në [[Alzasa|Alsace]] : pesë shkolla në ''[[Departamentet e Francës|departamentin]]'' Haut-Rhin ( [[Ingersheim, Haut-Rhin|Ingersheim]], [[Moosch]], [[Lutterbach]], [[Mylhausen]], [[Muespach]] ) dhe pesë shkolla [[Strasburg|në]] ''[[Departamentet e Francës|departamentin]]'' Bas-Rhin ( [[Schweighouse-sur-Moder]], [[Haguenau]], [[Saverne]], [[Gerstheim|Gerstheimg]] ).<ref name="map of the schools">{{Cite web|title=Carte des écoles|url=http://www.abcmzwei.eu/carte-des-ecoles/|website=www.abcmzwei.eu}}</ref> * Në ''[[Departamentet e Francës|departamentin]]'' francez [[Moselle]] : dy shkolla në qytetin e [[Sarreguemines]] (hapur në 1997).<ref name="map of the schools" /> * Në [[Baden-Vyrtemberg|Baden-Württemberg]] : një shkollë në [[Kappel-Grafenhausen]] (hapur në 2012).<ref>{{Cite web|last=à 08h51|first=Le 5 mai 2012|date=5 maj 2012|title=Education : une école française devient allemande|url=http://www.leparisien.fr/societe/education-une-ecole-francaise-devient-allemande-05-05-2012-1985819.php|website=leparisien.fr}}</ref> Shkolla është vetëm një transpozim i një shkolle tipike ABCM në territorin e [[Gjermania|Gjermanisë]], prandaj ajo ende ndjek programin mësimor shkollor të Francës. [[Kategoria:Shkolla dygjuhëshe]] [[Kategoria:Arsim dygjuhësh]] [[Kategoria:Gjuhë të rrezikuara]] chqudxprg0tx3ic6vbn9ib6yfnxys35 Diskutim:Baruk Spinoza 1 347961 3062369 3005132 2026-11-04T04:11:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062369 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baruk Spinoza]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2626916 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230716175249/https://asb4.com/ për lidhjen https://asb4.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 dhjetor 2023 21:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baruk Spinoza]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3005131 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230716175248/https://perturbedintellect.typepad.com/necessarilyeternal/ për lidhjen https://perturbedintellect.typepad.com/necessarilyeternal/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 korrik 2026 14:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baruk Spinoza]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062368 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230716175248/http://spinoza.hab.de/ për lidhjen http://spinoza.hab.de/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 05:11 (CET) s9qdmk0wnc8f7o4p5fp516nreprab7w Diskutim:Kundërshkollimi 1 348541 3062383 3058515 2026-11-04T04:24:21Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kundërshkollimi/Arkivi 1]] 3062383 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kundërshkollimi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} ke0e5zxexco4s9xl0wq39vyj66lcsej Yoasobi 0 348562 3062201 3020501 2026-11-03T15:27:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 7 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062201 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = group_or_band | name = Yoasobi | image = Logo yoasobi.svg | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- po, nëse imazhi i gjerë, përndryshe lihet bosh --> | alt = | caption = | alias = | origin = [[Tokio]], [[Japonia]] | genre = [[J-pop]] | years_active = {{Start date|2019}}– | label = [[Sony Music Entertainment Japan]] | spinoffs = | spinoff_of = | current_members = Ayase<br />Ikura | past_members = | website = {{URL|yoasobi-music.jp}} | module = | module2 = | module3 = }} '''Yoasobi''' është një duo japoneze e muzikës pop e filluar nga producenti i Vocaloid [[Ayase]] dhe kantautori Ikura në vitin 2019. Dyshja është nënshkruar me Sony Music Entertainment Japan. Që nga fillimi i tyre, Yoasobi ka lëshuar 6 EP - katër në japonisht dhe dy në gjuhën angleze. Katër nga EP-të e tyre janë renditur në listat e albumeve japoneze nga [[Oricon]]. Kënga e tyre më e suksesshme është ''Yoru ni Kakeru'', e cila shiti rreth 750.000 njësi dixhitale vetëm në Japoni dhe u certifikua me platin të trefishtë.<ref name="YoasobiCertifikat">Certifikatat: [https://www.riaj.or.jp/f/data/cert/gd_search.html JP1] [https://www.riaj.or.jp/f/data/cert/hs_search.html JP2] [https://www.riaj.or.jp/f/data/cert/st_search.html JP3]</ref> Disa nga këngët e tyre janë përdorur si tema hapëse dhe fundore për seritë [[Anime|anime]] si [[Beastars]]<ref>{{Cite web|url=https://natalie.mu/comic/news/403508|title=アニメ「BEASTARS」2期OPはYOASOBI、板垣巴留が楽曲のもとになる小説書き下ろし|publisher=Natalie.mu|date=2021-11-05|access-date=2023-12-23|language=ja|archive-date=13 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813043321/https://natalie.mu/comic/news/403508|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://animeanime.global/2021/03/25/60296.html|title=‘Beastars’ The theme song by Yoasobi has been released! The MV of ending theme song ‘Yasashii Suisei’ features more than 2,500 pieces of original illustrations|author=Chiro|publisher=Animeanime.global|date=2021-03-25|access-date=2023-12-23|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610165800/https://animeanime.global/2021/03/25/60296.html|archive-date=10 qershor 2023|url-status=dead}}</ref>, [[Mobile Suit Gundam: The Witch of Mercury]]<ref>{{Cite web|url=https://www.crunchyroll.com/news/latest/2022/9/4/mobile-suit-gundam-the-witch-from-mercury-anime-sets-october-2-launch-with-new-visual-trailer|title=Mobile Suit Gundam: The Witch from Mercury Anime Sets October 2 Launch with New Visual, Trailer|author=Liam Dempsey|publisher=[[Crunchyroll]]|date=2022-09-04|access-date=2023-12-23|language=en}}</ref>, [[Oshi no Ko]]<ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2023-02-19/oshi-no-ko-anime-posts-theatrical-trailer-with-yoasobi-opening-song-new-cast-member/.195079|title=Oshi no Ko Anime Posts Theatrical Trailer With YOASOBI's Opening Song, New Cast Member|author=Egan Loo|publisher=[[Anime News Network]]|date=2023-02-19|access-date=2023-12-23|language=en}}</ref> dhe [[Frieren]].<ref>{{Cite web|url=https://www.anime2you.de/news/712418/frieren-anime-trailer-opening/|title=Neuer Trailer zu »Frieren« stellt Theme-Songs vor|author=Sarah Dumann|publisher=Anime2you.de|date=2023-09-01|access-date=2023-12-23|language=de}}</ref> Kënga ''Biri-Biri'' u përdor si këngë temë për lojërat [[Pokémon]] Scarlet dhe Violet për të festuar përvjetorin e parë.<ref>{{Cite web|url=https://www.4gamer.net/games/619/G061991/20231116059/|title=YOASOBIが作曲した「ポケモン スカーレット・バイオレット」のインスパイアソング「Biri-Biri」,11月18日に配信開始|author=Yawaragi|publisher=4gamers.net|date=2023-11-16|access-date=2023-12-23|language=ja}}</ref> == Anëtarët e bandës == * [[Ayase]] — Prodhim muzikor, [[Keyboard]], [[Sampling]], Shkrimi i këngëve, [[Kompozitor]], [[Synthesizer]] * [[Ikura]] — [[Këngëtar]] ;Bandë<ref>{{Cite web|url=https://natalie.mu/music/news/456419|title=YOASOBIが2つの夢叶えた日本武道館ワンマン「この空間には愛しかない|publisher=Natalie.mu|date=2021-12-06|access-date=2023-12-23|language=ja|archive-date=9 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135052/https://natalie.mu/music/news/456419|url-status=dead}}</ref> * AssH — [[Kitara]] * Zacro Misohagi — Keyoboard, Këngëtar * Honogumo — [[Drums]] * Hikaru Yamamoto — [[Bas kitarë]] ;Anëtarët në turne * Satoru Taguchi — Drums <small>(2022)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.billboard-japan.com/d_news/detail/115692/2|title=YOASOBI/ミセス/サウシーら出演 【ROCK IN JAPAN FESTIVAL 2022】1日目まとめレポ|publisher=[[Billboard Japan]]|date=2022-08-23|access-date=2023-12-23|language=ja}}</ref> * [[Crossfaith|Tatsuya Amano]] — Drums <small>(2023—)</small><ref>{{Cite web|url=https://natalie.mu/music/news/551468|title=YOASOBIのバンドにCrossfaithのドラマーTatsuya加入|publisher=Natalie.mu|date=2023-12-02|access-date=2023-12-23|language=ja|archive-date=15 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250215190408/https://natalie.mu/music/news/551468|url-status=dead}}</ref> == Discography == === Albumet === {|class="wikitable" ! rowspan="2"| Viti ! rowspan="2"| Hollësitë e albumit ! rowspan="2"| Labeli ! colspan="1"| Pozita nëpër Top-Lista<ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/prof/760597/rank/album/|title=Yoasobiランキング情報|publisher=[[Oricon]]|access-date=2023-12-23|language=ja}}</ref> ! rowspan="2"| Shitjet<ref name="YoasobiCertifikat" /> |- ! width="50"| <small>{{JPN|#}} [[Oricon]]</small> |- | rowspan="3"| 2021 | ''The Book'' | rowspan="7"| [[Sony Music Entertainment Japan|SME Japan]] | align="center"| 2 | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold]]+[[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]] |- | ''E-Side'' | align="center"| — | |- | ''The Book 2'' | align="center"| 2 | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold]] |- | 2022 | ''E-Side 2'' | align="center"| — | |- | rowspan="2"| 2023 | ''Hajimete no EP'' | align="center"| 9 | |- | ''The Book 3'' | align="center"| 2 | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold]] |- | rowspan="1"| 2024 | ''E-Side 3'' | align="center"| — |- |} === Singles === {|class="wikitable" ! rowspan="2"| Viti ! rowspan="2"| Titul këngë ! colspan="2"| Pozita nëpër Top-Lista ! rowspan="2"| Shitjet<ref name="YoasobiCertifikat" /><ref>Certifikat Yoasobi: * [[Zelanda e Re]]: [https://www.radioscope.co.nz/2024/00/00/single-cert-search/ Singles] </ref> ! rowspan="2"| Albumit |- ! width="75"| <small>{{JPN|#}}<br />[[Oricon]]</small><ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/prof/760597/rank/single/|title=Yoasobiランキング情報|publisher=[[Oricon]]|access-date=2023-12-23|language=ja}}</ref> ! width="75"| <small>{{KOR|#}}<br />[[Circle Digital Chart|Circle]]</small><ref>{{Cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/search.circle?chartType=Digital&serviceGbn=ALL|title=Search - Digital|publisher=[[Circle Chart]]|access-date=2023-12-23|language=ko}}</ref> |- | 2019 | ''Yoru ni Kakeru'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Triple platinum record icon.svg|15px|Platinum (Digital)]]+[[File:Diamond record icon.svg|15px|Diamond (Streaming)]]<br />{{NZL|NZ}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]] | rowspan="7"| The Book |- | rowspan="5"| 2020 | ''Ano Yume o Nazotte'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Halzion'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Triple platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Tabun'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Gunjō'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Digital)]]+[[File:Diamond record icon.svg|15px|Diamond (Streaming)]] |- | ''Haruka'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | rowspan="9"| 2021 | ''Encore'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Kaibutsu'' | rowspan="2" align="center"| 2 | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Digital)]]+[[File:Diamond record icon.svg|15px|Diamond (Streaming)]] | rowspan="8"| The Book 2 |- | ''Yasashii Suisei'' | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Mō Sukoshi Dake'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Sangenshoku'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Loveletter'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Taishō Roman'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Tsubame'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] |- | ''Moshi mo Inochi ga Egaketara'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] |- | rowspan="4"| 2022 | ''Mr.'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] | rowspan="2"| Hajimete no EP / The Book 3 |- | ''Suki da'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] |- | ''Shukufuku'' | align="center"| 3 | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Platinum record icon.svg|15px|Platinum (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] | The Book 3 |- | ''Umi no Manimani'' | align="center"| — | align="center"| — | | Hajimete no EP /The Book 3 |- | rowspan="6"| 2023 | ''Adventure'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] | The Book 3 |- | ''Seventeen'' | align="center"| — | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Streaming)]] | Hajimete no EP / The Book 3 |- | ''Idol'' | align="center"| 2 | align="center"| 68 | {{JPN|JP}}: [[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Digital)]]+[[File:Diamond record icon.svg|15px|Diamond (Streaming)]] | rowspan="2"| The Book 3 |- | ''Yūsha'' | align="center"| 7 | align="center"| — | {{JPN|JP}}: [[File:Gold record icon.svg|15px|Gold (Digital)]]+[[File:Double platinum record icon.svg|15px|Platinum (Streaming)]] |- | ''Biri-Biri'' | align="center"| 4 | align="center"| — | | — |- | ''Heart Beat'' | align="center"| — | align="center"| — | | — |- | rowspan="4"| 2024 | ''Undead'' | align="center"| — | align="center"| — | | — |- | ''Butai ni Tatte'' | align="center"| — | align="center"| — | |— |- | ''Monotone'' | align="center"| 16 | align="center"| — | | — |- | ''New Me'' | align="center"| — | align="center"| — | |— |- |} == Awards == {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;color:#000" ! scope="col" | Viti ! scope="col" | Ceremonia e çmimeve ! scope="col" | Kategoria ! scope="col" | I nominuar për ! scope="col" | Rezultati ! scope="col" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- | rowspan="5" | 2020 | AMD Award | Digital Contents of the Year | rowspan="3" | Yoasobi | {{Won}} |<ref>{{cite web|title=第26回 AMD Award '20 受賞作品一覧|url=https://amd.or.jp/award/26/works/01.html|publisher=Association of Media in Digital|access-date=1 korrik 2023|language=ja|archive-date=30 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630174819/https://amd.or.jp/award/26/works/01.html|url-status=dead}}</ref> |- | Anan Award | Trend Culture | {{Won}} |<ref>{{cite news|title=⽩⽯⿇⾐、『ananAWARD 2020 ミューズ』受賞!<授賞式リポート>|url=https://actresspress.com/mai_shiraishi-ananaward20201118/|access-date=3 shkurt 2022|work=Actress Press|date=19 nëntor 2020|language=ja}}</ref> |- | JC / JK Buzzword Award | Person Category (1st Half Year) | {{Won}} |<ref>{{cite news|author1=AMF|title=JC・JK流行語大賞2020年上半期を発表 「◯◯しか勝たん」「ぴえんこえてぱおん」がランクイン!|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000015.000017469.html|access-date=3 shkurt 2022|work=PR Times|date=30 qershor 2020|language=ja}}</ref> |- | [[Billboard Japan Music Awards]] | Hot 100 of the Year | rowspan="2"| Yoru ni Kakeru | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle |url=https://www.billboard.com/pro/yoasobi-tops-billboard-japan-2020-year-end-charts/ |titel=YOASOBI Tops Billboard Japan’s 2020 Year-End Charts With Song Not Released on CD |hrsg=[[Billboard]] |datum=2020-12-03 |abruf=2023-04-12|sprache=en}}</ref> |- | [[MTV Video Music Awards Japan]] | Song of the Year | {{Won}} |<ref name="MTVJP">{{Internetquelle |url=https://www2.mtvjapan.com/vmaj/2020/winners.html |titel=VMAJ Winners 2020 |hrsg=[[MTV|MTV Japan]] |sprache=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20201030034801/https://www2.mtvjapan.com/vmaj/2020/winners.html |archiv-datum=2020-10-30 |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | rowspan="8"| 2021 | rowspan="2"| Anisong Awards | Artist Song Award | rowspan="2"| Kaibutsu | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://natalie.mu/music/news/458600|titel=「令和3年アニソン大賞」は宇多田ヒカルの「シン・エヴァ」主題歌、スカートとPUNPEEらも受賞|werk=Natalie.mu|datum=2021-12-20|abruf=2023-11-21|sprache=ja}} {{Cite web |url=https://natalie.mu/music/news/458600 |title=Kopje e arkivuar |access-date=23 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422094003/https://natalie.mu/music/news/458600 |archive-date=22 prill 2022 |url-status=dead}}</ref> |- | Best Work Award | {{Nom}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://www.lisani.jp/0000190659/|titel=12月17日(金)開催『令和3年アニソン大賞』各ノミネート楽曲が発表!|werk=LisAni.jp|datum=2021-12-14|abruf=2023-11-21|sprache=ja}}</ref> |- | Dime Trend Award | Best Character Award | rowspan="5"| Yoasobi | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle |url=https://dime.jp/genre/1281213/ |titel=2021年のDIMEトレンド大賞発表!ヒット商品、話題の人物をまるごとYouTubeで配信中 |hrsg=Dime |datum=2021-12-15 |sprache=ja |abruf=2023-04-12 }} {{Cite web |url=https://dime.jp/genre/1281213/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=23 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205045142/https://dime.jp/genre/1281213/ |archive-date=5 dhjetor 2022 |url-status=dead}}</ref> |- | [[Japan Gold Disc Award]] | Best 5 New Artists | {{Won}} |<ref name="GD2021">{{Internetquelle |archiv-url=https://web.archive.org/web/20210314150900/https://www.golddisc.jp/award/35/index.html |url=https://www.golddisc.jp/award/35/index.html |titel=第35回 日本ゴールドディスク大賞 |hrsg=Golddisc.jp |sprache=ja |archiv-datum=2021-03-14 |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | [[Japan Record Awards]] | Special Achievement Award | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle |url=https://www.tbs.co.jp/recordaward/ |titel=第63回 日本レコード大賞 |hrsg=[[Tokyo Broadcasting System|TBS.co.jp]] |sprache=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20211119024206/https://www.tbs.co.jp/recordaward/ |archiv-datum=2021-11-19 |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | MTV Video Music Awards Japan | Artist of the Year | {{Won}} |<ref name="MTVJa2021">{{Internetquelle |url=https://www.vmaj.jp/info/vnxl9x/winners |titel=VMAJ Winners 2021 |hrsg=MTV Japan |sprache=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20211029134947/https://www.vmaj.jp/info/vnxl9x/winners |archiv-datum=2021-10-29 |abruf=2023-04-12 }} {{Cite web |url=https://www.vmaj.jp/info/vnxl9x/winners |title=Kopje e arkivuar |access-date=23 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211125135749/https://www.vmaj.jp/info/vnxl9x/winners |archive-date=25 nëntor 2021 |url-status=bot: unknown}}</ref> |- | Noma Publishing Culture Awards | Noma Publishing Culture Awards | {{Won}} |<ref name="NomaPA">{{Internetquelle |url=https://www.kodansha.co.jp/upload/pr.kodansha.co.jp/files/pdf/2021/20211104_nomaprize.pdf |titel=第 74 回「野間文芸賞」/第 43 回「野間文芸新人賞」第 59 回「野間児童文芸賞」/第 3 回「野間出版文化賞」受賞者決定のお知らせ |hrsg=[[Kōdansha]] |format=PDF |sprache=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20211105001104/https://www.kodansha.co.jp/upload/pr.kodansha.co.jp/files/pdf/2021/20211104_nomaprize.pdf |archiv-datum=2021-11-05 |abruf=2023-04-12 }} {{Cite web |url=https://www.kodansha.co.jp/upload/pr.kodansha.co.jp/files/pdf/2021/20211104_nomaprize.pdf |title=Kopje e arkivuar |access-date=23 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105001104/https://www.kodansha.co.jp/upload/pr.kodansha.co.jp/files/pdf/2021/20211104_nomaprize.pdf |archive-date=5 nëntor 2021 |url-status=dead}}</ref> |- | [[Space Shower Music Awards]] | Song of the Year | Yoru ni Kakeru | {{Won}} |<ref name="SpaceShower">{{Internetquelle |url=https://awards.spaceshower.jp/2021/winners/ |titel=Winners: Space Shower Music Awards 2021 |hrsg=Spaceshower.jp |sprache=ja |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | rowspan="14"| 2022 | Anisong Awards | Composition Award | Shukufuku | {{Nom}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://www.lisani.jp/0000219541/|titel=令和4年アニソン大賞開催!大賞は米津玄師「KICK BACK」に決定!|werk=LisAni.jp|datum=2022-12-30|abruf=2023-11-21|sprache=ja}}</ref> |- | rowspan="2"| [[Crunchyroll Anime Awards]] | Best Opening Theme | Kaibutsu | {{Nom}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle |autor=Michael Schneider |url=https://variety.com/2022/awards/news/crunchyroll-anime-awards-2022-nominations-1235155903/ |titel=Crunchyroll Anime Awards 2022 Nominations Include ’86 Eighty-Six,’ ‘Jujutsu Kaisen,’ ‘Oddtaxi’ (EXCLUSIVE) |hrsg=[[Variety]] |datum=2022-01-18 |abruf=2024-01-06 |sprache=en }}</ref> |- | Best Ending Theme | rowspan="2"| Yasashii Suisei | {{Nom}} |- | Anime Trending Awards | Ending Theme Song of the Year | {{Nom|2nd}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://anitrendz.com/ata/results/2022#Theme-Song-Awards|titel=Results of the 8th Anime Trending Awards: Theme Song Awards|werk=Anitrendz.net|abruf=2023-07-14|sprache=en}}</ref> |- | rowspan="2"| [[CD Shop Awards]] | rowspan="2"| Popularity Award | The Book | {{Won}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle |url=https://skream.jp/news/2022/03/cdshop_taisho_2022.php |titel="第14回CDショップ大賞2022"、大賞はOfficial髭男dism『Editorial』&WurtS『ワンス・アポン・ア・リバイバル』に決定。各部門受賞作品も発表 |hrsg=Skream.jp |datum=2022-03-04 |sprache=ja |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | The Book 2 | {{Won}} |- | rowspan="2"| Space Shower Music Awards | Best Pop Artist | rowspan="2"| Yoasobi | {{Won}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle |url=https://awards.spaceshower.jp/2022/winners/index.html |titel=Winners: Space Shower Music Awards 2022 |hrsg=Spaceshower.jp |sprache=ja |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | Artist of the Year | {{Won}} |- | rowspan="5"| Japan Gold Disc Awards | Song of the Year by Download Japan | rowspan="4"| Kaibutsu | {{Won}} | rowspan="5"|<ref>{{Internetquelle |url=https://www.golddisc.jp/award/36/Prize_2.html |titel=第36回 日本ゴールドディスク大賞 |hrsg=Golddisc.jp |sprache=ja |abruf=2023-04-12}}</ref> |- | Best 5 Songs by Download | {{Won}} |- | Song of the Year by Streaming Japan | {{Won}} |- | Best 5 Songs by Streaming | {{Won}} |- | Special Award | Yoasobi | {{Won}} |- | Fall 2022 Anime Awards | Favorite Opening Theme Song | rowspan="2"| Shukufuku | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://anitrendz.com/ata/seasonal/winners/fall-2022|titel=Winners of the Fall 2022 Anime Awards|werk=Anitrendz|abruf=2023-07-23|sprache=en}}</ref> |- | rowspan="11"| 2023 | Anime Trending Awards | Opening Theme Song of the Year | {{Nom|6th}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://anitrendz.com/ata/results/2023#Theme-Song-Awards|titel=Results of the 9th Anime Trending Awards – Theme Song Awards|werk=[[Anitrendz]]|abruf=2023-07-23|sprache=en}}</ref> |- | Pop Golden Awards | Group of the Year | Yoasobi | {{Nom}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://www.hindustantimes.com/brand-stories/pop-golden-awards-2023-nominations-bollywood-stars-blackpink-bad-bunny-bts-members-forge-ahead-101688565979061.html|titel=Pop Golden Awards 2023 Nominations: Bollywood Stars, Blackpink, Bad Bunny, BTS Members Forge Ahead|werk=[[Hindustan Times]]|datum=2023-08-29|abruf=2023-08-29|sprache=en}}</ref> |- | Spring 2023 Anime Awards | Favorite Opening Theme Song | rowspan="6"| Idol | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://anitrendz.com/ata/seasonal/winners/spring-2023|titel=Winners of the Spring 2023 Anime Awards|werk=Anitrendz.net|abruf=2023-07-21|sprache=en}}</ref> |- | rowspan="3"| [[MTV Video Music Awards Japan]] | Video of the Year | {{Nom}} |<ref>{{Internetquelle|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231028195757/https://viacom.jotform.com/232933359725868|url=https://viacom.jotform.com/232933359725868|titel=MTV VMAJ 2023 投票フォーム|werk=[[Viacom]]|datum=2023-10-27|archiv-datum=2023-10-28|abruf=2023-10-28|sprache=ja}}</ref> |- | Song of the Year | {{Won}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000300.000023241.html|titel=今年の音楽シーンを彩ったミュージックビデオを表彰するアワード「MTV VMAJ 2023」各部門の受賞作品発表!Mrs. GREEN APPLEが3冠!aiko、YOASOBIが2冠!|werk=PRTimes.jp|datum=2023-10-27|abruf=2023-10-28|sprache=ja}}</ref> |- | Animation Music Video | {{Won}} |- | [[TikTok]] Trend Awards | Music Category | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle |url=https://www.oricon.co.jp/news/2306719/full |titel=【TikTok Awards】トレンド大賞のミュージック部門はYOASOBIの「アイドル」 Ayase&ikuraが喜びのコメント |werk=Oricon |datum=2023-12-14 |sprache=ja |abruf=2023-12-14}}</ref> |- | rowspan="2"| [[Newtype Anime Awards]] | rowspan="2"| Best Theme Song | {{Nom|2nd}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle|url=https://animeguidesjapan.com/news/newtype-anime-awards-2022-2023%E3%81%AE%E5%8F%97%E8%B3%9E%E8%80%85%E3%81%8C%E7%99%BA%E8%A1%A8/#%E6%9C%80%E5%84%AA%E7%A7%80%E3%83%86%E3%83%BC%E3%83%9E%E3%82%BD%E3%83%B3%E3%82%AF%E3%82%99|titel=Newtype Anime Awards 2022-2023の受賞者が発表|werk=Animeguidesjapan.com|datum=2023-10-01|abruf=2023-10-30|sprache=ja}} {{Cite web |url=https://animeguidesjapan.com/news/newtype-anime-awards-2022-2023%e3%81%ae%e5%8f%97%e8%b3%9e%e8%80%85%e3%81%8c%e7%99%ba%e8%a1%a8/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=31 tetor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029150819/https://animeguidesjapan.com/news/newtype-anime-awards-2022-2023%e3%81%ae%e5%8f%97%e8%b3%9e%e8%80%85%e3%81%8c%e7%99%ba%e8%a1%a8/ |archive-date=29 tetor 2023 |url-status=dead}}</ref> |- | Shukufuku | {{Nom|3rd}} |- | [[Japan Record Awards]] | Special International Music Awards | rowspan="2"| Yoasobi | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://natalie.mu/music/news/550064|titel=「レコード大賞」各賞発表!リーダーズ、ミセス、Ado、NewJeans、JO1、ビーファら大賞候補に|werk=Natalie.mu|datum=2023-11-21|abruf=2023-11-21|sprache=ja}} {{Cite web |url=https://natalie.mu/music/news/550064 |title=Kopje e arkivuar |access-date=23 dhjetor 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231001018/https://natalie.mu/music/news/550064 |archive-date=31 dhjetor 2023 |url-status=dead}}</ref> |- | PEN Creator Awards | Creator Award | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://realsound.jp/book/2023/11/post-1502838.html|titel=YOASOBI、安藤サクラ、宮藤官九郎……今年もっとも輝いた6組が決定「Pen クリエイター・アワード」|werk=Realsound.jp|datum=2023-11-29|abruf=2023-12-01|sprache=ja}}</ref> |- | rowspan="8" | 2024 | rowspan="2" | AnimaniA Awards | rowspan="2" | Bestes Opening | Idol | {{Nom}} | rowspan="2" |<ref>AnimaniA: ''AnimaniA Award Nominierungen'', 2/2024, '''p. 51''', 114, në gjermanisht</ref> |- | Yūsha | {{Nom}} |- | Anime Trending Awards | Opening Theme Song of the Year | Idol | {{Won|'''1st'''}} |<ref>{{Internetquelle|url=https://anitrendz.com/ata/nominees/2024|titel=Nominees of the 10th Anime Trending Awards|werk=Anitrendz.net|abruf=2023-07-21|sprache=en}}</ref> |- | rowspan="2" | CD Shop Awards | Grand Prix (Red) | rowspan="2" | The Book 3 | {{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{Internetquelle|url=https://www.musicman.co.jp/business/593526|titel=第16回CDショップ大賞2024入賞作品を発表、King Gnu「THE GREATEST UNKOEN」Vaundy「replica」Mrs.GREEN APPLE「ANTENNA」結束バンド「結束バンド」など20作品選出|werk=Musicman.co.jp|datum=2024-01-10|abruf=2024-01-15|sprache=ja}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> |- | Finalist Award | {{Won}} |- | rowspan="2"| Crunchyroll Anime Awards | Best Anime Song | rowspan="3"| Idol | {{Won}} | rowspan="2"|<ref>{{Internetquelle|url=https://deadline.com/2024/01/anime-awards-2024-nominees-list-megan-thee-stallion-1235795291/|titel=Anime Awards Nominees Set; Megan Thee Stallion Among Presenters At Ceremony|autor=Erik Pedersen|werk=Deadline.com|datum=2024-01-17|abruf=2024-02-03|sprache=en}}</ref> |- | Best Opening Theme | {{Nom}} |- | [[Japan Expo]] Awards | Daruma du meilleur Opening | {{Won}} |<ref>{{Internetquelle|archiv-url=https://archive.today/20240613062031/https://www.mangacollec.com/poll_questions/32760611-38a4-40af-9f7e-a5dcf64909d3|url=https://www.mangacollec.com/poll_questions/32760611-38a4-40af-9f7e-a5dcf64909d3|titel=Daruma du Meilleur Opening|werk=Mangacollec.com|archiv-datum=2024-06-13|abruf=2024-06-27|sprache=fr}}</ref> |} == Website == * [https://www.yoasobi-music.jp Website] == Referime == <references responsive /> [[Kategoria:Grupe muzikore japoneze]] rm93rtoyy7g0vmzev684ltqiaikxidy Diskutim:Yoasobi 1 348751 3062202 3013584 2026-11-03T15:27:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062202 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Yoasobi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Yoasobi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062201 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230610165800/https://animeanime.global/2021/03/25/60296.html për lidhjen https://animeanime.global/2021/03/25/60296.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://natalie.mu/music/news/458600. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://dime.jp/genre/1281213/. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.vmaj.jp/info/vnxl9x/winners. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.kodansha.co.jp/upload/pr.kodansha.co.jp/files/pdf/2021/20211104_nomaprize.pdf. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://animeguidesjapan.com/news/newtype-anime-awards-2022-2023%e3%81%ae%e5%8f%97%e8%b3%9e%e8%80%85%e3%81%8c%e7%99%ba%e8%a1%a8/. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://natalie.mu/music/news/550064. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 16:27 (CET) a0cae3wue63xmfv1j9knr7gh51vf6xa Zonja Hudson 0 348773 3062211 3045429 2026-11-03T16:27:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062211 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series = [[Sherlock Holmes]] | image = | caption = | first = ''[[A Study in Scarlet]]'' (1887) | last = "[[The Adventure of the Three Garridebs]]" (1924) | creator = [[Arthur Conan Doyle]] | occupation = [[Qiradhënëse]] | nationality = Britanike }} '''Zonja Hudson''' është një personazh imagjinar në romanet dhe tregimet e shkurtra të [[Sherlock Holmes]] nga [[Arthur Conan Doyle]]. Ajo është [[qiradhënëse]] e [[221B Baker Street]], rezidenca në Londër në të cilën jeton Sherlock Holmes.<ref name="Cawthorne 207"/> Zonja Hudson shfaqet ose përmendet në shumë histori të Sherlock Holmes, megjithëse paraqitjet e saj janë përgjithësisht të shkurtra dhe pak informacion jepet për personazhin. Ajo është bërë një personazh më i spikatur në përshtatjet e shumta të Sherlock Holmes në film, televizion dhe media të tjera.<ref name="Smith 49">{{Cite book|last=Smith|first=Daniel|title=The Sherlock Holmes Companion: An Elementary Guide|url=https://archive.org/details/sherlockholmesco0000smit_y0b4|publisher=Aurum Press|location=London|year=2014|edition=Updated|orig-year=2009|page=[https://archive.org/details/sherlockholmesco0000smit_y0b4/page/49 49]|language=en|isbn=978-1-78131-404-3}}</ref> == Biografia == === Historia === Zonja Hudson është pronare e [[221B Baker Street]], rezidenca në Londër ku jetojnë [[Sherlock Holmes]] dhe [[Dr. Watson]] në shumë prej tregimeve. Në tregimin e shkurtër "[[The Adventure of the Naval Treaty]]", Holmes thotë "Kuzhina e saj është paksa e kufizuar, por ajo ka një ide të mirë për mëngjesin sa një skoceze,"<ref name="naval">Doyle, Arthur Conan, Sir: "The Naval Treaty," ''The Memoirs of Sherlock Holmes''. [[:gutenberg:834|834]]</ref> që disa lexues e kanë marrë për të nënkuptuar se ajo është [[Skocezët|skoceze]]. Përveç një përmendjeje të "shkeljes madhështore" të saj në romanin ''[[A Study in Scarlet]]'', asaj nuk i është dhënë asnjë përshkrim fizik apo emër i parë, megjithëse disa komentues e kanë identifikuar atë me "Martën" në "[[His Last Bow (tregim i shkurtër)|His Last Bow]]".<ref>{{cite book|author=Vincent Starrett|author-link=Vincent Starrett|title=The Singular Adventures of Martha Hudson|year=1934|language=en}}</ref><ref name="cooke">{{cite journal|url=http://www.bakerstreetjournal.com/images/Catherine_Cooke_Mrs_Hudson.pdf|title=Mrs. Hudson: A Legend In Her Own Lodging House|author=Catherine Cooke|journal=[[The Baker Street Journal]]|language=en|issue=55|pages=13–16|access-date=4 shkurt 2012}}</ref> Në tregimin e parë të Sherlock Holmes, ''A Study in Scarlet'', është një pronare e 221B Baker Street, megjithëse emri i saj nuk është dhënë. Qiradhënësja identifikohet si Zonja Hudson në tregimin e mëposhtëm, ''[[The Sign of the Four]]''.<ref name="Cawthorne 207"/> Në një moment në "[[A Scandal in Bohemia]]", Holmes e quan pronaren "Zonja Turner", në vend të zonjës Hudson, gjë që ka shkaktuar shumë spekulime në mesin e fansave të Holmes.<ref>{{cite journal|url=http://www.bakerstreetjournal.com/images/Catherine_Cooke_Mrs_Hudson.pdf|title=Mrs. Hudson: A Legend In Her Own Lodging House|author=Catherine Cooke|journal=[[The Baker Street Journal]]|language=en|issue=55|pages=21|access-date=4 shkurt 2012|ref=none}}</ref> Është sugjeruar se zonja Turner po zëvendësonte znj. Hudson ose që Holmes ose Watson përdorën gabimisht emrin e gabuar, megjithëse mund të ketë qenë thjesht një gabim nga Doyle, pasi emri Zonja Turner u shfaq edhe në një draft të hershëm të "[[The Adventure of the Empty House]]", por u korrigjua në znj. Hudson.<ref>Klinger, Leslie (ed.). ''The New Annotated Sherlock Holmes, Volume I'' (New York: W. W. Norton, 2005). pp. 27–28. {{ISBN|0-393-05916-2}}.</ref> Kur Holmes është në pension në Sussex në "[[The Adventure of the Lion's Mane]]", ai thotë se po jeton me "shtëpiakun e tij të vjetër", për të cilën disa lexues besojnë se është zonja Hudson.<ref name="Cawthorne 207"/> Holmes i thotë Watson në "[[The Adventure of the Empty House]]" se kthimi i tij i papritur në Baker Street tre vjet pas vdekjes së tij të supozuar "e hodhi zonjën Hudson në histerikë të dhunshme". Në të njëjtën histori, Watson vëren se dhomat e tyre të vjetra të Baker Street janë të pandryshuara për shkak të "mbikëqyrjes së Mycroft Holmes dhe kujdesit të menjëhershëm të zonjës Hudson".<ref name="empty"/> Zonja Hudson gjithashtu e vendos veten në rrezik për të ndihmuar Holmes në histori, duke lëvizur me kujdes një bust të Holmes çdo çerek ore për të mashtruar një snajper, kolonel [[Sebastian Moran]], duke menduar se busti është në të vërtetë Holmes.[9] Kur Moran qëllon me armën e tij, plumbi kalon nëpër bust dhe godet murin, pas së cilës zonja Hudson e merr atë. Ajo shpreh shqetësimin që busti i Holmes u prish nga plumbi dhe ia dorëzon plumbin Holmes.<ref name="empty">Doyle, Arthur Conan, Sir: "The Adventure of the Empty House", ''The Return of Sherlock Holmes''. [[:gutenberg:108|108]]</ref> Nuk përmendet në tregimet e burrit të zonjës Hudson. Është sugjeruar si mundësi që ajo të mos jetë martuar kurrë, që nga titulli “Zonja”. u përdor në epokën viktoriane si një titull respektues për stafin vendas të rangut të lartë, pavarësisht nga statusi martesor.<ref name="cooke"/> Ndërkohë që asnjë i afërm i zonjës Hudson nuk identifikohet në tregime, ajo ndan mbiemrin e saj me një personazh në "[[The Adventure of the Gloria Scott]]" dhe një tjetër në "[[The Adventure of the Six Napoleons]]". Ka edhe personazhe në "[[The Boscombe Valley Mystery]]" me mbiemrin Turner, emër i cili mund të lidhet ose jo me znj. Hudson në "A Scandal in Bohemia".<ref name="Cawthorne 207"/> === Personaliteti === Watson përshkruan marrëdhënien midis Holmes dhe Hudson në hapjen e "[[The Adventure of the Dying Detective]]": {{quote|Zonja Hudson, pronarja e Sherlock Holmes, ishte një grua shumëvuajtur. Jo vetëm që banesa e saj në katin e parë pushtohej gjatë gjithë orëve nga një mori personazhesh të veçantë dhe shpesh të padëshiruar, por edhe banori i saj i jashtëzakonshëm tregoi një ekscentricitet dhe parregullsi në jetën e tij që duhet ta ketë provuar shumë durimin e saj. Parregullsia e tij e pabesueshme, varësia e tij ndaj muzikës në orë të çuditshme, praktika e tij e herëpashershme me revole brenda dyerve, eksperimentet e tij të çuditshme dhe shpesh të pakëndshme shkencore dhe atmosfera e dhunës dhe rrezikut që vareshin rreth tij e bënë atë qiramarrësin më të keq në Londër. Nga ana tjetër, pagesat e tij ishin princërore. Nuk kam dyshim se shtëpia mund të ishte blerë me çmimin që Holmes pagoi për dhomat e tij gjatë viteve që isha me të. Qiradhënësja qëndroi në frikën më të madhe ndaj tij dhe kurrë nuk guxoi të ndërhynte me të, sado e egër mund të dukeshin procedurat e tij. Ajo gjithashtu e donte atë, sepse ai kishte një butësi dhe mirësjellje të jashtëzakonshme në marrëdhëniet e tij me gratë..<ref>{{cite book|last=Doyle|first=Arthur|title=The Adventure of the Dying Detective|publisher=Kessinger Publishing|year=2004|language=en|isbn=1-4191-5132-0|page=1}}</ref>}} Në ''[[The Sign of the Four]]'', ajo shqetësohet për shëndetin e Holmes pasi e dëgjon atë të kalojë natën duke ecur lart e poshtë.<ref name="Cawthorne 207"/> Në "[[The Adventure of the Naval Treaty]]", ajo me sa duket luan së bashku me zbulimin dramatik të zotit Phelps nga Holmes për traktatin e humbur duke i shërbyer zotit Phelps një pjatë të mbuluar me traktatin e rikuperuar brenda.<ref name="o'brien">{{cite book|last=O'Brien|first=James F.|title=The Scientific Sherlock Holmes: Cracking the Case with Science and Forensics|url=https://archive.org/details/scientificsherlo0000obri|publisher=Oxford University Press|date=2013|language=en|isbn=9780199311576|pages=[https://archive.org/details/scientificsherlo0000obri/page/41 41]–44}}</ref> Zonja Hudson është e pakënaqur në dy rastet kur Holmes vizitohet nga një grup i ndyrë [[Baker Street Irregulars]], duke shprehur "neverinë" kur të parregullt mbërrijnë në ''[[A Study in Scarlet]]'' dhe "zhgënjim" kur shfaqen në ''Sign of the Four''.<ref name="o'brien"/> Në "[[The Adventure of the Speckled Band]]", zonja Hudson zgjohet herët nga shfaqja e një klienti për Holmes dhe, në kohën kur Watson është ngritur, "kishte sens të mirë të ndezë zjarrin" sipas Holmes.<ref name="Cawthorne 207"/> === Profesioni === Ajo është pronare e 221B Baker Street, dhe gjithashtu duket se kryen detyra të ndryshme si përgatitja e vakteve. Holmes vlerëson mëngjeset e saj "të shkëlqyera" në "[[The Adventure of the Naval Treaty]]" dhe "[[The Adventure of Black Peter]]". Ajo shërben pulë karrie në "The Adventure of the Naval Treaty" dhe woodcock in "[[The Adventure of the Blue Carbuncle]]". Ajo ndonjëherë shoqëron vizitorët deri në shkallët e banesës së Holmes, si inspektorët Gregson dhe Baynes në "[[The Adventure of Wisteria Lodge]]" dhe disa marinarë në "The Adventure of Black Peter". Ajo gjithashtu i sjell herë pas here Holmes një kartë ose telegram në një tabaka, për shembull kur i sjell Holmes kartën e John Garrideb in "[[The Adventure of the Three Garridebs]]" dhe një telegram në "[[The Adventure of the Dancing Men]]".<ref name="o'brien"/> Përveç [[Personazhet e vegjël të Sherlock Holmes#Billy|Billy]], zonja Hudson punëson një shërbëtore të gjallë në Baker Street. Watson dëgjon shërbyesen duke shkuar në shtrat ndërsa ai është duke pritur për Holmes në ''A Study in Scarlet'', dhe pret që shërbëtorja t'i sjellë kafe në "The Five Orange Pips". Ajo i sjell Holmes një telegram në "[[The Adventure of the Bruce-Partington Plans]]". Është sugjeruar se kjo shërbëtore mund të jetë zonja Turner që shfaqet në "A Scandal in Bohemia".<ref name="Cawthorne 207">{{cite book|last=Cawthorne|first=Nigel|author-link=Nigel Cawthorne|title=A Brief History of Sherlock Holmes|url=https://archive.org/details/briefhistoryofsh0000cawt|pages=[https://archive.org/details/briefhistoryofsh0000cawt/page/206 207]–210|publisher=Robinson|date=2011|language=en|isbn=978-0-7624-4408-3}}</ref> == Përshtatjet == === Filma === * Mme. d'Esterre luajti Zonjën Hudson në tituj të shumtë në [[Sherlock Holmes (filmseri Stoll)|serinë e filmave Stoll]] (1921–1923) me [[Eille Norwood]] në rolin e Holmes, duke përfshirë filmat e shkurtër ''[[The Dying Detective (film)|The Dying Detective]]'' (1921) dhe ''[[The Man with the Twisted Lip (film)|The Man with the Twisted Lip]]'' (1921), si dhe në filmat artistik ''[[The Hound of the Baskervilles (1921 film)|The Hound of the Baskervilles]]'' (1921) dhe ''[[The Sign of Four (film 1923)|The Sign of Four]]'' (1923).<ref>{{cite book|last=Eyles|first=Alan|title=Sherlock Holmes: A Centenary Celebration|url=https://archive.org/details/sherlockholmesce0000eyle|url-access=registration|year=1986|publisher=Harper & Row|page=[https://archive.org/details/sherlockholmesce0000eyle/page/130 130–132]|language=en|ISBN=0-06-015620-1}}</ref> * [[Geraldine James]] portretizoi znj. Hudson në filmin e [[Guy Ritchie]] të vitit 2009 ''[[Sherlock Holmes (film 2009)|Sherlock Holmes]]'' dhe filmin vijues të vitit 2011 ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]''. Zonja Hudson u luajt nga Sarah Crowden në ''[[Mr. Holmes]]'' (2015) dhe nga [[Kelly Macdonald]] në ''[[Holmes and Watson]]'' (2018). === Television === * Në serialin BBC ''[[Sherlock (seri televizive)|Sherlock]]'' (2010–2017), ajo luhet nga aktorja dhe prezantuesja televizive [[Una Stubbs]]. Ajo i ofron Holmes një qira më të ulët, sepse ai e ndihmoi atë duke siguruar dënimin dhe ekzekutimin e burrit të saj në Florida pasi ai vrau dy persona. Në "[[A Scandal in Belgravia]]" kur agjentët torturojnë zonjën Hudson duke u përpjekur të gjejë një telefon celular, Sherlock hedh vazhdimisht agjentin përgjegjës nga një dritare e nivelit të lartë dhe më vonë thotë se "Anglia do të binte" nëse zonja Hudson do të largohej nga Baker Street. Në "[[His Last Vow]]" emri i saj zbulohet të jetë Martha Louise Hudson (née Sissons), një alkoolike gjysmë e reformuar dhe një ish-balerina ekzotike. "Pika e saj e presionit", sipas informacionit të Charles Augustus Magnussen për të, është marihuana. * Në serialin televiziv të animuar, ''[[Case File nº221: Kabukicho]]'' (2019–2020)), një version i ri-imagjinuar i personazhit shprehet nga [[Junichi Suwabe]] në versionin origjinal japonez dhe nga [[David Wald]] në dublimin në gjuhën angleze. * Kana Asumi zë zërin e zonjës Hudson në serialin anime ''[[Moriarty the Patriot]]''.<ref>{{cite web|url=https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html|title='Moriarty the Patriot' Comments from Furukawa Makoto & Ono Yuki have arrived! "We will give it our best shot as Makolock and Onoson."|website=Anime Anime Global|date=10 nëntor 2020|access-date=29 nëntor 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128105301/https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html|archive-date=28 nëntor 2020|url-status=dead}}</ref> == Aktorët që kanë luajtur Znj. Hudson== ===Radio dhe audiodramë=== {| class="wikitable sortable" |- ! Emri !! Titulli !! Data !! Lloji |- | '''[[Mary Gordon (actress)|Mary Gordon]]''' | ''[[The New Adventures of Sherlock Holmes]]''<ref>{{cite book|last=Dickerson|first=Ian|title=Sherlock Holmes and His Adventures on American Radio|language=en|publisher=BearManor Media|year=2019|pages=152, 160, 179, 187, 189, 198|isbn=978-1629335087}} Only a limited number of cast lists are available for the series. Episodes that are known to have included Gordon in the cast aired between 1945 and 1946.</ref> | 1945–1946 | Radio ([[Mutual Broadcasting System|Mutual]]) |- | '''Dora Gregory''' | ''The Adventure of the Speckled Band''<ref name="De Waal 382">{{harvnb|De Waal|1974|p=382}}</ref> | 1945 | [[BBC Home Service]] |- | '''Susan Richards''' | ''The Adventure of the Speckled Band''<ref name="De Waal 382"/> | 1948 | BBC Home Service |- | '''Elizabeth Maude''' | ''The Adventures of Sherlock Holmes'' – "The Dying Detective", "The Second Stain"<ref>{{harvnb|De Waal|1974|p=383}}</ref> | 1954 | [[BBC Light Programme]] |- | '''Elsa Palmer''' | ''The Sign of Four''<ref>{{harvnb|De Waal|1974|p=384}}</ref> | 1959 | BBC Light Programme |- | '''Kathleen Helme''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "The Naval Treaty"<ref name="De Waal 387">{{harvnb|De Waal|1974|pp=387–391}}</ref> | 1960 | BBC Light Programme |- | '''Penelope Lee''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "The Valley of Fear"<ref name="De Waal 387"/> | 1960 | BBC Home Service |- | '''[[Gudrun Ure]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "The Empty House"<ref name="De Waal 387"/> | 1961 | BBC Light Programme |- | '''Beryl Calder''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "Thor Bridge"<ref name="De Waal 387"/> | 1962 | BBC Light Programme |- | '''[[Barbara Mitchell]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' (4 stories)<ref name="De Waal 387"/> | 1962–1967 | BBC radio |- | '''Grizelda Hervey''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "The Sign of the Four"<ref name="De Waal 387"/> | 1963 | BBC Home Service |- | '''Janet Morrison''' | ''[[Sherlock Holmes (1952 radio series)|Sherlock Holmes]]'' (7 stories)<ref name="De Waal 387"/> | 1964–1969 | BBC radio |- | '''Cecile Chevreau''' | ''Sherlock Holmes'' – "Charles Augustus Milverton"<ref>{{harvnb|De Waal|1974|pp=411–412}}</ref> | 1970 | [[LP record]] audio drama |- | '''[[Barbara Atkinson]]''' | ''The Hound of the Baskervilles''<ref>{{cite web|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce|website=BBC Genome: Radio Times|publisher=BBC|language=en|title=The Hound of the Baskervilles: 1: The Baskerville Curse|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=23 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723132116/https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce|url-status=dead}}</ref> | 1988 | [[BBC Radio 4]] |- | '''[[Anna Cropper]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1989 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – ''A Study in Scarlet'', ''The Sign of the Four''<ref>{{cite web|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f|website=BBC Genome: Radio Times|language=en|title=Classic Serial: A Study in Scarlet: 1: Revenge|publisher=BBC|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=8 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308132400/https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f|url-status=dead}} See also ''The Sign of the Four'' (1989).</ref> | 1989 | BBC Radio 4 |- | '''Mary Allen''' | ''[[Sherlock Holmes (1989 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – "A Scandal in Bohemia", "The Noble Bachelor"<ref>{{cite web|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d|website=BBC Genome: Radio Times|title=The Adventures of Sherlock Holmes: A Scandal in Bohemia|publisher=BBC|language=en|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=8 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308233146/https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d|url-status=dead}} See also "The Noble Bachelor" (1991).</ref> | 1990–1991 | BBC Radio 4 |- | '''Joan Matheson''' | ''[[Sherlock Holmes (1989 radio series)|Sherlock Holmes]]'' (7 stories)<ref>{{cite web|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/a666668877d344d2bcf56a4fd79e6a76|website=BBC Genome: Radio Times|title=The Memoirs of Sherlock Holmes: 2: The Yellow Face|language=en|publisher=BBC|access-date=1 dhjetor 2020}}{{Lidhje e vdekur}} See also "The Empty House" (1993) and several other episodes.</ref> | 1992–1995 | BBC Radio 4 |- | '''[[Judi Dench]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1989 radio series)|Sherlock Holmes]]'' – ''The Hound of the Baskervilles''<ref>{{cite web|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04|website=BBC Genome: Radio Times|language=en|publisher=BBC|title=The Classic Serial: The Hound of the Baskervilles: 1: The Power of Evil|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=8 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308153934/https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04|url-status=dead}}</ref> | 1998 | BBC Radio 4 |- | rowspan="2"|'''Lee Paasch''' | ''[[The Further Adventures of Sherlock Holmes (American radio series)|The Further Adventures of Sherlock Holmes]]'' | 1998–2013 | rowspan="2"|Radio (''[[Imagination Theatre]]'') |- | ''[[The Classic Adventures of Sherlock Holmes]]'' | 2005–2012 |- | '''[[June Whitfield]]''' | ''[[The Newly Discovered Casebook of Sherlock Holmes]]'' | 1999 | [[BBC Radio 2]] |- | '''Beth Chalmers''' | ''Sherlock Holmes''<ref>{{cite web|title=2.1. Sherlock Holmes: The Final Problem/The Empty House|url=https://www.bigfinish.com/releases/v/sherlock-holmes-the-final-problem-the-empty-house-17|website=Big Finish|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=2.4. Sherlock Holmes: The Tangled Skein|url=https://www.bigfinish.com/releases/v/sherlock-holmes-the-tangled-skein-20|website=Big Finish|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 2011–2012 | Audio dramas ([[Big Finish Productions]]) |- | '''[[Moira Quirk]]''' | ''The Hound of the Baskervilles''<ref>{{cite web|url=https://latw.org/title/hound-baskervilles|title=The Hound of the Baskervilles|website=LATW|publisher=L. A. Theatre Works|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 2014 | Audio drama ([[L.A. Theatre Works]]) |- | '''[[Patricia Hodge]]''' | ''Mrs Hudson's Radio Show''<ref>{{cite web|url=https://www.comedy.co.uk/radio/mrs_hudsons_radio_show/cast_crew/|title=Mrs Hudson's Radio Show: Cast & Crew|website=British Comedy Guide|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 2018 | BBC Radio 4 |- | '''[[Ellen McLain]]''' | ''[[The Further Adventures of Sherlock Holmes (American radio series)|The Further Adventures of Sherlock Holmes]]'' | 2019–vazhdon | Radio (''Imagination Theatre'') |- |} ===Shfaqjet=== {| class="wikitable sortable" |- ! Name !! Title !! Date !! Type |- | '''Esmé Hubbard''' | ''[[The Return of Sherlock Holmes (play)|The Return of Sherlock Holmes]]'' | 1923 | Stage play |- | '''Paddy Edwards''' | ''[[Baker Street (musical)|Baker Street]]'' | 1965 | Stage musical |- | '''[[Toni Lamond]]''' | ''Sherlock's Last Case''<ref>{{cite web|url=https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4|title=USH Volume 4, Section X K -- Actors, Performances, and Recordings: Plays (continued)|website=University of Minnesota Libraries|language=en|access-date=31 dhjetor 2020|archive-date=12 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912143601/https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4|url-status=dead}}</ref> | 1984–1985 | Stage play |- | '''[[Julia Sutton (actress)|Julia Sutton]]''' | ''[[Sherlock Holmes: The Musical]]'' | 1989 | Stage musical |- | '''Jane Pfitsch''' | ''[[Baskerville: A Sherlock Holmes Mystery]]''<ref>{{cite web|url=https://dctheatrescene.com/2015/01/23/baskerville-theatrical-fun-at-arena-stage/|title=Baskerville, a bit of theatrical fun at Arena Stage|last=Treanor|first=Lorraine|date=23 janar 2015|access-date=31 dhjetor 2020|website=DC Theatre Scene|language=en}}</ref> | 2015 | Stage play |- |} ===Television dhe videofilma=== {| class="wikitable sortable" |- ! Emri !! Titulli !! Data !! Lloji |- | '''Violet Besson''' | ''[[The Three Garridebs]]'' | 1937 | Television play for [[NBC]] (American) |- | ''' Marguerite Young''' | ''[[Doctor Watson and the Darkwater Hall Mystery]]'' | 1974 | Television film (British) |- | '''[[Marjorie Bennett]]''' | ''[[Sherlock Holmes in New York]]'' | 1976 | Television film (American) |- | '''[[Rina Zelyonaya]]''' | ''[[The Adventures of Sherlock Holmes and Dr. Watson]]'' | 1979–1986 | TV film series (USSR) |- | '''[[Lynn Rainbow]]''' | ''Sherlock Holmes and the Sign of Four''<ref name="btva"/> | 1983 | Animated television film (Australian) |- | '''[[Jenny Laird]]''' | ''[[The Masks of Death]]'' | 1984 | Television film (British) |- | rowspan="2" |'''[[Margaret John]]''' | ''[[Sherlock Holmes and the Leading Lady]]'' | 1991 | rowspan="2" |Television films |- | ''[[Incident at Victoria Falls]]'' | 1992 |- | rowspan="2"|'''Kathleen McAuliffe''' | ''[[The Royal Scandal]]'' | 2001 | rowspan="2"|Television films (Canadian) |- | ''[[The Case of the Whitechapel Vampire]]'' | 2002 |- | '''[[Anne Carroll]]''' | ''[[Sherlock Holmes and the Case of the Silk Stocking]]'' | 2004 | Television film (British) |- | '''Catriona McDonald''' | ''[[Sherlock Holmes (2010 film)|Sherlock Holmes]]'' | 2010 | DTV film (American) |- | '''Emily Gray''' | ''[[Case Closed: The Phantom of Baker Street]]'' | 2010 | Japanese anime film (English dub, released on DVD) |- |} ===Seritë televizive=== {| class="wikitable sortable" |- ! Emri !! Titulli !! Data !! Lloji |- | '''[[Iris Vandeleur]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1951 TV series)|Sherlock Holmes]]'' | 1951 | Seritë televizive (British) |- | '''Mary Holder''' | ''[[Sherlock Holmes (1965 TV series)|Sherlock Holmes]]'' – "The Speckled Band" | 1964 | Epizod televiziv (British) |- | '''Enid Lindsey''' | ''[[Sherlock Holmes (1965 TV series)|Sherlock Holmes]]'' | 1965 | Seritë televizive (British) |- | '''[[Grace Arnold]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1965 TV series)| Sir Arthur Conan Doyle's Sherlock Holmes]]'' | 1968 | Seritë televizive (British) |- | '''[[Pat Keen]]''' | ''[[The Baker Street Boys]]'' | 1983 | Seritë televizive (British) |- | '''[[Rosalie Williams]]''' | ''[[Sherlock Holmes (1984 TV series)|Sherlock Holmes]]'' | 1984–1994 | Seritë televizive (British) |- | '''[[Yōko Asagami]]''' | ''[[Sherlock Hound]]'' | 1984–1985 | TV animated series (Italian-Japanese) (Japanese version) |- | '''[[Patricia Parris]]''' | ''[[Sherlock Hound]]'' | 1984–1985 | TV animated series (Italian-Japanese) (English dub) |- | '''[[Cristina Grado]]''' | ''[[Sherlock Hound]]'' | 1984–1985 | TV animated series (Italian-Japanese) (Italian dub) |- | '''Bunty Webb''' | ''[[Alfred Hitchcock Presents (1985 TV series)|Alfred Hitchcock Presents]]'' – "My Dear Watson" | 1989 | TV episode (American) |- | '''[[Jan Hooks]]''' | ''[[Saturday Night Live]]'' – "Sherlock Holmes' Birthday Party" | 1991 | TV sketch (American) |- | '''[[Una Stubbs]]''' | ''[[Sherlock (TV series)|Sherlock]]'' | 2010–2017 | TV series (British) |- | '''[[Candis Cayne]]''' | ''[[Elementary (TV series)|Elementary]]'' | 2013–2014 | TV series (American) |- | '''[[Ingeborga Dapkūnaitė]]''' | ''[[Sherlock Holmes (2013 TV series)|Sherlock Holmes]]'' | 2013 | TV series (Russian) |- | '''Keiko Horiuchi''' | ''[[Sherlock Holmes (2014 TV series)|Sherlock Holmes]]'' | 2014–2015 | TV series (Japanese) |- | '''[[Ran Itō]]''' | ''[[Miss Sherlock]]'' | 2018 | TV series (Japanese) |- | '''[[Rino Katase]]''' | ''Sherlock: Untold Stories'' | 2019 | TV series (Japanese) |- | '''[[Junichi Suwabe]]''' | ''[[Case File nº221: Kabukicho]]'' | 2019–2020 | TV anime series (Japanese) (Japanese version) |- | '''[[David Wald]]''' | ''[[Case File nº221: Kabukicho]]'' | 2019–2020 | TV anime series (Japanese) (English dub) |- | '''[[Kana Asumi]]''' | ''[[Moriarty the Patriot]]'' | 2020–2021 | seri televizive e animuar (Japanese) |- |} ===Filma teatrale=== {| class="wikitable sortable" |- ! Emri !! Titulli !! Data !! Lloji |- | rowspan="3"|'''Madame d'Esterre''' | 20 short films<ref>{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba1d5eed1|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010210634/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba1d5eed1|url-status=dead|archive-date=10 tetor 2019|publisher=British Film Institute|language=en|website=BFI|access-date=1 dhjetor 2020|title=Madame D'Esterre}}</ref><ref>{{cite book|last=Eyles|first=Alan|title=Sherlock Holmes: A Centenary Celebration|url=https://archive.org/details/sherlockholmesce0000eyle/page/130|url-access=registration|language=en|year=1986|publisher=Harper & Row|pages=130–132|ISBN=0-06-015620-1|ref=none}}</ref> | 1921–1923 | rowspan="3"|[[Sherlock Holmes (Stoll film series)|Stoll series]] silent films (British) |- | ''[[The Hound of the Baskervilles (1921 film)|The Hound of the Baskervilles]]'' | 1921 |- | ''[[The Sign of Four (1923 film)|The Sign of the Four]]'' | 1923 |- | rowspan="4" |'''[[Minnie Rayner]]''' | ''[[The Sleeping Cardinal]]'' | 1931 | rowspan="4" | [[Sherlock Holmes (1931 film series)|1931–1937 film series]] (British) |- | ''[[The Missing Rembrandt]]'' | 1932 |- | ''[[The Triumph of Sherlock Holmes]]'' | 1935 |- | ''[[Silver Blaze (1937 film)|Silver Blaze]]'' | 1937 |- | '''[[Marie Ault]]''' |''[[The Speckled Band (1931 film)|The Speckled Band]]'' | 1931 | British film |- | '''[[Clare Greet]]''' | ''[[The Sign of Four (1932 film)|The Sign of Four]]'' | 1932 | [[Sherlock Holmes (1931 film series)|1931–1937 film series]] (British) |- | '''[[Tempe Pigott]]''' | ''[[A Study in Scarlet (1933 film)|A Study in Scarlet]]'' | 1933 | American film |- | rowspan="10"|'''[[Mary Gordon (actress)|Mary Gordon]]''' | ''[[The Hound of the Baskervilles (1939 film)|The Hound of the Baskervilles]]'' | 1939 | rowspan="10"|[[Sherlock Holmes (1939 film series)|1939–1946 film series]] (USA) |- | ''[[The Adventures of Sherlock Holmes (film)|The Adventures of Sherlock Holmes]]'' | 1939 |- | ''[[Sherlock Holmes and the Voice of Terror]]'' | 1942 |- | ''[[Sherlock Holmes and the Secret Weapon]]'' | 1942 |- | ''[[Sherlock Holmes in Washington]]'' | 1943 |- | ''[[Sherlock Holmes Faces Death]]'' | 1943 |- | ''[[The Spider Woman]]'' | 1944 |- | ''[[The Pearl of Death]]'' | 1944 |- | ''[[The Woman in Green]]'' | 1945 |- | ''[[Dressed to Kill (1946 film)|Dressed to Kill]]'' | 1946 |- | '''[[Edith Schultze-Westrum|E. Schultze-Westrum]]''' | ''[[Sherlock Holmes and the Deadly Necklace]]'' | 1962 | West German-French-Italian film |- | '''Barbara Leake''' | ''[[A Study in Terror]]'' | 1965 | British film |- | '''[[Irene Handl]]''' | ''[[The Private Life of Sherlock Holmes]]'' | 1970 | American film |- | '''[[Alison Leggatt]]''' | ''[[The Seven-Per-Cent Solution (film)|The Seven-Per-Cent Solution]]''<ref>{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b589a5e|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309125310/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b589a5e|url-status=dead|archive-date=9 mars 2016|title=The Seven-Per-Cent Solution (1976)|website=British Film Institute|language=en|publisher=BFI|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 1976 | American film |- | '''Betty Woolfe''' | ''[[Murder by Decree]]''<ref>{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b74a23441|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307085615/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b74a23441|url-status=dead|archive-date=7 mars 2016|title=Murder by Decree (1980)|website=British Film Institute|publisher=BFI|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 1979 | British-Canadian film |- | '''[[Pat Keen]]''' | ''[[Without a Clue]]'' | 1988 | British film |- | '''Kei Hayami''' | ''[[Case Closed: The Phantom of Baker Street]]'' | 2002 | Japanese anime film (Japanese version) |- | rowspan="2"|'''[[Geraldine James]]''' | ''[[Sherlock Holmes (2009 film)|Sherlock Holmes]]'' | 2009 | rowspan="2"|British–American films |- | ''[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]'' | 2011 |- | '''Sarah Crowden''' | ''[[Mr. Holmes]]'' | 2015 | British–American film |- | '''[[Kelly Macdonald]]''' | ''[[Holmes & Watson]]'' | 2018 | American film |- |} ===Video lojëra=== {| class="wikitable sortable" |- ! Emri !! Titulli !! Data !! Lloji |- | '''Diana Montano''' | ''[[The Lost Files of Sherlock Holmes: The Case of the Serrated Scalpel]]''<ref name="btva" /> | 1992 | Voice role |- | '''Coralie Persee''' | ''[[The Lost Files of Sherlock Holmes: The Case of the Rose Tattoo]]''<ref>{{cite web|title=The Lost Files of Sherlock Holmes: Case of the Rose Tattoo (1996) DOS Credits|url=https://www.mobygames.com/game/dos/lost-files-of-sherlock-holmes-case-of-the-rose-tattoo/credits|website=MobyGames|language=en|access-date=1 dhjetor 2020}}</ref> | 1996 | Voice role; digitized sprites based on a different actor |- | '''[[Stella Gonet]]''' | ''[[Sherlock Holmes: Crimes & Punishments]]''<ref name="btva"/> | 2014 | rowspan="2"|[[Sherlock Holmes (video game series)|''Sherlock Holmes'']] series; voice role |- | '''Unknown actor''' | ''[[Sherlock Holmes: The Devil's Daughter]]'' | 2016 |- |} == Referime == {{reflist|2}} == Bibliografia == * {{cite book|last=De Waal|first=Ronald Burt|title=The World Bibliography of Sherlock Holmes|url=https://archive.org/details/worldbibliograph00dewa/page/385|url-access=registration|year=1974|publisher=Bramhall House|language=en|isbn=0-517-217597}} [[Kategoria:Personazhe letrare të prezantuara më 1887]] [[Kategoria:Personazhet femra në letërsi]] [[Kategoria:Personazhet femra në film]] [[Kategoria:Personazhet femra në televizion]] [[Kategoria:Personazhe në Sherlock Holmes]] csgzw9rtq26fsfn56ofu8ffcepsswnf Diskutim:Zonja Hudson 1 348802 3062212 2840330 2026-11-03T16:27:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062212 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2632470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200912143601/https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4 për lidhjen https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2023 18:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817770 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200723132116/https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308233146/https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/a666668877d344d2bcf56a4fd79e6a76. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308153934/https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04 për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 korrik 2025 23:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2840329 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308132400/https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2025 10:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201128105301/https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html për lidhjen https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:27 (CET) 0nxlgf0ayal7evq8npkkiktgl1uv9b0 3062336 3062212 2026-11-04T02:16:53Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3062336 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zonja Hudson/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2632470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200912143601/https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4 për lidhjen https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2023 18:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817770 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200723132116/https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308233146/https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/a666668877d344d2bcf56a4fd79e6a76. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308153934/https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04 për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 korrik 2025 23:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2840329 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308132400/https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2025 10:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201128105301/https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html për lidhjen https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:27 (CET) 96hyatdq6yg7ois0l8rigtwgzy7cesh 3062385 3062336 2026-11-04T04:24:41Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Zonja Hudson/Arkivi 1]] 3062385 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zonja Hudson/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062211 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201128105301/https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html për lidhjen https://animeanime.global/2020/11/10/57401.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:27 (CET) g7921youkv9h26yskpd9qf47m4g6jnx Dashuria dhe pedagogjia 0 348889 3062467 2710629 2026-11-04T10:54:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062467 wikitext text/x-wiki '''''Dashuria dhe pedagogjia''''' është një roman nga [[Miguel de Unamuno]] i botuar në [[1902|vitin 1902]] në [[Barcelona|Barcelonë]] nga një mik i autorit, Santiago Valentín Cam. <ref name="se">Unamuno, Miguel de, "Amor y pedagogía" (1934) Editorial Espasa Calpe.</ref> I shkruar pesë vjet pas romanit të tij të parë, ''[[Paz en la guerra|Paqja në luftë]]'', ai nuk do të botonte më një libër me prozë deri në vitin 1912, me veprën e tij filozofike ''"Ndjenja tragjike e jetës"'' . <ref>[http://migueldeunamuno.gipuzkoakultura.net/unamuno_bibliografia.php Bibliografía] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240102171909/http://migueldeunamuno.gipuzkoakultura.net/unamuno_bibliografia.php |date=2 janar 2024 }} de Miguel de Unamuno en gipuzkoakultura.net</ref> ''Amor y pedagogía'' tregon historinë e Don Avito Carrascal, një intelektual që beson se mund ta kthejë një fëmijë në gjeni duke zbatuar parimet moderne të pedagogjisë . Vepra, e cilësuar si një nga katër [[Romani|romanet]] e autorit, përbën një kritikë të ashpër ndaj [[Sociologjia pozitiviste|sociologjisë pozitiviste]], duke ndërthurur komiken dhe tragjiken. <ref>Elizalde, Ignacio, "Miguel de Unamuno y su novelística" (1983)</ref> Në botimet e reja të kësaj vepre, prologu dhe epilogu (" ''Shënime për një traktat mbi [[Origami|kokotologjinë]]'' ") i botimit të parë, <ref>Unamuno, Miguel de, "Amor y pedagogía" (1902) Henrich y Ca.</ref> zakonisht përfshin prologun e autorit për botimin e dytë <ref name="se" /> dhe një nga romanet e tij shembullore, ''Asgjë. më pak se një njeri i tërë'' . <ref>Unamuno, Miguel de, "Amor y pedagogía" (1971) Editorial Libra, S.A.</ref> <ref>Unamuno, Miguel de, "Amor y pedagogía; Nada menos que todo un hombre" (1994) Editorial Club Internacional del Libro.</ref> == Përmbledhje == Avito është një njeri, qëllimi kryesor i të cilit është të bëhet gjeni, pasi, sipas tij, një gjeni është si bleta mbretëreshë: ai lind i barabartë me të tjerët, por për shkak të mënyrës në të cilën ata edukohen dhe trajtohen gjatë periudhës së tyre. rritja bëhet e ndryshme fizikisht ose intelektualisht, sipas rastit. Pasi vendoset ky synim, Don Avito i drejtohet shtëpisë së gruas, e cila sipas tij ishte idealja për të ngjizur një fëmijë me atribute gjeniale, pasi ajo shfaqet e fortë, e shëndetshme dhe me flokë bjonde. Por kur do t'i çonte letrën që i kërkonte dorën Leoncias (kështu quhej doliko-bjondja) ai takohet me Marinën, një grua me të cilën bie në dashuri, dhe pikërisht atëherë ai ndryshon planet e tij fillestare dhe përfundon. duke u martuar me Marinën. Me të ai ka një djalë, i cili, për shkak të konflikteve besim-arsye, përfundon të quhet Luis Apolodoro. Apolodoro në thelb është rritur nga babai i tij, i cili përpiqet ta drejtojë atë drejt fushës së shkencës, por në të njëjtën kohë Marina ndryshon shumë nga Avito, dhe kur ai nuk është pranë, ajo e quan djalin e saj me emrin e tij të krishterë (Luis) dhe e mëson. lutjet, ndërsa i jep të gjithë përkëdheljen që nuk mund t'i bëjë në prani të Avitus. Djali rritet dhe e gjithë kjo një person tjetër kalon rrugën e tij: Don Fulgencio, një mik filozof i Don Avitos. Kur Apolodoro është më i hutuar, ai takon Klarën, vajzën e mësueses së tij të vizatimit, me të cilën jeton një dashuri shumë të trazuar, sepse një djalë tjetër më formal, më serioz dhe më i përgjegjshëm i quajtur Federico arrin të pushtojë Klarën. Apolodoro flet me Fulgencio-n dhe një poet dhe nga bisedat e zhvilluara me ta arrin në përfundimin se mënyra për të mposhtur pedagogjinë dhe vdekjen është të bësh vetëvrasje, por së pari të lëmë një djalë të "rrijë gjallë" në njëfarë kuptimi. Dhe kështu ai e bën atë. Ai lë shtatzënë një nga shërbëtorët e shtëpisë dhe vari veten, duke arritur kështu të mposhtë pedagogjinë që simbolizon babain e tij, Don Avito. Dashuria për lirinë dhe urrejtja e vdekjes arrijnë ta mposhtin pedagogjinë. == Shih edhe == * [[Pedagogjia]] * [[Sociologjia pozitiviste]] == Referime == [[Kategoria:Romane]] qs6kcki1rjh3xz6lo97veqlc1j94uuz Arsimi autoritar 0 351030 3062319 3058056 2026-11-04T01:06:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062319 wikitext text/x-wiki {{Shiko gjithashtu|Arsimi antiautoritar}} '''Arsimi autoritar''' i njohur edhe me emrin '''edukimi autoritar''' është një koncept i përdorur në [[Pedagogjia|pedagogji]] (sidomos në [[Pedagogjia shkollore|pedagogjinë shkollore]] dhe [[Pedagogjia familjare|familjare]]) për të përshkruar një sistem shkollor përkatësisht një qasje arimore dhe edukative që vepron nën një qëndrim autoritar dhe një mënyre menaxhimi specifike. Këto karakteristika përfshijnë bindjen absolute të nxënësve ndaj mësuesve, vlerësimin kryesor të vlerës së një personi duke përdorur rezultatet e testimeve të shifruara, mungesën e kohës për klasa të lira ose zgjedhje të lira të lëndëve, dhe përcaktimin dhe zbatimin e rregullave të jetës së nxënësve kryesisht nga të rriturit. Në këtë kontekst, sistemi arsimor i autoritar ngushton hapësirën e disponueshme për nxënësin për të marrë vendime për veten, duke imponuar vlerat dhe normat e të rriturve mbi nxënësit. Kjo sjellje mund të krijojë një mjedis ku autonomia dhe zhvillimi personal i nxënësve ndikohen negativisht nga strukturat e autoriteteve të fuqishme të institucinit arsimor. Përveç kësaj, për qëllime lehtësuese të menaxhimit, ndonjëherë mund të ndodhin situata që nuk përputhen me parimet bazë arsimore, duke përfshirë edhe përdorimin e dënimeve fizike, gjë që mund të jetë në kundërshtim me qëllimet e një arsimi cilësor dhe të drejtat e nxënësve.<ref>{{Cite web|url=https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/|title=Edukimi autoritar|language=sq|access-date=3 mars 2024|archive-date=3 mars 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303170556/https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-01-16|title=Çfarë është Prindërimi Autoritar? by EDUKIM FIZIK - Issuu|url=https://issuu.com/majlinda2/docs/prinderimi|access-date=2024-03-03|website=issuu.com|language=en, sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20250926173803/https://issuu.com/majlinda2/docs/prinderimi|archive-date=26 shtator 2025|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Stili autoritar dhe i rreptë i prindërimit – Continuing Life|url=https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/|access-date=2024-03-03|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303171017/https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/|archive-date=3 mars 2024|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Stili autoritar, është stili më i ekuilibruar dhe funksional për edukimin e një fëmije – Revista Psikologji|url=http://revistapsikologji.com/stili-autoritar-eshte-stili-me-i-ekuilibruar-dhe-funksional-per-edukimin-e-nje-femije/|access-date=2024-03-03|website=revistapsikologji.com|language=en-US}}</ref> == Shih edhe == * [[Skolastika]] * [[Antipedagogjia]] * [[Mësuesi ka thënë]] * [[Pedagogjia e zezë]] * [[Arsimi antiautoritar]] == Referime == [[Kategoria:Arsim]] hpo2rd99ioraggtxn2lnbz0kalfgl9t Diskutim:Beteja e Sarandaporit 1 351831 3062407 2997128 2026-11-04T05:38:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062407 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Beteja e Sarantaporo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2649590 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230520012318/https://hephaestus.nup.ac.cy/handle/11728/7388 për lidhjen https://hephaestus.nup.ac.cy/handle/11728/7388. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 mars 2024 03:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Beteja e Sarandaporit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062406 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191224183211/https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/8/d/1/metadata-9272bd94229998ed96a378ab0f986a22_1270023610.tkl për lidhjen https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/8/d/1/metadata-9272bd94229998ed96a378ab0f986a22_1270023610.tkl. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 06:38 (CET) mto2mv9kq86trtjwyx3gu8yu71wow7q Diskutim:Adriano Leite Ribeiro 1 352791 3062238 3055190 2026-11-03T19:08:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062238 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Adriano Leite Ribeiro/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriano Leite Ribeiro]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062237 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241007091636/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0297_01_2002_0232_0027_2594085/ për lidhjen http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0297_01_2002_0232_0027_2594085/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241204072209/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,37/articleid,0305_01_2002_0271_0043_2840950/ për lidhjen http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,37/articleid,0305_01_2002_0271_0043_2840950/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230327202759/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,39/articleid,0192_01_2004_0135_0039_1348779/ për lidhjen http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,39/articleid,0192_01_2004_0135_0039_1348779/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230115151800/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,32/articleid,0231_01_2005_0164_0072_1791983/ për lidhjen http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,32/articleid,0231_01_2005_0164_0072_1791983/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 20:08 (CET) p2oq2apogs6v7yntbn0evhojjnr0q79 Përdoruesi:Velocitas34 2 354598 3062272 2904294 2026-11-03T21:41:44Z Velocitas34 161876 3062272 wikitext text/x-wiki <div style="text-align: center;"><span style="font-size: larger;">What kind of fucking animal do you take me for? No, I didn't kill him. But I did kidnap his wife!</span> ''<span style="font-size: larger;"><span style="font-size: smaller;">-</span></span><span style="font-size: larger;"><span style="font-size: smaller;">[[Trevor Philips]]</span></span>''</div>{{Babel|AT|de|en-5|sq-4|es-2|it-2|fr-1|sco-1|Bundesliga}} {{User Wikipedian For|viti=2024|muaji=3|dita=28}} ''Përshëndetje dhe mirë se erdhe tek faqja ime!'' Unë jam Velocitas34, editues i futbollit në Shqip dhe ndonjëherë në Anglisht. Unë vi nga Austria dhe hyra në Wikipedia më 28 mars 2024. === ''Emrat'' === * Velocitasgroningen1934 (28 mars 2024-5 janar 2025) * Velocitas34 (5 janar 2025-tani) ''Në orën 22:03, më 5 janar 2025 më ishte pranuar kërkesa të ndryshoj emrin nga Velocitasgroningen1934 tek Velocitas34'' === ''Medalje të dhëna!'' === —dhuruar nga [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] më 22 gusht 2024. {{Medalje futbolli}} —dhuruar nga [[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] më 25 prill 2025. {{Medalje sporti}} —dhuruar nga [[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] më 4 korrik 2025. {{Medalje pune}} === ''Artikuj të mirë edhe të përkryer që unë krijova/ndihmova!'' === {{Stampa:Kontribues në Artikuj të mirë|FC Girondins de Bordeaux}} {{Stampa:Kontribues në Artikuj të mirë|Aston Villa F.C.}} {{Stampa:Kontribues në Artikuj të përkryer|Álvaro Morata}} [[Kategoria:Wikipedianë]] [[de:Benutzer:Velocitasgroningen1934]] [[en:User:Velocitasgroningen1934]] [[it:Utente:Velocitasgroningen1934]] [[sco:Uiser:Velocitasgroningen1934]] [[sv:Användare:Velocitasgroningen1934]] [[ty:Utilisateur:Velocitas34]] qn4smv9d0p41m0rg1xfjftjwdiqnopx 3062278 3062272 2026-11-03T21:57:56Z Velocitas34 161876 3062278 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="text-align: center; font-size: larger; margin-bottom: 15px;"> What kind of fucking animal do you take me for? No, I didn't kill him. But I did kidnap his wife! </div> <div style="background: linear-gradient(135deg, #8B0000, #C8102E); color: white; padding: 20px; font-family: Georgia, serif; width: 60%; box-sizing: border-box; border-left: 7px solid #FFD700; border-radius: 12px; text-align: center; margin: 0 auto;"> <h1 style="color: white; border: none;">''Njerëz!''</h1> <p style="color: #FFE4B5;">— Kosta, 2016</p> </div> {{Babel|AT|sq|de|en-5|es-2|it-2|fr-1|sco-1}} {{User Wikipedian For|viti=2024|muaji=3|dita=28}} ''Përshëndetje dhe mirë se erdhe tek faqja ime!'' Unë jam '''Kosta''', i njohur si ''Velocitas34'', editues i futbollit në Shqip dhe ndonjëherë në Anglisht. Hyra në Wikipedia më 28 mars 2024. Jam tifoz i [[KS Skënderbeu|Skënderbeu]]t dhe [[F.C. Internazionale Milano|Inter]]it. Me origjinë jam [[Korça]]r por kam jetuar në [[Greqi]] dhe tani jetoj në [[Austri]]. === ''Emrat'' === * Velocitasgroningen1934 (28 mars 2024–5 janar 2025) * Velocitas34 (5 janar 2025–tani) ''Në orën 22:03, më 5 janar 2025 më ishte pranuar kërkesa të ndryshoj emrin nga Velocitasgroningen1934 tek Velocitas34.'' === ''Medalje të dhëna!'' === — dhuruar nga [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] më 22 gusht 2024. {{Medalje futbolli}} — dhuruar nga [[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] më 25 prill 2025. {{Medalje sporti}} — dhuruar nga [[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] më 4 korrik 2025. {{Medalje pune}} === ''Artikuj të mirë edhe të përkryer që unë krijova/ndihmova!'' === {{Stampa:Kontribues në Artikuj të mirë|FC Girondins de Bordeaux}} {{Stampa:Kontribues në Artikuj të mirë|Aston Villa F.C.}} {{Stampa:Kontribues në Artikuj të përkryer|Álvaro Morata}} [[Kategoria:Wikipedianë]] [[de:Benutzer:Velocitasgroningen1934]] [[en:User:Velocitasgroningen1934]] [[it:Utente:Velocitasgroningen1934]] [[sco:Uiser:Velocitasgroningen1934]] [[sv:Användare:Velocitasgroningen1934]] [[ty:Utilisateur:Velocitas34]] 3t55u0w2h0w5gwnah6bqfxmloxau0pg Zonat e Mbrojtura Lagodekhi 0 354738 3062209 2838945 2026-11-03T16:24:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062209 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area|name=Lagodekhi Protected Areas|alt_name=|iucn_category=IV|photo=Ninoskhevi waterfall 10.jpg|photo_alt=|photo_caption=Waterfall in Lagodekhi Protected Areas|photo_width=|map=Georgia#Georgia Kakheti|relief=yes|map_alt=|map_caption=|map_width=|location={{flag|Georgia}}|nearest_city=|coordinates={{Coord|41|54|00|N|46|20|00|E|region:GE-AJ|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|area={{Convert|24451|ha|abbr=on}}|established=1912|visitation_num=|visitation_year=|governing_body=|world_heritage_site=|url=}} '''Zonat e Mbrojtura të Lagodekhi''',të njohura edhe si '''Parku Kombëtar Lagodekhi''',është një palë zonash të mbrojtura në rrethin Kakheti të [[Gjeorgjia|Gjeorgjisë]],'''Rezervati Natyror Strikt Lagodekhi''' dhe '''Rezervati Natyror i Menaxhuar i Lagodekhi'''.Rezervat janë të vendosura në Gjeorgjinë veri-lindore në shpatet jugore të [[Kaukazi (rajon)|Kaukazit]] dhe në kufi me [[Azerbajxhani|Azerbajxhanin]] dhe [[Dagestani|Dagestanin]].Lagodekhi ruan një shumëllojshmëri të florës dhe faunës së rrallë lokale dhe u mbrojt fillimisht në vitin 1912,nën [[Perandoria Ruse|Perandorinë Ruse]],duke u bërë i pari rezervuar i tillë natyror në territorin e Gjeorgjisë së sotme. Ekorajoni i tyre është ai i pyjeve të përziera të Kaukazit . == Vendndodhja dhe topografia == [[Skeda:Lake Grdzeli, Lagodekhi Protected Area, Georgia 02.jpg|parapamje| Liqeni i shkëmbinjve të zinj]] Zonat e Mbrojtura Lagodekhi janë në Gjeorgjinë veri-lindore,në shpatet jugore të Kaukazit,në kufi me Azerbajxhanin dhe [[Subjektet federale të Rusisë|Republikën Dagestan të Rusisë]].R[[Rezervat strikt natyror|ezervat i rreptë natyror]] dhe (rezervat natyror i menaxhuar), që shtrihet nga {{Convert|590|to|3500|m|ft}} mbi nivelin e detit, duke përfshirë disa gryka . Lumenjtë kryesorë që rrjedhin nëpër rezervë janë Ninoskhevi, Shromiskhevi, Lagodekhistskali dhe Matsimistskali; në lartësitë më të larta ka liqene akullnajore, nga të cilët më i madhi është Liqeni i Shkëmbit të Zi, në kufirin rus, me një thellësi prej {{Convert|14|m|ft}} . Ka edhe burime squfuri. Pjesa më e madhe e rezervatit të rreptë natyror është i aksesueshëm vetëm për qëllime kërkimore,rezervati natyror i menaxhuar përmban objekte turistike duke përfshirë pesë shtigje: në Ujëvarën Grouse,në Ujëvarën Ninoskhevi,në Kalanë Machi të shekullit të 11-të,në Liqenin e Shkëmbit të Zi dhe njohuri për shtegun e natyrës.Rruga e Shkëmbit të Zi kalon gjithashtu rezervën e rreptë të natyrës.Një marrëveshje midis Azerbajxhanit dhe Gjeorgjisë u lejon alpinistëve të kalojnë lirisht kufirin drejt dhe nga rezervati. == Flora dhe Fauna == [[Skeda:Lagodekhi_Managed_Reserve_(Photo_by_Peretz_Partensky,_2009)_(2).jpg|parapamje| Pyll shkoza-ahu]] Rezervat shtrihen nga pyjet e ahut deri në zonën alpine. Përafërsisht 70% e sipërfaqes është e pyllëzuar,pemët e dyta dhe të treta më të spikatura janë [[Shkoza e bardhë|shkoza evropiane]] dhe lloje të ndryshme të panjeve (veçanërisht panja prej kadifeje, rrapi kapadokian, rrapi i fushës dhe rrapi i Norvegjisë).Pylli përfshin një shumëllojshmëri të gjerë të llojeve bimore;besohet se pothuajse dy të tretat e atyre që gjenden në të gjithë vendin;dhe pjesët fushore janë krahasuar me bimësinë e ngrohtë të butë në rajonin e [[Deti i Zi|Detit të Zi]] (lokalisht i quajtur " [[Klima subtropikale|subtropikale]]").<ref name="article113">Pilāts and Laiviņš, p. 113.</ref>Lagodekhi është gjithashtu i njohur për jetën e tij shtazore,dhe ka qenë i famshëm për gjuetinë e tij.Ajo është një nga rezervat kryesore për tur Kaukazian Lindordhe gjithashtu ka shumë [[Kamoshi|dhi e egër]] dhe [[Dreri i rëndomtë|drerë të kuq]].Grabitqarët kryesorë përfshijnë [[Rrëqebulli evroaziatik|rrëqebullin euroaziatik]],[[Ujku|ujkun gri]],[[Ariu i murrmë|ariun e murrmë]],dhe grabitqarët [[Njeri me mjekër|shkaba mjekërr]],[[Shqiponja Perandorake e Lindjes|shqiponjën perandorake lindore]],[[Shqiponja e malit|shqiponjën e artë]] dhe [[Shqiponja e Stepeve|shqiponjën e stepës]].<ref name="article113" />Në rezervate gjenden gjithsej 150 lloje zogjsh, 53 gjitarë, 5 amfibë, 12 zvarranikë dhe 4 peshq; 26 nga bimët dhe më shumë se 40 nga kafshët janë në Librin e Kuq të të Dhënave të Gjeorgjisë, duke renditur specie të rralla dhe të rrezikuara. Rakun,një specie e huaj,është gjithashtu i pranishëm në rezervatet e Lagodekhit. <ref>Pilāts and Laiviņš, p. 126.</ref> == Historia == [[Skeda:Lagodekhi_National_Park._Entrance.jpg|majtas|parapamje| Turistët në hyrje të rezervës]] [[Skeda:Ჯიხვი_ლაგოდეხის_ნაკრძალში.jpg|parapamje| Turi Kaukazian Lindor në park.]] Rezervatet e Lagodekhit përfshijnë gjurmë arkeologjike të vendbanimeve dhe varrimeve [[Koha e bronzit|të epokës së bronzit]],veçanërisht në fshatin Ulianovka. Rezervat e kanë origjinën nga oficeri i ushtrisë polake dhe natyralisti amator Ludwik Młokosiewicz,i cili krijoi një park regjimental në vendbanimin e Lagodekhi.Pasi dha dorëheqjen nga ushtria për shkak të pacifizmit në 1861,ai u arrestua përfundimisht pasi u kthye në [[Tbilisi|Tiflis]] dhe u kthye në Poloni,por u kthye në 1867 dhe kaloi pjesën tjetër të jetës së tij duke jetuar me familjen e tij në një fermë vilë në pyll,duke studiuar florës dhe faunës së zonës si Inspektor i Pyjeve për Rrethin [[Signagi|Signakhi]].Ai zbuloi më shumë se 60 lloje dhe furnizoi me ekzemplarë koleksione në vende të tjera.<ref>Pilāts and Laiviņš, pp. 115, 121&#x2013;22.</ref> Duke filluar nga viti 1889,Młokosiewicz kërkoi që zona të mbrohet, por kjo nuk ndodhi deri në vitin 1912,pas përkrahjes nga Shoqëria Gjeografike Imperial Ruse dhe nga Nikolai Ivanovich Kuznetsov,një profesor i gjeobotanikës në [[Universiteti i Tartusë|Universitetin e Dorpat]].Në përgjigje të raportit të tij dhe thirrjes së shoqërisë që pylli të mos përdoret më për dru zjarri,nënkryetari i Carit në rajonin e Kaukazit pranoi kërkesën për një rezervë të rreptë të natyrës,<ref>Pilāts and Laiviņš, pp. 115&#x2013;16, 122&#x2013;24.</ref>rezervati i parë që u krijua në rajonin e Kaukazit. Pas Revolucionit Rus,gjuetia pa leje dhe ndoshta mbledhja e drurit ishin probleme në rezervë.Në vitin 1929 u shpall përsëri një rezervë e rreptë natyrore.Sovjetikët krijuan rezervate të tjera natyrore si dhe rezervate gjuetie në Gjeorgji,dhe në 1935, 1945 dhe 1970 rritën madhësinë e rezervatit të Lagodekhit;por anasjelltas në vitin 1951 ata eliminuan të gjithë zapovednikët në Gjeorgji,përveç Lagodekhi, dhe përsëri në 1962&#x2013;64reduktuan numrin e rezervave të tilla duke lënë Lagodekhi të paprekur. Gjithashtu nuk u përdor për eksperimente në rehabilitimin e specieve të rrezikuara nga rajone të tjera, siç ishin disa rezerva të tjera strikte. <ref>Pilāts and Laiviņš, pp. 117&#x2013;18, 124&#x2013;26.</ref> Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik dhe rivendosjes së Gjeorgjisë së pavarur në 1991,një periudhë lufte çoi në një rritje të madhe të gjuetisë pa leje dhe reduktimin e popullatave të kafshëve në Lagodekhi.Në vitin 1996 vendi miratoi Ligjet për Sistemin e Zonave të Mbrojtura dhe riklasifikoi zonat e tij natyrore sipas skemës së [[Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës|Bashkimit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës]],dhe në 2003 iu shtuan rezervës në Lagodekhi dhe u nda në një rezervë të madhe strikte dhe një rezervë të vogël të menaxhuar në brezin e tokës midis rezervës strikte dhe fshatrave fqinjë,në të cilin u krijuan objekte turistike,duke përfshirë një ndërtesë informacioni dhe shtigje.<ref>Pilāts and Laiviņš, pp. 118&#x2013;19, 126.</ref>Pas një projekti pilot që përfshin IUCN,Shoqatën Gjeorgjiane të Miqve të Natyrës dhe Shoqërinë Mlokosevich të Lagodekhi,është krijuar një bord këshillues,duke përfshirë përfaqësues të komunës Lagodekhi dhe udhërrëfyes lokalë.<ref>[http://apa.gov.ge/en/media/News/lagodexis-daculi-teritoriis-sakonsultacio-sabchos-sxdoma.page "Meeting of the advisory board of Lagodekhi Protected Area"] {{Arkivë e rrjetit}}, News, Agency of Protected Areas, Georgia, [2013], retrieved 22 August 2014.</ref> == Shiko gjithashtu == * [[Parku Kombëtar i Tushetit]] == Referencat == <references /> {{Reflist}} == Linqe te jashtme == * [https://web.archive.org/web/20140812210313/http://apa.gov.ge/en/protected-areas/cattestone/lagodexis-daculi-teritoriebis-administracia Faqja zyrtare e internetit] * </img> [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] iucq2xcbvae01mkenyxa3ktqh0m81l0 Diskutim:Bashkë Fitojmë 1 355700 3062393 2879773 2026-11-04T04:39:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062393 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkë Fitojmë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2667114 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230423173716/https://www.zhurnal.mk/zgjedhjet-ne-shqiperi-ps-fiton-5-nga-6-bashki-shtepia-e-lirise-shpall-fitoren-ne-shkoder/ për lidhjen https://www.zhurnal.mk/zgjedhjet-ne-shqiperi-ps-fiton-5-nga-6-bashki-shtepia-e-lirise-shpall-fitoren-ne-shkoder/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2024 09:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkë Fitojmë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2780738 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230422073052/https://kqz.gov.al/2023/03/18/zgjedhjet-vendore-2023-rregjistrohen-si-subjekte-zgjedhore-partia-demokratike-dhe-dy-koalicione/ për lidhjen https://kqz.gov.al/2023/03/18/zgjedhjet-vendore-2023-rregjistrohen-si-subjekte-zgjedhore-partia-demokratike-dhe-dy-koalicione/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2025 18:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkë Fitojmë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879772 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231231124312/https://newsbomb.net/shtepia-e-lirise-dergon-ne-kqz-kandidatet-per-zgjedhjet-e-6-marsit/ për lidhjen https://newsbomb.net/shtepia-e-lirise-dergon-ne-kqz-kandidatet-per-zgjedhjet-e-6-marsit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 09:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bashkë Fitojmë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062392 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://kosovapost.net/sali-berisha-perjashtohet-nga-pd/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 05:39 (CET) fi10r8mjzpucv33nhe1q2vdpggvfduq Viktor Korchnoi 0 358559 3062164 3051447 2026-11-03T12:53:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062164 wikitext text/x-wiki {{Infobox chess biography | name = Viktor Korchnoi | image = Viktor Korchnoi 1972.jpg | caption = Korchnoi në vitin 1972 | birthname = Viktor Lvovich Korchnoi | country = Bashkimi Sovjetik (deri më 1977)<br /> Pa shtetësi (1977-1979)<br /> Zvicra (nga viti 1979)<ref>{{cite web|url=https://www.olimpbase.org/Elo/player/Korchnoi,%20Viktor.html|title=Kortschnoj, Viktor|website=OlimpBase|language=en|access-date=3 gusht 2021}}</ref> | birth_date = 23 mars 1931 | birth_place = [[Leningrad]], [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFS Rusia]], Bashkimi Sovjetik | death_date = 6 qershor 2016 (85 vjet) | death_place = [[Wohlen, Aargau]], Zvicër | title = [[Mjeshtër i madh (shah)|Mjeshtër i madh]] (1956) | peakrating = 2695 (janar 1979)<ref>[http://www.olimpbase.org/Elo/player/Korchnoi,%20Viktor.html Viktor Korchnoi] FIDE rating history, 1967–2001 at OlimpBase.org</ref> | peakranking = Nr. 2 (janar 1976) }} '''Viktor Lvovich Korchnoi'''<ref>Të [[Romanizimi i rusishtes|romanizuar]] ndryshe si ''Korchnoy'', ''Kortchnoy'', ''Kortschnoj''</ref> (Rusisht: Виктор Львович Корчной IPA: [vʲiktər lʲvovʲɪtɕ kɐrtɕˈnoj]; 23 mars 1931 – 6 qershor 2016) ishte një [[Mjeshtër i madh (shah)|mjeshtër i madh]] [[shahu]] sovjetik (para 1976) dhe zviceran (pas 1980). Ai konsiderohet si një nga lojtarët më të fortë që nuk është bërë kurrë [[Kampionati Botëror i Shahut|Kampion Botëror i Shahut]].<ref>{{Cite web|url=https://chess24.com/en/read/news/2015-zurich-chess-challenge-about-to-start|title=Zurich Chess Challenge – Aronian wins blitz!|website=chess24.com|language=en}}</ref> I lindur në [[Leningrad]], [[Bashkimi Sovjetik]] (BRSS), Korchnoi dezertoi në Holandë në vitin 1976 dhe banoi në Zvicër nga viti 1978, duke u bërë shtetas zviceran. Korchnoi luajti katër ndeshje, tre prej të cilave zyrtare, kundër [[Anatoli Karpov]]. Në vitin 1974, Korchnoi humbi finalen e [[Turneu i Kandidatëve 1974|Turneut të Kandidatëve]] nga Karpov. Karpov u shpall [[Kampionati Botëror i Shahut 1975|Kampion Bote në vitin 1975]] kur [[Bobby Fischer]] refuzoi të mbronte titullin e tij. Korchnoi më pas fitoi dy cikle radhazi të kandidatëve për t'u kualifikuar në ndeshjet e [[Kampionati Botëror i Shahut|Kampionatit Botëror të Shahut]] me Karpov në [[Kampionati Botëror i Shahut 1978|1978]] dhe [[Kampionati Botëror i Shahut 1981|1981]], por i humbi të dyja. Dy lojtarët luajtën gjithashtu një ndeshje stërvitore barazuese prej gjashtë ndeshjesh në vitin 1971. Korchnoi ka qenë kandidat për Kampionatin Botëror në dhjetë raste ([[Turneu i Kandidatëve 1962|1962]], [[Turneu i Kandidatëve 1968|1968]], [[Turneu i Kandidatëve 1971|1971]], [[Turneu i Kandidatëve 1974|1974]] [[Turneu i Kandidatëve 1977|1977]], [[Turneu i Kandidatëve 1980|1980]], [[Turneu i Kandidatëve 1983|1983]], [[Turneu i Kandidatëve 1985|1985]], [[Turneu i Kandidatëve 1988|1988]] dhe [[Turneu i Kandidatëve 1991|1991]]). Ai ishte gjithashtu katër herë [[Kampionati i Shahut BRSS|Kampion i Shahut BRSS]], pesë herë anëtar i ekipeve sovjetike që fituan kampionatin evropian dhe gjashtë herë anëtar i ekipeve sovjetike që fituan [[Olimpiada e Shahut|Olimpiadën e Shahut]]. Ai luajti shah konkurrues deri në pleqëri. Në moshën 75-vjeçare, ai fitoi Kampionatin Botëror të Shahut për Senior 2006<ref name="Arvier">{{cite web|title=Viktor Korchnoi wins World Senior Championship|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=3358|publisher=[[Chessbase.com]] News|date=23 shtator 2006|language=en}}</ref> dhe u bë personi më i vjetër ndonjëherë që u rendit në mesin e 100 lojtarëve më të mirë në botë.<ref name="OBIT" /> ==Jeta e hershme== Korchnoi lindi më 23 mars 1931 në [[Leningrad]], [[Bashkimi Sovjetik|BRSS]], nga një nënë jehude dhe një baba polako-katolik.<ref>[http://d4-d5.ru/wp-content/uploads/2013/08/Korchnoj-SHahmaty-bez-poshhady-.pdf Виктор Корчной «Шахматы без пощады»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160807163531/http://d4-d5.ru/wp-content/uploads/2013/08/Korchnoj-SHahmaty-bez-poshhady-.pdf |date=7 gusht 2016 }} (memoires of Victor Kotchnoi)</ref><ref>{{Cite web|last=Ivry|first=Benjamin|date=2016-06-08|title=Recalling Viktor Korchnoi — He Woulda Coulda Shoulda Been Our Chess Champion|url=https://forward.com/culture/342212/recalling-viktor-korchnoi-he-woulda-coulda-shoulda-been-our-chess-champion/|access-date=2021-02-27|website=The Forward|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Thomson|first=Adam|date=2016-06-10|title=Viktor Korchnoi, chess player and cold war defector, 1931-2016|work=Financial Times|url=https://www.ft.com/content/85bb4cf0-2e52-11e6-a18d-a96ab29e3c95|access-date=2021-12-08|language=en}}</ref> Nëna e tij, Zelda Gershevna Azbel (1910—?), e bija e shkrimtarit jidish Hersh Azbel, ishte pianiste dhe studente e Konservatorit të Muzikës në Leningrad; babai i tij, Lev Merkuryevich Korchnoi (1910–1941), ishte një inxhinier, i cili punonte në një fabrikë ëmbëlsirash.<ref>[http://64ab.ru/interesnye-materialy-o-shakhmatakh/223-v-korchnoj-shakhmaty-bez-poshchady-chast-1-glava-1.html Виктор Корчной «Шахматы без пощады»] (full text of Korchoi's autobiographical book): Here Korchnoi also mentions that his maternal grandmother Tsilya Azbel was killed during a Jewish pogrom in Kyiv in 1919.</ref> Të dy prindërit erdhën në Leningrad me familjet e tyre nga [[Ukraina]] në vitin 1928: nëna nga [[Borispol]] dhe babai nga [[Melitopol]]. Pas divorcit të tyre, Victor jetoi me nënën e tij deri në vitin 1935, më pas me të atin, gjyshen nga babai dhe më vonë nënën birësuese Roza Abramovna Fridman (e cila mori përgjegjësinë për rritjen e tij kur babai i tij u vra gjatë [[Rrethimi i Leningradit|rrethimit të Leningradit]] më 1941, dhe më vonë jetoi me të në Zvicër).<ref>[http://volpert.reifman.ru/articles/Vesti_Nedelja_Plus_2001_30_03.pdf Лариса Вольперт "Одержимый служитель Каиссы"</ref><ref>[https://news.google.com/newspapers?nid=1946&dat=19820705&id=3gsvAAAAIBAJ&sjid=-qQFAAAAIBAJ&pg=2241,1332092&hl=en The Montreal Gazette - Google News Archive Search] ''news.google.com''</ref> Ai u diplomua në [[Universiteti Shtetëror i Leningradit|Universitetin Shtetëror të Leningradit]] me degën e historisë.<ref>''Great Chess Upsets'', by [[Samuel Reshevsky]], New York 1976, Arco Publishing, p. 244.</ref> ==Trashëgimia== Presidenti i [[FIDE]]-s [[Kirsan Ilyumzhinov]] tha se Korchnoi "ka kontribuar në mënyrë thelbësore në popullarizimin e sportit tonë dhe konsiderohet me të drejtë si një nga lojtarët më të fortë dhe karizmatikë në të gjithë historinë e shahut botëror".<ref>{{cite web|url=https://www.fide.com/component/content/article/1-fide-news/9664-viktor-korchnoi-1931-2016.html|title=Viktor Korchnoi (1931-2016)|date=7 qershor 2016|website=fide.com|publisher=FIDE|language=en|access-date=11 qershor 2016|archive-date=10 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610112805/http://www.fide.com/component/content/article/1-fide-news/9664-viktor-korchnoi-1931-2016.html|url-status=dead}}</ref> Një nekrologji, shkruar nga [[Leonard Barden]], e quajti atë "lojtari më i madh që nuk ka qenë kurrë kampion bote".<ref name="OBIT">{{cite news|last1=Barden|first1=Leonard|title=Viktor Korchnoi obituary|url=https://www.theguardian.com/sport/2016/jun/06/viktor-korchnoi-obituary|newspaper=The Guardian|date=6 qershor 2016|access-date=6 qershor 2016|language=en}}</ref> Korchnoi ndihej rehat duke luajtur me ose pa iniciativë. Ai mund të sulmonte, të kundërsulmonte, të luante në pozicion dhe ishte mjeshtër i [[Fundloja (shah)|fundlojës]]. Ai u bë i njohur si mjeshtër i kundërsulmit dhe ishte kundërshtari më i vështirë i [[Mikhail Tal]], një sulmues i jashtëzakonshëm. Ai pati një rezultat të madh plus gjatë gjithë jetës kundër Talit (+13−4=17), dhe gjithashtu pati rezultate plus kundër kampionëve të botës Petrosian dhe Spassky. Ai kishte rekorde të barabarta kundër Botvinnik (+1−1=2) dhe Fischer (+2−2=4). Ai mundi nëntë kampionë të padiskutueshëm botëror nga Botvinnik deri te [[Garry Kasparov]], dhe [[Magnus Carlsen]].<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1326963 Viktor Korchnoi vs Magnus Carlsen (2004) Father Time and Baby New Year] www.chessgames.com</ref> Korchnoi nuk ia doli kurrë të bëhej kampion bote në shah, por shumë njerëz e konsiderojnë atë lojtarin më të fortë që nuk e ka bërë kurrë këtë, një dallim që shpesh i atribuohet [[Akiba Rubinstein]] dhe [[Paul Keres]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ENTTzGHlfvcC&q=%22Korchnoi%22+%22strongest%22&pg=PT333|title=Chess For Dummies - James Eade - Google Books|isbn=9781118162361|access-date=2013-10-19|last1=Eade|first1=James|date=7 shtator 2011|publisher=John Wiley & Sons|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chessbase.com/Home/TabId/211/PostId/4002312/viktor-kortchnoi-s-my-life-for-chess.aspx|title=ChessBase News &#124; Viktor Kortchnoi's my life for chess|publisher=Chessbase.com|date=2005-04-13|access-date=2013-10-19|language=en}}</ref> Nga ana tjetër, kampioni i 10-të i botës [[Boris Spassky]] argumentoi se Korchnoi nuk e meritonte të ishte kampion, si sepse nuk luajti lëvizjet më të mira (ndonjëherë merrte 140 lëvizje për të fituar një lojë që mund të ishte fituar në 40), dhe sepse ai nuk kishte ndonjë individualitet.<ref>{{cite web|url=https://chess24.com/en/read/news/boris-spassky-i-m-waging-a-war|title="Boris Spassky: "I'm waging a war"|publisher=Chess24|date=5 mars 2016|access-date=10 tetor 2018|language=en}}</ref> Një nga variacionet e [[Hapja Angleze|Hapjes Angleze]] quhet Variacioni Korchnoi,<ref>{{cite web|url=https://www.chess.com/openings/English-Opening-Anglo-Indian-Anglo-Grunfeld-Korchnoi-Variation|title=English Opening: Anglo-Gruenfeld Defense: Korchnoi Variation|publisher=[[Chess.com]]|language=en|access-date=27 gusht 2022}}</ref> një variant për Bardhë kundër [[Mbrojtja Franceze|Mbrojtjes Franceze]] quhet Korchnoi Gambit<ref>French Defense Korchnoi Gambit - Chess.com</ref> dhe një variacion i mbyllur i [[Mbrojtja Siçiliane|Mbrojtjes Siçiliane]] quhet Mbrojtja Korchnoi.<ref>{{cite web|url=https://www.chess.com/openings/Sicilian-Defense-Closed-Korchnoi-Defense|title=Sicilian Defense: Closed Variation, Korchnoi Defense|publisher=[[Chess.com]]|language=en|access-date=27 gusht 2022}}</ref> ===Rekordet=== Korchnoi mundi nëntë kampionë të padiskutueshëm të botës (Botvinnik, Smyslov, Tal, Petrosian, Spassky, Fischer, Karpov, Kasparov dhe Carlsen), një rekord që ai ndan me [[Paul Keres]] dhe [[Alexander Beliavsky]]. Ai ishte i vetmi lojtar që kishte fituar ose barazuar - në lojë(ra) individuale - kundër çdo kampioni botëror të shahut, i diskutueshëm ose i padiskutueshëm, në periudhën midis Kampionatit Botëror të Shahut të Luftës së Dytë Botërore dhe vdekjes së tij.<ref>http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1032541, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1080916, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1081033, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1081400, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1080843, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1044162, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1067518, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1070036, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1083768, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1018192, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1074376, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1345132, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1074376, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1257370, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1083527, http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1326963</ref> ==Vdekja== Korchnoi vdiq në moshën 85-vjeçare më 6 qershor 2016 në qytetin zviceran të [[Wohlen]].<ref>[http://chess-news.ru/en/node/21597 "Viktor Korchnoi Dies"]. Chess-News.ru.</ref> ==Librat== *Genna Sosonko (2018). ''Evil-Doer: Half a Century with Viktor Korchnoi''. LLC Elk and Ruby Publishing House. ISBN 978-5-9500-4338-3. *Victor Korchnoi; V. G. Zak (1974). ''King's Gambit''. Batsford. ISBN 978-0-7134-2914-5. *Victor Korchnoi (1977). ''Chess is My Life''. Batsford. ISBN 0-7134-1025-6. *Victor Korchnoi; Lenny Cavallaro (1981). ''Persona non grata''. Thinkers' Press. ISBN 0-938650-15-7. *Victor Korchnoi (2001). ''My Best Games, Vol 1: Games with White''. Trafalgar Square. ISBN 978-3-283-00404-0. *Victor Korchnoi (2002). ''My Best Games, Vol 2: Games with Black''. Trafalgar Square. ISBN 978-3-283-00405-7. *Victor Korchnoi (2002). ''Practical Rook Endings''. Olms. ISBN 3-283-00401-3. *Victor Korchnoi (2005). ''Chess is My Life, Vol 3: Biography''. Trafalgar Square. ISBN 978-3-283-00406-4. *Victor Korchnoi; [[Boris Gulko]]; [[Yuri Felshtinsky]]; Vladimir Popov (2011). ''The KGB Plays Chess: The Soviet Secret Police and the Fight for the World Chess Crown''. Russell Enterprises. ISBN 978-1-888690-75-0. *Andrew Soltis (2020). ''Tal, Petrosian, Spassky and Korchnoi: A Chess Multibiography with 207 Games''. McFarland. ISBN 978-1476683645. ==Në kulturën popullore== * Dezertimi i Korchnoi i vitit 1976 mendohet të ketë frymëzuar pjesërisht komplotin e muzikalit të vitit 1986 ''[[Chess (musical)|Chess]]''.<ref>{{cite book|title=Treasure Chess|first=Bruce|last=Pandolfini|page=204|year=2007|publisher=Random House|language=en|isbn=9780375722042|url=https://books.google.com/books?id=fYWNCV2corQC&pg=PA204}}</ref> * Në ''[[Dangerous Moves]]'', një film i vitit 1984, "ndeshja dhe personazhet të kujtojnë ndeshjen reale të vitit 1981 midis Viktor Korchnoi dhe Anatoly Karpov".<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Dangerous-Moves|title=Dangerous Moves &#124; film by Dembo [1984]|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=Canby|first=Vincent|url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9906E3DE103BF937A15756C0A963948260|title=Movie Review - - SCREEN: A CHESS MATCH|newspaper=NYTimes.com|date=1985-05-24|access-date=2017-11-30|language=en}}</ref> * Në vitin 2018 u publikua një film dokumentar, ''Closing Gambit'', i cili "tregon historinë e plotë të [[Kampionati Botëror i Shahut 1978|ndeshjes famëkeqe 1978 Karpov–Korchnoi]]".<ref>{{citation|url=https://en.chessbase.com/post/closing-gambit-new-feature-documentary|title=Closing Gambit, a new feature documentary|publisher=[[Chess Magazine]]|date=17 tetor 2018|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== *[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15866 Viktor Korchnoi] profili dhe lojërat në [[Chessgames.com]] *[http://www.365chess.com/players/Viktor_Korchnoi Viktor Korchnoi] lojërat e shahut në 365chess.com *[https://www.mark-weeks.com/chess/wcc-indy.htm World Chess Championship FIDE Events 1948–1990] – përmban informacion të detajuar për dy ndeshjet Karpov–Korchnoi. *[https://www.chesshistory.com/winter/extra/korchnoi.html "Victor Korchnoi (1931–2016)” by Edward Winter] [[Kategoria:Lindje 1931]] [[Kategoria:Vdekje 2016]] [[Kategoria:Mjeshtra të mëdhenj shahu]] [[Kategoria:Shahistë sovjetikë]] [[Kategoria:Shahistë rusë]] [[Kategoria:Shahistë zviceranë]] [[Kategoria:Shahistë nga Shën Petersburgu]] [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Shën Petersburgut]] q7xfhkz9v5tar9tc136mkkxquxr5u1m Battista Pininfarina 0 362164 3062394 2968401 2026-11-04T04:50:10Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062394 wikitext text/x-wiki '''Battista Pininfarina''' (i lindur '''Battista Farina''', me nofkën " '''Pinin''' "; 2 nëntor 1893 - 3 prill 1966) ishte një projektues italian i automobilave dhe themeluesi i kompanisë Carrozzeria Pininfarina, një emër i lidhur me shumë makina të njohura të pasluftës. == Biografia == Battista Farina ka lindur në Cortanze, Itali, si i dhjeti nga njëmbëdhjetë fëmijët, pseudonimi i tij, "Pinin" (më i vogli (vëllai), në dialektin piemontez), i referohej të qenit foshnja e familjes dhe në vitet e mëvonshme i referohej gjithashtu shtatit të tij të shkurtër prej {{Convert|5|ft|m}} . Filloi të punonte në dyqanin e vëllait të tij Giovanni në moshën 12-vjeçare dhe aty lindi interesi i tij për makinat. Ai qëndroi në Giovanni's Stabilimenti Farina për dekada, duke mësuar karrocerinë dhe duke filluar të dizajnonte makinat e tij. Ai formoi kompaninë Carrozzeria Pinin Farina në 1930 për t'u fokusuar në projektimin dhe ndërtimin e trupave të makinave të reja dhe shpejt fitoi rëndësi. Vetëm Carrozzeria Touring ishte më e kërkuar në vitet 1930. Puna e tij për [[Ferrari|Ferrarin]], duke filluar nga viti 1952, do të bëhej më e famshmja e tij, megjithëse pjesa më e madhe e saj u menaxhua nga djali i tij, Sergio, i cili drejtoi firmën deri pak para vdekjes së tij, më 3 korrik 2012. Diku në fillim të viteve 1950, Stabilimenti Farina u zhyt në Carrozzeria Pinin Farina tashmë shumë më të madhe. [[Skeda:1967-Alfa-Romeo-Duetto-Red-Front-Angle-st.jpg|parapamje| Duetto nga Battista Pininfarina]] Dizajni i fundit në të cilin ai kontribuoi ishte Duetto 1600 për [[Alfa Romeo]]<ref>{{Cite journal|last=Mitchell|first=Paul|date=2016|title=Marking a Half Century of the Alfa Romeo Duetto|journal=[[Sports Car Market]]|volume=28|issue=11|page=70}}</ref> me Aldo Brovarone, i cili debutoi në Motor Show në Gjenevë në mars 1966. Ai vdiq më pak se një muaj më vonë, më 3 prill. Ai e ndryshoi zyrtarisht emrin e tij në "Battista Pininfarina" në 1961. Ndryshimi është autorizuar nga Presidenti i [[Italia|Republikës Italiane]], me propozimin e Ministrit të Drejtësisë . Nipi i tij, [[Giuseppe Farina|Nino Farina]], ishte kampioni i parë i botës [[Formula Një|në Formula 1]] . == Sukseset == * 1957 Çmimi i karrierës Compasso d'Oro ''Gran Premio nazionale''<ref>{{Cite web|title=Compasso d'oro alla carriera (1957)|url=https://www.adidesignmuseum.org/compasso-doro/compasso-doro-alla-carriera/|access-date=28 korrik 2024|website=[[ADI Design Museum]]|language=it-IT}}</ref> * Ai u fut në Sallën e Famës së Automobilave në 2004.<ref>{{Cite web|title=Battista “Pinin” Farina|url=https://www.automotivehalloffame.org/honoree/battista-pinin-farina/|access-date=28 gusht 2023|website=Automotive Hall of Fame}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> * Makina sportive tërësisht elektrike me bateri Pininfarina Battista është emëruar në nder të tij.<ref>{{Cite web|date=11 dhjetor 2018|title=“Battista” Announced as Name of the Most Powerful Italian Performance Car Ever|url=https://automobili-pininfarina.com/media-hub/press-releases/battista-announced-name-most-powerful-italian-performance-car-ever|access-date=28 gusht 2023|website=Automobili Pininfarina}}</ref> == Shih edhe == * [[Pininfarina]], kompania që ai themeloi në vitin 1930 == Referime == [[Kategoria:Lindje 1893]] [[Kategoria:Dizajnerë italianë]] [[Kategoria:Vdekje 1966]] q4d5re1fjqz7jdak88y8aebd9o15jyy Diskutim:Arkadi 1 363934 3062306 2871054 2026-11-03T23:51:37Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062306 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkadi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2701675 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210427022507/http://www.seanmultimedia.com/Pie_Arcadius_Laws.html për lidhjen http://www.seanmultimedia.com/Pie_Arcadius_Laws.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 tetor 2024 17:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkadi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2867822 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101125084125/http://www.brown.edu/Departments/Classics/bcj/11-06.html për lidhjen http://www.brown.edu/Departments/Classics/bcj/11-06.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 nëntor 2025 21:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkadi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871053 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200715232108/http://www.steiner-verlag.de/reihe/view/titel/61821.html për lidhjen http://www.steiner-verlag.de/reihe/view/titel/61821.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2025 21:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkadi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062305 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/detail.php?record=337&_submit=Go. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250121114535/http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/discussion.php?id=961 për lidhjen http://laststatues.classics.ox.ac.uk/database/discussion.php?id=961. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:51 (CET) 7gxu3upkdgs0zst97anr0w5io9pzi9u Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës 1 366206 3062387 3061073 2026-11-04T04:25:03Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës/Arkivi 1]] 3062387 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3060289 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190823083935/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181024231946/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2026 03:01 (CET) k5ciujw0n7qqx6f14mszlpr10m797a8 Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore 1 366262 3062333 3061997 2026-11-04T02:16:23Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 3062333 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715481 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200630220302/https://edugeneral.org/blog/history/important-acts-in-india-before-independence/ për lidhjen https://edugeneral.org/blog/history/important-acts-in-india-before-independence/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2024 14:44 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2829305 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2025 21:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3061996 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241213200730/https://osf.io/jy7u8/ për lidhjen http://osf.io/jy7u8/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 03:50 (CET) rwdr9udm3b7m528wpwclknbz9xvlrys 3062389 3062333 2026-11-04T04:25:23Z MajavahBot 122738 U arkivuan 2 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore/Arkivi 1]] 3062389 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3061996 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241213200730/https://osf.io/jy7u8/ për lidhjen http://osf.io/jy7u8/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 03:50 (CET) dda2dzbri16bep2yq4u8c4gvtvkp4vg Diskutim:Kristjan Asllani 1 366497 3062391 3059661 2026-11-04T04:25:43Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi 1]] 3062391 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 49uccp7vf2jv5503932ilauiyhyp3ig Baza e të dhënave e bazuar në objeke 0 367407 3062398 2988205 2026-11-04T04:55:00Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062398 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Object-Oriented_Model.svg|parapamje|320x320px| Shembull i një modeli të orientuar ne objekte ]] Një '''bazë e të dhënave me objekte''' ose '''një bazë e të dhënave e orientuar në objekte''' është një [[Baza e të dhënave|sistem i menaxhimit të bazës së të dhënave]] në të cilin informacioni përfaqësohet në formën e objekteve siç përdoren në [[Programimi i orientuar në objekte|programimin e orientuar në objekte]]. Bazat e të dhënave të bazuara në objekte janë të ndryshme nga bazat e të dhënave relative të cilat janë të orientuara nga tabelat. Një lloj i tretë, bazat e të dhënave objekt-relative, është një hibrid i të dyja qasjeve. Bazat e të dhënave të objekteve janë konsideruar që nga fillimi i viteve 1980.<ref>{{Cite web|title=ODBMS (2013-08-31)|url=http://odbms.org/Introduction/history.aspx|language=en|access-date=16 dhjetor 2024|archive-date=6 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306143204/http://odbms.org/Introduction/history.aspx|url-status=dead}}</ref> == Vështrim i përgjithshëm == Sistemet e menaxhimit të bazës së të dhënave të orientuara në objekte (OODBMS) të quajtura gjithashtu ODBMS (Sistemi i Menaxhimit të Bazave të të Dhënave të Objekteve) kombinojnë aftësitë e bazës së të dhënave me aftësitë e gjuhës [[Programimi i orientuar në objekte|programuese të orientuara në objekte]]. OODBMS-të i lejojnë programuesit e orientuar në objekte të zhvillojnë produktin, t'i ruajnë ato si objekte dhe të përsërisin ose modifikojnë objektet ekzistuese për të krijuar objekte të reja brenda OODBMS. Për shkak se baza e të dhënave është e integruar me gjuhën e programimit, programuesi mund të ruajë qëndrueshmërinë brenda një mjedisi, në atë që si OODBMS ashtu edhe gjuha e programimit do të përdorin të njëjtin model përfaqësimi. Projektet relative DBMS, për dallim, mbajnë një ndarje më të qartë midis [[Modelet e databazave|modelit të bazës së të dhënave]] dhe aplikacionit. Teksa përdorimi i teknologjisë së bazuar në web rritet me zbatimin e Intraneteve dhe ekstraneteve, kompanitë kanë një interes të veçantë në OODBMS për të shfaqur të dhënat e tyre komplekse. Përdorimi i një DBMS që është krijuar veçanërisht për të ruajtur të dhënat si objekte u jep një përparësi atyre kompanive që janë të orientuara drejt prezantimit multimedial ose organizatave që përdorin dizajnin me ndihmën e kompjuterit (CAD)<ref>{{Cite book|last=O’Brien, J. A.,|first=& Marakas|title=Management Information Systems (9th ed)|language=en}}</ref>. Disa baza të dhënash të orientuara në objekte janë krijuar për të punuar mirë me [[Programimi i orientuar në objekte|gjuhë programimi të orientuara ne objekte]] si Delphi, [[Ruby (gjuhë programuese)|Ruby]], [[Python]], [[Node.js|JavaScript]], [[Perl]], [[Java (gjuhë programimi)|Java]], [[Gjuha Programuese C Sharp|C#]], Visual Basic. NET, [[C++]], Objective-C dhe Smalltalk; të tjerët si JADE kanë gjuhët e tyre të programimit. OODBMS përdorin saktësisht të njëjtin model si gjuhët e programimit të orientuara ne objekte. == Historia == Sistemet e menaxhimit të bazës së të dhënave të objekteve u zhvilluan nga hulumtimi gjatë fillimit e deri në mes të viteve 1970, duke pasur një mbështetje të brendshme të menaxhimit të bazës së të dhënave për objektet e strukturuara në grafe. Termi "sistem i bazës së të dhënave të orientuar në objekte" u shfaq për herë të parë rreth vitit 1985.<ref>{{Cite book|title="An Object-Oriented DBMS for Design Support Applications", Proceedings of the IEEE COMPINT 85, pp. 299-307, September 1985; N. Derrett, W. Kent, and P. Lyngbaek, "Some Aspects of Operations in an Object-Oriented Database", Database Engineering, vol. 8, no. 4, IEEE Computer Society, December 1985; D. Maier, A. Otis, and A. Purdy, "Object-Oriented Database Development at Servio Logic", Database Engineering, vol. 18, no.4, December 1985.|language=en}}</ref> Projekte të shquara kërkimore përfshinin Encore-Ob/Server ([[Brown University|Universiteti Brown]]), EXODUS (Universiteti i Wisconsin-Madison), IRIS (Hewlett-Packard), ODE (Bell Labs), ORION (Mikroelektronikë dhe Teknologji Kompjuterike Korporata ose MCC), Vodak (GMD-IPSI), dhe Zeitgeist (Texas Instruments). Projekti ORION kishte më shumë punime të botuara se çdo përpjekje tjetër. Won Kim i MCC-së përpiloi më të mirët nga këto punime në një libër të botuar nga The MIT Press.<ref>{{Cite book|last=Won|first=Kim|title=Introduction to Object-Oriented Databases. The MIT Press, 1990.|publisher=The MIT Press, 1990.|language=en}}</ref> Produktet e hershme komerciale përfshinin Gemstone (Servio Logic, emri i ndryshuar në GemStone Systems), Gbase (Graphael) dhe Vbase (Ontologjik). Produkte komerciale shtesë hynë në treg në fund të viteve 1980 deri në mesin e viteve 1990. Këto përfshinin ITASCA (Itasca Systems), Jasmine (Fujitsu, i tregtuar nga Computer Associates), Matisse (Matisse Software), Objectivity/DB (Objectivity, Inc.), ObjectStore (Progress Software, i blerë nga eXcelon i cili fillimisht ishte Object Design, Incorporated), ONTOS (Ontos, Inc., emri u ndryshua nga Ontologic), O<sub>2</sub><ref>{{Cite book|title=Bancilhon, Francois; Delobel, Claude; and Kanellakis, Paris. Building an Object-Oriented Database System: The Story of O2. Morgan Kaufmann Publishers, 1992.|language=en}}</ref> (O<sub>2</sub> Technology, u shkri me disa kompani, të blera nga Informix, e cila nga ana tjetër u ble nga [[IBM]]), POET (tani [http://www.versant.com/developer FastObjects] nga Versant që bleu Poet Software), Versant Object Database ([http://www.versant.com Versant] Corporation), VOSS (Logic Arts) dhe JADE (Jade Software Corporation). Disa nga këto produkte mbeten në treg dhe u janë bashkuar produkte të reja me kod të hapur dhe produkte komerciale si InterSystems Cache. Sistemet e menaxhimit të bazës së të dhënave të objekteve shtuan konceptin e qëndrueshmërisë në gjuhët e programimit të objekteve. Produktet e hershme komerciale u përfshinë me gjuhë të ndryshme: GemStone (Smalltalk), Gbase ([[Lisp|LISP]]), Vbase (COP) dhe VOSS (Sistemi i ruajtjes së objekteve virtuale për Smalltalk). Për pjesën më të madhe të viteve 1990, [[C++]] dominoi tregun e menaxhimit të bazës së të dhënave të objekteve komerciale. Shitësit shtuan [[Java (gjuhë programimi)|Java]] në fund të viteve 1990 dhe së fundmi, [[Gjuha Programuese C Sharp|C#]]. Duke filluar nga viti 2004, bazat e të dhënave të objekteve kanë pasur një periudhë të dytë të rritjes kur u shfaqën bazat e të dhënave të objekteve [[Softuerët me burim të hapur|me burim të hapur]] që ishin gjerësisht të arsyeshme dhe të lehta për t'u përdorur, sepse ato janë shkruar tërësisht në gjuhët [[Programimi i orientuar në objekte|OOP]] si Smalltalk, Java ose C#, siç është db4o e Versant-it (db4objects), DTS/S1 nga Obsidian Dynamics dhe Perst (McObject), i disponueshëm me burim të dyfishtë të hapur dhe komercial licencimi. == Afati kohor == * 1966 ** MUMPS * 1979 ** InterSystems M * 1980 ** TORNADO – an object database for CAD/CAM<ref>{{Cite journal|last=Ulfsby|display-authors=etal|date=korrik 1981|title=TORNADO: a DBMS for CAD/CAM systems|url=https://archive.org/details/sim_computer-aided-design_1981-07_13_4/page/193|journal=[[Computer-Aided Design Journal|Computer-Aided Design]]|language=en|volume=13|issue=4|pages=193–197|doi=10.1016/0010-4485(81)90140-8}}</ref> * 1982 ** Gemstone started (as Servio Logic) to build a set theoretic model data base machine. * 1985 – Term Object Database first introduced * 1986 ** Servio Logic (Gemstone Systems) Ships Gemstone 1.0 * 1988 ** Object Design, Incorporated founded, development of ObjectStore begun ** Versant Corporation started (as Object Sciences Corp) ** Objectivity, Inc. founded * Early 1990s ** Servio Logic changes name to Gemstone Systems ** Gemstone (Smalltalk)-([[C++]])-([[Java (gjuhë programimi)|Java]]) ** GBase ([[Lisp|LISP]]) ** VBase (O2- ONTOS – INFORMIX) ** Objectivity/DB * Mid 1990s ** InterSystems Caché ** Versant Object Database ** ODABA ** ZODB ** Poet ** JADE ** Matisse ** Illustra Informix * 2000s ** [https://www.researchgate.net/publication/242787423_l-DB_an_ODMG-based_object-oriented_DBMS lambda-DB:] An ODMG-Based Object-Oriented DBMS by Leonidas Fegaras, Chandrasekhar Srinivasan, Arvind Rajendran, David Maier ** db4o project started by Carl Rosenberger ** ObjectDB * 2001 [[IBM]] acquires Informix * 2003 odbpp public release * 2004 db4o's commercial launch as db4objects, Inc. * 2008 db4o acquired by Versant Corporation * 2010 VMware acquires GemStone<ref>{{Cite web|date=6 maj 2010|title=SpringSource to Acquire Gemstone Systems Data Management Technology|url=http://www.vmware.com/company/news/releases/spring-gemstone.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808042307/http://www.vmware.com/company/news/releases/spring-gemstone.html|archive-date=8 gusht 2014|access-date=5 gusht 2014|publisher=WMware|language=en}}</ref> * 2011 db4o's development stopped. * 2012 Wakanda first production versions with open source and commercial licenses * 2012 Actian acquires Versant Corporation * 2013 GemTalk Systems acquires Gemstone products from VMware<ref name="gemtalk1">{{Cite web|last=GemTalk Systems|date=2 maj 2013|title=GemTalk Systems Acquires GemStone/S Products from VMware|url=http://www.prweb.com/releases/gemtalksystems/acquires-gemstone-s/prweb10652596.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810224807/http://www.prweb.com/releases/gemtalksystems/acquires-gemstone-s/prweb10652596.htm|archive-date=10 gusht 2014|access-date=5 gusht 2014|publisher=PRWeb|language=en}}</ref> * 2014 db4o's commercial offering is officially discontinued by Actian (which had acquired Versant)<ref>{{Cite web|title=restructuring our Versant Community Website|url=http://supportservices-old.actian.com/versant/default.html|language=en|access-date=27 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324041352/https://supportservices-old.actian.com/versant/default.html|archive-date=24 mars 2025|url-status=dead}}</ref> * 2014 Realm<ref>{{Cite web|title=Realm Releases Object Database for Node.js|url=https://www.infoq.com/news/2016/11/Realm-database-nodejs|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202043544/https://www.infoq.com/news/2016/11/Realm-database-nodejs|archive-date=2017-02-02|website=InfoQ|language=en}}</ref> * 2017 ObjectBox<ref>{{Cite web|last=DB-Engines|title=Object Database Ranking on DB-Engines|url=https://db-engines.com/en/ranking/object+oriented+dbms|access-date=2021-05-21|website=DB-Engines|language=en}}</ref> == Adaptimi i bazave të të dhënave të objekteve == Bazat e të dhënave në objekte, të bazuara në programimin e qëndrueshëm, kanë fituar një vend të veçantë në fusha aplikimi të tilla si inxhinieri dhe bazat e të dhënave hapësinore,, [[Telekomunikimet|telekomunikacioni]] dhe fusha shkencore si fizika e energjisë së lartë<ref>{{Cite web|title=Stanford Linear Accelerator (SLAC)|url=https://www.service-architecture.com/articles/object-oriented-databases/stanford-linear-accelerator.html|language=en}}</ref> dhe [[biologjia molekulare]].<ref>{{Cite book|last=Herde|first=Patrick|title=Addendum to the proceedings on Object-oriented programming systems, languages, and applications (Addendum) - OOPSLA '92|last2=Sibbald|first2=Peter R.|year=1992|isbn=0897916107|pages=177–178|language=en|chapter=Integration of molecular biology data collections using object oriented databases and programming|doi=10.1145/157709.157747|chapter-url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/157709.157747}}</ref> Një grup tjetër i bazave të të dhënave të objekteve fokusohet në përdorimin e integruar në pajisje, softuer të paketuar dhe sisteme në kohë reale. == Karakteristikat teknike == Shumica e bazave të të dhënave të objekteve ofrojnë gjithashtu një lloj gjuhe të pyetjeve, duke lejuar që objektet të gjenden duke përdorur një qasje programimi deklarative. Është në fushën e gjuhëve të pyetjeve të objekteve, dhe integrimit të pyetjeve dhe ndërfaqeve të orientimit, që gjenden dallimet më të mëdha midis produkteve. Një përpjekje për standardizim u bë nga ODMG me gjuhën e pyetjes së objektit, OQL. Qasja në të dhëna mund të jetë më e shpejtë sepse një objekt mund të merret direkt pa kërkim, duke i ndjekur [[Pointeri|treguesit]]. Një fushë tjetër e dallimit midis produkteve është në mënyrën se si skema e një baze të të dhënave përcaktohet. Megjithatë, një karakteristikë e përgjithshme është se gjuha e programimit dhe skema e bazës të të dhënave përdorin përkufizime të të njëjtit lloj. Aplikimet multimediale lehtësohen sepse metodat e klasës të lidhura me të dhënat janë përgjegjëse për interpretimin e saktë të tyre. Shumë baza të të dhënave të objekteve, për shembull Gemstone ose VOSS, ofrojnë mbështetje për versionimin. Një objekt mund të shihet si grup i të gjitha versioneve të tij. Gjithashtu, versionet e objekteve mund të trajtohen si objekte më vete. Disa baza të të dhënave të objekteve ofrojnë gjithashtu mbështetje sistematike për shkaktarët dhe kufizimet të cilat janë baza e bazave të të dhënave aktive. Efikasiteti i një baze të të dhënave të tillë është përmirësuar gjithashtu shumë në fushat që kërkojnë sasi masive të dhënash për një artikull. Për shembull, një institucion bankar mund të marrë informacionin e llogarisë së përdoruesit dhe t'i sigurojë atyre në mënyrë efikase informacione të gjera si transaksionet, hyrjet e informacionit të llogarisë e të tjera. == Standardet == Grupi i Menaxhimit të të Dhënave të Objekteve ishte një konsorcium i shitësve të bazës së të dhënave të objekteve dhe hartës relative-objekt, anëtarë të komunitetit akademik dhe palëve të interesuara. Qëllimi i tij ishte të krijonte një sërë specifikimesh që do të lejonin aplikacione portative që ruajnë objektet në sistemet e menaxhimit të bazës së të dhënave. Ai publikoi disa versione të specifikimeve të tij. Lëshimi i fundit ishte ODMG 3.0. Deri në vitin 2001, shumica e bazës së të dhënave kryesore të objekteve dhe shitësve të hartës relative objekt pretenduan përputhshmëri me ODMG Java Language Binding. Pajtueshmëria me komponentët e tjerë të specifikimit ishte e përzier. Në vitin 2001, ODMG Java Language Binding iu dorëzua Procesit të Komunitetit Java si bazë për specifikimin e Objekteve të të Dhënave Java. Më pas, kompanitë anëtare të ODMG vendosën të përqendrojnë përpjekjet e tyre në specifikimin e Objekteve të të Dhënave Java. Si rezultat, ODMG u shpërbë në 2001. Shumë ide të bazës së të dhënave të objekteve u absorbuan gjithashtu në SQL:1999 dhe janë zbatuar në shkallë të ndryshme në produktet e bazës së të dhënave objekt-relacionale. Në vitin 2005 Cook, Rai dhe Rosenberger propozuan të hiqnin dorë nga të gjitha përpjekjet e standardizimit për të futur API shtesë të pyetjeve të orientuara nga objekti, por më tepër të përdornin vetë gjuhën e programimit OO, p.sh. Java dhe .NET, për të shprehur pyetje. Si rezultat, u shfaqën [[Native Queries|pyetje vendase]]. Në mënyrë të ngjashme, Microsoft njoftoi [[Pyetësori i integruar në gjuhë programuese|Language Integrated Query]] (LINQ) dhe DLINQ, një zbatim i LINQ, në shtator 2005, për të ofruar aftësi të afërta, të integruara në bazën e të dhënave të gjuhës me gjuhët e tij të programimit C# dhe VB.NET 9. Në shkurt 2006, Grupi i Menaxhimit të Objekteve (OMG) njoftoi se atyre iu dha e drejta për të zhvilluar specifikime të reja bazuar në specifikimet ODMG 3.0 dhe formimin e Grupit të Punës të Teknologjisë së Bazave të të Dhënave të Objekteve (ODBT WG). ODBT GP planifikoi të krijonte një sërë normash që do të përfshinin përparimet në teknologjinë e bazës së të dhënave të objekteve (p.sh. replikimin), menaxhimin e të dhënave (p.sh. indeksimin hapësinor) dhe formatet e të dhënave (p.sh., XML) dhe të përfshinte veçori të reja në këto norma domenet mbështetëse ku janë duke u adoptuar bazat e të dhënave të objekteve (p.sh. sistemet në kohë reale). Puna e GP ODBT u ndërpre në mars 2009, si pasojë e trazirave ekonomike në fund të 2008, shitësit e ODB-së të përfshirë në këtë përpjekje vendosën t'i përqëndrojnë burimet e tyre dikund tjetër. Në janar 2007, [[Konsorciumi i World Wide Web|World Wide Web Consortium]] i dha statusin e sugjerimit përfundimtar gjuhës XQuery. XQuery përdor [[XML]] si modelin e tij të të dhënave. Disa nga idetë e zhvilluara për bazat e të dhënave të objekteve gjetën rrugën e tyre në XQuery, por XQuery nuk është në thelb i orientuar drejt objektit. Për shkak të famës të XML, motorët XQuery garojnë me bazat e të dhënave të objekteve si një mjet për ruajtjen e të dhënave që janë shumë komplekse ose të ndryshueshme për t'u mbajtur në mënyrë të përshtatshme në një bazë të dhënash relative. XQuery gjithashtu lejon që modulet të shkruhen për të ofruar veçori të kapsulimit që janë ofruar nga sistemet e orientuara në objekte. XQuery v1 dhe XPath v2 dhe më vonë janë të fuqishëm dhe janë të disponueshëm si në softuerin me kod të hapur ashtu edhe në libre (FOSS),<ref>{{Cite web|title=BaseX XQuery Processor|url=https://basex.org/basex/xquery/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216035330/https://basex.org/basex/xquery/|archive-date=2023-12-16|website=basex.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=XQuery in eXist-db|url=https://exist-db.org/exist/apps/doc/xquery|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231202052435/https://exist-db.org/exist/apps/doc/xquery|archive-date=2023-12-02|website=exist-db.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Saxon - Using XQuery|url=https://www.saxonica.com/html/documentation/using-xquery/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923004515/https://www.saxonica.com/html/documentation/using-xquery/index.html|archive-date=2020-09-23|website=www.saxonica.com|language=en}}</ref> si dhe në sistemet komerciale. Ato janë të lehta për t'u mësuar dhe përdorur, dhe shumë të fuqishme dhe të shpejta. Ato nuk janë relacionale dhe XQuery nuk bazohet në SQL (megjithëse një nga njerëzit që projektoi XQuery gjithashtu shpiku SQL). Por ato gjithashtu nuk janë të orientuara nga objekti, në kuptimin e programimit: XQuery nuk përdor kapsulimin me fshehje, dërgim të nënkuptuar dhe klasa dhe metoda. Bazat e të dhënave XQuery në përgjithësi përdorin XML dhe JSON si një format shkëmbimi, megjithëse përdoren formate të tjera. Që nga fillimi i viteve 2000, [[JSON]] ka fituar miratimin dhe famën e komunitetit në aplikacionet ku zhvilluesit kontrollojnë formatin e të dhënave. JSONiq, një analog pyetësor i XQuery për JSON (duke ndarë shprehjet dhe operacionet thelbësore të XQuery), demonstroi ekuivalencën funksionale të formateve JSON dhe XML për informacionin e orientuar drejt të dhënave. Në janar 2016, me [[PostgreSQL|publikimin e PostgreSQL 9.5]]<ref>{{Cite web|title=PostgreSQL: Documentation: 10: 9.15. JSON Functions and Operators|url=https://www.postgresql.org/docs/current/static/functions-json.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518071030/http://www.postgresql.org/docs/current/static/functions-json.html|archive-date=2016-05-18|website=www.postgresql.org|language=en}}</ref> OODBMS FOSS ishte i pari që ofroi një tip të të dhënave të brendshme efikase JSON (JSONB) me një bashkësi të plotë funksionesh dhe operacionesh, për të gjitha manipulimet bazë relative dhe jo-relative. == Krahasimi me RDBMS == Një bazë e të dhënave e objekteve ruan të dhëna komplekse dhe marrëdhënie midis të dhënave drejtpërdrejt, pa hartuar në rreshta dhe kolona relative, dhe kjo i bën ato të përshtatshme për aplikacione që kanë të bëjnë me të dhëna shumë komplekse.<ref>{{Cite journal|last=Radding|first=Alan|year=1995|title=So what the Hell is ODBMS?|url=https://archive.org/details/sim_computerworld_1995-11-06_29_45/page/n120|journal=Computerworld|language=en|volume=29|issue=45|pages=121–122, 129}}</ref> Objektet kanë një marrëdhënie shumë-me-shumë dhe arrihen me anë të përdorimit të treguesve. Treguesit janë të lidhur me objekte për të vendosur marrëdhënie. Një përfitim tjetër i një OODBMS është se ai mund të programohet me dallime të vogla procedurale pa ndikuar në të gjithë sistemin.<ref>{{Cite book|last=Donald|first=Burleson|title=. OODBMSs gaining MIS ground but RDBMSs still own the road. Software Magazine, 14(11), 63|publisher=Software Magazine, 14(11), 63|language=en}}</ref> == Shihni gjithashtu == * Krahasimi i sistemeve të menaxhimit të bazës së të dhënave të objekteve * Baza e të dhënave e orientuar nga komponentët * Baza e të dhënave EDA * Korniza e objekteve të ndërmarrjes * NoSQL * Grupi i menaxhimit të të dhënave të objekteve * Baza e të dhënave objekt-relacionale * Qëndrueshmëria (shkenca kompjuterike) * Modeli relacional * Sistemi i menaxhimit të bazës së të dhënave relacionale (RDbMS) == Referime == {{Reflist|30em}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.odbms.org/ Portali i burimeve të objektit DBMS] * [http://db-engines.com/en/ranking/object+oriented+dbms Renditja e DBMS-ve të orientuara nga objekti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201172721/https://db-engines.com/en/ranking/object%2Boriented%2Bdbms |date=1 dhjetor 2024 }} - sipas popullaritetit, përditësuar çdo muaj nga DB-Engines <nowiki> [[Kategoria:Sistemi i menaxhimit të Database]]</nowiki> jjvr2w7mbfa886z329723u35ieedo7h Alfa 21264 0 367986 3062262 3047143 2026-11-03T20:48:53Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062262 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Alpha_21264.png|parapamje| Mikroarkitekturë Alpha 21264.]] '''Alpha 21264''' është një mikroprocesor RISC i zhvilluar nga Digital Equipment Corporation i lançuar më 19 tetor 1998. 21264 zbatoi arkitekturën e grupit të instruksioneve Alpha (ISA). == Përshkrimi == Alpha 21264 është një mikroprocesor superskalar me katër çështje me ekzekutim të jashtëzakonshëm dhe ekzekutim spekulativ . Ka një shkallë maksimale të ekzekutimit prej gjashtë instruksionesh për cikël dhe mund të mbajë katër instruksione për cikël. Ka një tubacion udhëzues me shtatë faza. === Ekzekutimi jashtë rendit === Në çdo fazë të caktuar, mikroprocesori mund të ketë deri në 80 instruksione në faza të ndryshme të ekzekutimit, duke tejkaluar çdo mikroprocesor tjetër bashkëkohor. Instruksionet e dekoduara mbahen në radhët e instruksioneve dhe lëshohen kur operandët e tyre janë të disponueshëm. Radha e numrave të plotë përmbante 20 hyrje dhe radhën me pikë lundruese 15. Çdo radhë mund të lëshonte aq udhëzime sa kishte tubacione. === Ebox === Ebox ekzekuton integer, ngarkon dhe ruan instruksionet. Ai ka dy njësi me numra të plotë, dy njësi të ruajtjes së ngarkesës dhe dy skedarë regjistrash me numra të plotë. Çdo skedar i regjistrit të numrave të plotë përmbante 80 hyrje, nga të cilat 32 janë regjistra arkitekturorë, 40 janë regjistra të riemërtimit dhe 8 janë regjistra hije PAL. Nuk kishte asnjë hyrje për regjistrin R31 sepse në arkitekturën Alpha, R31 është i lidhur në zero dhe është vetëm për lexim. Çdo skedar regjistri shërbente një njësi të plotë dhe një njësi të ruajtjes së ngarkesës, dhe skedari i regjistrit dhe dy njësitë e tij referohen si një "grup". Të dy grupet u caktuan U0 dhe U1. Kjo skemë u përdor pasi zvogëloi numrin e portave të shkrimit dhe leximit të nevojshëm për të shërbyer operandët dhe për të marrë rezultate, duke zvogëluar kështu madhësinë fizike të skedarit të regjistrit, duke i mundësuar mikroprocesorit të funksionojë në frekuenca më të larta të orës. Kështu, shkrimet në cilindo nga skedarët e regjistrit duhet të sinkronizohen, gjë që kërkonte një cikël orar për të përfunduar, duke ndikuar negativisht në performancën me një përqind. Ulja e performancës që rezulton nga sinkronizimi u kompensua në dy mënyra. Së pari, frekuenca më e lartë e orës e arritshme kompenson humbjen. Së dyti, logjika përgjegjëse për çështjen e udhëzimeve shmangi krijimin e situatave ku skedari i regjistrit duhej të sinkronizohej duke lëshuar udhëzime që nuk vareshin nga të dhënat e mbajtura në skedarët e tjerë të regjistrit aty ku ishte e mundur. Grupet janë pothuajse identike me përjashtim të dy dallimeve: U1 ka një shumëzues me tubacione me shtatë cikle ndërsa U0 ka një tubacion me tre cikle për ekzekutimin e udhëzimeve të videove të lëvizjes (MVI), një shtrirje në Arkitekturën Alpha që përcakton udhëzimet me të dhëna të shumëfishta me një instruksion (SIMD). për multimedia. Njësitë e ruajtjes së ngarkesës janë [[Njësia aritmetike logjike|njësi të thjeshta logjike aritmetike]] që përdoren për të llogaritur adresat virtuale për aksesin në kujtesë. Ata janë gjithashtu të aftë të ekzekutojnë udhëzime të thjeshta aritmetike dhe logjike. Logjika e lëshimit të udhëzimeve Alpha 21264 përdori këtë aftësi, duke lëshuar udhëzime për këto njësi kur ato ishin të disponueshme për përdorim (duke mos kryer aritmetikë adresash). Prandaj, Ebox ka katër grumbullues 64-bitësh, katër njësi logjike, dy zhvendosës fuçi, logjikë të manipulimit të bajtit, dy grupe të logjikës së degëve të kushtëzuara të ndara në mënyrë të barabartë midis U1 dhe U0. === Fbox === Fbox është përgjegjës për ekzekutimin e udhëzimeve [[Float|me pikë lundruese]] . Ai përbëhet nga dy tubacione me pikë lundruese dhe një skedar regjistri me pikë lundruese. Tubacionet nuk janë identike, njëri ekzekuton shumicën e instruksioneve dhe tjetri vetëm shumëfishon instruksionet. Tubacioni i grumbullimit ka dy njësi pa tubacion të lidhur me të, një njësi ndarëse dhe një njësi rrënjë katrore. Shtesat, shumëzimet dhe shumica e udhëzimeve të tjera kanë një vonesë me 4 cikle, një ndarje me saktësi të dyfishtë ka një vonesë prej 16 ciklesh dhe një rrënjë katrore me saktësi të dyfishtë ka një vonesë prej 33 ciklesh. Skedari i regjistrit me pikë lundruese përmban 72 hyrje, nga të cilat 32 janë regjistra arkitektonikë dhe 40 janë regjistra të riemërtimit. === Cache === Alpha 21264 ka dy nivele cache, një memorie të fshehtë parësore dhe një memorie të fshehtë dytësore. Cache e nivelit të tretë (L3, ose "viktimë") e Alpha 21164 nuk u përdor për shkak të problemeve me gjerësinë e brezit. ==== Memoriet primare ==== Memoria primare ndahet në memorie të veçanta për udhëzime dhe të dhëna (" arkitekturë e modifikuar e Harvardit "), përkatësisht në memorien I dhe memorien D. Të dy cache kanë një kapacitet prej 64 KB. D-cache është me porta të dyfishta duke transferuar të dhëna në të dy skajet në rritje dhe në rënie të sinjalit të orës. Kjo metodë e portimit të dyfishtë mundësoi çdo kombinim të leximeve ose shkrimeve në cache çdo cikël të procesorit. Ai gjithashtu shmangu dyfishimin e cache-së, kështu që ka dy, si në Alpha 21164. Dublikimi i cache-it kufizoi kapacitetin e cache-së, pasi kërkonte më shumë transistorë për të siguruar të njëjtën sasi kapaciteti, dhe nga ana tjetër rriti zonën e kërkuar dhe fuqinë e konsumuar. ==== B-cache ==== Cache dytësore, e quajtur B-cache, është një cache e jashtme me një kapacitet prej 1 deri në 16 MB. Ai kontrollohet nga mikroprocesori dhe zbatohet nga çipat sinkron [[Kujtesë hyrëse ndenjëse e rastësishme|të memories statike me akses të rastësishëm]] (SSRAM) që funksionojnë në dy të tretat, gjysmën, një të tretën ose një të katërtën e frekuencës së orës së brendshme, ose 133 deri në 333&nbsp;MHz në 500&nbsp;MHz. B-cache u aksesua me një autobus të dedikuar 128-bit që funksionon në të njëjtën frekuencë të orës si SSRAM ose me dyfishin e frekuencës së orës nëse përdoret SSRAM me shpejtësi të dyfishtë të të dhënave . B-cache është hartuar drejtpërdrejt. === Parashikimi i degës === Parashikimi i degës kryhet nga një algoritëm i parashikimit të degës së turneut. Algoritmi u zhvillua nga Scott McFarling në Digital's Western Research Laboratory (WRL) dhe u përshkrua në një punim të vitit 1993. Ky parashikues u përdor pasi Alpha 21264 ka një dënim minimal për parashikimin e gabuar të degës prej shtatë ciklesh. Për shkak të vonesës me dy cikle të cache-it të udhëzimeve dhe radhëve të udhëzimeve, dënimi mesatar i parashikimit të gabuar të degës është 11 cikle. Algoritmi mban dy tabela të historisë, Local dhe Global, dhe tabela e përdorur për të parashikuar rezultatin e një dege përcaktohet nga një parashikues Choice. Parashikuesi lokal është një tabelë me dy nivele e cila regjistron historinë e degëve individuale. Ai përbëhet nga një tabelë e historisë së degëve me 1024 hyrje nga 10-bit. Një tabelë me dy nivele u përdor pasi saktësia e parashikimit është e ngjashme me atë të një tabele më të madhe me një nivel, ndërsa kërkon më pak pjesë të ruajtjes. Ka një tabelë parashikimi të degëve me 1024 hyrje. Çdo hyrje është një numërues i ngopjes 3-bit. Vlera e numëruesit përcakton nëse dega aktuale merret apo jo. Parashikuesi global është një tabelë e historisë së degëve me një nivel të vetëm, me 4096 hyrje. Çdo hyrje është një numërues 2-bit i ngopjes; vlera e këtij numëruesi përcakton nëse dega aktuale merret apo jo. Parashikuesi i zgjedhjes regjistron historinë e parashikuesve lokalë dhe globalë për të përcaktuar se cili parashikues është më i miri për një degë të caktuar. Ajo ka një tabelë të historisë së degëve me 4,096 hyrje. Çdo hyrje është një numërues ngopjeje 2-bitësh. Vlera e numëruesit përcakton nëse përdoret parashikuesi lokal apo global. === Ndërfaqja e jashtme === Ndërfaqja e jashtme përbëhej nga një [[Pc Bus|autobus i]] të dhënave me shpejtësi të dyfishtë 64-bitësh (DDR) me dy drejtime dhe dy autobusa [[Pc Bus|adresash]] dhe kontrolli të njëanshëm 15-bitësh, një për sinjalet me origjinë nga Alpha 21264 dhe një për sinjalet me origjinë nga sistemi. Digital e licencoi autobusin për [[AMD|pajisje mikro të avancuara]] (AMD), dhe më pas u përdor në mikroprocesorët e tyre Athlon, ku u njoh si autobusi EV6. == Adresimi i memories == CPU Alpha 21264 mbështet adresën virtuale 48-bit ose 43-bit (përkatësisht hapësirë adresash virtuale 256 TiB ose 8 TiB), e zgjedhur nën kontrollin IPR (duke përdorur regjistrin e kontrollit VA_CTL). Alpha 21264 mbështet një adresë fizike 44-bit (deri në 16 TiB memorie fizike). Kjo është një rritje nga CPU-të e mëparshme Alpha (43-bit virtual dhe 40-bit fizik për Alpha 21164, dhe 43-bit virtual dhe 34-bit fizik për Alpha 21064 ).<ref>{{Cite web|title=Alpha 21264 Microprocessor Data Sheet|url=https://www.star.bnl.gov/public/daq/HARDWARE/21264_data_sheet.pdf|access-date=2020-06-03|publisher=Compaq Computer Corporation|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830002919/http://www.star.bnl.gov/public/daq/HARDWARE/21264_data_sheet.pdf|archive-date=30 gusht 2017|url-status=dead}}</ref> == Fabrikim == Alpha 21264 përmbante 15.2 milionë transistorë. Logjika përbëhej nga afërsisht gjashtë milionë transistorë, me pjesën tjetër të përmbajtur në cache dhe tabelat e historisë së degëve. Vdekja ishte 16.7&nbsp;mm me 18.8&nbsp;mm (313,96&nbsp;mm²). Është fabrikuar në 0.35&nbsp;μm proces plotësues metal <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwUw">–</span></nowiki> oksid <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwVA">–</span></nowiki> gjysmëpërçues (CMOS) me gjashtë nivele ndërlidhjeje. == Paketimi == Alpha 21264 u paketua në një grup rrjeti me pin intersticial qeramik 587-pin (IPGA). Alpha Processor, Inc. më vonë shiti Alpha 21264 në një paketë Slot B që përmban mikroprocesorin e montuar në një tabelë të qarkut të printuar me B-cache dhe rregullatorët e tensionit. Dizajni kishte për qëllim të përdorte suksesin e mikroprocesorëve të bazuar në slot nga Intel dhe AMD. Slot B fillimisht u zhvillua për t'u përdorur edhe nga AMD's Athlon, në mënyrë që API të mund të merrte materiale për Slot B me çmime mallrash në mënyrë që të reduktonte koston e Alpha 21264 për të fituar një pjesë më të gjerë të tregut. Kjo nuk u materializua kurrë pasi AMD zgjodhi të përdorte Slot A për Atlonet e tyre të bazuara në slot. == Derivatet == === Alfa 21264A === [[Skeda:DEC_Alpha_21264A_(EV67)_(8875557248)_(cropped).jpg|parapamje| Alfa 21264A]] '''Alpha 21264A''', me emrin e koduar '''EV67''' ishte një tkurrje e Alpha 21264 e prezantuar në fund të 1999. Kishte gjashtë versione: 600, 667, 700, 733, 750, 833&nbsp;MHz. EV67 ishte mikroprocesori i parë Alfa që zbatoi zgjerimin e numërimit (CIX), i cili zgjeroi grupin e instruksioneve me udhëzime për kryerjen e numërimit të popullsisë . Është fabrikuar nga Samsung Electronics në 0.25&nbsp;μm proces CMOS që kishte 0.25&nbsp;transistorë μm por 0.35&nbsp;μm shtresa metalike. Die kishte një sipërfaqe prej 210&nbsp;mm². EV68 përdorte një furnizim me energji 2.0 V. Ai shpërndau një maksimum prej 73 W në 600&nbsp;MHz, 80 W në 667&nbsp;MHz, 85 W në 700&nbsp;MHz, 88 W në 733&nbsp;MHz dhe 90 W në 750&nbsp;MHz. === Alfa 21264B === '''Alpha 21264B''' është një zhvillim i mëtejshëm për rritjen e frekuencave të orës. Kishte dy modele, një i fabrikuar nga IBM, me emrin e koduar '''EV68C''' dhe një nga Samsung, me emrin e koduar '''EV68A''' . EV68A është fabrikuar në 0.18&nbsp;μm proces CMOS me ndërlidhje alumini . Ajo kishte një madhësi prej 125&nbsp;mm², një e treta më e vogël se Alpha 21264A, dhe përdorte një furnizim me energji 1.7 V. Ai ishte i disponueshëm në vëllim në 2001 në frekuencat e orës 750, 833, 875 dhe 940&nbsp;MHz. EV68A shpërndau një maksimum prej 60 W në 750&nbsp;MHz, 67 W në 833&nbsp;MHz, 70 W në 875&nbsp;MHz dhe 75 W në 940&nbsp;MHz. EV68C është fabrikuar në 0.18&nbsp;μm proces CMOS me ndërlidhje bakri. Ai u provua në fillim të vitit 2000 dhe arriti një frekuencë maksimale të orës prej 1.25&nbsp;GHz. Në shtator 1998, Samsung njoftoi se do të prodhonte një variant të Alpha 21264B në një 0.18&nbsp;μm proces i varfëruar plotësisht silikoni në izolues (SOI) me ndërlidhje bakri që ishte në gjendje të arrinte një frekuencë orësh prej 1.5&nbsp;GHz. Ky version nuk u materializua kurrë. === Alfa 21264C === '''Alpha 21264C''', me emrin e koduar '''EV68CB''' ishte një derivat i Alpha 21264. Ishte në dispozicion në frekuencat e orës 1.0, 1.25 dhe 1.33&nbsp;GHz. EV68CB përmbante 15.5 milionë transistorë dhe mat 120&nbsp;mm². Është fabrikuar nga IBM në 0.18&nbsp;μm proces CMOS me shtatë nivele të ndërlidhjes së bakrit dhe dielektrike me nivel të ulët K. Ai ishte i paketuar në një rrjetë rrjeti tokësor qeramik (CLGA) me 675 jastëkë me çipa rrotullues, me përmasa 49,53 me 49,53&nbsp;mm. EV68CB përdorte një furnizim me energji 1.7 V, duke shpërndarë një maksimum prej 64 W në 1.0&nbsp;GHz, 75 W në 1,25&nbsp;GHz dhe 80 W në 1.33&nbsp;GHz. === Alfa 21264D === '''Alpha 21264D''', me emrin e koduar '''EV68CD''' është një derivat më i shpejtë i fabrikuar nga IBM. === Alfa 21264E === '''Alpha 21264E''', me emrin e koduar '''EV68E''', ishte një derivat i anuluar i zhvilluar nga Samsung i shpallur për herë të parë më 10 tetor 2000 në Forumin e Mikroprocesorit 2000, i planifikuar për t'u prezantuar rreth mesit të vitit 2001. Përmirësimet ishin me një frekuencë më të lartë operimi prej 1.25&nbsp;GHz dhe shtimi i një memorie të fshehtë dytësore 1,85 MB. Ai do të fabrikohej në një proces CMOS 0,18 mikrometrash me ndërlidhje bakri. [[AMD|Pajisjet mikro dixhitale dhe të avancuara]] (AMD) kanë zhvilluar të dyja chipet për Alpha 21264. === 21272/21274 === Digital '''21272''', i njohur gjithashtu si '''Tsunami''', dhe 21274, i njohur gjithashtu si '''Typhoon''', ishin çipat e parë për Alpha 21264. Çipi 21272 mbështeti shumë përpunim në një ose dy drejtime dhe deri në 8 GB memorie, ndërsa 21274 mbështeti përpunim me shumë drejtime një, dy, tre ose katër drejtime, deri në 64 GB memorie dhe të dy mbështetnin një ose dy 64- biti 33&nbsp;Autobusët PCI MHz. Ata kishin autobus memorie 128- deri në 512-bit i cili funksiononte në 83&nbsp;MHz, duke dhënë një gjerësi bande maksimale prej 5,312 MB/s. Chipset mbështeti 100&nbsp;MHz e regjistruar ECC SDRAM. Çipi përbëhej nga tre pajisje, një çip C, një çip D dhe një çip P. Numri i pajisjeve që përbënin chipset-in ndryshonte siç përcaktohej nga konfigurimi i chipset-it. Çipi C është çipi i kontrollit që përmban kontrolluesin e memories. Kërkohej një çip C për çdo mikroprocesor. Çipi P është kontrolluesi PCI, duke zbatuar një 33&nbsp;Autobus PCI MHz. 21272 mund të ketë një ose dy çipa P. Çipi D është kontrolluesi DRAM, që zbaton aksesin në/nga CPU-të dhe në/nga çipi P. 21272 mund të ketë dy ose katër çipa D dhe 21274 mund të ketë dy, katër ose tetë çipa D. 21272 dhe 21274 u përdorën gjerësisht nga Digital, Compaq dhe Hewlett Packard në AlphaServers të nivelit fillestar deri në atë të mesëm dhe në të gjitha modelet e AlphaStation. Ai u përdor gjithashtu në produktet e palëve të treta nga Alpha Processor, Inc. (i njohur më vonë si API NetWorks) si p.sh. motherboard-in e tyre UP2000+. === Irongate === AMD zhvilloi dy çipa të përputhshëm me Alpha 21264, '''Irongate''', i njohur gjithashtu si '''AMD-751''', dhe pasardhësi i tij, '''Irongate-2''', i njohur gjithashtu si '''AMD-761''' . Këto çipa janë zhvilluar për mikroprocesorët e tyre Athlon, por për shkak të licencimit të AMD, autobusi EV6 i përdorur në Alpha nga Digital, Athlon dhe Alpha 21264 ishin të pajtueshëm për sa i përket protokollit të autobusit. Irongate u përdor nga Samsung në pllakat e tyre amë UP1000 dhe UP1100. Irongate-2 u përdor nga Samsung në motherboard-in e tyre UP1500. == Shihni gjithashtu == * [[AlphaVM]] : Një emulator i plotë i sistemit DEC Alpha që funksionon në Windows ose Linux. Ai përmban një emulator me performancë të lartë të CPU-së Alpha. * Grumbullim shumëfijesh * Alfa 21364 * Alfa 21464 == Shënime == {{Reflist}} == Referime == * Compaq Computer Corporation (korrik 1999). ''Manuali i referencës së harduerit të mikroprocesorit Alpha 21264'' . * <cite id="Compaq_2001-06">Compaq Computer Corporation (qershor 2001).</cite> <cite>''Manuali i referencës së harduerit 21264/EV68CB dhe 21264/EV68DC'' .</cite> * Compaq Computer Corporation (mars 2002). ''21264/EV67 Manuali i Referencës së Hardware-it të Mikroprocesorit'' . * <cite id="Compaq_2002-03">Compaq Computer Corporation (mars 2002).</cite> <cite>''Manuali i referencës së harduerit të mikroprocesorit 21264/EV68A'' .</cite> * <cite id="JSSC-1998">Gronowski, Paul E. et al. (1998).</cite> <cite>"Dizajni i mikroprocesorit me performancë të lartë".</cite> <cite>''IEEE Journal of Solid-State Circuits'', Vëllimi 33, Numri 5, fq. 676 &#x2013; 686.</cite> * Gwennap, Linley (28 tetor 1996). "Digital 21264 Sets New Standard". ''Raporti i mikroprocesorit'', Vëllimi 10, Numri 14. Burimet e MicroDesign. * Kessler, RE; McLellan, EJ dhe Webb, DA (1998) "Arkitektura e mikroprocesorit Alpha 21264". ''Punime të Konferencës Ndërkombëtare për Dizajnin Kompjuterik: VLSI në Kompjuterë dhe Përpunues'' . fq.&nbsp;&#x2013; . * Kessler, RE (1999). "Mikroprocesori Alpha 21264". ''IEEE Micro'', Mars &#x2013; Prill 1999. fq.&nbsp;&#x2013; . * Leibholz, Daniel dhe Razdan, Rahul (1997). "Alpha 21264: Një mikroprocesor i ekzekutimit jashtë rendit 500 MHz". ''Procedurat e Compcon '97'' . fq.&nbsp;&#x2013; . * Matson, M. et al. "Zbatimi i qarkut të një mikroprocesori RISC Superscalar 600 MHz". ''Punime të Konferencës Ndërkombëtare për Dizajnin Kompjuterik: VLSI në Kompjuterë dhe Përpunues'' . fq.&nbsp;&#x2013; . 1hnhfe4fl7ybs3n55ja35o6064bjs5r Aplikimet e inteligjencës artificiale 0 368918 3062293 3045507 2026-11-03T23:06:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062293 wikitext text/x-wiki [[Inteligjenca artificiale]] (IA) është përdorur në aplikacione në të gjithë industrinë dhe akademinë. Në një mënyrë analoge me energjinë elektrike ose kompjuterët, IA shërben si një teknologji për qëllime të përgjithshme. Programet e IA imitojnë perceptimin dhe të kuptuarit, dhe janë dizajnuar për t'iu përshtatur informacionit të ri dhe situatave të reja. [[Mësimi makinerik|Mësimi i makinës]] është përdorur për qëllime të ndryshme shkencore dhe komerciale<ref>{{Cite journal|last=Brynjolfsson|first=Erik|last2=Mitchell|language=en|first2=Tom|date=22 dhjetor 2017|title=What can machine learning do? Workforce implications|url=https://archive.org/details/science_2017-12-22_358_6370/page/1530|journal=Science|volume=358|issue=6370|pages=1530–1534|bibcode=2017Sci...358.1530B|doi=10.1126/science.aap8062|pmid=29269459}}</ref> duke përfshirë [[Përkthimi makinerik|përkthimin e gjuhës]], [[Vizioni kompjuterik|njohjen e imazhit]], [[Vendimmarrja|vendimmarrjen]],<ref>{{Cite journal|last=Shin|first=Minkyu|last2=Kim|language=en|first2=Jin|last3=van Opheusden|first3=Bas|last4=Griffiths|first4=Thomas L.|date=2023|title=Superhuman artificial intelligence can improve human decision-making by increasing novelty|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|Proceedings of the National Academy of Sciences]]|volume=120|issue=12|pages=e2214840120|arxiv=2303.07462|bibcode=2023PNAS..12014840S|doi=10.1073/pnas.2214840120|pmc=10041097|pmid=36913582|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Chen|first=Yiting|last2=Liu|first2=Tracy Xiao|last3=Shan|first3=You|last4=Zhong|language=en|first4=Songfa|date=2023|title=The emergence of economic rationality of GPT|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|Proceedings of the National Academy of Sciences]]|volume=120|issue=51|pages=e2316205120|arxiv=2305.12763|bibcode=2023PNAS..12016205C|doi=10.1073/pnas.2316205120|pmc=10740389|pmid=38085780|doi-access=free}}</ref> vlerësimin e meritave dhe [[Biznesi elektronik|tregtinë elektronike]]. == Interneti dhe tregtia elektronike == === Burimet dhe postimet në ueb === Mësimi i makinës është përdorur për sistemet e rekomandimeve për të përcaktuar se cilat postime duhet të shfaqen në burimet e mediave sociale.<ref>{{Cite web|date=27 maj 2022|title=What are the security risks of open sourcing the Twitter algorithm?|url=https://venturebeat.com/2022/05/27/open-source-twitter-security-risks/|access-date=29 maj 2022|website=VentureBeat|language=en|archive-date=28 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240728232535/http://venturebeat.com/2022/05/27/open-source-twitter-security-risks/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Examining algorithmic amplification of political content on Twitter|url=https://blog.twitter.com/en_us/topics/company/2021/rml-politicalcontent|access-date=29 maj 2022|language=en-us}}</ref> Lloje të ndryshme të analizave të mediave sociale gjithashtu përdorin mësimin makinerik<ref>{{Cite journal|last=Park|first=SoHyun|last2=Oh|first2=Heung-Kwon|last3=Park|first3=Gibeom|last4=Suh|first4=Bongwon|last5=Bae|language=en|first5=Woo Kyung|last6=Kim|first6=Jin Won|last7=Yoon|first7=Hyuk|last8=Kim|first8=Duck-Woo|last9=Kang|first9=Sung-Bum|date=shkurt 2016|title=The Source and Credibility of Colorectal Cancer Information on Twitter|journal=Medicine|volume=95|issue=7|pages=e2775|doi=10.1097/MD.0000000000002775|pmc=4998625|pmid=26886625}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Efthimion|first=Phillip|last2=Payne|language=en|first2=Scott|last3=Proferes|first3=Nicholas|date=20 korrik 2018|title=Supervised Machine Learning Bot Detection Techniques to Identify Social Twitter Bots|url=https://scholar.smu.edu/datasciencereview/vol1/iss2/5/|journal=SMU Data Science Review|volume=1|issue=2}}</ref> dhe ka kërkime mbi përdorimin e tij për etiketimin/përmirësimin/korrigjimin (gjysmë) automatik të [[Keqinformimi|dezinformatave në internet]] dhe flluskave të filtrimit përkatës.<ref name="onlenv">{{Cite web|title=The online information environment|url=https://royalsociety.org/-/media/policy/projects/online-information-environment/the-online-information-environment.pdf|access-date=21 shkurt 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Islam|first=Md Rafiqul|last2=Liu|language=en|first2=Shaowu|last3=Wang|first3=Xianzhi|last4=Xu|first4=Guandong|date=29 shtator 2020|title=Deep learning for misinformation detection on online social networks: a survey and new perspectives|journal=Social Network Analysis and Mining|volume=10|issue=1|pages=82|doi=10.1007/s13278-020-00696-x|pmc=7524036|pmid=33014173}}</ref> IA është përdorur për të personalizuar opsionet e blerjeve dhe për të personalizuar ofertat.<ref>{{Cite news|date=9 nëntor 2020|title=How artificial intelligence may be making you buy things|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-54522442/|access-date=9 nëntor 2020|language=en}}</ref> Kompanitë e lojërave të fatit në internet kanë përdorur IA për të targetuar lojtarët.<ref>{{Cite web|last=Busby|first=Mattha|date=30 prill 2018|title=Revealed: how bookies use AI to keep gamblers hooked|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/apr/30/bookies-using-ai-to-keep-gamblers-hooked-insiders-say|website=The Guardian|language=en}}</ref> === Asistentët virtualë dhe kërkimi === Asistentët personalë inteligjentë përdorin IA për të kuptuar shumë kërkesa të gjuhës natyrore në mënyra të tjera sesa komandat rudimentare. Shembuj të zakonshëm janë Siri i Apple, Alexa e Amazon dhe një IA më e fundit, ChatGPT nga OpenAI.<ref>{{Cite web|last=Rowinski, Dan|date=15 janar 2013|title=Virtual Personal Assistants & The Future Of Your Smartphone [Infographic]|url=http://readwrite.com/2013/01/15/virtual-personal-assistants-the-future-of-your-smartphone-infographic|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083034/http://readwrite.com/2013/01/15/virtual-personal-assistants-the-future-of-your-smartphone-infographic|archive-date=22 dhjetor 2015|website=ReadWrite|language=en}}</ref> [[Microsoft Copilot|Bing Chat]] ka përdorur inteligjencën artificiale si pjesë të motorit të saj të kërkimit.<ref>{{Cite news|last=Roose|first=Kevin|date=2023-02-16|title=Bing's A.I. Chat: 'I Want to Be Alive. 😈'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2023/02/16/technology/bing-chatbot-transcript.html|access-date=2024-04-23|issn=0362-4331}}</ref> === Filtrimi i spam-it === Mësimi i makinerisë mund të përdoret për të luftuar spam-in, mashtrimet dhe [[phishing]]-un. Ai mund të analizojë përmbajtjen e sulmeve të spam-it dhe phishing-ut për t'u përpjekur të identifikojë elemente të dëmshme.<ref>{{Cite book|last=Galego Hernandes|first=Paulo R.|title=2021 IEEE Symposium Series on Computational Intelligence (SSCI)|last2=Floret|language=en|first2=Camila P.|last3=Cardozo De Almeida|first3=Katia F.|last4=Da Silva|first4=Vinicius Camargo|last5=Papa|first5=Joso Paulo|last6=Pontara Da Costa|first6=Kelton A.|date=2021|isbn=978-1-72819-048-8|pages=01–06|chapter=Phishing Detection Using URL-based XAI Techniques|doi=10.1109/SSCI50451.2021.9659981}}</ref> Disa modele të ndërtuara nëpërmjet algoritmeve të mësimit të makinerive kanë një saktësi mbi 90% në dallimin mes email-eve të spam-it dhe atyre legjitime.<ref>{{Cite journal|last=Jáñez-Martino|first=Francisco|last2=Alaiz-Rodríguez|first2=Rocío|last3=González-Castro|first3=Víctor|last4=Fidalgo|first4=Eduardo|last5=Alegre|first5=Enrique|date=2023-02-01|title=A review of spam email detection: analysis of spammer strategies and the dataset shift problem|journal=Artificial Intelligence Review|language=en|volume=56|issue=2|pages=1145–1173|doi=10.1007/s10462-022-10195-4|doi-access=free}}</ref> Këto modele mund të rafinohen duke përdorur të dhëna të reja dhe taktika të evoluara të spam-it. Mësimi i makinës gjithashtu analizon tipare të tilla si sjellja e dërguesit, informacioni i ballinës së email-it dhe llojet e bashkëngjitjeve, duke rritur potencialisht zbulimin e spam-it.<ref>{{Cite journal|last=Kapan|first=Sibel|last2=Sora Gunal|first2=Efnan|date=janar 2023|title=Improved Phishing Attack Detection with Machine Learning: A Comprehensive Evaluation of Classifiers and Features|journal=Applied Sciences|language=en|volume=13|issue=24|pages=13269|doi=10.3390/app132413269|issn=2076-3417|doi-access=free}}</ref> === Përkthimi i gjuhës === Teknologjia e përkthimit të të folurit përpiqet të konvertojë fjalët e folura të një gjuhe në një gjuhë tjetër. Kjo potencialisht redukton barrierat gjuhësore në tregtinë globale dhe shkëmbimet ndërkulturore, duke u mundësuar folësve të gjuhëve të ndryshme të komunikojnë me njëri-tjetrin.<ref>{{Cite web|last=Nakamura|language=en|first=Satoshi|date=2009|title=Overcoming the language barrier with speech translation technology.|url=https://www.academia.edu/download/49044549/10.1.1.472.1019.pdf|website=Science & Technology Trends-Quarterly Review|access-date=16 dhjetor 2024|archive-date=8 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240708231722/https://www.academia.edu/download/49044549/10.1.1.472.1019.pdf|url-status=dead}}</ref> IA është përdorur për të përkthyer automatikisht gjuhën e folur dhe përmbajtjen tekstuale në produkte të tilla si Microsoft Translator, [[Google translate|Google Translate]] dhe DeepL Translator.<ref>{{Cite news|last=Clark|first=Jack|date=8 dhjetor 2015b|title=Why 2015 Was a Breakthrough Year in Artificial Intelligence|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-08/why-2015-was-a-breakthrough-year-in-artificial-intelligence|url-status=live|url-access=subscription|access-date=23 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161123053855/https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-12-08/why-2015-was-a-breakthrough-year-in-artificial-intelligence|archive-date=23 nëntor 2016|language=en}}</ref> Për më tepër, kërkime dhe zhvillime janë në progres për të deshifruar dhe realizuar komunikimin me kafshët.<ref name="10.1038/s41598-022-07174-8">{{Cite journal|last=Briefer|first=Elodie F.|last2=Sypherd|first2=Ciara C.-R.|last3=Linhart|first3=Pavel|last4=Leliveld|first4=Lisette M. C.|last5=Padilla de la Torre|first5=Monica|last6=Read|first6=Eva R.|last7=Guérin|first7=Carole|last8=Deiss|first8=Véronique|last9=Monestier|first9=Chloé|last10=Rasmussen|first10=Jeppe H.|last11=Špinka|first11=Marek|last12=Düpjan|first12=Sandra|last13=Boissy|first13=Alain|last14=Janczak|first14=Andrew M.|last15=Hillmann|first15=Edna|date=7 mars 2022|title=Classification of pig calls produced from birth to slaughter according to their emotional valence and context of production|journal=Scientific Reports|volume=12|language=en|issue=1|pages=3409|bibcode=2022NatSR..12.3409B|doi=10.1038/s41598-022-07174-8|pmc=8901661|pmid=35256620}}</ref><ref>{{Cite news|date=31 korrik 2022|title=Can artificial intelligence really help us talk to the animals?|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/science/2022/jul/31/can-artificial-intelligence-really-help-us-talk-to-the-animals|access-date=30 gusht 2022}}</ref> Kuptimi nuk përcillet vetëm nga teksti, por edhe nëpërmjet përdorimit dhe kontekstit (shih semantikën dhe [[Pragmatika|pragmatikën]]). Si rezultat, dy qasjet kryesore të kategorizimit për përkthimet makinerike janë përkthimet makinerike nervore (PMN-të) dhe statistikore. Metoda e vjetër e kryerjes së përkthimit ishte përdorimi i metodologjisë së përkthimit statistikor të makinës (PSM) për të parashikuar rezultatin më të mirë të mundshëm me algoritme specifike. Megjithatë, me PMN, qasja përdor algoritme dinamike për të arritur përkthime më të mira bazuar në kontekst.<ref>{{Cite book|last=K. Mandal, G. S. Pradeep Ghantasala, Firoz Khan, R. Sathiyaraj, B. Balamurugan|title=Natural Language Processing in Artificial Intelligence|date=2020|publisher=Apple Academic Press|isbn=978-0-367-80849-5|edition=1st|pages=53–54|language=en}}</ref> === Njohja e fytyrës dhe etiketimi i imazhit === IA është përdorur në [[Sistemi i njohjes së fëtyrës|sistemet e njohjes së fytyrës]]. Disa shembuj janë Face ID e Apple dhe [[Historia e versioneve të Android|Face Unlock]] e Android-it, të cilat përdoren për të siguruar pajisjet mobile.<ref>{{Cite news|last=Heath|first=Nick|date=11 dhjetor 2020|title=What is AI? Everything you need to know about Artificial Intelligence|language=en|publisher=ZDNet|url=https://www.zdnet.com/article/what-is-ai-heres-everything-you-need-to-know-about-artificial-intelligence/|access-date=1 mars 2021}}</ref> Etiketimi i imazheve është përdorur nga Google Image Labeler për të zbuluar produktet në foto dhe për të lejuar njerëzit të kërkojnë bazuar në një foto. Etiketimi i imazhit është demonstruar gjithashtu për të gjeneruar fjalim për të përshkruar imazhe për njerëzit e verbër.{{Sfn|Clark|2015b}} DeepFace i Facebook-ut identifikon fytyrat njerëzore në imazhet dixhitale. == Lojërat == Lojërat kanë qenë një aplikim i madh i aftësive të IA që nga vitet 1950. Në shekullin e 21-të, IA kanë mundur lojtarët njerëzorë në shumë lojëra, duke përfshirë [[shahu]] (Deep Blue), ''Jeopardy!'' (Watson), [[Go (lojë)|Go]] (AlphaGo),<ref name="bbc-alphago">{{Cite web|title=AlphaGo – Google DeepMind|url=https://deepmind.com/alpha-go.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310191926/https://www.deepmind.com/alpha-go.html|archive-date=10 mars 2016|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=12 mars 2016|title=Artificial intelligence: Google's AlphaGo beats Go master Lee Se-dol|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-35785875|url-status=live|access-date=1 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826103910/http://www.bbc.com/news/technology-35785875|archive-date=26 gusht 2016|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=maj 2017|title=World's Go Player Ratings|url=http://www.goratings.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401123616/https://www.goratings.org/|archive-date=1 prill 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=maj 2017|title=柯洁迎19岁生日 雄踞人类世界排名第一已两年|url=http://sports.sina.com.cn/go/2016-08-02/doc-ifxunyya3020238.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811222849/http://sports.sina.com.cn/go/2016-08-02/doc-ifxunyya3020238.shtml|archive-date=11 gusht 2017|language=zh}}</ref><ref>{{Cite web|date=23 dhjetor 2020|title=MuZero: Mastering Go, chess, shogi and Atari without rules|url=https://deepmind.com/blog/article/muzero-mastering-go-chess-shogi-and-atari-without-rules|access-date=1 mars 2021|website=Deepmind|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Steven Borowiec|last2=Tracey Lien|date=12 mars 2016|title=AlphaGo beats human Go champ in milestone for artificial intelligence|work=[[Los Angeles Times]]|url=https://www.latimes.com/world/asia/la-fg-korea-alphago-20160312-story.html|access-date=13 mars 2016|language=en}}</ref> poker (Pluribus<ref>{{Cite web|last=Solly|language=en|first=Meilan|title=This Poker-Playing A.I. Knows When to Hold 'Em and When to Fold 'Em|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/poker-playing-ai-knows-when-hold-em-when-fold-em-180972643/|website=Smithsonian|quote=Pluribus has bested poker pros in a series of six-player no-limit Texas Hold'em games, reaching a milestone in artificial intelligence research. It is the first bot to beat humans in a complex multiplayer competition.}}</ref> dhe Cepheus),<ref>{{Cite journal|last=Bowling|first=Michael|last2=Burch|first2=Neil|last3=Johanson|first3=Michael|last4=Tammelin|first4=Oskari|date=9 janar 2015|title=Heads-up limit hold'em poker is solved|url=https://archive.org/details/sim_science_science_2015-01-09_347_6218/page/144|journal=Science|volume=347|language=en|issue=6218|pages=145–149|bibcode=2015Sci...347..145B|doi=10.1126/science.1259433|pmid=25574016}}</ref> E-sports (StarCraft),<ref>{{Cite journal|last=Ontanon|first=Santiago|last2=Synnaeve|first2=Gabriel|last3=Uriarte|first3=Alberto|last4=Richoux|first4=Florian|last5=Churchill|first5=David|last6=Preuss|first6=Mike|date=dhjetor 2013|title=A Survey of Real-Time Strategy Game AI Research and Competition in StarCraft|journal=IEEE Transactions on Computational Intelligence and AI in Games|volume=5|language=en|issue=4|pages=293–311|citeseerx=10.1.1.406.2524|doi=10.1109/TCIAIG.2013.2286295}}</ref><ref>{{Cite news|year=2017|title=Facebook Quietly Enters StarCraft War for AI Bots, and Loses|work=WIRED|url=https://www.wired.com/story/facebook-quietly-enters-starcraft-war-for-ai-bots-and-loses/|access-date=7 maj 2018|language=en}}</ref> dhe lojën e përgjithshme (AlphaZero<ref>{{Cite journal|last=Silver|first=David|author-link=David Silver (programmer)|last2=Hubert|first2=Thomas|last3=Schrittwieser|first3=Julian|last4=Antonoglou|first4=Ioannis|last5=Lai|first5=Matthew|last6=Guez|first6=Arthur|last7=Lanctot|first7=Marc|last8=Sifre|first8=Laurent|last9=Kumaran|first9=Dharshan|last10=Graepel|first10=Thore|last11=Lillicrap|first11=Timothy|last12=Simonyan|first12=Karen|last13=Hassabis|first13=Demis|author-link13=Demis Hassabis|date=7 dhjetor 2018|title=A general reinforcement learning algorithm that masters chess, shogi, and go through self-play|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=362|language=en|issue=6419|pages=1140–1144|bibcode=2018Sci...362.1140S|doi=10.1126/science.aar6404|pmid=30523106|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sample|first=Ian|date=18 tetor 2017|title='It's able to create knowledge itself': Google unveils AI that learns on its own|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/science/2017/oct/18/its-able-to-create-knowledge-itself-google-unveils-ai-learns-all-on-its-own|access-date=7 maj 2018}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 korrik 2017|title=The AI revolution in science|language=en|work=Science {{!}} AAAS|url=https://www.science.org/content/article/ai-revolution-science|access-date=7 maj 2018}}</ref> dhe MuZero).<ref>{{Cite news|date=16 shkurt 2016|title=The superhero of artificial intelligence: can this genius keep it in check?|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/16/demis-hassabis-artificial-intelligence-deepmind-alphago|url-status=live|access-date=26 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423220101/https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/16/demis-hassabis-artificial-intelligence-deepmind-alphago|archive-date=23 prill 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mnih|first=Volodymyr|last2=Kavukcuoglu|first2=Koray|last3=Silver|first3=David|last4=Rusu|first4=Andrei A.|last5=Veness|first5=Joel|last6=Bellemare|first6=Marc G.|last7=Graves|first7=Alex|last8=Riedmiller|first8=Martin|last9=Fidjeland|first9=Andreas K.|last10=Ostrovski|first10=Georg|last11=Petersen|first11=Stig|last12=Beattie|first12=Charles|last13=Sadik|first13=Amir|last14=Antonoglou|first14=Ioannis|last15=King|first15=Helen|date=26 shkurt 2015|title=Human-level control through deep reinforcement learning|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2015-02-26_518_7540/page/529|journal=Nature|volume=518|language=en|issue=7540|pages=529–533|bibcode=2015Natur.518..529M|doi=10.1038/nature14236|pmid=25719670}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sample|first=Ian|date=14 mars 2017|title=Google's DeepMind makes AI program that can learn like a human|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/global/2017/mar/14/googles-deepmind-makes-ai-program-that-can-learn-like-a-human|url-status=live|access-date=26 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426212908/https://www.theguardian.com/global/2017/mar/14/googles-deepmind-makes-ai-program-that-can-learn-like-a-human|archive-date=26 prill 2018|language=en|ref=none}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Schrittwieser|first=Julian|last2=Antonoglou|first2=Ioannis|last3=Hubert|first3=Thomas|last4=Simonyan|first4=Karen|last5=Sifre|first5=Laurent|last6=Schmitt|first6=Simon|last7=Guez|first7=Arthur|last8=Lockhart|first8=Edward|last9=Hassabis|first9=Demis|last10=Graepel|first10=Thore|last11=Lillicrap|first11=Timothy|last12=Silver|first12=David|date=24 dhjetor 2020|title=Mastering Atari, Go, chess and shogi by planning with a learned model|journal=Nature|volume=588|language=en|issue=7839|pages=604–609|arxiv=1911.08265|bibcode=2020Natur.588..604S|doi=10.1038/s41586-020-03051-4|pmid=33361790}}</ref> IA ka zëvendësuar algoritmet e koduara me dorë në shumicën e programeve të shahut.<ref>{{Cite web|last=K|first=Bharath|date=2 prill 2021|title=AI In Chess: The Evolution of Artificial Intelligence In Chess Engines|url=https://towardsdatascience.com/ai-in-chess-the-evolution-of-artificial-intelligence-in-chess-engines-a3a9e230ed50|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106013604/https://towardsdatascience.com/ai-in-chess-the-evolution-of-artificial-intelligence-in-chess-engines-a3a9e230ed50|archive-date=6 janar 2022|access-date=6 janar 2022|website=Medium|language=en}}</ref> Ndryshe nga [[Go (lojë)|go]]-ja ose [[shahu]], pokeri është një lojë me informacion të papërsosur, kështu që një program që luan poker duhet të arsyetojë nën pasiguri. Lojtarët e përgjithshëm të lojërave punojnë duke përdorur reagimet nga sistemi i lojës, pa i njohur rregullat. IA përdoret gjithashtu si lojë në vetvete. Kuki AI u dizajnua për të argëtuar njerëzit. Ajo mund të përdoret "për një sërë aktivitetesh të ndryshme duke përfshirë leximin e një letre tarot, luajtjen e një loje, marrjen e një horoskopi, ose thjesht për të kaluar kohë".<ref>{{Cite web|last=Ortiz|first=Sabrina|title=You can now chat with a famous AI character on Viber. Here's how|url=https://www.zdnet.com/article/you-can-now-chat-with-a-famous-ai-character-on-viber-heres-how/#google_vignette|access-date=5 dhjetor 2024|language=en|website=zdnet.com|publisher=[[ZDNET]]|quote=ICONIQ created Kuki, an AI character whose sole purpose is to entertain humans and has even been used as a brand ambassador for H&M, modeled for Vogue, and starred in its own Roblox game.}}</ref> Prej kohësh është spekuluar se do të ketë shoqërues njerëzor artificial që do t'u ofronin njerëzve shoqëri dhe argëtim. Njerëzit që janë të vetmuar e konsiderojnë Kuki-n si një shoqërues të mirë dhe ka mbi 5 milionë përdorues që nga viti 2020 sipas një raporti të CNN.<ref>{{Cite web|last=Lewis|first=Nell|title=Robot friends: Why people talk to chatbots in times of trouble|url=https://edition.cnn.com/2020/08/19/world/chatbot-social-anxiety-spc-intl/index.html|access-date=5 dhjetor 2024|language=en|website=cnn.com|publisher=[[CNN]]|quote=Since 2016, when the bot landed on major messaging platforms, an estimated 5 million unique users hailing from all corners of the world have chatted with her.|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207075648/https://edition.cnn.com/2020/08/19/world/chatbot-social-anxiety-spc-intl/index.html|url-status=dead}}</ref> Character.ai është një shembull tjetër i një chatbot-i që përdoret si lojë. == Sfidat ekonomike dhe sociale == AI for Good është një nismë e ITU-së që mbështet institucionet që përdorin IA për të trajtuar disa nga sfidat më të mëdha ekonomike dhe sociale në botë. Për shembull, Universiteti i Kalifornisë Jugore themeloi Qendrën për Inteligjencën Artificiale në Shoqëri, me synimin e përdorimit të IA për të adresuar probleme të tilla si të pastrehët. Studiuesit e [[Universiteti Stanford|Stanford]]-it përdorin [[Inteligjenca artificiale|IA]] për të analizuar imazhet satelitore për të identifikuar zonat me varfëri të lartë.<ref name="Preparingforthefutureofartificiali">{{Cite book|title=Preparing for the future of artificial intelligence|publisher=National Science and Technology Council|oclc=965620122|language=en}}</ref> == Bujqësia == Në bujqësi, IA është propozuar si një mënyrë për fermerët për të identifikuar zonat që kanë nevojë për ujitje, plehërim ose trajtime me pesticide për të rritur rendimentet, duke përmirësuar kështu efikasitetin. IA është përdorur për të tentuar të klasifikojë emocionet e thirrjeve të derrave,<ref name="10.1038/s41598-022-07174-8"/> për të automatizuar [[Serra|serat]],<ref>{{Cite journal|last=Moreno|first=Millán M.|last2=Guzmán|first2=Sevilla E.|last3=Demyda|first3=S. E.|date=nëntor 2011|title=Population, Poverty, Production, Food Security, Food Sovereignty, Biotechnology and Sustainable Development: Challenges for the XXI Century|url=https://journals.usamvcluj.ro/index.php/veterinary/article/view/6771|journal=Bulletin of University of Agricultural Sciences and Veterinary Medicine Cluj-Napoca. Veterinary Medicine|volume=1|language=en|issue=68|doi=10.15835/buasvmcn-vm:1:68:6771|doi-broken-date=1 nëntor 2024}}</ref> të zbulojë sëmundjet dhe dëmtuesit,<ref>{{Cite book|last=Liundi|first=Nicholas|title=2019 7th International Conference on Cyber and IT Service Management (CITSM)|last2=Darma|first2=Aditya Wirya|last3=Gunarso|first3=Rivaldi|last4=Warnars|first4=Harco Leslie Hendric Spits|year=2019|isbn=978-1-72812-909-9|language=en|pages=1–5|chapter=Improving Rice Productivity in Indonesia with Artificial Intelligence|doi=10.1109/CITSM47753.2019.8965385}}</ref> dhe të optimizojë ujitjen.<ref>{{Cite journal|last=Talaviya|first=Tanha|last2=Shah|first2=Dhara|last3=Patel|first3=Nivedita|last4=Yagnik|first4=Hiteshri|last5=Shah|first5=Manan|year=2020|title=Implementation of artificial intelligence in agriculture for optimisation of irrigation and application of pesticides and herbicides|journal=Artificial Intelligence in Agriculture|volume=4|language=en|pages=58–73|doi=10.1016/j.aiia.2020.04.002|doi-access=free}}</ref> == Siguria kibernetike == Kompanitë [[Siguria kibernetike|e sigurisë kibernetike]] po adoptojnë rrjete nervore, [[Mësimi makinerik|mësimin e makinës]] dhe [[Përpunimi i gjuhës natyrore|përpunimin e gjuhës natyrore]] për të përmirësuar sistemet e tyre. Aplikimet e IA në sigurinë kibernetike përfshijnë: * Mbrojtja e rrjetit: Mësimi i makinerisë përmirëson sistemet e zbulimit të ndërhyrjeve duke zgjeruar kërkimin përtej kërcënimeve të identifikuara më parë. * Mbrojtja e pikës fundore: Sulmet si ransomware mund të pengohen duke mësuar sjelljet tipike të malware-ve. ** Rastet e aplikimit të sigurisë kibernetike të lidhura me IA ndryshojnë si në përfitim ashtu edhe në kompleksitet. Veçoritë e sigurisë si Orkestrimi i Sigurisë, Automatizimi dhe Përgjigjia (SOAR) dhe Zbulimi dhe Përgjigjia e Zgjeruar e Pikës së Fundit (XDR) ofrojnë përfitime të rëndësishme për bizneset, por kërkojnë përpjekje të konsiderueshme integrimi dhe përshtatjeje.<ref>{{Cite journal|last=Kant|first=Daniel|last2=Johannsen|first2=Andreas|date=2022-01-16|title=Evaluation of AI-based use cases for enhancing the cyber security defense of small and medium-sized companies (SMEs)|url=https://library.imaging.org/ei/articles/34/3/MOBMU-387|journal=Electronic Imaging|language=en|volume=34|issue=3|pages=387–3|doi=10.2352/EI.2022.34.3.MOBMU-387|issn=2470-1173|access-date=16 dhjetor 2024|archive-date=30 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530014930/https://library.imaging.org/ei/articles/34/3/MOBMU-387|url-status=dead}}</ref> * Siguria e aplikacionit: mund të ndihmojë kundërsulme të tilla si falsifikimi i kërkesave nga ana e serverit, [[SQL Injektimi|injektimi SQL]], skriptimi ndërfaqesh dhe [[Sulmet DoS|mohimi i shpërndarë i shërbimit]]. ** Teknologjia IA mund të përdoret gjithashtu për të përmirësuar sigurinë e sistemit dhe për të mbrojtur privatësinë tonë. Randrianasolo (2012) sugjeroi një sistem sigurie të bazuar në inteligjencën artificiale që mund të njohë ndërhyrjet dhe të përshtatet për të performuar më mirë.<ref>{{Cite journal|last=Randrianasolo|first=Arisoa|date=2012|language=en|title=Artificial intelligence in computer security: Detection, temporary repair and defense|url=http://hdl.handle.net/2346/45196|journal=Texas Tech University Libraries}}</ref> Për të përmirësuar sigurinë e cloud computing, Sahil (2015) krijoi një sistem të profilit të përdoruesit për mjedisin e cloud me teknika IA. * Sjellja e dyshimtë e përdoruesit: Mësimi i makinerive mund të identifikojë mashtrimet ose aplikacionet e komprometuara teksa ato ndodhin. Shefi i mashtrimit të Google, Shuman Ghosemajumder, ka thënë se IA do të përdoret për të automatizuar plotësisht shumicën e operacioneve të sigurisë kibernetike me kalimin e kohës.<ref>{{Cite web|date=2020-09-06|title=How AI will automate cybersecurity in the post-COVID world|url=https://venturebeat.com/2020/09/06/how-ai-will-automate-cybersecurity-in-the-post-covid-world/|access-date=2022-05-09|website=VentureBeat|language=en-US|archive-date=29 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629233640/https://venturebeat.com/2020/09/06/how-ai-will-automate-cybersecurity-in-the-post-Covid-world/|url-status=dead}}</ref> == Arsimi == Inteligjenca artificiale e përmirëson mësimdhënien, duke u fokusuar në çështje të rëndësishme si lidhja e njohurive dhe barazia arsimore. Evolucioni i IA në arsim dhe teknologji duhet të përdoret për të përmirësuar aftësitë njerëzore në marrëdhëniet ku ato nuk zëvendësojnë njerëzit. [[UNESCO]] e njeh të ardhmen e IA në arsim si një instrument për arritjen e Objektivin e Zhvillimit të Qëndrueshëm 4, i quajtur "Arsimi cilësor gjithëpërfshirës dhe i barabartë.”<ref name="Harvard-2023">{{Cite web|date=2023-02-09|title=AI in Education{{!}} Harvard Graduate School of Education|url=https://www.gse.harvard.edu/ideas/edcast/23/02/educating-world-artificial-intelligence|access-date=2024-04-20|website=www.gse.harvard.edu|language=en}}</ref> [[Forumi Ekonomik Botëror]] thekson gjithashtu kontributin e IA në përmirësimin e përgjithshëm të studentëve dhe transformimin e mësimdhënies në një proces më të këndshëm.<ref name="Harvard-2023"/> '''Mësimi i Personalizuar''' Sistemet e tutorimit të drejtuara nga IA, të tilla si Khan Academy, Duolingo dhe Carnegie Learning janë baza e ofrimit të arsimit të personalizuar.<ref name="nair-2021"/> Këto platforma përdorin algoritmet e IA për të analizuar modelet individuale të të mësuarit, pikat e forta dhe të dobëta, duke mundësuar personalizimin e përmbajtjes dhe algoritmit për t'iu përshtatur ritmit dhe stilit të të mësuarit të secilit student.<ref name="nair-2021"/> '''Efikasiteti Administrativ''' Në institucionet arsimore, IA po përdoret gjithnjë e më shumë për të automatizuar detyrat rutinë si përcjellja e vijueshmërisë, notimi dhe vlerësimi, gjë që u lejon arsimtarëve t'i kushtojnë më shumë kohë mësimdhënies interaktive dhe angazhimit të drejtpërdrejtë me studentët.<ref name="Brookings">{{Cite web|title=The promises and perils of new technologies to improve education and employment opportunities|url=https://www.brookings.edu/articles/the-promises-and-perils-of-new-technologies-to-improve-education-and-employment-opportunities/|access-date=2024-04-20|website=Brookings|language=en-US}}</ref> Për më tepër, mjetet e inteligjencës artificiale përdoren për të monitoruar përparimin e studentëve, për të analizuar sjelljet e të nxënit dhe për të parashikuar sfidat akademike, duke lehtësuar ndërhyrjet në kohë dhe proaktive për studentët që mund të jenë në rrezik për të mbetur prapa.<ref name="Brookings"/> '''Shqetësimet etike dhe të privatësisë''' Pavarësisht përfitimeve, integrimi i IA në arsim ngre shqetësime të rëndësishme etike dhe të privatësisë, veçanërisht në lidhje me trajtimin e të dhënave të ndjeshme të studentëve.<ref name="nair-2021">{{Cite web|last=nair|first=madhu|date=2021-03-10|title=AI In Education: Where Is It Now And What Is The Future|url=https://www.uopeople.edu/blog/ai-in-education-where-is-it-now-and-what-is-the-future/|access-date=2024-04-20|website=University of the People|language=en-US}}</ref> Është e domosdoshme që sistemet e IA në arsim të jenë të dizajnuara dhe të funksionojnë me një theks të veçantë te transparenca, siguria dhe respektimi i privatësisë për të ruajtur besimin dhe për të mbështetur integritetin e praktikave arsimore.<ref name="nair-2021"/> Shumë rregullore do të ndikohen nga Akti i IA, ligji i parë gjithëpërfshirës për IA në botë.<ref>{{Cite web|date=6 gusht 2023|title=EU AI Act: First regulation on artificial intelligence|url=https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20230601STO93804/eu-ai-act-first-regulation-on-artificial-intelligence|language=en}}</ref> == Financa == Institucionet financiare kanë përdorur prej kohësh sisteme të rrjeteve nervore artificiale për të zbuluar pagesa ose kërkesa jashtë normës, duke i vënë ato për hetim njerëzor. Përdorimi i IA në [[banka]] filloi në vitin 1987 kur Security Pacific National Bank lançoi një grup pune për parandalimin e mashtrimeve për të kundërshtuar përdorimin e paautorizuar të kartave të debitit.<ref>{{Cite web|last=Christy|first=Charles A.|date=17 janar 1990|title=Impact of Artificial Intelligence on Banking|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1990-01-17-fi-233-story.html|access-date=10 shtator 2019|website=Los Angeles Times|language=en}}</ref> Kasisto dhe Moneystream përdorin IA. Bankat përdorin IA për të organizuar operacionet për mbajtjen e kontabilitetit, investimin në aksione dhe menaxhimin e pronave. IA mund të përshtatet ndaj ndryshimeve gjatë orarit mbas punës.<ref name="Eleanor">{{Cite web|last=O'Neill|first=Eleanor|date=31 korrik 2016|title=Accounting, automation and AI|url=https://www.icas.com/ca-today-news/how-accountancy-and-finance-are-using-artificial-intelligence|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118165901/https://www.icas.com/ca-today-news/how-accountancy-and-finance-are-using-artificial-intelligence|archive-date=18 nëntor 2016|access-date=18 nëntor 2016|website=icas.com|language=en}}</ref> IA përdoret për të luftuar mashtrimin dhe krimet financiare duke monitoruar modelet e sjelljes për çdo ndryshim ose anomali të pazakontë.<ref name="fsroundtable.org">{{Cite news|date=2 prill 2015|title=CTO Corner: Artificial Intelligence Use in Financial Services – Financial Services Roundtable|language=en-US|work=Financial Services Roundtable|url=http://fsroundtable.org/cto-corner-artificial-intelligence-use-in-financial-services/|url-status=dead|access-date=18 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161118165842/http://fsroundtable.org/cto-corner-artificial-intelligence-use-in-financial-services/|archive-date=18 nëntor 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=Artificial Intelligence Solutions, AI Solutions|url=https://www.sas.com/en_ae/solutions/ai.html|website=sas.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Chapman|first=Lizette|date=7 janar 2019|title=Palantir once mocked the idea of salespeople. Now it's hiring them|url=https://www.latimes.com/business/la-fi-palantir-sales-ipo-20190107-story.html|access-date=28 shkurt 2019|website=Los Angeles Times|language=en}}</ref> Përdorimi i IA në aplikacione të tilla si shitjet online dhe vendimmarrja ka ndryshuar teoritë kryesore ekonomike. Për shembull, platformat e blerjes dhe shitjes të bazuara në IA vlerësojnë kurbat e personalizuara të kërkesës dhe ofertës, duke mundësuar kështu çmimin e individualizuar. Sistemet e IA reduktojnë asimetrinë e informacionit në treg dhe kështu i bëjnë tregjet më efikase.<ref>{{Cite book|last=Marwala|first=Tshilidzi|title=Artificial Intelligence and Economic Theory: Skynet in the Market|url=https://archive.org/details/artificialintell0000unse_v5z5|last2=Hurwitz|first2=Evan|date=2017|isbn=978-3-319-66103-2|series=Advanced Information and Knowledge Processing|pages=[https://archive.org/details/artificialintell0000unse_v5z5/page/n116 101]–110|language=en|chapter=Efficient Market Hypothesis|doi=10.1007/978-3-319-66104-9_9}}</ref> Aplikimi i inteligjencës artificiale në industrinë financiare mund të lehtësojë kufizimet e financimit të ndërmarrjeve joshtetërore, veçanërisht për ndërmarrjet më të vogla dhe më inovative.<ref>{{Cite journal|last=Shao|first=Jun|last2=Lou|first2=Zhukun|last3=Wang|first3=Chong|last4=Mao|first4=Jinye|last5=Ye|first5=Ailin|date=16 maj 2022|title=The impact of artificial intelligence (AI) finance on financing constraints of non-SOE firms in emerging markets|journal=International Journal of Emerging Markets|volume=17|language=en|issue=4|pages=930–944|doi=10.1108/IJOEM-02-2021-0299}}</ref> === Tregtia dhe investimi === Tregtimi algoritmik përfshin përdorimin e sistemeve të IA për të marrë vendime tregtare me shpejtësi më të mëdhe se sa është në gjendje çdo njeri, duke bërë miliona transaksione në një ditë pa ndërhyrjen e njeriut. Një tregti e tillë me frekuencë të lartë përfaqëson një sektor me rritje të shpejtë. Shumë banka, fonde dhe firma tregtare të pronarit tani kanë portofolio të tëra që menaxhohen nga AI. Sistemet e automatizuara të tregtimit përdoren zakonisht nga investitorë të mëdhenj institucionalë, por përfshijnë edhe firma më të vogla që tregtojnë me sistemet e tyre të IA.<ref>{{Cite web|date=18 maj 2005|title=Algorithmic Trading|url=http://www.investopedia.com/terms/a/algorithmictrading.asp|website=Investopedia|language=en}}</ref> Institucionet e mëdha financiare përdorin IA për të ndihmuar me praktikat e tyre të investimit. Motori i IA i BlackRock, Aladdin, përdoret si brenda kompanisë ashtu edhe nga klientët për të ndihmuar në marrjen e vendimeve të investimit. Funksionet e tij përfshijnë përdorimin e [[Përpunimi i gjuhës natyrore|përpunimit të gjuhës natyrore]] për të analizuar tekste si lajmet, raportet e ndërmjetësit dhe burimet e mediave sociale. Më pas vlerëson mendimin për kompanitë e përmendura dhe cakton një pikë. Banka të tilla si UBS dhe Deutsche Bank përdorin SQREEM (Modeli i Reduktimit dhe Ekstraktimit Kuantik Sekuencial) për të nxjerrë të dhëna për të zhvilluar profile të konsumatorëve dhe për t'i përshtatur ato me produktet e menaxhimit të pasurisë.<ref>{{Cite web|date=5 janar 2017|title=Beyond Robo-Advisers: How AI Could Rewire Wealth Management|url=https://www.americanbanker.com/news/beyond-robo-advisers-how-ai-could-rewire-wealth-management|language=en}}</ref> === Vlerësimi i kredive === Huadhënësi në internet Upstart përdor mësimin e makinerive përvlerësimin e kredive.<ref>{{Cite web|last=Asatryan|first=Diana|date=3 prill 2017|title=Machine Learning Is the Future of Underwriting, But Startups Won't be Driving It|url=http://bankinnovation.net/2017/04/machine-learning-is-the-future-of-underwriting-but-startups-wont-be-driving-it/|access-date=15 prill 2022|website=bankinnovation.net|language=en|archive-date=28 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728002907/https://bankinnovation.net/2017/04/machine-learning-is-the-future-of-underwriting-but-startups-wont-be-driving-it/|url-status=dead}}</ref> Platforma ZestFinance e Zest Automated Machine Learning (ZAML) përdoret për vlerësimin e kredisë. Kjo platformë përdor mësimin e makinerive për të analizuar të dhënat duke përfshirë transaksionet e blerjeve dhe mënyrën se si një klient plotëson një formular për të vlerësuar huamarrësit. Platforma është veçanërisht e dobishme për të caktuar pikë krediti për ata me histori të kufizuar krediti.<ref>{{Cite press release|url=http://www.businesswire.com/news/home/20170214005357/en/ZestFinance-Introduces-Machine-Learning-Platform-Underwrite-Millennials|title=ZestFinance Introduces Machine Learning Platform to Underwrite Millennials and Other Consumers with Limited Credit History|date=14 shkurt 2017|language=en}}</ref> === Auditimi === IA bën të mundur auditimin e vazhdueshëm. Përfitimet potenciale përfshijnë reduktimin e rrezikut të auditimit, rritjen e nivelit të sigurisë dhe reduktimin e kohëzgjatjes së auditimit.<ref>{{Cite journal|last=Chang|first=Hsihui|last2=Kao|first2=Yi-Ching|last3=Mashruwala|first3=Raj|last4=Sorensen|first4=Susan M.|date=10 prill 2017|title=Technical Inefficiency, Allocative Inefficiency, and Audit Pricing|journal=Journal of Accounting, Auditing & Finance|volume=33|language=en|issue=4|pages=580–600|doi=10.1177/0148558X17696760}}</ref> Auditimi i vazhdueshëm me IA lejon një monitorim dhe raportim në kohë reale të aktiviteteve financiare dhe duke u siguruar bizneseve njohuri në kohë që mund të çojnë në vendimmarrje të shpejtë.<ref>{{Cite journal|last=Munoko|first=Ivy|last2=Brown-Liburd|first2=Helen L.|last3=Vasarhelyi|first3=Miklos|date=nëntor 2020|title=The Ethical Implications of Using Artificial Intelligence in Auditing|journal=Journal of Business Ethics|volume=167|language=en|issue=2|pages=209–234|doi=10.1007/s10551-019-04407-1}}</ref> === Kundër shpërlarjes së parave === Softueri i IA, si LaundroGraph i cili përdor grupe të dhënash bashkëkohore suboptimale, mund të përdoret për kundër shpërlarjes së parave.<ref>{{Cite news|last=Fadelli|first=Ingrid|title=LaundroGraph: Using deep learning to support anti-money laundering efforts|language=en|work=techxplore.com|url=https://techxplore.com/news/2022-11-laundrograph-deep-anti-money-laundering-efforts.html|access-date=18 dhjetor 2022}}</ref><ref>{{Cite book|last=Cardoso|first=Mário|title=Proceedings of the Third ACM International Conference on AI in Finance|last2=Saleiro|first2=Pedro|last3=Bizarro|first3=Pedro|date=2022|isbn=978-1-4503-9376-8|pages=130–138|chapter=LaundroGraph: Self-Supervised Graph Representation Learning for Anti-Money Laundering|doi=10.1145/3533271.3561727|language=en}}</ref> IA mund të përdoret për të "zhvilluar tubacionin kundër shpërlarjes së parave në një zgjidhje të fuqishme, të shkallëzueshme me një shkallë të reduktuar të gabuar pozitive dhe përshtatshmëri të lartë".<ref>{{Cite journal|last=Han|first=Jingguang|last2=Huang|first2=Yuyun|last3=Liu|first3=Sha|last4=Towey|first4=Kieran|date=dhjetor 2020|title=Artificial intelligence for anti-money laundering: a review and extension|journal=Digital Finance|volume=2|issue=3|pages=211–239|doi=10.1007/s42521-020-00023-1|language=en}}</ref> Një studim rreth të mësuarit të thellë kundër shpërlarjes së parave identifikoi "sfidat kryesore për studiuesit" për të pasur "qasje në të dhënat reale të transaksioneve të fundit dhe mungesën e të dhënave të etiketuara të trajnimit; dhe të dhënat që janë shumë të çekuilibruara" dhe sugjeron që kërkimet e ardhshme duhet të nxjerrin " shpjegueshmëri, [[Graph deep learning|të mësuarit e thellë në grafë]] duke përdorur [[Përpunimi i gjuhës natyrore|përpunimin e gjuhës natyrore]], mësimin e pambikëqyrur dhe përforcues për të trajtuar mungesën e të dhënave të etiketuara; dhe programe të përbashkëta kërkimore midis komunitetit kërkimor dhe industrisë për të përfituar nga njohuritë e fushës dhe akses të kontrolluar në të dhëna”.<ref>{{Cite journal|last=Kute|first=Dattatray Vishnu|last2=Pradhan|first2=Biswajeet|last3=Shukla|first3=Nagesh|last4=Alamri|first4=Abdullah|date=2021|title=Deep Learning and Explainable Artificial Intelligence Techniques Applied for Detecting Money Laundering–A Critical Review|journal=IEEE Access|volume=9|pages=82300–82317|bibcode=2021IEEEA...982300K|doi=10.1109/ACCESS.2021.3086230|doi-access=free|language=en}}</ref> Bankat përdorin mësimin e makinës për të përmirësuar monitorimin e procesit dhe për të demonstruar aftësinë për t'iu përgjigjur në mënyrë efikase teknikave në zhvillim.<ref name="Han-2020">{{Cite journal|last=Han|first=Jingguang|last2=Huang|first2=Yuyun|last3=Liu|first3=Sha|last4=Towey|first4=Kieran|date=dhjetor 2020|title=Artificial intelligence for anti-money laundering: a review and extension|journal=Digital Finance|volume=2|issue=3–4|pages=211–239|doi=10.1007/s42521-020-00023-1|language=en|ref=none}}</ref> Nëpërmjet mësimint të makinës dhe metodave të tjera, organizatat financiare mund të zbulojnë operacionet e shpërlarjes dhe të zbatojnë pajtueshmërinë në një mënyrë të automatizuar dhe shumë të shpejtë.<ref name="Han-2020"/> === Arkeologjia, historia dhe imazhet e vendeve === Në vitet 1980, IA filloi të bëhej e rëndësishme në financa pasi sistemet e ekspertëve u komercializuan. Për shembull, Dupont krijoi 100 sisteme ekspertësh, të cilat i ndihmuan ata të kursenin pothuajse 10 milionë dollarë në vit.<ref>{{Cite book|last=Durkin|first=J.|title=Expert Systems|year=2002|isbn=978-0-12-443880-4|volume=1|pages=1–22|chapter=History and applications|doi=10.1016/B978-012443880-4/50045-4|language=en}}</ref> Një nga sistemet e para ishte sistemi i ekspertëve Pro-tregtar që parashikoi rënien prej 87 pikësh në Dow Jones Industrial Average më 1986. "Kryqëzimet kryesore të sistemit ishin monitorimi i primeve në treg, përcaktimi i strategjisë optimale të investimit, ekzekutimi i transaksioneve kur është e përshtatshme dhe modifikimi i bazës së njohurive përmes një mekanizmi mësimi."<ref>{{Cite journal|last=Chen|first=K.C.|last2=Liang|first2=Ting-peng|date=maj 1989|title=Protrader: An Expert System for Program Trading|journal=Managerial Finance|volume=15|issue=5|pages=1–6|doi=10.1108/eb013623|language=en}}</ref> Një nga sistemet e para të ekspertëve që ndihmoi me planet financiare ishte PlanPowerm dhe Sistemi i Profilizimit të Klientit, i krijuar nga Applied Expert Systems (APEX). U lançua në vitin 1986. Ndihmoi në krijimin e planeve financiare personale për njerëzit.<ref>{{Cite journal|last=Nielson|first=Norma|last2=Brown|first2=Carol E.|last3=Phillips|first3=Mary Ellen|date=korrik 1990|title=Expert Systems for Personal Financial Planning|journal=Journal of Financial Planning|pages=137–143|doi=10.11575/PRISM/33995|language=en}}</ref> Në vitet 1990, IA u aplikua për zbulimin e mashtrimeve . Në vitin 1993 u lançua Sistemi i Inteligjencës Artificiale FinCEN (FAIS). Ai ishte në gjendje të rishikonte mbi 200,000 transaksione në javë dhe gjatë dy viteve ai ndihmoi në identifikimin e 400 rasteve të mundshme të [[Pastrimi i parasë|shpërlarjes së parave]] të barabarta me 1 miliard dollarë.<ref>{{Cite journal|last=Senator|first=Ted E.|last2=Goldberg|first2=Henry G.|last3=Wooton|first3=Jerry|last4=Cottini|first4=Matthew A.|last5=Khan|first5=A.F. Umar|last6=Kilinger|first6=Christina D.|last7=Llamas|first7=Winston M.|last8=Marrone|first8=MichaeI P.|last9=Wong|first9=Raphael W.H.|year=1995|title=The FinCEN Artificial Intelligence System: Identifying Potential Money Laundering from Reports of Large Cash Transactions|url=https://www.aaai.org/Papers/IAAI/1995/IAAI95-015.pdf|url-status=dead|journal=IAAI-95 Proceedings|archive-url=https://web.archive.org/web/20151020030150/http://www.aaai.org/Papers/IAAI/1995/IAAI95-015.pdf|archive-date=2015-10-20|access-date=2019-01-14|language=en}}</ref> Këto sisteme ekspertësh u zëvendësuan më vonë nga sistemet e mësimit të makinerive.<ref>{{Cite journal|last=Sutton|first=Steve G.|last2=Holt|first2=Matthew|last3=Arnold|first3=Vicky|date=shtator 2016|title='The reports of my death are greatly exaggerated'—Artificial intelligence research in accounting|journal=International Journal of Accounting Information Systems|volume=22|pages=60–73|doi=10.1016/j.accinf.2016.07.005|language=en}}</ref> Inteligjenca artificiale mund të përmirësojë aktivitetin sipërmarrës dhe IA është një nga fushat më dinamike për bizneset fillestare, me kapital të konsiderueshëm sipërmarrës që rrjedh në IA.<ref>{{Cite journal|last=Chalmers|first=Dominic|last2=MacKenzie|first2=Niall G.|last3=Carter|first3=Sara|date=shtator 2021|title=Artificial Intelligence and Entrepreneurship: Implications for Venture Creation in the Fourth Industrial Revolution|journal=Entrepreneurship Theory and Practice|volume=45|issue=5|pages=1028–1053|doi=10.1177/1042258720934581|doi-access=free|language=en}}</ref> == Qeveria == [[Sistemi i njohjes së fëtyrës|Sistemet e njohjes së fytyrës]] nga IA përdoren për [[Vëzhgimi masiv|mbikëqyrje masive]], veçanërisht në Kinë.<ref>{{Cite news|last=Buckley|first=Chris|last2=Mozur|first2=Paul|date=22 maj 2019|title=How China Uses High-Tech Surveillance to Subdue Minorities|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/05/22/world/asia/china-surveillance-xinjiang.html|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=3 maj 2019|title=Security lapse exposed a Chinese smart city surveillance system|url=https://techcrunch.com/2019/05/03/china-smart-city-exposed/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307203740/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=3_cc-session_c8562b93-9863-4915-8523-6c7b930a3efc|archive-date=7 mars 2021|access-date=14 shtator 2020|language=en}}</ref> Në vitin 2019, Bengaluru, Indi vendosi sinjale trafiku të menaxhuara nga IA. Ky sistem përdor kamera për të monitoruar densitetin e trafikut dhe për të rregulluar kohën e sinjalit bazuar në intervalin e nevojshëm për të pastruar trafikun.<ref>{{Cite web|date=24 shtator 2019|title=AI traffic signals to be installed in Bengaluru soon|url=https://nextbigwhat.com/ai-traffic-signals-to-be-installed-in-bengaluru-soon/|access-date=1 tetor 2019|website=NextBigWhat|language=en-US|archive-date=1 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191001072302/https://nextbigwhat.com/ai-traffic-signals-to-be-installed-in-bengaluru-soon/|url-status=dead}}</ref> === Ushtria === Vende të ndryshme po vendosin aplikacione ushtarake të IA. Aplikacionet kryesore përmirësojnë [[Komanda dhe kontrolli|komandën dhe kontrollin]], komunikimin, sensorët, integrimin dhe ndërveprueshmërinë. Hulumtimi synon mbledhjen dhe analizën e inteligjencës, logjistikën, operacionet kibernetike, operacionet e informacionit dhe automjetet autonome dhe gjysmë-autonome. Teknologjitë e IA mundësojnë koordinimin e sensorëve dhe efektorëve, zbulimin dhe identifikimin e kërcënimit, shënjimin e pozicioneve të armikut, marrjen e objektivave, koordinimin dhe dekonflikimin e zjarreve të përbashkëta të shpërndara midis automjeteve luftarake në rrjet që përfshijnë ekipe të manovruara dhe pa pilot. IA u përfshi në operacionet ushtarake në Irak dhe Siri. Në vitin 2023, [[Departamenti i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara]] testoi IA gjeneruese bazuar në modele të mëdha gjuhësore për të dixhitalizuar dhe integruar të dhënat në të gjithë ushtrinë.<ref>{{Cite news|date=5 korrik 2023|title=The US Military Is Taking Generative AI Out for a Spin|language=en|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-07-05/the-us-military-is-taking-generative-ai-out-for-a-spin}}</ref> Në vitin 2024, ushtria amerikane trajnoi inteligjencën artificiale për të identifikuar objektivat e sulmeve ajrore gjatë operacioneve të saj në Irak dhe Siri.<ref>{{Cite news|last=Quach|first=Katyanna|title=US military pulls the trigger, uses AI to target air strikes|language=en|work=www.theregister.com|url=https://www.theregister.com/2024/02/27/us_military_maven_ai_used/}}</ref> Në vitin 2024, një laborator kinez në Kolegjin e Operacioneve të Përbashkëta të Universitetit të Mbrojtjes Kombëtare në Shijiazhuang ka krijuar një komandant ushtarak të bazuar në IA, për t'u përdorur në simulimet e luftës me shkallë të gjerë në rolin e [[Komandanti i përgjithshëm|komandantit të përgjithshëm]].<ref>{{Cite web|date=16 qershor 2024|title=Chinese scientists create AI military commander to run virtual war games|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3266444/chinese-scientists-create-and-cage-worlds-first-ai-commander-pla-laboratory|language=en}}</ref> Shpenzimet vjetore ushtarake në mbarë botën për robotikën u rritën nga 5.1 miliardë dollarë në 2010 në 7.5 miliardë dollarë në 2015.<ref>{{Cite news|date=25 janar 2018|title=Getting to grips with military robotics|language=en|work=The Economist|url=https://www.economist.com/news/special-report/21735478-autonomous-robots-and-swarms-will-change-nature-warfare-getting-grips|access-date=7 shkurt 2018}}</ref><ref>{{Cite web|title=Autonomous Systems: Infographic|url=https://www.siemens.com/innovation/en/home/pictures-of-the-future/digitalization-and-software/autonomous-systems-infographic.html|access-date=7 shkurt 2018|website=siemens.com|language=en}}</ref> Dronët ushtarakë të aftë për veprim autonom janë në përdorim të gjerë.<ref>{{Cite web|last=Allen|first=Gregory|date=6 shkurt 2019|title=Understanding China's AI Strategy|url=https://www.cnas.org/publications/reports/understanding-chinas-ai-strategy|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317004017/https://www.cnas.org/publications/reports/understanding-chinas-ai-strategy|archive-date=17 mars 2019|access-date=17 mars 2019|publisher=Center for a New American Security|language=en}}</ref> Ushtria ukrainase ka zhvilluar kamikazedronë autonome të vitit 2024 për ta bërë ndërhyrjen ruse gjatë fluturimit joefektive.<ref>{{Cite news|last=Marti|first=J Werner|date=10 gusht 2024|title=Drohnen haben den Krieg in der Ukraine revolutioniert, doch sie sind empfindlich auf Störsender – deshalb sollen sie jetzt autonom operieren|work=Neue Zürcher Zeitung|url=https://www.nzz.ch/international/die-ukraine-setzt-auf-drohnen-die-autonom-navigieren-und-toeten-koennen-ld.1838731|access-date=10 gusht 2024|language=en}}</ref> Shumë studiues shmangin aplikimet ushtarake. == Shëndeti == === Kujdesi shëndetësor === [[Skeda:X-ray of hand, where bone age is automatically found by BoneXpert software.jpg|parapamje| Radiografia e dorës, me llogaritjen automatike të moshës së kockës nga një softuer kompjuterik]] [[Skeda:Laproscopic Surgery Robot.jpg|parapamje| Një krah kirurgjik nga ana e pacientit i Sistemit Kirurgjik Da Vinci]] IA në kujdesin shëndetësor përdoret shpesh për klasifikim, për të vlerësuar një skanim CT ose [[Elektrokardiografia|elektrokardiogramë]] ose për të identifikuar pacientët me rrezik të lartë për shëndetin e popullatës. IA po ndihmon në problemin me kosto të lartë të dozimit. Një studim sugjeroi që IA mund të kursente deri në 16 miliardë dollarë. Në vitin 2016, një studim raportoi se një formulë e përftuar nga IA nxirrte dozën e duhur të barnave imunosupresuese për t'u dhënë pacientëve të transplantuar.<ref>{{Cite news|date=10 maj 2018|title=10 Promising AI Applications in Health Care|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2018/05/10-promising-ai-applications-in-health-care|url-status=dead|access-date=28 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215015645/https://hbr.org/2018/05/10-promising-ai-applications-in-health-care|archive-date=15 dhjetor 2018|language=en}}</ref> Hulumtimet aktuale kanë treguar se sëmundjet vaskulare jo-kardiake po trajtohen gjithashtu me inteligjencë artificiale (IA). Për disa çrregullime, algoritmet e IA mund të ndihmojnë në diagnostikimin, trajtimet e rekomanduara, parashikimin e rezultateve dhe ndjekjen e progresit të pacientit. Ndërsa teknologjia IA përparon, pritet që ajo të bëhet më e rëndësishme në industrinë e kujdesit shëndetësor.<ref>{{Cite journal|last=Lareyre|first=Fabien|last2=Lê|first2=Cong Duy|last3=Ballaith|first3=Ali|last4=Adam|first4=Cédric|last5=Carrier|first5=Marion|last6=Amrani|first6=Samantha|last7=Caradu|first7=Caroline|last8=Raffort|first8=Juliette|date=gusht 2022|title=Applications of Artificial Intelligence in Non-cardiac Vascular Diseases: A Bibliographic Analysis|journal=Angiology|volume=73|issue=7|pages=606–614|doi=10.1177/00033197211062280|pmid=34996315|language=en}}</ref> Zbulimi i hershëm i sëmundjeve si kanceri bëhet i mundur nga algoritmet e IA, të cilat diagnostikojnë sëmundjet duke analizuar grupe komplekse të dhënash mjekësore. Për shembull, sistemi IBM Watson mund të përdoret për të analizuar të dhëna masive siç janë të dhënat mjekësore dhe provat klinike për të ndihmuar në diagnostikimin e një problemi.<ref>{{Cite web|date=28 mars 2024|title=What is artificial intelligence in medicine?|url=https://www.ibm.com/topics/artificial-intelligence-medicine|access-date=19 prill 2024|publisher=IBM|language=en}}</ref> Projekti IA i Microsoft në Hanover i ndihmon mjekët të zgjedhin trajtimet e kancerit nga më shumë se 800 ilaçe dhe vaksina.<ref>{{Cite news|date=29 tetor 2019|title=Microsoft Using AI to Accelerate Cancer Precision Medicine|language=en-US|work=HealthITAnalytics|url=https://healthitanalytics.com/news/microsoft-using-ai-to-accelerate-cancer-precision-medicine|access-date=29 nëntor 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Dina Bass|date=20 shtator 2016|title=Microsoft Develops AI to Help Cancer Doctors Find the Right Treatments|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-20/microsoft-develops-ai-to-help-cancer-doctors-find-the-right-treatments|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511103625/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-09-20/microsoft-develops-ai-to-help-cancer-doctors-find-the-right-treatments|archive-date=11 maj 2017|language=en}}</ref> Qëllimi i tij është të mësojë përmendësh të gjitha dokumentet përkatëse për të parashikuar se cilat (kombinime) barnash do të jenë më efektive për çdo pacient. Leukemia mieloide është një nga objektivat. Një studim tjetër raportoi mbi një IA që ishte po aq e mirë sa mjekët në identifikimin e kancerit të lëkurës.<ref>{{Cite news|last=Gallagher|first=James|date=26 janar 2017|title=Artificial intelligence 'as good as cancer doctors'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/health-38717928|url-status=live|access-date=26 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170126133849/http://www.bbc.co.uk/news/health-38717928|archive-date=26 janar 2017}}</ref> Një projekt tjetër monitoron shumë pacientë me rrezik të lartë duke i bërë pyetje secilit pacient bazuar në të dhënat e marra nga ndërveprimet mjek/pacient.<ref>{{Citation|title=Remote monitoring of high-risk patients using artificial intelligence|date=18 tetor 1994|url=https://patents.google.com/patent/US5357427|issue=US5357427 A|editor-last=Langen|editor-first=Pauline A.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228090520/https://www.google.com/patents/US5357427|access-date=27 shkurt 2017|archive-date=28 shkurt 2017|editor2-last=Katz|editor2-first=Jeffrey S.|editor3-last=Dempsey|editor3-first=Gayle|language=en}}</ref> Në një studim të bërë me transferimin e të mësuarit, një IA diagnostikoi gjendje të syrit të ngjashme me një [[Oftalmologjia|okulist]] dhe rekomandoi referime për trajtim.<ref>{{Cite journal|last=Kermany|first=Daniel S.|last2=Goldbaum|first2=Michael|last3=Cai|first3=Wenjia|last4=Valentim|first4=Carolina C.S.|last5=Liang|first5=Huiying|last6=Baxter|first6=Sally L.|last7=McKeown|first7=Alex|last8=Yang|first8=Ge|last9=Wu|first9=Xiaokang|last10=Yan|first10=Fangbing|last11=Dong|first11=Justin|last12=Prasadha|first12=Made K.|last13=Pei|first13=Jacqueline|last14=Ting|first14=Magdalene Y.L.|last15=Zhu|first15=Jie|date=shkurt 2018|title=Identifying Medical Diagnoses and Treatable Diseases by Image-Based Deep Learning|journal=Cell|volume=172|issue=5|pages=1122–1131.e9|doi=10.1016/j.cell.2018.02.010|pmid=29474911|doi-access=free|language=en}}</ref> Një studim tjetër demonstroi operacionin me një robot autonom. Ekipi e mbikëqyri robotin ndërkohë që ai kryente një operacion në indet e buta, duke qepur së bashku zorrën e një derri me cilësi më të lartë se të një kirurgu.<ref>{{Cite news|last=Senthilingam, Meera|date=12 maj 2016|title=Are Autonomous Robots Your next Surgeons?|publisher=CNN|url=http://www.cnn.com/2016/05/12/health/robot-surgeon-bowel-operation/|url-status=live|access-date=4 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161203154119/http://www.cnn.com/2016/05/12/health/robot-surgeon-bowel-operation|archive-date=3 dhjetor 2016|language=en}}</ref> Rrjetet nervore artificiale përdoren si sisteme mbështetëse të vendimeve klinike për diagnozën mjekësore,<ref name="Pumplun_2021">{{Cite journal|vauthors=Pumplun L, Fecho M, Wahl N, Peters F, Buxmann P|year=2021|title=Adoption of Machine Learning Systems for Medical Diagnostics in Clinics: Qualitative Interview Study|journal=Journal of Medical Internet Research|volume=23|issue=10|pages=e29301|doi=10.2196/29301|pmc=8556641|pmid=34652275|doi-access=free|language=en}}</ref> si në teknologjinë e përpunimit të koncepteve në softuerin EMR. Detyra të tjera të kujdesit shëndetësor që mendohen të përshtatshme për një IA që janë në zhvillim përfshijnë: * Kontrolla parandaluese<ref>{{Cite journal|last=Inglese|first=Marianna|last2=Patel|first2=Neva|last3=Linton-Reid|first3=Kristofer|last4=Loreto|first4=Flavia|last5=Win|first5=Zarni|last6=Perry|first6=Richard J.|last7=Carswell|first7=Christopher|last8=Grech-Sollars|first8=Matthew|last9=Crum|first9=William R.|last10=Lu|first10=Haonan|last11=Malhotra|first11=Paresh A.|last12=Aboagye|first12=Eric O.|date=20 qershor 2022|title=A predictive model using the mesoscopic architecture of the living brain to detect Alzheimer's disease|journal=Communications Medicine|volume=2|issue=1|page=70|doi=10.1038/s43856-022-00133-4|pmc=9209493|pmid=35759330|language=en}}</ref> * Analiza e tingullit të zemrës<ref>{{Cite journal|last=Reed|first=Todd R.|last2=Reed|first2=Nancy E.|last3=Fritzson|first3=Peter|year=2004|title=Heart sound analysis for symptom detection and computer-aided diagnosis|journal=Simulation Modelling Practice and Theory|volume=12|issue=2|pages=129–146|doi=10.1016/j.simpat.2003.11.005|language=en}}</ref> * Robotët shoqërues për kujdesin e të moshuarve<ref>{{Cite journal|last=Yorita|first=Akihiro|last2=Kubota|first2=Naoyuki|year=2011|title=Cognitive Development in Partner Robots for Information Support to Elderly People|journal=IEEE Transactions on Autonomous Mental Development|volume=3|pages=64–73|citeseerx=10.1.1.607.342|doi=10.1109/TAMD.2011.2105868|language=en}}</ref> * Analiza e të dhënave mjekësore * Hartimi i planit të trajtimit * Menaxhimi i medikamenteve * Ndihma për personat e verbër<ref>{{Cite web|last=Ray|first=Dr Amit|date=14 maj 2018|title=Artificial intelligence for Assisting Navigation of Blind People|url=https://amitray.com/artificial-intelligence-for-assisting-blind-people/|publisher=Inner Light Publishers|language=en}}</ref> * Konsultimet * Krijimi i barnave<ref>{{Cite news|date=4 gusht 2016|title=Artificial Intelligence Will Redesign Healthcare – The Medical Futurist|language=en-US|work=The Medical Futurist|url=http://medicalfuturist.com/artificial-intelligence-will-redesign-healthcare/|access-date=18 nëntor 2016}}</ref> (p.sh. duke identifikuar barnat kandidate<ref>{{Cite journal|last=Dönertaş|first=Handan Melike|last2=Fuentealba|first2=Matías|last3=Partridge|first3=Linda|last4=Thornton|first4=Janet M.|date=shkurt 2019|title=Identifying Potential Ageing-Modulating Drugs In Silico|journal=Trends in Endocrinology & Metabolism|volume=30|issue=2|pages=118–131|doi=10.1016/j.tem.2018.11.005|pmc=6362144|pmid=30581056|language=en}}</ref> dhe duke përdorur të dhënat ekzistuese të shqyrtimit të barnave, si p.sh. në kërkimin për zgjatjen e jetës)<ref>{{Cite journal|last=Smer-Barreto|first=Vanessa|last2=Quintanilla|first2=Andrea|last3=Elliot|first3=Richard J. R.|last4=Dawson|first4=John C.|last5=Sun|first5=Jiugeng|last6=Carragher|first6=Neil O.|last7=Acosta|first7=Juan Carlos|last8=Oyarzún|first8=Diego A.|date=27 prill 2022|title=Discovery of new senolytics using machine learning|journal=bioRxiv|doi=10.1101/2022.04.26.489505|language=en}}</ref> * Trajnimi klinik<ref>{{Cite journal|last=Luxton|first=David D.|year=2014|title=Artificial intelligence in psychological practice: Current and future applications and implications|url=https://archive.org/details/sim_professional-psychology-research-and-practice_2014-10_45_5/page/332|journal=Professional Psychology: Research and Practice|volume=45|issue=5|pages=332–339|doi=10.1037/a0034559|language=en}}</ref> * Parashikimi i rezultatit për procedurat kirurgjikale * Prognoza për HIV * Identifikimi i shenjave të patogjenëve gjenomikë të patogjenëve të rinj<ref>{{Cite journal|last=Randhawa|first=Gurjit S.|last2=Soltysiak|first2=Maximillian P. M.|last3=Roz|first3=Hadi El|last4=Souza|first4=Camila P. E. de|last5=Hill|first5=Kathleen A.|last6=Kari|first6=Lila|date=24 prill 2020|title=Machine learning using intrinsic genomic signatures for rapid classification of novel pathogens: COVID-19 case study|journal=PLOS ONE|volume=15|issue=4|pages=e0232391|bibcode=2020PLoSO..1532391R|doi=10.1371/journal.pone.0232391|pmc=7182198|pmid=32330208|doi-access=free|language=en}}</ref> ose identifikimi i patogjenëve nëpërmjet shenjave fizike të gjurmëve të gishtërinjëve<ref name="10.1073/pnas.2118836119">{{Cite journal|last=Ye|first=Jiarong|last2=Yeh|first2=Yin-Ting|last3=Xue|first3=Yuan|last4=Wang|first4=Ziyang|last5=Zhang|first5=Na|last6=Liu|first6=He|last7=Zhang|first7=Kunyan|last8=Ricker|first8=RyeAnne|last9=Yu|first9=Zhuohang|last10=Roder|first10=Allison|last11=Perea Lopez|first11=Nestor|last12=Organtini|first12=Lindsey|last13=Greene|first13=Wallace|last14=Hafenstein|first14=Susan|last15=Lu|first15=Huaguang|date=7 qershor 2022|title=Accurate virus identification with interpretable Raman signatures by machine learning|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=119|issue=23|pages=e2118836119|arxiv=2206.02788|bibcode=2022PNAS..11918836Y|doi=10.1073/pnas.2118836119|pmc=9191668|pmid=35653572|doi-access=free|language=en}}</ref> (përfshirë patogjenët pandemikë) * Ndihma për lidhjen e gjeneve me funksionet e tyre,<ref>{{Cite news|title=Artificial intelligence finds disease-related genes|language=en|work=Linköping University|url=https://techxplore.com/news/2020-02-artificial-intelligence-disease-related-genes.html|access-date=3 korrik 2022}}</ref> përndryshe analizimi i gjeneve<ref>{{Cite news|title=Researchers use AI to detect new family of genes in gut bacteria|language=en|work=UT Southwestern Medical Center|url=https://phys.org/news/2022-07-ai-family-genes-gut-bacteria.html|access-date=3 korrik 2022}}</ref> dhe identifikimi i objektivave të reja biologjike<ref name="10.1016/j.arr.2018.11.003">{{Cite journal|last=Zhavoronkov|first=Alex|last2=Mamoshina|first2=Polina|last3=Vanhaelen|first3=Quentin|last4=Scheibye-Knudsen|first4=Morten|last5=Moskalev|first5=Alexey|last6=Aliper|first6=Alex|date=2019|title=Artificial intelligence for aging and longevity research: Recent advances and perspectives|journal=Ageing Research Reviews|volume=49|pages=49–66|doi=10.1016/j.arr.2018.11.003|pmid=30472217|doi-access=free|language=en}}</ref> * Ndihma në zhvillimin e biomarkerëve<ref name="10.1016/j.arr.2018.11.003" /> * Ndihma në përshtatjen e terapive për individët në mjekësinë e personalizuar / mjekësinë precize<ref name="10.1016/j.arr.2018.11.003" /><ref>{{Cite journal|last=Adir|first=Omer|last2=Poley|first2=Maria|last3=Chen|first3=Gal|last4=Froim|first4=Sahar|last5=Krinsky|first5=Nitzan|last6=Shklover|first6=Jeny|last7=Shainsky-Roitman|first7=Janna|last8=Lammers|first8=Twan|last9=Schroeder|first9=Avi|date=prill 2020|title=Integrating Artificial Intelligence and Nanotechnology for Precision Cancer Medicine|journal=Advanced Materials|volume=32|issue=13|pages=1901989|bibcode=2020AdM....3201989A|doi=10.1002/adma.201901989|pmc=7124889|pmid=31286573|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bax|first=Monique|last2=Thorpe|first2=Jordan|last3=Romanov|first3=Valentin|date=dhjetor 2023|title=The future of personalized cardiovascular medicine demands 3D and 4D printing, stem cells, and artificial intelligence|journal=Frontiers in Sensors|volume=4|doi=10.3389/fsens.2023.1294721|doi-access=free|language=en}}</ref> === Shëndeti dhe siguria në vendin e punës === [[Chatboti|Chatbot]]-et e aktivizuara me IA ulin nevojën që njerëzit të kryejnë detyrat bazë të qendrës së thirrjeve.<ref name="Moore-2019">{{Cite web|last=Moore|first=Phoebe V.|date=7 maj 2019|title=OSH and the Future of Work: benefits and risks of artificial intelligence tools in workplaces|url=https://osha.europa.eu/en/publications/osh-and-future-work-benefits-and-risks-artificial-intelligence-tools-workplaces/view|access-date=30 korrik 2020|website=EU-OSHA|pages=3–7|language=en|archive-date=11 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811231006/https://osha.europa.eu/en/publications/osh-and-future-work-benefits-and-risks-artificial-intelligence-tools-workplaces/view|url-status=dead}}</ref> Mësimi i makinerisë në analizën e ndjenjave mund të dallojë lodhjen për të parandaluar punën e tepërt.<ref name="Moore-2019"/> Në mënyrë të ngjashme, sistemet e mbështetjes së vendimeve mund të parandalojnë fatkeqësitë industriale dhe ta bëjnë më efikase reagimin ndaj fatkeqësive.<ref name="Howard2019">{{Cite journal|last=Howard|first=John|date=nëntor 2019|title=Artificial intelligence: Implications for the future of work|journal=American Journal of Industrial Medicine|volume=62|issue=11|pages=917–926|doi=10.1002/ajim.23037|pmid=31436850|language=en}}</ref> Për punëtorët manualë në trajtimin e materialeve, analizat parashikuese mund të përdoren për të reduktuar dëmtimet muskulo-skeletore.<ref>{{Cite web|last=Gianatti|first=Toni-Louise|date=14 maj 2020|title=How AI-Driven Algorithms Improve an Individual's Ergonomic Safety|url=https://ohsonline.com/articles/2020/05/14/how-aidriven-algorithms-improve-an-individuals-ergonomic-safety.aspx|access-date=30 korrik 2020|website=Occupational Health & Safety|language=en}}</ref> Të dhënat e mbledhura nga sensorët e veshur mund të përmirësojnë mbikëqyrjen shëndetësore në vendin e punës, vlerësimin e rrezikut dhe kërkimin.<ref name="Howard2019" /> IA mund të kodojë automatikisht kërkesat për kompensimin e punëtorëve.<ref>{{Cite web|last=Meyers|first=Alysha R.|date=1 maj 2019|title=AI and Workers' Comp|url=https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2019/05/01/ai-workers-comp/|access-date=3 gusht 2020|website=NIOSH Science Blog|language=en-us|archive-date=19 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419191258/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2019/05/01/ai-workers-comp/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Webb|first=Sydney|last2=Siordia|first2=Carlos|last3=Bertke|first3=Stephen|last4=Bartlett|first4=Diana|last5=Reitz|first5=Dan|date=26 shkurt 2020|title=Artificial Intelligence Crowdsourcing Competition for Injury Surveillance|url=https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/02/26/ai-crowdsourcing/|access-date=3 gusht 2020|website=NIOSH Science Blog|language=en-us|archive-date=22 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222144533/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/02/26/ai-crowdsourcing/|url-status=dead}}</ref> Sistemet [[Realiteti virtual|e realitetit virtual]] të aktivizuar me IA mund të përmirësojnë trajnimin e sigurisë për njohjen e rreziqeve.<ref name="Howard2019"/> Inteligjenca artificiale mund të zbulojë në mënyrë më efikase rastet e shmangura të aksidenteve, të cilat janë të rëndësishme në uljen e shkallës së aksidenteve, por shpesh raportohen më pak.<ref>{{Cite web|last=Ferguson|first=Murray|date=19 prill 2016|title=Artificial Intelligence: What's To Come for EHS... And When?|url=https://www.ehstoday.com/safety-leadership/article/21917682/artificial-intelligence-whats-to-come-for-ehs-and-when|access-date=30 korrik 2020|website=EHS Today|language=en}}</ref> === Biokimia === AlphaFold 2 mund të përcaktojë strukturën 3D të një proteine ([[Palosja e proteinave|të palosur]]) në orë dhe jo në muajt e kërkuar nga qasjet e mëparshme automatike dhe është përdorur për të siguruar strukturat e mundshme të të gjitha proteinave në trupin e njeriut dhe në thelb të gjitha proteinat e njohura për shkencën (më shumë se 200 milionë).<ref name="economist20201130">{{Cite news|date=30 nëntor 2020|title=DeepMind is answering one of biology's biggest challenges|work=The Economist|url=https://www.economist.com/science-and-technology/2020/11/30/deepmind-is-answering-one-of-biologys-biggest-challenges|access-date=30 nëntor 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-28|title=DeepMind uncovers structure of 200&nbsp;m proteins in scientific leap forward|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/28/deepmind-uncovers-structure-of-200m-proteins-in-scientific-leap-forward|access-date=2022-07-28|website=The Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-07-28|title=AlphaFold reveals the structure of the protein universe|url=https://www.deepmind.com/blog/alphafold-reveals-the-structure-of-the-protein-universe|access-date=2022-07-28|website=DeepMind|language=en}}</ref> == Kimi dhe biologji == Mësimi i makinerisë është përdorur për dizajnimin e ilaçeve.<ref name="“Ciaramella211”">{{Cite book|last=Ciaramella|first=Alberto|title=Introduction to Artificial Intelligence: from data analysis to generative AI|last2=Ciaramella|first2=Marco|date=2024|publisher=Intellisemantic Editions|isbn=978-8894787603|page=211|author-link=Alberto Ciaramella|language=en}}</ref> Është përdorur gjithashtu për parashikimin e vetive molekulare dhe eksplorimin e hapësirave të mëdha kimike/reaksionesh.<ref>{{Cite journal|last=Stocker|first=Sina|last2=Csányi|first2=Gábor|last3=Reuter|first3=Karsten|last4=Margraf|first4=Johannes T.|date=30 tetor 2020|title=Machine learning in chemical reaction space|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|pages=5505|bibcode=2020NatCo..11.5505S|doi=10.1038/s41467-020-19267-x|pmc=7603480|pmid=33127879|language=en}}</ref> Sintezat e planifikuara nga kompjuteri nëpërmjet rrjeteve të reaksioneve kompjuterike, të përshkruara si një platformë që kombinon "sintezën kompjuterike me algoritmet e IA për të parashikuar vetitë molekulare",<ref>{{Cite web|title=Allchemy – Resource-aware AI for drug discovery|url=https://allchemy.net/|access-date=29 maj 2022|language=en}}</ref> janë përdorur për të eksploruar origjinën e jetës në Tokë,<ref>{{Cite journal|last=Wołos|first=Agnieszka|last2=Roszak|first2=Rafał|last3=Żądło-Dobrowolska|first3=Anna|last4=Beker|first4=Wiktor|last5=Mikulak-Klucznik|first5=Barbara|last6=Spólnik|first6=Grzegorz|last7=Dygas|first7=Mirosław|last8=Szymkuć|first8=Sara|last9=Grzybowski|first9=Bartosz A.|date=25 shtator 2020|title=Synthetic connectivity, emergence, and self-regeneration in the network of prebiotic chemistry|journal=Science|volume=369|issue=6511|pages=eaaw1955|doi=10.1126/science.aaw1955|pmid=32973002|language=en}}</ref> sintezat e barnave dhe zhvillimin e rrugëve për [[Ekonomia qarkore|riciklimin]] e 200 kimikateve të mbetjeve industriale në barna të rëndësishme dhe agrokimike (projektimi i sintezës kimike).<ref>{{Cite journal|last=Wołos|first=Agnieszka|last2=Koszelewski|first2=Dominik|last3=Roszak|first3=Rafał|last4=Szymkuć|first4=Sara|last5=Moskal|first5=Martyna|last6=Ostaszewski|first6=Ryszard|last7=Herrera|first7=Brenden T.|last8=Maier|first8=Josef M.|last9=Brezicki|first9=Gordon|last10=Samuel|first10=Jonathon|last11=Lummiss|first11=Justin A. M.|last12=McQuade|first12=D. Tyler|last13=Rogers|first13=Luke|last14=Grzybowski|first14=Bartosz A.|date=prill 2022|title=Computer-designed repurposing of chemical wastes into drugs|journal=Nature|volume=604|issue=7907|pages=668–676|bibcode=2022Natur.604..668W|doi=10.1038/s41586-022-04503-9|pmid=35478240|doi-access=free|language=en}}</ref> Ka kërkime se cilat lloje të kimisë me ndihmën e kompjuterit do të përfitonin nga mësimi i makinerive.<ref>{{Cite web|title=Chemists debate machine learning's future in synthesis planning and ask for open data|url=https://cen.acs.org/physical-chemistry/computational-chemistry/Chemists-debate-machine-learnings-future/100/i18|access-date=29 maj 2022|website=cen.acs.org|language=en}}</ref> Mund të përdoret gjithashtu për " zbulimin dhe zhvillimin e barnave, ripërdorimin e ilaçeve, përmirësimin e produktivitetit farmaceutik dhe provat klinike".<ref>{{Cite journal|last=Paul|first=Debleena|last2=Sanap|first2=Gaurav|last3=Shenoy|first3=Snehal|last4=Kalyane|first4=Dnyaneshwar|last5=Kalia|first5=Kiran|last6=Tekade|first6=Rakesh K.|date=janar 2021|title=Artificial intelligence in drug discovery and development|journal=Drug Discovery Today|volume=26|issue=1|pages=80–93|doi=10.1016/j.drudis.2020.10.010|pmc=7577280|pmid=33099022|language=en}}</ref> Është përdorur për projektimin e proteinave me vende funksionale të paracaktuara.<ref name="2022-07-biologist">{{Cite news|title=Biologists train AI to generate medicines and vaccines|language=en|work=University of Washington-Harborview Medical Center|url=https://medicalxpress.com/news/2022-07-biologists-ai-medicines-vaccines.html}}</ref><ref name="10.1126/science.abn2100"/> Është përdorur me bazat e të dhënave për zhvillimin e një procesi 46-ditor për të hartuar, sintetizuar dhe testuar një ilaç që pengon enzimat e një gjeni të veçantë, DDR1. DDR1 është i përfshirë në kancer dhe fibrozë që është një arsye për grupet e të dhënave me cilësi të lartë që mundësojnë këto rezultate.<ref>{{Cite journal|last=Zhavoronkov|first=Alex|last2=Ivanenkov|first2=Yan A.|last3=Aliper|first3=Alex|last4=Veselov|first4=Mark S.|last5=Aladinskiy|first5=Vladimir A.|last6=Aladinskaya|first6=Anastasiya V.|last7=Terentiev|first7=Victor A.|last8=Polykovskiy|first8=Daniil A.|last9=Kuznetsov|first9=Maksim D.|last10=Asadulaev|first10=Arip|last11=Volkov|first11=Yury|last12=Zholus|first12=Artem|last13=Shayakhmetov|first13=Rim R.|last14=Zhebrak|first14=Alexander|last15=Minaeva|first15=Lidiya I.|date=shtator 2019|title=Deep learning enables rapid identification of potent DDR1 kinase inhibitors|journal=Nature Biotechnology|volume=37|issue=9|pages=1038–1040|doi=10.1038/s41587-019-0224-x|pmid=31477924|language=en}}</ref> Ekzistojnë lloje të ndryshme aplikimesh për mësimin e makinerive në dekodimin e biologjisë njerëzore, të tilla si ndihma në hartimin e modeleve të shprehjes së gjeneve në modelet e aktivizimit funksional<ref>{{Cite journal|last=Hansen|first=Justine Y.|last2=Markello|first2=Ross D.|last3=Vogel|first3=Jacob W.|last4=Seidlitz|first4=Jakob|last5=Bzdok|first5=Danilo|last6=Misic|first6=Bratislav|date=shtator 2021|title=Mapping gene transcription and neurocognition across human neocortex|journal=Nature Human Behaviour|volume=5|issue=9|pages=1240–1250|doi=10.1038/s41562-021-01082-z|pmid=33767429|language=en}}</ref> ose identifikimi i motiveve funksionale të ADN-së.<ref>{{Cite journal|last=Vo ngoc|first=Long|last2=Huang|first2=Cassidy Yunjing|last3=Cassidy|first3=California Jack|last4=Medrano|first4=Claudia|last5=Kadonaga|first5=James T.|date=shtator 2020|title=Identification of the human DPR core promoter element using machine learning|journal=Nature|volume=585|issue=7825|pages=459–463|bibcode=2020Natur.585..459V|doi=10.1038/s41586-020-2689-7|pmc=7501168|pmid=32908305|language=en}}</ref> Përdoret gjerësisht në kërkimet gjenetike.<ref>{{Cite journal|last=Bijun|first=Zhang|last2=Ting|first2=Fan|date=2022|title=Knowledge structure and emerging trends in the application of deep learning in genetics research: A bibliometric analysis [2000–2021]|journal=Frontiers in Genetics|volume=13|page=951939|doi=10.3389/fgene.2022.951939|pmc=9445221|pmid=36081985|doi-access=free|language=en}}</ref> Ekziston gjithashtu një përdorim i mësimit të makinerive në biologjinë sintetike,<ref>{{Cite journal|last=Radivojević|first=Tijana|last2=Costello|first2=Zak|last3=Workman|first3=Kenneth|last4=Garcia Martin|first4=Hector|date=25 shtator 2020|title=A machine learning Automated Recommendation Tool for synthetic biology|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|pages=4879|arxiv=1911.11091|bibcode=2020NatCo..11.4879R|doi=10.1038/s41467-020-18008-4|pmc=7519645|pmid=32978379|language=en}}</ref><ref name="10.1021/acssynbio.8b00540">{{Cite journal|last=Pablo Carbonell|last2=Tijana Radivojevic|last3=Héctor García Martín*|date=2019|title=Opportunities at the Intersection of Synthetic Biology, Machine Learning, and Automation|journal=ACS Synthetic Biology|volume=8|issue=7|pages=1474–1477|doi=10.1021/acssynbio.8b00540|pmid=31319671|doi-access=free|language=en}}</ref> biologjinë e sëmundjeve,<ref name="10.1021/acssynbio.8b00540" /> nanoteknologjinë (p.sh. materialet e strukturuara dhe bionanoteknologjinë),<ref>{{Cite journal|last=Gadzhimagomedova|first=Z. M.|last2=Pashkov|first2=D. M.|last3=Kirsanova|first3=D. Yu.|last4=Soldatov|first4=S. A.|last5=Butakova|first5=M. A.|last6=Chernov|first6=A. V.|last7=Soldatov|first7=A. V.|date=shkurt 2022|title=Artificial Intelligence for Nanostructured Materials|journal=Nanobiotechnology Reports|volume=17|issue=1|pages=1–9|doi=10.1134/S2635167622010049|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mirzaei|first=Mahsa|last2=Furxhi|first2=Irini|last3=Murphy|first3=Finbarr|last4=Mullins|first4=Martin|date=korrik 2021|title=A Machine Learning Tool to Predict the Antibacterial Capacity of Nanoparticles|journal=Nanomaterials|volume=11|issue=7|pages=1774|doi=10.3390/nano11071774|pmc=8308172|pmid=34361160|doi-access=free|language=en}}</ref> dhe [[Shkenca e materialeve|shkencën e materialeve]].<ref>{{Cite news|last=Chen|first=Angela|date=25 prill 2018|title=How AI is helping us discover materials faster than ever|language=en|work=The Verge|url=https://www.theverge.com/2018/4/25/17275270/artificial-intelligence-materials-science-computation|access-date=30 maj 2022}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Talapatra|first=Anjana|last2=Boluki|first2=S.|last3=Duong|first3=T.|last4=Qian|first4=X.|last5=Dougherty|first5=E.|last6=Arróyave|first6=R.|date=26 nëntor 2018|title=Autonomous efficient experiment design for materials discovery with Bayesian model averaging|journal=Physical Review Materials|volume=2|issue=11|pages=113803|arxiv=1803.05460|bibcode=2018PhRvM...2k3803T|doi=10.1103/PhysRevMaterials.2.113803|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Zhao|first=Yicheng|last2=Zhang|first2=Jiyun|last3=Xu|first3=Zhengwei|last4=Sun|first4=Shijing|last5=Langner|first5=Stefan|last6=Hartono|first6=Noor Titan Putri|last7=Heumueller|first7=Thomas|last8=Hou|first8=Yi|last9=Elia|first9=Jack|last10=Li|first10=Ning|last11=Matt|first11=Gebhard J.|last12=Du|first12=Xiaoyan|last13=Meng|first13=Wei|last14=Osvet|first14=Andres|last15=Zhang|first15=Kaicheng|date=13 prill 2021|title=Discovery of temperature-induced stability reversal in perovskites using high-throughput robotic learning|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|pages=2191|bibcode=2021NatCo..12.2191Z|doi=10.1038/s41467-021-22472-x|pmc=8044090|pmid=33850155|language=en}}</ref> === Llojet e reja të mësimit të makinerive === [[Skeda:Semi-automated testing of reproducibility and robustness of the cancer biology literature by robot.jpg|parapamje| Skema e procesit të një procesi shkencor robotik gjysmë të automatizuar që përfshin nxjerrjen e deklaratave në ueb dhe testimin laboratorik biologjik]] Ekzistojnë gjithashtu prototipe të robotëve shkencëtarë, duke përfshirë ata të mishëruar në robot si dy shkencëtarët e robotëve, të cilët tregojnë një formë të "mësimit me makinë" që zakonisht nuk lidhet me termin.<ref>{{Cite journal|last=Burger|first=Benjamin|last2=Maffettone|first2=Phillip M.|last3=Gusev|first3=Vladimir V.|last4=Aitchison|first4=Catherine M.|last5=Bai|first5=Yang|last6=Wang|first6=Xiaoyan|last7=Li|first7=Xiaobo|last8=Alston|first8=Ben M.|last9=Li|first9=Buyi|last10=Clowes|first10=Rob|last11=Rankin|first11=Nicola|last12=Harris|first12=Brandon|last13=Sprick|first13=Reiner Sebastian|last14=Cooper|first14=Andrew I.|date=9 korrik 2020|title=A mobile robotic chemist|url=https://strathprints.strath.ac.uk/74759/1/Burger_etal_Nature_2020_A_mobile_robotic.pdf|journal=Nature|volume=583|issue=7815|pages=237–241|bibcode=2020Natur.583..237B|doi=10.1038/s41586-020-2442-2|pmid=32641813|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Roper|first=Katherine|last2=Abdel-Rehim|first2=A.|last3=Hubbard|first3=Sonya|last4=Carpenter|first4=Martin|last5=Rzhetsky|first5=Andrey|last6=Soldatova|first6=Larisa|last7=King|first7=Ross D.|year=2022|title=Testing the reproducibility and robustness of the cancer biology literature by robot|journal=Journal of the Royal Society Interface|volume=19|issue=189|pages=20210821|doi=10.1098/rsif.2021.0821|pmc=8984295|pmid=35382578|language=en}}</ref> Në mënyrë të ngjashme, ekziston kërkimi dhe zhvillimi i komjuterëve biologjik të llojit " wetare " që mund të mësojnë (p.sh. për t'u përdorur si biosensorë) dhe/ose për t'u implantuar në trupin e një organizmi (p.sh. për përdorim për të kontrolluar protezat).<ref>{{Cite journal|last=Krauhausen|first=Imke|last2=Koutsouras|first2=Dimitrios A.|last3=Melianas|first3=Armantas|last4=Keene|first4=Scott T.|last5=Lieberth|first5=Katharina|last6=Ledanseur|first6=Hadrien|last7=Sheelamanthula|first7=Rajendar|last8=Giovannitti|first8=Alexander|last9=Torricelli|first9=Fabrizio|last10=Mcculloch|first10=Iain|last11=Blom|first11=Paul W. M.|last12=Salleo|first12=Alberto|last13=van de Burgt|first13=Yoeri|last14=Gkoupidenis|first14=Paschalis|date=10 dhjetor 2021|title=Organic neuromorphic electronics for sensorimotor integration and learning in robotics|journal=Science Advances|volume=7|issue=50|pages=eabl5068|bibcode=2021SciA....7.5068K|doi=10.1126/sciadv.abl5068|pmc=8664264|pmid=34890232|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Fu|first=Tianda|last2=Liu|first2=Xiaomeng|last3=Gao|first3=Hongyan|last4=Ward|first4=Joy E.|last5=Liu|first5=Xiaorong|last6=Yin|first6=Bing|last7=Wang|first7=Zhongrui|last8=Zhuo|first8=Ye|last9=Walker|first9=David J. F.|last10=Joshua Yang|first10=J.|last11=Chen|first11=Jianhan|last12=Lovley|first12=Derek R.|last13=Yao|first13=Jun|date=20 prill 2020|title=Bioinspired bio-voltage memristors|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|pages=1861|bibcode=2020NatCo..11.1861F|doi=10.1038/s41467-020-15759-y|pmc=7171104|pmid=32313096|language=en}}</ref> Neuronet artificiale të bazuara në polimere veprojnë drejtpërdrejt në mjediset biologjike dhe përcaktojnë neuronet biohibride të bëra nga komponentë artificialë dhe të gjallë.<ref>{{Cite journal|last=Sarkar|first=Tanmoy|last2=Lieberth|first2=Katharina|last3=Pavlou|first3=Aristea|last4=Frank|first4=Thomas|last5=Mailaender|first5=Volker|last6=McCulloch|first6=Iain|last7=Blom|first7=Paul W. M.|last8=Torriccelli|first8=Fabrizio|last9=Gkoupidenis|first9=Paschalis|date=7 nëntor 2022|title=An organic artificial spiking neuron for in situ neuromorphic sensing and biointerfacing|journal=Nature Electronics|volume=5|issue=11|pages=774–783|doi=10.1038/s41928-022-00859-y|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|date=10 nëntor 2022|title=Artificial neurons emulate biological counterparts to enable synergetic operation|journal=Nature Electronics|volume=5|issue=11|pages=721–722|doi=10.1038/s41928-022-00862-3|language=en}}</ref> Për më tepër, nëse emulimi i plotë i trurit është i mundur nëpërmjet skanimit dhe replikimit së, të paktën, trurit biokimik – siç parashikohet në formën e replikimit dixhital në ''Epokën e Em-it'', ndoshta duke përdorur rrjete nervore fizike – që mund të ketë aplikime po aq ose më të gjera se p.sh. aktivitetet njerëzore të vlerësuara dhe mund të nënkuptojnë se shoqëria do të përballet me zgjedhje morale thelbësore, rreziqe shoqërore dhe probleme etike<ref>{{Cite news|last=Sloat|first=Sarah|date=21 prill 2016|title=Brain Emulations Pose Three Massive Moral Questions and a Scarily Practical One|language=en|work=Inverse|url=https://www.inverse.com/article/14515-brain-emulations-pose-three-massive-moral-questions-and-a-scarily-practical-one|access-date=3 korrik 2022}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sandberg|first=Anders|date=3 korrik 2014|title=Ethics of brain emulations|journal=Journal of Experimental & Theoretical Artificial Intelligence|volume=26|issue=3|pages=439–457|doi=10.1080/0952813X.2014.895113|language=en}}</ref> të tilla si nëse (dhe si) ndërtohen këto sisteme, dërgohen në hapësirë dhe përdoren në krahasim me lloje konkurrent potenciale, p.sh. inteligjenca artificiale dhe/ose gjysmë-artificiale më sintetike dhe/ose më pak njerëzore dhe/ose jo të ndjeshme. Një qasje alternative ose shtesë për skanimin janë llojet e inxhinierisë së kundërt të trurit.<ref>{{Cite web|title=To advance artificial intelligence, reverse-engineer the brain|url=https://science.mit.edu/reverse-engineer-the-brain/|access-date=30 gusht 2022|website=MIT School of Science|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ham|first=Donhee|last2=Park|first2=Hongkun|last3=Hwang|first3=Sungwoo|last4=Kim|first4=Kinam|date=23 shtator 2021|title=Neuromorphic electronics based on copying and pasting the brain|journal=Nature Electronics|volume=4|issue=9|pages=635–644|doi=10.1038/s41928-021-00646-1|language=en}}</ref> Një nënkategori e inteligjencës artificiale është mishëruar,<ref>{{Cite book|last=Pfeifer|first=Rolf|title=Embodied Artificial Intelligence|last2=Iida|first2=Fumiya|date=2004|isbn=978-3-540-22484-6|series=Lecture Notes in Computer Science|volume=3139|pages=1–26|chapter=Embodied Artificial Intelligence: Trends and Challenges|doi=10.1007/978-3-540-27833-7_1|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Nygaard|first=Tønnes F.|last2=Martin|first2=Charles P.|last3=Torresen|first3=Jim|last4=Glette|first4=Kyrre|last5=Howard|first5=David|date=maj 2021|title=Real-world embodied AI through a morphologically adaptive quadruped robot|journal=Nature Machine Intelligence|volume=3|issue=5|pages=410–419|doi=10.1038/s42256-021-00320-3|language=en}}</ref> disa prej të cilave janë sisteme robotike të lëvizshme që secili përbëhet nga një ose disa robotë që janë në gjendje të mësojnë në botën fizike. ==== Llogaritja biologjike në IA dhe si IA ==== Sidoqoftë, kompjuterët biologjikë, edhe nëse janë shumë artificialë dhe inteligjentë, zakonisht dallohen nga kompjuterët sintetikë, shpesh të bazuar në silikon – ata megjithatë mund të kombinohen ose përdoren për projektimin e secilit prej tyre. Për më tepër, shumë detyra mund të kryhen në mënyrë joadekuate nga inteligjenca artificiale edhe nëse algoritmet e saj ishin transparente, të kuptueshme, pa paragjykime, në dukje efektive dhe të përafruara me qëllime dhe të dhënat e saj të trajnuara mjaftueshëm të mëdha dhe të pastruara – si në rastet kur metrikat, vlerat apo të dhënat themelore ose të disponueshme janë të papërshtatshme. Fraza 'e asistuar nga kompjuteri' është një frazë e përdorur për të përshkruar aktivitetet njerëzore që përdorin kompjuterin si mjet në aktivitete dhe sisteme më gjithëpërfshirëse si IA për detyra të ngushta ose duke i përdorur të tilla pa u mbështetur në thelb në rezultatet e saj. Një studim e përshkroi biologjiken si një kufizim të IA-së me fjalët "për sa kohë që sistemi biologjik nuk mund të kuptohet, zyrtarizohet dhe imitohet, ne nuk do të jemi në gjendje të zhvillojmë teknologji që mund ta imitojnë atë" dhe se nëse do të kuptohej kjo nuk do të thotë se ekziston "një zgjidhje teknologjike për të imituar inteligjencën natyrore".<ref>{{Cite journal|last=Tugui|first=Alexandru|last2=Danciulescu|first2=Daniela|last3=Subtirelu|first3=Mihaela-Simona|date=14 prill 2019|title=The Biological as a Double Limit for Artificial Intelligence: Review and Futuristic Debate|journal=International Journal of Computers Communications & Control|volume=14|issue=2|pages=253–271|doi=10.15837/ijccc.2019.2.3536|doi-access=free|language=en}}</ref> Teknologjitë që integrojnë biologjinë dhe shpesh bazohen në IA përfshijnë biorobotikën. == Astronomia, aktivitetet hapësinore dhe ufologjia == Inteligjenca artificiale përdoret në [[Astronomia|astronomi]] për të analizuar sasi në rritje të të dhënave të disponueshme<ref>{{Cite journal|last=Ball|first=Nicholas M.|last2=Brunner|first2=Robert J.|date=korrik 2010|title=Data mining and machine learning in astronomy|journal=International Journal of Modern Physics D|volume=19|issue=7|pages=1049–1106|arxiv=0906.2173|bibcode=2010IJMPD..19.1049B|doi=10.1142/S0218271810017160|language=en}}</ref><ref name="nasaai" /> dhe aplikime, kryesisht për "klasifikimin, regresionin, grupimin, parashikimin, gjenerimin, zbulimin dhe zhvillimin e njohurive të reja shkencore" për shembull për zbulimin e [[Ekzoplaneti|ekzoplaneteve]], parashikimi i aktivitetit diellor dhe dallimi midis sinjaleve dhe efekteve instrumentale në astronominë e valëve gravitacionale.<ref>{{Cite journal|last=Fluke|first=Christopher J.|last2=Jacobs|first2=Colin|date=mars 2020|title=Surveying the reach and maturity of machine learning and artificial intelligence in astronomy|journal=WIREs Data Mining and Knowledge Discovery|volume=10|issue=2|arxiv=1912.02934|bibcode=2020WDMKD..10.1349F|doi=10.1002/widm.1349|language=en}}</ref> Mund të përdoret gjithashtu për aktivitete në hapësirë si eksplorimi i hapësirës, duke përfshirë analizën e të dhënave nga misionet hapësinore, vendimet shkencore në kohë reale të anijes kozmike, shmangien e mbeturinave hapësinore,<ref>{{Cite news|last=Pultarova|first=Tereza|date=29 prill 2021|title=Artificial intelligence is learning how to dodge space junk in orbit|language=en|work=Space.com|url=https://www.space.com/AI-autonomous-space-debris-avoidance-esa|access-date=3 korrik 2022}}</ref> dhe shumë më shumë operacione autonome.<ref>{{Cite book|last=Mohan|first=Jaya Preethi|title=Emerging Trends in Computing and Expert Technology|last2=Tejaswi|first2=N.|date=2020|isbn=978-3-030-32149-9|series=Lecture Notes on Data Engineering and Communications Technologies|volume=35|pages=1295–1302|chapter=A Study on Embedding the Artificial Intelligence and Machine Learning into Space Exploration and Astronomy|doi=10.1007/978-3-030-32150-5_131|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Rees|first=Martin|author-link=Martin Rees|date=30 prill 2022|title=Could space-going billionaires be the vanguard of a cosmic revolution? {{!}} Martin Rees|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/apr/30/space-billionaires-cosmic-earth-elon-musk-jeff-bezos|access-date=29 maj 2022|website=The Guardian|language=en}}</ref><ref name="esaai">{{Cite web|title=Artificial intelligence in space|url=https://www.esa.int/Enabling_Support/Preparing_for_the_Future/Discovery_and_Preparation/Artificial_intelligence_in_space|access-date=30 maj 2022|website=www.esa.int|language=en}}</ref><ref name="nasaai">{{Cite web|last=Shekhtman|first=Svetlana|date=15 nëntor 2019|title=NASA Applying AI Technologies to Problems in Space Science|url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/nasa-takes-a-cue-from-silicon-valley-to-hatch-artificial-intelligence-technologies|access-date=30 maj 2022|website=NASA|language=en}}</ref> Në [[Kërkimi për inteligjencë jashtëtokësore|kërkimin e inteligjencës jashtëtokësore]] (SETI), mësimi i makinës është përdorur në përpjekjet për të identifikuar [[Rrezatimi elektromagnetik|valët elektromagnetike]] të gjeneruara artificialisht në të dhënat e disponueshme<ref>{{Cite journal|last=Zhang|first=Yunfan Gerry|last2=Gajjar|first2=Vishal|last3=Foster|first3=Griffin|last4=Siemion|first4=Andrew|last5=Cordes|first5=James|last6=Law|first6=Casey|last7=Wang|first7=Yu|year=2018|title=Fast Radio Burst 121102 Pulse Detection and Periodicity: A Machine Learning Approach|journal=The Astrophysical Journal|volume=866|issue=2|page=149|arxiv=1809.03043|bibcode=2018ApJ...866..149Z|doi=10.3847/1538-4357/aadf31|doi-access=free|language=en}}</ref> – të tilla si vëzhgimet në kohë reale<ref>{{Cite book|last=Nanda|first=Lakshay|title=2019 International Conference on Smart Systems and Inventive Technology (ICSSIT)|last2=V|first2=Santhi|date=2019|isbn=978-1-72812-119-2|pages=499–504|chapter=SETI (Search for Extra Terrestrial Intelligence) Signal Classification using Machine Learning|doi=10.1109/ICSSIT46314.2019.8987793|language=en}}</ref> – dhe teknolosignature-a të tjera, p.sh. nëpërmjet zbulimit të anomalive.<ref>{{Cite journal|last=Gajjar|first=Vishal|last2=Siemion|first2=Andrew|last3=Croft|first3=Steve|last4=Brzycki|first4=Bryan|last5=Burgay|first5=Marta|last6=Carozzi|first6=Tobia|last7=Concu|first7=Raimondo|last8=Czech|first8=Daniel|last9=DeBoer|first9=David|last10=DeMarines|first10=Julia|last11=Drew|first11=Jamie|last12=Enriquez|first12=J. Emilio|last13=Fawcett|first13=James|last14=Gallagher|first14=Peter|last15=Garrett|first15=Michael|date=2 gusht 2019|title=The Breakthrough Listen Search for Extraterrestrial Intelligence|journal=Bulletin of the American Astronomical Society|volume=51|issue=7|page=223|arxiv=1907.05519|bibcode=2019BAAS...51g.223G|language=en}}</ref> Në [[Ufologjia|ufologji]], projekti SkyCAM-5 i kryesuar nga Prof. Hakan Kayal<ref>{{Cite web|title=SkyCAM-5 – Chair of Computer Science VIII – Aerospace Information Technology|url=https://www.informatik.uni-wuerzburg.de/en/aerospaceinfo/wissenschaft-forschung/skycam-5/|access-date=29 maj 2022|language=en|publisher=[[University of Würzburg]]}}</ref> dhe Projekti Galileo i kryesuar nga Avi Loeb përdorin mësimin e makinës për të tentuar të zbulojë dhe klasifikojë llojet e UFO-ve.<ref>{{Cite news|title=Project Galileo: The search for alien tech hiding in our Solar System|language=en|work=BBC Science Focus Magazine|url=https://www.sciencefocus.com/space/alien-technology-project-galileo/|access-date=29 maj 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 shkurt 2022|title='Something's coming': is America finally ready to take UFOs seriously?|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/05/ufos-america-aliens-government-report|access-date=29 maj 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=David|first=Leonard|date=27 janar 2022|title=2022 could be a turning point in the study of UFOs|language=en|work=livescience.com|url=https://www.livescience.com/ufo-study-turning-point-2022|access-date=29 maj 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gritz|first=Jennie Rothenberg|title=The Wonder of Avi Loeb|url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/wonder-avi-loeb-180978579/|access-date=29 maj 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mann|first=Adam|title=Avi Loeb's Galileo Project Will Search for Evidence of Alien Visitation|language=en|work=Scientific American|url=https://www.scientificamerican.com/article/avi-loebs-galileo-project-will-search-for-evidence-of-alien-visitation/|access-date=29 maj 2022}}</ref> Projekti Galileo kërkon gjithashtu të zbulojë dy lloje të tjera të teknosignature-ave të mundshme jashtëtokësore me përdorimin e IA: 'objektet ndëryjore të ngjashme me Oumuamua dhe satelitë artificialë jo të krijuar nga njeriu.<ref>{{Cite web|title=Galileo Project – Activities|url=https://projects.iq.harvard.edu/galileo/activities|access-date=29 maj 2022|website=projects.iq.harvard.edu|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=The Galileo Project: Harvard researchers to search for signs of alien technology|language=en|work=Sky News|url=https://news.sky.com/story/the-galileo-project-harvard-researchers-to-search-for-signs-of-alien-technology-12365304}}</ref> Mësimi i makinës mund të përdoret gjithashtu për të prodhuar grupe të dhënash të nënshkrimeve spektrale të molekulave që mund të përfshihen në prodhimin atmosferik ose konsumimin e kimikateve të veçanta – të tilla si fosfina që mund të zbulohet në Venus – të cilat mund të parandalojnë gabimet dhe, nëse saktësia përmirësohet, të përdoren në zbulimet dhe identifikimin e ardhshëm të molekulave në planetë të tjerë.<ref>{{Cite journal|last=Zapata Trujillo|first=Juan C.|last2=Syme|first2=Anna-Maree|last3=Rowell|first3=Keiran N.|last4=Burns|first4=Brendan P.|last5=Clark|first5=Ebubekir S.|last6=Gorman|first6=Maire N.|last7=Jacob|first7=Lorrie S. D.|last8=Kapodistrias|first8=Panayioti|last9=Kedziora|first9=David J.|last10=Lempriere|first10=Felix A. R.|last11=Medcraft|first11=Chris|last12=O'Sullivan|first12=Jensen|last13=Robertson|first13=Evan G.|last14=Soares|first14=Georgia G.|last15=Steller|first15=Luke|date=2021|title=Computational Infrared Spectroscopy of 958 Phosphorus-Bearing Molecules|journal=Frontiers in Astronomy and Space Sciences|volume=8|page=43|arxiv=2105.08897|bibcode=2021FrASS...8...43Z|doi=10.3389/fspas.2021.639068|doi-access=free|language=en}}</ref> == Fusha të tjera të kërkimit == === Evidenca e ndikimeve të përgjithshme === Në prill 2024, Mekanizmi i Këshillimit Shkencor për [[Komisioni Evropian|Komisionin Evropian]] publikoi këshilla<ref>{{Cite web|title=Successful and timely uptake of artificial intelligence in science in the EU – Scientific Advice Mechanism|url=https://scientificadvice.eu/advice/artificial-intelligence-in-science/|access-date=2024-04-16|language=en-GB}}</ref> duke përfshirë një rishikim gjithëpërfshirës të provave të mundësive dhe sfidave të paraqitura nga inteligjenca artificiale në kërkimin shkencor. Si përfitime, rishikimi i provave<ref>{{Cite web|title=AI in science evidence review report – Scientific Advice Mechanism|url=https://scientificadvice.eu/scientific-outputs/ai-in-science-evidence-review-report/|access-date=2024-04-16|language=en-GB}}</ref> theksoi: * rolin e tij në përshpejtimin e kërkimit dhe inovacionit * kapaciteti i tij për të automatizuar rrjedhat e punës * rritja e shpërndarjes së punës shkencore Si sfida: * kufizimet dhe rreziqet rreth transparencës, riprodhueshmërisë dhe interpretueshmërisë * performancë e dobët (pasaktësi) * rreziku i dëmtimit nëpërmjet keqpërdorimit ose përdorimit të paqëllimshëm * shqetësimet shoqërore duke përfshirë përhapjen e dezinformatave dhe rritjen e pabarazive === Histori === Mësimi i makinës mund të ndihmojë në rivendosjen dhe atribuimin e teksteve të lashta.<ref>{{Cite journal|last=Assael|first=Yannis|last2=Sommerschield|first2=Thea|last3=Shillingford|first3=Brendan|last4=Bordbar|first4=Mahyar|last5=Pavlopoulos|first5=John|last6=Chatzipanagiotou|first6=Marita|last7=Androutsopoulos|first7=Ion|last8=Prag|first8=Jonathan|last9=de Freitas|first9=Nando|date=mars 2022|title=Restoring and attributing ancient texts using deep neural networks|journal=Nature|volume=603|issue=7900|pages=280–283|bibcode=2022Natur.603..280A|doi=10.1038/s41586-022-04448-z|pmc=8907065|pmid=35264762|doi-access=free|language=en}}</ref> Mund të ndihmojë në indeksimin e teksteve për shembull për të mundësuar kërkimin më të mirë dhe më të lehtë<ref>{{Cite journal|last=Paijmans|first=Hans|last2=Brandsen|first2=Alex|date=2010|title=Searching in Archaeological Texts. Problems and Solutions Using an Artificial Intelligence Approach|url=https://archives.palarch.nl/index.php/jae/article/view/380|journal=PalArch's Journal of Archaeology of Egypt / Egyptology|volume=7|issue=2|pages=1–6|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909062203/https://archives.palarch.nl/index.php/jae/article/view/380|archive-date=9 shtator 2024|access-date=16 dhjetor 2024|url-status=dead}}</ref> dhe klasifikimin e fragmenteve.<ref>{{Cite journal|last=Mantovan|first=Lorenzo|last2=Nanni|first2=Loris|date=shtator 2020|title=The Computerization of Archaeology: Survey on Artificial Intelligence Techniques|journal=SN Computer Science|volume=1|issue=5|arxiv=2005.02863|doi=10.1007/s42979-020-00286-w|language=en}}</ref> Inteligjenca artificiale mund të përdoret gjithashtu për të hetuar gjenomet për të zbuluar historinë gjenetike, të tilla si ndërthurja midis njerëzve arkaikë dhe modernë, me anë të të cilave, për shembull, u konkludua ekzistenca e një popullate fantazmë në të kaluarën, jo [[Neandertalët|Neandertalit]] apo Denisovës.<ref>{{Cite journal|last=Mondal|first=Mayukh|last2=Bertranpetit|first2=Jaume|last3=Lao|first3=Oscar|date=dhjetor 2019|title=Approximate Bayesian computation with deep learning supports a third archaic introgression in Asia and Oceania|journal=Nature Communications|volume=10|issue=1|pages=246|bibcode=2019NatCo..10..246M|doi=10.1038/s41467-018-08089-7|pmc=6335398|pmid=30651539|doi-access=free|language=en}}</ref> Mund të përdoret gjithashtu për "qasje jo-invazive dhe jo shkatërruese në strukturat e brendshme të mbetjeve arkeologjike".<ref>{{Cite journal|last=Tanti|first=Marc|last2=Berruyer|first2=Camille|last3=Tafforeau|first3=Paul|last4=Muscat|first4=Adrian|last5=Farrugia|first5=Reuben|last6=Scerri|first6=Kenneth|last7=Valentino|first7=Gianluca|last8=Solé|first8=V. Armando|last9=Briffa|first9=Johann A.|date=15 dhjetor 2021|title=Automated segmentation of microtomography imaging of Egyptian mummies|journal=PLOS ONE|volume=16|issue=12|pages=e0260707|arxiv=2105.06738|bibcode=2021PLoSO..1660707T|doi=10.1371/journal.pone.0260707|pmc=8673632|pmid=34910736|doi-access=free|language=en}}</ref> === Fizika === Një sistem [[mësimi i thellë]] u raportua për të mësuar fizikën intuitive nga të dhënat vizuale (të mjediseve virtuale 3D) bazuar në një qasje të pabotuar të frymëzuar nga studimet e njohjes vizuale tek foshnjat.<ref>{{Cite news|title=DeepMind AI learns physics by watching videos that don't make sense|work=New Scientist|url=https://www.newscientist.com/article/2327766-deepmind-ai-learns-physics-by-watching-videos-that-dont-make-sense|access-date=21 gusht 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Piloto|first=Luis S.|last2=Weinstein|first2=Ari|last3=Battaglia|first3=Peter|last4=Botvinick|first4=Matthew|date=11 korrik 2022|title=Intuitive physics learning in a deep-learning model inspired by developmental psychology|journal=Nature Human Behaviour|volume=6|issue=9|pages=1257–1267|doi=10.1038/s41562-022-01394-8|pmc=9489531|pmid=35817932|doi-access=free|language=en}}</ref> Studiues të tjerë kanë zhvilluar një algoritëm të mësimit të makinerive që mund të zbulojë grupe variablash bazë të sistemeve të ndryshme fizike dhe të parashikojë dinamikën e ardhshme të sistemeve nga video regjistrimet e sjelljeve të tyre.<ref name="advancedsciencenews.com/an-artific">{{Cite news|last=Feldman|first=Andrey|date=11 gusht 2022|title=Artificial physicist to unravel the laws of nature|work=Advanced Science News|url=https://www.advancedsciencenews.com/an-artificial-physicist-to-unravel-the-laws-of-nature/|access-date=21 gusht 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Chen|first=Boyuan|last2=Huang|first2=Kuang|last3=Raghupathi|first3=Sunand|last4=Chandratreya|first4=Ishaan|last5=Du|first5=Qiang|last6=Lipson|first6=Hod|date=korrik 2022|title=Automated discovery of fundamental variables hidden in experimental data|journal=Nature Computational Science|volume=2|issue=7|pages=433–442|doi=10.1038/s43588-022-00281-6|pmid=38177869|language=en}}</ref> Në të ardhmen, mund të jetë e mundur që këto të përdoren për të automatizuar zbulimin e ligjeve fizike të sistemeve komplekse.<ref name="advancedsciencenews.com/an-artific" /> === Shkenca e materialeve === IA mund të përdoret për optimizimin dhe zbulimin e materialeve, siç është zbulimi i materialeve të qëndrueshme dhe parashikimi i strukturës së tyre kristalore.<ref>{{Cite journal|last=Schmidt|first=Jonathan|last2=Marques|first2=Mário R. G.|last3=Botti|first3=Silvana|last4=Marques|first4=Miguel A. L.|date=8 gusht 2019|title=Recent advances and applications of machine learning in solid-state materials science|journal=npj Computational Materials|volume=5|issue=1|page=83|bibcode=2019npjCM...5...83S|doi=10.1038/s41524-019-0221-0|doi-access=free|language=en}}</ref><ref name="10.1038/s43246-021-00209-z">{{Cite journal|last=Stanev|first=Valentin|last2=Choudhary|first2=Kamal|last3=Kusne|first3=Aaron Gilad|last4=Paglione|first4=Johnpierre|last5=Takeuchi|first5=Ichiro|date=13 tetor 2021|title=Artificial intelligence for search and discovery of quantum materials|journal=Communications Materials|volume=2|issue=1|page=105|bibcode=2021CoMat...2..105S|doi=10.1038/s43246-021-00209-z|doi-access=free|language=en}}</ref><ref name="10.1002/adma.202109892">{{Cite journal|last=Glavin|first=Nicholas R.|last2=Ajayan|first2=Pulickel M.|last3=Kar|first3=Swastik|date=23 shkurt 2022|title=Quantum Materials Manufacturing|journal=Advanced Materials|volume=35|issue=27|pages=2109892|doi=10.1002/adma.202109892|pmid=35195312|language=en}}</ref> Në nëntor 2023, studiuesit në [[Google DeepMind]] dhe Lawrence Berkeley National Laboratory njoftuan se kishin zhvilluar një sistem IA të njohur si GNoME. Ky sistem ka kontribuar në [[Shkenca e materialeve|shkencën e materialeve]] duke zbuluar mbi 2 milionë materiale të reja brenda një afati kohor relativisht të shkurtër. GNoME përdor teknika të të mësuarit të thellë për të eksploruar në mënyrë efikase strukturat e mundshme materiale, duke arritur një rritje të konsiderueshme në identifikimin e [[Struktura e kristaleve reale|strukturave të qëndrueshme kristalore]] inorganike. Parashikimet e sistemit u vërtetuan përmes eksperimenteve autonome robotike, duke demonstruar një normë të dukshme suksesi prej 71%. Të dhënat e materialeve të zbuluara rishtazi janë në dispozicion të publikut përmes bazës së të dhënave të Projektit për Materiale, duke u ofruar studiuesve mundësinë për të identifikuar materialet me vetitë e dëshiruara për aplikime të ndryshme. Ky zhvillim ka implikime për të ardhmen e zbulimeve shkencore dhe integrimin e IA në kërkimin e shkencës materiale, duke përshpejtuar potencialisht inovacionin e materialit dhe duke reduktuar kostot në zhvillimin e produktit. Përdorimi i IA dhe mësimi i thellë sugjeron mundësinë e minimizimit ose eliminimit të eksperimenteve manuale laboratorike dhe lejimin e shkencëtarëve të fokusohen më shumë në hartimin dhe analizën e përbërjeve unike.<ref>{{Cite web|last=Nuñez|first=Michael|date=2023-11-29|title=Google DeepMind's materials AI has already discovered 2.2 million new crystals|url=https://venturebeat.com/ai/google-deepminds-materials-ai-has-already-discovered-2-2-million-new-crystals/|access-date=2023-12-19|website=VentureBeat|language=en-US|archive-date=15 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240915161023/https://venturebeat.com/ai/google-deepminds-materials-ai-has-already-discovered-2-2-million-new-crystals/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Merchant|first=Amil|last2=Batzner|first2=Simon|last3=Schoenholz|first3=Samuel S.|last4=Aykol|first4=Muratahan|last5=Cheon|first5=Gowoon|last6=Cubuk|first6=Ekin Dogus|date=dhjetor 2023|title=Scaling deep learning for materials discovery|journal=Nature|language=en|volume=624|issue=7990|pages=80–85|bibcode=2023Natur.624...80M|doi=10.1038/s41586-023-06735-9|pmc=10700131|pmid=38030720|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Peplow|first=Mark|date=29 nëntor 2023|title=Google AI and robots join forces to build new materials|journal=Nature|doi=10.1038/d41586-023-03745-5|pmid=38030771|language=en}}</ref> === Inxhinierimi mbrapsht === Mësimi i makinës përdoret në lloje të ndryshme të inxhinierisë së kundërt. Për shembull, mësimi i makinerisë është përdorur për të inxhinieruar mbrapsht një pjesë materiale të përbërë, duke mundësuar prodhimin e paautorizuar të pjesëve me cilësi të lartë,<ref>{{Cite journal|last=Yanamandra|first=Kaushik|last2=Chen|first2=Guan Lin|last3=Xu|first3=Xianbo|last4=Mac|first4=Gary|last5=Gupta|first5=Nikhil|date=29 shtator 2020|title=Reverse engineering of additive manufactured composite part by toolpath reconstruction using imaging and machine learning|journal=Composites Science and Technology|volume=198|pages=108318|doi=10.1016/j.compscitech.2020.108318|doi-access=free|language=en}}</ref> dhe për të kuptuar shpejt sjelljen e [[Programi i dëmshëm|maluer]]-ve.<ref>{{Cite book|last=Anderson|first=Blake|title=Proceedings of the 2014 Workshop on Artificial Intelligent and Security Workshop|last2=Storlie|first2=Curtis|last3=Yates|first3=Micah|last4=McPhall|first4=Aaron|date=2014|isbn=978-1-4503-3153-1|pages=103–112|chapter=Automating Reverse Engineering with Machine Learning Techniques|doi=10.1145/2666652.2666665|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Liu|first=Wenye|last2=Chang|first2=Chip-Hong|last3=Wang|first3=Xueyang|last4=Liu|first4=Chen|last5=Fung|first5=Jason M.|last6=Ebrahimabadi|first6=Mohammad|last7=Karimi|first7=Naghmeh|last8=Meng|first8=Xingyu|last9=Basu|first9=Kanad|date=qershor 2021|title=Two Sides of the Same Coin: Boons and Banes of Machine Learning in Hardware Security|journal=IEEE Journal on Emerging and Selected Topics in Circuits and Systems|volume=11|issue=2|pages=228–251|bibcode=2021IJEST..11..228L|doi=10.1109/JETCAS.2021.3084400|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=7 janar 2021|title=DARPA Taps GrammaTech for Artificial Intelligence Exploration (AIE) Program|url=https://www.businesswire.com/news/home/20210107005103/en/DARPA-Taps-GrammaTech-for-Artificial-Intelligence-Exploration-AIE-Program|access-date=10 janar 2023|website=www.businesswire.com|language=en}}</ref> Mund të përdoret për të ndryshuar modele të inteligjencës artificiale. Gjithashtu mund të projektojë komponentë duke u angazhuar në një lloj inxhinierie të kundërt të komponentëve virtualë që nuk ekzitojnë ende, siç është dizajni molekular invers për funksionalitetin e dëshiruar të veçantë<ref>{{Cite journal|last=Sanchez-Lengeling|first=Benjamin|last2=Aspuru-Guzik|first2=Alán|date=27 korrik 2018|title=Inverse molecular design using machine learning: Generative models for matter engineering|journal=Science|volume=361|issue=6400|pages=360–365|bibcode=2018Sci...361..360S|doi=10.1126/science.aat2663|pmid=30049875|doi-access=free|language=en}}</ref> ose dizajni i proteinave për zona funksionale të paracaktuara.<ref name="2022-07-biologist"/><ref name="10.1126/science.abn2100">{{Cite journal|last=Wang|first=Jue|last2=Lisanza|first2=Sidney|last3=Juergens|first3=David|last4=Tischer|first4=Doug|last5=Watson|first5=Joseph L.|last6=Castro|first6=Karla M.|last7=Ragotte|first7=Robert|last8=Saragovi|first8=Amijai|last9=Milles|first9=Lukas F.|last10=Baek|first10=Minkyung|last11=Anishchenko|first11=Ivan|last12=Yang|first12=Wei|last13=Hicks|first13=Derrick R.|last14=Expòsit|first14=Marc|last15=Schlichthaerle|first15=Thomas|date=22 korrik 2022|title=Scaffolding protein functional sites using deep learning|journal=Science|language=en|volume=377|issue=6604|pages=387–394|bibcode=2022Sci...377..387W|doi=10.1126/science.abn2100|pmc=9621694|pmid=35862514}}</ref> Inxhinieria e kundërt e rrjetit biologjik mund të modelojë ndërveprimet në një mënyrë të kuptueshme nga njeriu, p.sh. të bazohet në të dhënat e serive kohore të niveleve të shprehjes së gjeneve.<ref>{{Cite thesis|last=Teemu|first=Rintala|title=Using Boolean network extraction of trained neural networks to reverse-engineer gene-regulatory networks from time-series data|degree=Master’s in Life Science Technologies|publisher=Aalto University|date=17 qershor 2019|url=https://aaltodoc.aalto.fi/handle/123456789/38941?show=full|language=en}}</ref> == Ligji == === Analiza juridike === Inteligjenca artificiale është një shtyllë e profesioneve të lidhura me ligjin. Algoritmet dhe mësimi i makinerive kryejnë disa detyra të kryera më parë nga avokatët e nivelit fillestar. Ndërsa përdorimi i tij është i zakonshëm, ai nuk pritet të zëvendësojë shumicën e punës së bërë nga avokatët në të ardhmen e afërt.<ref>{{Cite news|last=Lohr|first=Steve|date=19 mars 2017|title=A.I. Is Doing Legal Work. But It Won't Replace Lawyers, Yet|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2017/03/19/technology/lawyers-artificial-intelligence.html|language=en}}</ref> Industria e zbulimeve elektronike përdor mësimin e makinerive për të reduktuar kërkimin manual.<ref>{{Cite news|last=Croft|first=Jane|date=2 maj 2019|title=AI learns to read Korean, so you don't have to|language=en-GB|work=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/fef40df0-4a6a-11e9-bde6-79eaea5acb64|access-date=19 dhjetor 2019}}</ref> === Zbatimi i ligjit dhe procedurat ligjore === Forcat e rendit kanë filluar të përdorin [[Sistemi i njohjes së fëtyrës|sistemet e njohjes së fytyrës]] (FRS) për të identifikuar të dyshuarit nga të dhënat vizuale. Rezultatet e FRS janë provuar të jenë më të sakta kur krahasohen me rezultatet e dëshmitarëve okularë. Për më tepër, FRS ka treguar se ka një aftësi shumë më të mirë për të identifikuar individët kur qartësia dhe dukshmëria e videos janë të ulëta në krahasim me pjesëmarrësit njerëzorë.<ref>{{Cite journal|last=Kleider-Offutt|first=Heather|last2=Stevens|first2=Beth|last3=Mickes|first3=Laura|last4=Boogert|first4=Stewart|date=2024-04-03|title=Application of artificial intelligence to eyewitness identification|journal=Cognitive Research: Principles and Implications|language=en|volume=9|issue=1|page=19|doi=10.1186/s41235-024-00542-0|issn=2365-7464|doi-access=free}}</ref> COMPAS është një sistem tregtar i përdorur nga gjykatat amerikane për të vlerësuar mundësinë e recidivizmit.<ref name="Julia Angwin-2016">{{Cite web|last=Jeff Larson|last2=Julia Angwin|author-link2=Julia Angwin|date=23 maj 2016|title=How We Analyzed the COMPAS Recidivism Algorithm|url=https://www.propublica.org/article/how-we-analyzed-the-compas-recidivism-algorithm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429190950/https://www.propublica.org/article/how-we-analyzed-the-compas-recidivism-algorithm|archive-date=29 prill 2019|access-date=19 qershor 2020|website=ProPublica|language=en}}</ref> Një shqetësim lidhet me [[Paragjykimi algoritmik|paragjykimet algoritmike]], programet e IA mund të bëhen të njëanshme pas përpunimit të të dhënave që shfaqin njëanshmëri.<ref>{{Cite web|date=12 janar 2019|title=Commentary: Bad news. Artificial intelligence is biased|url=https://www.channelnewsasia.com/news/commentary/artificial-intelligence-big-data-bias-hiring-loans-key-challenge-11097374|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112104421/https://www.channelnewsasia.com/news/commentary/artificial-intelligence-big-data-bias-hiring-loans-key-challenge-11097374|archive-date=12 janar 2019|access-date=19 qershor 2020|website=CNA|language=en}}</ref> ProPublica pretendon se niveli mesatar i rrezikut të recidivizmit të caktuar nga COMPAS për të pandehurit me ngjyrë është dukshëm më i lartë se ai i të pandehurve me ngjyrë të bardhë.<ref name="Julia Angwin-2016"/> Në vitin 2019, qyteti i Hangzhou, Kinë krijoi një program pilot të Gjykatës së Internetit të bazuar në inteligjencën artificiale për të gjykuar mosmarrëveshjet në lidhje me tregtinë elektronike dhe pretendimet e pronësisë intelektuale të lidhura me internetin.<ref name="Šimalčík-2023">{{Cite book|last=Šimalčík|first=Matej|title=Contemporary China: a New Superpower?|url=https://archive.org/details/contemporarychin0000kris|publisher=[[Routledge]]|year=2023|isbn=978-1-03-239508-1|editor-last=Kironska|editor-first=Kristina|chapter=Rule by Law|editor-last2=Turscanyi|editor-first2=Richard Q.|language=en}}</ref> Palët paraqiten para gjykatës përmes videokonferencës dhe IA vlerëson provat e paraqitura dhe zbaton standardet përkatëse ligjore.<ref name="Šimalčík-2023" /> == Shërbimet == === Burimet njerëzore === Një aplikim tjetër i IA është në burimet njerëzore. Inteligjenca artificiale mund të kontrollojë rezymetë dhe të renditë kandidatët në bazë të kualifikimeve të tyre, të parashikojë suksesin e kandidatit në role të caktuara dhe të automatizojë detyrat e përsëritura të komunikimit përmes chatbots.<ref>{{Cite journal|last=Nawaz|first=Nishad|last2=Gomes|first2=Anjali Mary|year=2020|title=Artificial Intelligence Chatbots are New Recruiters|journal=International Journal of Advanced Computer Science and Applications|volume=10|issue=9|doi=10.2139/ssrn.3521915|ssrn=3521915|language=en}}</ref> === Kërkimi i punës === IA ka thjeshtuar procesin e rekrutimit/kërkimit të punës si për rekrutuesit ashtu edhe për punëkërkuesit. Sipas Raj Mukherjee nga Indeed, 65% e punëkërkuesve kërkojnë sërish brenda 91 ditëve pas punësimit. Një motor i fuqizuar nga IA-ja thjeshton kompleksitetin e kërkimit të punës duke vlerësuar informacionin mbi aftësitë e punës, pagat dhe tendencat e përdoruesve, duke i përshtatur punëkërkuesit me pozicionet më të relevante. Inteligjenca e makinerisë llogarit pagat e duhura dhe nxjerr në pah informacionin e rezymesë për rekrutuesit që përdorin NLP, i cili nxjerr fjalë dhe fraza përkatëse nga teksti. Një tjetër aplikacion është një ndërtues i rezymeve të IA që përpilon një CV në 5 minuta.<ref>{{Cite journal|last=Kafre|first=Sumit|date=15 prill 2018|title=Automatic Curriculum Vitae using Machine learning and Artificial Intelligence|url=http://asianssr.org/index.php/ajct/article/view/479|journal=Asian Journal for Convergence in Technology (AJCT)|volume=4|language=en|access-date=16 dhjetor 2024|archive-date=6 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206050009/https://asianssr.org/index.php/ajct/article/view/479|url-status=dead}}</ref> [[Chatboti|Chatbots]] ndihmojnë vizitorët e faqes në internet dhe përmirësojnë rrjedhat e punës. === Shërbimi i klientit online dhe telefonik === IA qëndron në themel të avatarëve (asistentë të automatizuar në internet) në faqet e internetit.<ref name="Kongthon">{{Cite book|last=Kongthon|first=Alisa|title=Proceedings of the International Conference on Management of Emergent Digital EcoSystems|last2=Sangkeettrakarn|first2=Chatchawal|last3=Kongyoung|first3=Sarawoot|last4=Haruechaiyasak|first4=Choochart|date=2009|isbn=978-1-60558-829-2|pages=450–451|chapter=Implementing an online help desk system based on conversational agent|doi=10.1145/1643823.1643908|language=en}}</ref> Mund të zvogëlojë kostot e funksionimit dhe trajnimit.<ref name="Kongthon" /> Pypestream ofron shërbim të automatizuar të klientëve për aplikacionin e saj mobil për të thjeshtuar komunikimin me klientët.<ref>{{Cite web|last=Sara Ashley O'Brien|date=12 janar 2016|title=Is this app the call center of the future?|url=https://money.cnn.com/2016/01/12/technology/startup-pypestream/|access-date=26 shtator 2016|publisher=CNN|language=en|archive-date=17 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617075446/http://money.cnn.com/2016/01/12/technology/startup-pypestream/|url-status=dead}}</ref> Një aplikacion Google analizon gjuhën dhe e shndërron të folurin në tekst. Platforma mund të identifikojë klientët e zemëruar përmes gjuhës së tyre dhe të përgjigjet siç duhet.<ref>{{Cite news|last=jackclarkSF|first=Jack Clark|date=20 korrik 2016|title=New Google AI Brings Automation to Customer Service|publisher=Bloomberg L.P.|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-07-20/new-google-ai-services-bring-automation-to-customer-service-iqv2rshg|access-date=18 nëntor 2016|language=en}}</ref> Amazon përdor një chatbot për shërbimin ndaj klientit që mund të kryejë detyra si kontrolli i statusit të një porosie, anulimi i porosive, ofrimi i rimbursimeve dhe lidhja e klientit me një përfaqësues njerëzor.<ref>{{Cite web|date=25 shkurt 2020|title=Amazon.com tests customer service chatbots|url=https://www.amazon.science/blog/amazon-com-tests-customer-service-chatbots|access-date=23 prill 2021|website=Amazon Science|language=en}}</ref> IA gjeneruese (GenAI), si ChatGPT, përdoret gjithnjë e më shumë në biznes për të automatizuar detyrat dhe për të përmirësuar vendimmarrjen.<ref>{{Cite journal|last=Malatya Turgut Ozal University, Malatya, Turkey|last2=Isguzar|first2=Seda|last3=Fendoglu|first3=Eda|last4=Malatya Turgut Ozal University, Malatya, Turkey|last5=SimSek|first5=Ahmed Ihsan|date=maj 2024|title=Innovative Applications in Businesses: An Evaluation on Generative Artificial Intelligence|url=http://www.amfiteatrueconomic.ro/temp/Article_3320.pdf|journal=Amfiteatru Economic|volume=26|issue=66|pages=511|doi=10.24818/EA/2024/66/511|access-date=13 qershor 2024|language=en}}</ref> === Mikpritja === Në industrinë e mikpritjes, IA përdoret për të reduktuar detyrat e përsëritura, për të analizuar trendet, për të bashkëvepruar me mysafirët dhe për të parashikuar nevojat e klientëve.<ref>{{Cite web|year=2017|title=Advanced analytics in hospitality|url=https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-digital/our-insights/advanced-analytics-in-hospitality|access-date=14 janar 2020|website=McKinsey & Company|language=en|archive-date=6 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241006010610/https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/advanced-analytics-in-hospitality|url-status=dead}}</ref> Shërbimet e hotelit me IA vijnë në formën e një chatbot-i,<ref>{{Cite book|last=Zlatanov|first=Sonja|title=Proceedings of the International Scientific Conference – Sinteza 2019|last2=Popesku|first2=Jovan|year=2019|isbn=978-86-7912-703-7|pages=84–90|chapter=Current Applications of Artificial Intelligence in Tourism and Hospitality|doi=10.15308/Sinteza-2019-84-90|language=en}}</ref> aplikacioni, asistenti virtual i zërit dhe robotët e shërbimit. === Wikipedia === Miliona artikuj të wikipedias janë redaktuar nga robotë<ref>{{Cite news|date=23 shkurt 2017|title=Study reveals bot-on-bot editing wars raging on Wikipedia's pages|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/23/wikipedia-bot-editing-war-study|access-date=10 janar 2023}}</ref> të cilët megjithatë zakonisht nuk janë softuer të inteligjencës artificiale. Shumë platforma të IA përdorin të dhënat e Wikipedia-s, kryesisht për trajnimin e aplikacioneve të mësimit të makinerive. Ka kërkime dhe zhvillime të aplikacioneve të ndryshme të inteligjencës artificiale për Wikipedia, si për identifikimin e fjalive të vjetruara,<ref>{{Cite news|title=AI can automatically rewrite outdated text in Wikipedia articles|work=Engadget|url=https://www.engadget.com/2020-02-12-mit-ai-automatically-rewrites-outdated-wikipedia-text.html|access-date=10 janar 2023|language=en}}</ref> zbulimin e vandalizmit të fshehtë ose rekomandimin e artikujve dhe detyrave për redaktorët e rinj. === Video lojëra === Në videolojërat, IA përdoret në mënyrë rutinore për të gjeneruar sjellje në karakteret jo-lojtarësh (NPC). Përveç kësaj, IA përdoret për gjetjen e shtigjeve. Disa studiues e konsiderojnë NPC AI në lojëra si një "problem të zgjidhur" për shumicën e detyrave të prodhimit. Lojërat me IA më pak tipike përfshijnë drejtorin e IA të ''Left 4 Dead'' (2008) dhe trajnimin neuroevolucionar të togave në ''Supreme Commander 2'' (2010).<ref>{{Cite news|title=Why AI researchers like video games|work=The Economist|url=https://www.economist.com/news/science-and-technology/21721890-games-help-them-understand-reality-why-ai-researchers-video-games|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005051028/https://www.economist.com/news/science-and-technology/21721890-games-help-them-understand-reality-why-ai-researchers-video-games|archive-date=5 tetor 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Yannakakis|first=Geogios N.|title=Proceedings of the 9th conference on Computing Frontiers – CF '12|year=2012|isbn=978-1-4503-1215-8|page=285|chapter=Game AI revisited|doi=10.1145/2212908.2212954|language=en}}</ref> IA përdoret gjithashtu në [[Xbox 360|Alien Isolation]] (2014) si një mënyrë për të kontrolluar veprimet që Alien do të kryejë më pas.<ref>{{Cite web|last=Maass|first=Laura E. Shummon|date=1 korrik 2019|title=Artificial Intelligence in Video Games|url=https://towardsdatascience.com/artificial-intelligence-in-video-games-3e2566d59c22|access-date=23 prill 2021|website=Medium|language=en|archive-date=28 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328105831/https://towardsdatascience.com/artificial-intelligence-in-video-games-3e2566d59c22?gi=c5702b071cb9|url-status=dead}}</ref> Kinect, i cili ofron një ndërfaqe 3D për lëvizjen e trupit për [[Xbox 360]] dhe Xbox One, përdor algoritme që dolën nga kërkimi i IA.<ref>{{Cite web|last=Fairhead|first=Harry|date=26 mars 2011|orig-date=Update 30 March 2011|title=Kinect's AI breakthrough explained|url=http://www.i-programmer.info/news/105-artificial-intelligence/2176-kinects-ai-breakthrough-explained.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201031242/http://www.i-programmer.info/news/105-artificial-intelligence/2176-kinects-ai-breakthrough-explained.html|archive-date=1 shkurt 2016|website=I Programmer|language=en}}</ref> == Shërbimet komunale == === Sistemi energjetik === Konvertuesit elektronikë të fuqisë përdoren në [[Energjia e ripërtëritshme|energjinë e ripërtëritshme]], ruajtjen e energjisë, [[Automjeti elektrik|automjetet elektrike]] dhe transmetimin e rrymës direkte me tension të lartë. Këta konvertues janë të prirur ndaj dështimeve, të cilat mund të ndërpresin shërbimin dhe të kërkojnë mirëmbajtje të kushtueshme ose pasoja katastrofike në aplikacionet kritike të misionit. IA mund të drejtojë procesin e projektimit për konvertuesit e besueshëm të elektronikës së energjisë, duke llogaritur parametrat e saktë të projektimit që sigurojnë jetëgjatësinë e kërkuar.<ref>{{Cite journal|last=Dragicevic|first=Tomislav|last2=Wheeler|first2=Patrick|last3=Blaabjerg|first3=Frede|date=gusht 2019|title=Artificial Intelligence Aided Automated Design for Reliability of Power Electronic Systems|journal=IEEE Transactions on Power Electronics|volume=34|issue=8|pages=7161–7171|bibcode=2019ITPE...34.7161D|doi=10.1109/TPEL.2018.2883947|doi-access=free|language=en}}</ref> Departamenti Amerikan i Energjisë thekson rolin kryesor të IA në realizimin e synimeve kombëtare për klimën. Me inteligjencën artificiale, objektivi ambicioz për arritjen e zero emetimeve neto të gazrave serrë në të gjithë ekonominë bëhet i realizueshëm. IA gjithashtu ndihmon në krijimin e hapësirës për erën dhe diellin në rrjet duke shmangur mbingarkesën dhe duke rritur besueshmërinë e rrjetit.<ref name="DOE">{{Cite web|title=Role of AI in Energy|url=https://www.energy.gov/cet/articles/ai-energy|website=DOE|language=en}}</ref> Mësimi i makinës mund të përdoret për parashikimin dhe planifikimin e konsumit të energjisë, p.sh. për të ndihmuar me menaxhimin e ndërprerjeve të energjisë së ripërtëritshme (shih gjithashtu: rrjeti inteligjent dhe zbutja e ndryshimeve klimatike në rrjetin e energjisë).<ref>{{Cite journal|last=Bourhnane|first=Safae|last2=Abid|first2=Mohamed Riduan|last3=Lghoul|first3=Rachid|last4=Zine-Dine|first4=Khalid|last5=Elkamoun|first5=Najib|last6=Benhaddou|first6=Driss|date=30 janar 2020|title=Machine learning for energy consumption prediction and scheduling in smart buildings|journal=SN Applied Sciences|volume=2|issue=2|pages=297|doi=10.1007/s42452-020-2024-9|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kanwal|first=Sidra|last2=Khan|first2=Bilal|last3=Muhammad Ali|first3=Sahibzada|date=shkurt 2021|title=Machine learning based weighted scheduling scheme for active power control of hybrid microgrid|journal=International Journal of Electrical Power & Energy Systems|volume=125|pages=106461|bibcode=2021IJEPE.12506461K|doi=10.1016/j.ijepes.2020.106461|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Mohanty|first=Prasanta Kumar|title=2020 IEEE International Conference on Power Systems Technology (POWERCON)|last2=Jena|first2=Premalata|last3=Padhy|first3=Narayana Prasad|date=2020|isbn=978-1-72816-350-5|pages=1–5|chapter=Home Electric Vehicle Charge Scheduling Using Machine Learning Technique|doi=10.1109/POWERCON48463.2020.9230627|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Foster|first=Isabella|date=15 mars 2021|title=Making Smart Grids Smarter with Machine Learning|url=https://www.eit.edu.au/making-smart-grids-smarter-with-machine-learning/|access-date=3 korrik 2022|website=EIT {{!}} Engineering Institute of Technology|language=en-AU}}</ref><ref name="“Ciaramella211”"/> === Telekomunikacioni === Shumë kompani të telekomunikacionit përdorin kërkimin heuristik për të menaxhuar fuqinë e tyre punëtore. Për shembull, [[BT Group]] vendosi kërkimin heuristik në një aplikacion që planifikon 20,000 inxhinierë. Mësimi i makinerisë përdoret gjithashtu për njohjen e të folurit, duke përfshirë pajisjet e kontrolluara me zë, dhe transkriptimin e lidhur me njohjen e të folurit, duke përfshirë videot.<ref>{{Cite journal|last=Padmanabhan|first=Jayashree|last2=Johnson Premkumar|first2=Melvin Jose|date=4 korrik 2015|title=Machine Learning in Automatic Speech Recognition: A Survey|journal=IETE Technical Review|volume=32|issue=4|pages=240–251|doi=10.1080/02564602.2015.1010611|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Ahmed|first=Shimaa|url=https://www.usenix.org/conference/usenixsecurity20/presentation/ahmed-shimaa|title=Preech: A System for {Privacy-Preserving} Speech Transcription|last2=Chowdhury|first2=Amrita Roy|last3=Fawaz|first3=Kassem|last4=Ramanathan|first4=Parmesh|date=2020|isbn=978-1-939133-17-5|pages=2703–2720|language=en}}</ref> == Prodhimtaria == === Sensorët === Inteligjenca artificiale është kombinuar me spektrometrinë dixhitale nga IdeaCuria Inc.,<ref>{{Cite web|date=8 tetor 2018|title=Digital Spectrometry|url=https://www.ideacuria.com/ic/technology.html|language=en|access-date=16 dhjetor 2024|archive-date=16 gusht 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250816015824/https://www.ideacuria.com/ic/technology.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite patent|title=Digital Spectrometry Patent|URL=https://patents.google.com/patent/US9967696B2/en?assignee=ideacuria&oq=ideacuria|language=en}}</ref> mundëson aplikacione të tilla si monitorimi i cilësisë së ujit në shtëpi. === Lodra dhe lojëra === Në vitet 1990, mjetet e hershme të inteligjencës artificiale kontrollonin Tamagotchis dhe Giga Pets, [[interneti]]n dhe robotin e parë të lëshuar gjerësisht, Furby. Aibo ishte një robot shtëpiak në formën e një qeni robotik me karakteristika dhe [[Autonomia|autonomi]] inteligjente. Mattel krijoi një shumëllojshmëri lodrash me IA që "kuptojnë" bisedat, japin përgjigje inteligjente dhe mësojnë.<ref>{{Cite news|title=How artificial intelligence is moving from the lab to your kid's playroom|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2015/10/15/how-artificial-intelligence-is-moving-from-the-lab-to-your-kids-playroom/|access-date=18 nëntor 2016|language=en}}</ref> === Naftë dhe gaz === Kompanitë e [[Lënda djegëse fosile|naftës dhe gazit]] kanë përdorur mjete të inteligjencës artificiale për të automatizuar funksionet, për të gjeneruar parashikimin e çështjeve të pajisjeve dhe për të rritur prodhimin e naftës dhe gazit.<ref>{{Cite web|date=15 maj 2019|language=en|title=Application of artificial intelligence in oil and gas industry: Exploring its impact|url=https://www.offshore-technology.com/features/application-of-artificial-intelligence-in-oil-and-gas-industry/}}</ref><ref>{{Cite news|last=Salvaterra|first=Neanda|date=14 tetor 2019|title=Oil and Gas Companies Turn to AI to Cut Costs|work=The Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/oil-and-gas-companies-turn-to-ai-to-cut-costs-11571018460|language=en}}</ref> == Transporti == === Automobilistikë === [[Skeda:Waymo self-driving car side view.gk.jpg|parapamje| Pamje anësore e një makine vetë-drejtuese të markës Waymo]] IA në transport pritet të sigurojë transport të sigurt, efikas dhe të besueshëm duke minimizuar ndikimin në mjedis dhe komunitete. Sfida kryesore e zhvillimit është kompleksiteti i sistemeve të transportit që përfshin komponentë dhe palë të pavarura, me objektiva potencialisht kontradiktore. Kontrollorët e logjikës së paqartë të bazuar në IA përdorin kuti ingranazhesh. Për shembull, Audi TT 2006, VW Touareg dhe VW Caravell shfaqin transmetimin DSP. Një numër variantesh Škoda (Škoda Fabia) përfshijnë një kontrollues të bazuar në logjikën fuzzy. Makinat kanë veçori të asistencës për shoferin të bazuara në IA, të tilla si vetëparkimi dhe kontrolli adaptiv i lundrimit. Ekzistojnë gjithashtu prototipe të mjeteve autonome automobilistike të transportit publik si mini-autobusët elektrikë<ref>{{Cite news|last=Benson|first=Thor|title=Self-driving buses to appear on public roads for the first time|language=en|work=Inverse|url=https://www.inverse.com/innovation/americas-first-self-driving-buses-are-coming-to-a-town-in-florida|access-date=26 gusht 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Europe's first full-sized self-driving urban electric bus has arrived|language=en|work=World Economic Forum|url=https://www.weforum.org/agenda/2021/03/europe-first-autonomous-electric-buses-spain/|access-date=26 gusht 2021}}</ref><ref>{{Cite news|title=Self-driving bus propels Swiss town into the future|work=CNN|url=https://edition.cnn.com/2018/06/27/sport/trapeze-self-driving-autonomous-electric-bus-switzerland-spt-intl/index.html|access-date=26 gusht 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Huber|first=Dominik|last2=Viere|first2=Tobias|last3=Horschutz Nemoto|first3=Eliane|last4=Jaroudi|first4=Ines|last5=Korbee|first5=Dorien|last6=Fournier|first6=Guy|date=2022|title=Climate and environmental impacts of automated minibuses in future public transportation|journal=Transportation Research Part D: Transport and Environment|volume=102|pages=103160|bibcode=2022TRPD..10203160H|doi=10.1016/j.trd.2021.103160|doi-access=free|language=en}}</ref> si dhe transporti hekurudhor autonom në funksionim.<ref>{{Cite web|date=12 tetor 2021|title=Transportation Germany Unveils the World's First Fully Automated Train in Hamburg|url=https://interestingengineering.com/germany-unveils-the-worlds-first-fully-automated-train-in-hamburg|access-date=3 korrik 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=25 shkurt 2021|title=Railway digitalisation using drones|url=https://www.euspa.europa.eu/railway-digitalisation-using-drones|access-date=3 korrik 2022|website=www.euspa.europa.eu|language=en|archive-date=22 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240422220829/http://www.euspa.europa.eu/railway-digitalisation-using-drones|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=9 janar 2020|title=World's fastest driverless bullet train launches in China|language=en|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/travel/2020/jan/09/worlds-fastest-driverless-automated-bullet-train-launches-beijing-china-olympics|access-date=3 korrik 2022}}</ref> Ekzistojnë gjithashtu prototipe të automjeteve autonome të postës, ndonjëherë duke përfshirë robotët e dorëzimit.<ref>{{Cite news|title=JD.com, Meituan and Neolix to test autonomous deliveries on Beijing public roads|work=TechCrunch|url=https://techcrunch.com/2021/05/25/meituan-jd-com-and-neolix-begin-autonomous-deliveries-in-beijing/|access-date=28 prill 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=22 korrik 2020|title=Waymo is designing a self-driving Ram delivery van with FCA|language=en|work=The Verge|url=https://www.theverge.com/2020/7/22/21334012/waymo-fca-ram-delivery-self-driving-van|access-date=28 prill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 gusht 2021|title=Arrival's delivery van demos its autonomous chops at a UK parcel depot|work=New Atlas|url=https://newatlas.com/automotive/arrivals-delivery-van-autonomous-demo-parcel-depot/|access-date=28 prill 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Buss|first=Dale|title=Walmart Presses Its Distribution Legacy To Lead In Automated Delivery|language=en|work=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/dalebuss/2021/08/31/walmart-presses-its-distribution-legacy-to-lead-in-automated-delivery/|access-date=28 prill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|last=Cooley|first=Patrick|last2=Dispatch|first2=The Columbus|title=Grubhub testing delivery robots|language=en|work=techxplore.com|url=https://techxplore.com/news/2021-09-grubhub-delivery-robots.html|access-date=28 prill 2022}}</ref><ref>{{Cite news|date=6 shkurt 2020|title=Self-driving delivery van ditches "human controls"|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/technology-51409031|access-date=28 prill 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Krok|first=Andrew|title=Nuro's self-driving delivery van wants to run errands for you|language=en|work=CNET|url=https://www.cnet.com/roadshow/news/nuros-self-driving-delivery-van-wants-to-run-errands-for-you/|access-date=28 prill 2022}}</ref> Kompleksiteti i transportit nënkupton se në shumicën e rasteve trajnimi i një IA në një mjedis të drejtimit në botën reale është i papërshtatshëm. Testimi në simulator mund të zvogëlojë rreziqet e trajnimit në rrugë.<ref>{{Cite journal|last=Hallerbach|first=Sven|last2=Xia|first2=Yiqun|last3=Eberle|first3=Ulrich|last4=Koester|first4=Frank|date=3 prill 2018|title=Simulation-Based Identification of Critical Scenarios for Cooperative and Automated Vehicles|journal=SAE International Journal of Connected and Automated Vehicles|volume=1|issue=2|pages=93–106|doi=10.4271/2018-01-1066|language=en}}</ref> Inteligjenca artificiale mbështet automjetet vetë-drejtuese. Kompanitë e përfshira me IA përfshijnë [[Tesla, Inc.|Tesla]], Waymo dhe [[General Motors]]. Sistemet e bazuara në IA kontrollojnë funksione të tilla si frenimi, ndryshimi i korsisë, parandalimi i përplasjeve, navigimi dhe harta.<ref>{{Cite news|last=West|first=Darrell M.|date=20 shtator 2016|language=en|title=Moving forward: Self-driving vehicles in China, Europe, Japan, Korea, and the United States|work=Brookings|url=https://www.brookings.edu/research/moving-forward-self-driving-vehicles-in-china-europe-japan-korea-and-the-united-states/}}</ref> Kamionët autonomë janë në fazën e testimit. Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar miratoi legjislacionin për të filluar testimin e togave autonome të kamionëve në 2018. Një grup kamionësh autonomë ndjekin nga afër njëri-tjetrin. Korporata gjermane Daimler po teston Freightliner Inspiration. Automjetet autonome kërkojnë harta të sakta për të qenë në gjendje për të naviguar midis destinacioneve.<ref>{{Cite news|last=McFarland|first=Matt|date=25 shkurt 2015|language=en|title=Google's artificial intelligence breakthrough may have a huge impact on self-driving cars and much more|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2015/02/25/googles-artificial-intelligence-breakthrough-may-have-a-huge-impact-on-self-driving-cars-and-much-more/}}</ref> Disa automjete autonome nuk lejojnë shoferët njerëzorë (ata nuk kanë timon ose pedale).<ref>{{Cite news|date=2 shkurt 2015|language=en|title=Programming safety into self-driving cars|work=National Science Foundation|url=https://www.nsf.gov/discoveries/disc_summ.jsp?cntn_id=134033}}</ref> ==== Menaxhimi i trafikut ==== IA është përdorur për të optimizuar menaxhimin e trafikut, i cili redukton kohën e pritjes, përdorimin e energjisë dhe emetimet deri në 25 përqind.<ref name="Preparingforthefutureofartificiali" /> Semaforët inteligjentë janë zhvilluar në Carnegie Mellon që nga viti 2009. Profesor Stephen Smith ka krijuar një kompani që nga ajo kohë,Surtrac, që ka instaluar sisteme inteligjente të kontrollit të trafikut në 22 qytete. Kostoja e instalimit është rreth 20,000 dollarë për kryqëzim. Kohëzgjatja e udhëtimit është ulur me 25% dhe koha e pritjes për shkak të bllokimit të trafikut është zvogëluar me 40% në kryqëzimet që është instaluar.<ref>{{Cite web|date=18 maj 2022|language=en|title=Going Nowhere Fast? Smart Traffic Lights Can Help Ease Gridlock|url=https://science.howstuffworks.com/engineering/civil/smart-traffic-lights-news.htm}}</ref> === Ushtri === Divizioni i Operacioneve Ajrore (AOD) të Forcave Ajrore Mbretërore Australiane (RAAF) përdor IA për sisteme ekspertësh[[Expert systems|h]]. Inteligjencat artificiale operojnë si operatorë zëvendësues për simuluesit e betejave dhe trajnimit, ndihmës për menaxhimin e misioneve, sisteme mbështetëse për marrjen e vendimeve taktike dhe përpunimin e të dhënave të simuluesve në përmbledhje simbolike.<ref>{{Cite news|date=29 qershor 2016|language=en|title=AI bests Air Force combat tactics experts in simulated dogfights|work=[[Ars Technica]]|url=https://arstechnica.com/information-technology/2016/06/ai-bests-air-force-combat-tactics-experts-in-simulated-dogfights/}}</ref> Simulatorët e avionëve përdorin IA për trajnimin e aviatorëve. Mund të simulohen kushtet e fluturimit që lejojnë pilotët të bëjnë gabime pa rrezikuar veten ose avionët e shtrenjtë. Lufta ajrore gjithashtu mund të simulohet. IA mund të përdoret gjithashtu për të operuar avionët në mënyrë analoge me kontrollin e tyre të automjeteve tokësore. Dronët autonomë mund të fluturojnë në mënyrë të pavarur ose në grupe.<ref>{{Cite journal|last=Jones|first=Randolph M.|last2=Laird|first2=John E.|last3=Nielsen|first3=Paul E.|last4=Coulter|first4=Karen J.|last5=Kenny|first5=Patrick|last6=Koss|first6=Frank V.|date=15 mars 1999|title=Automated Intelligent Pilots for Combat Flight Simulation|url=https://archive.org/details/sim_ai-magazine_spring-1999_20_1/page/27|journal=AI Magazine|volume=20|issue=1|pages=27|doi=10.1609/aimag.v20i1.1438|language=en}}</ref> AOD përdor Sistemin Interaktiv të Diagnostifikimit dhe Izolimit të Defekteve, ose IFDIS, i cili është një sistem ekspert i bazuar në rregulla që përdor informacion nga dokumentet TF-30 dhe këshilla të ekspertëve nga mekanikët që punojnë në TF-30. Ky sistem u krijua për t'u përdorur për zhvillimin e TF-30 për F-111C. Sistemi zëvendësoi punëtorët e specializuar. Sistemi i lejonte punëtorët e rregullt të komunikonin me sistemin dhe të shmangnin gabimet, llogaritjet e gabuara ose që duhej të flisnin me një nga punonjësit e specializuar. Njohja e të folurit lejon kontrollorët e trafikut të japin udhëzime verbale për dronët. Dizajni i mbështetur nga inteligjenca artificiale i avionëve, ose AIDA, përdoret për të ndihmuar projektuesit në procesin e krijimit të modeleve konceptuale të avionëve. Ky program i lejon projektuesit të fokusohen më shumë në vetë dizajnin dhe më pak në procesin e projektimit. Softueri gjithashtu i lejon përdoruesit të fokusohet më pak në mjetet e softuerit. AIDA përdor sisteme të bazuara në rregulla për të llogaritur të dhënat e saj. Ky është një diagram i rregullimit të moduleve AIDA. Edhe pse i thjeshtë, programi po rezulton efektiv. === NASA === Në vitin 2003, një projekt i Qendrës Kërkimore të Fluturimit Dryden krijoi softuer që mund të mundësonte një avion të dëmtuar të vazhdojë fluturimin derisa të arrihet një ulje e sigurt. Softueri kompensoi komponentët e dëmtuar duke u mbështetur në komponentët e mbetur të padëmtuar. Sistemi Inteligjent Autopilot 2016 kombinoi mësimin me praktika dhe klonimin e sjelljes, ku autopiloti vëzhgoi veprimet e nivelit të ulët të kërkuar për të manovruar aeroplanin dhe strategjinë e nivelit të lartë të përdorur për të zbatuar ato veprime.<ref>{{Cite book|last=Baomar|first=Haitham|url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/1520870/|title=2016 IEEE Symposium Series on Computational Intelligence (SSCI)|last2=Bentley|first2=Peter J.|date=2016|isbn=978-1-5090-4240-1|pages=1–9|chapter=An Intelligent Autopilot System that learns flight emergency procedures by imitating human pilots|doi=10.1109/SSCI.2016.7849881|language=en}}</ref> === Detaria === Rrjetet nervore përdoren nga sistemet e ndërgjegjësimit të situatës në anije dhe varka.<ref>{{Cite web|title=UB invests in student-founded startup|url=http://www.buffalo.edu/ubnow/stories/2020/10/buffalo-automation-seed-funding.html|access-date=24 dhjetor 2020|website=buffalo.edu|language=en}}</ref> Ekzistojnë gjithashtu edhe varka autonome. == Monitorimi i mjedisit == Anijet autonome që monitorojnë oqeanin, analizat e të dhënave satelitore të drejtuara nga IA, akustika pasive<ref>{{Cite journal|last=Williams|first=Ben|last2=Lamont|first2=Timothy A. C.|last3=Chapuis|first3=Lucille|last4=Harding|first4=Harry R.|last5=May|first5=Eleanor B.|last6=Prasetya|first6=Mochyudho E.|last7=Seraphim|first7=Marie J.|last8=Jompa|first8=Jamaluddin|last9=Smith|first9=David J.|last10=Janetski|first10=Noel|last11=Radford|first11=Andrew N.|last12=Simpson|first12=Stephen D.|date=korrik 2022|title=Enhancing automated analysis of marine soundscapes using ecoacoustic indices and machine learning|journal=Ecological Indicators|volume=140|pages=108986|bibcode=2022EcInd.14008986W|doi=10.1016/j.ecolind.2022.108986|doi-access=free|language=en}}</ref> ose sensorë në distancë dhe aplikacione të tjera të monitorimit mjedisor përdorin mësimin e makinerive.<ref>{{Cite journal|last=Hino|first=M.|last2=Benami|first2=E.|last3=Brooks|first3=N.|date=tetor 2018|title=Machine learning for environmental monitoring|journal=Nature Sustainability|volume=1|issue=10|pages=583–588|bibcode=2018NatSu...1..583H|doi=10.1038/s41893-018-0142-9|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 prill 2019|title=How machine learning can help environmental regulators|url=https://news.stanford.edu/2019/04/08/machine-learning-can-help-environmental-regulators/|access-date=29 maj 2022|website=Stanford News|publisher=Stanford University|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 prill 2021|title=AI empowers environmental regulators|url=https://news.stanford.edu/2021/04/19/ai-empowers-environmental-regulators/|access-date=29 maj 2022|website=Stanford News|publisher=Stanford University|language=en}}</ref><ref name="esaai"/> Për shembull, "Global Plastic Watch" është një platformë monitorimi satelitore e bazuar në IA për analizën/gjurmimin e vendeve [[Ndotja plastike|të mbetjeve plastike]] për të ndihmuar në parandalimin e [[Ndotja plastike|ndotjes plastike]] – kryesisht [[Ndotja detare|ndotjen e oqeanit]] – duke ndihmuar në identifikimin se kush dhe ku keqmenaxhon mbetjet plastike, duke i hedhur ato në oqeane.<ref>{{Cite news|last=Frost|first=Rosie|date=9 maj 2022|title=Plastic waste can now be found and monitored from space|language=en|work=euronews|url=https://www.euronews.com/green/2022/05/09/the-world-s-plastic-waste-has-been-mapped-from-space-for-the-first-time-ever|access-date=24 qershor 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title=Global Plastic Watch|url=https://globalplasticwatch.org/map|access-date=24 qershor 2022|website=www.globalplasticwatch.org|language=en}}</ref> === Sistemet e paralajmërimit të hershëm === Mësimi i makinerisë mund të përdoret për të dalluar shenjat paralajmëruese të hershme të fatkeqësive dhe çështjeve mjedisore, duke përfshirë ndoshta pandemitë natyrore,<ref>{{Cite news|title=AI may predict the next virus to jump from animals to humans|language=en|work=Public Library of Science|url=https://phys.org/news/2021-09-ai-virus-animals-humans.html|access-date=19 tetor 2021}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Mollentze|first=Nardus|last2=Babayan|first2=Simon A.|last3=Streicker|first3=Daniel G.|date=28 shtator 2021|title=Identifying and prioritizing potential human-infecting viruses from their genome sequences|journal=PLOS Biology|volume=19|issue=9|pages=e3001390|doi=10.1371/journal.pbio.3001390|pmc=8478193|pmid=34582436|doi-access=free|language=en}}</ref> tërmetet,<ref>{{Cite journal|last=Li|first=Zefeng|last2=Meier|first2=Men-Andrin|last3=Hauksson|first3=Egill|last4=Zhan|first4=Zhongwen|last5=Andrews|first5=Jennifer|date=28 maj 2018|title=Machine Learning Seismic Wave Discrimination: Application to Earthquake Early Warning|journal=Geophysical Research Letters|language=en|volume=45|issue=10|pages=4773–4779|bibcode=2018GeoRL..45.4773L|doi=10.1029/2018GL077870|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 maj 2022|title=Machine learning and gravity signals could rapidly detect big earthquakes|work=Science News|url=https://www.sciencenews.org/article/machine-learning-gravity-earthquake-ai|access-date=3 korrik 2022|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Fauvel|first=Kevin|last2=Balouek-Thomert|first2=Daniel|last3=Melgar|first3=Diego|last4=Silva|first4=Pedro|last5=Simonet|first5=Anthony|last6=Antoniu|first6=Gabriel|last7=Costan|first7=Alexandru|last8=Masson|first8=Véronique|last9=Parashar|first9=Manish|last10=Rodero|first10=Ivan|last11=Termier|first11=Alexandre|date=3 prill 2020|title=A Distributed Multi-Sensor Machine Learning Approach to Earthquake Early Warning|journal=Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence|volume=34|issue=1|pages=403–411|doi=10.1609/aaai.v34i01.5376|doi-access=free|language=en}}</ref> rrëshqitjet e dheut,<ref>{{Cite journal|last=Thirugnanam|first=Hemalatha|last2=Ramesh|first2=Maneesha Vinodini|last3=Rangan|first3=Venkat P.|date=shtator 2020|title=Enhancing the reliability of landslide early warning systems by machine learning|journal=Landslides|volume=17|issue=9|pages=2231–2246|bibcode=2020Lands..17.2231T|doi=10.1007/s10346-020-01453-z|language=en}}</ref> reshjet e dendura,<ref>{{Cite journal|last=Moon|first=Seung-Hyun|last2=Kim|first2=Yong-Hyuk|last3=Lee|first3=Yong Hee|last4=Moon|first4=Byung-Ro|date=2019|title=Application of machine learning to an early warning system for very short-term heavy rainfall|journal=Journal of Hydrology|volume=568|pages=1042–1054|bibcode=2019JHyd..568.1042M|doi=10.1016/j.jhydrol.2018.11.060|language=en}}</ref> cenueshmëria afatgjatë e furnizimit me ujë,<ref>{{Cite journal|last=Robinson|first=Bethany|last2=Cohen|first2=Jonathan S.|last3=Herman|first3=Jonathan D.|date=shtator 2020|title=Detecting early warning signals of long-term water supply vulnerability using machine learning|journal=Environmental Modelling & Software|volume=131|pages=104781|bibcode=2020EnvMS.13104781R|doi=10.1016/j.envsoft.2020.104781|doi-access=free|language=en}}</ref> pikat e kthesës së kolapsit të ekosistemit,<ref>{{Cite journal|last=Bury|first=Thomas M.|last2=Sujith|first2=R. I.|last3=Pavithran|first3=Induja|last4=Scheffer|first4=Marten|last5=Lenton|first5=Timothy M.|last6=Anand|first6=Madhur|last7=Bauch|first7=Chris T.|date=28 shtator 2021|title=Deep learning for early warning signals of tipping points|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=118|issue=39|pages=e2106140118|bibcode=2021PNAS..11806140B|doi=10.1073/pnas.2106140118|pmc=8488604|pmid=34544867|doi-access=free|language=en}}</ref> shpërthimet e lulëzimit cianobakterial,<ref>{{Cite journal|last=Park|first=Yongeun|last2=Lee|first2=Han Kyu|last3=Shin|first3=Jae-Ki|last4=Chon|first4=Kangmin|last5=Kim|first5=SungHwan|last6=Cho|first6=Kyung Hwa|last7=Kim|first7=Jin Hwi|last8=Baek|first8=Sang-Soo|date=15 qershor 2021|title=A machine learning approach for early warning of cyanobacterial bloom outbreaks in a freshwater reservoir|journal=Journal of Environmental Management|volume=288|pages=112415|bibcode=2021JEnvM.28812415P|doi=10.1016/j.jenvman.2021.112415|pmid=33774562|language=en}}</ref> dhe thatësirat.<ref>{{Cite journal|last=Li|first=Jun|last2=Wang|first2=Zhaoli|last3=Wu|first3=Xushu|last4=Xu|first4=Chong-Yu|last5=Guo|first5=Shenglian|last6=Chen|first6=Xiaohong|last7=Zhang|first7=Zhenxing|date=gusht 2021|title=Robust Meteorological Drought Prediction Using Antecedent SST Fluctuations and Machine Learning|journal=Water Resources Research|volume=57|issue=8|bibcode=2021WRR....5729413L|doi=10.1029/2020WR029413|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Khan|first=Najeebullah|last2=Sachindra|first2=D. A.|last3=Shahid|first3=Shamsuddin|last4=Ahmed|first4=Kamal|last5=Shiru|first5=Mohammed Sanusi|last6=Nawaz|first6=Nadeem|date=maj 2020|title=Prediction of droughts over Pakistan using machine learning algorithms|journal=Advances in Water Resources|volume=139|pages=103562|bibcode=2020AdWR..13903562K|doi=10.1016/j.advwatres.2020.103562|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kaur|first=Amandeep|last2=Sood|first2=Sandeep K.|date=maj 2020|title=Deep learning based drought assessment and prediction framework|journal=Ecological Informatics|volume=57|pages=101067|bibcode=2020EcInf..5701067K|doi=10.1016/j.ecoinf.2020.101067|language=en}}</ref> == Shkenca kompjuterike == === Asistenca në programimi === ==== Mjete ndihmëse për kodimin të fuqizuara nga IA ==== IA mund të përdoret për plotësimin e kodit në kohë reale, bisedën dhe gjenerimin e automatizuar të testit. Këto mjete zakonisht integrohen me redaktorët dhe [[Mjedis i integruar për zhvillim|IDE-të]] si shtojca. Ato ndryshojnë në funksionalitetin, cilësinë, shpejtësinë dhe qasjen ndaj privatësisë.<ref name="Code Assistant Comparisson Article">{{Cite web|date=29 qershor 2023|title=Comparing Different AI-powered code {{sic|nolink=y|reason=error in source|Assitants}}|url=https://medium.com/@tomideadeoye/comparing-different-ai-powered-code-assitants-eb421a669b75|access-date=4 gusht 2023|language=en}}</ref> Sugjerimet e kodit mund të jenë të pasakta dhe duhet të shqyrtohen me kujdes nga zhvilluesit e softuerit përpara se të pranohen. GitHub Copilot është një model i inteligjencës artificiale i zhvilluar nga [[GitHub]] dhe [[OpenAI]] që është në gjendje të plotësojë automatikisht kodin në shumë gjuhë programimi.<ref>{{Cite news|last=Gershgorn|first=Dave|date=29 qershor 2021|title=GitHub and OpenAI launch a new AI tool that generates its own code|work=[[The Verge]]|url=https://www.theverge.com/2021/6/29/22555777/github-openai-ai-tool-autocomplete-code|access-date=3 shtator 2021|language=en}}</ref> Çmimi për individë: 10 dollarë në muaj ose 100 dollarë në vit, me provë një muaj falas. Tabnine u krijua nga Jacob Jackson dhe fillimisht ishte në pronësi të kompanisë Tabnine. Në fund të vitit 2019, Tabnine u ble nga [[Codota]].<ref>{{Cite web|date=23 mars 2020|title=Tabnine is Now Part of Codota|url=https://www.tabnine.com/blog/tabnine-part-of-codota/|access-date=4 gusht 2023|language=en}}</ref> Mjeti Tabnine është i disponueshëm si shtojcë për [[Mjedis i integruar për zhvillim|IDE-]] të më të njohura. Ai ofron opsione të shumta çmimesh, duke përfshirë versionin e kufizuar "startues" falas.<ref>{{Cite web|title=Plans & Pricing|url=https://www.tabnine.com/pricing|access-date=4 gusht 2023|language=en}}</ref> [[CodiumAI]] nga CodiumAI, startup i vogël në Tel Aviv, ofron krijimin e automatizuar të testit. Aktualisht mbështet Python, JS dhe TS.<ref>{{Cite web|title=Build Fast with Confidence using CodiumAI|url=https://www.codium.ai/product|access-date=4 gusht 2023|language=en|archive-date=20 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240520124952/https://www.codium.ai/product/|url-status=dead}}</ref> [[Replit Ghostwriter|Ghostwriter]] nga Replit ofron plotësimin e kodit dhe bisedën.<ref>{{Cite web|title=Meet Ghostwriter, your partner in code|url=https://replit.com/site/ghostwriter|access-date=4 gusht 2023|language=en}}</ref> Ata kanë plane të shumta çmimesh, duke përfshirë një falas dhe një plan "Hacker" për 7 dollarë në muaj. [[CodeWhisperer]] nga [[Amazon (kompani)|Amazon]] mbledh përmbajtjen e përdoruesve individualë, duke përfshirë skedarët e hapur në IDE. Ata pretendojnë se fokusohen në sigurinë si gjatë transmetimit ashtu edhe gjatë ruajtjes.<ref>{{Cite web|title=Amazon CodeWhisperer FAQ|url=https://aws.amazon.com/codewhisperer/faqs/|access-date=4 gusht 2023|language=en}}</ref> Plani individual është falas, plani profesional është 19 dollarë/përdorues/muaj. Mjete të tjera: SourceGraph Cody, CodeCompleteFauxPilot, Tabby<ref name="Code Assistant Comparisson Article"/> ==== Dizajni i rrjetit nervor ==== IA mund të përdoret për të krijuar IA të tjera. Për shembull, rreth nëntorit 2017, projekti AutoML i Google për evoluimin e topologjive të reja të rrjeteve nervore krijoi NASNet, një sistem i optimizuar për ImageNet dhe POCO F1. Performanca e NASNet tejkaloi të gjithë performancën e publikuar më parë në ImageNet.<ref>{{Cite news|date=5 dhjetor 2017|title=Google AI creates its own "child" bot|work=The Independent|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/google-child-ai-bot-nasnet-automl-machine-learning-artificial-intelligence-a8093201.html|access-date=5 shkurt 2018|language=en}}</ref> ==== Llogaritja kuantike ==== Mësimi i makinës është përdorur për anulimin e zhurmës në teknologjinë kuantike,<ref>{{Cite web|date=23 maj 2019|title=Cancelling quantum noise|url=https://www.uts.edu.au/about/faculty-engineering-and-information-technology/news/cancelling-quantum-noise|access-date=29 maj 2022|website=University of Technology Sydney|language=en}}</ref> duke përfshirë sensorët kuantikë.<ref>{{Cite news|title=Machine learning paves the way for next-level quantum sensing|language=en|work=University of Bristol|url=https://phys.org/news/2019-05-machine-paves-next-level-quantum.html|access-date=29 maj 2022}}</ref> Për më tepër, ka kërkime dhe zhvillime të konsiderueshme për përdorimit të kompjuterëve kuantikë me algoritme të mësimit të makinerive. Për shembull, ekziston një prototip, fotonik, për kompjuterë neuromorfikë (kuantikë) (KN)/ rrjete nervore artificiale dhe materiale kuantike që përdorin KN me një larmi aplikacionesh potenciale neuromorfike të lidhura me informatikën,<ref>{{Cite journal|last=Spagnolo|first=Michele|last2=Morris|first2=Joshua|last3=Piacentini|first3=Simone|last4=Antesberger|first4=Michael|last5=Massa|first5=Francesco|last6=Crespi|first6=Andrea|last7=Ceccarelli|first7=Francesco|last8=Osellame|first8=Roberto|last9=Walther|first9=Philip|date=prill 2022|title=Experimental photonic quantum memristor|journal=Nature Photonics|volume=16|issue=4|pages=318–323|arxiv=2105.04867|bibcode=2022NaPho..16..318S|doi=10.1038/s41566-022-00973-5|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ramanathan|first=Shriram|date=korrik 2018|title=Quantum materials for brain sciences and artificial intelligence|journal=MRS Bulletin|volume=43|issue=7|pages=534–540|bibcode=2018MRSBu..43..534R|doi=10.1557/mrs.2018.147|doi-access=free|language=en}}</ref> dhe mësimi i makinerisë kuantike është një fushë me disa larmi të aplikacioneve në zhvillim. IA mund të përdoret për simulatorët kuantikë të cilët mund të kenë aplikimin e zgjidhjes së problemeve të fizikës dhe [[Kimia kuantike|kimisë]]<ref>{{Cite journal|date=2 dhjetor 2021|title=Artificial intelligence makes accurate quantum chemical simulations more affordable|url=https://chemistrycommunity.nature.com/posts/artificial-intelligence-makes-accurate-quantum-chemical-simulations-more-affordable|journal=Nature Portfolio Chemistry Community|language=en|access-date=30 maj 2022|archive-date=31 tetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031191419/http://chemistrycommunity.nature.com/posts/artificial-intelligence-makes-accurate-quantum-chemical-simulations-more-affordable|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Guan|first=Wen|last2=Perdue|first2=Gabriel|last3=Pesah|first3=Arthur|last4=Schuld|first4=Maria|last5=Terashi|first5=Koji|last6=Vallecorsa|first6=Sofia|last7=Vlimant|first7=Jean-Roch|date=mars 2021|title=Quantum machine learning in high energy physics|journal=Machine Learning: Science and Technology|language=en|volume=2|issue=1|pages=011003|arxiv=2005.08582|doi=10.1088/2632-2153/abc17d|doi-access=free}}</ref> si dhe për annealerët kuantikë për trajnimin e rrjeteve nervore për aplikimet e IA.<ref>{{Cite news|title=Europe's First Quantum Computer with More Than 5K Qubits Launched at Jülich|work=HPCwire|url=https://www.hpcwire.com/off-the-wire/europes-first-quantum-computer-with-more-than-5k-qubits-launched-at-julich/|access-date=30 maj 2022|language=en}}</ref> Mund të ketë gjithashtu disa dobi në kimi, p.sh. për zbulimin e barnave, dhe në shkencën e materialeve, p.sh. për optimizimin/zbulimin e materialeve (me lidhje të mundshme me prodhimin e materialeve kuantike<ref name="10.1038/s43246-021-00209-z"/><ref name="10.1002/adma.202109892"/>).<ref>{{Cite journal|last=Cova|first=Tânia|last2=Vitorino|first2=Carla|last3=Ferreira|first3=Márcio|last4=Nunes|first4=Sandra|last5=Rondon-Villarreal|first5=Paola|last6=Pais|first6=Alberto|date=2022|title=Artificial Intelligence and Quantum Computing Quantum computing (QC) as the Next Pharma Disruptors|journal=Artificial Intelligence in Drug Design|language=en|publisher=Springer US|volume=2390|pages=321–347|doi=10.1007/978-1-0716-1787-8_14|pmid=34731476}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Batra|first=Kushal|last2=Zorn|first2=Kimberley M.|last3=Foil|first3=Daniel H.|last4=Minerali|first4=Eni|last5=Gawriljuk|first5=Victor O.|last6=Lane|first6=Thomas R.|last7=Ekins|first7=Sean|date=28 qershor 2021|title=Quantum Machine Learning Algorithms for Drug Discovery Applications|journal=Journal of Chemical Information and Modeling|volume=61|issue=6|pages=2641–2647|doi=10.1021/acs.jcim.1c00166|pmc=8254374|pmid=34032436|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Barkoutsos|first=Panagiotis Kl|last2=Gkritsis|first2=Fotios|last3=Ollitrault|first3=Pauline J.|last4=Sokolov|first4=Igor O.|last5=Woerner|first5=Stefan|last6=Tavernelli|first6=Ivano|date=prill 2021|title=Quantum algorithm for alchemical optimization in material design|journal=Chemical Science|volume=12|issue=12|pages=4345–4352|doi=10.1039/D0SC05718E|pmc=8179438|pmid=34163697|language=en}}</ref> === Kontribute historike === Studiuesit e IA kanë krijuar shumë mjete për të zgjidhur problemet më të vështira në shkencën kompjuterike. Shumë nga shpikjet e tyre janë miratuar nga shkenca kompjuterike e zakonshme dhe nuk konsiderohen më IA. Të gjitha që vijojnë u zhvilluan fillimisht në laboratorët e IA: * Ndarja e kohës * [[Intepretuesi (informatikë)|Interpretues ndërveprues]] * [[Ndërfaqja grafike e përdoruesit|Ndërfaqet grafike të përdoruesit]] dhe [[Miu kompjuterik|miu i kompjuterit]] * Mjediset e zhvillimit të shpejtë të aplikacioneve * Struktura e të dhënave të listës së lidhur * Menaxhimi automatik i ruajtjes * Programim simbolik * [[Programimi funksional|Programim funksional]] * Programimi dinamik * [[Programimi i orientuar në objekte|Programim i orientuar nga objekti]] * Njohja optike e karaktereve * Kënaqësia e kufizimeve == Biznesi == === Nxjerrja e përmbajtjes === Një lexues optik i karaktereve përdoret në nxjerrjen e të dhënave në dokumentet e biznesit si fatura dhe kuponët. Mund të përdoret gjithashtu në dokumentet e kontratave të biznesit, p.sh. [[Kontrata e punës|marrëveshjet e punësimit]] për të nxjerrë të dhëna kritike si kushtet e punësimit, kushtet e dorëzimit, klauzolat e përfundimit, etj.<ref>{{Cite web|date=2021-10-25|title=Smart Procurement Technologies for the Construction Sector – SIPMM Publications|url=https://publication.sipmm.edu.sg/smart-procurement-technologies-construction-sector/#Intelligent_Content_Extraction|access-date=2022-11-30|website=publication.sipmm.edu.sg|language=en-US}}</ref> == Arkitekturë == Inteligjenca artificiale në arkitekturë ka krijuar një mënyrë që arkitektët të krijojnë gjëra përtej të kuptuarit njerëzor. Zbatimi i IA në teknologjitë e mësimit makinerik për shndërrimin e tekstit në imazh, si DALL-E dhe Stable Diffusion, fuqizon vizualizimin kompleks.<ref name="Dezeen-2022">{{Cite web|date=2022-11-16|title=How AI software will change architecture and design|url=https://www.dezeen.com/2022/11/16/ai-design-architecture-product/|access-date=2024-04-12|website=Dezeen|language=en}}</ref> Inteligjenca artificiale i lejon dizajnerët të demonstrojnë kreativitetin e tyre dhe madje të shpikin ide të reja gjatë dizajnimit. Në të ardhmen, IA nuk do të zëvendësojë arkitektët; në vend të kësaj, do të përmirësojë shpejtësinë e përkthimit të skicimit të ideve.<ref name="Dezeen-2022"/> == Lista e aplikimeve == <div class="div-col " style="column-width: 16em;"> * [[Optical character recognition|Njohja optike e karaktereve]] * [[Handwriting recognition|Njohja e të shkruarit me dorë]] * [[Speech recognition|Njohja e të folurit]] * [[Facial recognition system|Njohja e fytyrës]] * [[Generative artificial intelligence|Inteligjenca artificiale gjenerative]] * [[Artificial creativity|Krijimtaria artificiale]] * [[Computer vision|Vizioni kompjuterik]] * [[Virtual reality|Realiteti virtual]] * [[Image processing|Procesimi i imazheve]] * [[Photo manipulation|Manipulimi i fotove]] dhe [[video manipulation|videove]] * [[Diagnosis (artificial intelligence)|Diagnoza (inteligjenca artificiale)]] * [[Game theory|Teoria e lojërave]] dhe [[strategic planning|planifikimi strategjik]] * [[Game artificial intelligence|Inteligjenca artificiale e lojërave]] dhe [[computer game bot|bot-i i lojërave kompjuterike]] * [[Natural language processing|Përpunimi i gjuhës natyrore, përkthimi]] and [[chatterbot]]s * [[Nonlinear control|Kontrolli jolinear]] dhe [[robot]]ika * Chatbots dhe asistenët e aplikacioneve si Alexa, Google Assistant, Siri * [[Social bot|Bot social]] * Shërbime ligjore * Shëndetësia * Edukimi dhe çështjet e lidhura me vëshirësitë në të nxënë * [[User activity monitoring|Monitorimi i aktivitetit të përdoruesit]], promovimi i targetuar personal dhe marketingu përmes reklamave * Humanoidët * Lojërat si DeepBlue * [[Agent-based model|Modele të bazuara në agjentë]] ** [[Agent-based computational economics|Ekonomia lloaritëse e bazuar në agjentë]] ** [[Artificial life|Jeta artificiale]] * [[Automated reasoning|Arsyetimi i automatizuar]] ** [[Automated theorem proving|Vërtetimi i automatizuar i teoremave]] ** [[Proof assistant|Asistenti për vërtetim]] * [[Automation|Automatizimi]] * [[Bio-inspired computing|Llogaritja e frymëzuar nga biologjia]] * [[Concept mining|Nxerrja e koncepteve]] * [[Data mining|Nxerrja e të dhënave]] * [[Knowledge representation|Reprezentimi i njohurive]] * [[Semantic Web|Web-i semantik]] * Filtrimi i [[Email spam|spam-it të email-it]] * Filtrimi i [[hate speech|gjuhës së urrjetjes]], [[nudity|nuditetit]], dhe përmbajtjeve të tjera të padëshiruara. * [[Robot]]ika ** [[Behavior-based robotics|Robotika e bazuar në sjellje]] ** [[Cognitive robotics|Robotika kognitive]] ** [[Cybernetics|Kibernetika]] ** [[Developmental robotics|Robotika zhvillimore]] (epigjenetike) ** [[Evolutionary robotics|Robotika evolutive]] ** [[Human-robot interaction|Ndërveprimi njeri-robot]] * [[Hybrid intelligent system|Sistemi inteligjent hibrid]] * [[Intelligent agent|Agjenti inteligjent]] * [[Intelligent control|Kontrolli inteligjent]] * [[Litigation|Proceset gjyqësore]] </div> == Shihni gjithashtu == * Aplikimet e inteligjencës artificiale në informatikat juridike * [[Mësimi i thellë|Aplikimet e mësimit të thellë]] * [[Mësimi makinerik|Aplikimet e të mësuarit të makinës]] * [[Inteligjenca artificiale dhe zgjedhjet]] * {{Section link|Inteligjenca kolektive|Aplikimet}} * Lista e projekteve të inteligjencës artificiale * Lista e grupeve të të dhënave për kërkime në mësimin e makinës * Të dhënat e hapura * Progresi në inteligjencën artificiale == Referime == {{Reflist|2}} [[Kategoria:Aplikime të inteligjencës artificiale]] [[Kategoria:Inteligjencë artificiale]] c9b2w8rpcqsbsazuxjb78z2jhf8pmyd Diskutim:Aplikimet e inteligjencës artificiale 1 368962 3062294 3013594 2026-11-03T23:06:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062294 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Aplikimet e inteligjencës artificiale/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062293 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240909062203/https://archives.palarch.nl/index.php/jae/article/view/380 për lidhjen https://archives.palarch.nl/index.php/jae/article/view/380. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:06 (CET) t2uu4ufk0s63b299a0k2v6gblvvhcxx Diskutim:Arsimi autoritar 1 368965 3062320 3058057 2026-11-04T01:06:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062320 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi autoritar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731367 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303170556/https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/ për lidhjen https://mjekesor.com/arsimim-autoritar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 06:05 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi autoritar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240303171017/https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/ për lidhjen https://continuinglife.al/stili-autoritar-dhe-i-rrepte-i-prinderimit/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 01:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi autoritar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062319 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250926173803/https://issuu.com/majlinda2/docs/prinderimi për lidhjen https://issuu.com/majlinda2/docs/prinderimi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 02:06 (CET) j169drylxbjnlzzeqyiidi9sqgqzqt9 Diskutim:Baza e të dhënave e bazuar në objeke 1 368966 3062399 2807262 2026-11-04T04:55:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062399 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baza e të dhënave e bazuar në objeke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731372 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://odbms.org/Introduction/history.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 07:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baza e të dhënave e bazuar në objeke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2807261 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241201172721/https://db-engines.com/en/ranking/object%2Boriented%2Bdbms për lidhjen http://db-engines.com/en/ranking/object+oriented+dbms. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 qershor 2025 03:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Baza e të dhënave e bazuar në objeke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062398 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250324041352/https://supportservices-old.actian.com/versant/default.html për lidhjen http://supportservices-old.actian.com/versant/default.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 05:55 (CET) n96khmdyqy6ndtnggrzoxl4qv41ot8y Zhvillimi i shkathët i softuerit 0 368970 3062205 3044990 2026-11-03T16:09:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062205 wikitext text/x-wiki '''Zhvillimi i shkathët i programit kompjuterik''' është një term mbulim për qasjet ndaj zhvillimit të softuerit që pasqyrojnë vlerat dhe parimet e miratuara nga The Agile Alliance, një grup prej 17 praktikuesish të softuerit, në vitin 2001.<ref>{{Cite web|title=What is Agile?|url=https://www.agilealliance.org/agile101/|access-date=16 korrik 2024|website=Agile Alliance|lang=en}}</ref> Siç dokumentohet në ''Manifestin e tyre për Zhvillimin e Softuerit të shkathët,'' praktikuesit i japin rëndësi:<ref name="AgileManifesto" >{{Cite web|last=Kent Beck|author-link=Kent Beck|last2=James Grenning|last3=Robert C. Martin|author-link3=Robert Cecil Martin|last4=Mike Beedle|last5=Jim Highsmith|author-link5=Jim Highsmith|last6=Steve Mellor|author-link6=Stephen J. Mellor|last7=Arie van Bennekum|last8=Andrew Hunt|author-link8=Andy Hunt (author)|last9=Ken Schwaber|author-link9=Ken Schwaber|year=2001|title=Manifesto for Agile Software Development|url=http://agilemanifesto.org/|access-date=14 qershor 2010|publisher=Agile Alliance|lang=en}}</ref> * Individët dhe ndërveprimet mbi proceset dhe mjete * Softueri funksional mbi dokumentimin e plotë * Bashkëpunimi me klientin mbi negociatat e kontratave * Reagimi ndaj ndryshimeve mbi ndjekjen e një plani Praktikuesit marrin frymëzim nga praktikat e reja në atë kohë, si: [[Programimi ekstrem|programimin ekstrem]], [[Scrum (zhvillimi)|scrum]], metodën dinamike të zhvillimit të sistemeve, zhvillimin adaptiv të softuerit dhe të qenit i hapur ndaj nevojës për një alternativë ndaj proceseve të zhvillimit të softuerit të bazuara në dokumentacion.<ref name="LarmanGuide">{{Cite book|last=Larman|first=Craig|title=Agile and Iterative Development: A Manager's Guide|url=https://archive.org/details/agileiterativede0000larm|publisher=Addison-Wesley|year=2004|isbn=978-0-13-111155-4|page=[https://archive.org/details/agileiterativede0000larm/page/n42 27]|lang=en}}</ref> Shumë praktika të zhvillimit të softuerit dolën nga mendësia e shkathët. Këto praktika të bazuara në shkathtësi, të quajtura ndonjëherë ''Agile'' (me shkronjën A)<ref>{{Cite web|last=Rally|date=2010|title=Agile With a Capital "A" Vs. agile With a Lowercase "a"|url=https://www.rallydev.com/blog/engineering/agile-capital-vs-agile-lowercase|url-status=unfit|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105105258/https://www.rallydev.com/blog/engineering/agile-capital-vs-agile-lowercase|archive-date=5 janar 2016|access-date=9 shtator 2015|lang=en}}</ref> përfshijnë përcaktimin e kërkesave, eksplorimin dhe përmirësimin e zgjidhjeve përmes përpjekjeve bashkëpunuese nga ekipe vetë-organizuese dhe ndërfunksionale, në partneritet me klientët dhe përdoruesit përfundimtarë.{{Sfn|Collier|2011}}<ref name="WhatIsAgile">{{Cite web|date=8 qershor 2013|title=What is Agile Software Development?|url=http://www.agilealliance.org/the-alliance/what-is-agile/|access-date=4 prill 2015|publisher=Agile Alliance|lang=en}}</ref> Megjithëse ekzistojnë shumë prova anekdotike që mendësia e shkathët dhe praktikat e bazuara në shkathtësi përmirësojnë procesin e zhvillimit të softuerit, provat empirike janë të kufizuara dhe më pak se përfundimtare.<ref>{{Cite journal|last=Dybå|first=Tore|last2=Dingsøyr|first2=Torgeir|date=1 gusht 2008|title=Empirical studies of agile software development: A systematic review|url=https://archive.org/details/sim_information-and-software-technology_2008-08_50_9-10/page/n4|journal=Information and Software Technology|language=en|volume=50|issue=9–10|pages=833–859|doi=10.1016/j.infsof.2008.01.006|issn=0950-5849|via=shqip}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lee|first=Gwanhoo|last2=Xia|first2=Weidong|date=2010|title=Toward Agile: An Integrated Analysis of Quantitative and Qualitative Field Data on Software Development Agility|journal=MIS Quarterly|lang=en|volume=34|issue=1|pages=87–114|doi=10.2307/20721416|jstor=20721416}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kroll|first=J.|last2=Richardson|first2=I.|last3=Prikladnicki|first3=R.|last4=Audy|first4=J. L.|date=2018|title=Empirical evidence in follow the Sun software development: A systematic mapping study|url=https://doi.org/10.1016/j.infsof.2017.08.011|journal=Information and Software Technology|lang=en|volume=93|pages=30–44|doi=10.1016/j.infsof.2017.08.011|hdl-access=free}}</ref> == Historia == Metodat përsëritëse dhe rritëse të zhvillimit të softuerit mund të gjurmohen qysh në vitin 1957, me menaxhimin evolucionar të projektit<ref name="EvolutionaryProjectManagement">{{Cite web|title=Evolutionary Project Management (Original page, external archive)|url=https://www.gilb.com/Project-Management|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327214807/http://www.gilb.com/Project-Management|archive-date=27 mars 2016|access-date=2017-04-30|publisher=Gilb|lang=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Evolutionary Project Management (New page)|url=http://concepts.gilb.com/tiki-page.php?pageName=Evolutionary-Project-Management|access-date=2017-04-30|publisher=Gilb|lang=en|archive-date=7 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207005508/http://concepts.gilb.com/tiki-page.php?pageName=Evolutionary-Project-Management|url-status=dead}}</ref> dhe zhvillimin adaptiv të softuerit<ref name="edmonds1974">{{Cite journal|last=Edmonds|first=E. A.|year=1974|title=A Process for the Development of Software for Nontechnical Users as an Adaptive System|journal=General Systems|lang=en|volume=19|pages=215–18}}</ref> të cilat filluan të shfaqen në fillim të viteve 1970".<ref>{{Cite journal|last=Gilb|first=Tom|date=1981-04-01|title=Evolutionary development|journal=ACM SIGSOFT Software Engineering Notes|lang=en|volume=6|issue=2|pages=17|doi=10.1145/1010865.1010868}}</ref> Në vitet 1990,disa qasje të lehta për zhvillimin e softuerit evoluan si reagim ndaj metodave mbizotëruese ''të peshave të rënda'' (shpesh të referuara kolektivisht si [[Modeli waterfall|''ujëvarë'']] ) që kritikët i përshkruan si tepër të rregulluara, të planifikuara dhe të mikromenaxhuara .<ref>{{Citation|title=Heavyweight project organizationHEAVYWEIGHT PROJECT ORGANIZATION|date=2000|url=https://doi.org/10.1007/1-4020-0612-8_400|work=Encyclopedia of Production and Manufacturing Management|pages=261–262|editor-last=Swamidass|editor-first=P. M.|place=Boston, MA|publisher=Springer US|language=en|doi=10.1007/1-4020-0612-8_400|isbn=978-1-4020-0612-8|access-date=2022-06-22}}</ref> Këto metoda të lehta përfshinin: zhvillimin e shpejtë të aplikacioneve (RAD), nga viti 1991;<ref>{{Cite book|last=Martin, James|url=https://archive.org/details/rapidapplication00mart|title=Rapid Application Development|publisher=Macmillan|year=1991|isbn=978-0-02-376775-3|lang=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kerr, James M.|title=Inside RAD: How to Build a Fully Functional System in 90 Days or Less|url=https://archive.org/details/insideradhowtobu0000kerr|last2=Hunter, Richard|publisher=McGraw-Hill|year=1993|isbn=978-0-07-034223-1|page=[https://archive.org/details/insideradhowtobu0000kerr/page/3 3]|lang=en}}</ref> procesi i unifikuar (UP) dhe metoda dinamike e zhvillimit të sistemeve (DSDM), të dyja nga viti 1994; [[Scrum (zhvillimi)|Scrum]], nga viti 1995; Crystal Clear dhe [[Programimi ekstrem|programim ekstrem]] (XP), të dyja nga viti 1996; dhe zhvillimi i drejtuar nga tiparet (FDD), nga 1997.Edhe pse të gjitha këto kanë nisur përpara publikimit të Manifestit të Agile, tani ato njihen së bashku si metoda të zhvillimit të softuerit agil.<ref name="LarmanGuide"/> Që nga viti 1991, ndryshime të ngjashme ishin duke u zhvilluar në prodhim dhe në të menduarit e menaxhimit<ref>{{Cite journal|last=Sanchez|first=Luis|date=nëntor 2010|title=A Review of Agile Manufacturing Systems|url=https://www.researchgate.net/publication/261652716|journal=International Journal of Production Research|lang=en|issue=39(16):3561-3600}}</ref> që rrjedhin nga Menaxhimi i Lean . Në vitin 2001, shtatëmbëdhjetë zhvillues softuerësh u mblodhën në një vendpushim në Snowbird, [[Utah]] për të diskutuar metodat e lehta të zhvillimit. Anëtarët e grupit ishin: [[Kent Beck]] (Programim Ekstrem), [[Ward Cunningham]] (Programim Ekstrem), Dave Thomas ( Programim Pragmatik, Ruby), Jeff Sutherland (Scrum), Ken Schwaber (Scrum), Jim Highsmith (Zhvillim Adaptive Software), Alistair Cockburn (Crystal ), Robert C. Martin ( SOLID ), Mike Beedle (Scrum), Arie van Bennekum, Martin Fowler ( OOAD dhe [[Gjuha e Unifikuar e Modelimit|UML]] ), James Grenning, Andrew Hunt (Programim Pragmatik, Ruby), Ron Jeffries (Programim Ekstrem), [[Jon Kern]], Brian Marick (Ruby, zhvillim i drejtuar nga testi ) dhe Steve Mellor ( OOA ). Grupi, The Agile Alliance, publikoi ''Manifestin për Zhvillimin e Softuerit Agile'' .<ref name="AgileManifesto"/> Në vitin 2005, një grup i udhëhequr nga Cockburn dhe Highsmith përgatiti një shtojcë të parimeve [[Menaxhimi i Projektit|të menaxhimit të projektit]], Deklaratën PM të Ndërvarësisë,<ref>{{Cite web|last=Anderson|first=David|year=2005|title=Declaration of Interdependence|url=http://pmdoi.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127094805/http://www.pmdoi.org/|archive-date=27 janar 2018|access-date=4 tetor 2018|lang=en}}</ref> për të udhëhequr menaxhimin e projekteve të softuerit sipas metodave të shkathët të zhvillimit të softuerit. Në vitin 2009, një grup që bashkëpunonte me Martin shkroi një shtrirje të parimeve [[Procesi i zhvillimit të softuerit|të zhvillimit të softuerit]], Manifestin e mjeshtërisë së softuerit, për të udhëhequr zhvillimin e shkathët të softuerit sipas sjelljes dhe zotërimit profesional . Në vitin 2011, Aleanca Agile përgatiti udhëzuesin ''Guide to Agile Practices'' (i riemërtuar në ''Fjalorthin Agile'' në 2016),<ref>{{Cite news|last=McDonald|first=Kent|date=1 nëntor 2016|title=How You Can Help Agile Alliance Help You|lang=en|work=Agile Alliance Blog|url=https://www.agilealliance.org/how-you-can-help-the-agile-alliance-help-you/|access-date=4 korrik 2017}}</ref> një përmbledhje në zhvillim [[Kodi burim i hapur|me burim të hapur]] të përkufizimeve të punës të praktikave, termave dhe elementeve të shkathët, së bashku me interpretimet dhe udhëzimet e përvojës nga komuniteti mbarëbotëror i praktikuesve të shkathët. == Vlerat dhe parimet == === Vlerat === ''Po kërkojmë mënyra më të mira për të zhvilluar softuer duke e bërë atë dhe duke ndihmuar të tjerët ta bëjnë atë.'' ''Nëpërmjet kësaj pune ne kemi arritur të vlerësojmë:'' * '''Njerëzit dhe bashkëveprimi mbi proceset dhe mjetet'''. * '''Software funksional mbi dokumentacionin e plotë'''. * '''Bashkëpunimi me klientin mbi negociatën e kontratës'''. * '''Përgjigjja ndaj ndryshimeve mbi ndjekjen e një plani'''. ''Kjo do të thotë se, ndonëse ka vlerë në artikujt në të djathtë, ne i vlerësojmë më shumë artikujt në të majtë.'' Scott Ambler shpjegoi:<ref name="abmmw"> {{Cite web|title=Examining the Agile Manifesto|url=http://www.ambysoft.com/essays/agileManifesto.html|access-date=6 prill 2011|publisher=Ambysoft Inc.|lang=en}}</ref> * Mjetet dhe procedurat kanë rëndësi, por është më e rëndësishme të kesh njerëz kompetentë që punojnë së bashku në mënyrë efektive. * Dokumentacioni i qartë ndihmon njerëzit të kuptojnë se si është ndërtuar softueri dhe si ta përdorin atë, por pika kryesore e zhvillimit është krijimi i softuerit dhe jo dokumentacionit. * Një kontratë është e nevojshme, por nuk është një zëvendësim për të punuar ngushtë me klientët për të zbuluar atë që ata kanë nevojë. * Një plan projekti është thelbësor, por ai nuk duhet të jetë shumë i ngurtë për të përshtatur ndryshimet në teknologji ose mjedis, prioritetet e palëve të interesuara dhe të kuptuarit e njerëzve për problemin dhe zgjidhjen e tij. Në emër të Aleancës Agile, Jim Highsmith prezantoi Manifestin dhe tha: Agile nuk është kundër metodologjive, në fakt shumë prej nesh duan të rikthejnë besueshmërinë në fjalën metodologji. Ne duam të rikthejmë një ekuilibër. Ne përqafojmë modelimin, por jo për ta futur në një dosje dhe për ta arkivuar në një depo korporate të pluhurosur. Ne përqafojmë dokumentimin, por jo qindra faqe dokumentesh që kurrë nuk përditësohen dhe që përdoren rrallë. Ne planifikojmë, por e kuptojmë kufizimin e planifikimit në një mjedis të turbullt. Ata që etiketojnë mbështetësit e XP, SCRUM, ose çdo metodologji tjetër Agile si "hacker" janë të paditur për të dyja, metodologjitë dhe përkufizimin origjinal të fjalës hacker. --Jim Highsmith, History: The Agile Manifesto<ref>Jim Highsmith (2001). "History: The Agile Manifesto". agilemanifesto.org.</ref>   === Parimet === Vlerat bazohen në këto parime:<ref name="ManifestoPrinciples"/> {{Cite web|last=Kent Beck|author-link=Kent Beck|last2=James Grenning|last3=Robert C. Martin|author-link3=Robert Cecil Martin|last4=Mike Beedle|last5=Jim Highsmith|author-link5=Jim Highsmith|last6=Steve Mellor|author-link6=Stephen J. Mellor|last7=Arie van Bennekum|last8=Andrew Hunt|author-link8=Andy Hunt (author)|last9=Ken Schwaber|author-link9=Ken Schwaber|year=2001|title=Principles behind the Agile Manifesto|url=http://www.agilemanifesto.org/principles.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614043008/http://www.agilemanifesto.org/principles.html|archive-date=14 qershor 2010|access-date=6 qershor 2010|publisher=Agile Alliance|lang=en|ref=none}}</ref> # Kënaqësia e klientit me dorëzimin i shpejtë dhe i vazhdueshëm të softuerit të vlefshëm. # Pranon kërkesat që ndryshojnë, madje edhe në zhvillim të vonshëm. # Siguroni softuer që funksionon shpesh (javë dhe jo muaj). # Bashkëpunim i ngushtë, i përditshëm mes biznesmenëve dhe zhvilluesve. # Projektet krijohen rreth individëve të motivuar, të cilëve duhet t'u besohet. # Biseda ballë për ballë është forma më e mirë e komunikimit (bashkëvendndodhja). # Softueri i punës është masa kryesore e progresit. # Zhvillim i qëndrueshëm, i aftë për të mbajtur një ritëm konstant. # Kujdesi i vazhdueshëm për përsosmërinë teknike dhe dizajnin e mirë. # Thjeshtësia - arti i maksimizimit të sasisë së punës not bërë - është thelbësor. # Arkitekturat, kërkesat dhe dizajnet më të mira dalin nga ekipet vetë-organizuese. # Rregullisht, ekipi reflekton se si të bëhet më efektiv dhe përshtatet në përputhje me rrethanat. == Vështrim i përgjithshëm == === Iterative, rritëse dhe evolucionare === Shumica e metodave të zhvillimit të shkathët e thyejnë punën e zhvillimit të produktit në rritje të vogla që minimizojnë sasinë e planifikimit dhe dizajnit paraprak. Përsëritjet, ose sprintet, janë korniza të shkurtra kohore ( kuti kohore ) {{Sfn|Project Management Institute|2021}} që zakonisht zgjasin nga një deri në katër javë.{{Sfn|Rubin|2013}} {{Rp|20}}Çdo përsëritje përfshin një ekip ndërfunksional që realizon të gjitha aktivitetet: planifikim, analizë, projektim, kodim, testim dhe testim pranimi. Në fund, demonstrohet një produkt funksional për palët e interesuara, duke reduktuar rrezikun dhe mundësuar përshtatjen shpejtë me ndryshimet {{Sfn|Project Management Institute|2021}}<ref name="auto">{{Cite book|last=Moran, A.|title=Agile Risk Management|publisher=Springer Verlag|year=2014|isbn=978-3319050072|lang=en}}</ref> Një përsëritje mund të mos shtojë funksionalitet të mjaftueshëm për të garantuar një lëshim të menjëhershëm në treg, por qëllimi është të kemi një version funksional (me sa më pak gabime) në fund të çdo përsëritjeje.<ref name="embracing change">{{Cite journal|last=Beck|first=Kent|year=1999|title=Embracing Change with Extreme Programming|url=https://archive.org/details/computer_1999-10_32_10/page/70|journal=Computer|lang=en|volume=32|issue=10|pages=70–77|doi=10.1109/2.796139}}</ref> Përmes zhvillimit të vazhdueshëm, produktet kanë mundësinë të "dështojnë shpesh dhe herët" gjatë çdo faze përsëritëse, në vend që të ndodhin ndodhi drastike në një datë të caktuar përfundimtare të lëshimit.<ref>{{Cite journal|last=Mergel|first=Ines|date=korrik 2016|title=Agile innovation management in government: A research agenda|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0740624X16301101|journal=Government Information Quarterly|lang=en|volume=33|issue=3|pages=516–523|doi=10.1016/j.giq.2016.07.004}}</ref> Mund të kërkohen përsëritje të shumta për të nxjerrë një produkt ose veçori të reja. Softueri i punës është masa kryesore e progresit.<ref name="ManifestoPrinciples"> {{Cite web|last=Kent Beck|author-link=Kent Beck|last2=James Grenning|last3=Robert C. Martin|author-link3=Robert Cecil Martin|last4=Mike Beedle|last5=Jim Highsmith|author-link5=Jim Highsmith|last6=Steve Mellor|author-link6=Stephen J. Mellor|last7=Arie van Bennekum|last8=Andrew Hunt|author-link8=Andy Hunt (author)|last9=Ken Schwaber|author-link9=Ken Schwaber|year=2001|title=Principles behind the Agile Manifesto|url=http://www.agilemanifesto.org/principles.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614043008/http://www.agilemanifesto.org/principles.html|archive-date=14 qershor 2010|access-date=6 qershor 2010|publisher=Agile Alliance|lang=en|ref=none}}</ref> Një avantazh kryesor i qasjeve të shkathëta është shpejtësia në treg dhe menaxhimi i rrezikut. Rritje më të vogla zakonisht lëshohen në treg, duke zvogëlon rreziqet e kohës dhe kostos së inxhinierisë së një produkti që nuk i plotëson kërkesat e përdoruesit. === Komunikim efikas dhe ballë për ballë === Rregulli i 6-të i manifestit të shkathët për zhvillimin e softuerit thotë ".Mënyra më produktive dhe funksionale për të përcjellë informacionin tek dhe brenda një ekipi zhvillimi është komunikimi ballë për ballë. Manifesti, i shkruar në vitin 2001, kur video-konferencat nuk ishin përdorur gjerësisht, thekson këtë lidhur me komunikimin e informacionit, pa e bërë të domosdoshme që ekipi të jetë gjithmonë i bashkëvendosur. Parimi i bashkëvendosjes është që bashkëpunëtorët në të njëjtin ekip duhet të vendosen së bashku për të krijuar më mirë identitetin si ekip dhe për të përmirësuar komunikimin.<ref>{{Cite web|last=Preuss|first=Deborah Hartmann|date=13 tetor 2006|title=Study: Co-Located Teams vs. the Cubicle Farm|url=https://www.infoq.com/news/collaborative-team-space-study|access-date=2018-10-23|website=InfoQ|lang=en}}</ref> Kjo mundëson ndërveprimin ballë për ballë, idealisht para një dërrase të bardhë, që përshpejton procesin krahasuar me ndërmjetësimin e pyetjeve dhe përgjigjeve përmes telefonit, chat-it, wiki-t ose email-it.<ref>{{Cite web|last=Cockburn|first=Alistair|date=2007|title=Agile Software Development: The Cooperative Game|url=https://www.pearson.com/us/higher-education/program/Cockburn-Agile-Software-Development-The-Cooperative-Game-2nd-Edition/PGM38838.html|access-date=2018-10-23|website=www.pearson.com|publisher=Addison-Wesley Professional|lang=en|edition=2nd}}</ref> Me miratimin e gjerë të punës në distancë gjatë pandemisë COVID-19 dhe ndryshimet në mjete, janë realizuar më shumë studime<ref>{{Cite web|title=Management Transformed &#124; Research|url=https://www.managers.org.uk/knowledge-and-insights/research-thought-leadership/management-transformed/|lang=en}}</ref> rreth bashkëvendosjes dhe punës së shpërndarë, të cilat tregojnë se bashkëvendndodhja është gjithnjë e më pak e rëndësishme. Pavarësisht qasjes së zhvillimit që ndiqet, çdo ekip duhet të përfshijë një përfaqësues të klientit (i njohur si pronar produkti në Scrum). Ky përfaqësues është i pranuar nga palët e interesuara për të vepruar në emër të tyre dhe angazhohet personalisht për t'u qenë i disponueshëm zhvilluesve për t'iu përgjigjur pyetjeve gjatë gjithë ciklit të zhvillimit. Në fund të çdo cikli, palët e interesuara, së bashku me përfaqësuesin e klientit, rishikojnë përparimin dhe rivlerësojnë prioritetet, me qëllimin për të optimizuar kthimin e investimit (ROI) dhe për të siguruar që produkti të përmbushë nevojat e klientëve dhe objektivat e kompanisë. Rëndësia e kënaqësisë së palëve të interesuara, e cila sigurohet përmes ndërveprimeve dhe rishikimeve të shpeshta në fund të çdo faze, është arsyeja pse kjo qasje shpesh konsiderohet si një metodologji e përqendruar te klienti.<ref>{{Cite book|last=Jain|first=Parita|title=2018 7th International Conference on Reliability, Infocom Technologies and Optimization (Trends and Future Directions) (ICRITO)|last2=Sharma|first2=Arun|last3=Ahuja|first3=Laxmi|date=gusht 2018|publisher=IEEE|isbn=978-1-5386-4692-2|location=Noida, India|pages=812–815|lang=en|chapter=The Impact of Agile Software Development Process on the Quality of Software Product|doi=10.1109/ICRITO.2018.8748529|chapter-url=https://ieeexplore.ieee.org/document/8748529}}</ref> ==== Radiator informacioni ==== Në zhvillimin e softuerit të shkathët,jë radiator informacioni është një ekran fizik (zakonisht i madh), një tabelë me shënime ngjitëse ose një mjet tjetër të ngjashëm, i vendosur në një zonë të dukshme pranë ekipit të zhvillimit, ku kalimtarët mund ta shohin dhe të aksesojnë informacionin e shfaqur.{{Sfn|Project Management Institute|2021}} Ai paraqet një përmbledhje të përditësuar të statusit të zhvillimit të produktit.<ref name="Ambler">{{Cite book|last=Ambler|first=Scott|title=Agile Modeling: Effective Practices for EXtreme Programming and the Unified Process|url=https://archive.org/details/agilemodelingeff0000ambl|date=12 prill 2002|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-471-20282-0|pages=[https://archive.org/details/agilemodelingeff0000ambl/page/n27 12], 164, 363|lang=en}}</ref> Një tregues i dritës së ndërtimit mund të përdoret gjithashtu për të informuar një ekip për statusin aktual të zhvillimit të produktit të tyre. === Cikli shumë i shkurtër i reagimit dhe cikli i përshtatjes === Një karakteristikë e zakonshme në zhvillimin e softuerit të shkathët është stand-up-i ditor (i njohur si ''scrum ditor'' në kornizën Scrum). Në një seancë të shkurtër (p.sh., 15 minuta), anëtarët e grupit shqyrtojnë së bashku përparimin e tyre në arritjen e qëllimeve dhe vendosin nëse duhet të modifikojnë qasjen e tyre.. Për të mbajtur afatin kohor të rënë dakord, ekipet shpesh përdorin pyetje të thjeshta të koduara (siç janë ato që kanë përfunduar një ditë më parë, çfarë synojnë të plotësojnë atë ditë dhe nëse ka ndonjë pengesë ose rrezik për përparimin) dhe vonojnë diskutimet dhe problemin e detajuar zgjidhje deri pas ngritjes.<ref>{{Cite web|last=Vasiliauskas|first=Vidas|date=2014|title=Developing agile project task and team management practices|url=http://www.eylean.com/Publications/DownloadPublication/3443705e-1697-4557-8327-ff8644fab40b?name=Whitepaper---Developing-agile-project-task-and-team-management-practices|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140915141234/http://www.eylean.com/Publications/DownloadPublication/3443705e-1697-4557-8327-ff8644fab40b?name=Whitepaper---Developing-agile-project-task-and-team-management-practices|archive-date=15 shtator 2014|access-date=15 shtator 2014|publisher=Eylean|lang=en}}</ref> === Fokusi në cilësi === [[Skeda:Pair_programming_1.jpg|djathtas|parapamje| Programimi i çifteve, një teknikë e shkathët zhvillimi e përdorur në [[Programimi ekstrem|XP]]]] Mjetet dhe metodat e veçanta, të tilla si integrimi i vazhdueshëm, testimi i automatizuar i njësive, programimi i çifteve, zhvillimi i drejtuar nga testet, modelet e projektimit, zhvillimi i drejtuar nga sjellja, dizajni i drejtuar nga domeni, rifaktorimi i kodit dhe teknika të tjera përdoren shpesh për të përmirësuar cilësinë dhe për të përmirësuar zhvillimin e produktit shkathtësia.<ref>{{Cite book|last=Jeffries|first=Ron|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00jeff/page/72|title=Extreme Programming installed|last2=Anderson|first2=Ann|last3=Hendrickson|first3=Chet|date=2001|publisher=Addison-Weslsy|isbn=978-0201-70842-4|pages=[https://archive.org/details/extremeprogrammi00jeff/page/72 72–147]|lang=en}}</ref> Kjo bazohet në dizajnimin dhe ndërtimin e cilësisë që nga fillimi dhe aftësinë për të paraqitur softuer për klientët në çdo moment, ose të paktën në fund të çdo përsëritjeje.<ref>{{Cite book|last=Lisa Crispin|title=Agile Testing: A Practical Guide for Testers and Agile Teams|url=https://archive.org/details/agiletestingprac0000cris|last2=Janet Gregory|publisher=Addison-Wesley|year=2009|lang=en}}</ref> == Filozofia == Krahasuar me inxhinierinë tradicionale të softuerit, zhvillimi i shkathët i softuerit synon kryesisht sisteme komplekse dhe zhvillimin e produkteve me veti dinamike, indeterministe dhe jolineare.Vlerësimet e sakta, planet e qëndrueshme dhe parashikimet shpesh janë të vështira për t'u realizuar në fazat e hershme, dhe besimi në to pritet të jetë i ulët. Praktikuesit e shkathët përdorin lirinë e tyre për të zvogëluar "hapjen e besimit" që kërkohet përpara se të bëhen ndonjë provë me vlerë .<ref name="Mitchell2016">{{Cite book|last=Mitchell|first=Ian|title=Agile Development in Practice|publisher=Tamare House|year=2016|isbn=978-1-908552-49-5|page=11|lang=en}}</ref> Kërkesat dhe dizajni konsiderohen si emergjente . Specifikimet e mëdha paraprake ndoshta do të [[Shkakësia|shkaktonin]] shumë mbetjet e panevojshme në raste të tilla, dmth. nuk janë ekonomikisht të shëndosha. Këto [[Argumenti|argumente]] bazë dhe [[Përvoja|përvojat]] e mëparshme të industrisë, të mësuara nga vitet e sukseseve dhe dështimeve, kanë ndihmuar në formimin e favorit të zhvillimit të shkathët ndaj zhvillimit adaptues, përsëritës dhe evolucionar.<ref name="LarmanGuide" /> === Përshtatës kundrejt parashikues === Metodat e zhvillimit ekzistojnë në një vazhdimësi nga ''adaptive'' në ''parashikuese'' .<ref name="boehm2004App">{{Cite book|last=Boehm|first=B.|title=Balancing Agility and Discipline: A Guide for the Perplexed|url=https://archive.org/details/balancingagility0000boeh|last2=R. Turner|publisher=Addison-Wesley|year=2004|isbn=978-0-321-18612-6|location=Boston, MA|lang=en|author-link=Barry Boehm|author-link2=Richard Turner (software)}}Appendix A, pages&nbsp;165–194</ref> Metodat e zhvillimit të softuerit të shkathët qëndrojnë në anën ''e'' përshtatshme të kësaj vazhdimësie. Një çelës i metodave adaptive të zhvillimit është një qasje <nowiki><i id="mwAS4">me valë rrotulluese</i></nowiki> për planifikimin e orarit, e cila identifikon dëshira kryesore, por lë fleksibilitet në rrugën për t'i arritur ato, dhe gjithashtu lejon që vetë piketat të ndryshojnë.<ref>{{Cite book|last=Larman|first=Craig|title=Agile and Iterative Development: A Manager's Guide|publisher=Addison-Wesley Professional|year=2004|isbn=9780131111554|page=253|lang=en|chapter=Chapter 11: Practice Tips|access-date=14 tetor 2013|chapter-url=https://books.google.com/books?id=76rnV5Exs50C&q=adaptive%20predictive%20%22rolling%20wave%22&pg=PA253|ref=none}}</ref> Metodat ''adaptive'' fokusohen në përshtatjen e shpejtë me realitetet në ndryshim. Kur nevojat e një projekti ndryshojnë, një ekip adaptiv gjithashtu ndryshon. Një ekip adaptiv ka vështirësi të përshkruajë saktësisht se çfarë do të ndodhë në të ardhmen. Sa më larg të jetë një datë, aq më e paqartë është një metodë adaptive për atë që do të ndodhë në atë datë. Një ekip adaptiv nuk mund të informoj me saktësi se cilat detyra do të bëjnë javën e ardhshme, por vetëm cilat veçori planifikojnë për muajin e ardhshëm. Kur pyetet për një lëshim pas gjashtë muajsh, një ekip përshtatës mund të jetë në gjendje të raportojë vetëm deklaratën e misionit për lëshimin, ose një deklaratë të vlerës së pritur kundrejt kostos. Metodat ''parashikuese'', në të kundërt, përqendrohen në analizimin dhe planifikimin e së ardhmes në detaje dhe kujdesen për rreziqet e njohura. Në ekstremet, një ekip parashikues mund të figurojnë informacion të saktë se cilat veçori dhe detyra janë planifikuar për të gjithë gjatësinë e procesit të zhvillimit. Metodat parashikuese mbështeten në analizën efektive të fazës së hershme, dhe nëse kjo shkon shumë keq, projekti mund të ketë vështirësi në ndryshimin e drejtimit. Ekipet parashikuese shpesh krijojnë një bord kontrolli të ndryshimeve për të siguruar që ata marrin parasysh vetëm ndryshimet më të vlefshme. Analiza e rrezikut mund të shfrytëzohet për të bërë një zgjedhje midis metodave adaptive ( ''të shkathëta'' ose ''të drejtuara nga vlera'' ) dhe parashikuese ( ''të drejtuara nga plani'' ).<ref name="PMBridgeToAgility">{{Cite book|last=Sliger|first=Michele|title=The Software Project Manager's Bridge to Agility|url=https://archive.org/details/softwareprojectm0000slig_m2j0|last2=Broderick|first2=Stacia|publisher=Addison-Wesley|year=2008|isbn=978-0-321-50275-9|page=[https://archive.org/details/softwareprojectm0000slig_m2j0/page/n73 46]|lang=en}}</ref> Barry Boehm dhe Richard Turner sugjerojnë që secila anë e vazhdimësisë ka ''terrenin'' e vet, si më poshtë:<ref name="boehm2004">{{Cite book|last=Boehm|first=B.|title=Balancing Agility and Discipline: A Guide for the Perplexed|url=https://archive.org/details/balancingagility0000boeh|last2=R. Turner|publisher=Addison-Wesley|year=2004|isbn=978-0-321-18612-6|location=Boston, MA|pages=[https://archive.org/details/balancingagility0000boeh/page/55 55]–57|lang=en|author-link=Barry Boehm|author-link2=Richard Turner (software)|ref=none}}</ref> {| class="wikitable" |+Bazat shtëpiake të metodave të ndryshme të zhvillimit ! style="width: 33%" | Metodat e drejtuara nga vlera (të shkathëta) ! style="width: 33%" | Metodat e drejtuara nga plani (ujëvara) ! Metodat formale |- | Kriticitet i ulët | Kriticitet i lartë | Kriticitet ekstrem |- | Zhvilluesit e vjetër | Zhvilluesit e rinj (?) | Zhvilluesit e vjetër |- | Kërkesat ndryshojnë shpesh | Kërkesat nuk ndryshojnë shpesh | Kërkesa të kufizuara, veçori të kufizuara, shihni ligjin e Wirth{{Qartëso|date=December 2015}} |- | Një numër i vogël zhvilluesish | Një numër i madh zhvilluesish | Kërkesat që mund të modelohen |- | Kultura që i përgjigjet ndryshimit | Kulturë që kërkon rregull | Cilësi ekstreme |} === Agile kundrejt ujëvarës === Një ndryshim midis metodave të zhvillimit të softuerit të shkathët dhe ujëvarës është qasja ndaj cilësisë dhe testimit. Në modelin e ujëvarës, puna kalon nëpër fazat e ciklit jetësor të zhvillimit të softuerit (SDLC), ku faza e testimit është e ndarë pas ndërtimit. Ndërsa në zhvillimin e softuerit të shkathët, testimi bëhet brenda të njëjtës përsëritje si programimi. Për shkak se verifikimi bëhet në çdo përsëritje - që ndërton një pjesë të vogël të softuerit - përdoruesit mund t'i përdorin shpesh ato pjesë të reja të softuerit dhe të vërtetojnë vlerën.Kur klientët njohin vlerën e vërtetë të përditësimit të softuerit, ata mund të marrin vendime më të mira për të ardhmen e tij. Pasi çdo përsëritje përfshin një sesion retrospektiv për vlerësim dhe ri-planifikim, ekipet mund të përshtatin planet për të maksimizuar vlerën që ofrohet. Ky proces është i ngjashëm me ciklin PDCA, ku puna planifikohet, realizohet, kontrollohet dhe veprohet sipas rezultateve të analizës. Kjo metodë e përsëritur mbështet një artikull dhe jo një mentalitet ''projekti'' . Kjo ofron fleksibilitet gjatë gjithë procesit të zhvillimit, ndërsa në projektet me kërkesa të përcaktuara që në fillim, është e vështirë t’i ndryshosh ato më vonë. Zhvillimi i përsëritur lejon softuerin të evoluojë sipas ndryshimeve në mjedisin e biznesit ose kërkesat e tregut. === Kodi kundrejt dokumentacionit === Në një letër drejtuar ''IEEE Computer'', Steven Rakitin shprehu dyshim për zhvillimin e shkathët, duke e quajtur atë "një përpjekje tjetër për të ulur disiplinën e inxhinierisë softuerike" dhe duke interpretuar "softuerin që funksionon mbi dokumentacionin gjithëpërfshirës" si "ne duam të kalojmë gjithë kohën duke koduar. Mos harroni, programuesit e vërtetë nuk shkruajnë dokumentacion."<ref name="rakitin2001">{{Cite journal|last=Rakitin|first=Steven R.|year=2001|title=Manifesto Elicits Cynicism: Reader's letter to the editor by Steven R. Rakitin|journal=IEEE Computer|lang=en|volume=34|page=4|doi=10.1109/MC.2001.10095|quote=The article titled 'Agile Software Development: The Business of Innovation' ... is yet another attempt to undermine the discipline of software engineering ... We want to spend all our time coding. Remember, real programmers don't write documentation.}}</ref> Ithtarët e zhvillimit të softuerit të shkathët kundërshtojnë këtë, duke thënë se zhvilluesit duhet të shkruajnë dokumentacion kur është e nevojshme, por shpesh ka mënyra më të efektshme për të arritur qëllimet sesa shkrimi i dokumentacionit statik.<ref name="agiledoc">{{Cite web|last=Scott Ambler|date=16 prill 2023|title=Agile/Lean Documentation: Strategies for Agile Software Development|url=http://www.agilemodeling.com/essays/agileDocumentation.htm|lang=en}}</ref> Scott Ambler thekson se dokumentacioni duhet të jetë "mezi mjaftueshëm i mirë" (JBGE),<ref>{{Cite web|last=Scott Ambler|title=Just Barely Good Enough Models and Documents: An Agile Best Practice|url=http://www.agilemodeling.com/essays/barelyGoodEnough.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141008163437/http://www.agilemodeling.com/essays/barelyGoodEnough.html|archive-date=8 tetor 2014|access-date=24 janar 2014|lang=en}}</ref> se dokumentacioni i tepërt ose gjithëpërfshirës zakonisht do të shkaktonte humbje dhe zhvilluesit rrallë i besojnë dokumentacionit të detajuar sepse zakonisht nuk është i pasqyruar me kodin,<ref name="agiledoc" /> megjithatë, shumë pak dokumentacion mund të shkaktojë probleme në mirëmbajtje, komunikim, mësim dhe shkëmbim njohurish. Alistair Cockburn shkroi për metodën Crystal Clear: Alistair Cockburn<ref>Geoffrey Wiseman (18 July 2007). "Do Agile Methods Require Documentation?". InfoQ. Quoting Cooper, Ian (6 July 2007). "Staccato Signals: Agile and Documentation". WordPress.com.</ref> == Metodat == [[Skeda:SoftwareDevelopmentLifeCycle.jpg|djathtas|parapamje| Mbështetja e ciklit jetësor të zhvillimit të softuerit ]] [[Skeda:Unified_Process_Model_for_Iterative_Development.svg|djathtas|parapamje| Procesi i unifikuar i shkathët (AUP) bazohet në një proces të unifikuar (një kuadër procesi i zhvillimit të softuerit përsëritës dhe në rritje).]] Metodat e zhvillimit të softuerit të shkathët favorizojnë një gamë të gjerë të [[Zhvillimi i softuerit|ciklit jetësor të zhvillimit të softuerit]] . Kornizat e njohura të zhvillimit të softuerit të shkathët përfshijnë: {| class="wikitable" !Korniza ! Kontribuesit kryesorë |- | Zhvillimi adaptiv i softuerit (ASD) | Jim Highsmith, Sam Bayer |- | Modelimi i shkathët | Scott Ambler, Robert Cecil Martin |- | Procesi i unifikuar i shkathët (AUP) | Scott Ambler |- | Ofrimi i shkathët i disiplinuar | Scott Ambler |- | Metoda e zhvillimit të sistemeve dinamike (DSDM) | Jennifer Stapleton |- | [[Programimi ekstrem|Programim ekstrem]] (XP) | [[Kent Beck]], Robert Cecil Martin |- | Zhvillimi i drejtuar nga veçoritë (FDD) | Jeff De Luca |- | Zhvillimi i dobët i softuerit | Mary Poppendieck, Tom Poppendieck |- | Fillimi i dobët | Eric Ries |- | Kanban | Taiichi Ohno |- | Zhvillimi i shpejtë i aplikacioneve (RAD) | James Martin |- | [[Scrum (zhvillimi)|Scrum]] | Ken Schwaber, Jeff Sutherland |- | Scrumban | |} === Praktikat e zhvillimit të softuerit të shkathët === Zhvillimi i softuerit të shkathët mbështetet në praktika të ndryshme që mbulojnë fusha si kërkesat, dizajni, modelimi, kodimi, testimi, planifikimi, menaxhimi i rrezikut, procesi dhe cilësia. Disa mënyra pune të dukshme të zhvillimit të softuerit të shkathët përfshijnë:<ref name="Agile Practices Guide">{{Cite web|title=Guide to Agile Practices|url=http://guide.agilealliance.org/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209152034/http://guide.agilealliance.org/|archive-date=9 shkurt 2014|publisher=the Agile Alliance|lang=en}}</ref> {| class="wikitable" !Praktikoni ! Kontribuesit kryesorë |- | Zhvillimi i drejtuar nga testi i pranimit (ATDD) | Ken Pugh |- | Modelimi i shkathët | Scott Ambler |- | Testimi i shkathët | Lisa Crispin, Janet Gregory |- | [[Scrum (zhvillimi)|Mbështetjet]] (Produkti dhe Sprinti) | Ken Schwaber, Jeff Sutherland |- | Zhvillimi i drejtuar nga sjellja (BDD) | Dan North, Liz Keogh |- | Integrimi i vazhdueshëm (CI) | Grady Booch |- | Ekipi ndërfunksional | |- | Stand-up ditor / Daily Scrum | James O Coplien |- | Dizajni i drejtuar nga domeni (DDD) | Eric Evans |- | Zhvillimi përsëritës dhe rritës (IID) | |- | Programimi në çift | [[Kent Beck]] |- | Planifikimi i pokerit | James Grenning, Mike Cohn |- | Rifaktorimi | Martin Fowler |- | Retrospektive | Esther Derby, Diana Larsen, Ben Linders, Luis Gonçalves |- | [[Scrum (zhvillimi)|Ngjarjet Scrum]] (planifikimi i sprintit, rishikimi i sprintit dhe retrospektiva) | Ken Schwaber, Jeff Sutherland |- | Specifikimi me shembull | |- | Modelimi i drejtuar nga historia | Albert Zündorf |- | Zhvillimi i drejtuar nga testi (TDD) | [[Kent Beck]] |- | Timeboxing | |- | Historia e përdoruesit | Alistair Cockburn |- | Ndjekja e shpejtësisë | |} ==== Zhvillimi i drejtuar nga testi i pranimit ==== Zhvillimi i bazuar në testet e pranueshmërisë (ATDD) është një metodologji zhvillimi e bazuar në komunikimin midis klientëve të biznesit, zhvilluesve dhe testuesve.<ref>Pugh, Ken (2011). ''Lean-Agile Acceptance Test-Driven Development: Better Software Through Collaboration''. Addison-Wesley. ISBN 978-0321714084.</ref> ATDD përfshin shumë nga praktikat e ngjashme me specifikimin përmes shembujve (SBE),<ref>Adzic, Gojko (2009). ''Bridging the Communication Gap: Specification by Example and Agile Acceptance Testing''. Neuri Limited. Adzic, Gojko (2011). ''Specification by Example: How Successful Teams Deliver the Right Software''. Manning. ISBN 978-0-321-27865-4.</ref> zhvillimin e bazuar në sjellje (BDD),<ref>Chelimsky, David; Dave Astels; Zach Dennis; Aslak Hellesøy; Bryan Helmkamp; Dan North. ''The RSpec Book: Behaviour Driven Development with RSpec, Cucumber, and Friends''. The Pragmatic Bookshelf.</ref> zhvillimin e bazuar në shembuj (EDD)<ref>"Example Driven Design". Retrieved 15 April 2013.</ref> dhe zhvillimin e mbështetur, i quajtur gjithashtu zhvillimi i bazuar në testet e tregimeve (SDD).<ref>"Story Test-Driven Development" (PDF). Retrieved 15 April.</ref> Të gjitha këto procese ndihmojnë zhvilluesit dhe testuesit të kuptojnë nevojat e klientëve para implementimit dhe lejojnë klientët të mund të komunikojnë në gjuhën e tyre të domain-it. Modelimi Agile (AM) është një metodologji për modelimin dhe dokumentimin e sistemeve softuerikë, e bazuar në praktikat më të mira. Ajo është një koleksion vlerash dhe parimesh që mund të aplikohen në një projekt zhvillimi softuerik (agil). Kjo metodologji është më fleksibël se metodat tradicionale të modelimit, duke e bërë atë më të përshtatshme në një mjedis që ndryshon shpejt.<ref>"Agile Modeling (AM) Home Page: Effective Practices for Modeling and Documentation".</ref> Ajo është pjesë e paketës së mjeteve për zhvillimin softuerik agil. ==== Testimi i shkathët ==== '''Testimi Agile''' është një praktikë e testimit të softuerit që ndjek parimet e zhvillimit agil të softuerit. Testimi Agile përfshin të gjithë anëtarët e një ekipi agil të ndërkufizuar, me ekspertizën speciale të kontribuar nga testuesit, për të siguruar dorëzimin e vlerës së biznesit që kërkohet nga klienti në intervale të shpeshta, duke punuar me një ritëm të qëndrueshëm. '''Specifikimi përmes shembujve''' përdoret për të kapur shembuj të sjelljeve të dëshiruara dhe të padëshiruara dhe për të udhëhequr kodimin. '''Backlogs''' Në menaxhimin e projekteve agile, backlog-u i produktit i referohet një liste të renditur sipas prioriteteve të funksionaliteteve që një produkt duhet të përmbushë. Ndonjëherë quhet si një listë për të bërë,<ref>Atlassian. "The product backlog: your ultimate to-do list". Atlassian. Retrieved 19 December 2021.</ref> dhe konsiderohet si një "objekt" (një formë dokumentimi) brenda kuadrit të zhvillimit softuerik Scrum.<ref name="ScrumBacklog">"What is a Product Backlog?" Scrum.org. Retrieved 19 December 2021.</ref> Backlog-u i produktit ka emra të ndryshëm në kuadër të metodologjive të ndryshme të menaxhimit të projekteve, siç janë backlog-u i produktit në Scrum,<ref name="AgileCorePractice">"Agile Core Practice: Prioritized Requirements". agilemodeling.com. Retrieved 19 December 2021.</ref> lista e elementeve të punës në Disciplined Agile,<ref name="AgileCoreAndWorkItems">"Agile Core Practice: Prioritized Requirements". agilemodeling.com. Retrieved 19 December 2021. "Artifact: Work Items List". www.utm.mx. Retrieved 19 December 2021.</ref> dhe pishina e opsioneve në Lean.<ref name="AgileCorePractice" /> Në kuadrin e Scrum, krijimi dhe mirëmbajtja e vazhdueshme e backlog-ut të produktit është pjesë e përgjegjësisë së pronarit të produktit. ==== Zhvillimi i drejtuar nga sjellja ==== '''Zhvillimi i bazuar në sjellje (BDD)''' përfshin emërtimin e testeve të softuerit duke përdorur gjuhën e domain-it për të përshkruar sjelljen e kodit. ==== Integrim i vazhdueshëm ==== '''Integrimi i vazhdueshëm (CI - Continuous Integration)''' është praktika e integrimit të ndryshimeve të kodit burimor shpesh dhe sigurimi që baza e kodit të integruar të jetë në një gjendje të punueshme. ==== Ekipi ndërfunksional ==== Një ekip ndër-funksional (XFN), i njohur gjithashtu si ekip multidisiplinar ose interdisiplinar,<ref name="CrossFunctionalTeam">What is a Cross-functional Team? Definition and meaning. Use of XFN as abbreviation. A leadership blog named XFN.</ref> është një grup njerëzish me ekspertizë të ndryshme funksionale që punojnë drejt një qëllimi të përbashkët.<ref>Krajewski, L. J., & Ritzman, L. P. (2005). Operations Management: Processes and Value Chains. Pearson Education. Upper Saddle River.</ref> Ai mund të përfshijë njerëz nga departamentet e financës, marketingut, operacioneve dhe burimeve njerëzore. Zakonisht, ai përfshin punonjës nga të gjitha nivelet e një organizate. Anëtarët mund të vijnë gjithashtu nga jashtë organizatës (sidomos nga furnizuesit, klientët kyç, ose konsulentët). ==== Stand up ditor ==== Në literaturë, përdoren terma të ndryshëm për përshtatjen e metodës, si "përshtatja e metodës", "përshtatja e pjesëve të metodës" dhe "inxhinieria e metodës së situatës". Përshtatja e metodës përcaktohet si: Përshtatshmëria ndaj situatës është një veçori e rëndësishme e metodave të shkathëta, që u lejon ekipeve të zhvillimit të përshtatin metodat e punës sipas nevojave të produkteve individuale, në krahasim me metodat më të orientuara nga plani.<ref>{{Cite book|last=Morris|first=David|title=The Paradox of Agile Transformation: Why trying too hard to be Agile stops organisations from becoming truly agile|publisher=University of Auckland|year=2015|location=NZ|lang=en|doi=10.13140/RG.2.2.32698.08640}}</ref> Potencialisht, shumica e metodave të shkathëta mund të jenë të përshtatshme për përshtatjen e metodave, siç është DSDM e përshtatur në një kontekst CMM . dhe XP të përshtatura me teknikën e ''praktikave të përshkrimit të rregullave'' (RDP).<ref>{{Cite book|last=Mirakhorli|first=M.|title=Proceedings of the 2008 international workshop on Scrutinizing agile practices or shoot-out at the agile corral (APOS '08)|last2=Rad|first2=A.K.|last3=Shams|first3=F.|last4=Pazoki|first4=M.|last5=Mirakhorli|first5=A.|publisher=ACM|year=2008|isbn=978-1-60558-021-0|pages=23–32|lang=en|chapter=RDP technique: a practice to customize xp|doi=10.1145/1370143.1370149}}</ref> Jo të gjithë mbështetësit e shkathët pajtohen, megjithatë, me Schwaber që vëren "kështu u futëm në telashe në radhë të parë, duke menduar se problemi nuk ishte të kishim një metodologji të përsosur. Përpjekjet [duhet] të përqendrohen në ndryshimet [të nevojshme] në ndërmarrje". Bas Vodde e përforcoi këtë këndvështrim, duke sugjeruar që ndryshe nga metodologjitë tradicionale, të mëdha që kërkojnë nga ju të zgjidhni dhe zgjidhni elementë, Scrum ofron bazat mbi të cilat shtoni elementë shtesë për të lokalizuar dhe kontekstualizuar përdorimin e tij. Përgjithësisht, praktikuesit nuk i përdorin metodat e zhvillimit të sistemeve, ose metodat e shkathëta specifikisht, në përputhje me udhëzimet e librit, shpesh duke zgjedhur të lënë jashtë ose të përshtatin disa nga praktikat e një metode për të krijuar një metodë të brendshme. Në praktikë, metodat mund të përshtaten duke përdorur mjete të ndryshme. Gjuhët gjenerike të modelimit të proceseve, si [[Gjuha e Unifikuar e Modelimit|gjuha e unifikuar e modelimit,]] mund të përdoren për të përshtatur metodat e zhvillimit të softuerit. Sidoqoftë, ekzistojnë gjithashtu mjete të dedikuara për inxhinierinë e metodave, siç është Koncepti iThelbit dhe Inxhinierisë Softuerike të SEMAT . === Në shkallë të gjerë, në det të hapur dhe të shpërndarë === Zhvillimi i softuerit të shkathët është parë gjerësisht si shumë i përshtatshëm për disa lloje mjedisesh, duke përfshirë grupe të specializuara të zhvilluesve që punojnë në projekte të reja,<ref name="boehm2004"/><ref name="beck1999">{{Cite book|last=Beck|first=K.|title=Extreme Programming Explained: Embrace Change|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck|publisher=Addison-Wesley|year=1999|isbn=978-0-321-27865-4|location=Boston, MA|lang=en|author-link=Kent Beck|ref=none}}</ref> dhe sfidat dhe kufizimet që hasen në adoptimin e metodave të zhvillimit të softuerit të shkathët në një organizatë të madhe, me infrastrukturë të trashëguar, janë të dokumentuara dhe të kuptuara mirë.<ref>{{Cite web|last=Evans|first=Ian|title=Agile Delivery at British Telecom|url=http://www.methodsandtools.com/archive/archive.php?id=43|access-date=21 shkurt 2011|lang=en}}</ref> Si përgjigje, një sërë strategjish dhe modelesh ka përparuar për të tejkaluar sfidat me përpjekje zhvillimi në shkallë të gjerë (>20 zhvillues) ose ekipe zhvillimi të shpërndara (jo të vendosura),<ref name="BridgingTheDistance">{{Cite web|title=Bridging the Distance|url=http://www.drdobbs.com/architecture-and-design/184414899|access-date=1 shkurt 2011|publisher=Sdmagazine.com|lang=en}}</ref><ref name="AgileOffshore">{{Cite web|last=Fowler|first=Martin|title=Using an Agile Software Process with Offshore Development|url=http://www.martinfowler.com/articles/agileOffshore.html|access-date=6 qershor 2010|publisher=Martinfowler.com|lang=en}}</ref> mes sfidave të tjera, tani ka disa struktura të njohura që synojnë të zbusin ose shmangin këto sfida. Ka shumë mendime të kundërta nëse të gjitha këto janë efektive apo me të vërtetë përshtaten me përkufizimin e zhvillimit të shkathët, dhe kjo mbetet një fushë kërkimore aktive dhe e vazhdueshme. Kur zhvillimi i shkathët i softuerit zbatohet në një ambient të shpërndarë (me ekipe të shpërndara nëpër vende të shumta biznesi), ai zakonisht quhet zhvillim i shkathët i softuerit të shpërndarë. Qëllimi është të shfrytëzohen përfitimet unike të ofruara nga çdo qasje. Zhvillimi i shpërndarë i mundëson organizatave të ndërtojnë softuer duke ngritur në mënyrë strategjike ekipe në pjesë të ndryshme të globit, duke ndërtuar praktikisht softuer gjatë gjithë orarit (më shpesh i referuar si modeli ndjekës i diellit). Nga ana tjetër, zhvillimi i shkathët siguron rritje të dukshmërisë, reagime të vazhdueshme dhe më shumë fleksibilitet kur iu përgjigjet ndryshimeve. === Domenet e rregulluara === Metodat e zhvillimit të softuerit të shkathët fillimisht janë konsideruar si më të përshtatshmet për zhvillime jo kritike të produkteve, duke përjashtuar kështu përdorimin në fusha të rregulluara si pajisjet mjekësore, farmaceutike, financiare, sistemet bërthamore, automobilat dhe sektorët e avionikës, etj.Sidoqoftë, gjatë viteve të fundit, ka pasur disa iniciativa për përshtatjen e metodave të shkathëta për këto fusha.<ref name="Cawley2010">{{Cite book|last=Cawley|first=Oisín|title=Lean Enterprise Software and Systems|last2=Wang|first2=Xiaofeng|last3=Richardson|first3=Ita|date=2010|isbn=978-3-642-16415-6|editor-last=Abrahamsson|editor-first=Pekka|series=Lecture Notes in Business Information Processing|volume=65|pages=31–36|lang=en|chapter=Lean/Agile Software Development Methodologies in Regulated Environments – State of the Art|doi=10.1007/978-3-642-16416-3_4|hdl=10344/683|editor-last2=Oza|editor-first2=Nilay}}</ref><ref name="McHugh2014">{{Cite book|last=McHugh|first=Martin|url=https://arrow.dit.ie/cgi/viewcontent.cgi?article=1152&context=scschcomcon|title=Software Process Improvement and Capability Determination|last2=McCaffery|first2=Fergal|last3=Coady|first3=Garret|date=2014-11-04|isbn=978-3-319-13035-4|editor-last=Mitasiunas|editor-first=Antanas|series=Communications in Computer and Information Science|volume=477|pages=190–201|lang=en|chapter=An Agile Implementation within a Medical Device Software Organisation|doi=10.1007/978-3-319-13036-1_17|editor-last2=Rout|editor-first2=Terry|editor-last3=O'Connor|editor-first3=Rory V.|editor-last4=Dorling|editor-first4=Alec|display-editors=3}}</ref><ref>{{Cite book|last=Wang|first=Yang|title=Product-Focused Software Process Improvement|last2=Ramadani|first2=Jasmin|last3=Wagner|first3=Stefan|date=2017-11-29|isbn=9783319699257|series=Lecture Notes in Computer Science|volume=10611|pages=324–340|lang=en|chapter=An Exploratory Study on Applying a Scrum Development Process for Safety-Critical Systems|bibcode=2017arXiv170305375W|doi=10.1007/978-3-319-69926-4_23}}</ref><ref name="SafeScrum">{{Cite web|title=SafeScrum - SINTEF|url=http://www.sintef.no/safescrum|access-date=2019-03-26|publisher=Sintef.no|lang=en}}</ref> Ekzistojnë shumë standarde që mund të zbatohen në fusha të rregulluara, siç janë: ISO 26262, [[ISO 9000]], [[ISO 9000|ISO 9001]] dhe ISO/IEC 15504 . Një numër shqetësimesh kryesore janë të një rëndësie të veçantë në fushat e rregulluara:<ref name="Fitzgerald2013">{{Cite book|last=Fitzgerald|first=B.|title=2013 35th International Conference on Software Engineering (ICSE)|last2=Stol|first2=K.-J.|last3=O'Sullivan|first3=R.|last4=O'Brien|first4=D.|date=maj 2013|isbn=978-1-4673-3076-3|pages=863–872|lang=en|chapter=Scaling agile methods to regulated environments: An industry case study|doi=10.1109/ICSE.2013.6606635|hdl=10344/3055}}</ref> * Sigurimi i cilësisë (QA): Menaxhimi sistematik dhe i natyrshëm i cilësisë që mbështet një proces të kontrolluar profesional dhe besueshmërinë dhe korrektësinë e produktit. * Siguria dhe siguria: Planifikimi formal dhe menaxhimi i rrezikut për të ulur kërcënimet ndaj sigurisë për përdoruesit dhe për të mbrojtur në mënyrë të sigurt përdoruesit nga keqpërdorimi i paqëllimshëm dhe me qëllim të keq. * Gjurmueshmëria : Dokumentacioni që ofron dëshmi të auditueshme të përputhshmërisë rregullatore dhe lehtëson gjurmueshmërinë dhe hetimin e problemeve. * Verifikimi dhe vlefshmëria (V&V): pjesëmarrja e këtyre aktiviteteve gjatë gjithë procesit të zhvillimit të softuerit (p.sh. specifikimet e kërkesave të përdoruesit, specifikimet funksionale, specifikimet e dizajnit, rishikimi i kodit, testet e njësisë, testet e integrimit, testet e sistemit). == Përvoja dhe adoptimi == Megjithëse praktikat e zhvillimit të softuerit të shkathët mund të përdoren me çdo paradigmë ose gjuhë programimi në praktikë, ato fillimisht ishin të lidhura ngushtë me mjedise të orientuara nga objekti si Smalltalk, Lisp dhe më vonë Java, C#. Përdoruesit fillestarë të metodave të shkathëta ishin zakonisht ekipe të vogla dhe të mesme që punonin në sisteme të paprecedentë me kërkesa që ishin të vështira për t'u finalizuar dhe me gjasë që të ndryshonin gjatë sistemit po zhvillohej.<ref>{{Cite book|last=Beck|first=Kent|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/1|title=Extreme Programming Explained|date=2000|publisher=Addison-Wesley|isbn=978-0201616415|pages=[https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/1 1–24]|lang=en}}</ref> === Matja e shkathtësisë === ==== Vlerësimet e brendshme ==== ''Indeksi i matjes së shkathtësisë vlerëson, ndër të tjera, zhvillimet në raport me pesë aspekte të rëndësishme të zhvillimit të produktit: '''kohëzgjatjen''', '''rrezikun''', '''risinë''', '''përpjekjet''' dhe '''ndërveprimin'''.'' Teknika të tjera mbështetet në qëllime të matshme<ref>{{Cite web|last=Peter Lappo|last2=Henry C.T. Andrew|title=Assessing Agility|url=http://www.smr.co.uk/presentations/measure.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915040232/http://www.smr.co.uk/presentations/measure.pdf|archive-date=15 shtator 2009|access-date=6 qershor 2010|lang=en}}</ref> dhe një studim sugjeron që shpejtësia mund të përdoret si një metrikë e shkathtësisë. Ekzistojnë gjithashtu vetë-vlerësime të shkathëta për të përcaktuar nëse një grup po përdor praktika të shkathët të zhvillimit të softuerit (testi i Nokia-s,<ref>{{Cite web|last=Joe Little|date=2 dhjetor 2007|title=Nokia test, A scrum-specific test|url=http://agileconsortium.blogspot.com/2007/12/nokia-test.html|access-date=6 qershor 2010|publisher=Agileconsortium.blogspot.com|lang=en}}</ref> testi Karlskrona,<ref>{{Cite web|last=Mark Seuffert|last2=Mayberg, Sweden|title=Karlskrona test, A generic agile adoption test|url=http://mayberg.se/learning/karlskrona-test|access-date=5 prill 2014|publisher=Mayberg.se|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802125646/http://mayberg.se/learning/karlskrona-test|archive-date=2 gusht 2017|url-status=dead}}</ref> testi me 42 pikë).<ref>{{Cite web|title=How Agile Are You? (Take This 42 Point Test)|url=http://www.allaboutagile.com/how-agile-are-you-take-this-42-point-test/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140505223335/http://www.allaboutagile.com/how-agile-are-you-take-this-42-point-test/|archive-date=5 maj 2014|access-date=3 prill 2014|publisher=allaboutagile.com/|lang=en}}</ref> ==== Sondazhet publike ==== Një nga studimet i mëparshëm që raportoi fitime në cilësi, produktivitet dhe kënaqësi të biznesit duke përdorur metoda të shkathëta të zhvillimit të softuerit ishte një sondazh i realizuar nga Shine Technologies nga nëntori 2002 deri në janar 2003.<ref>{{Cite web|date=janar 2003|title=Agile Methodologies Survey Results|url=http://www.shinetech.com/attachments/104_ShineTechAgileSurvey2003-01-17.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100821225423/http://www.shinetech.com/attachments/104_ShineTechAgileSurvey2003-01-17.pdf|archive-date=21 gusht 2010|access-date=3 qershor 2010|publisher=Shine Technologies|lang=en|quote=95% stated that there was either no effect or a cost reduction ... 93% stated that productivity was better or significantly better ... 88% stated that quality was better or significantly better ... 83% stated that business satisfaction was better or significantly better}}</ref> Një sondazh i ngjashëm, '''State of Agile''', zhvillohet çdo vit që nga viti 2006 dhe përfshin mijëra pjesëmarrës nga komuniteti global i zhvilluesve të softuerit. Ky sondazh monitoron tendencat në lidhje me përfitimet e perceptuara të shkathtësisë, mësimet e nxjerra dhe praktikat më të mira. Çdo vit, sondazhi raporton një rritje të numrit të atyre që thonë se zhvillimi i shkathët i ndihmon ata të dorëzojnë softuer më shpejt, përmirëson aftësinë për të menaxhuar ndryshimet në prioritetet e klientëve dhe rrit produktivitetin.<ref>{{Cite web|date=27 janar 2014|title=2013 State of Agile report: Why Agile?|url=http://stateofagile.versionone.com/why-agile/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828012224/http://stateofagile.versionone.com/why-agile/|archive-date=28 gusht 2014|access-date=13 gusht 2014|publisher=stateofagile.com|lang=en}}</ref> Sondazhet gjithashtu kanë treguar vazhdimisht rezultate më të mira me metodat e zhvillimit të produktit të shkathët në krahasim me menaxhimin klasik të projektit.<ref>{{Cite web|last=Ambler|first=Scott|author-link=Scott Ambler|date=3 gusht 2006|title=Survey Says: Agile Works in Practice|url=http://www.drdobbs.com/architecture-and-design/191800169;jsessionid=2QJ23QRYM3H4PQE1GHPCKH4ATMY32JVN?queryText=agile+survey|access-date=3 qershor 2010|website=Dr. Dobb's|lang=en|quote=Only 6% indicated that their productivity was lowered ... No change in productivity was reported by 34% of respondents and 60% reported increased productivity ... 66% [responded] that the quality is higher ... 58% of organizations report improved satisfaction, whereas only 3% report reduced satisfaction.}}</ref> Në ekuilibër, ka raporte që disa mendojnë se metodat e zhvillimit të shkathët janë ende shumë të reja për të mundësuar kërkime të gjera akademike të suksesit të tyre.<ref>{{Cite web|date=19 janar 2007|title=Answering the "Where is the Proof That Agile Methods Work" Question|url=http://www.agilemodeling.com/essays/proof.htm|access-date=2 prill 2010|publisher=Agilemodeling.com|lang=en}}</ref> === Grackat e zakonshme të zhvillimit të softuerit të shkathët === Organizatat dhe ekipet që adoptojnë zhvillimin e softuerit të shkathët shpesh hasin vështirësi kur kalojnë nga metodat tradicionale, si zhvillimi në ujëvarë, në procese më fleksibël, ku ekipet duhet të ndjekin një qasje të shkathët që mund të jetë shumë më e detajuar dhe e ndërlikuar.<ref name="The Art of Agile Development">{{Harvnb|Shore|Warden|2008}}</ref> Këto shpesh quhen ''antimodele të shkathëta'' ose më shpesh ''erëra të shkathëta'' . Më poshtë janë disa shembuj të zakonshëm: ==== Mungesa e dizajnit të përgjithshëm të produktit ==== Një nga qëllimet kryesore të zhvillimit të softuerit të shkathët është të fokusohet më shumë në krijimin e softuerit funksional dhe më pak në krijimin e dokumentacionit të detajuar. Kjo është në kundërshtim me modelet tradicionale si zhvillimi në ujëvarë, ku procesi është shumë i kontrolluar dhe çdo ndryshim i vogël kërkon përditësime të mëdha të dokumentacionit mbështetës. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që nuk duhet të bëhet analiza apo dizajni. Moskryerja e një analize të thelluar mund të çojë në një zhvillim të shpejtë fillestar, por më pas të krijojë nevojën për ripunim të rëndësishëm kur sistemi zgjerohet. Një nga veçoritë e rëndësishme të zhvillimit të softuerit të shkathët është përsëritshmëria, që do të thotë se dizajni evoluon gjatë zhvillimit të softuerit. Kjo i mundëson ekipeve të zbulojnë mundësi për ripërdorim dhe të shmangin zgjidhjet që mund të krijojnë probleme më vonë.<ref>{{Cite book|last=Beck|first=Kent|url=https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/48|title=Extreme Programming Explained|date=2000|publisher=Addison-Wesley|isbn=978-0201616415|pages=[https://archive.org/details/extremeprogrammi00beck/page/48 48–49]|lang=en|ref=none}}</ref> ==== Shtimi i tregimeve në një përsëritje në vazhdim ==== Në zhvillimin e softuerit të shkathët, ''tregimet'' (të ngjashme me përshkrimet [[Use case|e rasteve të përdorimit]] ) zakonisht përdoren për të përcaktuar kërkesat dhe një ''përsëritje'' është një periudhë e shkurtër kohore gjatë së cilës ekipi fokusohet në qëllime specifike.<ref>{{Cite web|last=Rouse|first=Margaret|title=Sprint (software development) definition|url=http://searchsoftwarequality.techtarget.com/definition/Scrum-sprint|access-date=2 tetor 2015|website=searchsoftwarequality.techtarget.com|lang=en|archive-date=10 tetor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251010152145/https://searchsoftwarequality.techtarget.com/definition/Scrum-sprint/|url-status=dead}}</ref> Shtimi i tregimeve në një përsëritje në vazhdim është e dëmshme për një rrjedhë të qetë të punës. Këto duhet t'i shtohen sasisë së mbetur të produktit dhe t'i jepen përparësi për një përsëritje të mëvonshme ose në raste të rralla përsëritja mund të anulohet.<ref name="axisagile.com.au">{{Cite web|last=Goldstein|first=Ilan|date=11 tetor 2011|title=Sprint issues – when sprints turn into crawls|url=http://www.axisagile.com.au/blog/planning-and-metrics/sprint-issues-when-sprints-turn-into-crawls/|access-date=2014-06-08|website=www.axisagile.com.au|lang=en|archive-date=12 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250212013517/https://www.axisagile.com.au/blog/planning-and-metrics/sprint-issues-when-sprints-turn-into-crawls/|url-status=dead}}</ref> Kjo nuk do të thotë që një histori nuk mund të zgjerohet. Ekipet shpesh duhet të përballen me informacion të ri, i cili mund të krijojë detyra shtesë për një histori. Nëse ky informacion i ri pengon përfundimin e historisë brenda një përsëritjeje, ai duhet të shtyhet për një përsëritje të mëvonshme. Megjithatë, ky informacion i ri duhet të marrë përparësi ndaj të gjitha histori të tjera të mbetura, pasi mund të ketë ndryshuar prioritetin e fillestar të historisë, duke e bërë atë më të rëndësishme për zhvillimin e mëtejshëm. ==== Mungesa e mbështetjes nga sponsorët ==== Zhvillimi i shkathët i softuerit shpesh zbatohet nga ekipet e zhvillimit të softuerit në organizata, që synojnë optimizimin e proceseve të tyre të zhvillimit dhe sigurinë e stabilitetit në ciklin jetësor të zhvillimit të softuerit. Pa mbështetje nga sponsorët, këto ekipe mund të hasin vështirësi dhe rezistencë nga partnerët e biznesit, ekipet e tjera të zhvillimit dhe menaxhmenti. Po ashtu, ato mund të vuajnë nga mungesa e financimit dhe burimeve të nevojshme për të realizuar qëllimet e përcaktuara.<ref>{{Cite web|title=Project Roles and Responsibility Distribution|url=http://agile-only.com/master-thesis/project-mgmt/pr-and-rd|access-date=2014-06-15|website=agile-only.com|lang=en|archive-date=18 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150418122752/http://agile-only.com/master-thesis/project-mgmt/pr-and-rd|url-status=dead}}</ref> Kjo rrit rastin e dështimit.<ref>{{Cite web|last=Bourne|first=Lynda|title=What Does a Project Sponsor Really Do?|url=http://blogs.pmi.org/blog/voices_on_project_management/2012/04/what-does-a-project-sponsor-re.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140607221010/http://blogs.pmi.org/blog/voices_on_project_management/2012/04/what-does-a-project-sponsor-re.html|archive-date=7 qershor 2014|access-date=2014-06-08|website=blogs.pmi.org|lang=en}}</ref> ==== Trajnim i pamjaftueshëm ==== Një sondazh i realizuar nga VersionOne zbuloi se të anketuarit theksuan trajnimin e pamjaftueshëm si shkakun më të rëndësishëm për zbatimin e dështuar të shkathët<ref>{{Cite web|title=9th State of Agile Report|url=http://www.versionone.com/state_of_agile_development_survey/09/page5.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112225122/http://www.versionone.com/state_of_agile_development_survey/09/page5.asp|archive-date=12 janar 2015|access-date=2014-06-08|website=Stage of Agile Survey|publisher=VersionOne|lang=en}}</ref> Ekipet mund të mendojnë se zhvillimi i shkathët është më i thjeshtë dhe më i shpejtë se metodat si ujëvara, duke menduar se nuk ka rregulla të qarta. Megjithatë, zhvillimi i shkathët ka parime dhe praktika të qarta që udhëhojnë ekipet për të arritur efikasitet dhe cilësi, duke u fokusuar në fleksibilitet dhe bashkëpunim. ==== Roli i pronarit të produktit nuk është plotësuar siç duhet ==== [[Scrum (zhvillimi)|Pronari i produktit]] ka përgjegjësinë për të përfaqësuar biznesin në aktivitetin e zhvillimit dhe shpesh është roli më kërkues.<ref>{{Cite book|last=Sims, Chris|title=The Elements of Scrum|last2=Johnson, Hillary Louise|date=2011-02-15|publisher=Dymaxicon|edition=Kindle|page=73|lang=en}}</ref> Një gabim i zakonshëm është që roli i pronarit të produktit të mbulohet nga dikush nga ekipi i zhvillimit. Kjo e bën ekipin të marrë vendime për prioritizimin pa pasur reagime të drejtpërdrejta nga biznesi, duke i detyruar ata të zgjidhin çështje biznesi brenda ekipit ose të vonojnë punën për të marrë drejtim nga jashtë. Kjo shpesh çon në shpërqendrim dhe dëmton bashkëpunimin.<ref>{{Cite web|last=Rothman|first=Johanna Rothman|date=25 gusht 2011|title=When You Have No Product Owner at All|url=http://www.jrothman.com/blog/mpd/2011/08/when-you-have-no-product-owner-at-all.html|access-date=2014-06-08|website=www.jrothman.com|lang=en}}</ref> ==== Skuadrat nuk janë të fokusuara ==== Zhvillimi i softuerit të shkathët kërkon që ekipet të angazhohen plotësisht për produktin dhe të përqendrohen vetëm në atë punë. Megjithatë, anëtarët e ekipit që duket se kanë kapacitet të lirë shpesh pritet të marrin përsipër detyra të tjera, duke bërë të vështirë për ta që të kontribuojnë në përfundimin e punës për të cilën ekipi ishte angazhuar.<ref>{{Cite web|last=Fox|first=Alyssa|date=8 prill 2014|title=Working on Multiple Agile Teams|url=http://techwhirl.com/working-multiple-agile-teams/|access-date=2014-06-14|website=techwhirl.com/|lang=en}}</ref> ==== Përgatitje/planifikim i tepruar ==== Ekipet mund të bien në grackën e shpenzimit të tepërt të kohës në përgatitje ose planifikim. Ky është një gabim i zakonshëm për ekipet që nuk janë mjaft të njohura me zhvillimin e softuerit të shkathët, ku ata ndihen të detyruar të kenë një kuptim dhe specifikim të plotë të të gjitha historive. Në të vërtetë, ekipet duhet të jenë të gatshme të përparojnë vetëm me ato histori për të cilat kanë besim dhe të vazhdojnë të zbulojnë dhe përgatisin punën për përsëritjet e ardhshme, duke i konsideruar këto si përpunim ose rregullim të mbeturinave. ==== Zgjidhja e problemeve në standupin e përditshëm ==== Një qëndrim i përditshëm duhet të jetë një takim i fokusuar dhe në kohë ku të gjithë anëtarët e ekipit ndajnë informacion. Nëse ndodhin probleme, shpesh mund të kërkojnë vetëm përfshirjen e disa anëtarëve të ekipit dhe mund të mos jetë përdorimi më efikas i kohës së të gjithë grupit. Nëse ekipi fillon të zhytet në zgjidhjen e këtyre problemeve gjatë aktiviteteve të përditshme, është më mirë t'i shtyhet zgjidhja për një moment të dytë, kur një nën-ekip mund të diskutojë dhe të merret me to, zakonisht menjëherë pas përfundimit të punëve të planifikuara.<ref>{{Cite web|title=Daily Scrum Meeting|url=http://www.mountaingoatsoftware.com/agile/scrum/daily-scrum|access-date=2014-06-14|website=www.mountaingoatsoftware.com|lang=en}}</ref> ==== Caktimi i detyrave ==== Një nga përfitimet kryesore të zhvillimit të softuerit të shkathët është fuqizimi i ekipit për të marrë vendime, duke qenë më afër problemit dhe situatës. Për më tepër, ekipet duhet të bëjnë zgjedhje sa më afër momentit të zbatimit, për të përdorur informacionin më të saktë dhe të përditësuar për vendimmarrjen. Nëse detyrat u caktohen anëtarëve të ekipit nga jashtë ose shumë herët në proces, kjo mund të minojë përfitimet e vendimmarrjes lokale dhe të shpejtë, duke e bërë procesin më të ngadalshëm dhe më pak efikas.<ref name="Effective Sprint Planning">{{Cite web|last=May|first=Robert|title=Effective Sprint Planning|url=http://www.agileexecutives.org/Blogs/tabid/66/EntryId/18/Effective-Sprint-Planning.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140628102810/http://www.agileexecutives.org/Blogs/tabid/66/EntryId/18/Effective-Sprint-Planning.aspx|archive-date=28 qershor 2014|access-date=2014-06-14|website=www.agileexecutives.org|lang=en}}</ref> Duke u caktuar detyra të caktuara, anëtarëve të ekipit u vihet një kufizim i roleve (p.sh., anëtari i ekipit A duhet të kryejë gjithmonë punën e bazës së të dhënave), duke i kufizuar mundësitë për trajnime dhe zhvillim të mëtejshëm ndërmjet tyre. Kjo mund të pengojë fleksibilitetin dhe mundësitë për t’u rritur si një ekip, duke ngushtuar mundësitë për ndihmën e ndërsjellë dhe krijimin e njohurive të përbashkëta.<ref name="Effective Sprint Planning"/> Vetë anëtarët e ekipit mund të zgjedhin të marrin përsipër detyra që zgjerojnë aftësitë e tyre dhe ofrojnë mundësi ndër-trajnimi. ==== Scrum master si kontribues ==== Në kornizën Scrum, roli i masterit të Scrum është i fokusuar në sigurinë që procesi Scrum ndiqet në mënyrë të saktë dhe që ekipi i Scrum ka mbështetje për të përfunduar detyrat e tij. Një gabim i zakonshëm është që masteri i Scrum të përfshihet drejtpërdrejt në zhvillimin e produktit, duke kontribuar si një zhvillues. Edhe pse kjo nuk është ndaluar shprehimisht nga korniza Scrum, roli kryesor i masterit të Scrum është të sigurojë që ekipi të ndiqet procesin dhe të ndihmojë në heqjen e pengesave, dhe jo të marrë pjesë aktivisht në krijimin e produktit. Kjo i mundëson masterit të Scrum të fokusohet në lehtësimin e procesit dhe udhëheqjen e ekipit drejt suksesit.<ref name="agileconnection.com">{{Cite web|last=Berczuk|first=Steve|title=Mission Possible: ScrumMaster and Technical Contributor|url=http://www.agileconnection.com/article/mission-possible-scrummaster-and-technical-contributor?page=0%2C1|access-date=2014-06-14|website=www.agileconnection.com|lang=en}}</ref> Një master scrum, si një ekspert i multitasking-ut, shpesh përballet me ndërrime të shpeshta të kontekstit, gjë që mund ta bëjë sfiduese ruajtjen e produktivitetit. Për më tepër, duke qenë përgjegjës për heqjen e pengesave që pengojnë ekipin të përparojë, përfitimi nga përparimi në detyrat individuale mund të mos ketë të njëjtën peshë me vonesat e shkaktuara nga mungesa e burimeve apo kapacitetit për të adresuar ato pengesa.<ref>{{Cite web|title=How to Implement Agile Scrum|url=https://aristeksystems.com/blog/how-not-to-burn-your-budget-with-agile-scrum/|access-date=2022-01-04|lang=en}}</ref> ==== Mungesa e automatizimit të testit ==== Për shkak të natyrës përsëritëse të metodologjisë Agile, shpesh kërkohen cikle të shumta testimi. Automatizimi i testimit luan një rol kyç në zvogëlimin e ndikimit të testeve të përsëritura, si ato të njësisë, integrimit dhe regresionit, duke u mundësuar zhvilluesve dhe testuesve të përqendrohen në detyra që ofrojnë më shumë vlerë.<ref>{{Cite web|last=Namta|first=Rajneesh|title=Thoughts on Test Automation in Agile|url=http://www.infoq.com/articles/thoughts-on-test-automation-in-agile|access-date=2014-06-14|website=www.infoq.com|lang=en|archive-date=18 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140818062107/http://www.infoq.com/articles/thoughts-on-test-automation-in-agile|url-status=dead}}</ref> Automatizimi i testimit mbështet gjithashtu rifaktorimin e vazhdueshëm, i cili është thelbësor në zhvillimin e përsëritur të softuerit. Ai i mundëson zhvilluesit të ekzekutojë shpejt teste për të konfirmuar se rifaktorimi nuk ka ndikuar në funksionalitetin e aplikacionit, duke zvogëluar ngarkesën e punës dhe rritur besimin se procesi i pastrimit nuk ka sjellë defekte të reja. ==== Lejimi i rritjes së borxhit teknik ==== Përqendrimi i tepërt në zhvillimin e funksionaliteteve të reja mund të çojë në akumulimin e borxhit teknik. Për të shmangur këtë, është e rëndësishme që ekipi të planifikojë kohë për të adresuar dhe rifaktoruar defektet ekzistuese. Borxhi teknik dëmton aftësinë për të planifikuar me saktësi, duke shtuar punën e paplanifikuar, pasi problemet në prodhim shpesh shpërqendrojnë ekipin dhe ngadalësojnë përparimin e mëtejshëm.<ref name="Technical Debt + Red October">{{Cite web|last=Band|first=Zvi|date=22 mars 2014|title=Technical Debt + Red October|url=http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/|access-date=8 qershor 2014|lang=en|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714193439/http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/|url-status=dead}}</ref> Ndërsa sistemi zhvillohet, është e rëndësishme të rifaktohet .<ref>{{Cite web|last=Shore|first=James|title=The Art of Agile Development: Refactoring|url=http://www.jamesshore.com/Agile-Book/refactoring.html|access-date=2014-06-14|website=www.jamesshore.com|lang=en}}</ref> Me kalimin e kohës, mungesa e mirëmbaajtjes së vazhdueshme rezulton në një rritje të numrit të defekteve dhe kostove të zhvillimit, duke ndikuar negativisht në efikasitetin dhe cilësinë e përgjithshme të produktit.<ref name="Technical Debt + Red October2">{{cite web|last1=Band|first1=Zvi|date=22 mars 2014|title=Technical Debt + Red October|url=http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/|access-date=8 qershor 2014|lang=en|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714193439/http://zviband.com/posts/technical-debt-red-october/|url-status=dead|ref=none}}</ref> ==== Përpjekja për të marrë shumë në një përsëritje ==== Një keqkuptim i zakonshëm është se zhvillimi i softuerit të shkathët lejon ndryshime të vazhdueshme pa kufizime. Megjithatë, backlog-u i përsëritjes përfaqëson një marrëveshje të qartë për punën që duhet të përfundohet brenda një përsëritjeje, duke ofruar një strukturë dhe fokus për ekipin gjatë asaj periudhe.<ref>{{cite web|title=Step 4: Sprint Planning (Tasks)|url=http://www.allaboutagile.com/how-to-implement-scrum-in-10-easy-steps-step-4-sprint-planning-tasks/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629145319/http://www.allaboutagile.com/how-to-implement-scrum-in-10-easy-steps-step-4-sprint-planning-tasks/|archive-date=29 qershor 2014|access-date=2014-06-14|website=www.allaboutagile.com|lang=en}}</ref> Posedimi i shumë punëve të papërfunduara (WIP) rezulton në paefikasitet siç janë kalimet e kontekstit dhe formimi i grumbujve.<ref name="WhyLimitingYourWork-in-ProgressMatte">{{cite web|last1=George|first1=Claire|date=3 mars 2014|title=Why Limiting Your Work-in-Progress Matters|url=http://leankit.com/blog/2014/03/limiting-work-in-progress/|access-date=2014-06-14|website=leankit.com|lang=en}}</ref> Ekipi duhet të shmangë ndjenjën e presionit për të marrë punë shtesë.<ref name="WhyLimitingYourWork-in-ProgressMatte" /> ==== Koha, burimet, shtrirja dhe cilësia e fiksuar ==== Zhvillimi i softuerit të shkathët rregullon paraprakisht kohëzgjatjen e përsëritjes, cilësinë dhe zakonisht burimet, edhe pse ruajtja e burimeve fikse mund të jetë sfiduese kur zhvilluesit ndërpriten shpesh për të trajtuar incidente të prodhimit. Ndërkohë, qëllimi mbetet fleksibël dhe i ndryshueshëm. Klienti ose pronari i produktit shpesh kërkon një afat të fiksuar për një përsëritje. Megjithatë, ekipet duhet të shmangin angazhimin për një kohë, burime dhe shtrirje të mbyllur njëkohësisht (të njohur si trekëndëshi i menaxhimit të projektit). Përpjekjet për të zgjeruar shtrirjen pa rritur burimet ose kohën në mënyrë proporcionale mund të çojnë në ulje të cilësisë.<ref name="adeptechllc.com">{{Cite web|last=McMillan|first=Keith|date=13 maj 2010|title=Time, Resources, Scope... and Quality.|url=http://www.adeptechllc.com/2010/05/13/time-resources-scope-and-quality/|access-date=2014-06-15|website=www.adeptechllc.com|lang=en|archive-date=12 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112225211/http://www.adeptechllc.com/2010/05/13/time-resources-scope-and-quality/|url-status=dead}}</ref> ==== Djegia e zhvilluesve ==== Për shkak të ritmit të shpejtë dhe natyrës së vazhdueshme të praktikave të shkathëta, ekziston një rrezik i shtuar i lodhjes dhe djegies (burnout) midis anëtarëve të ekipit të zhvillimit. Presioni për të përmbushur afatet dhe për t’u përshtatur vazhdimisht me ndryshimet mund të ndikojë negativisht në mirëqenien dhe performancën e ekipit.<ref>{{Cite journal|date=janar 2016|title=Current study on limitations of Agile|journal=Procedia Computer Science|lang=en|volume=78|pages=291–297|doi=10.1016/j.procs.2016.02.056|doi-access=free}}</ref> == Menaxhimi i shkathët == Menaxhimi i shkathët i projektit është një proces i përsëritur zhvillimi, ku reagimet mblidhen vazhdimisht nga përdoruesit dhe palët e interesuara për të krijuar përvojën e duhur të përdoruesit. Metoda të ndryshme mund të përdoren për të kryer një proces të shkathët, këto përfshijnë [[Scrum (zhvillimi)|scrum]], [[Programimi ekstrem|programim ekstrem]], lean dhe kanban .<ref name="europeanbusinessreview.com">{{Cite web|date=1 nëntor 2019|title=The Procurement Call for Agile, What does it mean?|url=https://www.europeanbusinessreview.com/the-procurement-call-for-agile-what-does-it-mean|lang=en}}</ref> Termi "menaxhim i shkathët" zbatohet për një metodë përsëritëse, e cila përqendrohet në menaxhimin e projektimit dhe ndërtimit të aktiviteteve të inxhinierisë, teknologjisë së informacionit, dhe fushave të tjera të biznesit. Ky qasje synon ofrimin e zhvillimit të produkteve ose shërbimeve të reja në mënyrë fleksibile dhe ndërvepruese, duke u bazuar në parimet e shprehura në Manifestin për Zhvillimin e Softuerit të Shkathët. Ajo thekson vlerësimin e reagimeve të vazhdueshme, bashkëpunimin e ngushtë të ekipit, dhe përshtatjen e shpejtë ndaj ndryshimeve për të krijuar produkte që plotësojnë nevojat e përdoruesve.<ref>{{Cite book|last=Moran|first=Alan|title=Managing Agile: Strategy, Implementation, Organisation and People|date=2015|publisher=Springer|isbn=978-3-319-16262-1|lang=en}}</ref> Metrikat e shkathëta të menaxhimit ndihmojnë në reduktimin e konfuzionit, identifikimin e pikave të dobëta dhe matjen e performancës. Shkathtësia e zinxhirit të furnizimit lejon përshtatje të shpejtë me variacionet e ofertës dhe kërkesës. Shkathtësia strategjike është aftësia për të ndryshuar drejtimin ndërsa mjedisi evoluon, duke identifikuar dhe alokuar burimet për t'u adaptuar me ndryshimet e jashtme.<ref name="europeanbusinessreview.com" /> Teknikat Agile X mund të quhen gjithashtu menaxhimi ekstrem i projektit . Është një variant i ciklit jetësor iterativ<ref>{{Cite web|date=2008-10-22|title=Which Life Cycle Is Best for Your Project?|url=https://pmhut.com/which-life-cycle-is-best-for-your-project|access-date=2009-10-23|website=PMHut|lang=en}}</ref> ku dorëzimet dorëzohen në faza. Dallimi kryesor midis zhvillimit të shkathët dhe atij iterativ është se metodat e shkathëta plotësojnë pjesë të vogla të dorëzuesve në çdo cikël shpërndarjeje (përsëritje),<ref>{{Cite web|title=Agile Project Management|url=http://www.versionone.com/agile-project-management/|access-date=1 qershor 2015|website=VersionOne|lang=en|archive-date=9 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150609232115/http://www.versionone.com/agile-project-management/|url-status=dead}}</ref> ndërsa metodat përsëritëse evoluojnë të gjithë grupin e dërgesave me kalimin e kohës, duke i përfunduar ato afër fundit të projektit.Si metodat përsëritëse, ashtu edhe ato të shkathëta, u zhvilluan si përgjigje ndaj sfidave që u shfaqën gjatë zhvillimit të modeleve të organizimit të projekteve më lineare. Për shembull, ndërsa projektet teknologjike bëhen gjithnjë e më komplekse, përdoruesit përfundimtarë shpesh hasin vështirësi në përcaktimin e kërkesave afatgjata pa pasur mundësinë të shohin prototipe që zhvillohen gradualisht. Projektet që zhvillohen në cikle të përsëritura mund të mbledhin vazhdimisht reagime, duke ndihmuar në përmirësimin dhe përsosjen e këtyre kërkesave. Menaxhimi i shkathët ofron gjithashtu një kornizë të thjeshtë që promovon këmbimi i mendimeve mbi përparimin e kaluar midis anëtarëve të ekipit .<ref>{{Cite web|title=What is Agile Management?|url=http://www.project-laneways.com.au/certification-courses/agilepm/what-is-agile-management|access-date=1 qershor 2015|publisher=Project Laneways|lang=en|archive-date=2 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074558/http://www.project-laneways.com.au/certification-courses/agilepm/what-is-agile-management|url-status=dead}}</ref>Ekipet që përdornin metodën tradicionale të planifikimit të ujëvarës dhe kaluan në mënyrën e shkathët të zhvillimit shpesh kalojnë një fazë transformimi dhe zakonisht kërkojnë mbështetje nga trajnerë të shkathët, të cilët i ndihmojnë në udhëheqjen e ekipit drejt një kalimi më të lehtë. Zakonisht ekzistojnë dy stile trajnimi të shkathët: trajnimi i bazuar në shtytje dhe i bazuar në tërheqje. Në këtë kuadër, një "sistem shtytjeje" mund të nënkuptojë një vlerësim paraprak të detyrave që mund të përshtaten në një sprint (punë shtytjeje), si në metodën tradicionale të Scrum, ndërsa një "sistem tërheqës" mund të nënkuptojë një mjedis ku detyrat kryhen vetëm kur kapaciteti është i disponueshëm .<ref>{{Cite book|last=Benson|first=Jim|title=Personal Kanban: mapping work, navigating life|url=https://archive.org/details/personalkanbanma0000bens|last2=De Maria Barry|first2=Tonianne|date=2011|publisher=Modus Cooperandi Press|isbn=978-1-4538-0226-7|edition=1st|location=Seattle, WA|page=[https://archive.org/details/personalkanbanma0000bens/page/n14 38]|lang=en}}</ref> Qasjet e menaxhimit të shkathët janë përdorur gjithashtu dhe janë adoptimi në sektorët e biznesit dhe administratën shtetërore. Për shembull, brenda [[Qeveria Federale e Shteteve të Bashkuara|qeverisë federale të Shteteve të Bashkuara]], [[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]] (USAID) po përdor një qasje bashkëpunuese të menaxhimit të projektit që fokusohet në përfshirjen e strategjive të bashkëpunimit, të mësuarit dhe përshtatjes (CLA) për të përsëritur dhe përshtatur programimin. Metodat e shkathëta përfshihen në ''Udhëzuesin për Trupin e Njohurive të Menaxhimit të Projektit'' ( ''PMBOK Guide Edition 6'' ) nën përkufizimin e '''ciklit jetësor të zhvillimit të produktit''' : Brenda ciklit të jetës së një projekti, zakonisht ka një ose më shumë faza që lidhen me zhvillimin e produktit, shërbimit, ose rezultatit. Këto quhen cikle zhvillimi (...) Ciklet adaptuese janë të tilla që përshtaten, janë të përsëritshme ose të incremental. Fusha e hollësishme caktohet dhe miratohet para fillimit të një iteracioni. Ciklet adaptuese quhen gjithashtu cikle agile ose cikle të drejtuara nga ndryshimi. [[Skeda:Agile_Brazil_2014_conference_entrance.jpg|djathtas|parapamje| Konferenca Agile Brazil 2014]] Sipas Jean-Loup Richet (bashkëpunëtor kërkimor në Institutin për Inovacionin dhe Shërbimet Strategjike [[ESSEC Business School|ESSEC]] ) "kjo mënyrë veprimi mund të aplikohet në mënyrë efektive për produktet jo-softuerike dhe për menaxhimin e projekteve në përgjithësi, veçanërisht në fushat e inovacionit dhe pasigurisë".Rezultati është një produkt ose projekt që i përgjigjet më mirë nevojave të aktuale të klientëve, duke u ofruar atyre me kosto më të ulëta, humbje më të vogla dhe më pak kohë, duke mundësuar kështu që kompanitë të arrijnë fitime më shpejt se me qasjet tradicionale . Teknikat e krijimit të softuerit të shkathët janë zbatuar gjerësisht për zhvillimin e produkteve softuerike dhe disa prej tyre përdorin veçori të caktuara të softuerit, siç janë teknologjitë e objekteve .<ref name="Smith2007">{{Cite book|last=Smith|first=Preston G|title=Flexible Product Development|url=https://archive.org/details/flexibleproductd0000smit|publisher=Jossey-Bass|year=2007|isbn=978-0-7879-9584-3|page=[https://archive.org/details/flexibleproductd0000smit/page/n44 25]|lang=en}}</ref> Megjithatë, këto teknika mund të përdoren gjithashtu në krijimin e produkteve jo-softuerike, si kompjuterët, pajisjet mjekësore, ushqimi, veshmbathja dhe muzika.<ref>{{Cite book|last=Newton Lee|title="Getting on the Billboard Charts: Music Production as Agile Software Development," ''Digital Da Vinci: Computers in Music''|publisher=Springer Science+Business Media|year=2014|isbn=978-1-4939-0535-5|lang=en}}</ref> Disa nga parimet më të gjera të zhvillimit të softuerit të shkathët kanë gjetur aplikim edhe në menaxhimin e përgjithshëm<ref>{{Cite book|last=Moran, Alan|title=Managing Agile: Strategy, Implementation, Organisation and People|publisher=Springer Verlag|year=2015|isbn=978-3-319-16262-1|lang=en}}</ref> (p.sh., strategjia, qeverisja, rreziku, financa) nën termat shkathtësia e biznesit ose menaxhim i shkathët i biznesit.Metodologjitë e zhvillimit të softuerit të shkathët janë miratuar gjithashtu për t'u përdorur në procesin e inxhinierisë mësimore, një proces i përsëritur dhe i mbështetur në të dhëna që përdor shkencat e të mësuarit, dizajnin e fokusuar te njeriu dhe vendimmarrjen e bazuar në të dhëna për të udhëhequr nxënësit dhe zhvillimin e aftësive të tyre.<ref>{{Citation|last=Barrett|first=M.|title=Learning Engineering Toolkit|language=en|date=2022|pages=269–278|chapter=Lean-Agile Development Tools|publisher=Routledge|doi=10.4324/9781003276579-16|isbn=978-1-003-27657-9|last2=Goodell|first2=J.}}</ref> Paradigmat e krijimit të softuerit të shkathët mund të aplikohen në fusha të tjera të jetës si rritja e fëmijëve.Suksesi i tij në zhvillimin e fëmijëve mund të mbështetet në disa parime kyçe të menaxhimit: komunikimi, fleksibiliteti dhe ndërgjegjësimi. Në një fjalim TED, Bruce Feiler shpjegoi se si ai i aplikoi parimet thelbësore të shkathësisë për menaxhimin e familjes dhe rritjen e fëmijëve.<ref>[http://www.ted.com/talks/bruce_feiler_agile_programming_for_your_family.html "Agile programming – for your family"].</ref> == Kritika == Metodat e shkathëta janë cituar si potencialisht jo të suksesshme në organizata të mëdha dhe lloje të caktuara zhvillimi.<ref>{{Cite book|last=Larman|first=Craig|url=http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=1380615|title=Top Ten Organizational Impediments to Large-Scale Agile Adoption|last2=Bas Vodde|date=2009-08-13|publisher=InformIT|lang=en}}</ref> Shumë organizata besojnë se metodologjitë e zhvillimit të softuerit të shkathët janë shumë ekstreme dhe miratojnë një qasje hibride<ref>{{Cite web|date=20 korrik 2016|title=Introduction to Hybrid project management|url=https://www.binfire.com/blog/2016/07/hybrid-project-management-methodology//|lang=en|access-date=17 dhjetor 2024|archive-date=7 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107134559/https://www.binfire.com/blog/2016/07/hybrid-project-management-methodology/|url-status=dead}}</ref> që përzien elementet e zhvillimit të softuerit të shkathët dhe qasjet e drejtuara nga plani.<ref>{{Cite journal|last=Barlow|first=Jordan B.|last2=Justin Scott Giboney|last3=Mark Jeffery Keith|last4=David W. Wilson|last5=Ryan M. Schuetzler|last6=Paul Benjamin Lowry|last7=Anthony Vance|year=2011|title=Overview and Guidance on Agile Development in Large Organizations|journal=Communications of the Association for Information Systems|lang=en|volume=29|issue=1|pages=25–44|doi=10.17705/1CAIS.02902|doi-access=free}}</ref> Disa metoda, si Metoda Dinamike e Zhvillimit të Sistemeve (DSDM), përpiqen ta arrijnë këtë në një mënyrë të disiplinuar, pa komprometuar parimet thelbësore. Adoptimi në rritje i praktikave të shkathëta është vlerësuar negativisht gjithashtu si një modë menaxhimi që thjesht përshkruan praktikat e mira ekzistuese nën terminologjinë e re, promovon një mendim ''të vetëm'' për strategjitë e zhvillimit dhe thekson gabimisht metodën mbi rezultatet.<ref>{{Cite web|last=Kupersmith|first=Kupe|date=4 korrik 2011|title=Agile is a Fad|url=http://www.batimes.com/kupe-kupersmith/agile-is-a-fad.html|lang=en}}</ref> Alistair Cockburn drejtoi një festë të 10-vjetorit të ''Manifestit për Zhvillimin e Softuerit të shkathët'' në Snowbird, Jutah më 12 shkurt 2011, duke grumbulluar rreth 30 persona që ishin përfshirë në takimin fillestar dhe që atëherë. U krijua një listë prej rreth 20 "elefantësh në dhomë" (temat/çështjet e padiskutueshme të shkathësisë), duke përfshirë aspekte si aleancat, dështimet dhe kufizimet e praktikave dhe kontekstit të zhvillimit të softuerit të shkathët. Shkaqet e mundshme për këto probleme përfshijnë interesat komerciale, dekontekstualizimin, mungesën e një mënyre të qartë për të arritur përparim pas dështimeve, dëshmitë e kufizuara objektive, paragjykimet njohëse dhe gabimet e arsyetimit, si dhe ndikimet e politikës dhe kulturës.<ref name="TeenAgile">{{Cite web|last=Kruchten|first=Philippe|date=2011-06-20|title=Agile's Teenage Crisis?|url=http://www.infoq.com/articles/agile-teenage-crisis|publisher=InfoQ|lang=en}}</ref> Siç shkroi Philippe Kruchten : Lëvizja Agile, në disa aspekte, është si një adoleshent: shumë i vetëdijshëm për veten, duke kontrolluar vazhdimisht pamjen e tij në pasqyrë, duke pranuar pak kritika, duke qenë vetëm i interesuar për shoqërinë me të njëjtët të rinj, duke refuzuar totalisht çdo mençuri të së kaluarës vetëm sepse vjen nga e kaluara, duke adoptuar trende dhe terminologji të reja, shpesh herë kokëfortë dhe arrogant. Por nuk kam dyshime se do të rritet më tej, do të bëhet më i hapur ndaj botës së jashtme, më reflektues dhe, për pasojë, më efektiv. --Philippe Kruchten<ref>Krajewski, L. J., & Ritzman, L. P. (2005). Operations Management: Processes and Value Chains. Pearson Education. Upper Saddle River.</ref> {{Quote|text=|author=}} "Manifesti" mund të ketë pasur një pasoj negativ në menaxhimin dhe drejtimin e arsimit të lartë,ku u rekomandua administratorëve që proceset tradicionale më të ngadalta dhe debatuese të zëvendësohen me ato më "të shkathëta". Koncepti rrallë gjente pranim në fakultetin e universitetit. Një tjetër kritikë është se në shumë mënyra, menaxhimi i shkathët dhe praktikat tradicionale të menaxhimit përfundojnë në kundërshtim me njëra-tjetrën. Një kritikë e zakonshme ndaj kësaj praktike është se koha e shpenzuar për të mësuar dhe implementuar metodat e reja është shumë e kushtueshme, pavarësisht përfitimeve të mundshme. Kalimi nga menaxhimi tradicional në menaxhimin agil kërkon angazhim të plotë ndaj shkathtësisë dhe një përkushtim të palëkundur nga të gjithë anëtarët e organizatës për të realizuar procesin. Çështje si rezultatet e pabarabarta në nivel organizativ, ndryshime të shumta që ndikojnë aftësinë e punonjësve për t'u adaptuar, ose mungesa e sigurisë përfundimtare pas transformimit janë disa nga shqetësimet kryesore.<ref>{{Cite book|last=Cohn|first=Mike|title=Succeeding With Agile|url=https://archive.org/details/succeedingwithag0000cohn|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-0-321-57936-2|pages=[https://archive.org/details/succeedingwithag0000cohn/page/5 5]–10|lang=en}}</ref> == Shihni gjithashtu == * Automatizimi i shkathët * Ekip ndërfunksional * [[Scrum (zhvillimi)|Scrum (zhvillimi i softuerit)]] * Dështoni shpejt (biznes), një lëndë e lidhur në menaxhimin e biznesit * Kanban * Udhëheqje e shkathët * Kontratat e shkathëta * Procesi racional i unifikuar == Referime == <nowiki> [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> [[Kategoria:Zhvillim programi kompjuterik]] [[Kategoria:Inxhinieri kompjuterike]] 9llojhcq43ptlmt4zdl8b3avmm6rgsi Diskutim:Zhvillimi i shkathët i softuerit 1 369277 3062206 3029624 2026-11-03T16:09:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062206 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Zhvillimi i shkathët i softuerit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zhvillimi i shkathët i softuerit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170802125646/http://mayberg.se/learning/karlskrona-test për lidhjen http://mayberg.se/learning/karlskrona-test. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:09 (CET) j0nr61ws8569m7qd2jwmfavug9ji40v Diskutim:Damat Ferit Pasha 1 372484 3062466 2748970 2026-11-04T10:34:25Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062466 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Damat Ferit Pasha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2748969 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230925145508/http://www.hri.org/docs/sevres/part13.html për lidhjen http://www.hri.org/docs/sevres/part13.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2025 23:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Damat Ferit Pasha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062465 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081014211435/http://anemi.lib.uoc.gr/search/?search_type=simple&search_help=&display_mode=&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=Othon&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=term&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&stored_cclquery=&skin=&rss=0&display_mode=detail&offset=1&number=1&keep_number=10&old_offset=1&search_help=detail për lidhjen http://anemi.lib.uoc.gr/search/?search_type=simple&search_help=&display_mode=&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=Othon&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=term&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&stored_cclquery=&skin=&rss=0&display_mode=detail&offset=1&number=1&keep_number=10&old_offset=1&search_help=detail. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:34 (CET) n9dyrmoowt8gaaz37gg2bb86mqk8ye6 Borussia Mönchengladbach 0 372630 3062416 3058135 2026-11-04T06:59:47Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062416 wikitext text/x-wiki {{APK}} {{Infobox football club | clubname = Borussia Mönchengladbach | fullname = Borussia Verein für Leibesübungen 1900 e.V. Mönchengladbach<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bor-moenchengladbach-ii/info|title=Bor. Mönchengladbach II – Vereinsinfo|website=[[Kicker (revistë sportive)|kicker]].de|access-date=20 shkurt 2020|language=de}}</ref> | image = Borussia Mönchengladbach logo.svg | upright = 0.65 | current = Sezoni 2024–25 i Borussia Mönchengladbach | nickname = ''Die Fohlen'' (Mëzat)<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/noblsp-bundesliga-basics-borussia-moenchengladbach.jsp|title=Bundesliga basics: Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=15 maj 2024|archive-date=15 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240515041705/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/noblsp-bundesliga-basics-borussia-moenchengladbach.jsp|url-status=dead}}</ref><br />''Die Borussen'' (Prusanët) | founded = {{Start date and age|1900|8|1|df=yes}}<br/>(si ''FK Borussia 1900'') | capacity = 54,057<ref>{{Cite web|title=Borussia-Park|url=https://www.football-stadiums.co.uk/grounds/germany/borussia-park/|access-date=12 qershor 2021|website=Football Stadiums|date=27 shtator 2016|language=en}}</ref> | chrtitle = President | chairman = Rolf Königs<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.de/en/news/news/2024-04-23-rolf-koenigs-named-borussias-second-ever-honorary-president|title=Rolf Königs Named Borussia's Second Every Honorary President|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=15 maj 2024}}</ref> | mgrtitle = Trajner | manager = [[Gerardo Seoane]] | league = [[Bundesliga]] | season = 2024–25 | position = Vëndi 10të | website = {{URL|https://www.borussia.de/|borussia.de}} | pattern_la1 = _monchengladbach2425h | pattern_b1 = _monchengladbach2425h | pattern_ra1 = _monchengladbach2425h | pattern_sh1 = _valencia2425h2 | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _monchengladbach2425a | pattern_b2 = _monchengladbach2425a | pattern_ra2 = _monchengladbach2425a | pattern_sh2 = _monchengladbach2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = 008A45 | body2 = 008A45 | rightarm2 = 008A45 | shorts2 = 008A45 | socks2 = 008A45 | pattern_la3 = _monchengladbach2425t | pattern_b3 = _monchengladbach2425t | pattern_ra3 = _monchengladbach2425t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | stadium = [[Borussia-Park]] }} '''Borussia Verein für Leibesübungen 1900 e.V. Mönchengladbach''', njohur më mirë si '''Borussia Mönchengladbach''' dhe shkurtimisht si '''Gladbach''', është një klub profesionist gjerman futbolli me seli në [[Mönchengladbach]], [[Gjermani]]. Ata luajnë në [[Bundesliga|Bundesligë]], ligën elitare të futbollit gjerman. Përgjatë historisë së tyre, klubi ka fituar pesë kampionate, tre kupa dhe dy [[UEFA Liga e Evropës|Kupa UEFA]]. Borussia Mönchengladbach u themelua në vitin 1900. Emri i tyre vjen nga versioni latin i Prusisë, e cila ishte një emër popullor i klubeve gjermane të ish [[Mbretëria e Prusisë|Mbretërisë së Prusisë]].<ref name="Emri Borussia">{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/what-does-borussia-mean-dortmund-monchengladbach-name-explained-3337|title=What does 'Borussia' mean? Dortmund's and Mönchengladbach's name explained|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 dhjetor 2024|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> Klubi u bë pjesë e Bundesligës në vitin 1965 dhe arriti sukseset më të mëdhaja në vitet 1970', të udhëhequr fillimisht nga [[Hennes Weisweiler]] dhe më pas [[Udo Lattek]], të cilët krijuan një ekip të ri që luante futboll të shpejtë dhe sulmues.<ref>{{Cite web|url=http://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd22v-double-interview-yann-sommer-and-timo-horn.jsp|title=Rhineland derby double interview: Yann Sommer and Timo Horn|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=17 gusht 2016|archive-date=26 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426145812/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/blmd22v-double-interview-yann-sommer-and-timo-horn.jsp|url-status=dead}}</ref> Gjatë kësaj periudhe, Mönchengladbach e fitoi kampionatin pesë herë, Kupën UEFA dy herë si dhe arriti finalen e [[UEFA Liga e Kampioneve|Kupës Evropiane]] në vitin 1977. Klubi luan ndeshjet si vendas në stadiumin [[Borussia-Park]] që nga viti 2004. Ata më parë kishin luajtur në [[Bökelbergstadion]] që nga fillimi i vitit 1919. Ata janë klubi i pestë më i madh në Gjermani në bazë të anëtarësimeve të tifozëve, duke arritur 75,000 anëtar në vitin 2016 dhe 93,000 në vitin 2021.<ref>{{Cite web|url=http://www.rp-online.de/sport/fussball/borussia/borussia-moenchengladbach-hat-jetzt-75000-mitglieder-aid-1.5903553|title=Borussia hat jetzt 75.000 Mitglieder|date=14 prill 2016|publisher=RP Online|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.statista.com/statistics/595935/german-bundesliga-clubs-member-numbers/|title=German Bundesliga clubs membership numbers 2021|website=Statista|language=en|access-date=22 prill 2021}}</ref> Rivali kryesor i klubit është [[1. FC Köln]] dhe ndeshjet midis tyre luhen nën emrin Derbi i Rheinlandit. Rivalë të tjerë të klubit janë [[Borussia Dortmund]], [[Fortuna Düsseldorf]] dhe [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]].<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rhine-derbies-explained-borussia-monchengladbach-cologne-bayer-leverkusen-17674|title=The Rhine Derbies explained: Borussia Mönchengladbach, Cologne, Bayer Leverkusen and Fortuna Düsseldorf|publisher=Bundesliga|language=sq|date=4 shkurt 2025|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> ==Historia== ===1899–1914: Themelimi dhe vitet e para=== [[Skeda:Borussia Mönchengladbach 1900 ad018d2313.jpg|parapamje|Lojtarët e FC Borussias në vitin 1900.|majtas]] Në nëntor 1899, një grup anëtarësh të pakënaqur u larguan nga shoqata e tyre sportive, TC Germania Gladbach (e referuar si "Teutonia Gladbach" në disa burime). Më 17 nëntor 1899, trembëdhjetë nga këta të rinj formuan një klub të ri, këtë herë të fokusuar në mënyrë specifike në futboll, në pubin Zum Jägerhof. Ata zgjodhën fjalën Borussia (latinisht: "Prussia") për emrin e ri të klubit të tyre, megjithëse ky nuk ishte ende themelimi zyrtar i klubit.<ref name="Emri Borussia"/> Emri Borussia u zgjodh sepse Mönchengladbach ndodhej në provincat perëndimore që i janë dhënë Mbretërisë së Prusisë si pjesë e Kongresit të [[Vjena|Vjenës]] të vitit 1815. Klube të tjera të shquara të futbollit në Gjermaninë perëndimore që zgjodhën emrin "Prusia" si titull përfshijnë Borussia Dortmund në 1909 dhe [[SC Preußen Münster]] në 1906.<ref name=":0">{{Cite book|author1=Markus Aretz|url=https://www.worldcat.org/oclc/909060983|title=Borussia Mönchengladbach: Die Chronik|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuls|isbn=9783730702123|location=Göttingen|pages=12–16|language=de|chapter=1899 bis 1905. Der Ball kommt ins Rollen: Borussias Gründerzeit|date=5 nëntor 2015|language=de|oclc=909060983}}</ref> Vitet e para të Borussias u karakterizuan nga problemet tipike për ekipet e futbollit në Perandorinë Gjermane: sporti, i cili sapo ishte importuar nga [[Mbretëria e Bashkuar]] në vitet 1880', nuk ishte ende i pranuar institucionalisht dhe si rezultat kishte mungesa logjistike të fushave të futbollit, golave, dhomave të zhveshjes dhe pajisjeve të lojtarëve. Lojtarët e Borussias fillimisht duhej të financonin pajisjet e tyre për atë që në atë kohë ishte një shpenzim i konsiderueshëm financiar për njerëzit e klasës punëtore.<ref name=":0"/> Borussia ishte klubi i dytë i përkushtuar i futbollit në qytetin e [[Mönchengladbach]]. FC Mönchengladbach, i themeluar gjashtë vjet më parë në 1894, u bë rivali i parë i Borussias. Ndërsa FC Mönchengladbach ishte krijuar shoqërisht dhe financiarisht, Borussia e re e kishte të vështirë të garantonte akses të rregullt në terrenet stërvitore dhe pajisjet. Si rezultat, ekipi iu bashkua Marianische Jünglings-Kongregation Mönchengladbach Eicken (gjermanisht: "Kongregacioni i Rinisë Marian Mönchengladbach Eicken"), një shoqatë sportive katolike konservatore. Brenda kësaj organizate më të madhe, futbollistët u reformuan në Klubin e Futbollit Borussia 1900, më 1 gusht 1900, duke shënuar datën zyrtare të themelimit të klubit.<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.com/about-us|title=We are Borussia. We are the Foals|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=17 shkurt 2025}}</ref> [[Skeda:Bm gladbach wappen.svg|parapamje|upright=0.8|Stema e klubit në periudhën 1904–1919.|djathtas]] Në vitin 1905, klubi bleu një tokë në ''Reyerhütterstraße'', duke krijuar mundësinë për të organizuar ndeshje. Dy vite më pas, klubi u largua nga kjo tokë pasi do të ndërtohej një fabrikë. Ata arritën një marrëveshje me Gladbacher Turnverein 1948 për të marrë një tokë në ''Schweizerhaus''. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], klubi pësoi disa humbje; presidenti Heinz Körstgens u vra në vitin 1912 ashtu si dhe lojtari Stephan Ditgens.<ref name=":1">{{Cite book|author1=Markus Aretz|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuls|url=https://www.worldcat.org/oclc/909060983|title=Borussia Mönchengladbach: Die Chronik|isbn=9783730702123|location=Göttingen|pages=17–21|language=de|chapter=1905 bis 1909. Neue Spielstätte und ein Aufstieg|date=5 nëntor 2015|oclc=909060983|ref=none}}</ref> ===1915–1959: Republika Weimar, Lufta e Dytë Botërore dhe vitet pas luftës=== Pas përfundimit të luftës, të gjitha klubet gjermane filluan punën gruadualisht. Anëtarët e Borussias kryen takime jo-zyrtare për rifillimin e ndeshjeve edhe gjatë muajve të fundit të luftës. Ndeshja e parë gjatë kësaj kohe u luajt më 15 gusht 1918, ku ekipi fitoi 5–0 kundër [[Rheydt SV]]. Në ndeshjen e kthimit, ata u mposhtën me rezultatin 7–2. Ekipi luajti vetëm shtatë nga katërmbëdhjetë ndeshjet e sezonit 1918–19 për shkak të pushtimit të rajonit nga Forcat e Armatosura Belge. Borussia vazhdoi të mos gjente një fushë të sajën për të luajtur përfundimisht, duke ndryshuar disa herë vendndodhje. Në vitin 1919, klubi u bashkua me Turnverein Germania 1889, një klub lokal i Mönchengladbach, duke u bërë 1889 VfTuR M.Gladbach. Klubi i ri arriti suksesin e parë në vitin 1920, duke mposhtur Kölner BC me rezultatin 3–1 në finalen e kampionatit të Gjermanisë Perëndimore në sezonin 1920–21. Bashkimi i të dy klubeve zgjati vetëm dy vite; pas ndarjes, klubi ndryshoi emër, duke u quajtur '''Borussia VfL 1900 e.V. M.Gladbach'''.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=33198/index.html|title=Classic club|publisher=FIFA|language=en|access-date=14 shkurt 2024|archive-date=20 dhjetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220070626/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=33198/index.html|url-status=dead}}</ref> Pas ardhjes në pushtet të [[Partia Naziste|Partisë Naziste]] në vitin 1913, sistemi i futbollit gjermane u reforma tërësisht dhe tashmë përbëheshe ngs 16 Gauligen (liga rajonale) – Gladbach luajti në edicionin e parë të '' Gauliga Niederrhein'' si dhe më pas luajti në liga të ndryshme rajonale të quajtur ''Bezirksklassen''. Gjatë kësaj kohe, [[Heinz Ditgens]] u bë lojtari i parë në historinë e klubit që luajti një ndeshje me [[Kombëtarja gjermane e futbollit|kombëtaren gjermane]]; ai u aktivizua në fitoren 9–0 kundër [[Kombëtarja luksemburgase e futbollit|Luksemburgut]] në Lojërat Olimpike Verore 1936.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/25397|title=Heinz Ditgens|publisher=Olympedia|language=en|access-date=22 shtator 2021}}</ref> Pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] dhe rënjes së Partisë Naziste, klubi rifilloi aktivitetin në qershor 1946. Tre vite më pas, ata u ngjitën në ''Landesliga Niederrhein'', kategorinë e dytë të ligës rajonale, kurse në vitin 1950 u ngjitën në Oberliga West, e cila ishte liga elitare. Pas disa vitesh të karakterizuara nga rënje dhe ngritje, klubi fitoi titullin e parë të Oberligës në sezonin 1958–59. ===1960–1965: Ngjitja në Bundesligë=== [[Skeda:Fußballspiel Holstein Kiel gegen Borussia Mönchengladbach in der Aufstiegsrunde (Gruppe I) zur 1. Bundesliga, 4-2 (Kiel 77.585).jpg|parapamje|majtas|Ndeshja për ngjitjen në Bundesligë kundër [[Holstein Kiel]], 19 qershor 1965.]] Në gusht 1960, klubi mposhti [[1. FC Köln]] në Kupën e Gjermanisë Perëndimore.<ref name="History">{{cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/borussia-monchengladbach.html|title=Borussia Mönchengladbach history and facts|publisher=Football History|language=en|access-date=13 shkurt 2025}}</ref> Disa javë më pas, ata fituan trofeun e parë madhor, [[DFB-Pokal]], duke mposhtur [[Karlsruher SC]] 3–2 në finale. Ky sukses i siguroi ekipit kualifikimin në Kupën UEFA të Fituesve të Kupës për sezonin 1960–61; ata u eliminuan me rezultatin e përgjithshëm 11–0 nga skocezët e [[Rangers F.C.|Rangers]].<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/ec-der-pokalsieger-1960-1961-viertelfinale-bor-moenchengladbach-rangers-fc/|title=Borussia Mönchengladbach 0–3 Glasgow Rangers|publisher=World Football|language=en|accessdate=24 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/match/overview/1072485-glasgow_rangers-borussia_m_gladbach|title=Glasgow Rangers 8–0 Borussia Mönchengladbach|publisher=Football Database|language=en|accessdate=24 shkurt 2025}}</ref> Në vitin 1961, klubi e ndryshoi emrin në '''Borussia VfL Mönchengladbach''' pasi qyteti München-Gladbach u bë Mönchengladbach. Pavarësisht rezultateve të arritura në dhjetë vitet e fundit, klubi nuk u lejua të bëhej pjesë e [[Bundesliga|Bundesligës]] së sapo krijuar në vitin 1963, duke luajtur në [[Regionalliga West]] e cila ishte një kategori më poshtë. Në sezonin 1964–65, klubi firmosi me lojtarët e talentuar [[Jupp Heynckes]] dhe [[Bernd Rupp]],<ref name="dw">{{cite news|author=Stefan Nestler|title=Jupp Heynckes, Bayern Munich's treble-winning coach turns 75|url=https://www.dw.com/en/jupp-heynckes-bayern-munichs-treble-winning-coach-turns-75/a-53366086|access-date=26 gusht 2020|publisher=Deutsche Welle|language=en|date=9 maj 2020}}</ref> si dhe mori disa lojtarë nga ekipi i të rinjëve.<ref name="Rivaliteti me Bayernin"/> Gjatë kësaj kohe, klubi fitoi pseudonimin "Mëzat" për shkak të moshës së re të ekipit dhe stilit të lojës të suksesshëm.<ref name="Rivaliteti me Bayernin"/><ref name="Artikull nga UEFA"/> Ishte gazetari Wilhelm August Hurtmanns i ''Rheinische Post'' ai që e vendosi këtë pseudonim, i cili ishte impresionuar nga loja e ekipit, duke vënë në dukje në shkrimet e tij se lojtarët e Mönchengladbach luanin si mëza.<ref name="Artikull nga UEFA"/> Në prill 1965, Borussia siguroi ngjitjen në Bundesligë duke fituar titullin e Regionalliga West. Ata u vendosën në grupin 1 të raundit për ngjitjen në Bundesligë sëbashku, duke fituar tre nga gjashtë ndeshjet e grupit çka i siguroi vendin e dytë në grup. Ekipi tjetër që u ngjit në Bundesligë ishte edhe [[FC Bayern München|Bayern München]], i cili fitoi grupin 2.<ref name="Rivaliteti me Bayernin1">{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/why-bayern-munich-vs-borussia-monchengladbach-is-so-important-in-germany-3479-2600|title=Why is Borussia Mönchengladbach vs. Bayern Munich such an important fixture in the Bundesliga?|publisher=Bundesliga|language=en|date=6 janar 2025|accessdate=24 shkurt 2025}}</ref> ===1965–1969: Vitet e para në Bundesligë=== [[Skeda:Spelers betreden het veld, Bestanddeelnr 927-9411 (cropped).jpg|parapamje|djathtas|upright=0.8|[[Jupp Heynckes]] njihet për kontributin e tij madhor në klub si lojtar dhe trajner.]] Borussia nuk kishte financa të shëndosha para nisjes së sezonit të tyre të parë në Bundesligë. Megjithatë, trajneri [[Hennes Weisweiler]] filloi t'i jepte besim ekipit të të rinjëve, duke sjellur disa lojtarë të rinjë në ekipin e parë.<ref>{{Citation|title=Deutschlands Fußball. Das Lexikon|page=186|year=2000|publisher=Sportverlag|language=de|isbn=3-328-00857-8|surname1=[[Jürgen Bitter]]}}</ref> Në atë periudhë, klubi siguroi transferimet e [[Berti Vogts]] dhe [[Heinz Wittmann]]. Klubi luajti ndeshjen e parë në Bundesligë kundër [[Borussia Neunkirchen]], duke marrë një barazim 1–1; [[Gerhard Elfert]] ishte golashënuesi i parë i klubit në Bundesligë.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/report/bundesliga-1965-1966-borussia-neunkirchen-bor-moenchengladbach/|title=Borussia Neunkirchen 1–1 Borussia Mönchengladbach|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}</ref> Klubi arriti fitoren e parë kundër [[SC Tasmania 1900 Berlin]] me rezultatin 5–0 e cila ishte gjithashtu ndeshja e parë si vendas. Borussia e mbylli sezonin e parë në Bundesligë në vendin e 13të.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1965-1966/|title=Bundesliga 1965–66|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=27 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227131424/https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1965-1966/|url-status=dead}}</ref> Klubi u përmirësua në sezonin 1966–67, duke shënuar plot 70 gola.<ref name="Sezoni 1966–67">{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1966-1967/|title=Bundesliga 1966–67|publisher=World Football|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=27 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227164004/https://www.worldfootball.net/schedule/bundesliga-1966-1967/|url-status=dead}}</ref> Ekipi u udhëhoq nga treshja [[Herbert Laumen]], Bernd Rupp dhe Jupp Heynckes, të cilët shënuan respektivisht 18, 16 dhe 14 gola. Ata arritën fitoren më të madhe në historinë e tyre në ndeshjen e javës së 18të kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]], të cilët i mposhtën 11–0.<ref>{{Cite web|url=http://www.dfb.de/index.php?id=96807|title=18. Spieltag, Borussia Mönchengladbach – Schalke 04, 7. Januar 1967|date=31 tetor 2009|archive-url=https://archive.today/20120801102238/http://www.dfb.de/index.php?id=96807|archive-date=1 gusht 2012|access-date=16 mars 2009|periodical=[[Deutscher Fußball-Bund]]|language=de}}</ref> Ekipi e mbylli sezonin në vendin e 8të.<ref name="Sezoni 1966–67"/> Sezoni i ardhshëm u kushtëzua nga largimet e disa lojtarëve kyç të ekipit, të cilët kërkonin një rrogë më të lartë: Jupp Heynckes u transferua te [[Hannover 96]], Bernd Rupp te [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]], kurse Gerhard Elfert te [[Eintracht Braunschweig]]. Klubi reagoi duke siguruar afrimet e [[Peter Meyer]] dhe [[Peter Dietrich]]. Gjatë këtij sezoni, Borussia u dallua sërisht për forcën sulmuese, duke arritur një fitore 10–0 kundër Borussia Neunkirchen si dhe duke e mbyllur kampionatin në vendin e 3të.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.uk/borussia-monchengladbach_borussia-neunkirchen/index/spielbericht/8385|title=Borussia Mönchengladbach 10–0 Borussia Neunkirchen|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}</ref> ===1970–1980: Epoka e artë dhe dominimi në Gjermani=== Vitet 1970' ishin më të suksesshmet e historisë së klubit.<ref>{{cite web|title=Top football clubs of the 1970s|url=http://www.clubworldrankings.com/1970.htm|website=clubworldrankings.com|publisher=Club World Rakings|language=en|access-date=8 qershor 2024}}</ref> Ekipi vazhdoi me futbollin argëtues dhe sulmues nën drejtimin e trajnerit Hennes Weisweiler, i cili e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të pesë titujve të Bundesligës.<ref>{{cite web|title=Remembering the magnificent Borussia Mönchengladbach era of the 1970s|url=https://footballchronicle.co.uk/2024/05/22/remembering-the-glorious-borussia-monchengladbach-era-of-the-early-70s/|website=clubworldrankings.com|publisher=Club World Rakings|language=en|date=22 maj 2024|access-date=18 shkurt 2025}}</ref> Gjatë kësaj kohe, klubi krijoi një rivalitet me Bayern München, me të cilën ishte ngjitur njëherazi në Bundesligë në vitin 1965.<ref name="Rivaliteti me Bayernin">{{cite web|title=Bundesliga rivalries: Bayern Munich vs Borussia Monchengladbach|url=https://www.bavarianfootballworks.com/2022/7/4/23173525/bundesliga-rivalries-bayern-munich-borussia-monchengladbach-jupp-heynckes-gerd-muller-sepp-maier|publisher=Bavarian Football Works|language=en|date=5 korrik 2022|access-date=18 shkurt 2025}}</ref> Gjatë sezonit 1969–70, Weisweiler filloi të punonte në fazën mbrojtëse të ekipit. Klubi bleu lojtarë si [[Luggi Müller]] dhe [[Klaus-Dieter Sieloff]] të cilët ishin me tipare mbrojtëse. Më 31 tetor 1969, Borussia mposhti [[Alemannia Aachen]] me rezultatin 5–1, duke kryesuar Bundesligën për herë të parë. Më 30 prill 1970, pas fitores në shtëpi kundër [[Hamburger SV]] në javën e 33të, Borussia fitoi titullin e parë kampion në histori.<ref>{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/spieltag/1-bundesliga/1969-70/27/0/spieltag.html|title=1. Bundesliga - Spieltag / Tabelle|website=kicker.de|language=de|access-date=16 shkurt 2015}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, [[Herbert Laumen]] shënoi golin e parë në kompeticionet evropiane për klubin në fitoren 6–0 kundër [[EPA Larnaca FC|EPA Larnaca]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rp-online.de/sport/fussball/vereine/borussia/laumen-larnaca-und-ein-premieren-tor-1.3077468|title=Laumen, Larnaca und ein Premieren-Tor|last=Karsten Kellermann|date=22 nëntor 2012|publisher=RP Online GmbH|language=de|access-date=22 nëntor 2012}}</ref> Në kampionat, ekipi pësoi vetëm një humbje gjatë fazës së parë. Ndeshja e javës së 27të kundër Werder Bremen u bë unike për thyerjen e shtyllës në Bökelberg.<ref name="Artikull nga UEFA">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0236-0e964b2f68f3-1d6719a9af51-1000--ten-claims-to-fame-borussia-monchengladbach/|title=Ten claims to fame: Borussia Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|author=Philip Röber|date=21 shkurt 2017|access-date=19 shkurt 2025}}</ref> Në minutën e 88të të ndeshjes së luajtur më 3 prill 1971, Laumen theu shtyllën e portës kundërshtare pas një përplasje kokë më kokë me portierin kundërshtar [[Günter Bernardinto]]. Pasi organizatorët nuk j'a dolën t'a rregullonin si dhe nuk kishin një zëvëndësues, gjyqtari e ndërpreu ndeshjen e cila ishte 1–1.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/broken-posts-lead-to-match-abandonment-in-1971-borussia-monchengladbach-werder-bremen-24150|title=Broken posts lead to match abandonment in 1971|publisher=Bundesliga|language=en|date=9 gusht 2023|access-date=16 shkurt 2015}}</ref> Megjithatë, gjykata sportive në [[Frankfurt]] i dha Werderit fitoren në tavolinë 2–0 kurse [[Federata Gjermane e Futbollit]] i urdhëroi të gjitha klubet të kishin porta rezervë në rast përsëritje të të tilla ngjarjeve.<ref>{{cite web|url=https://breakingthelines.com/historical/borussia-monchengladbach-the-team-that-nearly-became-bayern-munich/|title=Borussia Mönchengladbach: The Golden Years of a German Football Behemoth|publisher=Breaking The Lines|language=en|date=29 gusht 2023|access-date=16 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125153808/https://breakingthelines.com/historical/borussia-monchengladbach-the-team-that-nearly-became-bayern-munich/|archive-date=25 janar 2025|url-status=dead}}</ref> Nëntë javë pas kësaj ngjarje, Borussia u bë klubi i parë në historinë e futbollit gjerman që mbron titullin kampion pas një fitoreje kundër [[Eintracht Frankfurt]].<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/how-did-teams-fare-the-season-after-they-won-the-bundesliga-for-the-first-time-bayer-leverkusen-26840|title=How did teams fare the season after they won the Bundesliga for the first time?|publisher=Bundesliga|language=en|date=16 prill 2024|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Më 20 tetor 1971, Borussia arriti një fitore historike 7–1 kundër ekipit italian [[F.C. Internazionale Milano|Inter]] në ndeshjen e parë të raundit të dytë të Kupës Evropiane, por [[UEFA]] e anulloi rezultatin për shkak se në minutën e 29të të takimit sulmuesi italian [[Roberto Boninsegna]] u godit në kokë nga një kanaçe nga tifozët e Borussias.<ref>{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2017/09/28/roberto-boninsegna-and-the-match-of-the-infamous-coca-cola-can/|title=Roberto Boninsegna and the match of the infamous Coca-Cola can|publisher=These Football Times|author1=Geoege Rinaldi|language=en|date=28 shtator 2017|access-date=17 shkurt 2025}}</ref> Trajneri legjendar [[Matt Busby]], i pyetur për këtë ndeshje, deklaroi:<ref>{{Citation|title=Champions League, 40 Jahre Europapokal der Landesmeister|page=151|year=1995|editor-last=Burkhard Weber|publication-place=Berlin|publisher=Sportverlag|language=de|isbn=3-328-00648-6}}</ref> {{cquote|''Asnjë në botë nuk do fitonte kundër atij ekipi (duke i'u referuar Borussias). Ai ishte futboll i perfeksionit më të lartë.''}} Në ndeshjen në [[Itali]], Borussia u mposht me rezultatin 4–2,<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/63083--inter-vs-monchengladbach/matchinfo/|title=Inter 4–2 Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|access-date=19 shkurt 2025}}</ref> kurse ndeshja në Gjermani u riluajt sërisht dhe u mbyll në barazim pa gola, duke sjellur eliminimin e gjermanëve nga kompeticioni.<ref>{{Cite news|url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/vor-35-jahren-der-buechsenwurf-vom-boekelberg-a-443138.html|title=Vor 35 Jahren: Der Büchsenwurf vom Bökelberg|language=de|date=20 tetor 2006|access-date=2 qershor 2013}}</ref> Dy vite më vonë, klubi fitoi kupën për herë të dytë në histori, duke mposhtur 2–1 në derbi 1. FC Köln; goli i vetëm i takimit u shënua nga [[Günter Netzer]], i cili luajti ndeshjen e fundit me klubin para se të largohej në [[Spanjë]] te [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]].<ref>{{Cite web|url=http://de.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=555952.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820000107/http://de.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=555952.html|url-status=dead|archive-date=20 gusht 2007|title=Real Madrid und die Deutschen – Eine ganz besondere Beziehung|date=19 korrik 2007|access-date=16 mars 2009|publisher=FIFA|language=de}}</ref> Po në atë vit, klubi arriti në finalen e Kupës UEFA, duke u përballur me anglezët e [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]]; ata u mposhtën në ndeshjen e parë me rezultatin 3–0, por fituan ndeshjen e kthimit me rezultatin 2–0, duke humbur trofeun me rezultatin e përgjithshëm 3–2.<ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/uefa-pokal-finale_1973,115266,0.html|title=UEFA-Pokal-Finale 1973, Nach großem Regen unter die Räder|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322051608/http://www.borussia.de/de/uefa-pokal-finale_1973,115266,0.html|archive-date=22 mars 2007|access-date=26 shtator 2018}}</ref> [[Skeda:Aanvoerder Vogts (Borussia MG) met de UEFA-cup, Bestanddeelnr 927-9405.jpg|parapamje|majtas|upright=0.8|Kapiteni Berti Vogts me trofeun e Kupës UEFA, 1975.]] Sezonet e ardhshme u karakterizuan nga largimet e disa nga lojtarëve më të rëndësishëm të klubit, edhe pse sulmuesi kryesor Heynckes qëndroi. Në sezonin 1973–74, ai u bë lojtari i parë në historinë e klubit që shpallet golashënuesi më i mirë në Bundesligë, duke shënuar 30 gola.<ref>{{Cite news|url=http://espnfc.com/blog/_/name/bayernmunich/id/397?cc=3436|title=Favre's Foals will be put to the test at Bayern|date=14 dhjetor 2012|access-date=2 qershor 2013|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në atë sezon, Bayerni u shpall kampion por Borussia vendosi rekord për numrin e golave të shënuar (93). Në sezonin 1974–75, Borussia mori kryesimin e kampionatit në javën e 17të dhe e mbajti deri në fund, duke fituar një tjetër titull kampion. Në maj 1975, klubi arriti finalen e Kupës UEFA sërisht, duke u përballur me holandezët e [[FC Twente|Twentes]]. Pas një barazimi pa gola në Gjermani, Borussia fitoi 5–1 në ndeshjen e dytë, duke fituar trofeun e parë evropian.<ref name="UEFA">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0042-0e6a07710b2c-d9c643bf6484-1000--1974-75-heynckes-gives-weisweiler-perfect-send-off/|title=1974/75: Heynckes gives Weisweiler perfect send-off|publisher=UEFA|language=en|date=1 qershor 1975|access-date=19 shkurt 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kicker.de/die_ehrentafel-350325/artikel|title=Titelträger des UEFA-Pokals|date=14 maj 2008|publisher=Kicker.de|language=de|access-date=12 shkurt 2009}}</ref> Suksesi i këtij sezoni u zbeh nga largimi i trajnerit Hennes Weisweiler, i cili kishte qënë pjesë e ekipit për 11 vite.<ref name="UEFA"/><ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/card/648548/hennes-weisweiler-1975-76|title=Hennes Weisweiler (1975-76)|publisher=FC Barcelona|language=en|access-date=22 shkurt 2025}}</ref> Weisweiler u zëvëndësua nga [[Udo Lattek]], i cili vinte nga Bayerni. Ndryshe nga paraardhësi i tij, Lattek i jepte përparësi sigurisë në stilin e lojës. Ai e udhëhoqi ekipin drejt fitimit të dy kampioneve të tjera rresht në vitet 1976 dhe 1977. Danezi [[Allan Simonsen]] u bë lojtari i parë në historinë e klubit që fitoi [[Topi i Artë|Topin e Artë]].<ref>{{cite web|url=https://thesetpieces.com/latest-posts/allan-simonsen-ballon-dor-winner-left-barcelona-charlton-athletic-2/|title=Allan Simonsen: The Ballon d’or Winner who left Barcelona for Charlton Athletic|publisher=The Set Piece|language=en|date=28 gusht 2017|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Në vitin 1978, klubi u çkurorëzua nga 1. FC Köln, e cila e fitoi titullin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian.<ref>{{cite web|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1978/34/stpauli-fckoeln/|title=FC St. Pauli gegen 1. FC Köln – 0:5|website=Fussballdaten|date=29 prill 1978|access-date=28 shtator 2010|language=de}}</ref> Në atë sezon, klubi arriti një fitore 12–0 kundër Borussia Dortmundit, e cila edhe sot e kësaj dite është fitorja më e madhe në historinë e Bundesligës.<ref name="Fitorja më e madhe në Bundesligë">{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-borussia-dortmund-1978-12-0-cologne-title-heynckes-rehhagel-29985|title=The day Borussia Mönchengladbach scored 12 goals against Borussia Dortmund - and still came up short|publisher=Bundesliga|language=en|date=23 korrik 2024|access-date=19 shkurt 2025}}</ref> Dy vite më pas, klubi fitoi Kupën UEFA për herë të dytë në histori, duke mposhtur [[Ylli i Kuq i Beogradit|Yllin e Kuq të Beogradit]].<ref>{{cite web|url=https://www.european-nights.com/articles/gladbachs-heroes-of-79|title=Gladbach’s heroes of ’79|publisher=European Nights|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0072-0e6a0964fceb-a70b788eae9a-1000--1978-79-simonsen-settles-gladbach-nerves/|title=1978/79: Simonsen settles Gladbach nerves|publisher=UEFA|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Ata e arritën finalen sërisht në vitin e ardhshëm, por këtë herë u mposhtën nga Eintracht Frankfurt falë rregullit të golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://en.eintracht.de/news/am-ziel-125387?utm_source=google_organic|title=Historic victory|publisher=Eintracht Frankfurt|language=en|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Trajner i ekipit ishte Jupp Heynckes, i cili ishte tërhequr nga futbolli i luajtur vetëm një vit më parë. ===1980–2010: Rënja graduale dhe stadiumi i ri=== [[Skeda:Uwe Kamps (2007).jpg|parapamje|djathtas|upright=0.6|[[Uwe Kamps]] është një nga lojtarët më të dalluar të klubit. Ai e shpenzoi të gjithë karrierën te Borussia, duke zhvilluar mbi 500 ndeshje.]] Borussia nuk mundi dot të përsëriste suksesin që përjetoi gjatë viteve 1970' në vitet 1980'. Klubi vuajti financiarisht, kjo për shkak edhe të të ardhurave të pakta nga stadiumi i vogël [[Bökelbergstadion]], duke u detyruar të shiste disa nga lojtarët kryesor të ekipit.<ref>{{Cite news|url=https://www.welt.de/sport/fussball/article720501/Auch-Schlaudraff-wird-sitzen-statt-flitzen.html|title=Sterne des Südens – Auch Schlaudraff wird sitzen statt flitzen|last=Markus Lotter|date=17 shkurt 2007|newspaper=[[Die Welt]]|language=de|access-date=8 korrik 2007}}</ref> Në sezonin 1980–81, klubi u rendit në vendin e gjashtë kurse sezon më pas në vendin e shtatë, duke humbur kompeticionet evropiane. Megjithatë, në vitin 1982, legjenda e ardhshme e klubit [[Uwe Kamps]] bëri debutimin e tij me ekipin e parë.<ref>{{cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=5349&cHash=5f6fd8a6be2854eacb06abdd8dc6dfd9|title=Uwe Kamps – seit 30 Jahren Borusse|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|date=30 qershor 2012|access-date=14 shkurt 2016}}</ref> Ekipi konkuroi për titullin kampion në sezonin 1983–84, duke e mbyllur renditjen në vendin e parë me pikë të barabarta me [[VfB Stuttgart]] dhe Hamburger SV; në fund ishte Stuttgarti që u shpall kampion për shkak të golavarazhit më të mirë.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/best-final-day-title-races-in-history-bayern-munich-borussia-dortmund-bayer-leverkusen-1724|title=The best final day title drama in Bundesliga history|publisher=Bundesliga|language=en|date=15 maj 2019|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Ekipi gjithashtu arriti finalen e kupës, por u mposht me penallti nga Bayerni; talenti [[Lothar Matthäus]] humbi penalltinë e tij dhe gjatë asaj vere u transferua te Bayerni për një shifër rekord në futbollin gjerman, duke bërë që tifozët të mendonin nëse ai e kishte humbur qëllimisht penalltinë.<ref>{{cite web|url=http://sport.t-online.de/lothar-matthaeus-und-der-fehlschuss-gladbachs-bitterster-pokal-moment/id_54918538/index|title=Lothar Matthäus und der Fehlschuss: Gladbachs bitterster Pokal-Moment|website=Sport.t-online.de|language=de|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Në sezonin 1984–85, ekipi mposhti me rezultatin 10–0 [[Eintracht Braunschweig]], e cila deri më sot është fitorja e fundit me dy shifra në Bundesligë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1985/8/mgladbach-braunschweig/|title=Spielstatistik Borussia Mönchengladbach gegen Eintracht Braunschweig|publisher=Sport-Dienst-Agentur Merk|language=de|access-date=9 korrik 2009}}</ref> Në vitin 1987, trajneri Jupp Heynckes u largua nga klubi pas tetë vitesh për t'u bërë pjesë e Bayernit. Ai u zëvëndësua nga [[Wolf Werner]], i cili e udhëhoqi ekipin drejt një vendi të tretë në sezonin e tij të parë në krye. Ai ishte sezoni në të cilën talenti i ri [[Stefan Effenberg]] bëri debutimin e tij si profesionist.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/stefan-effenberg-bayern-munich-gladbach-old-school-driving-force-with-a-will-to-succeed-24494|title=Stefan Effenberg: an old-school driving force with an unbending will to succeed|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 gusht 2023|access-date=21 shkurt 2025}}</ref> Rënja graduale e klubit vazhdoi edhe gjatë viteve 1990', duke luftuar në disa raste për të shmangur rënjen nga kategoria.<ref name="Historia e klubit">{{cite web|url=https://soccerwizdom.com/2025/01/15/borussia-monchengladbach-a-legacy-of-excellence-and-passion/|title=Borussia Mönchengladbach: A Legacy of Excellence and Passion|publisher=Soccer Wizdom|language=en|date=15 janar 2025|access-date=16 shkurt 2025}}</ref> Në vitin 1995, klubi fitoi trofeun e parë pas 16 vitesh, duke mposhtur Wolfsburgun në finalen e kupës, kurse disa muaj më pas fituan superkupën, këtë herë kundër Dortmundit. Në fund të sezonit 1996–97, ekipi e mbylli kampionatin në vendin e 17të, duke shmangur rënjen nga kategoria. Ky sezon negativ solli shkarkimin e trajnerit [[Bernd Krauss]], i cili u zëvëndësua nga [[Friedel Rausch]]. Ekipi nuk u përmirësua nën drejtimin e Rausch, duke shmangur rënjen nga kategoria vetëm në javën e fundit të kampionatit. Në sezonin e ardhshëm, ekipi pësoi disa humbje të mëdha kundër Bayer Leverkusenit dhe Wolfsburgut, duke e mbyllur kampionatin në vendin e 18të që solli rrëzimin e ekipit një kategori më poshtë. Kjo ngjarje solli largimin e lojtarëve kryesor të ekipit, si portieri [[Robert Enke]], mbrojtësi [[Patrik Andersson]], dhe mesfushorët [[Karlheinz Pflipsen]] dhe [[Sebastian Deisler]].<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/robert-enke-suicide-15-years-later-hannover-germany-goalkeeper-8067|title=Robert Enke, gone but never forgotten 15 years on from his death|publisher=Bundesliga|language=en|date=10 nëntor 2024|access-date=21 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite news|author1=Christian Pfenning|author2=Joachim Neußer|title=Ribbeck stellt Matthäus EM-Freibrief aus|url=http://archiv.rhein-zeitung.de/on/99/06/07/sport/news/lotkonkurul|website=Rhein-Zeitung|date=7 qershor 1999|access-date=23 maj 2016|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/karlheinz-pflipsen/spieler/bundesliga/1992-93/bor-moenchengladbach|title=Pflipsen, Karlheinz|language=de|publisher=kicker.de|access-date=13 korrik 2018}}</ref><ref>{{Cite news|title=Deislers Kranken-Akte|url=https://www.kicker.de/deislers-kranken-akte-360233/artikel|website=Kicker.de|language=de|date=16 janar 2007|access-date=10 dhjetor 2008}}</ref> Klubi qëndroi në kategorinë e dytë për dy vite dhe u rikthye në elitë në vitin 2001.<ref name="Historia e klubit"/> Pas rikthimit në elitë, klubi vazhdoi me të njëjtat rezultate, duke mos konkuruar për trofe. Në vitin 2006, Heynckes u rikthye në rolin e trajnerit. Gjatë kësaj kohe, klubi kishte përfunduar ndërtimin e stadiumit të tyre të ri [[Borussia-Park]] si dhe po përpiqej të përmirësonte situatën financiare.<ref>{{cite web|url=http://www.planungsgruppeb.de/Projekte/Stadien/Gladbach/prs01-ind.htm|title=Neues Stadion für Borussia|publisher=Panungs Gruppe B|language=de|date=27 shkurt 2002|access-date=30 dhjetor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sitzplan.net/wiki/Stadion_im_Borussia-Park|title=Stadion im Borussia-Park|website=sitzplan.net|language=de|access-date=21 gusht 2012}}</ref> Stadiumi i tyre historik [[Bökelbergstadion]] u mbyll në fund të sezonit 2003–04 dhe u shëmb në vitin 2006. Në përfundim të sezonit, Borussia ra sërisht nga kategoria por u ngjit menjëherë pas vetëm një sezoni.<ref>{{Cite news|url=https://www.dfb.de/news/en/e-bundesliga/bremen-lose-at-bielefeld-moenchengladbach-relegated/10979.html|title=Bremen lose at Bielefeld – Mönchengladbach relegated|date=29 prill 2007|access-date=1 qershor 2013|publisher=Deutscher Fußball-Bund|language=en}}</ref> ===2010–vazhdon: Ringjallja dhe rikthimi në gjysmën e sipërme të tabelës=== [[Skeda:Favrebmg.jpg|parapamje|majtas|upright=0.7|Lucien Favre ishte trajner i ekipit nga viti 2011 e deri në 2015.]] Për shkak të rezultateve negative të ekipit, një bashkim i drejtuesve nga ekonomia lokale themeloi ''iniciativën Borussia'', e cila akuzoi drejtuesit e klubit për keqmenaxhim. Sipas iniciativës, strukturat e vjetra duhet të shpërbëhen për t'i dhënë Borussias një të ardhme. Pra, paratë duhet të investohen në sport dhe jo në kompleksin muzeor të planifikuar me hotel të bashkangjitur.<ref>{{Cite web|url=http://www.wz-newsline.de/?redid=1018526|title="Initiative Borussia": Gladbachs Opposition fordert Aktiengesellschaft|last=Daniel Gonzales|date=7 dhjetor 2010|publisher=Verlag W. Girardet KG|language=de|access-date=11 dhjetor 2010}}</ref> Në Mbledhjen e Përgjithshme Vjetore 2011, vetëm 335 nga 4769 anëtarët e pranishëm votuan në favor të qëllimeve të nismës.<ref>{{Cite web|url=http://www.initiativeborussia.de:80/initiativeborussia/.html|title="Initiative Borussia" setzt sich für eine neue Satzung und Vereinsstruktur ein|language=de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101220181613/http://www.initiativeborussia.de/initiativeborussia/.html|archive-date=20 dhjetor 2010|access-date=10 shtator 2018|periodical=Initiative Borussia}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=1309&cHash=76c78f3cf64ca1a0f2f9aa1379153905|title=Wem gehört Borussia?|date=11 dhjetor 2010|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=12 dhjetor 2010}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.spiegel.de/sport/fussball/gladbachs-mitgliederversammlung-effenberg-scheitert-mit-geplanter-revolution-a-765560.html|title=Gladbachs Mitgliederversammlung: Effenberg scheitert mit geplanter Revolution|publisher=Der Spiegel|language=de|date=29 maj 2011|access-date=22 prill 2021}}</ref> Më 25 dhjetor 2010, [[Marco Reus]] shënoi golin e 2,500të të klubit në Bundesligë gjatë një ndeshje në shtëpi kundër Mainz 05.<ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=1376&cHash=2d518098eda1ddbf25d443369748a479|title=Zahlen der Hinrunde. Heute: 2500|date=25 dhjetor 2010|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|access-date=27 dhjetor 2010}}</ref> Gjatë atij sezoni, klubi luftoi sërisht për të mos rënë nga kategoria. Në shkurt 2011, [[Michael Frontzeck]] u shkarkua nga roli i trajnerit dhe u zëvëndësua nga [[Lucien Favre]].<ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews%5Btt_news%5D=1701&cHash=44379b96e42804f54aa06b2f1a8c739d|title=Lucien Favre neuer Cheftrainer bei Borussia|date=14 shkurt 2011|publisher=Borussia VfL 1900 Mönchengladbach GmbH|language=de|access-date=15 maj 2011}}</ref> Tre fitore në tre ndeshjet e fundit të kampionatit bënë që Borussia të shmange përkohësisht rënjen nga kategoria, duke u renditur në vendin e 16të. Në përballjen e fazës play-off për rënjen nga kategoria, Borussia fitoi me rezultatin e përgjithshëm 2–1 kundër [[VfL Bochum|Bochumit]].<ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/mission-possible-gladbach-avoid-relegation-after-slick-goal-by-reus/a-15107673|title=Improbable recovery|publisher=Deutsche Welle|language=en|date=26 maj 2011|access-date=17 shkurt 2025}}</ref> Ekipi u përmirësua ndjeshëm nën drejtimin e Favre në vitet e ardhshme, duke u renditur në pjesën e sipërme të tabelës. Ata konkuruan rregullisht në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]] kurse në sezonin 2015–16 arritën në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligës së Kampioneve]],<ref>{{Cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/standings/round=2000634/group=2003738/index.html|title=UEFA Champions League – Standings|publisher=UEFA|language=en|access-date=12 tetor 2015|archive-date=6 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006091133/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/standings/round=2000634/group=2003738/index.html|url-status=dead}}</ref> duke mbledhur pesë pikë në një grup me ekipe si [[Manchester City F.C.|Manchester City]], [[Juventus F.C.|Juventusi]] dhe [[Sevilla FC|Sevilla]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0225-0e91977219d3-bb9fef75f17d-1000--background-monchengladbach-start-at-sevilla/|title=Background: Mönchengladbach start at Sevilla|publisher=UEFA|language=en|date=10 shtator 2015|access-date=12 tetor 2015}}</ref> Favre dha dorëheqje në nisje të sezonit pas pesë humbjesh në pesë ndeshjet e para të kampionatit, duke u zëvëndësuar nga [[André Schubert]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/sep/20/borussia-monchengladbach-lucien-favre-bundesliga|title=Lucien Favre Resigns|newspaper=The Guardian|language=en|date=20 shtator 2015|access-date=20 shtator 2015}}</ref> Më korrik 2017, [[Matthias Ginter]] u ble nga klubi për 17 milion €, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e tyre.<ref>{{cite news|title=Matthias Ginter: Borussia Monchengladbach sign Dortmund defender|url=https://www.bbc.com/sport/football/40494363|access-date=4 korrik 2017|publisher=BBC Sports|language=en|date=4 korrik 2017}}</ref> Një vit më vonë, klubi bleu francezin [[Alassane Pléa]] për 23 milion €.<ref>{{cite news|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Alassane-plea-signe-a-monchengladbach-officiel/922330|title=Alassane Plea signe à Mönchengladbach (officiel)|publisher=[[L'Équipe]]|language=fr|date=13 korrik 2018}}</ref> Në raundin e parë të kupës në sezonin 2018–19, ekipi mposhti [[BSC Hastedt]] me rezultatin 11–1, duke thyer rekordin e mëparëshëm të fitores më të madhe në kupë të vendosur nga vetë ata në sezonin 1977–78.<ref>{{cite web|title=Spieltag: DFB-Pokal Der Manner|url=https://www.dfb.de/dfb-pokal-der-maenner/spieltag/?spieledb_path=%2Fmatches%2F2261357|website=DFB|date=10 maj 2014|language=de|publisher=[[Federata Gjermane e Futbollit]]|access-date=7 qershor 2024}}</ref> ==Identiteti== ===Ngjyrat dhe stema=== Ngjyrat tradicionale të klubit kanë qënë historikisht e zeza dhe e bardha. Një ngjyrë tjetër tradicionale është jeshilja, e cila historikisht përdorur në fanellat e dyta të ekipit.<ref name="colori">{{Cite web|url=http://www.oldfootballshirts.com/en/teams/b/borussia-monchengladbach/old-borussia-monchengladbach-football-shirts-t340.html|title=Old Football Shirts|language=en|access-date=17 tetor 2014}}</ref> Stema e klubit është në formë rombi me viza të zeza dhe të bardha. Në qëndër të stemës është një gërmë e madhe B me ngjyrë të zezë që simbolin emrin Borussia. Nga viti 1970 e deri në 1999, stema ka qënë identike por me një sfond jeshil.<ref>{{cite web|url=https://www.footballkitarchive.com/borussia-monchengladbach-logo-history/|title=Borussia Mönchengladbach Logo History|publisher=Football Kit Archive|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sport1.de/de/fussball/fussball_bundesliga/artikel_513928.html|title="Was Borussia leistet, ist eine Großtat"|access-date=25 tetor 2014|language=de|publisher=Sport 1|archive-date=25 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025123727/http://www.sport1.de/de/fussball/fussball_bundesliga/artikel_513928.html|url-status=dead}}</ref> ===Himni=== Himni zyrtar i klubit është ''The Eleven of the Lower Rhine'',<ref>{{Cite web|url=http://www.bo-mg.de/niederrhein.htm|title=B.O. II – Die Elf vom Niederrhein|publisher=Thomas Polcher|language=de|access-date=28 mars 2009}}</ref> e cila këndohet para çdo ndeshjeje që luhet në shtëpi. Kënga u kompozua nga grupi BO, të cilët janë tifozë të klubit.<ref>{{Cite web|url=http://www.bo-mg.de/start.htm|title=Gladbacher Lieder aus berufenem Mund|publisher=Thomas Polcher|language=de|access-date=16 mars 2009}}</ref> Këngë të tjera të klubit janë ''We are Borussia'' dhe ''The soul burns'' të cilët pëlqehen nga tifozët, si dhe kënga "[[You'll Never Walk Alone]]" e [[Gerry & the Pacemakers]], e cila këndohet nga tifozë të disa klubeve evropiane.<ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/features/youll-never-walk-alone-the-origins-of-one-of-footballs-most-famous-songs|title=You’ll Never Walk Alone – The origins of one of football’s most famous songs|publisher=FourFourTwo|author=Ben Marsden|language=en|date=2 nëntor 2024|access-date=20 shkurt 2025|archive-date=25 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225023812/https://www.fourfourtwo.com/features/youll-never-walk-alone-the-origins-of-one-of-footballs-most-famous-songs|url-status=dead}}</ref> Sa herë që ekipi shënon gol, në stadium luhet kënga "Maria (I Like It Loud)" nga Scooter.<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Marc-Acardipane-Presents-MarshallMasters-Feat-Ultimate-MC-I-Like-It-Loud/release/192957|title=Marc Acardipane Presents Marshall Masters Feat. The Ultimate MC - I Like It Loud|website=discogs.com|language=en|access-date=25 shkurt 2025}}</ref> Kjo shoqëtohet nga shprehja "Tor für die Borussia" nga spikeri i stadiumit Rolf Göttel, i cili njofton shënuesin e golit. ===Maskota=== [[Skeda:Jünter and Oliver Neuville.JPG|parapamje|djathtas|200px|[[Oliver Neuville]] dhe maskota ''Jünter'']] Maskota e parë e klubit quhej Bumsi dhe u krijua nga trajneri Helmut Grasshoff. Maskota zyrtare e klubit që nga viti 1998 është ''mëza'' Jünter, i emëruar në nder të tifozit dhe lojtarit për shumë vite në klub [[Günter Netzer]].<ref>{{cite web|url=http://www.borussia.de/en/juenter_s_news,118051,0.html|title=Jünter`s world|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite book|author1=Markus Aretz|author2=Stephan Giebeler|author3=Elmar Kreuels|title=Jünter liebt die „Humba“|publisher=Borussia Mönchengladbach|location=Göttingen|language=de|date=2010|ISBN=978-3-89533-748-2|page=518}}</ref> ===Prodhuesit e fanellës dhe sponsorët=== {| class="wikitable" style="font-size: 0.9em;" |- class="nogrid hintergrundfarbe5" ! Viti ! Sponsori në fanellë ! Dega |- |- class="nogrid" | 1976–1980 || [[E.ON Ruhrgas|Erdgas]] || Energji/Gaz natyral |- class="nogrid" | 1980–1983 || [[Datsun]] || Makina |- class="nogrid" | 1983–1990 || Erdgas || Energji/Gaz natyral |- class="nogrid" | 1990–1992 || [[Tuborg]] || Pije |- class="nogrid" | 1992–1994 || Trigema || Veshje sportive |- class="nogrid" | 1994–1997 || [[Diebels]] || Pije |- class="nogrid" | 1997–2002 || Belinea || Pjesë elektronike |- class="nogrid" | 2002–2005 || [[Jever (beer)|Jever]] || Pije |- class="nogrid" | 2005–2009 || [[Kyocera]] || Pjesë elektronike |- class="nogrid" | 2009–2020 || [[Deutsche Postbank|Postbank]] || Retail banking |- class="nogrid" | 2020–2024 || [[flatex]] || Online broker |- class="nogrid" | 2024–vazhdon || Reuter || Online bathroom retailer |} {| class="wikitable" style="font-size: 0.9em;" |- class="nogrid hintergrundfarbe5" ! Viti ! Prodhuesi |- |- class="nogrid" | 1976–1992 || [[Puma AG|Puma]] |- class="nogrid" | 1992–1995 || [[ASICS]] |- class="nogrid" | 1995–2003 || [[Reebok]] |- class="nogrid" | 2003–2013 || [[Lotto Sport Italia|Lotto]] |- class="nogrid" | 2013–2018 || [[Kappa (company)|Kappa]] |- class="nogrid" | 2018–vazhdon || [[Puma AG|Puma]] |} ==Stadiumi== ===Borussia-Park=== {{Main|Borussia-Park}} [[Skeda:Borussia Park Mönchengladbach.jpg|djathtas|parapamje|220px|Borussia-Park.]] Borussia Mönchengladbach i luan ndeshjet si vendas në [[Borussia-Park]], e cila u hap zyrtarisht më 30 korrik 2004 dhe kushtoi gjithsej 85 milion €. Kapaciteti i stadiumit është 54,057 vënde, vetëm për ndeshjet e kampionatit.<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.com/stadium|title=Our Home. Borussia-Park|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=18 shkurt 2025}}</ref> 16,145 nga këto vende janë pa ulëse, ku tifozët qëndrojnë në këmbë për shkak të kërkesës së madhe për të parë ndeshjet. Kapaciteti i stadiumit zvogëlohet në ndeshjet ndërkombëtare, duke u bërë me 46,249 vende, të gjitha me ulëse. Në këtë stadium u luajtën disa nga ndeshjet e FIFA Kupës së Botës për gra të vitit 2011, kurse [[Kombëtarja gjermane e futbollit|kombëtarja gjermane]] ka luajtur gjithsej nëntë ndeshje. Përveç futbollit, në stadium janë zhvilluar edhe koncerte muzikore nga artisë si [[Elton John]], [[Herbert Grönemeyer]], [[Bruce Springsteen]] dhe Pink.<ref>{{cite web|author=Birthe Rosenau|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/countdown-fuer-groenemeyer_aid-11707983|title=Mönchengladbach: Countdown für Grönemeyer|work=rp-online.de|language=de|date=6 qershor 2008|access-date=15 shkurt 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest|title=Geschichte des Nato-Musikfestes|publisher=Marketing Gesellschaft Mönchengladbach mbH|language=de|access-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20171122135100/http://www.nato-musikfest.de/index.php?s=nato-musikfest|archive-date=22 nëntor 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nato-musikfest.de/index.php|title=Nato-Musikfest in Mönchengladbach|publisher=Marketing Gesellschaft Mönchengladbach|language=de|access-date=11 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221235915/http://www.nato-musikfest.de/index.php|archive-date=21 dhjetor 2017|url-status=dead}}</ref> ===Bökelbergstadion=== {{Main|Bökelbergstadion}} Përpara se të kalonin në Borussia-Park, stadiumi i parë i klubit ishte [[Bökelbergstadion]], e cila u vendos në përdorim nē vitin 1919 e deri në fund të sezonit 2003–04, dhe u shkatërrua në gusht 2006.<ref>{{cite web|author=Stefanie Bolzen|url=https://www.welt.de/print-welt/article314903/Bye-bye-Boekelberg.html|title=Bye-bye, Bökelberg|publisher=[[Die Welt]]|language=de|date=21 maj 2004|access-date=15 mars 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.stadiumguide.com/bokelbergstadion/|title=Bökelbergstadion|publisher=The Stadium Guide|language=en|date=18 shkurt 2025}}</ref> Stadiumi mori emrin Bökelbergstadion më 28 korrik 1962 pasi Borussia fitoi kupën për herë të parë në histori. Stadiumi i'u nënshtrua dy rinovimeve në histori, respektivisht në vitet 1960 dhe 1978, si dhe kapaciteti ishte 34,500 ulëse. ==Tifozët== [[Skeda:Матч «Боруссия» М - «Динамо» 1-3. 21 августа 2012 года — 267944.jpg|parapamje|majtas|220px|Një korografi e tifozëve të Borussias në ndeshjen kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]] më 21 gusht 2012.]] Borussia Mönchengladbach është një nga klubet me më shumë tifozë në Gjermani. Tifo grupi më i njohur i klubit është "Steinwegs Mamm", të cilët ishin të parët që pëdorën daullen gjatë ndeshjeve në mbështetje të ekipit.<ref name="Ode an Steinwegs Mamm">{{Cite web|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/ode-an-steinwegs-mamm_aid-12713501|title=Mönchengladbach: Ode an "Steinwegs Mamm"|language=de|date=24 gusht 2010|website=RP ONLINE|access-date=22 prill 2021}}</ref> Përveç se në Gjermani, Borussia ka tifo grupe në të gjithë botën, përfshirë [[Shtetet e Bashkuara]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandën e Re]].<ref>{{Cite web|url=http://www.fanclubliste.de/?region=i|title=Borussia-Fanclubs|website=fanclubliste.de|language=de|access-date=5 korrik 2009|archive-date=1 mars 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090301014322/http://fanclubliste.de/?region=i|url-status=dead}}</ref> Disa nga tifozët më të famshëm të klubit janë [[Theo Zwanziger]], [[Wolfgang Thierse]], [[Sven Ottke]], [[Kai Ebel]], [[Mickie Krause]], [[Matthias Opdenhövel]], [[Peer Steinbrück]] dhe [[Hannelore Kraft]]. Tifozët e klubit kanë miqësi me tifozë të disa klubeve, përfshirë ata të [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]].<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/285082-gladbach-fans-to-make-annual-friendship-visit-to-anfield|title=Gladbach fans to make annual friendship visit to Anfield|publisher=Liverpool F.C.|author=Steve Hunter|language=en|date=24 dhjetor 2017|access-date=19 shkurt 2025}}</ref> Kjo miqësi ka nisur që nga koha kur të dyja ekipet takoheshin rregullisht në ndeshjet ndërkombëtare në Kupën Evropiane dhe Kupën UEFA. Tifozët e Borussias udhëtojnë në Liverpool në intervale të rregullta për të parë ndeshjet lokale të ''the Reds''.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/380057-gladbach-fans-to-make-annual-anfield-visit|title=Gladbach fans to make annual Anfield visit|publisher=Liverpool F.C.|author=Steve Hunter|language=en|date=28 dhjetor 2019|access-date=19 shkurt 2025}}</ref> Nga ana tjetër, tifozët e Liverpoolit bëjnë vizita në Mönchengladbach për të simbolizuar miqësinë e ndërsjellë të tifozëve të të dy klubeve.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpool-gladbach.de.gg/|title=The Liverpool & Gladbach Friendship Site|language=en|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120914053109/http://www.liverpool-gladbach.de.gg/|archive-date=14 shtator 2012|access-date=11 shtator 2018}}</ref> Tifozët e Mönchengladbach mblodhën 21,000 [[Marka gjermane|marka gjermane]] për familjet e 96 të vdekurve në katastrofën e stadiumit në Sheffield (1989) dhe ia dorëzuan Liverpoolit në vitin 1991 në Mönchengladbach.<ref>{{Cite web|url=http://www.wer-kennt-wen.de/gruppen/weltweit/liverpool-moenchengladbach-1yps7erx/|title=Friendship History|last=Gruppe: Liverpool & Mönchengladbach|website=wer-kennt-wen.de GmbH|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231002412/http://www.wer-kennt-wen.de/gruppen/weltweit/liverpool-moenchengladbach-1yps7erx/|archive-date=31 dhjetor 2013|access-date=9 maj 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolfc.com/news/first-team/119167-reds-shine-in-germany-1|title=Reds Shine in Germany|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=8 maj 2012|access-date=2 shkurt 2018}}</ref> Për 110 vjetorin e klubit më 1 gusht 2010, Borussia organizoi një ndeshje miqësore me Liverpoolin. Ndeshja e ndjekur nga 51.515 tifozë në Borussia Park u fitua nga Borussia me rezultatin 1–0.<ref>{{Cite web|url=http://www.borussia.de/de/aktuelles-termine/news/borussia-news/news-detailansicht.html?tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=137&tx_ttnews&#91;year&#93;=2010&tx_ttnews&#91;month&#93;=08&tx_ttnews&#91;day&#93;=01&no_cache=1|title=Borussia besiegt Liverpool 1:0|date=1 gusht 2010|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|access-date=17 shtator 2010}}</ref> ==Rivalët== ===1. FC Köln=== [[Skeda:Hennes Weisweiler im Vorbereitungstrainingslager Schöneck.jpg|parapamje|djathtas|upright=0.8|Hennes Weisweiler konsiderohet si qëndra e rivalitetit midis dy klubeve.]] Rivali kryesor i Borussias është [[1. FC Köln]].<ref>{{Cite news|url=https://ligalive.net/sie-hassen-sich-wirklich-das-sind-die-fan-rivalitaeten-der-liga/|title=Sie hassen sich wirklich – das sind die Fan-Rivalitäten der Liga|date=6 janar 2016|publisher=LigaLIVE|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}</ref> Ky rivalitet konsiderohet më i ashpri i Borussias, i cili nisi në vitin 1964 pasi trajneri [[Hennes Weisweiler]] u largua nga Köln për të shkuar te Borussia. Weisweiler është një figurë e rëndësishme në historinë e të dy klubeve; maskota e Köln quhet Hennes,<ref>{{cite web|url=https://fc.de/en/club/about-the-club/hennes-the-mascot-of-1-fc-koeln|title=Hennes: The mascot of 1. FC Köln|publisher=1. FC Köln|language=en|accessdate=20 shkurt 2025}}</ref> kurse Borussia e konsideron si trajnerin më të suksesshëm të historisë së tyre.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2024/mar/11/gladbach-and-koln-share-spoils-as-wild-rhine-derby-fails-to-offer-clarity|title=Gladbach and Köln share spoils as wild Rhine derby fails to offer clarity|author=Andy Brassell|date=11 mars 2024|publisher=[[The Guardian]]|language=en|access-date=10 shtator 2024}}</ref> Stadiumi i Borussias ndodhet afër një rruge të quajtur ''Hennes-Weisweiler-Allee''. Rivaliteti u rrit gruadualisht në vitet 1970', kur Borussia fitoi pesë kampionate kurse Köln një.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.in/football/story/_/id/37441195/borussia-monchengladbach-v-cologne-history-derby|title=How Monchengladbach vs. Cologne became one of Germany's best rivalries|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 shkurt 2016|access-date=10 shtator 2024}}</ref> Sezoni 1977–78 shënoi një nga momentet më të veçanta të rivalitetit; Köln fitoi kampionatin falë golavarazhit më të mirë krahasuar me Borussian, e cila arriti fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës (12–0).<ref name="Fitorja më e madhe në Bundesligë"/><ref name="Jubiläum">{{cite web|url=http://www.11freunde.de/newsticker/110528|title=Rekordsieg: Gladbach feiert 30-jähriges Jubiläum|publisher=[[11 Freunde]]|date=24 prill 2008|access-date=28 shtator 2010|language=de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718170112/http://www.11freunde.de/newsticker/110528|archive-date=18 korrik 2011}}</ref> Për ironi të fatit, Kölni kishte si trajner Weisweiler, i cili ishte rikthyer në futbollin gjerman pas përvojes te Barcelona. Pavarësisht se asnjë nga të dy klubet nuk e kan fituar titullin e Bundesligës që nga viti 1978, rivaliteti vazhdon të ngelet i ashpër dhe ka pasur incidente midis dy tifozerive përgjatë viteve.<ref>{{Cite news|url=https://rp-online.de/nrw/staedte/moenchengladbach/koelner-greifen-gladbacher-fanbus-an_aid-9538675|title=Mönchengladbach: Kölner greifen Gladbacher Fanbus an|publisher=RP Online|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bild.de/sport/fussball/1-fc-koeln/koeln-hooligans-greifen-gladbach-bus-an-23663666.bild.html|title=Köln-Hooligans greifen schon wieder Gladbach-Bus mit Bengalos und Steinen an!|publisher=Bild|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://rp-online.de/sport/fussball/borussia/borussia-moenchengladbach-1-fc-koeln-seit-jahren-immer-wieder-fan-aerger_aid-17626539|title=Chronologie der Rivalität: Seit zehn Jahren Fan-Ärger zwischen Köln und Gladbach|publisher=RP Online|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/1--fc-koeln/fc-hooligans-auf-der-a3-busfahrer---sie-kamen-mit-steinen--ketten-und-stahlrohren---5346876|title=FC-Hooligans auf der A3: Busfahrer: "Sie kamen mit Steinen, Ketten und Stahlrohren!"|author1=Oliver Meyer|author2=Arno Schmitz|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de|url-status=dead}}</ref> Borussia dhe Köln janë ndeshur gjithsej 105 herë; Borussia ka fituar 54 ndeshje dhe ka barazuar 20.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/teams/bor-moenchengladbach/1-fc-koeln/11/|title=Bor. Mönchengladbach » Record against 1. FC Köln|publisher=World Football|language=en|access-date=10 shtator 2024}}</ref> Klubi ka rekord pozitiv edhe në ndeshjet në transfertë, duke fituar 24, barazuar 10 dhe humbur 17 ndeshje.<ref>{{Cite web|url=https://www.fussballdaten.de/vereine/borussia-moenchengladbach/1-fc-koeln/|title=Bilanz Borussia Mönchengladbach gegen 1. FC Köln: Alle Spiele & Statistiken|website=Fussballdaten|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}</ref> Ndeshja e parë midis dy klubeve u luajt më 1 janar 1961 dhe i fitua nga Köln; ndeshja e vlefshme për Oberliga West u ndoq nga 11,000 tifozë. ===Bayern München=== Të dy klubet u ngjitën njëkohësisht në Bundesligë në vitin 1965.<ref name="Rivaliteti me Bayernin1"/> Në sezonin e parë në elitë, Borussia u rendit në vendin e 13të kurse Bayerni në të tretin. Të dy klubet dominuan futbollin gjerman gjatë viteve 1970'.<ref name="Rivaliteti me Bayernin1"/> Megjithatë, pas rënjes graduale të Borussias në vitet 1980' dhe 90', Bayerni e dominoi Bundesligën i vetëm si dhe ndeshjet kundër Borussias. Klubet kanë zhvilluar gjithsej 119 ndeshje zyrtare, 58 prej të cilave janë mbyllur me fitoren e Bayernit, 29 me fitoren e Borussias kurse pjesa tjetër në barazim.<ref>{{Cite web|url=https://www.fussballdaten.de/vereine/borussia-moenchengladbach/fc-bayern-muenchen/|title=Bilanz Borussia Mönchengladbach gegen FC Bayern München: Alle Spiele & Statistiken|website=Fussballdaten|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}</ref> Megjithatë, historikisht Borussia i ka shkaktuar Bayernit disa humbje të mëdha, duke rezultuar gjithmonë një kundërshtar i vështirë për ''bavarezët''; goli i [[Igor de Camargo]]s në ndeshjen debutuese të portierit [[Manuel Neuer]] dhe mbrojtëit [[Jérôme Boateng]] i dha një fitore minimale Gladbachut më 7 gusht 2011.<ref>{{Cite news|url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/sieg-beim-fc-bayern-schwerer-neuer-patzer-laesst-gladbach-jubeln-a-778860.html|title=Sieg beim FC Bayern: Schwerer Neuer-Patzer lässt Gladbach jubeln|author=Birger Hamann|date=7 gusht 2011|publisher=Der Spiegel|language=de|access-date=24 nëntor 2018}}</ref> Dy vite më pas, Borussia arriti një fitore surprizë 2–0 në transfertë, duke i shkaktuar Bayernit të [[Pep Guardiola|Pep Guardiolës]] një humbje të rrallë në [[Allianz Arena]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2015/dec/07/pep-guardiola-bayern-munich-borussia-monchengladbach|title=Pep Guardiola's Bayern Munich return to Earth following unexpected loss|newspaper=The Guardian|language=en|date=7 dhjetor 2015|access-date=21 shkurt 2023|author1=Raphael Honigstein}}</ref> Më 27 tetor 2021, Gladbach fitoi 5–0 kundër Bayernit në kupë, duke i shkaktuar këtyre të fundit humbjen më të madhe në histori që nga viti 1978.<ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/german-cup-bayern-munich-out-after-5-0-defeat-by-borussia-m%C3%B6nchengladbach/a-59619917|title=German Cup: Gladbach inflict 5–0 defeat on Bayern|publisher=[[Deutsche Welle]]|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/59070223|title=Borussia Mönchengladbach 5–0 Bayern Munich|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}</ref> ===Borussia Dortmund=== Një tjetër rivalitet edhe pse jo aq i ashpër si ndaj Kölnit është ndaj [[Borussia Dortmund]]it. Rivaliteti vjen më së shumti për shkak të emrave të njëjtë, pasi si Dortmundi dhe Gladbachu njihen si ''dy Borussiat e Bundesligës''. Kënga ''Es gibt nur eine Borussia'' (ka vetëm një Borussia) është shumë e përhapur te tifozët e Gladbach dhe luhet gjithmon në Borussia-Park sa herë që të dy ekipet ndeshen. Ky rivalitet është etiketuar me emrat ''Borussengipfel'' dhe ''the Borussia Summit'' nga media gjermane.<ref>{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/borussia-moenchengladbach/west-schlager-gegen-bvb-das-ist-der-fohlen-dreisatz-im-borussen-gipfel-26744836|title=West-Schlager gegen BVB: Das ist der Fohlen-Dreisatz im Borussen-Gipfel|author=Achim Müller|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de|archive-date=26 maj 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170526211222/http://www.express.de/sport/fussball/borussia-moenchengladbach/west-schlager-gegen-bvb-das-ist-der-fohlen-dreisatz-im-borussen-gipfel-26744836|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.express.de/sport/fussball/entscheidung-am-freitag-reus-einsatz-im-borussen-gipfel-weiter-offen-10179264|title=Entscheidung am Freitag: Reus-Einsatz im Borussen-Gipfel weiter offen|website=Express.de|access-date=24 nëntor 2018|language=de}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ==Lista e rekordeve dhe statistikave== [[Skeda:Vogts Weisweiler.jpg|parapamje|majtas|Berti Vogts (majtas) është lojtari me më shumë ndeshje i klubit dhe Hannes Weisweiler (djathtas) është trajneri me më shumë ndeshje i klubit.]] Borussia Mönchengladbach ka shpenzuar 56 sezone në Bundesligë, tre sezone në Bundesligën 2 dhe si dhe pjesën e mbetur në Regionalliga dhe Oberliga.<ref name="Rekorde dhe statistika">{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/borussia-monchengladbach-bundesliga-club-by-club-historical-guide-heynckes-netzer-24134|title=Bundesliga club-by-club historical guide: Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=10 korrik 2023|access-date=22 shkurt 2025}}</ref> Klubi ka vendosur disa rekorde në Gjermani. Ata janë klubi i parë që e mbrojtën me sukses titullin kampion në Gjermani, duke e fituar rresht në vitet 1970 dhe 1971. Shtatë vite më pas, ata arritën fitoren më të madhe në historinë e Bundesligës duke mposhtur Dortmundin 12–0.<ref name="Fitorja më e madhe në Bundesligë"/> Ata gjithashtu kanë fituar 11–0 kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]], si dhe 10–0 kundër [[Borussia Neunkirchen]] dhe [[Eintracht Braunschweig]]. Në sezonin 1986–87, klubi fitoi dhjetë ndeshje rresht, duke vendosur një rekord të ri për fitoret rresht në Bundesligë. Në arenën ndërkombëtare, Borussia është klubi i parë gjerman që mori pjesë në Kupën UEFA të Fituesve të Kupës. Në vitin 1975, ata u bënë klubi i parë gjerman që fitonin Kupën UEFA. Klubi ka marrë pjesë në nëntë edicione të Kupës Evropiane/Ligës së Kampioneve<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/52757--monchengladbach/|title=Borussia Mönchengladbach/ UEFA Champions League|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> dhe katërmbëdhjetë edicione të Kupës UEFA/Ligës së Evropës.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/pokalhistorie/verein/18|title=Borussia Mönchengladbach – Cup history|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=20 shkurt 2025|archive-date=26 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250226224759/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/pokalhistorie/verein/18|url-status=dead}}</ref> [[Berti Vogts]] është lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 526 në të gjitha kompeticionet, përfshirë 419 në Bundesligë.<ref name="Rekorde dhe statistika"/><ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/berti-vogts-borussia-monchengladbach-germany-legend-defeder-24669|title=Berti Vogts: Borussia Mönchengladbach's defensive terrier|publisher=Bundesliga|language=en|date=1 shtator 2023|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> Ai ndiqet nga [[Uwe Kamps]] me 518 (390 në Bundesligë) dhe [[Herbert Wimmer]] me 469 ndeshje (366 në Bundesligë). Zvicerani [[Yann Sommer]] është lojtari i huaj me më shumë ndeshje në historinë e klubit me 335.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayern-munich-sign-goalkeeper-yann-sommer-from-gladbach-neuer-replacement-22290|title=Bayern Munich sign goalkeeper Yann Sommer from Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=19 janar 2023|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> [[Jupp Heynckes]] është golashënuesi më i mirë i klubit me 195 gola në të gjitha kompeticionet.<ref name="Rekorde dhe statistika"/> Ai ishte gjithashtu lojtari i parë i klubit që u shpall golashënuesi më i mirë në Bundesligë, duke e arritur këtë në sezonin 1973–74. Vetëm [[Gerd Müller]] ka shënuar më shumë gola për një klub të vetëm se ai (365 gola me Bayernit).<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/faq/10-things-on-the-bundesliga/the-bundesligas-all-time-top-scorers-10552|title=The Bundesliga's all-time top scorers|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> [[Herbert Laumen]] renditet në vendin e dytë me 118 gola kurse [[Hans-Jörg Criens]] në vendin e tretë me 93 gola.<ref>{{Cite web|url=http://rsssf.com/players/hlaumendata.html|title=Herbert Laumen – Matches and Goals in Bundesliga|author=Matthias Arnhold|date=1 tetor 2015|accessdate=12 nëntor 2015|publisher=RSSSF|language=en}}</ref> Danezi [[Allan Simonsen]] është lojtari i huaj me më shumë gola (76) si dhe lojtari i vetëm i klubit që ka fituar çmimin prestigjoz Topi i Artë.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/allan-simonsen-ballon-dor-rejected-real-madrid-almost-bankrupted-charlton/|title=‘I Won the Ballon d’Or, Rejected Real Madrid & Almost Bankrupted Charlton Athletic’|publisher=Give Me Sport|language=en|date=21 tetor 2024|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> ==Trofe== Borussia Mönchengladbach ka fituar gjithsej 12 trofe gjatë historisë së saj.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/erfolge/verein/18|title=Borussia Mönchengladbach – Club achievements|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=22 shkurt 2025|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229224225/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/erfolge/verein/18|url-status=dead}}</ref> Klubi ka fituar pesë herë [[Bundesliga|Bundesligën]], duke qënë sëbashku me Dortmundin klubi i dytë me më shumë trofe të Bundesligës, mbrapa Bayern München. Këto pesë tituj i japin të drejtën klubit të shpalosi dy yjet e "Verdiente Meistervereine" sipër stemës.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bundesliga-title-winners-who-has-been-crowned-german-champions-18898|title=Bundesliga title winners: Who has been crowned German champions?|publisher=Bundesliga|language=en|access-date=21 shkurt 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://media.dfl.de/sites/2/2021/03/Anhang-IV-zur-LO-2021-03-05-Stand.pdf|title=Anhang IV zur LO: Richtlinie für Spielkleidung und Ausrüstung|publisher=[[Deutsche Fußball Liga]]|page=19|date=5 mars 2021|access-date=8 maj 2021|language=de|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508000000/https://media.dfl.de/sites/2/2021/03/Anhang-IV-zur-LO-2021-03-05-Stand.pdf|archive-date=8 maj 2021}}</ref> Klubi gjithashtu ka fituar një trofe të [[2. Bundesliga|Bundesligës 2]] (kategoria e dytë), tre kupa dhe një superkupë, edhe pse kjo e fundit nuk është zyrtare. Në arenën ndërkombëtare, Borussia ka fituar dy herë [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/clubs/52757--monchengladbach/|title=Borussia Mönchengladbach|publisher=UEFA|language=en|access-date=23 shkurt 2025}}</ref> {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Trofetë e Borussias !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 6%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezone |- | rowspan="4" |{{Flagicon|Germany}} '''Vendor''' ! scope=col|[[Bundesliga]] |align="center"|5 | align="left"| [[1969–70 Bundesliga|1969–70]], [[1970–71 Bundesliga|1970–71]], [[1974–75 Bundesliga|1974–75]], [[1975–76 Bundesliga|1975–76]], [[1976–77 Bundesliga|1976–77]] |- ! scope=col|[[2. Bundesliga]] |align="center"|1 | align="left"| [[2007–08 2. Bundesliga|2007–08]] |- ! scope=col|[[DFB-Pokal]] |align="center"|3 | align="left"| [[1959–60 DFB-Pokal|1959–60]], [[1972–73 DFB-Pokal|1972–73]], [[1994–95 DFB-Pokal|1994–95]] |- ! scope=col|[[DFL-Supercup]] |align="center"|1 | align="left"| [[Superkupa e Gjermanisë 1977|1977]] |- | rowspan="1" |'''Kontinental''' ! scope=col|[[UEFA Liga e Europës|Kupa UEFA]] |align="center"|2 | align="left"| [[1974–75 UEFA Cup|1974–75]], [[1978–79 UEFA Cup|1978–79]] |} <references group="nb"/> ==Lojtarët== ===Skuadra aktuale=== {{Updated|26 janar 2025}}<ref>{{Cite web|url=https://www.borussia.de/de/fohlenelf/team|title=Squad – Borussia Mönchengladbach|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=30 dhjetor 2020}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=SUI|pos=GK|name=[[Jonas Omlin]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}} {{Fs player|no=2|nat=ITA|pos=DF|name=[[Fabio Chiarodia]]}} {{Fs player|no=3|nat=JPN|pos=DF|name=[[Ko Itakura]]}} {{Fs player|no=5|nat=GER|pos=DF|name=[[Marvin Friedrich]]}} {{Fs player|no=7|nat=AUT|pos=MF|name=[[Kevin Stöger]]}} {{Fs player|no=8|nat=GER|pos=MF|name=[[Julian Weigl]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}} {{Fs player|no=9|nat=FRA|pos=FW|name=[[Franck Honorat]]}} {{Fs player|no=10|nat=GER|pos=MF|name=[[Florian Neuhaus]]}} {{Fs player|no=11|nat=GER|pos=FW|name=[[Tim Kleindienst]]}} {{Fs player|no=13|nat=JPN|pos=FW|name=[[Shio Fukuda]]}} {{Fs player|no=14|nat=FRA|pos=FW|name=[[Alassane Pléa]]}} {{Fs player|no=16|nat=GER|pos=MF|name=[[Philipp Sander]]}} {{Fs player|no=19|nat=FRA|pos=FW|name=[[Nathan Ngoumou]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20|nat=GER|pos=DF|name=[[Luca Netz]]}} {{Fs player|no=21|nat=GER|pos=GK|name=[[Tobias Sippel]]}} {{Fs player|no=22|nat=AUT|pos=DF|name=[[Stefan Lainer]]}} {{Fs player|no=25|nat=GER|pos=FW|name=[[Robin Hack]]}} {{Fs player|no=26|nat=GER|pos=DF|name=[[Lukas Ullrich]]}} {{Fs player|no=27|nat=GER|pos=MF|name=[[Rocco Reitz]]}} {{Fs player|no=29|nat=USA|pos=DF|name=[[Joe Scally]]}} {{Fs player|no=30|nat=SUI|pos=DF|name=[[Nico Elvedi]]}} {{Fs player|no=31|nat=CZE|pos=FW|name=[[Tomáš Čvančara]]}} {{Fs player|no=33|nat=GER|pos=GK|name=[[Moritz Nicolas]]}} {{Fs player|no=34|nat=GER|pos=FW|name=[[Charles Herrmann]]}} {{Fs player|no=38|nat=LUX|pos=MF|name=[[Yvandro Borges Sanches]]}} {{Fs player|no=39|nat=GER|pos=MF|name=[[Niklas Swider]]}} {{Fs end}} ===Lojtarë të tjerë nën kontratë=== {{Fs start}} {{Fs player|no= |nat=Indonesia|pos=DF|name=[[Kevin Diks]]|other=deri më 1 korrik 2025}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=GER|pos=GK|name=[[Jan Olschowsky]]|other=te [[Alemannia Aachen]] deri më 30 qershor 2025}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Manu Koné]]|other=te [[A.S. Roma|Roma]] deri më 30 qershor 2025}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=DEN|pos=MF|name=[[Oscar Fraulo]]|other=te [[FC Utrecht|Utrecht]] deri më 30 qershor 2025}} {{Fs player|no=|nat=ARM|pos=FW|name=[[Grant-Leon Ranos]]|other=te [[1. FC Kaiserslautern|Kaiserslautern]] deri më 30 qershor 2025}} {{Fs end}} ===Numrat e tërhequr=== * '''12''' – i tërhequr në nder të tifozëve, të cilët konsiderohen lojtari i 12të në fushë.<ref>{{Cite web|url=https://www.gosporttravel.com/en/football/monchengladbach#:~:text=The%20home%20matches%20are%20played%20at%20Borussia,match%2C%20that%20is%2C%20their%20supporters%20in%20the|title=Borussia Mönchengladbach - Football Tickets|publisher=Go Sport Travel|language=en|access-date=30 dhjetor 2024}}</ref> ==Struktura organizative== ===Presidentët=== Presidenti aktual i klubit është [[Rainer Bonhof]], i cili u emërua më 19 mars 2024.<ref>{{cite web|url=https://www.yahoo.com/news/ex-star-bonhof-elected-borussia-184355411.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Ex-star Bonhof elected Borussia Mönchengladbach president|access-date=23 shkurt 2025|language=en|website=Yahoo!|date=19 mars 2024}}</ref> Ai më parë ka pasur rolin e zëvëndës presidentit, ka qënë lojtar në vitet e suksesshme 1970' si dhe trajner për një kohë të shkurtër në periudhën 1998–99.<ref>{{cite news|url=http://www.heraldscotland.com/sport/spl/aberdeen/bonhof-departure-draws-near-under-21s-1.51538|title=Bonhof departure draws near|author=Michael Grant|work=Sunday Herald|publisher=Herald & Times Group|language=en|date=12 qershor 2005|access-date=14 dhjetor 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rp-online.de/public/article/moenchengladbach/671932/Rainer-Bonhof-ins-Praesidium.html|title=Rainer Bonhof ins Präsidium|access-date=11 shkurt 2009|language=de|website=rp-online.de|date=10 shkurt 2009}}</ref> Që nga viti 1953, klubi ka pasur gjithsej dhjetë presidentë.<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/mitarbeiterhistorie/verein/18/personalie_id/17|title=Borussia Mönchengladbach current and former staff|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=23 shkurt 2025|archive-date=24 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250224002704/https://www.transfermarkt.us/borussia-monchengladbach/mitarbeiterhistorie/verein/18/personalie_id/17|url-status=dead}}</ref> [[Helmut Beyer]] është presidenti më jetëgjatë i klubit, duke mbajtur pozitën për 30 vite (1962–92).<ref>{{cite web|url=http://www.rp-online.de/niederrheinsued/moenchengladbach/sport/borussia/Borussia-trauert-um-Ex-Praesident-Beyer_aid_956716.html|title=Borussia trauert um Ex-Präsident Beyer|website=rp-online.de|language=de|date=25 janar 2011|accessdate=30 janar 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110128075906/http://www.rp-online.de/niederrheinsued/moenchengladbach/sport/borussia/Borussia-trauert-um-Ex-Praesident-Beyer_aid_956716.html|archivedate=28 janar 2011}}</ref> Organi më i lartë vendim marrës i klubit është komiteti ekzekutiv. Ky komitet zhvillon një mbledhje të përgjithme një herë në vit, aty ku zgjidhen anëtarët e bordit drejtues si dhe këshillit. Bordi drejtues përbëhet nga shtatë persona, të cilat janë: Michael Hollmann, Norbert Bocks, Reiner Körfer, Ewald Hansen, Jürgen Kämper, Stefan Krebs dhe Dirk W. Rosenbaum.<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.de/de/aktuelles/news/2022-06-30-wechsel-im-amt-des-aufsichtsratsvorsitzenden-hollmann-folgt-auf-prof-dr-koerfer|title=Wechsel im Amt des Aufsichtsratsvorsitzenden: Hollmann folgt auf Prof. Dr. Körfer|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|date=30 qershor 2022|access-date=1 korrik 2022}}</ref> Këshilli ka të drejtën të propozojë kandidatë për bordin drejtues dhe përbëhet nga dhjetë persona: Andreas Heinen (zëdhënsi), Herbert Laumen, Elmar Kreuels, Thomas Ludwig, Stefan Krebs, Matthias Neumann, Ulrich Robens, Volker Klüttermann, Gerald Ruch dhe Mirko Sandmöller.<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.de/gremien-ueberblick|title=Die Gremien des Vereins|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=28 nëntor 2024}}</ref> ===Trajnerët=== [[Skeda:Gerardo Seoane, 2022-07-31, Saisoneröffnung Bayer 04, Leverkusen (1).jpg|parapamje|djathtas|Gerardo Seoane është trajneri aktual i ekipit.]] Trajneri aktual i ekipit është zvicerani [[Gerardo Seoane]], i cili e mori detyrën më 6 qershor 2023.<ref>{{cite news|url=https://www.borussia.de/en/news/news/2023-06-06-gerardo-seoane-is-borussias-new-head-coach-restructure-of-the-sporting-management|title=Gerardo Seoane is Borussia's new head coach – restructure of the sporting management|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=en|date=6 qershor 2023|accessdate=6 qershor 2023}}</ref> Që nga viti 1950, klubi ka pasur gjithsej 36 trajnerë, pesë prej të cilëve e kanë drejtuar ekipin në dy periudha të ndryshme. [[Hennes Weisweiler]] është trajneri më jetëgjatë dhe i suksesshëm i klubit, duke fituar gjithsej pesë trofe në njëmbëdhjetë vite. [[Jupp Heynckes]] është një tjetër trajner i suksesshëm i klubit, i cili e drejtoi ekipin në më shumë se 350 ndeshje.<ref>{{cite news|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/jupp-heynckes-a-defining-figure-at-bayern-munich-gladbach-treble-20144|title=Jupp Heynckes: a defining Bundesliga figure at Bayern Munich and Borussia Mönchengladbach|publisher=Bundesliga|language=en|date=15 janar 2024|accessdate=7 qershor 2024}}</ref> ===Stafi teknik=== {{Updated|24 shkurt 2025}}<ref>{{cite web|url=https://www.borussia.de/de/fohlenelf/trainer-staff|title=Funktionsteam Borussia Mönchengladbach|publisher=Borussia Mönchengladbach|language=de|access-date=27 janar 2025}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Emri !! Pozicioni |- | [[Gerardo Seoane]] || Trajner |- | [[Guido Streichsbier]] || rowspan="3" | Ndihmës-trajner |- | Patrick Schnarwiler |- | [[Oliver Neuville]] |- | André Wachter || Trajneri i portierëve |- | [[Tony Jantschke]] || Skaut |} == Referime == {{Reflist|3}} ==Lidhje të jashme== {{Commons}} *[https://www.borussia.de/ Uebfaqja zyrtare] * [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/clubs/borussia-moenchengladbach Borussia Mönchengladbach] te Bundesliga * [https://www.uefa.com/nationalassociations/teams/52757--monchengladbach/ Borussia Mönchengladbach] te [[UEFA]] [[Kategoria:Borussia Mönchengladbach]] [[Kategoria:Klube futbolli në Gjermani]] g4rzba7gpn8p3mxvx1e10h0d0lrcpjx Diskutim:Borussia Mönchengladbach 1 372774 3062417 3062047 2026-11-04T06:59:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062417 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Borussia Mönchengladbach/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Borussia Mönchengladbach]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062416 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250125153808/https://breakingthelines.com/historical/borussia-monchengladbach-the-team-that-nearly-became-bayern-munich/ për lidhjen https://breakingthelines.com/historical/borussia-monchengladbach-the-team-that-nearly-became-bayern-munich/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 07:59 (CET) dhrwpg17i0c7oau49w8ackrv4kr80fl Wikipedia tatarisht 0 376608 3062179 3001927 2026-11-03T14:05:39Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062179 wikitext text/x-wiki {{Infobox webfaqe|name=Wikipedia në gjuhën tatare|logo=Wikipedia-logo-v2-tt.svg|screenshot=|collapsible=yes|caption=|url={{URL|tt.wikipedia.org}}|commercial=[[Charity (practice)|Charitable]]|location=[[Miami]], [[Florida]]|launch_date=September 2003|type=[[Internet encyclopedia project]]|language=[[Tatar language]]|registration=Optional|content_license={{nobr|[[Creative Commons licenses|Creative Commons Attribution/<br/>Share-Alike]] 4.0}} (most text also dual-licensed under [[GFDL]])<br/>Media licensing varies|owner=[[Wikimedia Foundation]]|author=}} '''Wikipedia në tatarisht''' është faqe e shkruar në gjuhën tatare.<ref>{{Cite web|title="Татарская энциклопедия сейчас не способна помочь татарской Википедии"|url=https://www.tatar-inform.ru/news/tatarskaya-enciklopediya-seicas-ne-sposobna-pomoc-tatarskoi-vikipedii-5879897|language=ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Житель Казани первым из россиян стал "Википедистом года" - ТАСС|url=https://tass.ru/obschestvo/5395678|language=ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Сәләт о и для Татарской Википедии|url=https://selet.biz/news/tatar-wikipedia-is-in-the-house-selet/|language=ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Государственный Совет Республики Татарстан|url=https://gossov.tatarstan.ru/index.htm/news/1381.htm|language=ru}}</ref> E lançuar në shtator të vitit 2003, ajo përmban aktualisht 502,588 artikuj, duke e bërë faqen e Wikipedia-s së 31-të më të madhe sipas numrit të artikujve.<ref>{{Cite web|title=Татарская Википедия преодолела рубеж в 500 000 статей|url=https://milliard.tatar/news/tatarskaya-vikipediya-preodolela-rubez-v-500-000-statei-3312|language=ru}}</ref> Ajo administrohet nga 6 administratorë së bashku me 55,064 përdorues të regjistruar dhe 90 përdorues aktivë.<ref>{{Cite news|date=2012-05-18|title=Казанда "Татнет йолдызлары" җиңүчеләрен бүләкләделәр|language=tt|trans-title=The winners of "[[TatNet|Tatnet]] Stars" were awarded in Kazan|work=Азатлык Радиосы|url=https://www.azatliq.org/a/24585487.html|access-date=2023-08-29}}</ref><ref>{{Citation|title=Татарская Википедия появилась в Интернете|url=http://moltat.ru/menu/news/tatarskaya-vikipediya-poyavilas-v-internete|trans-title=Tatar Wikipedia appeared on the Internet|archive-url=https://web.archive.org/web/20111019001111/http://moltat.ru/menu/news/tatarskaya-vikipediya-poyavilas-v-internete|access-date=2011-10-19|archive-date=2011-10-19}}</ref> Wikipedia në gjuhën tatare përdor kryesisht [[Alfabeti cirilik|alfabetin cirilik]]. Ndryshe nga shumica e gjuhëve të tjera që përdorin alfabetin cirilik, disa artikuj janë shkruar në alfabetin latin; për këtë arsye, emri i gjuhës shfaqet në shiritin anësor të gjuhëve në të dy alfabetet.<ref>{{Cite web|date=2017-07-02|title=Татар латин әлифбасы кагыйдәләре|trans-title=The rules of the Tatar Latin alphabet|url=http://talat.h19.ru/latrul.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702091026/http://talat.h19.ru/latrul.htm|archive-date=2017-07-02|access-date=2023-08-29|language=ru}}</ref> Një nga pjesëmarrësit dhe promovuesit më aktivë të Wikipedia-s në gjuhën tatare është Farhad Fatkullin, i shpallur Wikimedian i Vitit në 2018-ën.<ref>{{Cite web|date=14 gusht 2019|title=Farhad Fatkullin, 2018 Wikimedian of the Year, looks back on his successes and forward to what's next|url=https://wikimediafoundation.org/news/2019/08/14/farhad-fatkullin-2018-wikimedian-of-the-year-looks-back-on-his-successes-and-forward-to-whats-next/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kazan resident bestowed honorable title Wikimedian of the Year|url=https://russkiymir.ru/en/news/244103/|language=en|access-date=7 prill 2025|archive-date=25 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225145352/https://russkiymir.ru/en/news/244103/%20|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 shkurt 2020|title=Interview with Farhad Fatkullin – Wikimedian of the Year 2018|url=https://blog.wikimedia.bg/2020/02/28/interview-with-farhad-fatkullin-wikimedian-of-the-year-2018/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 korrik 2018|title=Wikipedia to boost focus on African communities|url=https://it-online.co.za/2018/07/24/wikipedia-to-boost-focus-on-african-communities/|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 tetor 2020|title=«Какой смысл сохранять язык, если он не описывает всё и вся в этом мире?» –|url=https://kazanfirst.ru/interviews/530631|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 korrik 2018|title=«Я просто делал то, что мне показалось правильным»: как татарин стал викимедистом года|url=https://www.business-gazeta.ru/article/389677|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Фархад Фаткуллин: «В Википедии я приношу пользу татарам»|url=http://www.encyclopedia.ru/news/enc/detail/73586/|language=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|title=Неоценимый вклад. Автор татарской «Википедии», модератор «Народной карты» «Яндекса» и администратор сайта Domofoto.ru — о мотивации создавать контент|url=https://inde.io/article/13693-neotsenimyy-vklad-avtor-tatarskoy-vikipedii-moderator-narodnoy-karty-yandeksa-i-administrator-sayta-domofoto-ru-o-motivatsii-sozdavat-kontent|language=ru}}</ref> Një grup i organizuar redaktorësh nga Wikipedia në gjuhën bashkire, i quajtur "Wikigjyshët" (''Wikigrannies''), merr herë pas here pjesë aktive në redaktimin e Wikipedia-s në gjuhën tatare, pasi këto dy gjuhë janë shumë të afërta dhe shpesh përdoren në mënyrë të ndërsjellë në zonat ku fliten natyrshëm. == Referime == [[Kategoria:Artikuj nga CEE Spring 2025]] airv7jeda3nh6v4pq9tn1849l1w68rx SHFMU "Migjeni", Stanoc i Epërm 0 380406 3062255 2805235 2026-11-03T20:21:15Z SearKeliqi 195368 Shtova faqen zyrtare të shkollës: shfmumigjeni.com 3062255 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = SHFMU "Migjeni", Stanoc i Epërm | image = | alt = | motto = | address = | city = Stanoc i Epërm, Komuna Vushtrri | state = | zipcode = | country = Kosovë | coordinates = | other_names = | former_name = | type = [[Shkollë publike]] | established = | district = | us_nces_school_id = | principal = | teaching_staff = | grades = | enrollment = | ratio = | campus_size = | campus_type = | colors = | mascot = | rival = | newspaper = | yearbook = | website = {{URL|https://shfmumigjeni.com}} | footnotes = }} '''SHFMU "Migjeni", Stanoc i Epërm''' është institucion arsimor parafillor, shkollë fillore dhe shkollë e mesme e ulët në Stanoc i Epërm, Komuna Vushtrri, Kosovë. ==Shih edhe== * [[Arsimi në Kosovë]] ==Lidhje të jashtme== * [https://shfmumigjeni.com Faqja zyrtare] [[Kategoria:Shkolla fillore dhe të mesme të ulëta në Kosovë]] [[Kategoria:Shkolla në Vushtrri]] [[Kategoria:Shkolla të emërtuara sipas Migjenit]] sxz44cq5sv0osvp3cow46bhcbtvgsb1 Zotërimet Angleze të Përtejdetit 0 381001 3062213 3060632 2026-11-03T16:36:25Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062213 wikitext text/x-wiki {{Short description|Territoret koloniale të sunduara nga Mbretëria e Anglisë}} {{Redirect|Perandoria Angleze|Perandorinë Koloniale të Britanisë së Madhe dhe Mbretërisë së Bashkuar|Perandoria Britanike|Amerikat në veçanti|Kolonizimi Britanik i Amerikës|Zotërimet e mbetura koloniale britanike|Territoret e Jashtme Britanike|Perandorinë e Plantaxhenetëve|Perandoria Anzhuine}} [[File:English overseas possessions in 1700.png|thumb|upright=1.8|{{Center|Gjithë zotërimet angleze të përtejdetit në vitin [[1700]], pak para [[Aktet e Bashkimit 1707|Akteve të Bashkimit të 1707-ës]]}}]] '''Zotërimet Angleze të Përtejdetit''' përfshinin një larmi territoresh përtejdetit, që ishin kolonizuar, pushtuar, ose të fituara ndryshe nga [[Mbretëria e Anglisë]] para vitit [[1707]] (Në vitin [[1707]] [[Aktet e Bashkimit 1707|Aktet e Bashkimit]] e bënë Anglinë pjesë të [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Mbretërisë së Britanisë së Madhe]]. Shiko [[Perandoria Britanike]].). Ngulimet e para angleze përtejdetit u vendosën në [[Irlanda|Irlandë]], të ndjekura nga të tjera në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]], [[Bermuda|Bermude]] dhe [[Inditë Perëndimore]] dhe nga stacione tregtare të quajtura "factories" në [[Inditë Lindore]], si Bantami dhe në [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Nënkontinentin Indian]], duke nisur me Suratin. Në vitin [[1639]], një seri fortesash angleze në brigjet indiane u fillua me [[Çenai|Fortesën Seint Xhorxh]]. Në vitin [[1661]], martesa e mbretit Çarlsi II me Katerinën e Bragancës i solli atij, si pjesë e pajës së saj, zotërime të reja, që deri atëherë kishin qenë [[India Portugeze|portugeze]], duke përfshirë Tanxhierin në [[Afrika veriore|Afrikën Veriore]] dhe [[Bombei|Bombein]] në [[India Koloniale|Indi]]. Në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]], [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundlandi]] dhe [[Virxhinia]] ishin qendrat e para të kolonizimit anglez. Gjatë [[Shekulli XVII|shekullit të XVII]], u themeluan Mejni, [[Plymouth County (Massachusetts)||Plimuthi]], [[Nju Hëmpshër|Nju Hempshëri]], Salemi, Gjiri i Masaçusetsit, [[Skocia e Re|Nova Skocia]], [[Kënektikëti]], [[New Haven County (Connecticut)|Nju Haveni]], [[Merilënd|Merilandi]] dhe [[Rod Ajlënd|Rod Ajlandi dhe Providenca]]. Në vitin [[1664]], u morën [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Holanda e Re]] dhe [[Kolonitë Suedeze në Amerikë|Suedia e Re]] nga [[Perandoria Koloniale Holandeze|holandezët]], duke u kthyer në [[Nju Jorku|Nju Jork]], [[Nju Xhersi]] dhe pjesë të [[Delaware|Delauerit]] dhe [[Pensilvania|Pensilvanisë]]. == Origjina == {{further|Historia e Anglisë}} [[File:Matthew-BristolHarbour-Aug2004.jpg|thumb|left|291px|Një riprodhim i anijes së Giovanni Caboto-s, ''Matthew'']] [[Mbretëria e Anglisë]] përgjithësisht daton nga sundimi i [[lista e mbretërve të Anglisë|Æthelstanit]] në vitin [[927]].<ref>{{harvnb|Simon Keynes|2001|p=61}}</ref> Gjatë sundimit të Derës së Knýtlinga-s, nga viti [[1013]] deri në vitin [[1014]] dhe nga viti [[1016]] deri në vitin [[1042]], [[Historia e Anglisë|Anglia]] ishte pjesë e një [[bashkimi personal]], që përfshinte zotërimet në [[Skandinavia|Skandinavi]]. Në vitin [[1066]], [[Uilliam Pushtuesi]], Duka i [[Normandia|Normandisë]], [[Pushtimi Norman i Anglisë|pushtoi Anglinë]], duke e bërë Dukatin një tokë të kurorës së Fronit Anglez. Përmes pjesës tjetër të [[Mesjeta|Mesjetës]], [[lista e mbretërve të Anglisë|mbretërit e Anglisë]] kishin territore të gjera në [[Mbretëria e Francës|Francë]], bazuar në historinë e tyre në këtë dukat. Nën [[Perandoria Anzhuine|Perandorinë Anzhuine]], [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] bënte pjesë në një koleksion territoresh në [[Britania e Madhe|Ishujt Britanik]] dhe [[Franca|Francë]] të zotëruar nga [[Dera e Plantaxhenetëve|Dinastia Plantaxhenete]]. Rënia e kësaj dinastie çoi në [[Lufta njëqindvjeçare|Luftën Njëqindvjeçare]] ([[1337]]-[[1453]]) midis [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]] dhe [[Mbretëria e Francës|Francës]]. Në fillim të luftës, [[Lista e mbretërve të Anglisë|Mbretërit e Anglisë]] sundonin pothuajse të gjithë [[Franca|Francën]], por nga fundi i saj në vitin [[1453]] atyre iu mbeti vetëm ''Pale de Calais''.<ref>{{harvnb|Ralph A. Griffiths|1991|p=53}}</ref> Kaleja në vijim u humb ndaj [[Mbretëria e Francës|Francës]] në vitin [[1558]]. [[Ishujt e Kanalit]], si mbetje të Dukatit të [[Normandia|Normandisë]], e ruajnë lidhjen e tyre me Kurorën deri në ditët e tanishme. Zgjerimi i parë anglez përtejdetit u zhvillua që nga viti [[1169]], kur [[Anglo-normanët|Pushtimi Norman i Irlandës]] filluan të themelonin zotërime angleze në [[Irlanda|Irlandë]], me mijëra kolonë [[anglezët|anglezë]] dhe uellsianë që u vendosën në Irlandë.<ref>{{harvnb|Thomas Bartlett|2010|p=40}}</ref> Si rrjedhojë e këtij domeni të [[Irlanda|Irlandës]] u zotërua për shekuj nga [[Lista e mbretërve të Anglisë|monarkët anglezë]]; megjithatë, kontrolli anglez ishte i kufizuar në një zonë të Irlandës, të njohur si ''The Pale'', shumica e [[Irlanda|Irlandës]], territore të mëdha të [[Munsteri]]t, Ulsterit dhe ''Connaught'' mbetën të pavarura nga sundimi anglez, deri në Periudhat Tudor dhe Stuart. Vetëm në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] [[lista e mbretërve të Anglisë|monarkët Tudorë të Anglisë]] filluan të vendosnin kolonë protestantë në [[Historia e Irlandës|Irlandë]], si pjesë e [[Historia e Irlandës|Kolonizimit të Irlandës]].<ref>{{harvnb|Caesar Litton Falkiner|1904|p=117}}</ref><ref>{{harvnb|Theodore William Moody|Francis X. Martin|Dermot Keogh|2023|p=370}}</ref><ref>{{harvnb|John O'Beirne Ranelagh|2012|p=36}}</ref><ref>{{harvnb|Ruth Dudley Edwards|2005|pp=33–34}}</ref> Këto koloni përfshinin Kontenë e Mbretërve, tani kontea e ''Offaly''-t dhe Kontenë e Mbretëreshës, tani Kontea e ''Laois-it'', në vitin [[1556]].<ref>{{cite book|author=Thomas Leland|year=1773|url=https://books.google.al/books?id=HxZcAAAAcAAJ&pg=PA209|title=The History of Irleland from the Invasion of Henry II: With a Preliminary Discourse on the Antient State of that Kingdom|volume=2|chapter=VIII. Edëard VI – 3 & 4 Phil & Mar. A. D. 1556. c. 2|publisher=J. Nourse, T. Longman, G. Robinson & J. Johnson|language=en|location=Londër|pages=209-211}}</ref> Një plantacion me kapital të përbashkët u themelua në fundin e viteve [[1560]] në Kerrycurrihy afër qytetit të Korkut, në tokë të dhënë me qera nga konti i Desmondit.<ref name="SixteenthCenturyIrelandtheIncomplet">{{harvnb|Colm Lennon|1994|pp=211–213}}</ref> Në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] filloi Plantacioni i Ulsterit dhe mijëra kolonë shkocezë dhe anglezo-veriorë u vendosën në provincën Ulsterit.<ref>{{harvnb|George Hill|2004}}</ref> Kontrolli anglez i Irlandës u lëkund për shekuj deri sa [[Irlanda]] u përfshi në [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretërinë e Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës]] në vitin [[1801]]. [[Udhëtimet e Kristofor Kolombit|Udhëtimet]] e [[Kristofor Kolombi]]t filluan në vitin [[1492]] dhe e panë tokën e [[Inditë Perëndimore|Indive Perëndimore]] më 12 tetor të atij viti. Në vitin [[1496]], të eksituar nga suksesi në [[Eksplorimet detare portugeze|eksplorimet përtejdetit]] të [[Perandoria Portugeze|Portugalisë]] dhe [[Perandoria Spanjolle|Spanjës]], Mbreti Henri VII i Anglisë porositi Giovanni Caboto-n të drejtonte një udhëtim për të gjetur një rrugë nga [[Oqeani Atlantik|Atlantiku]] për në [[Ishujt Maluku|Ishujt e Erëzave]] të [[Azia Juglindore|Azisë Juglindore]], më vonë të njohur si kërkimi për Kalimin Veri-Perëndimor. Caboto lundroi në vitin [[1497]], duke kryer një zbarkim të suksesshëm në brigjet e [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]]. Aty, ai besonte se kishte arritur [[Azia|Azinë]] dhe nuk bëri përpjekje për të themeluar një koloni permanente.<ref>{{harvnb|Kenneth Andrews|1991|p=45}}</ref> Ai drejtoi një tjetër udhëtim për në [[Amerika|Amerikë]] vitin tjetër, por asgjë nuk u dëgjua prapë për të, ose anijet e tij.<ref>{{harvnb|Niall Ferguson|2004|p=4}}</ref> [[Anglikanizmi|Reformacioni]] kishte bërë armiq [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]] dhe [[Perandoria Spanjolle|Spanjën]], dhe në vitin [[1562]] [[Elizabeta I]] vendosi që [[korsari|korsarët]] [[John Hawkins|Hawkins]] dhe [[Francis Drake|Drake]] të sulmonin anijet spanjolle pranë brigjeve të [[Afrika Perëndimore|Afrikës Perëndimore]].<ref>{{harvnb|Hugh Thomas|1997|pp=155–158}}</ref> Më vonë, pasi [[Armada Spanjolle|Lufta Anglo-Spanjolle]] u intensifikua, [[Elizabeta I]] aprovoi sulme të mëtejshme kundër porteve spanjolle në [[Amerika|Amerikë]] dhe kundër anijet transportuese që ktheheshin në [[Evropa|Europë]] me thesare nga [[Bota e Re]].<ref>{{harvnb|Niall Ferguson|2004|p=7}}</ref> Ndërkohë shkrimtarët me ndikim, Richard Hakluyt dhe John Dee po fillonin të shtypnin për themelimin e perandorisë së vetë [[Historia e Anglisë|Anglisë]] përtejdetit. [[Kolonizimi Spanjoll i Amerikës|Spanja ishte vendosur mirë në Amerikë]], ndërsa [[Perandoria Portugeze|Portugalia]] kishte ndërtuar një rrjet stacionesh tregtare dhe fortesash në brigjet e [[Afrika|Afrikës]], [[Brazili]]t dhe [[Kina|Kinës]], ndërsa [[Kolonizimi Francez i Amerikës|Franca]] tashmë kishte filluar të vendosej në Lumin Seint Lorenc, që më vonë do të bëhej ''Franca e Re''.<ref>{{harvnb|Trevor Owen Lloyd|1996|pp=4–8}}</ref> == Kolonitë e para angleze përtejdetit == Kolonitë e para angleze përtejdetit nisën në vitin [[1556]] me Plantacionet e Irlandës, pas Pushtimit Tudor të Irlandës. Një koloni e tillë aksionere përtejdetit u themelua në fundin e viteve [[1560]], në Kerrycurrihy afër qytetit të Korkut<ref name="SixteenthCenturyIrelandtheIncomplet" /> Mjaft njerëz që ndihmuan në kolonizimin e Irlandës, më vonë luajtën një rol edhe në kolonizimin e hershëm të [[Amerika Veriore Britanike|Amerikës Veriore]], veçanërisht një grup i njohur si ''West Country Men''.<ref>{{Cite book|first=Alan|last=Taylor|title=American Colonies: The Settling of North America|year=2001|url=https://archive.org/details/americancolonies00tayl|publisher=Penguin|language=en|isbn=0-1420-0210-0|pages=[https://archive.org/details/americancolonies00tayl/page/119 119], 123|url-access=registration}}</ref> Kolonitë e para angleze përtejdetit në [[Amerika|Amerikë]] u themeluan në çerekun e fundit të [[shekulli XVI|shekullit të XVI]], në mbretërimin e [[Elizabeta I|Mbretëreshës Elizabeta]].<ref>{{harvnb|Anthony Pagden|2001|pp=34–54}}</ref> Vitet [[1580]] përjetuan përpjekjen e parë për ngulimin e parë permanent anglez në [[Amerika Veriore|Amerikën e Veriut]], një brez para Plantacionit të Ulsterit dhe që u zhvilluan pak pas Plantacionit të [[Munsteri]]t. Shpejt pati një shpërthim të veprimtarisë koloniale angleze, të prirë nga njerëz që kërkonin toka të reja, nga ndjekja e tregtisë dhe nga kërkimi i lirisë fetare. Në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], destinacioni shumicës së anglezëve, që bënin një jetë të re përtejdetit, ishin [[Inditë Perëndimore]] dhe jo [[Amerika Veriore]]. [[File:Elizabeth I (Armada Portrait).jpg|thumb|291px|{{Center|Portret i [[Elizabeta I|Mbretëreshës Elizabeta e I]]}}]] === Pretendimet e Para === I financuar nga Kompania e Moskovës, Martin Frobisher e nisi lundrimin më 7 qershor [[1576]], nga Blackwall, [[Londra|Londër]], duke kërkuar Kalimin Veri-Perëndimor. Në gusht [[1576]], ai zbarkoi në Gjirin që do të quhej Frobisher në Ishullin Baffin dhe kjo u shënua nga shërbimi i parë i [[Kisha Anglikane|Kishës Anglikane]] të rregjistruar në tokën e [[Amerika Veriore|Amerikës Veriore]]. Frobisheri u kthyen në Gjirin e Frobisherit në vitin [[1577]], duke marrë në zotërim anën jugore të tij në emër të [[Elizabeta I|Mbretëreshës Elizabeta I]]. Në një udhëtim të tretë, në vitin [[1578]], ai mbërriti brigjet e [[Groenlanda|Groenlandës]] dhe bëri gjithashtu edhe një orvatje të pasuskesshme për të themeluar një vendbanim në Gjirin e Frobisherit.<ref>{{cite web|title=The Nunavut Voyages of Martin Frobisher|website=The Canadian Museum of Civilization|url=http://www.civilisations.ca/hist/frobisher/frint01e.html|language=en}}</ref><ref>{{harvnb|Cooke|1979}}</ref> Ndërsa në bregdetin e [[Groenlanda|Groenlandës]], ai gjithashtu e pretendoi atë për [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]].<ref>{{cite book|author=James McDermott|year=2001|title=Martin Frobisher: Elizabethan Privateer|language=en|url=https://books.google.com/books?id=YeMcPYIKNYUC&pg=PA190|publisher=Yale University Press|ISBN=978-0-3000-8380-4|location=Nju Haven dhe Londër|page=190}}</ref> Në të njëjtën kohë, midis viteve [[1577]] dhe [[1580]], [[Francis Drake|Sir Francis Drake]] po [[Lundrimi përreth botës|lundronte përqark rruzullit]]. Ai e pretendoi Ishullin Elizabeta pranë Kepit Horn për [[Elizabeta I|mbretëreshën e tij]] dhe më 24 gusht [[1578]] pretendoi një tjetër Ishull Elizabeta, në [[Ngushtica e Magelanit|Ngushticën e Magelanit]].<ref name="drake">{{harvnb|Fletcher|1854|p=75}}</ref> Në vitin [[1579]], ai zbarkoi në bregdetin verior të [[Kalifornia|Kalifornisë]], duke e pretenduar zonën për [[Elizabeta I|Elizabetën]] si ''New Albion''.<ref>{{Cite web|last=Dell'Osso|first=John|title=Drakes Bay National Historic Landmark Dedication|date=12 tetor 2016|url=https://www.nps.gov/pore/learn/news/newsreleases_20161012_drakes_nhl_dedication.htm|work=nps.gov|publisher=National Park Service|language=en|access-date=24 janar 2019}}</ref> Megjithatë, këto pretendime nuk u ndoqën nga ngulime.<ref>{{harvnb|Sugden|1990|p=118}}</ref> Në vitin [[1578]], ndërsa [[Francis Drake|Drake]] ishte larg gjatë [[Lundrimi përreth botës|lundrimit të tij përreth botës]], [[Elizabeta I|Mbretëresha Elizabeta I]] i dha një patentë për eksplorimet përtejdetit gjysmë-vëllait të tij, Humphrey Gilbert dhe atë vit, Gilberti lundroi drejtë [[Inditë Perëndimore|Indive Perëndimore]] për tu angazhuar në [[pirateria|pirateri]] dhe për të themeluar një koloni në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]]. Megjithatë, ekspedita u braktis para se të kapërcehej [[Oqeani Atlantik|Atlantiku]]. Në vitin [[1583]], Gilberti lundroi drejtë [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundlandit]], ku në ceremoni formale mori zotërimin e [[limani]]t të [[Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)|St John's]] bashkë me të gjitha tokat brenda dyqint legave në veri dhe jug të tij, megjithëse ai nuk la kolonë pas tij. Ai nuk i mbijetoi udhëtimit të kthimit për në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]].<ref>{{harvnb|Kenneth Andrews|1991|pp=188-189}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|first=David B.|last=Quinn|title=Gilbert, Sir Humphrey|url=http://www.biographi.ca/en/bio/gilbert_humphrey_1E.html|volume=1. 1000–1700|editor=George William Brown|publisher=University of Toronto Press|encyclopedia=Dictionary of Canadian Biography|language=en}}</ref> === Ngulimet e para përtejdetit === [[File:US Navy 070426-N-1688B-156 Robert Hicks as Capt. John Radcliff reads the ordination orders and instructions during a re-enactment ceremony.jpg|thumb|left|389px|Riprodhim i skenës së kolonëve anglezë duke mbërritur në [[Virxhinia]], [[1607]]]] Më 25 mars [[1584]], [[Elizabeta I|Mbretëresha Elizabeta e I]] i dha [[Walter Raleigh|Sir Walter Raleigh]] një kartë për kolonizimin e një zone të [[Amerika Veriore Britanike|Amerikës Veriore]], e cila do të quhej në nder të saj, [[Virxhinia]]. Kjo kartë specifikonte se [[Walter Raleigh|Raleigh]] kishte shtatë vjetë në të cilët duhet të themelonte një ngulim, ose përndryshe ai e humbiste të drejtën për këtë. [[Walter Raleigh|Raleigh]] dhe [[Elizabeta I|Elizabeta]] synonin që sipërmarrja duhet të mundësonte pasuri nga [[Bota e Re]] dhe një bazë, nga e cila të dërgonin sulme [[korsari|korsarësh]] kundër flotës së thesarit të [[Perandoria Spanjolle|Spanjës]]. Vetë [[Walter Raleigh|Raleigh]] nuk e vizitoi kurrë [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]], megjithë ai drejtoi ekspedita në vitin [[1595]] dhe [[1617]] në basenin e Lumit [[Orinoko]] në [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]] në kërkim të qytetit të artë të [[El Dorado]]s. Në vend të kësaj, ai dërgoi të tjerë për të themeluar [[Dare County|Koloninë e Roanokes]], më vonë të njohur si "Kolonia e Humbur".<ref>{{harvnb|Quinn|1985}}</ref> Më 31 dhjetor [[1600]], [[Elizabeta I|Elizabeta]] i dha një kartë [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]], nën emrin "''Guvernatori dhe Kompania e Tregtarëve të Londrës për Tregti në Inditë Lindore''".<ref>{{harvnb|George Birdwook|William Foster|1893|p=3}}</ref> Shpejtë kompania themeloi stacionin e saj të parë të tregtimit në [[Inditë Lindore]], në Bantam, në ishullin e [[Xhava|Xhavës]] dhe të tjera, duke nisur me Suratin, në brigjet e asaj që tani janë [[India]] dhe [[Bangladeshi]]. Shumica e kolonive të reja angleze të themeluara në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]] dhe [[Inditë Perëndimore]], nëse ishin të suksesshme ose përndryshe, ishin koloni pronësore me pronarë, të caktuar për të themeluar dhe qeverisur vendbanimet nën kartat mbretërore të dhëna individëve ose kompanive aksionere. Shembuj të hershëm të këtyre janë Kompania e Virxhinias, që krijoi ngulimin e parë të suksesshëm anglez përtejdetitnë [[Jamestown]] në vitin [[1607]] dhe [[Bermuda]], jo zyrtarisht në vitin [[1609]] dhe zyrtarisht në vitin [[1612]], trashëgimtarja e saj, Kompania e Ishujve Somers, për të cilën [[Bermuda|Bermudet]] (të njohura edhe si Ishujt Somers) u transferuan në vitin [[1615]] dhe Kompania e Njufaundlandit, që themeloi Cuper's Cove afër [[Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)|Saint John's]], [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]] në vitin [[1610]]. [[Rod Ajlënd]], [[Kënektikëti]], dhe Gjiri i Masaçusetsit, secila e përfshirë gjatë fillimt të viteve [[1600]], ishin koloni karte, ashtu siç ishte [[Virxhinia]] për njëfarë kohe. Ato u themeluan përmes patentave tokësore të nxjera nga kurora për parcela të caktuara toke. Një pak raste karta specifikonte se territori i kolonisë shtrihej drejtë perëndimit deri në [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]], bazohej mbi pretendimet për bregdetin e Paqësorit, që vinte nga eksplorimet e [[Francis Drake]]. Kartat e [[Kënektikëti]]t, Gjirit të Masaçusetsit dhe [[Virxhinia]]s, përmbante secila këtë parashimik "nga deti në det". [[Bermuda|Bermudet]], sot [[Territoret e Jashtme Britanike|Territori më i vjetër Britanik Përtejdetit]], u kolonizua dhe pretendua nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] si rrjedhojë e një anije të shkatërruar aty në vitin [[1609]], flamurtarja e Kompanisë së Virxhinias, ''Sea Venture''. Qyteti i Saint George's, i themeluar në [[Bermuda|Bermude]] në vitin [[1612]], mbetet ngulimi më i vjetër anglez i banuar në mënyrë të vazhdueshme në [[Bota e Re|Botën e Re]]. Disa historianë pohojnë se me formimin e tij që është para konvertimit të {{lang|en|James Fort}} në ''[[Jamestown]]'' në vitin [[1619]], Saint George's ishte në fakt qyteti i parë i suksesshëm anglez i themeluar në [[Bota e Re|Botën e Re]]. [[Bermuda|Bermudet]] dhe bermudianët kanë luajtur role të rëndësishme, ndonjëherë kyçe në dhënien formë të perandorive trans-atlantike angleze dhe [[Perandoria Britanike|Britanike]]. Këto përfshijnë rolet në tregtinë detare, kolonizimin e kontinentit dhe të [[Inditë Perëndimore|Indive Perëndimore]], si dhe [[Projeksioni i fuqisë|projeksionin e fuqisë navale]] nëpërmjet [[korsari|korsarëve]] të kolonisë, ndërmjet të tjerave.<ref>{{harvnb|Delgado|2015|pp=296–299}}</ref><ref>{{cite journal|last=Shorto|first=Kol. lt. Gavin|url=http://www.thebermudian.com/heritage/heritage-heritage/bermudas-role-in-the-privateering-business/|title=The Bermudian: ''Bermuda's Role in the Privateering Business''|date=29 korrik 2024|journal=The Bermudian|language=en|issue=265|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716222600/http://www.thebermudian.com/past-issues/265}}</ref> Midis viteve [[1640]] dhe [[1660]], [[Inditë Perëndimore]] ishin destinacioni më shumë se dy të tretave të emigrantëve anglezë në [[Bota e Re|Botën e Re]]. Nga viti [[1650]], më [[Karaibet|Karaibe]] ndodheshin 44,000 banorë anglezë, krahasuar me 12,000 në Çisëpik dhe 23,000 në [[Anglia e Re|Anglinë e Re]].<ref>{{harvnb|Taylor|2013|p=78}}</ref> Ngulimi më thelbësor anglez në atë periudhë ishte në [[Barbadosi|Barbados]]. Në vitin [[1660]], Mbreti Charles II krijoi Kompaninë Mbretërore Afrikane, thelbësisht një kompani tregtare që merej me tregtinë e skllevërve, të drejtuar nga vëllai i tij, James, Duka i Jorkut. Në vitin [[1661]], martesa e Charles-it me princeshën [[Portugalia|portugeze]] Katerina e Bragancës i solli atij portet e Tanxherit në [[Afrika Britanike|Afrikë]] dhe [[Mumbai|Bombeit]] në [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] si pjesë e pajës së saj. Tanxheri u tregua shumë i kushtueshëm për tu mbajtur dhe u braktis në vitin [[1684]].<ref name="JW"/> Pasi [[holandezët]] dorëzuan Fortesën Amsterdam ndaj kontrollit anglez në vitin [[1664]], [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] mori [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|koloninë holandeze]] të Holandës së Re, duke përfshirë Amsterdamin e Ri. Formalizuar në vitin [[1667]], ky ishte një kontribut i Luftës së Dytë Anglo–Holandeze. Në vitin [[1664]], ''Holanda e Re'' u riemërtua [[Nju Jorku|Provinca e Nju Jorkut]]. Në të njëjtën kohë, [[anglezët]] morën në kontroll edhe ish Suedinë e Re, në shtetin e tanishëm [[ShBA|amerikan]] të [[Delaware|Delauerit]], që kishte qenë edhe një zotërim holandez dhe më vonë i bërë pjesë e [[Pensilvania|Pensilvanisë]]. Në vitin [[1673]], [[holandezët]] rimorën kontrollin e Holandës së Re, por e dorëzuan atë prapë nën Traktatin e Uestminsterit të vitit [[1674]]. == Këshilli i Tregtisë dhe Plantancioneve të Jashtme == Në vitin [[1621]], duke pasuar një ndryshim në tregtinë e përtejdetit, që kishte krijuar probleme financiare për ''exchequer-in'', Mbreti James e udhëzoi Këshillin e tij Privat të krijonte një komitet ''[[ad hoc]]'' hetimi për të shqyrtuar shkaqet e rënies. Kjo u quajt {{lang|en|The Lords of the Committee of the Privy Council}} i caktuar për vlerësimin e të gjitha çështjeve të lidhura me ''Tregtinë dhe Plantacionet e Jashtme''. Me synim të ishte një krijim i përkohshëm, komiteti, më vonë u quajt ''Council'', duke u kthyer në origjinën e ''Bordit të Tregtisë'', që kishte qenë në ekzistencë pothuajse të vazhdueshme që nga viti [[1621]]. Komiteti shpejtë do të ndihmonte në promovimin e sipërmarrjeve më fitimprurëse të zotërimeve angleze dhe në veçanti prodhimin e [[duhani]]t dhe [[sheqeri]]t.<ref>{{Cite encyclopedia|author=James John Davis|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]: A New Survey of Universal Knowledge|title=Government Departments|year=1932|editor1=James Louis Garvin|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.211448/page/n665/|volume=10. Game to Gun-Metal|editor2=Franklin Henry Hooper|publisher=Encyclopæedia Britannica, Inc.|language=en|orig-year=1929|edition=i 14-të|location=Nju Jork, Londër|pages=571–574}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Exchequer: British government department|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/money/Exchequer|date=9 gusht 2019|language=en|access-date=5 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Board of Trade: Historical English Governmental Advisory Body|url=https://www.britannica.com/topic/Board-ofTrade-British-government|date=18 shtator 2023|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en|access-date=5 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Amerikan Colonies – Imperial Organization|date=15 prill 2025|language=en|url=https://www.britannica.com/topic/American-colonies/Imperial-organization|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=5 qershor 2025}}</ref> <div style="float:right;clear:right">[[File:John Smith after Simon De Passe.jpg|thumb|280px|Kapiteni John Smith,<br/>"admirali i [[Anglia e Re|Anglisë së Re"]]"]]</div> == Amerikat == === Lista e zotërimeve angleze në Amerikën Veriore === * [[Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)|Saint John's]], [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]], dhënë karta në vitin [[1583]] nga Sir Humphrey Gilbert, e kolonizuar në mënyrë stinore rreth vitit [[1520]]<ref name="Oxford History of the British Empire">{{harvnb|Nicholas Canny|William Roger Louis|2001}}</ref> dhe nga viti [[1620]] pati kolonë që qëndronin gjatë gjithë vitit.<ref>{{Cite web|year=1998|url=http://www.heritage.nf.ca/exploration/early.html|title=Early Settlement Schemes|website=Newfoundland and Labrador Heritage Web Site Project|publisher=Memorial University of Newfoundland|language=en|access-date=8 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602061322/http://www.heritage.nf.ca/exploration/early.html|archive-date=2 qershor 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="oldest city">{{harvnb|O'Neill|2003}}</ref> * [[Dare County|Kolonia e Roanokes]], në [[Karolina e Veriut|Karolinën e Veriut]] të tanishme, u themelua së pari në vitin [[1585]], por u braktis vitin pasues. Në vitin [[1587]] u krye një orvatje e dytë për themelimin e një ngulimi, por kolonët u zhdukën, duke çuar që të merrte emrin ''Kolonia e Humbur''. Një nga kolonët e humbur ishte Virginia Dare. * Në Katihank, një nga Ishujt e Elizabetës (i emërtuar sipas [[Elizabeta I|Mbretëreshës Elizabeta I]]) të [[Masaçusec|Masaçusetsit]] të tanishëm, një fortesë e vogël dhe një stacion tregtimi u themeluan nga Bartholomew Gosnold në vitin [[1602]], por ishulli u braktis pas vetëm një muaji. * Kompania e Virxhinias e mori kartën në vitin [[1606]] hde në vitin [[1624]] konçesionet e saj u bënë Kolonia Mbretërore e Virxhinias. ** [[Jamestown]], [[Virxhinia]], u themelua nga Kompania Virxhiniase e Londrës në vitin [[1607]]. ** [[Bermuda|Bermudet]], të njohura gjithashtu si Ishujt Somers, të vendosura në [[Oqeani Atlantik|Atlantikun e Veriut]], u kolonizuan aksidentalisht nga Kompania Virxhiniase e Londrës në vitin [[1609]], si rrjedhojë e shkatërrimit të anijes flamurtare të kompanisë, ''Sea Venture''; zotërimi i kompanisë u bë zyrtar në vitin [[1612]], kur u themelua Saint George's, qyteti më i vjetër dhe i mirëfilltë anglez, i banuar vazhdimisht në [[Bota e Re|Botën e Re]]; në vitin [[1615]] administrimi i tij kaloi në Kompaninë e Ishujve Somers, që u formua nga të njëjtit aksionerë; Dhoma e Asamblesë së Bermudeve e themeluar në vitin [[1620]]; ankesat e bermudianëve ndaj Kurorës çuan në revokimin e kartës mbretërore të kompanisë në vitin [[1684]]. ** ''Henricus'', i quajtur edhe ''Henricopolis'', Qyteti ''Henrico'', si dhe thjeshtë ''Henrico'', u themelua nga Kompania Londineze e Virxhinias në vitin [[1611]] si një alternativë për [[Jamestown]]-in moçalor, por që do të shkatërrohej gjerësisht në Masakrën Indiane të vitit [[1622]]. ** ''Kolonia e Pofamit'': më 13 gusht [[1607]], Kompania Virxhiniase e Plimuthit themeloi Koloninë e Pofamit përgjatë Lumit Kenebek në [[Mejn]]in e tanishëm. Kompania kishte një liçensë për të themeluar ngulime midis paralelit të 38-të (pjesa e sipërme e Gjirit Çisëpik) dhe paralelit të 45-të (afër kufirit të tanishëm midis [[ShBA|Shteteve të Bashkuara]] dhe [[Kanadaja|Kanadasë]]). Megjithatë, Pofami u braktis pas rreth një viti dhe kompania atëherë u bë inaktive. <div style="float:right;clear:right">[[File:Gilbert plaque.jpg|thumb|Pllakatë në [[Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)|Saint John's]], që shënon zbarkimin e Humphrey Gilbert-it aty në v. [[1583]]]]</div> * ''Society of Merchant Venturers'' e [[Bristol]]it filloi të kolonizonte [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundlandin]]: ** ''Cuper's Cove'', e themeluar në vitin [[1610]], u braktis në vitet [[1620]]. ** ''Bristol's Hope'', e themeluar në vitin [[1618]], u braktis në vitet [[1630]]. * Kompania Londineze dhe Bristoloze ([[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]]) ** Cambriol-i, i themeluar në vitin [[1617]]. Në vitin [[1616]] Sir William Vaughan ([[1575]]–[[1641]]) bleu nga ''Kompania e Njufaundlandit'' të gjitha atë tokë në Gadishullin Avalon të vendosur në një linjë të hequr nga Gjiri Kaplin (tani Kalverti) deri te Gjiri Placentia. Kolonia do të braktisej nga viti [[1637]]. ** ''Renews'', i themeluar në vitin [[1615]], u braktis në vitin [[1619]]<ref>{{Cite web|title=William Vaughan and New Cambriol|url=http://www.heritage.nf.ca/exploration/cambriol.html|website=Newfoundland and Labrador Heritage Web Site Project|publisher=Memorial University of Newfoundland|language=en|access-date=8 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20130602060952/http://www.heritage.nf.ca/exploration/cambriol.html|archive-date=2 qershor 2013|url-status=dead}}</ref> * Këshilli i Plimuthit për [[Anglia e Re|New England-in]] ** Kolonia e Plimuthit, e themeluar në vitin [[1620]], e bashkuar me Koloninë e Gjirit të Masaçusetsit në vitin [[1691]]. * Ferriland, [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]], dhënë George Calvert, baronit të I-rë të Baltimores në vitin [[1620]], kolonët e parë në gusht [[1621]]<ref>{{cite web|title=Permanent Settlement at Avalon|publisher=Colony of Avalon Foundation|url=http://www.heritage.nf.ca/avalon/history/settlement.html|date=mars 2002|language=en|access-date=8 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20150329030031/http://www.heritage.nf.ca/avalon/history/settlement.html|archive-date=29 mars 2015|url-status=dead}}</ref> * [[Mejn|Provinca e Mejnit]], dhënë në vitin [[1622]], shitur Kolonisë së Gjirit të Masaçusetsit në vitin [[1677]]. * Folklandi Jugor, [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundland]], themeluar në vitin [[1623]], nga Henry Cary, viskonti i I-rë i Folklandit. * [[Nju Hëmpshër|Provinca e Nju Hëmpshërit]], më vonë [[Nju Hëmpshër]]i i kolonizuar në vitin [[1623]], të shihen edhe Grantet e Nju Hëmpshërit. * Kepi Ann ishte një koloni e pasukseshme peshkatare e ngulitur në vitin [[1624]], nga Kompania e Dorçesterit. * Kolonia e Salemit, e kolonizuar në vitin [[1628]], bashkuar me Koloninë e Gjirit të Masaçusetsit vitin pasues. * Kolonia e Gjirit të Masaçusetsit, më vonë pjesë e [[Masaçusec|Masaçusetsit]], themeluar në vitin [[1629]]. * [[Skocia e Re|Nova Scotia]], midis viteve [[1654]]–[[1670]]. * [[Kënektikëti|Kolonia e Konektikëtit]], më vonë pjesë e [[Kënektikëti]]t, themeluar në vitin [[1633]]. * [[Merilënd|Provinca e Merilandit]], më vonë pjesë e [[Merilënd]]it, themeluar në vitin [[1634]]. * Provinca e Nju Albionit, dhënë karta në vitin [[1634]], por do të dështonte nga vitet [[1649]]–[[1650]]. * Kolonia e Sejbrukut, themeluar në vitin [[1635]], e bashkuar me [[Kënektikëti|Konektikëtin]] në vitin [[1644]]. * [[Rod Ajlënd|Plantacionet e Rod Ajlandit dhe Providencës]], të kolonizuar së pari në vitin [[1636]]. * Kolonia e Nju Havenit, e themeluar në vitin [[1638]], e bashkuar me [[Kënektikëti|Konektikëtin]] në vitin [[1665]]. * Ishujt Gardiners, të themeluar në vitin [[1639]], tani pjesë e qytetit të Hemptonit Lindor, [[Nju Jorku|Nju Jork]] * [[Anglia e Re|Konfederata e Nju Englandit]], formalisht ''Kolonitë e Bashkuara të Nju Englandit'', ishte një aleancë jetëshkurtër ushtarake e kolonive angleze të Gjirit të Masaçusetsit, Plimuthit, Konektikëtit dhe Nju Havenit, të themeluara në vitin [[1643]], me synimin për të bashkuar kolonët [[puritanët|puritanë]] kundër amerikanëve vendas. Karta e saj mundësoi kthimin e kriminelëve të arratisur dhe skllevërve të borxheve.<ref>{{harvnb|Doyle|1889|p=220}}</ref> * [[Nju Jorku|Provinca e Nju Jorkut]], rrëmbyer nga [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Holandezët]] në vitin [[1664]]. * [[Nju Xhersi|Provinca e Nju Xhersit]], gjithashtu e rrëmbyer në vitin [[1664]]. ** Do të ndahej në Xhersin Perëndimor dhe Xhersin Lindor pas vitit [[1674]], secili i zotëruar nga kompania e saj e pronarëve. * Toka e Rupertit, e emërtuar në nder të princit Rupert të Rinit, kushëriri i Mbretit Charles II. Në vitin [[1668]], Ruperti porositi dy anije, ''Nonsuch'' dhe ''Eaglet'', për të eksploruar mundësitë e tregtisë në Gjirin e Hjudsonit. ''Nonsuch'' themeloi Fortesën Rupert në grykëderdhjen e Lumit Rupert. Princi Rupert u bë guvernatori i parë i Kompanisë së Gjirit të Hjudsonit, që u themelua në vitin [[1670]]. * [[Pensilvania|Provinca e Pensilvanisë]], më vonë [[Pensilvania]], e themeluar në vitin [[1681]] si një koloni angleze, megjithëse së pari i banuar nga [[holandezët]] dhe [[suedezët]]. * [[Delaware|Kolonia e Delauerit]], më vonë [[Delaware|Delaueri]], i ndarë nga [[Pensilvania]] në vitin [[1704]]. * Provinca e Karolinës, e kolonizuar në vitin [[1653]] në Ngulimet Albemarle, dhënë karta në vitin [[1663]], si një territor i vetëm, por shpejtë në praktikë do të funksiononte si dy koloni të ndara: ** [[Karolina e Veriut|Provinca e Karolinës së Veriut]], më vonë [[Karolina e Veriut]]; së pari e banuar në [[Dare County|Roanoke]], në vitin [[1586]], e kolonizuar në mënyrë permanente në vitin [[1653]], do të bëhej një koloni e veçuar britanike në vitin [[1710]]. ** [[Karolina e Jugut|Provinca e Karolinës së Jugut]], Më vonë [[Karolina e Jugut]]; së pari e kolonizuar në mënyrë permanente në vitin [[1670]], do të bëhej një koloni e veçuar britanike në vitin [[1710]]. * Një zotërim i themeluar pas vitit [[1707]] si një koloni britanike në vend se angleze: ** [[Xhorxhia|Provinca e Xhorxhias]], më vonë [[Xhorxhia|Xhorxhia (ShBA)]]; e kolonizuar së pari në vitin [[1732]]. === Lista e zotërimeve angleze në Inditë Perëndimore === * [[Barbadosi]], i vizituar për herë të parë nga një anije angleze, ''Olive Blossom'', në vitin [[1605]],<ref>{{harvnb|Schomburg|2012|pp=255–267}}</ref> nuk u banuar nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] deri në vitin [[1625]],<ref>{{harvnb|Thwaites|1900|pp=188–190}}</ref> që shpejtë do të bëhej ngulimi i tretë më i madh anglez në [[Amerika|Amerikë]] pas [[Jamestown]]-it, [[Virxhinia]] dhe Kolonisë së Plimuthit. * [[Shën Kits dhe Nevis|Saint Kitts]] u kolonizua nga [[anglezët]] në vitin [[1623]], i ndjekur nga [[francezët]] në vitin [[1625]]. [[Anglezët]] dhe [[francezët]] u bashkuan për të masakruar kalinagot vendorë, duke i paraprirë një plani të kalinagove për të masakruar evropianët dhe pastaj e ndanë ishullin, me [[anglezët]] në mes dhe [[francezët]] në secilën anë. Në vitin [[1629]] një forcë spanjolle zaptoi [[Shën Kits dhe Nevis|Saint Kitts]], por ngulimi anglez u rindërtua duke pasuar paqen midis [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]] dhe [[Spanja|Spanjës]] në vitin [[1630]]. Ishulli pastaj e alternoi kontrollin midis [[anglezët|anglezëve]] dhe [[francezët|francezëve]], gjatë [[shekulli XVII|shekujve të XVII]] dhe [[shekulli XVIII|të XVIII]], deri sa u bë përgjithmonë i lidhur me [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britaninë]] që nga viti [[1783]]. * [[Shën Kits dhe Nevis|Nevis]], i banuar në vitin [[1628]]. * Kolonia e Ishullit të Providencës, i banuar nga Kompania e Ishullit të Providencës në vitin [[1629]] dhe i pushtuar nga [[Spanja]] në vitin [[1641]]. * [[Montserrati]], i banuar në vitin [[1632]]. * [[Historia e Antiguas dhe Barbudës|Antigua]], e banuar në vitin [[1632]] nga një grup [[anglezët|kolonësh anglezë]] nga [[Shën Kits dhe Nevis|Saint Kitts]]. * [[Bahamasi]] ishin kryesisht ishuj të shkretë nga viti [[1513]] deri në vitin [[1648]], kur ''Eleutheran Adventurers'' u larguan nga [[Bermuda|Bermudet]] për tu vendosur në ishullin e Eleutherës. * [[Anguilla]], e banuar për herë të parë nga kolonë anglezë nga [[Shën Kits dhe Nevis|Saint Kitts]] në vitin [[1650]]; në vitin [[1666]] ishullin do ta mernin [[francezët]], por nën Traktatin e Bredës, së vitit [[1667]], ai iu kthye [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]]. * [[Xhamajka]], më parë një [[Amerika Spanjolle|zotërim spanjoll]] i njohur si Santiago, u pushtua nga [[anglezët]] në vitin [[1655]]. * [[Antigua dhe Barbuda|Barbuda]], e banuar së pari nga [[Amerika Spanjolle|spanjollët]] dhe [[Amerika franceze|francezët]], u kolonizua nga [[anglezët]] në vitin [[1666]]. * [[Ishujt Cayman]] u vizituan nga [[Francis Drake|Sir Francis Drake]] në vitin [[1586]], që i emërtoi ata. Ata ishin gjerësisht të pabanuar deri në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], kur u banuan informalisht nga [[pirateria|piratët]], të strehuar nga Inkuizicioni Spanjoll, lundërtarët anije-shkatërruar dhe dezertorë nga ushtria e [[Oliver Cromwell]]-it në [[Xhamajka|Xhamajkë]]. [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] e mori kontrollin e ishujve, bashkë me [[Xhamajka|Xhamajkën]], nëpërmjet Traktatit të Madridit të vitit [[1670]]. === Lista e zotërimeve angleze në Amerikën Qendrore dhe Jugore === * Ishulli i Elizabetës pranë Kepit Horn dhe një tjetër Ishull i Elizabetës në [[Ngushtica e Magelanit|Ngushticën e Magelanit]], u pretenduan për [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]] nga Sir [[Francis Drake]] në gusht [[1578]].<ref name="drake"/> Megjithatë, asnjë ngulim nuk u zhvilluan dhe nuk është më e mundur të identifikohen me siguri ishujt. * [[Historia e Guajanës|Guajana]]: një përpjekje në vitin [[1604]] për të themeluar një ngulim dështoi në objektivin kryesor për të gjetur [[ari|arë]] dhe zgjati vetëm dy vjetë.<ref>{{harvnb|John C. Appleby|2001|pp=55–78}}</ref> * Bregdeti Mosquito: Kompania e Ishullit të Providencës zaptoi një pjesë të kësaj zone në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. * [[Ishujt Falkland]]: të pretenduara për [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]] nga lundërtari John Strong në vitin [[1690]], që kreu zbarkimin e parë të njohur te ishujt. <div style="float:right;clear:right">[[File:Fort St. George, Chennai.jpg|thumb|372px|Fortesa Saint George, [[Çenai|Madras]],<br/> fortesa e parë angleze në Indi]]</div> == Zotërimet angleze në Indi dhe Inditë Lindore == {{further|Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|India Koloniale}} * [[Banten|Bantami]]: Anglezët filluan të lundronin drejtë Indive Lindore rreth vitit [[1600]], që është data e themelimit në [[Londra|Londër]] të [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]] ({{lang|en|the Governour and Company of Merchants of London trading into the East Indies}}) dhe në vitin [[1602]] një stacion permanent tregtimi u themelua në [[Banten|Bantam]] të ishullit të [[Xhava]]s.<ref>{{harvnb|George Birdwook|William Foster|1893|pp=lxxiv, 33–38}}</ref> Në fillim, stacioni tregtar drejtohej nga një krye-agjent, nga viti [[1617]] nga një president, nga viti [[1630]] nga agjentë, dhe nga viti [[1634]] deri në vitin [[1652]] prapë nga presidentë. Stacioni tregtar pastaj ra. * [[Surati]]: tregtarët e [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]] e vendosën në Surat në vitin [[1608]], të ndjekur nga [[India Hollandeze|holandezët]] në vitin [[1617]]. Surati ishte qendra e parë e [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]], por në vitin [[1687]] ajo e zhvendosi qendrën e saj në [[Mumbai|Bombej]]. * Maçilipatnami: një stacion tregtimi u themelua aty në Bregdetin e Koromandelit në [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] në vitin [[1611]], në raportimin e parë në [[Banten|Bantam]].<ref>{{harvnb|Ramaswami|1980}}</ref> * Runi, një ishull erëzash në [[Inditë Lindore]]. Më 25 dhjetor [[1616]], Nathaniel Courthope zbarkoi në Run për ta mbrojtur atë kundër pretendimeve të [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore]] dhe banorët e pranuan [[Xhejmsi VI i Skocisë dhe I i Anglisë|Xhejmsin e I]] si sovranin e ishullit. Pas katër vjetësh rrethimi nga [[Inditë Lindore Holandeze|holandezët]] dhe vdekjes së Courthope në vitin [[1620]], [[anglezët]] u larguan. Sipas Traktatit të Uestminsterit në vitin [[1654]], Runi duhet ti kthehej [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]], por nuk iu kthye. Pas Luftës së Dytë Anglo-Holandeze, [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] dhe [[Holanda|Provincat e Bashkuara Holandeze]] ranë në ujdi për ''[[status quo]]-në'', nën të cilën [[anglezët]] do të mbanin [[Manhattan]]in, që duka i Jorkut e kishte pushtuar në vitin [[1664]], ndërsa në këmbim Runi u braktis formalisht ndaj [[Kompania Holandeze e Indive Lindore|holandezëve]]. Në vitin [[1665]] tregtarët [[anglezët|anglezë]] u përzunë. * [[Presidenca e Madrasit Kolonial|Fortesa Saint George]], në Madras (tani e riemërtuar [[Çenai]]), ishte fortesa e parë angleze në [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]], e themeluar në vitin [[1639]]. [[Çenai|George Town]] ishte ngulimi shoqërues civil. * [[Mumbai|Bombei]]: Më 11 maj [[1661]], traktati i martesës së [[lista e mbretërve të Anglisë|mbretit të Anglisë]], Charles II dhe Katerinës së Bragancës, bija e Zhoaos së IV të Portugalisë, e tranferoi zotërimin e [[Mumbai|Bombeit]] te [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]], si pjesë e prikës së Katerinës.<ref>{{Cite web|title=Catherine of Bragança (1638–1705)|publisher=BBC|url=https://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A2998461|language=en}}</ref> Megjithatë, [[India Portugeze|portugezët]] mbajtën mjaft ishuj fqinjë. Midis viteve [[1665]] dhe [[1666]], [[anglezët]] do të mernin [[Mumbai|Mahimin]], [[Mumbai|Sionin]], [[Mumbai|Dharavin]] dhe [[Mumbai|Vadalën]].<ref>{{harvnb|Stephen Meredyth Edwardes|2011|pp=89–334}}</ref> Këta ishuj iu dhanë me qira [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]] në vitin [[1668]]. Popullsia u rrit me shpejtësi nga 10,000 banorë në vitin [[1661]], në 60,000 banorë në vitin [[1675]].<ref>{{harvnb|David|1973|p=410}}</ref> Në vitin [[1687]], Kompania e Indisë Lindore e zhvendosi qendrën e saj nga Surati në [[Mumbai|Bombej]] dhe në vijim qyteti u bë qendra e [[Presidenca e Bombeit Kolonial|Presidenca e Bombeit]].<ref>{{harvnb|Cowan|1975|pp=417–429}}</ref> * Benkuleni ishte një qendër tregtimi [[Piperi i zi|piperi]] e [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë së Indisë Lindore]] me një garnizon në brigjet e ishullit të [[Sumatra|Sumatrës]], të themeluar në vitin [[1685]]. [[File:Wenceslas Hollar - Part of Tangier from above (State 3).jpg|thumb|354px|Tanxheri Anglez, [[1670]]]] * [[Kolkata|Kalkuta]] përgjatë Lumit Hughli, në [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Bengal]] u banua nga [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompania e Indisë Lindore]] në vitin [[1690]]. == Zotërimet angleze në Afrikë == [[File:James Island and Fort Gambia.jpg|thumb|left|upright=1.4|Ishulli Xhejms dhe Fortesa e Gambias]] * Lumi i Gambias: në vitin [[1588]], António, priori i Kratos, pretenduesi i Fronit të Portugalisë, shiti të drejtat ekskluzive tregtare në Lumin Gambia te tregtarët anglezë dhe [[Elizabeta I|mbretëresha Elizabeta e I]] e konfirmoi dhënien e tij nëpërmjet letrave të patentës. Në vitin [[1618]], [[Xhejmsi VI i Skocisë dhe I i Anglisë|Mbreti James I]] i tha një kartë një kompanie angleze për tregtinë me [[Gambia]]n dhe Breguan e Artë. [[Mbretëria e Anglisë|Anglezët]] pushtuan Fortesën e Gambias nga [[Afrika Holandeze|holandezët]] në vitin [[1661]], që e çeduan atë në vitin [[1664]]. Ishulli mbi të cilin fortesa qëndronte u riemërtua si dhe fortesa, në Ishulli Xhejms dhe Fortesa Xhejms, sipas James, duka i Jorkut, më onë Mbreti James II. Në fillim Kompania e ''Royal Adventurers'' në Afrikë, e krijuar me kartë mbretërore administronte territorin, që tregtonte [[ari|arë]], [[fildishi|fildish]] dhe [[skllavëria|sklevër]]. Në vitin [[1684]], administrimin do ta merte Kompania Mbretërore Afrikane. * Tanxheri Anglez: ky ishte një tjetër zotërim anglez i fituar nga Mbreti Charles II në vitin [[1661]] si pjesë e prikës së Katerinës së Bragancës. Ndërsa ishte strategjikisht i rëndësishëm, Tanxheri u provua shumë i kushtueshëm për garnizonin dhe mbrojtjen, prandaj u braktis në vitin [[1684]].<ref name="JW">{{harvnb|Wreglesworth|2002|pp=223-231}}</ref> * [[Shën Elena]], një ishull në [[Oqeani Atlantik|Atlantikun Jugor]], u banua nga [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompania Angleze e Indisë Lindore]] në vitin [[1659]] nën një kartë të [[Oliver Cromwell]]-it, dhënë në vitin [[1657]] (ishujt e lidhur të Ashensionit dhe Tristan da Kunjas, nuk u kolonizuan deri në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]]). == Zotërimet Angleze në Evropë == {{See also|Perandoria Anzhuine}} * [[Normandia|Dukati i Normandisë]]: [[Normandia]] u kthye në një rajon të lidhur me [[Historia e Anglisë|Kurorën Angleze]] në vitin [[1066]], kur duka i Normandisw[Uilliam Pushtuesi]] u bë [[lista e mbretërve të Anglisë|Mbreti i Anglisë]]. Dukati kontinental u pushtua nga Filipi II i Francës në vitin [[1204]] dhe pretendimet angleze më në fund u braktisën pas Traktatit të Parisit në vitin [[1259]]. [[Ishujt e Kanalit]] i mbetën [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]]. * [[Pays de la Loire|Konteja e Anzhusë]] dhe [[Sarthe|Konteja e Mejnit]]: Anzhuja dhe Mejni u bashkuar me [[Mbretëria e Anglisë|Kurorën Angleze]], kur Konti i Anzhusë u bë [[Lista e mbretërve të Anglisë|Henri i II i Anglisë]] në vitin [[1154]]. Ato u humbën ndaj [[Mbretëria e Francës|Francës]] në vitin [[1204]]. * [[Akuitania|Dukati i Akuitanisë]]: [[Akuitania]], një feud i [[Mbretëria e Francës|Mbretërisë së Francës]], i kaloi [[Mbretëria e Anglisë|Mbretërisë së Anglisë]] nëpërmjet martesës së Eleanor-ës së Akuitanisë me [[lista e mbretërve të Anglisë|Henrin II të ardhshëm të Anglisë]] në vitin [[1152]]. Dukati u deklarua e i marrë si shpagim nga Filipi VI i Francës në vitin [[1337]], duke nisur [[Lufta njëqindvjeçare|Luftën Njëqindvjeçare]], por [[Lista e mbretërve të Anglisë|Eduardi i III i Anglisë]] u njoh si zoti sovran i [[Akuitania|Akuitanisë]] nga Traktati i Brétigny në vitin [[1360]]. Ripushtimi [[Mbretëria e Francës|franceze]] i [[Akuitania|Akuitanës]] filloi në vitin [[1451]] dhe u plotësua me Betejën e Kastiljonit në vitin [[1453]]. * [[Mbretëria e Francës]]: [[Lista e mbretërve të Anglisë|Eduardi i III i Anglisë]] së pari e pretendoi [[Mbretëria e Francës|fronin francez]] në vitin [[1340]], por do ta braktiste atë pretendim nën Traktatin e Brétigny-së në vitin [[1360]]. Ai i rifilloi pretendimet e tij në vitin [[1369]] dhe [[Lista e mbretërve të Anglisë|Henri i V i Anglisë]] u njoh si trashëgimtari i tij në [[Mbretëria e Francës|Fronin Francez]] nga Traktati i Troyes në vitin [[1420]]; biri i tij, [[Lista e mbretërve të Anglisë|Henri VI i Anglisë]] arriti të ishte ''[[de fakto|de facto]]'' [[Mbretëria e Francës|Mbreti i Francës]] në vitin [[1422]]. Midis viteve [[1429]] dhe [[1453]] [[francezët]] i larguan [[anglo-normanët|anglezët]] nga [[Franca]] dhe [[Lufta njëqindvjeçare]] më në fund përfundoi nëpërmjet Traktatit të Pinkuisë në vitin [[1475]], kur [[Lista e mbretërve të Anglisë|Eduardi IV i Anglisë]] pranoi të mos i vazhduar më tej pretendimet e tij ndaj [[Mbretëria e Francës|fronit francez]]. [[Lista e mbretërve të Anglisë|Monarkët Anglezë]] dhe më vonë [[Monarkia e Mbretërisë së Bashkuar|ata Britanikë]] vazhduan të përdornin titullin Mbret ose Mbretëreshë e Francës deri në vitin [[1801]]. * Paleja e Kalesë: Kaleja kishte qenë pushtuar nga [[Lista e mbretërve të Anglisë|Eduardi III]] në vitin [[1347]] dhe zotërimi anglez u konfirmua nga Traktati i Brétigny-së. Ajo ishte zotërimi i vetëm i mbetur anglez në kontinent, pas fundit efektiv të [[Lufta njëqindvjeçare|Luftës Njëqindvjeçare]] në vitin [[1453]]. Kaleja u ripushtua nga [[Mbretëria e Francës|Franca]] në vitin [[1558]] dhe ky pushtim u njoh nga Traktati i Cateau-Cambrésis në vitin [[1559]]. Pretendimet angleze në fund u braktisën nëpërmjet Traktatit të Troyes në vitin [[1564]]. * [[Turnai]]: [[Turnai]] u pushtua nga [[Henri VIII|Henri VIII i Anglisë]] duke pasuar Betejën Spërsave në vitin [[1513]]. Ai iu kthye [[Mbretëria e Francës|Francës]] në vitin [[1519]] nën termat e Traktatit të Londrës. * [[Le Havre]]: Trupat angleze e pushtuan [[Le Havre]]-n nën Traktatin e Hempton Kortit në vitin [[1562]]. Qyteti u rimor nga [[francezët]] vitin tjetër. * Qytetet e Garancisë: Zotërimet angleze të [[Vlisingeni]]i dhe [[Brielle|Brillit]] u konfirmuan nga Traktati i Nansaçit në vitin [[1585]]. Qytetet do ti shiteshin [[Holanda|Republikës Holandeze]] në vitin [[1616]]. * [[Dunkirk|Dankërku]]: Forcat franceze dhe angleze e pushtuan [[Dunkirk|Dankërkun]] nga [[Perandoria Spanjolle|spanjollët]] në vitin [[1658]] dhe qyteti iu dha [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]] nga [[Traktati i Pirenejve]] vitin tjetër. [[Dunkirk|Dankërku]] iu shit [[Mbretëria e Francës|Francës]] në vitin [[1662]]. * [[Gjibraltari]]: Në vitin [[1704]], [[Gjibraltari]] u pushtua për [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]] nga një flotë Anglo-Holandeze, duke u bërë zotërimi i parë evropian përtejdetit që nga shitja e [[Dunkirk|Dankërkut]] te [[Mbretëria e Francës|Franca]] në vitin [[1662]]. Operacioni Naval u komandua nga George Rooke. [[Gjibraltari]] më vonë u bë një bazë strategjike detare për Marinën Mbretërore Britanike dhe iu çedua zyrtarisht [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britanisë së Msdhe]] në vitin [[1713]]. Ai mbetet akoma një [[Territoret e Jashtme Britanike|Zotërim Britanik]]. == Transformimi në Perandorinë Britanike == {{Further|Traktati i Bashkimit|Aktet e Bashkimit 1707|Mbretëria e Britanisë së Madhe|Aktet e Bashkimit 1800|Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Perandoria Britanike}} [[Traktati i Bashkimit]] në vitin [[1706]], që hyri në fuqi nga viti [[Aktet e Bashkimit 1707|1707]] bashkonte [[Mbretëria e Anglisë|Anglinë]] dhe [[Historia e Skocisë|Skocinë]] në një shtet sovran të quajtur [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britania e Madhe]], mundësoi që nënshtetasit e shtetit të ri "''të kenë liri të plotë dhe ndërveprim tregtar dhe nautik drejtë dhe nga çdo [[porti|port]] ose vend brenda të kësaj [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|mbretërie të bashkuar]] dhe zotërimeve dhe plantacioneve që i përkisnin asaj''". Ndërsa [[Traktati i Bashkimit]] mundësonte edhe bashkimin e Kompanisë Skoceze të Afrikës dhe Indisë, ai nuk i kreu këto parashikime për kompanitë ose kolonitë angleze. Në fakt, me bashkimin ato u bënë [[Perandoria Britanike|Koloni Britanike]].<ref>{{cite web|publisher=Scots History Online|url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|title=Treaty of Union of the Two Kingdoms of Scotland and England|language=en|work=scotshistoryonline.co.uk|access-date=8 qershor 2025|archive-date=27 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|url-status=dead}}</ref> == Lista e zotërimeve angleze akoma pjesë e Territoreve Britanike Përtejdetit == {{main|Territoret e Jashtme Britanike}} * [[Anguilla]] * [[Bermuda]] * [[Gjibraltari]] * [[Ishujt Cayman]] * [[Montserrati]] * [[Shën Elena|Shën Helena]], si pjesë e Ishujve Shën të Helenës, Ashensionit dhe Tristan da Kunjës. * [[Turks dhe Kaikos]] == Kronologjia == * 1607 [[Jamestown]], [[Virxhinia]] * 1609 [[Bermuda]] * 1612 [[Surati]], [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] * 1620 Bregu Lindor i [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundlandit]] dhe [[Plymouth County (Massachusetts)|Plimuthi]], [[Masaçusec|Masaçusets]] * 1625 [[Barbadosi]] dhe [[Shën Kits dhe Nevis|Shën Kits]], [[Karaibet]] * 1628 [[Shën Kits dhe Nevis|Nevis]], [[Karaibet]] * 1630 [[Boston]]i, [[Amerika Veriore]] dhe Bregdeti Moskito, [[Amerika Qendrore]] * 1632 [[Historia e Antiguas dhe Barbudës|Antigua]] dhe [[Montserrati]], [[Karaibet]] * 1638 [[Historia e Belizës|Belize]] (Hondurasi Britanik) * 1639 [[Çenai]] (Madras), [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] * 1648 [[Bahamasi]] * 1650 [[Anguilla]] * 1660 [[Xhamajka]] dhe [[Ishujt Cayman]], [[Karaibet]] * 1661 [[Mumbai]], [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] dhe Ishulli i Dogut, [[Gambia]] * 1663 [[Shën Luçia]] * 1664 Holanda e Re, [[Amerika Veriore]] * 1666 [[Historia e Antiguas dhe Barbudës|Barbuda]] * 1670 [[Turks dhe Kaikos|Ishujt Turks dhe Kaikos]] dhe Toka e Rupertit * 1672 [[Ishujt e Virgjër Britanikë|Ishujt Britanikë Virxhinë]] * 1673 [[Akra|Fortesa Xhejms]], [[Gana]] * 1682 [[Filadelfia]], [[Pensilvania|Pensilvani]] * 1690 [[Kolkata]] ([[Kalkuta]]), [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Bengal]], [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indi]] * 1704 [[Gjibraltari]], [[Mesdheu|Mesdhe]] == Shiko edhe == * [[Mbretëria e Anglisë]] * [[Historia e Anglisë]] * [[Perandoria e Detit të Veriut]] * [[Pushtimi Norman i Anglisë]] * [[Perandoria Anzhuine]] * [[Vala e Parë e Kolonizimit Evropian]] * [[Kolonizimi Britanik i Amerikës]] * [[Amerika britanike]] * [[Amerika Veriore Britanike]] * [[Inditë Perëndimore Britanike]] * [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike]] * [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]] * [[Raxhi Britanik]] * [[Kolonizimi Britanik i Afrikës]] * [[Afrika Britanike]] * [[Traktati i Bashkimit]] * [[Aktet e Bashkimit 1707]] * [[Aktet e Bashkimit 1800]] * [[Perandoria Britanike]] * [[Historia e Mbretërisë së Bashkuar]] * [[Kolonizimi skocez i Amerikës]] * [[Trembëdhjetë Kolonitë]] * [[Republikat Detare]] * [[Historia Detare]] * [[Fuqia Detare]] * [[Thalasokracia]] * [[Komanda e Deteve]] == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == {{Refbegin}} * {{cite book|last=Adams|first=James Truslow|title=The Founding of New England|url=https://books.google.al/books?id=iq_RDwAAQBAJ|volume=1. 1620 – 1690|year=2020|publisher=Salzwasser Verlag|language=en|orig-year=1921|isbn=978-384604671-5}} * {{cite book|last=Andrews|first=Charles McLean|title=Colonial Self-Government, 1652–1689|url=https://archive.org/details/colonialselfgov00andrgoog/|year=1904|publisher=Harper & Brothers Publishers|language=en|location=Nju Jork dhe Londër}} * {{Cite book|last=Andrews|first=Charles McLean|title=The Colonial Period of American History|url=https://books.google.al/books?id=XN7bwAeACAAJ|year=2001|volume=1|publisher=Simon Publications, Inc.|language=en|orig-year=1934|isbn=978-193131333-9}} * {{Cite book|last=Andrews|first=Charles McLean|title=The Colonial Period of American History|year=2001|volume=2|url=https://books.google.al/books?id=5Y3AwAEACAAJ|publisher=Simon Publications, Inc.|language=en|orig-year=1934|isbn=978-193131334-6|ref=none}} * {{Cite book|last=Andrews|first=Charles McLean|title=The Colonial Period of American History|year=2001|volume=3|url=https://books.google.al/books?id=GWxQzQEACAAJ|publisher=Simon Publications, Inc.|language=en|orig-year=1934|isbn=978-193131335-3|ref=none}} * {{cite book|last=Andrews|first=Kenneth|title=Trade, Plunder and Settlement: Maritime Enterprise and the Genesis of the British Empire, 1480–1630|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=iTZSFcfBas8C|year=1991|language=en|orig-year=1984|ISBN=978-0-521-27698-6|location=Kembrixh, Nju Jork, Melburn, Sidnej}} * {{cite book|author=John C. Appleby|title=The Oxford History of the British Empire|url=https://books.google.al/books?id=QjtqIPbxPv0C&lpg=PP1&pg=PA55|editor1=Nicholas Canny|year=2001|chapter=3. War, Politics, and Colonization, 1558–1625|editor2=William Roger Louis|volume=1. The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century|others=Alain Low|orig-year=1998|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-820562-3|pages=55–78}} * {{cite book|author1=Christopher Alan Bayly|title=Atlas of the British Empire|year=1989|url=https://books.google.al/books?id=dCHvAAAAMAAJ|author2=Alan Atkinson|editor=Christopher A. Bayly|publisher=Hamlyn|language=en|isbn=978-0-60056831-5}} * {{cite book|author=Thomas Bartlett|title=Ireland: A History|year=2010|language=en|url=https://books.google.al/books?id=nL1q1ijut8gC|publisher=[[Cambridge University Press]]|ISBN=978-0-521-19720-5}} * {{cite book|editor1=George Birdwook|editor2=William Foster|title=The Register of letters &c. of the Governour and Company of Merchants of London Trading into the East Indies, 1600–1619|url=https://books.google.al/books?id=TdYQ7qoZspwC&pg=PA33|year=1893|chapter=Sir James Lancasters Remembrance left in the East Indies|publisher=Bernard Quaritch|language=en|location=Londër|pages=33–38}} * {{cite book|last=Black|first=Jeremy|title=The British Seaborne Empire|year=2004|url=https://books.google.al/books?id=EsnAL24KD30C|publisher=Yale University Press|language=en|isbn=978-0-300-10386-1|location=Nju Haven dhe Londër}} * {{cite book|editor1=Nicholas Canny|title=The Oxford History of the British Empire|year=2001|others=Alain Low|url=https://books.google.al/books?id=QjtqIPbxPv0C|volume=1. The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century|editor2=William Roger Louis|orig-year=1998|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-820562-3}} * {{Cite encyclopedia|last=Cooke|first=Alan|title=Frobisher, Sir Martin|year=1979|volume=1. 1000–1700|url=http://www.biographi.ca/en/bio/frobisher_martin_1E.html|publisher=University of Toronto Press|encyclopedia=Dictionary of Canadian Biografy|language=en}} * {{cite book|last=Cowan|first=C. D.|title=The New Cambridge Modern History|year=1975|url=https://books.google.al/books?id=FzQ9AAAAIAAJ&lpg=PP1&pg=PA417|editor-last=Carsten|editor-first=F. L.|volume=V. The Ascendancy of France 1648–88|chapter=XVII. Europe and Asia – 2. The English and Dutch East India Companies|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|orig-year=1961|ISBN=978-0-5210-4544-5|location=Kembrixh|pages=417–429}} * {{cite book|last1=Crouch|first1=Nathaniel|year=1698|author2=Richard Burton|url=https://books.google.al/books?id=0GBoAAAAcAAJ|title=The English Empire in America: or a Prospect of His Majesties Dominions in the West-Indies: Namely, Newfoundland New-England New-York Pensylvania New-Jersey Maryland Virginia Carolina Bermuda's Barbuda Anguilla Montserrat Dominica St. Vincent Antego Mevis, Or Nevis S. Christophers Barbadoes Jamaica With an Account of the Discovery, Scituation, Product, and Other Excellencies of These Countries• To which is Prefixed a Relation of the First Discovery of the New World Called America, by the Spaniards. And of the Remarkable Voyages of Several Englishmen to Divers Places Therein. Illustrated with Maps and Pictures. By R.B. Author of Englands Monarchs, &c. Admirable Curiosities in England, &c. Historical Remarks of London, &c. The Late Wars in England, &c. And, The History of Scotland and Ireland|orig-year=1685|publisher=Bell in Poultrey near Cheapside|language=en|location=Londër}} * {{cite book|last=Dalziel|first=Nigel|title=The Penguin Historical Atlas of the British Empire|url=https://books.google.al/books?id=D4eMEAAAQBAJ|year=2006|publisher=Penguin Publishin Group|language=en|isbn=978-0-14101844-7}} * {{cite book|last=David|first=M. D.|title=History of Bombay, 1661–1708|year=1973|url=https://books.google.al/books?id=MMBAAAAMAAJ|publisher=University of Bombay|language=en}} * {{Cite encyclopedia|author=James John Davis|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]: A New Survey of Universal Knowledge|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.211448/page/n665/|year=1932|title=Government Departments|volume=10. Game to Gun-Metal|editor1=James Louis Garvin|editor2=Franklin Henry Hooper|publisher=[[Encyclopædia Britannica]], Inc.|language=en|orig-year=1929|edition=i 14-të|location=Nju Jork, Londër|pages=571–574|ref=none}} * {{Cite journal|last=Delgado|first=Sally J.|date=2015|title=Reviewed Work: In the Eye of All Trade by Michael J. Jarvis|url=https://muse.jhu.edu/article/637232|journal=Caribbean Studies|volume=43|issue=2|isbn=978-0-8078-3321-6|doi=10.1353/crb.2015.0030|s2cid=152211704|language=en|access-date=13 qershor 2020|url-access=subscription|pages=296–299}} * {{cite book|last=Doyle|first=John Andrew|title=English Colonies in America: Virginia, Maryland and the Carolinas|url=https://books.google.com/books?id=RI4ZAQAAIAAJ|year=1882|publisher=Henry Holt & Co.|language=en|location=Nju Jork}} * {{cite book|last=Doyle|first=John Andrew|title=English Colonies in America: The Puritan Colonies|url=https://books.google.com/books?id=dBUOAAAAIAAJ&pg=PA220|year=1889|chapter=VIII. The New England Confederation|publisher=Henry Holt and Company|language=en|page=220}} * {{cite book|author=Ruth Dudley Edwards|title=An Atlas of Irish History|year=2005|url=https://books.google.al/books?id=EJC13H8h6PIC|others=Bridget Hourican|publisher=Taylor & Francis Group|orig-year=1973|language=en|isbn=9780-415-27859-1}} * {{cite book|author=Stephen Meredyth Edwardes|title=The Rise of Bombay: A Retrospect|url=https://books.google.al/books?id=48r8I_TDw8EC&lpg=PP1&pg=PA89|year=2011|chapter=Part II. The Island of the Good Life|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|orig-date=1902|isbn=978-110814407-0|page=89–334}} * {{cite encyclopedia|title=Exchequer: British government department|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|date=9 gusht 2019|url=https://www.britannica.com/money/Exchequer|language=en|access-date=5 qershor 2025}} * {{cite encyclopedia|title=Board of Trade: Historical English Governmental Advisory Body|url=https://www.britannica.com/topic/Board-ofTrade-British-government|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|date=18 shtator 2023|language=en|access-date=5 qershor 2025}} * {{cite encyclopedia|title=Amerikan Colonies – Imperial Organization|date=15 prill 2025|url=https://www.britannica.com/topic/American-colonies/Imperial-organization|language=en|access-date=5 qershor 2025|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]}} * {{cite book|author=Caesar Litton Falkiner|publisher=Longmans, Green, & Co.|url=https://books.google.al/books?id=vksNAAAAIAAJ|year=1904|title=Illustrations of Irish History and Topography: Mainly of the Seventeenth Century|language=en|location=Londër}} * {{cite book|author=Niall Ferguson|year=2004|publisher=Allen Lane|language=en|url=https://books.google.al/books?id=XruyQgAACAAJ|title=Colossus: The Rise and Fall of American Empire|isbn=978-0-71399770-5}} * {{cite book|last=Ferguson|first=Niall|title=Empire: The Rise and Demise of the British World Order and the Lessons for Global Power|year=2004|publisher=Basic Books|url=https://books.google.al/books?id=luSjXeSByHEC|language=en|isbn=978-0-46502329-5}} * {{cite book|last=Fishkin|first=Rebecca Love|title=English Colonies in America|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=tlKqgUdSA2QC|publisher=Compass Point Books|editor=Jennifer VanVoorst|language=en|isbn=978-0-7565-3932-0}} * {{cite book|last=Fletcher|first=Francis|title=The World Encompassed by Sir Francis Drake|url=https://books.google.com/books?id=jWcMAAAAIAAJ|year=1854|publisher=Hakluyt Society|language=en}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution: Provincial Characteristics and Sectional Tendentcies in the Era Preceding the American Crisis|url=https://books.google.al/books?id=DSZnAAAAMAAJ|year=1936|volume=1|publisher=Caxton Printers|language=en}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution: The British Isles and the American Colonies – The Southern Plantations, 1748-1754|url=https://books.google.al/books?id=n6ANAQAAMAAJ|year=1960|volume=2|publisher=Knopf|language=en}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution: The British Isles and the American Colonies – The Northen Plantations, 1748-1754|url=https://books.google.al/books?id=5qANAQAAMaaJ|year=1960|volume=3|publisher=Knopf|language=en|ref=none}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution|url=https://books.google.al/books?id=yXrhoAEACAAJ|year=1965|volume=4–5|publisher=Knopf|language=en}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution|url=https://books.google.al/books?id=7t61oAEACAAJ|year=1965|volume=6–8|publisher=Knopf|language=en|ref=none}} * {{cite book|last=Gipson|first=Lawrence Henry|title=The British Empire Before the American Revolution|url=https://books.google.al/books?id=9mGhoAEACAAJ|year=1965|volume=9–13|publisher=Knopf|language=en|ref=none}} * {{cite journal|last=Green|first=William A.|title=Caribbean Historiography, 1600–1900: The Recent Tide|url=https://www.jstor.org/stable/202579|journal=Journal of Interdisciplinary History|volume=7|issue=3|date=dimër 1977|JSTOR=202579|language=en|pages=509–530}} * {{cite book|last=Greene|first=Jack P.|year=1990|title=Peripheries & Center: Constitutional Development in the Extended Polities of the British Empire & the United States, 1607–1788|url=https://books.google.al/books?id=oERyAQAACAAJ|publisher=W. W. Norton|language=en|isbn=978-0-39330661-3}} * {{cite book|author=Ralph A. Griffiths|title=King and Country: England and Wales in the Fifteenth Century|year=1991|url=https://books.google.al/books?id=RmTdAj6MbI4C|publisher=A&C Black|language=en|ISBN=978-082643592-7}} * {{Cite book|author=George Hill|title=The Conquest of Irland: An Historical Account of the Plantation in Ulster at the Commencement of the seventeenth Century|year=2004|url=https://books.google.al/books?id=D9_naRNn_asC|volume=1. The Fall of Irish Chiefs and Clans and the Plantation of Ulster|publisher=Irish Genealogical Foundation|language=en|ISBN=978-0-9401-3442-3}} * {{cite book|last=James|first=Lawrence|title=The Rise and Fall of the British Empire|url=https://books.google.al/books?id=4DMS3r_BxOYC|year=1997|publisher=St. Martin's Publishing Group|language=en|isbn=978-0-31216985-5}} * {{cite book|last=Jernegan|first=Marcus Wilson|title=The American Colonies, 1492–1750: A Study of Their Political, Economic and Social Development|year=2013|language=en|url=https://books.google.al/books?id=A2AJnwEACAAJ|publisher=Literary Licensing, LLC|isbn=978-125882570-6}} * {{cite book|author=Simon Keynes|chapter=Edward, King of the Anglo-Saxons|editor1=N. J. Higham|editor2=D. H. Hill|title=Edward the Elder 899-924|publisher=Routledge|year=2001|language=en|location=Londër}} * {{cite book|last=Koot|first=Christian J.|title=Empire at the Periphery: British Colonists, Anglo-Dutch Trade, and the Development of the British Atlantic, 1621–1713|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=OzMUCgAAQBAJ|publisher=New York University Press|language=en|isbn=978-0-8147-4884-8|location=Nju Jork dhe Londër}} * {{cite book|last=Knorr|first=Klaus E.|title=British Colonial Theories 1570–1850|year=1944|url=https://books.google.al/books?id=9jQ5DwAAQBAJ|publisher=University of Toronto Press|others=Harold A. Innis|language=en|isbn=978-148759101-4}} * {{cite book|author=Thomas Leland|chapter=VIII. Edward VI – 3 & 4 Phil & Mar. A. D. 1556. c. 2|url=https://books.google.al/books?id=HxZcAAAAcAAJ&pg=PA187|title=The History of Irleland from the Invasion of Henry II: With a Preliminary Discourse on the Antient State of that Kingdom|year=1773|volume=2|publisher=J. Nourse, T. Longman, G. Robinson & J. Johnson|language=en|location=Londër|pages=187-218|ref=none}} * {{cite book|author=Colm Lennon|title=Sixteenth Century Ireland, the Incomplete Conquest|url=https://books.google.al/books?id=QoRnAAAAMAAJ|year=1994|publisher=Gill & Macmillan|language=en|isbn=978-0-71711623-2}} * {{Cite book|author=Trevor Owen Lloyd|title=The British Empire 1558–1995|year=1996|url=https://books.google.al/books?id=LSPSmgEACAAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|ISBN=978-0-1987-3134-4}} * {{cite book|editor-last=Marshall|editor-first=Peter James|title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire|url=https://books.google.al/books?id=S2EXN8JTwAEC|year=2006|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|orig-year=1996|isbn=978-0-521-00254-7}} * {{cite book|author=James McDermott|year=2001|title=Martin Frobisher: Elizabethan Privateer|url=https://books.google.com/books?id=YeMcPYIKNYUC&pg=PA190|publisher=Yale University Press|language=en|ISBN=978-0-3000-8380-4|location=Nju Haven, Londër|page=190|ref=none}} * {{cite book|editor1=Theodore William Moody|title=The Course of Irish History|year=2023|url=https://books.google.al/books?id=avcJEQAAQBAJ|editor2=Francis X. Martin|editor3=Dermot Keogh|others=Patrick Kiely|publisher=Rowman & Littlefield|orig-year=1967|language=en|edition=i 5-të|location=ShBA|isbn=978-157098-449-5}} * {{Cite journal|last=Morris|first=Richard B.|title=The Spacious Empire of Lawrence Henry Gipson|url=https://www.jstor.org/stable/1920835|journal=William and Mary Quarterly|volume=24|issue=2|date=prill 1967|JSTOR=1920835|language=en|pages=169–189}} * {{cite book|last=O'Neill|first=Paul|year=2003|url=https://books.google.al/books?id=y-oRAQAAIAAJ|title=The Oldest City: The Story of St. John's, Newfoundland|publisher=Boulder Publications|language=en|ISBN=978-0-9730-2712-9}} * {{cite book|author=Anthony Pagden|title=The Oxford History of the British Empire|url=https://books.google.al/books?id=QjtqIPbxPv0C&lpg=PP1&pg=PA34|year=2001|editor1=Nicholas Canny|chapter=2. The Struggle for Legitimacy and the Image of Empire in the Atlantic to c. 1700|editor2=William Roger Louis|volume=1. The Origins of Empire: British Overseas Enterprise to the Close of the Seventeenth Century|others=Alain Low|orig-year=1998|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-820562-3|pages=34–54}} * {{cite book|last=Parker|first=Lewis K.|title=English Colonies in the Americas|year=2002|url=https://books.google.al/books?id=BZ0eRLer0FoC|publisher=Rosen Publishing Group|language=en|isbn=978-0-82396475-8}} * {{cite book|last=Payne|first=Edward John|title=Voyages of the Elizabethan Seamen to America: 13 Narratives from the Collection of Hakluyt|year=1893|others=Richard Hakluyt|url=https://books.google.al/books?id=dwMPAAAAQAAJ|volume=1|publisher=Claredon Press|language=en}} * {{cite book|last=Payne|first=Edward John|title=Voyages of the Elizabethan Seamen to America: Select Narratives from the 'Principal Navigations' of Hakluyt|year=1900|volume=2|url=https://books.google.al/books?id=S6V1AAAAMAAJ|others=Richard Hakluyt|publisher=Claredon Press|language=en}} * {{cite book|last=Payne|first=Edward John|title=History of the New World Called America|url=https://books.google.al/books?id=V5NEAQAAMAAJ|volume=1|year=1892|publisher=Claredon Press|language=en}} * {{cite book|last=Payne|first=Edward John|title=History of the New World Called America|url=https://books.google.al/books?id=h70bAAAAMAAJ|volume=2|year=1899|publisher=Claredon Press|language=en}} * {{Cite encyclopedia|last=Quinn|first=David Beers|title=Gilbert, Sir Humphrey|volume=1. 1000–1700|url=http://www.biographi.ca/en/bio/gilbert_humphrey_1E.html|encyclopedia=Dictionary of Canadian Biography|editor=George William Brown|publisher=University of Toronto Press|language=en|ref=none}} * {{cite book|last=Quinn|first=David Beers|title=Set Fair for Roanoke: Voyages and Colonies, 1584–1606|url=https://books.google.al/books?id=DvA0Az4owikC|publisher=University of North Carolina Press|year=1985|language=en|isbn=978-0-80784123-5|series=America's Four Hundredth Anniversary Committee|location=Chapel Hill dhe Londër}} * {{cite book|last=Ramaswami|first=N. S.|title=Fort St. George, Madras|year=1980|url=https://books.google.al/books?id=z7sLAAAAIAAJ|publisher=Tamil Nadu State Department of Archaeology|language=en|volume=49|location=Çenai}} * {{cite book|author=John O'Beirne Ranelagh|title=A Short History of Ireland|year=2012|url=https://books.google.al/books?id=B58eEG4OE98C|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|orig-year=1983|isbn=978-1-107-00923-3|edition=i 3-të}} * {{cite book|editor1-last=Rose|editor1-first=John Holland|editor2=Arthur Percival Newton|url=https://books.google.al/books?id=uUNnAAAAMAAJ|title=The Cambridge History of the British Empire|editor3=Ernest Alfred Benians|editor4=Henry Dodwell|volume=1. The Old Empire from the Beginnings to 1783|year=1929|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{cite book|last=Schomburg|first=Sir Robert H.|title=The History of Barbados: comprising a Geographical and Statistical Description of the Island; A Sketch of the Historical Events Since the Settlement; And an Account of its Geology and Natural Productions|year=2012|url=https://books.google.al/books?id=LoI1PBAW6D4C&lpg=PP1&pg=PA254|chapter=I. Period from the Settlement of the Island to the Insurrection of Slaves in 1649|volume=Part II. Narrative of Events from the Settlement of the Island to the Year 1846|publisher=Routledge, an imprint of Taylor Francis Group|language=en|isbn=978-113625961-6|orig-year=1848|pages=255–267}} * {{Cite journal|last=Sheridan|first=Richard B.|journal=Caribbean Studies|volume=9|issue=3|url=https://www.jstor.org/stable/25612146|title=The Plantation Revolution and the Industrial Revolution, 1625–1775|publisher=Institute of Caribbean Studies|JSTOR=25612146|date=tetor 1969|language=en|pages=5–25}} * {{cite journal|last=Shorto|first=Kol. lt. Gavin|journal=The Bermudian|date=29 korrik 2024|url=http://www.thebermudian.com/heritage/heritage-heritage/bermudas-role-in-the-privateering-business/|issue=265|title=The Bermudian: "Bermuda's Role in the Privateering Business"|language=en|archive-date=16 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716222600/http://www.thebermudian.com/past-issues/265|ref=none}} * {{cite book|last=Sitwell|first=Sidney Mary|title=Growth of the English Colonies|url=https://books.google.al/books?id=mSENAAAAYAAJ|publisher=Rivingtons|year=1884|language=en|location=Londër}} * {{cite book|last=Sugden|first=John|year=1990|title=Sir Francis Drake|language=en|url=https://books.google.al/books?id=JmRnAAAMAAJ|publisher=Barrie & Jenkins|ISBN=978-0-7126-2038-3}} * {{Cite book|last=Taylor|first=Alan|title=American Colonies: The Settling of North America|url=https://archive.org/details/americancolonies00tayl/|publisher=Penguin|year=2001|language=en|isbn=0-1420-0210-0|url-access=registration|ref=none}} * {{Cite book|last=Taylor|first=Alan|title=Colonial America: A Very Short Introduction|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=6atShgj5uT4C|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-976623-9|location=Oksford, Nju Jork}} * {{cite book|author=Hugh Thomas|year=1997|publisher=Simon And Schuster|url=https://books.google.al/books?id=lmPFnzXU7o0C|title=The Slave Trade: The History of the Atlantic Slave Trade: 1440–1870|language=en|isbn=978-0-684-81063-8}} * {{cite book|last=Thwaites|first=Reuben Gold|title=The Colonies, 1492-1750|year=1900|url=https://books.google.al/books?id=uUcSAAAAYAAJ&pg=PA188|chapter=79. Moral and Religious Conditions|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|orig-year=1890|series=Epochs of American History|location=Nju Jork, Londër dhe Bombej|pages=188–190}} * {{cite journal|last=Wreglesworth|first=John|title=Tangier: England's Forgotten Colony (1661-1684)|url=https://books.google.al/books?id=H1y4jwEACAAJ|journal=Revue d'histoire maghrébine: époque moderne et contemporaine|year=2002|language=en|issn=0330-8987|oclc=949242413|pages=223-231}} * {{cite book|author=Arthur Foley Winnington-Ingram|title=The Early English Colonies: A Summery of the Lecture…, With Additional Notes and Illustrations, Delivered at the Richmond Auditorium, Virginia|url=https://books.google.al/books?id=qJGpDQEACAAJ|year=2016|orig-year=1908|others=Sadler Phillips|publisher=Creative Media Partners, LL|language=en|isbn=978-135644112-9}} * {{cite book|author=Kenneth Andrews|year=1991|url=https://books.google.al/books?id=iTZSFcfBas8C&lpg=PP1&pg=PA188|title=Trade, Plunder and Settlement: Maritime Enterprise and the Genesis of the British Empire, 1480–1630|orig-year=1984|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|ISBN=978-0-521-27698-6|location=Kembrixh, Nju Jork, Melburn, Sidnej}} {{Refend}} [[Kategoria:Kolonializmi historik evropian]] [[Kategoria:Monarki të mëparshme të Evropës]] [[Kategoria:Territoret e Jashtme Britanike]] [[Kategoria:Perandoria Britanike]] [[Kategoria:Angli]] [[Kategoria:Histori detare]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Imperializëm]] fp4yjjer8o2o6uyf4zbavvc8e4l454q Përdoruesi diskutim:Arjeta Shaqiri Latifi 3 386001 3062323 2830977 2026-11-04T01:31:36Z ~2026-56960-95 194848 3062323 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Arjeta Shaqiri Latifi}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 5 shtator 2025 00:23 (CEST) Wikipedia Kërko Notifications (0) Menuja e përdoruesit 37.35.66.130 Përdoruesi Diskutimi Mbikëqyre Kontributet Shih historikun Redakto Arjeta Shaqiri Latifi Komenti i fundit: 2 vjet më parë E lindur më 1974 në Përlepnicë, KK Gjilan. Shkollën fillore e kreu ne SHF "Selami Hallaqi" në Gjilan gjatë periudhës 1980-1988. Gjatë periudhës 1989- 1993 e kreu shkollën e mesme në Gjimnazin "Zenel Hajdini" në Gjilan. Studimet themelore i kreu ne Universitetin e Prishtinës- ne Fakultetin Ekonomik, profili Mikroekonomi gjatë periudhes 1994 1998. Ndersa vazhdoi studimet postdiplomike ne Kolegjin AAB ne Prishtine ne Fakultetin Ekonomik, profilin. Financë, duke e mbrojtur temen ne "Rendesia e shkrierjes se institucioneve financiare ne sistemin financiar te Kosoves" dhe e mori titullin Magjistre e Shkencave Financiare. Studimet e doktoratures i mbaroi ne Universitetin "Neofit" Zrinski, Fakulteti i Sociologjise ne Blagoevgrad te Bullgarise, ku e mbrojti temen e doktoratures"Ndikimi i politikave sociale ne parandalimin e trafikimit me qenie njerezore ne Kosove" dhe e mori titullin Doktor i Shkencave te Sociologjise. Karriera profesionale: Nga viti 1999 deri ne vitin 2000 ka punuar ne OJQ "CRS" Kosove. Nga viti 2001-2012 ka punuar ne PCB Prishtine. Gjate periudhes 2012- 2018 ka punuar ne Shpk "Exclusive" ne Prishtine. Gjate vitit 2022- 2023 ka punuar ne Ministrine e Tregtise dhe Industrise se Republikes se Kosoves ne poziten e Shefes se kabinetit te Ministres deri me 14 janar 2024. Nga shkurti i vitit 2024 punon ne ndermarrjen "Ekskluziv-1" ne Prishtine, ne poziten e Menaxheres se pergjitheshme deri me tani (2026). Punimet shkencore dhe pjesemarrja ne konferenca nderkombetare 1.The Impact of Religion on Preventing Trafficking in Human Beings in Kosovo European Center For Science Education and Research <nowiki>https://revistia.com</nowiki> › article › view 2. "The Impact of Education in Combating the Development of the Trafficking in Kosovo Connected Papers <nowiki>https://www.connectedpapers.com</nowiki> Find and explore academic papers <nowiki>https://ideas.repec.org›</nowiki> eur› ejesjr 3. "The impact of economy on the fight against trafficking in human beings in Kosovo Cambridge Scholars Publishing <nowiki>https://www.cambridgescholars.com</nowiki> "Transformations and Challenges in the Global World" ResearchGate <nowiki>https://www.researchgate.net</nowiki> › 330... 4."Ethnic and religious structure in the Vilayet of Kosovo (1877-1912) World Academy of Science, Engineering and Technology <nowiki>https://publications.waset.org</nowiki> › dom... 5."Domestic Violence against Children and Trafficking in Human Beings in Kosovo" books.google.com <nowiki>https://books.google.com</nowiki> › books Transformations and Challenges in the Global World [[Speciale:Kontributet/~2026-56960-95|~2026-56960-95]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-56960-95|talk]]) 4 nëntor 2026 02:31 (CET) tn8mv5iy336zkmf1hjev9t88c0olfy6 3062324 3062323 2026-11-04T01:34:35Z ~2026-56960-95 194848 /* */ Përgjigje 3062324 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Arjeta Shaqiri Latifi}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 5 shtator 2025 00:23 (CEST) Wikipedia Kërko Notifications (0) Menuja e përdoruesit 37.35.66.130 Përdoruesi Diskutimi Mbikëqyre Kontributet Shih historikun Redakto Arjeta Shaqiri Latifi Komenti i fundit: 2 vjet më parë E lindur më 1974 në Përlepnicë, KK Gjilan. Shkollën fillore e kreu ne SHF "Selami Hallaqi" në Gjilan gjatë periudhës 1980-1988. Gjatë periudhës 1989- 1993 e kreu shkollën e mesme në Gjimnazin "Zenel Hajdini" në Gjilan. Studimet themelore i kreu ne Universitetin e Prishtinës- ne Fakultetin Ekonomik, profili Mikroekonomi gjatë periudhes 1994 1998. Ndersa vazhdoi studimet postdiplomike ne Kolegjin AAB ne Prishtine ne Fakultetin Ekonomik, profilin. Financë, duke e mbrojtur temen ne "Rendesia e shkrierjes se institucioneve financiare ne sistemin financiar te Kosoves" dhe e mori titullin Magjistre e Shkencave Financiare. Studimet e doktoratures i mbaroi ne Universitetin "Neofit" Zrinski, Fakulteti i Sociologjise ne Blagoevgrad te Bullgarise, ku e mbrojti temen e doktoratures"Ndikimi i politikave sociale ne parandalimin e trafikimit me qenie njerezore ne Kosove" dhe e mori titullin Doktor i Shkencave te Sociologjise. Karriera profesionale: Nga viti 1999 deri ne vitin 2000 ka punuar ne OJQ "CRS" Kosove. Nga viti 2001-2012 ka punuar ne PCB Prishtine. Gjate periudhes 2012- 2018 ka punuar ne Shpk "Exclusive" ne Prishtine. Gjate vitit 2022- 2023 ka punuar ne Ministrine e Tregtise dhe Industrise se Republikes se Kosoves ne poziten e Shefes se kabinetit te Ministres deri me 14 janar 2024. Nga shkurti i vitit 2024 punon ne ndermarrjen "Ekskluziv-1" ne Prishtine, ne poziten e Menaxheres se pergjitheshme deri me tani (2026). Punimet shkencore dhe pjesemarrja ne konferenca nderkombetare 1.The Impact of Religion on Preventing Trafficking in Human Beings in Kosovo European Center For Science Education and Research <nowiki>https://revistia.com</nowiki> › article › view 2. "The Impact of Education in Combating the Development of the Trafficking in Kosovo Connected Papers <nowiki>https://www.connectedpapers.com</nowiki> Find and explore academic papers <nowiki>https://ideas.repec.org›</nowiki> eur› ejesjr 3. "The impact of economy on the fight against trafficking in human beings in Kosovo Cambridge Scholars Publishing <nowiki>https://www.cambridgescholars.com</nowiki> "Transformations and Challenges in the Global World" ResearchGate <nowiki>https://www.researchgate.net</nowiki> › 330... 4."Ethnic and religious structure in the Vilayet of Kosovo (1877-1912) World Academy of Science, Engineering and Technology <nowiki>https://publications.waset.org</nowiki> › dom... 5."Domestic Violence against Children and Trafficking in Human Beings in Kosovo" books.google.com <nowiki>https://books.google.com</nowiki> › books Transformations and Challenges in the Global World [[Speciale:Kontributet/~2026-56960-95|~2026-56960-95]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-56960-95|talk]]) 4 nëntor 2026 02:31 (CET) :redaktim [[Speciale:Kontributet/~2026-56960-95|~2026-56960-95]] ([[Përdoruesi diskutim:~2026-56960-95|talk]]) 4 nëntor 2026 02:34 (CET) kqib251qu679xibo13xcqivx0jvo1n6 5 Herë Jo 0 386869 3062226 2972174 2026-11-03T18:04:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062226 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = 5 Herë Jo | original_name = | image = | caption = Poster filmi | directed_by = Erion Bubullima | written_by = Olsi Cala, Besnik Mustafaj | produced_by = [[Bora Zemani]] <br> Donald Veshaj | starring = [[Bora Zemani]], Donald Veshaj, Egla Ceno | music_by = | cinematography = Shpëtim Baça | edited_by = Mentor Selmani | studio = [[Top Channel Films]] | distributed_by = [[Top Channel Films]] | release_date = {{Film date|2023|12|13}} | running_time = 105 minuta | country = Shqipëri | language = Shqip |director=Erion Bubullima|producentë=[[Bora Zemani]] <br> Donald Veshaj|montazhi=Mentor Selmani|release={{Film date|2023|12|13}}|shkruar nga=Olsi Cala, Besnik Mustafaj|kohëzgjatja=105 minuta|distributor=[[Top Channel Films]]|production_companies=[[Top Channel Films]]|data e publikimit=13 dhjetor 2023}} '''''5 Herë Jo''''' është një [[film]] [[komedi romantike]] shqiptar i vitit 2023, me regji nga Erion Bubullima dhe prodhuar nga [[Top Channel Films]]. Në film luajnë [[Bora Zemani]] dhe Donald Veshaj në rolet e producentëve televizivë, rivaliteti profesional i të cilëve shndërrohet në konflikt personal. Ai u shfaq në kinematë shqiptare më 13 dhjetor 2023.<ref>{{Cite web|url=https://telegrafi.com/en/it-is-revealed-when-the-premiere-of-the-5th-movie-of-bora-zeman-and-donald-veshaj-will-be/|title=It is revealed when the premiere of the film of Bora Zemani and Donald Veshaj will be|website=Telegrafi|date=2023-11-28|access-date=2025-09-06|language=en}}</ref> == Sinopsi == Ngjarja zhvillohet brenda një prej platformave më të mëdha televizive në Shqipëri. Jora ([[Bora Zemani]]) dhe Gjergji (Donald Veshaj) janë producentë që konkurrojnë për të njëjtin slot transmetimi. Rivaliteti i tyre me Klarën ([[Egla Ceno]]), një tjetër producente, çon në një sërë përballjesh që kombinojnë elemente komike dhe romantike.<ref>{{Cite web|url=https://popart.al/se-shpejti-premiera-e5-here-jo-zbulohen-detajet-e-komedise-romantike|title=Së shpejti premiera e “5 Herë Jo”, zbulohen detajet e komedisë romantike|website=Popart.al|date=2023-11-29|access-date=2025-09-06|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008102227/https://popart.al/se-shpejti-premiera-e5-here-jo-zbulohen-detajet-e-komedise-romantike|archive-date=8 tetor 2025|url-status=dead}}</ref> == Kasti == * [[Bora Zemani]] në rolin e Jorës <ref>{{Cite web|url=https://kohajone.com/showbiz/bora-dhe-donaldi-zbulojne-detajet-e-filmit-5-here-jo/|title=Bora dhe Donaldi zbulojnë detajet e filmit “5 herë JO”|website=Koha Jonë|date=2023-08-19|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> * Donald Veshaj në rolin e Gjergjit <ref>{{Cite web|url=https://gazeta-shqip.com/lifestyle/kemi-qare-nga-tensioni-donald-veshaj-flet-per-filmin-5-here-jo-bora-aktore-me-e-mire-se-une/|title=“Kemi qarë nga tensioni”/ Donald Veshaj flet për filmin '5 Herë Jo': Bora, aktore më e mirë se unë!|last=Syla|first=Elidona|website=Gazeta Shqip|date=2023-12-11|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> * [[Egla Ceno]] në rolin e Klarës <ref>{{Cite web|url=https://top-channel.tv/2023/12/19/pjesemarrja-e-saj-ne-5-here-jo-flet-egla-ceno-nje-film-i-punuar-me-shume-harmoni-dhe-dashuri/|title=Pjesëmarrja e saj në “5 Herë Jo”, flet Egla Ceno: Një film i punuar me shumë harmoni dhe dashuri|website=Top Channel|date=2023-12-19|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> * Margent Caushi   * Xhejni Fama   * Enisa Hysa   * [[Agron Llakaj]] në rolin e Shefitit <ref>{{Cite web|url=https://iconstyle.al/agroni-zbulon-me-shume-sec-e-prisnim-per-filmin-5-here-jo/|title=Agroni zbulon më shumë seç e prisnim për filmin “5 Herë Jo”|website=IconStyle|date=2023-12-07|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> * Jorida Meta   * Albano Prodani   * Mehmet Xhelili   * Xhevahir Zeneli == Produksioni == ''5 Times No'' u prodhua nga [[Top Channel Films]]. Xhirimet zgjatën rreth një muaj.<ref>{{Cite web|url=https://sinjali.com/donaldi-publikon-pamje-nga-xhirimet-e-filmit-me-bora-zemanin/|title=Donaldi publikon pamje nga xhirimet e filmit me Bora Zemanin|website=Sinjali|date=2023-09-05|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> == Premiera == Filmi pati premierën në kinematë Cineplexx më 12 dhjetor 2023, e ndjekur nga një shfaqje më e gjerë në Shqipëri më 13 dhjetor. Ai u shfaq gjithashtu në Kosovë pak pas premierës së tij vendase.<ref>{{Cite web|url=https://kosovapress.com/en/the-premiere-of-the-film-5-times-no-starring-donald-veshaj-and-bora-zemani/|title=The premiere of the film “5 Times No” starring Donald Veshaj and Bora Zemani|website=KosovaPress|date=2023-12-13|access-date=2025-09-06|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gazeta-shqip.com/lifestyle/5-here-jo-mund-ta-ndiqni-ne-te-gjitha-sallat-e-cineplexx-ne-teg-dhe-qtu-mos-e-humbisni/|title=“5 Herë Jo” mund ta ndiqni në të gjitha sallat e Cineplexx në TEG dhe QTU, mos e humbisni!|website=Gazeta Shqip|date=2023-12-15|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> == Kritikat dhe vlerësimet == Mbulimi mediatik theksoi fokusin e filmit te rivaliteti dhe marrëdhëniet. Reagimet e publikut vunë në dukje humorin e filmit dhe kontrastin e tij me komedi të tjera romantike shqiptare të kohëve të fundit.<ref>{{Cite web|url=https://www.anabelmagazine.com/pashe-5-here-jo-dhe-po-ju-tregoj-pershtypjen-time-pa-filtra|title=Pashë “5 herë jo” dhe po ju tregoj përshtypjen time pa filtra|website=Anabel Magazine|date=2025-09-06|access-date=2025-09-06|language=sq}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.imdb.com/title/tt30146752/ 5 Herë Jo në IMDb] * [https://films.top-channel.tv/ Faqja zyrtare] {{Top Channel Films}} {{DEFAULTSORT:5 Herë Jo}} [[Category:Filma shqiptarë]] ntyr5nif3xt6wov7l6fqbk0cvwzcmb6 Diskutim:Zotërimet Angleze të Përtejdetit 1 387378 3062214 3060633 2026-11-03T16:36:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062214 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zotërimet Angleze të Përtejdetit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2840331 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html për lidhjen http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2025 10:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zotërimet Angleze të Përtejdetit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3060632 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130602061322/http://www.heritage.nf.ca/exploration/early.html për lidhjen http://www.heritage.nf.ca/exploration/early.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 tetor 2026 20:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zotërimet Angleze të Përtejdetit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062213 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130602060952/http://www.heritage.nf.ca/exploration/cambriol.html për lidhjen http://www.heritage.nf.ca/exploration/cambriol.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150329030031/http://www.heritage.nf.ca/avalon/history/settlement.html për lidhjen http://www.heritage.nf.ca/avalon/history/settlement.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:36 (CET) 2d86adje0h7lv6ppl71eaw87n0u8z3i Afërdita Suka 0 388179 3062241 3054197 2026-11-03T19:21:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062241 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | office = Deputete e [[Parlamenti i Berlinit|Parlamentit të Berlinit]] | image = Aferdita Suka 2026 (cropped).jpg | caption = Suka në 2026 | term_start = 2021 | term_end = 2023 | birth_date = {{DLM|22|06|1980}} | birth_place = [[Bllacë (Therandë)]], [[Therandë]], [[Kosovë]] (ish-[[Jugosllavi]]) | death_date = | death_place = | party = [[Aleanca 90/Të Gjelbrit]] | children = | alma_mater = [[Universiteti Humboldt i Berlinit]] | occupation = | birth_name = | constituency = | website = {{URL|https://aferdita-suka.de/}} }} '''Afërdita Suka''' (lindur më 22 qershor 1980) është politikane gjermane e partisë Bündnis 90/Die Grünen (Aleanca 90/Të Gjelbrit). Nga viti 2021 deri në vitin 2023 ishte deputete në [[Parlamenti i Berlinit|Parlamentin e Berlinit]] (''Abgeordnetenhaus von Berlin''). == Jeta e hershme == Afërdita Suka ka lindur në [[Bllaca (Therandë)|Bllacë, Therandë]], në [[Krahina Autonome e Kosovës dhe Dukagjinit|Krahinën e Kosovës]], atëherë pjesë e Jugosllavisë (sot [[Kosova]]), ku edhe kaloi vitet e para të jetës. Gjatë [[Luftërat Jugosllave|luftërave në ish-Jugosllavi]], në moshën 12-vjeçare, ajo u largua së bashku me një pjesë të familjes së saj drejt Gjermanisë dhe që nga viti 1992 jeton në Berlin.<ref name=":0">{{cite web|url=https://heimatkunde.boell.de/de/2021/04/29/parteien-muessen-ihre-rekrutierungsstrategien-hinterfragen|title=Parteien müssen ihre Rekrutierungsstrategien hinterfragen {{!}} heimatkunde {{!}} Migrationspolitisches Portal der Heinrich-Böll-Stiftung|language=de|access-date=2021-10-06}}</ref> Pas përfundimit të shkollës së mesme dhe marrjes së maturës në vitin 1999, ajo studioi shkencat sociale në [[Universiteti Humboldt i Berlinit]]. Më pas punoi si këshilltare në administratën e Senatit të Berlinit. Më vonë ushtroi veprimtari të pavarur profesionale dhe punoi, ndër të tjera, edhe si përkthyese gjyqësore.<ref name=":1">{{cite web|url=https://gruene-ts.de/aferdita-suka/|title=Aferdita Suka – GRÜNE Kandidatin für Tempelhof|language=de-DE|access-date=2021-10-06}}</ref> == Veprimtaria politike == Suka u anëtarësua në partinë Bündnis 90/Die Grünen në vitin 2010. Në zgjedhjet e vitit 2011 për Asamblenë e Përfaqësuesve të Qarkut (''Bezirksverordnetenversammlung'', BVV) u zgjodh anëtare e BVV-së së Tempelhof-Schönebergut dhe u rizgjodh në vitin 2016. Nga viti 2011 deri në vitin 2016 ishte anëtare e kryesisë së grupit parlamentar të Bündnis 90/Die Grünen në Tempelhof-Schöneberg. Nga viti 2016 deri në përfundim të legjislaturës në vitin 2021 ishte kryetare e Komisionit të Shëndetësisë të BVV-së së Tempelhof-Schönebergut dhe zëdhënëse e grupit të saj parlamentar për politikat sociale dhe shëndetësore. Në punën e saj politike ajo u përqendrua kryesisht në banimin me çmime të përballueshme, promovimin e shëndetit dhe përkujdesjen ndaj personave që kanë nevojë për kujdes afatgjatë.<ref name=":1" /> Në vitin 2015, për angazhimin e saj në fushën e politikave sociale, ajo u nderua me Çmimin Helene Weber.<ref>{{cite web|url=https://www.berliner-woche.de/schoeneberg/c-politik/aferdita-suka-erhaelt-helene-weber-hauptpreis-sozialpolitisches-engagement-gewuerdigt_a79404|title=Aferdita Suka erhält Helene-Weber-Hauptpreis: Sozialpolitisches Engagement gewürdigt|language=de|access-date=2021-10-06}}</ref> Në vitin 2021, organizata e landit e Bündnis 90/Die Grünen e kandidoi Sukën, me rastin e [[Wahl zum Abgeordnetenhaus von Berlin 2021|zgjedhjeve për Parlamentin e Berlinit të vitit 2021]], për një mandat të drejtpërdrejtë në [[Wahlkreis Tempelhof-Schöneberg 4|zonën zgjedhore Tempelhof-Schöneberg 4]], si dhe në vendin e 25-të të listës së landit.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf|title=C. Landeslisten: Liste Nr. 3: BÜNDNIS 90/DIE GRÜNEN (GRÜNE)|website=berlin.de|date=2021|pages=3094|format=PDF|access-date=2021-10-04|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909004718/https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf|archive-date=9 shtator 2026|url-status=dead}}</ref> Në zgjedhje, Suka fitoi mandatin e drejtpërdrejtë me 25,7% të votave, duke e fituar këtë zonë zgjedhore për herë të parë për të Gjelbrit, dhe hyri drejtpërdrejt në Parlamentin e Berlinit. Në [[Wahl zum Abgeordnetenhaus von Berlin 2023|zgjedhjet e përsëritura të vitit 2023]] ajo e humbi mandatin e saj në Parlamentin e Berlinit.<ref>{{Cite web|url=https://www.wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html|title=Wahlen zum Abgeordnetenhaus 2023, Gewählte|access-date=19 dhjetor 2025|archive-date=5 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405220948/https://wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html|url-status=dead|language=de}}</ref> Më 6 dhjetor 2025, Suka kandidoi përsëri për nominimin e Bündnis 90/Die Grünen për zgjedhjet e vitit 2026 për Parlamentin e Berlinit dhe fitoi votimin e brendshëm të partisë përballë një kandidati tjetër.<ref>{{cite web|url=https://ts.antragsgruen.de/|title=Antragsgrün – Landesverband Berlin: Antrags- und Wahlunterlagen|access-date=2025-12-06|language=de}}</ref> Më pas, dega e Bündnis 90/Die Grünen në Tempelhof-Schöneberg e nominoi përfundimisht si kandidate të drejtpërdrejtë për zonën zgjedhore 4 (Tempelhof).<ref>{{cite web|url=https://gruene-ts.de/starkes-team-fuer-tempelhof-schoeneberg/|title=Starkes Team für Tempelhof-Schöneberg|website=Bündnis 90/Die Grünen Tempelhof-Schöneberg|access-date=2025-12-19|language=de}}</ref> == Jeta personale == Suka është e martuar dhe nënë e një vajze.<ref name=":0" /> Në prill të vitit 2021, Suka publikoi një intervistë në portalin për politikat e migracionit ''Heimatkunde'' të [[Fondacioni Heinrich Böll|Fondacionit Heinrich Böll]], në të cilën trajtoi strategjitë e partive politike në Gjermani për rekrutimin e anëtarëve të rinj.<ref>{{Cite web|title=Parteien müssen ihre Rekrutierungsstrategien hinterfragen {{!}} heimatkunde {{!}} Migrationspolitisches Portal der Heinrich-Böll-Stiftung|url=https://heimatkunde.boell.de/de/2021/04/29/parteien-muessen-ihre-rekrutierungsstrategien-hinterfragen|access-date=2026-09-06|website=heimatkunde.boell.de|language=de}}</ref> Që nga fundi i gushtit 2024, ajo punon si bashkëpunëtore shkencore në projektin kërkimor "SIMPLE – Sprache öffnet Türen" në [[Charité]] në Berlin, i cili merret me përdorimin e [[Inteligjenca artificiale|inteligjencës artificiale]] për kapërcimin e barrierave gjuhësore.<ref>{{Cite web|date=2025-10-01|title=KI als Helfer bei Sprachbarrieren? Das Forschungsprojekt SIMPLE zeigt, was möglich ist|url=https://www.aerztezeitung.de/Politik/KI-als-Helfer-bei-Sprachbarrieren-Das-Forschungsprojekt-SIMPLE-zeigt-was-moeglich-ist-460441.html|access-date=2026-09-06|website=AerzteZeitung.de|language=de}}</ref> == Lidhje të jashtme == {{commonscat|Afërdita Suka|Afërdita Sukën}} * {{Official website|https://aferdita-suka.de/}} == Referime == <references /> [[Kategoria:Mërgimtarë kosovarë në Gjermani]] [[Kategoria:Gra kosovare]] [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Gjermanë me prejardhje kosovare]] [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Humboldit në Berlin]] [[Kategoria:Njerëz nga Theranda]] lhvva05sdsftipezvgkkjw2jv2exl3y 3062338 3062241 2026-11-04T02:31:45Z Fallbackintoreality 102113 3062338 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = | office = Deputete e [[Parlamenti i Berlinit|Parlamentit të Berlinit]] | image = Aferdita Suka 2026 (cropped).jpg | caption = Suka në 2026 | term_start = 2021 | term_end = 2023 | birth_date = {{DLM|22|06|1980}} | birth_place = [[Bllaca (Therandë)|Bllacë]], [[Therandë]], [[Kosovë]] (ish-[[Jugosllavi]]) | death_date = | death_place = | party = [[Aleanca 90/Të Gjelbrit]] | children = | alma_mater = [[Universiteti Humboldt i Berlinit]] | occupation = | birth_name = | constituency = | website = {{URL|https://aferdita-suka.de/}} }} '''Afërdita Suka''' (lindur më 22 qershor 1980) është politikane gjermane e partisë Bündnis 90/Die Grünen (Aleanca 90/Të Gjelbrit). Nga viti 2021 deri në vitin 2023 ishte deputete në [[Parlamenti i Berlinit|Parlamentin e Berlinit]] (''Abgeordnetenhaus von Berlin''). == Jeta e hershme == Afërdita Suka ka lindur në [[Bllaca (Therandë)|Bllacë, Therandë]], në [[Krahina Autonome e Kosovës dhe Dukagjinit|Krahinën e Kosovës]], atëherë pjesë e Jugosllavisë (sot [[Kosova]]), ku edhe kaloi vitet e para të jetës. Gjatë [[Luftërat Jugosllave|luftërave në ish-Jugosllavi]], në moshën 12-vjeçare, ajo u largua së bashku me një pjesë të familjes së saj drejt Gjermanisë dhe që nga viti 1992 jeton në Berlin.<ref name=":0">{{cite web|url=https://heimatkunde.boell.de/de/2021/04/29/parteien-muessen-ihre-rekrutierungsstrategien-hinterfragen|title=Parteien müssen ihre Rekrutierungsstrategien hinterfragen {{!}} heimatkunde {{!}} Migrationspolitisches Portal der Heinrich-Böll-Stiftung|language=de|access-date=2021-10-06}}</ref> Pas përfundimit të shkollës së mesme dhe marrjes së maturës në vitin 1999, ajo studioi shkencat sociale në [[Universiteti Humboldt i Berlinit]]. Më pas punoi si këshilltare në administratën e Senatit të Berlinit. Më vonë ushtroi veprimtari të pavarur profesionale dhe punoi, ndër të tjera, edhe si përkthyese gjyqësore.<ref name=":1">{{cite web|url=https://gruene-ts.de/aferdita-suka/|title=Aferdita Suka – GRÜNE Kandidatin für Tempelhof|language=de-DE|access-date=2021-10-06}}</ref> == Veprimtaria politike == Suka u anëtarësua në partinë Bündnis 90/Die Grünen në vitin 2010. Në zgjedhjet e vitit 2011 për Asamblenë e Përfaqësuesve të Qarkut (''Bezirksverordnetenversammlung'', BVV) u zgjodh anëtare e BVV-së së Tempelhof-Schönebergut dhe u rizgjodh në vitin 2016. Nga viti 2011 deri në vitin 2016 ishte anëtare e kryesisë së grupit parlamentar të Bündnis 90/Die Grünen në Tempelhof-Schöneberg. Nga viti 2016 deri në përfundim të legjislaturës në vitin 2021 ishte kryetare e Komisionit të Shëndetësisë të BVV-së së Tempelhof-Schönebergut dhe zëdhënëse e grupit të saj parlamentar për politikat sociale dhe shëndetësore. Në punën e saj politike ajo u përqendrua kryesisht në banimin me çmime të përballueshme, promovimin e shëndetit dhe përkujdesjen ndaj personave që kanë nevojë për kujdes afatgjatë.<ref name=":1" /> Në vitin 2015, për angazhimin e saj në fushën e politikave sociale, ajo u nderua me Çmimin Helene Weber.<ref>{{cite web|url=https://www.berliner-woche.de/schoeneberg/c-politik/aferdita-suka-erhaelt-helene-weber-hauptpreis-sozialpolitisches-engagement-gewuerdigt_a79404|title=Aferdita Suka erhält Helene-Weber-Hauptpreis: Sozialpolitisches Engagement gewürdigt|language=de|access-date=2021-10-06}}</ref> Në vitin 2021, organizata e landit e Bündnis 90/Die Grünen e kandidoi Sukën, me rastin e [[Wahl zum Abgeordnetenhaus von Berlin 2021|zgjedhjeve për Parlamentin e Berlinit të vitit 2021]], për një mandat të drejtpërdrejtë në [[Wahlkreis Tempelhof-Schöneberg 4|zonën zgjedhore Tempelhof-Schöneberg 4]], si dhe në vendin e 25-të të listës së landit.<ref>{{cite web|url=https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf|title=C. Landeslisten: Liste Nr. 3: BÜNDNIS 90/DIE GRÜNEN (GRÜNE)|website=berlin.de|date=2021|pages=3094|format=PDF|access-date=2021-10-04|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909004718/https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf|archive-date=9 shtator 2026|url-status=dead}}</ref> Në zgjedhje, Suka fitoi mandatin e drejtpërdrejtë me 25,7% të votave, duke e fituar këtë zonë zgjedhore për herë të parë për të Gjelbrit, dhe hyri drejtpërdrejt në Parlamentin e Berlinit. Në [[Wahl zum Abgeordnetenhaus von Berlin 2023|zgjedhjet e përsëritura të vitit 2023]] ajo e humbi mandatin e saj në Parlamentin e Berlinit.<ref>{{Cite web|url=https://www.wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html|title=Wahlen zum Abgeordnetenhaus 2023, Gewählte|access-date=19 dhjetor 2025|archive-date=5 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405220948/https://wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html|url-status=dead|language=de}}</ref> Më 6 dhjetor 2025, Suka kandidoi përsëri për nominimin e Bündnis 90/Die Grünen për zgjedhjet e vitit 2026 për Parlamentin e Berlinit dhe fitoi votimin e brendshëm të partisë përballë një kandidati tjetër.<ref>{{cite web|url=https://ts.antragsgruen.de/|title=Antragsgrün – Landesverband Berlin: Antrags- und Wahlunterlagen|access-date=2025-12-06|language=de}}</ref> Më pas, dega e Bündnis 90/Die Grünen në Tempelhof-Schöneberg e nominoi përfundimisht si kandidate të drejtpërdrejtë për zonën zgjedhore 4 (Tempelhof).<ref>{{cite web|url=https://gruene-ts.de/starkes-team-fuer-tempelhof-schoeneberg/|title=Starkes Team für Tempelhof-Schöneberg|website=Bündnis 90/Die Grünen Tempelhof-Schöneberg|access-date=2025-12-19|language=de}}</ref> == Jeta personale == Suka është e martuar dhe nënë e një vajze.<ref name=":0" /> Në prill të vitit 2021, Suka publikoi një intervistë në portalin për politikat e migracionit ''Heimatkunde'' të [[Fondacioni Heinrich Böll|Fondacionit Heinrich Böll]], në të cilën trajtoi strategjitë e partive politike në Gjermani për rekrutimin e anëtarëve të rinj.<ref>{{Cite web|title=Parteien müssen ihre Rekrutierungsstrategien hinterfragen {{!}} heimatkunde {{!}} Migrationspolitisches Portal der Heinrich-Böll-Stiftung|url=https://heimatkunde.boell.de/de/2021/04/29/parteien-muessen-ihre-rekrutierungsstrategien-hinterfragen|access-date=2026-09-06|website=heimatkunde.boell.de|language=de}}</ref> Që nga fundi i gushtit 2024, ajo punon si bashkëpunëtore shkencore në projektin kërkimor "SIMPLE – Sprache öffnet Türen" në [[Charité]] në Berlin, i cili merret me përdorimin e [[Inteligjenca artificiale|inteligjencës artificiale]] për kapërcimin e barrierave gjuhësore.<ref>{{Cite web|date=2025-10-01|title=KI als Helfer bei Sprachbarrieren? Das Forschungsprojekt SIMPLE zeigt, was möglich ist|url=https://www.aerztezeitung.de/Politik/KI-als-Helfer-bei-Sprachbarrieren-Das-Forschungsprojekt-SIMPLE-zeigt-was-moeglich-ist-460441.html|access-date=2026-09-06|website=AerzteZeitung.de|language=de}}</ref> == Lidhje të jashtme == {{commonscat|Afërdita Suka|Afërdita Sukën}} * {{Official website|https://aferdita-suka.de/}} == Referime == <references /> [[Kategoria:Mërgimtarë kosovarë në Gjermani]] [[Kategoria:Gra kosovare]] [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Gjermanë me prejardhje kosovare]] [[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Humboldit në Berlin]] [[Kategoria:Njerëz nga Theranda]] 88s2ibznjhsdjm4il6x7yzwkfy269vg Serie A 1992–93 0 388990 3062269 3030414 2026-11-03T21:28:25Z Velocitas34 161876 /* Golashënuesit më të mirë */ 3062269 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season |competition=[[Serie A]] |season=1992–93 | image = Scudetto.svg |dates = 6 shtator 1992 – 6 qershor 1993 |winners=[[A.C. Milan|Milan]]<br />titulli 13të |continentalcup1=[[1993–94 UEFA Liga e Kampionëve|Liga e Kampionëve]] |continentalcup1 qualifiers=[[A.C. Milan|Milan]] |continentalcup3=[[UEFA Kupa]] |continentalcup3 qualifiers=[[Inter Milan|Internazionale]]<br />[[Juventus FC|Juventus]]<br />[[S.S. Lazio|Lazio]]<br />[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |continentalcup2=[[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupa e Fituesëve të Kupave]] |continentalcup2 qualifiers=[[Parma F.C.|Parma]]<br />[[Torino F.C.|Torino]] |relegated=[[Brescia Calcio|Brescia]]<br />[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]<br />[[U.S. Ancona 1905|Ancona]]<br />[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |league topscorer = [[Giuseppe Signori]] <br><small>(26 gola)</small> |matches=306 |total goals=858 |prevseason=[[Serie A 1991–92|1991–92]] |nextseason=[[Serie A 1993–94|1993–94]] }} '''Serie A 1992-1993''' është edicioni i 91-të i kompeticionit i cili u fitua nga [[A.C. Milan]].<ref>{{Cite web|title=Italy Championship 1992/93|url=https://rsssf.org/tablesi/ital93.html|access-date=2025-09-27|website=rsssf.org|language=en}}</ref> == Skuadrat == [[Brescia Calcio|Brescia]], [[Delfino Pescara 1936|Pescara]], [[U.S. Ancona 1905|Ancona]] dhe [[Udinese Calcio|Udinese]] u ngjitën nga [[Serie B]]. == Personeli dhe Sponsorizimi == {| class="wikitable sortable" !Klubi !Trajneri Kryesor !Prodhuesi i Fanellave !Sponsori i Fanellave |- |[[U.S. Ancona 1905|Ancona]] |{{flagicon|Italy}} [[Vincenzo Guerini (footballer)|Vincenzo Guerini]] |[[Umbro]] |Latte Tre Valli |- |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |{{flagicon|Italy}} [[Marcello Lippi]] |[[Lotto Sport Italia|Lotto]] |[[Tamoil]] |- |[[Brescia Calcio|Brescia]] |{{flagicon|Romania}} [[Mircea Lucescu]] |[[Uhlsport]] |[[Credito Agrario Bresciano|CAB]] |- |[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |{{flagicon|Italy}} [[Carlo Mazzone]] |Umbro |[[Pecorino sardo|Pecorino Sardo]] |- |[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |{{flagicon|Italy}} [[Luciano Chiarugi]] |Lotto |[[7 Up]] |- |[[Foggia Calcio|Foggia]] |{{flagicon|Czech Republic}} [[Zdeněk Zeman]] |[[Adidas]] |[[Banca Mediterranea]] |- |[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |{{flagicon|Italy}} [[Claudio Maselli]] |[[Erreà]] |Saiwa |- |[[Inter Milan|Internazionale]] |{{flagicon|Italy}} [[Osvaldo Bagnoli]] |Umbro |Fiorucci |- |[[Juventus FC|Juventus]] |{{flagicon|Italy}} [[Giovanni Trapattoni]] |[[Kappa (company)|Kappa]] |[[Danone]] |- |[[S.S. Lazio|Lazio]] |{{flagicon|Italy}} [[Dino Zoff]] |Umbro |[[Banco di Roma]] |- |[[A.C. Milan|Milan]] |{{flagicon|Italy}} [[Fabio Capello]] |Adidas |Motta |- |[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |{{flagicon|Italy}} [[Ottavio Bianchi]] |Umbro |[[Voiello]] |- |[[Parma F.C.|Parma]] |{{flagicon|Italy}} [[Nevio Scala]] |Umbro |[[Parmalat]] |- |[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |{{flagicon|Italy}} Vincenzo Zucchini |Pienne |Gelati Gis |- |[[A.S. Roma|Roma]] |{{flagicon|FR Yugoslavia}} [[Vujadin Boškov]] |Adidas |[[Barilla (company)|Barilla]] |- |[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |{{flagicon|Sweden}} [[Sven-Göran Eriksson]] |[[Asics]] |[[Erg (company)|Erg]] |- |[[Torino F.C.|Torino]] |{{flagicon|Italy}} [[Emiliano Mondonico]] |ABM |Fratelli Beretta |- |[[Udinese Calcio|Udinese]] |{{flagicon|Italy}} [[Adriano Fedele]] |Lotto |Gaudianello |} == Ndeshjet == === Rezultatet === {{#invoke:sports results|main | source = <!-- source --> | update = complete| matches_style = FBR | team1= ANC | team2= ATA | team3= BRE | team4= CAG | team5= FIO | team6= FOG | team7= GEN | team8= INT | team9= JUV | team10= LAZ | team11= MIL | team12= NAP | team13= PAR | team14= PES | team15= ROM | team16= SAM | team17= TOR | team18= UDI | name_ANC = [[A.C. Ancona|Ancona]] | name_ATA = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | name_BRE = [[Brescia Calcio|Brescia]] | name_CAG = [[Cagliari Calcio|Cagliari]] | name_FIO = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | name_FOG = [[U.S. Foggia|Foggia]] | name_GEN = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | name_INT = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | name_JUV = [[Juventus F.C.|Juventus]] | name_LAZ = [[S.S. Lazio|Lazio]] | name_MIL = [[A.C. Milan|Milan]] | name_NAP = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | name_PAR = [[Parma F.C.|Parma]] | name_PES = [[Pescara Calcio|Pescara]] | name_ROM = [[A.S. Roma|Roma]] | name_SAM = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | name_TOR = [[Torino F.C.|Torino]] | name_UDI = [[Udinese Calcio|Udinese]] | match_ANC_ATA = 0-2 | match_ANC_BRE = 5-1 | match_ANC_CAG = 0-1 | match_ANC_FIO = 2-1 | match_ANC_FOG = 3-0 | match_ANC_GEN = 0-0 | match_ANC_INT = 3-0 | match_ANC_JUV = 0-1 | match_ANC_LAZ = 0-3 | match_ANC_MIL = 1-3 | match_ANC_NAP = 1-1 | match_ANC_PAR = 1-1 | match_ANC_PES = 5-3 | match_ANC_ROM = 1-1 | match_ANC_SAM = 2-3 | match_ANC_TOR = 0-1 | match_ANC_UDI = 1-0 | match_ATA_ANC = 2-1 | match_ATA_BRE = 1-1 | match_ATA_CAG = 2-1 | match_ATA_FIO = 2-1 | match_ATA_FOG = 2-1 | match_ATA_GEN = 1-2 | match_ATA_INT = 1-1 | match_ATA_JUV = 2-1 | match_ATA_LAZ = 2-2 | match_ATA_MIL = 1-1 | match_ATA_NAP = 3-2 | match_ATA_PAR = 2-1 | match_ATA_PES = 2-1 | match_ATA_ROM = 3-1 | match_ATA_SAM = 1-2 | match_ATA_TOR = 0-0 | match_ATA_UDI = 2-0 | match_BRE_ANC = 1-1 | match_BRE_ATA = 2-0 | match_BRE_CAG = 0-2 | match_BRE_FIO = 1-1 | match_BRE_FOG = 4-1 | match_BRE_GEN = 2-2 | match_BRE_INT = 1-3 | match_BRE_JUV = 2-0 | match_BRE_LAZ = 2-0 | match_BRE_MIL = 0-1 | match_BRE_NAP = 2-1 | match_BRE_PAR = 0-1 | match_BRE_PES = 1-0 | match_BRE_ROM = 0-2 | match_BRE_SAM = 3-1 | match_BRE_TOR = 0-0 | match_BRE_UDI = 2-1 | match_CAG_ANC = 3-0 | match_CAG_ATA = 2-1 | match_CAG_BRE = 3-1 | match_CAG_FIO = 2-1 | match_CAG_FOG = 1-1 | match_CAG_GEN = 3-0 | match_CAG_INT = 0-0 | match_CAG_JUV = 0-0 | match_CAG_LAZ = 1-1 | match_CAG_MIL = 1-1 | match_CAG_NAP = 1-0 | match_CAG_PAR = 0-1 | match_CAG_PES = 4-0 | match_CAG_ROM = 1-0 | match_CAG_SAM = 0-2 | match_CAG_TOR = 0-0 | match_CAG_UDI = 1-1 | match_FIO_ANC = 7-1 | match_FIO_ATA = 0-1 | match_FIO_BRE = 2-2 | match_FIO_CAG = 2-1 | match_FIO_CAG_note=The match was played at [[Stadio Marc'Antonio Bentegodi]]. | match_FIO_FOG = 6-2 | match_FIO_GEN = 1-1 | match_FIO_INT = 2-2 | match_FIO_JUV = 2-0 | match_FIO_LAZ = 0-2 | match_FIO_MIL = 3-7 | match_FIO_NAP = 1-1 | match_FIO_PAR = 1-1 | match_FIO_PES = 2-0 | match_FIO_ROM = 2-1 | match_FIO_SAM = 4-0 | match_FIO_TOR = 0-0 | match_FIO_UDI = 2-2 | match_FOG_ANC = 1-0 | match_FOG_ATA = 1-0 | match_FOG_BRE = 0-0 | match_FOG_CAG = 1-1 | match_FOG_FIO = 1-0 | match_FOG_GEN = 2-2 | match_FOG_INT = 1-3 | match_FOG_JUV = 2-1 | match_FOG_LAZ = 2-1 | match_FOG_MIL = 2-2 | match_FOG_NAP = 2-4 | match_FOG_PAR = 1-0 | match_FOG_PES = 1-0 | match_FOG_ROM = 0-0 | match_FOG_SAM = 1-0 | match_FOG_TOR = 0-0 | match_FOG_UDI = 1-0 | match_GEN_ANC = 4-4 | match_GEN_ATA = 1-0 | match_GEN_BRE = 1-1 | match_GEN_CAG = 2-3 | match_GEN_FIO = 2-2 | match_GEN_FOG = 0-0 | match_GEN_INT = 1-1 | match_GEN_JUV = 2-2 | match_GEN_LAZ = 2-3 | match_GEN_MIL = 2-2 | match_GEN_NAP = 2-1 | match_GEN_PAR = 1-1 | match_GEN_PES = 4-3 | match_GEN_ROM = 0-0 | match_GEN_SAM = 0-0 | match_GEN_TOR = 2-1 | match_GEN_UDI = 1-0 | match_INT_ANC = 3-0 | match_INT_ATA = 1-0 | match_INT_BRE = 2-1 | match_INT_CAG = 3-1 | match_INT_FIO = 2-2 | match_INT_FOG = 1-1 | match_INT_GEN = 4-0 | match_INT_JUV = 3-1 | match_INT_LAZ = 2-0 | match_INT_MIL = 1-1 | match_INT_NAP = 0-0 | match_INT_PAR = 2-1 | match_INT_PES = 2-0 | match_INT_ROM = 1-1 | match_INT_SAM = 0-0 | match_INT_TOR = 3-0 | match_INT_UDI = 2-2 | match_JUV_ANC = 5-1 | match_JUV_ATA = 4-1 | match_JUV_BRE = 0-0 | match_JUV_CAG = 2-1 | match_JUV_FIO = 3-0 | match_JUV_FOG = 4-2 | match_JUV_GEN = 1-0 | match_JUV_INT = 0-2 | match_JUV_LAZ = 4-1 | match_JUV_MIL = 0-1 | match_JUV_NAP = 4-3 | match_JUV_PAR = 2-2 | match_JUV_PES = 2-1 | match_JUV_ROM = 1-1 | match_JUV_SAM = 1-1 | match_JUV_TOR = 2-1 | match_JUV_UDI = 5-1 | match_LAZ_ANC = 5-0 | match_LAZ_ATA = 3-0 | match_LAZ_BRE = 2-0 | match_LAZ_CAG = 1-2 | match_LAZ_FIO = 2-2 | match_LAZ_FOG = 1-1 | match_LAZ_GEN = 1-1 | match_LAZ_INT = 3-1 | match_LAZ_JUV = 1-1 | match_LAZ_MIL = 2-2 | match_LAZ_NAP = 4-3 | match_LAZ_PAR = 5-2 | match_LAZ_PES = 2-1 | match_LAZ_ROM = 1-1 | match_LAZ_SAM = 2-1 | match_LAZ_TOR = 1-2 | match_LAZ_UDI = 4-0 | match_MIL_ANC = 2-0 | match_MIL_ATA = 2-0 | match_MIL_BRE = 1-1 | match_MIL_CAG = 1-0 | match_MIL_FIO = 2-0 | match_MIL_FOG = 1-0 | match_MIL_GEN = 1-0 | match_MIL_INT = 1-1 | match_MIL_JUV = 1-3 | match_MIL_LAZ = 5-3 | match_MIL_NAP = 2-2 | match_MIL_PAR = 0-1 | match_MIL_PES = 4-0 | match_MIL_ROM = 0-0 | match_MIL_SAM = 4-0 | match_MIL_TOR = 0-0 | match_MIL_UDI = 1-1 | match_NAP_ANC = 0-0 | match_NAP_ATA = 1-0 | match_NAP_BRE = 0-0 | match_NAP_CAG = 1-0 | match_NAP_FIO = 4-1 | match_NAP_FOG = 2-0 | match_NAP_GEN = 2-2 | match_NAP_INT = 1-2 | match_NAP_JUV = 2-3 | match_NAP_LAZ = 3-1 | match_NAP_MIL = 1-5 | match_NAP_PAR = 1-1 | match_NAP_PES = 2-0 | match_NAP_ROM = 2-1 | match_NAP_SAM = 1-1 | match_NAP_TOR = 1-1 | match_NAP_UDI = 3-0 | match_PAR_ANC = 3-0 | match_PAR_ATA = 0-0 | match_PAR_BRE = 2-0 | match_PAR_CAG = 3-1 | match_PAR_FIO = 1-1 | match_PAR_FOG = 4-0 | match_PAR_GEN = 1-0 | match_PAR_INT = 2-0 | match_PAR_JUV = 2-1 | match_PAR_LAZ = 2-1 | match_PAR_MIL = 0-2 | match_PAR_NAP = 1-1 | match_PAR_PES = 1-0 | match_PAR_ROM = 3-1 | match_PAR_SAM = 1-0 | match_PAR_TOR = 2-2 | match_PAR_UDI = 3-1 | match_PES_ANC = 4-3 | match_PES_ATA = 2-0 | match_PES_BRE = 2-0 | match_PES_CAG = 0-1 | match_PES_FIO = 0-2 | match_PES_FOG = 2-4 | match_PES_GEN = 1-2 | match_PES_INT = 1-4 | match_PES_JUV = 5-1 | match_PES_LAZ = 2-3 | match_PES_MIL = 4-5 | match_PES_NAP = 3-0 | match_PES_PAR = 0-2 | match_PES_ROM = 1-1 | match_PES_SAM = 2-2 | match_PES_TOR = 2-2 | match_PES_UDI = 2-2 | match_ROM_ANC = 2-1 | match_ROM_ATA = 2-2 | match_ROM_BRE = 2-3 | match_ROM_CAG = 1-1 | match_ROM_FIO = 1-1 | match_ROM_FOG = 3-1 | match_ROM_GEN = 3-0 | match_ROM_INT = 4-1 | match_ROM_JUV = 2-1 | match_ROM_LAZ = 0-0 | match_ROM_MIL = 0-1 | match_ROM_NAP = 1-1 | match_ROM_PAR = 1-0 | match_ROM_PES = 0-1 | match_ROM_SAM = 0-0 | match_ROM_TOR = 4-5 | match_ROM_UDI = 1-1 | match_SAM_ANC = 3-1 | match_SAM_ATA = 2-3 | match_SAM_BRE = 1-0 | match_SAM_CAG = 2-0 | match_SAM_FIO = 2-0 | match_SAM_FOG = 3-3 | match_SAM_GEN = 4-1 | match_SAM_INT = 1-3 | match_SAM_JUV = 1-1 | match_SAM_LAZ = 3-3 | match_SAM_MIL = 1-2 | match_SAM_NAP = 3-1 | match_SAM_PAR = 2-1 | match_SAM_PES = 1-1 | match_SAM_ROM = 2-2 | match_SAM_TOR = 0-1 | match_SAM_UDI = 2-0 | match_TOR_ANC = 4-1 | match_TOR_ATA = 1-1 | match_TOR_BRE = 1-0 | match_TOR_CAG = 0-5 | match_TOR_FIO = 1-1 | match_TOR_FOG = 1-1 | match_TOR_GEN = 1-1 | match_TOR_INT = 1-2 | match_TOR_JUV = 1-2 | match_TOR_LAZ = 1-1 | match_TOR_MIL = 1-1 | match_TOR_NAP = 0-1 | match_TOR_PAR = 3-0 | match_TOR_PES = 3-1 | match_TOR_ROM = 0-0 | match_TOR_SAM = 2-2 | match_TOR_UDI = 1-0 | match_UDI_ANC = 2-0 | match_UDI_ATA = 1-2 | match_UDI_BRE = 2-2 | match_UDI_CAG = 2-1 | match_UDI_FIO = 4-0 | match_UDI_FOG = 3-2 | match_UDI_GEN = 3-0 | match_UDI_INT = 2-1 | match_UDI_JUV = 0-0 | match_UDI_LAZ = 0-0 | match_UDI_MIL = 0-0 | match_UDI_NAP = 2-0 | match_UDI_PAR = 1-0 | match_UDI_PES = 5-2 | match_UDI_ROM = 1-2 | match_UDI_SAM = 1-2 | match_UDI_TOR = 1-0 }}   <small> Ekipi vendas është listuar në anën e majtë të kolonave, ndërsa ekipi mysafir në rreshtin e sipërm.<br /> '''Ngjyrat:''' <span style="background:#E8EDFF;color:#000">E kaltër</span> = ekipi vendas fiton; <span style="background:#FFFFDD;color:#000">E verdhë</span> = barazim; <span style="background:#FFC8C8;color:#000">E kuqe</span> = ekipi mysafir fiton. (Shënim: ngjyrat e përdorura në shabllonet e dhëna `<nowiki>{{NF|...}}</nowiki>` nuk përputhen plotësisht me udhëzimet e ngjyrave.) </small> === Ndeshja Play-off === {{#invoke:sports results|main | source = <!-- source --> | update = complete| matches_style = FBR | team1= ANC | team2= ATA | team3= BRE | team4= CAG | team5= FIO | team6= FOG | team7= GEN | team8= INT | team9= JUV | team10= LAZ | team11= MIL | team12= NAP | team13= PAR | team14= PES | team15= ROM | team16= SAM | team17= TOR | team18= UDI | name_ANC = [[A.C. Ancona|Ancona]] | name_ATA = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | name_BRE = [[Brescia Calcio|Brescia]] | name_CAG = [[Cagliari Calcio|Cagliari]] | name_FIO = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | name_FOG = [[U.S. Foggia|Foggia]] | name_GEN = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | name_INT = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | name_JUV = [[Juventus F.C.|Juventus]] | name_LAZ = [[S.S. Lazio|Lazio]] | name_MIL = [[A.C. Milan|Milan]] | name_NAP = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | name_PAR = [[Parma F.C.|Parma]] | name_PES = [[Pescara Calcio|Pescara]] | name_ROM = [[A.S. Roma|Roma]] | name_SAM = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | name_TOR = [[Torino F.C.|Torino]] | name_UDI = [[Udinese Calcio|Udinese]] | match_ANC_ATA = 0-2 | match_ANC_BRE = 5-1 | match_ANC_CAG = 0-1 | match_ANC_FIO = 2-1 | match_ANC_FOG = 3-0 | match_ANC_GEN = 0-0 | match_ANC_INT = 3-0 | match_ANC_JUV = 0-1 | match_ANC_LAZ = 0-3 | match_ANC_MIL = 1-3 | match_ANC_NAP = 1-1 | match_ANC_PAR = 1-1 | match_ANC_PES = 5-3 | match_ANC_ROM = 1-1 | match_ANC_SAM = 2-3 | match_ANC_TOR = 0-1 | match_ANC_UDI = 1-0 | match_ATA_ANC = 2-1 | match_ATA_BRE = 1-1 | match_ATA_CAG = 2-1 | match_ATA_FIO = 2-1 | match_ATA_FOG = 2-1 | match_ATA_GEN = 1-2 | match_ATA_INT = 1-1 | match_ATA_JUV = 2-1 | match_ATA_LAZ = 2-2 | match_ATA_MIL = 1-1 | match_ATA_NAP = 3-2 | match_ATA_PAR = 2-1 | match_ATA_PES = 2-1 | match_ATA_ROM = 3-1 | match_ATA_SAM = 1-2 | match_ATA_TOR = 0-0 | match_ATA_UDI = 2-0 | match_BRE_ANC = 1-1 | match_BRE_ATA = 2-0 | match_BRE_CAG = 0-2 | match_BRE_FIO = 1-1 | match_BRE_FOG = 4-1 | match_BRE_GEN = 2-2 | match_BRE_INT = 1-3 | match_BRE_JUV = 2-0 | match_BRE_LAZ = 2-0 | match_BRE_MIL = 0-1 | match_BRE_NAP = 2-1 | match_BRE_PAR = 0-1 | match_BRE_PES = 1-0 | match_BRE_ROM = 0-2 | match_BRE_SAM = 3-1 | match_BRE_TOR = 0-0 | match_BRE_UDI = 2-1 | match_CAG_ANC = 3-0 | match_CAG_ATA = 2-1 | match_CAG_BRE = 3-1 | match_CAG_FIO = 2-1 | match_CAG_FOG = 1-1 | match_CAG_GEN = 3-0 | match_CAG_INT = 0-0 | match_CAG_JUV = 0-0 | match_CAG_LAZ = 1-1 | match_CAG_MIL = 1-1 | match_CAG_NAP = 1-0 | match_CAG_PAR = 0-1 | match_CAG_PES = 4-0 | match_CAG_ROM = 1-0 | match_CAG_SAM = 0-2 | match_CAG_TOR = 0-0 | match_CAG_UDI = 1-1 | match_FIO_ANC = 7-1 | match_FIO_ATA = 0-1 | match_FIO_BRE = 2-2 | match_FIO_CAG = 2-1 | match_FIO_CAG_note=The match was played at [[Stadio Marc'Antonio Bentegodi]]. | match_FIO_FOG = 6-2 | match_FIO_GEN = 1-1 | match_FIO_INT = 2-2 | match_FIO_JUV = 2-0 | match_FIO_LAZ = 0-2 | match_FIO_MIL = 3-7 | match_FIO_NAP = 1-1 | match_FIO_PAR = 1-1 | match_FIO_PES = 2-0 | match_FIO_ROM = 2-1 | match_FIO_SAM = 4-0 | match_FIO_TOR = 0-0 | match_FIO_UDI = 2-2 | match_FOG_ANC = 1-0 | match_FOG_ATA = 1-0 | match_FOG_BRE = 0-0 | match_FOG_CAG = 1-1 | match_FOG_FIO = 1-0 | match_FOG_GEN = 2-2 | match_FOG_INT = 1-3 | match_FOG_JUV = 2-1 | match_FOG_LAZ = 2-1 | match_FOG_MIL = 2-2 | match_FOG_NAP = 2-4 | match_FOG_PAR = 1-0 | match_FOG_PES = 1-0 | match_FOG_ROM = 0-0 | match_FOG_SAM = 1-0 | match_FOG_TOR = 0-0 | match_FOG_UDI = 1-0 | match_GEN_ANC = 4-4 | match_GEN_ATA = 1-0 | match_GEN_BRE = 1-1 | match_GEN_CAG = 2-3 | match_GEN_FIO = 2-2 | match_GEN_FOG = 0-0 | match_GEN_INT = 1-1 | match_GEN_JUV = 2-2 | match_GEN_LAZ = 2-3 | match_GEN_MIL = 2-2 | match_GEN_NAP = 2-1 | match_GEN_PAR = 1-1 | match_GEN_PES = 4-3 | match_GEN_ROM = 0-0 | match_GEN_SAM = 0-0 | match_GEN_TOR = 2-1 | match_GEN_UDI = 1-0 | match_INT_ANC = 3-0 | match_INT_ATA = 1-0 | match_INT_BRE = 2-1 | match_INT_CAG = 3-1 | match_INT_FIO = 2-2 | match_INT_FOG = 1-1 | match_INT_GEN = 4-0 | match_INT_JUV = 3-1 | match_INT_LAZ = 2-0 | match_INT_MIL = 1-1 | match_INT_NAP = 0-0 | match_INT_PAR = 2-1 | match_INT_PES = 2-0 | match_INT_ROM = 1-1 | match_INT_SAM = 0-0 | match_INT_TOR = 3-0 | match_INT_UDI = 2-2 | match_JUV_ANC = 5-1 | match_JUV_ATA = 4-1 | match_JUV_BRE = 0-0 | match_JUV_CAG = 2-1 | match_JUV_FIO = 3-0 | match_JUV_FOG = 4-2 | match_JUV_GEN = 1-0 | match_JUV_INT = 0-2 | match_JUV_LAZ = 4-1 | match_JUV_MIL = 0-1 | match_JUV_NAP = 4-3 | match_JUV_PAR = 2-2 | match_JUV_PES = 2-1 | match_JUV_ROM = 1-1 | match_JUV_SAM = 1-1 | match_JUV_TOR = 2-1 | match_JUV_UDI = 5-1 | match_LAZ_ANC = 5-0 | match_LAZ_ATA = 3-0 | match_LAZ_BRE = 2-0 | match_LAZ_CAG = 1-2 | match_LAZ_FIO = 2-2 | match_LAZ_FOG = 1-1 | match_LAZ_GEN = 1-1 | match_LAZ_INT = 3-1 | match_LAZ_JUV = 1-1 | match_LAZ_MIL = 2-2 | match_LAZ_NAP = 4-3 | match_LAZ_PAR = 5-2 | match_LAZ_PES = 2-1 | match_LAZ_ROM = 1-1 | match_LAZ_SAM = 2-1 | match_LAZ_TOR = 1-2 | match_LAZ_UDI = 4-0 | match_MIL_ANC = 2-0 | match_MIL_ATA = 2-0 | match_MIL_BRE = 1-1 | match_MIL_CAG = 1-0 | match_MIL_FIO = 2-0 | match_MIL_FOG = 1-0 | match_MIL_GEN = 1-0 | match_MIL_INT = 1-1 | match_MIL_JUV = 1-3 | match_MIL_LAZ = 5-3 | match_MIL_NAP = 2-2 | match_MIL_PAR = 0-1 | match_MIL_PES = 4-0 | match_MIL_ROM = 0-0 | match_MIL_SAM = 4-0 | match_MIL_TOR = 0-0 | match_MIL_UDI = 1-1 | match_NAP_ANC = 0-0 | match_NAP_ATA = 1-0 | match_NAP_BRE = 0-0 | match_NAP_CAG = 1-0 | match_NAP_FIO = 4-1 | match_NAP_FOG = 2-0 | match_NAP_GEN = 2-2 | match_NAP_INT = 1-2 | match_NAP_JUV = 2-3 | match_NAP_LAZ = 3-1 | match_NAP_MIL = 1-5 | match_NAP_PAR = 1-1 | match_NAP_PES = 2-0 | match_NAP_ROM = 2-1 | match_NAP_SAM = 1-1 | match_NAP_TOR = 1-1 | match_NAP_UDI = 3-0 | match_PAR_ANC = 3-0 | match_PAR_ATA = 0-0 | match_PAR_BRE = 2-0 | match_PAR_CAG = 3-1 | match_PAR_FIO = 1-1 | match_PAR_FOG = 4-0 | match_PAR_GEN = 1-0 | match_PAR_INT = 2-0 | match_PAR_JUV = 2-1 | match_PAR_LAZ = 2-1 | match_PAR_MIL = 0-2 | match_PAR_NAP = 1-1 | match_PAR_PES = 1-0 | match_PAR_ROM = 3-1 | match_PAR_SAM = 1-0 | match_PAR_TOR = 2-2 | match_PAR_UDI = 3-1 | match_PES_ANC = 4-3 | match_PES_ATA = 2-0 | match_PES_BRE = 2-0 | match_PES_CAG = 0-1 | match_PES_FIO = 0-2 | match_PES_FOG = 2-4 | match_PES_GEN = 1-2 | match_PES_INT = 1-4 | match_PES_JUV = 5-1 | match_PES_LAZ = 2-3 | match_PES_MIL = 4-5 | match_PES_NAP = 3-0 | match_PES_PAR = 0-2 | match_PES_ROM = 1-1 | match_PES_SAM = 2-2 | match_PES_TOR = 2-2 | match_PES_UDI = 2-2 | match_ROM_ANC = 2-1 | match_ROM_ATA = 2-2 | match_ROM_BRE = 2-3 | match_ROM_CAG = 1-1 | match_ROM_FIO = 1-1 | match_ROM_FOG = 3-1 | match_ROM_GEN = 3-0 | match_ROM_INT = 4-1 | match_ROM_JUV = 2-1 | match_ROM_LAZ = 0-0 | match_ROM_MIL = 0-1 | match_ROM_NAP = 1-1 | match_ROM_PAR = 1-0 | match_ROM_PES = 0-1 | match_ROM_SAM = 0-0 | match_ROM_TOR = 4-5 | match_ROM_UDI = 1-1 | match_SAM_ANC = 3-1 | match_SAM_ATA = 2-3 | match_SAM_BRE = 1-0 | match_SAM_CAG = 2-0 | match_SAM_FIO = 2-0 | match_SAM_FOG = 3-3 | match_SAM_GEN = 4-1 | match_SAM_INT = 1-3 | match_SAM_JUV = 1-1 | match_SAM_LAZ = 3-3 | match_SAM_MIL = 1-2 | match_SAM_NAP = 3-1 | match_SAM_PAR = 2-1 | match_SAM_PES = 1-1 | match_SAM_ROM = 2-2 | match_SAM_TOR = 0-1 | match_SAM_UDI = 2-0 | match_TOR_ANC = 4-1 | match_TOR_ATA = 1-1 | match_TOR_BRE = 1-0 | match_TOR_CAG = 0-5 | match_TOR_FIO = 1-1 | match_TOR_FOG = 1-1 | match_TOR_GEN = 1-1 | match_TOR_INT = 1-2 | match_TOR_JUV = 1-2 | match_TOR_LAZ = 1-1 | match_TOR_MIL = 1-1 | match_TOR_NAP = 0-1 | match_TOR_PAR = 3-0 | match_TOR_PES = 3-1 | match_TOR_ROM = 0-0 | match_TOR_SAM = 2-2 | match_TOR_UDI = 1-0 | match_UDI_ANC = 2-0 | match_UDI_ATA = 1-2 | match_UDI_BRE = 2-2 | match_UDI_CAG = 2-1 | match_UDI_FIO = 4-0 | match_UDI_FOG = 3-2 | match_UDI_GEN = 3-0 | match_UDI_INT = 2-1 | match_UDI_JUV = 0-0 | match_UDI_LAZ = 0-0 | match_UDI_MIL = 0-0 | match_UDI_NAP = 2-0 | match_UDI_PAR = 1-0 | match_UDI_PES = 5-2 | match_UDI_ROM = 1-2 | match_UDI_SAM = 1-2 | match_UDI_TOR = 1-0 }} == Tabela e Ligës == {{Kampionat futbolli}} |-style="background:#ACE1AF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |1 |[[A.C. Milan|Milan]] |34|18|14|2 |65 |32 |50}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |2 |[[Inter Milan|Internazionale]] |34|17|12|5 |59 |36 |46}} |-style="background:#CCCCFF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |3 |[[Parma F.C.|Parma]] |34|16|9 |9 |47 |34 |41}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |4 |[[Juventus FC|Juventus]] |34|15|9 |10|59 |47 |39}} {{Kampionat futbolli skuadra |5 |[[S.S. Lazio|Lazio]] |34|13|12|9 |65 |51 |38}} {{Kampionat futbolli skuadra |6 |[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |34|14|9 |11|45 |33 |37}} {{Kampionat futbolli skuadra |7 |[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |34|12|12|10|50 |48 |36}} {{Kampionat futbolli skuadra |8 |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |34|14|8 |12|42 |44 |36}} |-style="background:#CCCCFF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |9 |[[Torino F.C.|Torino]] |34|9 |17|8 |38 |38 |35}} {{Kampionat futbolli skuadra |10|[[A.S. Roma|Roma]] |34|8 |17|9 |42 |39 |33}} {{Kampionat futbolli skuadra |11|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |34|10|12|12|49 |50 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |12|[[Foggia Calcio|Foggia]] |34|10|12|12|39 |55 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |13|[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |34|7 |17|10|41 |55 |31}} |-style="background:#FFE5E5; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |14|[[Udinese Calcio|Udinese]] |34|10|10|14|42 |48 |30}} |-style="background:#FFE5E5; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |15|[[Brescia Calcio|Brescia]] |34|9 |12|13|36 |44 |30}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |16|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |34|8 |14|12|53 |56 |30}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |17|[[U.S. Ancona 1905|Ancona]] |34|6 |7 |21|39 |73 |19}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |18|[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |34|6 |5 |23|47 |75 |17}} |} {{Legend|#ACE1AF|Kualifikimi në [[1993–94 UEFA Liga e Kampionëve#Raundi i parë|raundin e parë të Ligës e Kampionëve]]}} {{Legend|#FFDAC2|Kualifikimi në [[UEFA Kupa|Kupën UEFA]]}} {{Legend|#CCCCFF|Kualifikimi në [[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupën e Fituesve të Kupave]]}} {{Legend|#FFE5E5|[[#Ndeshja Play-Off|Ndeshja Play-Off]]}} {{Legend|#FFCCCC|Zbritje tek [[Serie B]]}} == Golashënuesit më të mirë == {| class="wikitable alternance"  style="text-align:center" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="50px" |Renditja ! Lojtari ! Klubi ! width="50px" |Gola |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | '''1''' | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Giuseppe Signori|'''Giuseppe Signori''']] | align="left"|[[S.S. Lazio|Lazio]] | '''26''' |-align="center" | rowspan="2"| 2 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Roberto Baggio]] | align="left"|[[Juventus FC|Juventus]] | rowspan="2"| 21 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | align="left"| {{flagicon|ARG}} [[Abel Balbo]]  | align="left"|[[Udinese Calcio|Udinese]] |-align="center" | 4 | align="left"| {{flagicon|URU}} [[Rubén Sosa]]  | align="left"|[[Inter Milan|Internazionale]] | 20 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | rowspan="2"| 5 | align="left"| {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]  | align="left"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | rowspan="2"| 16 |-align="center" | align="left"| {{flagicon|URU}} [[Daniel Fonseca]]  | align="left"|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | 7 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Roberto Mancini]] | align="left"|[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | 15 |-align="center" | 8 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Maurizio Ganz]] | align="left"|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] | 14 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | rowspan="3"| 9 | align="left"| {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Papin]]  | align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] | rowspan="3"| 13 |-align="center" | align="left"| {{flagicon|ROM}} [[Florin Răducioiu]]  | align="left"|[[Brescia Calcio|Brescia]] |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | align="left"| {{flagicon|NED}} [[Marco van Basten]]  | align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] |} == Referime == {{reflist}} {{Sezonet e Serie A}} [[Kategoria:Sezonet e Serie A]] [[Kategoria:Serie A]] 6jgvvacgpdr5dmvdwtolvludwc1jnuf 3062270 3062269 2026-11-03T21:29:51Z Velocitas34 161876 /* Ndeshja Play-off */ 3062270 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season |competition=[[Serie A]] |season=1992–93 | image = Scudetto.svg |dates = 6 shtator 1992 – 6 qershor 1993 |winners=[[A.C. Milan|Milan]]<br />titulli 13të |continentalcup1=[[1993–94 UEFA Liga e Kampionëve|Liga e Kampionëve]] |continentalcup1 qualifiers=[[A.C. Milan|Milan]] |continentalcup3=[[UEFA Kupa]] |continentalcup3 qualifiers=[[Inter Milan|Internazionale]]<br />[[Juventus FC|Juventus]]<br />[[S.S. Lazio|Lazio]]<br />[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |continentalcup2=[[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupa e Fituesëve të Kupave]] |continentalcup2 qualifiers=[[Parma F.C.|Parma]]<br />[[Torino F.C.|Torino]] |relegated=[[Brescia Calcio|Brescia]]<br />[[ACF Fiorentina|Fiorentina]]<br />[[U.S. Ancona 1905|Ancona]]<br />[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |league topscorer = [[Giuseppe Signori]] <br><small>(26 gola)</small> |matches=306 |total goals=858 |prevseason=[[Serie A 1991–92|1991–92]] |nextseason=[[Serie A 1993–94|1993–94]] }} '''Serie A 1992-1993''' është edicioni i 91-të i kompeticionit i cili u fitua nga [[A.C. Milan]].<ref>{{Cite web|title=Italy Championship 1992/93|url=https://rsssf.org/tablesi/ital93.html|access-date=2025-09-27|website=rsssf.org|language=en}}</ref> == Skuadrat == [[Brescia Calcio|Brescia]], [[Delfino Pescara 1936|Pescara]], [[U.S. Ancona 1905|Ancona]] dhe [[Udinese Calcio|Udinese]] u ngjitën nga [[Serie B]]. == Personeli dhe Sponsorizimi == {| class="wikitable sortable" !Klubi !Trajneri Kryesor !Prodhuesi i Fanellave !Sponsori i Fanellave |- |[[U.S. Ancona 1905|Ancona]] |{{flagicon|Italy}} [[Vincenzo Guerini (footballer)|Vincenzo Guerini]] |[[Umbro]] |Latte Tre Valli |- |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |{{flagicon|Italy}} [[Marcello Lippi]] |[[Lotto Sport Italia|Lotto]] |[[Tamoil]] |- |[[Brescia Calcio|Brescia]] |{{flagicon|Romania}} [[Mircea Lucescu]] |[[Uhlsport]] |[[Credito Agrario Bresciano|CAB]] |- |[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |{{flagicon|Italy}} [[Carlo Mazzone]] |Umbro |[[Pecorino sardo|Pecorino Sardo]] |- |[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |{{flagicon|Italy}} [[Luciano Chiarugi]] |Lotto |[[7 Up]] |- |[[Foggia Calcio|Foggia]] |{{flagicon|Czech Republic}} [[Zdeněk Zeman]] |[[Adidas]] |[[Banca Mediterranea]] |- |[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |{{flagicon|Italy}} [[Claudio Maselli]] |[[Erreà]] |Saiwa |- |[[Inter Milan|Internazionale]] |{{flagicon|Italy}} [[Osvaldo Bagnoli]] |Umbro |Fiorucci |- |[[Juventus FC|Juventus]] |{{flagicon|Italy}} [[Giovanni Trapattoni]] |[[Kappa (company)|Kappa]] |[[Danone]] |- |[[S.S. Lazio|Lazio]] |{{flagicon|Italy}} [[Dino Zoff]] |Umbro |[[Banco di Roma]] |- |[[A.C. Milan|Milan]] |{{flagicon|Italy}} [[Fabio Capello]] |Adidas |Motta |- |[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |{{flagicon|Italy}} [[Ottavio Bianchi]] |Umbro |[[Voiello]] |- |[[Parma F.C.|Parma]] |{{flagicon|Italy}} [[Nevio Scala]] |Umbro |[[Parmalat]] |- |[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |{{flagicon|Italy}} Vincenzo Zucchini |Pienne |Gelati Gis |- |[[A.S. Roma|Roma]] |{{flagicon|FR Yugoslavia}} [[Vujadin Boškov]] |Adidas |[[Barilla (company)|Barilla]] |- |[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |{{flagicon|Sweden}} [[Sven-Göran Eriksson]] |[[Asics]] |[[Erg (company)|Erg]] |- |[[Torino F.C.|Torino]] |{{flagicon|Italy}} [[Emiliano Mondonico]] |ABM |Fratelli Beretta |- |[[Udinese Calcio|Udinese]] |{{flagicon|Italy}} [[Adriano Fedele]] |Lotto |Gaudianello |} == Ndeshjet == === Rezultatet === {{#invoke:sports results|main | source = <!-- source --> | update = complete| matches_style = FBR | team1= ANC | team2= ATA | team3= BRE | team4= CAG | team5= FIO | team6= FOG | team7= GEN | team8= INT | team9= JUV | team10= LAZ | team11= MIL | team12= NAP | team13= PAR | team14= PES | team15= ROM | team16= SAM | team17= TOR | team18= UDI | name_ANC = [[A.C. Ancona|Ancona]] | name_ATA = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | name_BRE = [[Brescia Calcio|Brescia]] | name_CAG = [[Cagliari Calcio|Cagliari]] | name_FIO = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | name_FOG = [[U.S. Foggia|Foggia]] | name_GEN = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | name_INT = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | name_JUV = [[Juventus F.C.|Juventus]] | name_LAZ = [[S.S. Lazio|Lazio]] | name_MIL = [[A.C. Milan|Milan]] | name_NAP = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | name_PAR = [[Parma F.C.|Parma]] | name_PES = [[Pescara Calcio|Pescara]] | name_ROM = [[A.S. Roma|Roma]] | name_SAM = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | name_TOR = [[Torino F.C.|Torino]] | name_UDI = [[Udinese Calcio|Udinese]] | match_ANC_ATA = 0-2 | match_ANC_BRE = 5-1 | match_ANC_CAG = 0-1 | match_ANC_FIO = 2-1 | match_ANC_FOG = 3-0 | match_ANC_GEN = 0-0 | match_ANC_INT = 3-0 | match_ANC_JUV = 0-1 | match_ANC_LAZ = 0-3 | match_ANC_MIL = 1-3 | match_ANC_NAP = 1-1 | match_ANC_PAR = 1-1 | match_ANC_PES = 5-3 | match_ANC_ROM = 1-1 | match_ANC_SAM = 2-3 | match_ANC_TOR = 0-1 | match_ANC_UDI = 1-0 | match_ATA_ANC = 2-1 | match_ATA_BRE = 1-1 | match_ATA_CAG = 2-1 | match_ATA_FIO = 2-1 | match_ATA_FOG = 2-1 | match_ATA_GEN = 1-2 | match_ATA_INT = 1-1 | match_ATA_JUV = 2-1 | match_ATA_LAZ = 2-2 | match_ATA_MIL = 1-1 | match_ATA_NAP = 3-2 | match_ATA_PAR = 2-1 | match_ATA_PES = 2-1 | match_ATA_ROM = 3-1 | match_ATA_SAM = 1-2 | match_ATA_TOR = 0-0 | match_ATA_UDI = 2-0 | match_BRE_ANC = 1-1 | match_BRE_ATA = 2-0 | match_BRE_CAG = 0-2 | match_BRE_FIO = 1-1 | match_BRE_FOG = 4-1 | match_BRE_GEN = 2-2 | match_BRE_INT = 1-3 | match_BRE_JUV = 2-0 | match_BRE_LAZ = 2-0 | match_BRE_MIL = 0-1 | match_BRE_NAP = 2-1 | match_BRE_PAR = 0-1 | match_BRE_PES = 1-0 | match_BRE_ROM = 0-2 | match_BRE_SAM = 3-1 | match_BRE_TOR = 0-0 | match_BRE_UDI = 2-1 | match_CAG_ANC = 3-0 | match_CAG_ATA = 2-1 | match_CAG_BRE = 3-1 | match_CAG_FIO = 2-1 | match_CAG_FOG = 1-1 | match_CAG_GEN = 3-0 | match_CAG_INT = 0-0 | match_CAG_JUV = 0-0 | match_CAG_LAZ = 1-1 | match_CAG_MIL = 1-1 | match_CAG_NAP = 1-0 | match_CAG_PAR = 0-1 | match_CAG_PES = 4-0 | match_CAG_ROM = 1-0 | match_CAG_SAM = 0-2 | match_CAG_TOR = 0-0 | match_CAG_UDI = 1-1 | match_FIO_ANC = 7-1 | match_FIO_ATA = 0-1 | match_FIO_BRE = 2-2 | match_FIO_CAG = 2-1 | match_FIO_CAG_note=The match was played at [[Stadio Marc'Antonio Bentegodi]]. | match_FIO_FOG = 6-2 | match_FIO_GEN = 1-1 | match_FIO_INT = 2-2 | match_FIO_JUV = 2-0 | match_FIO_LAZ = 0-2 | match_FIO_MIL = 3-7 | match_FIO_NAP = 1-1 | match_FIO_PAR = 1-1 | match_FIO_PES = 2-0 | match_FIO_ROM = 2-1 | match_FIO_SAM = 4-0 | match_FIO_TOR = 0-0 | match_FIO_UDI = 2-2 | match_FOG_ANC = 1-0 | match_FOG_ATA = 1-0 | match_FOG_BRE = 0-0 | match_FOG_CAG = 1-1 | match_FOG_FIO = 1-0 | match_FOG_GEN = 2-2 | match_FOG_INT = 1-3 | match_FOG_JUV = 2-1 | match_FOG_LAZ = 2-1 | match_FOG_MIL = 2-2 | match_FOG_NAP = 2-4 | match_FOG_PAR = 1-0 | match_FOG_PES = 1-0 | match_FOG_ROM = 0-0 | match_FOG_SAM = 1-0 | match_FOG_TOR = 0-0 | match_FOG_UDI = 1-0 | match_GEN_ANC = 4-4 | match_GEN_ATA = 1-0 | match_GEN_BRE = 1-1 | match_GEN_CAG = 2-3 | match_GEN_FIO = 2-2 | match_GEN_FOG = 0-0 | match_GEN_INT = 1-1 | match_GEN_JUV = 2-2 | match_GEN_LAZ = 2-3 | match_GEN_MIL = 2-2 | match_GEN_NAP = 2-1 | match_GEN_PAR = 1-1 | match_GEN_PES = 4-3 | match_GEN_ROM = 0-0 | match_GEN_SAM = 0-0 | match_GEN_TOR = 2-1 | match_GEN_UDI = 1-0 | match_INT_ANC = 3-0 | match_INT_ATA = 1-0 | match_INT_BRE = 2-1 | match_INT_CAG = 3-1 | match_INT_FIO = 2-2 | match_INT_FOG = 1-1 | match_INT_GEN = 4-0 | match_INT_JUV = 3-1 | match_INT_LAZ = 2-0 | match_INT_MIL = 1-1 | match_INT_NAP = 0-0 | match_INT_PAR = 2-1 | match_INT_PES = 2-0 | match_INT_ROM = 1-1 | match_INT_SAM = 0-0 | match_INT_TOR = 3-0 | match_INT_UDI = 2-2 | match_JUV_ANC = 5-1 | match_JUV_ATA = 4-1 | match_JUV_BRE = 0-0 | match_JUV_CAG = 2-1 | match_JUV_FIO = 3-0 | match_JUV_FOG = 4-2 | match_JUV_GEN = 1-0 | match_JUV_INT = 0-2 | match_JUV_LAZ = 4-1 | match_JUV_MIL = 0-1 | match_JUV_NAP = 4-3 | match_JUV_PAR = 2-2 | match_JUV_PES = 2-1 | match_JUV_ROM = 1-1 | match_JUV_SAM = 1-1 | match_JUV_TOR = 2-1 | match_JUV_UDI = 5-1 | match_LAZ_ANC = 5-0 | match_LAZ_ATA = 3-0 | match_LAZ_BRE = 2-0 | match_LAZ_CAG = 1-2 | match_LAZ_FIO = 2-2 | match_LAZ_FOG = 1-1 | match_LAZ_GEN = 1-1 | match_LAZ_INT = 3-1 | match_LAZ_JUV = 1-1 | match_LAZ_MIL = 2-2 | match_LAZ_NAP = 4-3 | match_LAZ_PAR = 5-2 | match_LAZ_PES = 2-1 | match_LAZ_ROM = 1-1 | match_LAZ_SAM = 2-1 | match_LAZ_TOR = 1-2 | match_LAZ_UDI = 4-0 | match_MIL_ANC = 2-0 | match_MIL_ATA = 2-0 | match_MIL_BRE = 1-1 | match_MIL_CAG = 1-0 | match_MIL_FIO = 2-0 | match_MIL_FOG = 1-0 | match_MIL_GEN = 1-0 | match_MIL_INT = 1-1 | match_MIL_JUV = 1-3 | match_MIL_LAZ = 5-3 | match_MIL_NAP = 2-2 | match_MIL_PAR = 0-1 | match_MIL_PES = 4-0 | match_MIL_ROM = 0-0 | match_MIL_SAM = 4-0 | match_MIL_TOR = 0-0 | match_MIL_UDI = 1-1 | match_NAP_ANC = 0-0 | match_NAP_ATA = 1-0 | match_NAP_BRE = 0-0 | match_NAP_CAG = 1-0 | match_NAP_FIO = 4-1 | match_NAP_FOG = 2-0 | match_NAP_GEN = 2-2 | match_NAP_INT = 1-2 | match_NAP_JUV = 2-3 | match_NAP_LAZ = 3-1 | match_NAP_MIL = 1-5 | match_NAP_PAR = 1-1 | match_NAP_PES = 2-0 | match_NAP_ROM = 2-1 | match_NAP_SAM = 1-1 | match_NAP_TOR = 1-1 | match_NAP_UDI = 3-0 | match_PAR_ANC = 3-0 | match_PAR_ATA = 0-0 | match_PAR_BRE = 2-0 | match_PAR_CAG = 3-1 | match_PAR_FIO = 1-1 | match_PAR_FOG = 4-0 | match_PAR_GEN = 1-0 | match_PAR_INT = 2-0 | match_PAR_JUV = 2-1 | match_PAR_LAZ = 2-1 | match_PAR_MIL = 0-2 | match_PAR_NAP = 1-1 | match_PAR_PES = 1-0 | match_PAR_ROM = 3-1 | match_PAR_SAM = 1-0 | match_PAR_TOR = 2-2 | match_PAR_UDI = 3-1 | match_PES_ANC = 4-3 | match_PES_ATA = 2-0 | match_PES_BRE = 2-0 | match_PES_CAG = 0-1 | match_PES_FIO = 0-2 | match_PES_FOG = 2-4 | match_PES_GEN = 1-2 | match_PES_INT = 1-4 | match_PES_JUV = 5-1 | match_PES_LAZ = 2-3 | match_PES_MIL = 4-5 | match_PES_NAP = 3-0 | match_PES_PAR = 0-2 | match_PES_ROM = 1-1 | match_PES_SAM = 2-2 | match_PES_TOR = 2-2 | match_PES_UDI = 2-2 | match_ROM_ANC = 2-1 | match_ROM_ATA = 2-2 | match_ROM_BRE = 2-3 | match_ROM_CAG = 1-1 | match_ROM_FIO = 1-1 | match_ROM_FOG = 3-1 | match_ROM_GEN = 3-0 | match_ROM_INT = 4-1 | match_ROM_JUV = 2-1 | match_ROM_LAZ = 0-0 | match_ROM_MIL = 0-1 | match_ROM_NAP = 1-1 | match_ROM_PAR = 1-0 | match_ROM_PES = 0-1 | match_ROM_SAM = 0-0 | match_ROM_TOR = 4-5 | match_ROM_UDI = 1-1 | match_SAM_ANC = 3-1 | match_SAM_ATA = 2-3 | match_SAM_BRE = 1-0 | match_SAM_CAG = 2-0 | match_SAM_FIO = 2-0 | match_SAM_FOG = 3-3 | match_SAM_GEN = 4-1 | match_SAM_INT = 1-3 | match_SAM_JUV = 1-1 | match_SAM_LAZ = 3-3 | match_SAM_MIL = 1-2 | match_SAM_NAP = 3-1 | match_SAM_PAR = 2-1 | match_SAM_PES = 1-1 | match_SAM_ROM = 2-2 | match_SAM_TOR = 0-1 | match_SAM_UDI = 2-0 | match_TOR_ANC = 4-1 | match_TOR_ATA = 1-1 | match_TOR_BRE = 1-0 | match_TOR_CAG = 0-5 | match_TOR_FIO = 1-1 | match_TOR_FOG = 1-1 | match_TOR_GEN = 1-1 | match_TOR_INT = 1-2 | match_TOR_JUV = 1-2 | match_TOR_LAZ = 1-1 | match_TOR_MIL = 1-1 | match_TOR_NAP = 0-1 | match_TOR_PAR = 3-0 | match_TOR_PES = 3-1 | match_TOR_ROM = 0-0 | match_TOR_SAM = 2-2 | match_TOR_UDI = 1-0 | match_UDI_ANC = 2-0 | match_UDI_ATA = 1-2 | match_UDI_BRE = 2-2 | match_UDI_CAG = 2-1 | match_UDI_FIO = 4-0 | match_UDI_FOG = 3-2 | match_UDI_GEN = 3-0 | match_UDI_INT = 2-1 | match_UDI_JUV = 0-0 | match_UDI_LAZ = 0-0 | match_UDI_MIL = 0-0 | match_UDI_NAP = 2-0 | match_UDI_PAR = 1-0 | match_UDI_PES = 5-2 | match_UDI_ROM = 1-2 | match_UDI_SAM = 1-2 | match_UDI_TOR = 1-0 }}   <small> Ekipi vendas është listuar në anën e majtë të kolonave, ndërsa ekipi mysafir në rreshtin e sipërm.<br /> '''Ngjyrat:''' <span style="background:#E8EDFF;color:#000">E kaltër</span> = ekipi vendas fiton; <span style="background:#FFFFDD;color:#000">E verdhë</span> = barazim; <span style="background:#FFC8C8;color:#000">E kuqe</span> = ekipi mysafir fiton. (Shënim: ngjyrat e përdorura në shabllonet e dhëna `<nowiki>{{NF|...}}</nowiki>` nuk përputhen plotësisht me udhëzimet e ngjyrave.) </small> === Ndeshja Play-off === {| align="center" style="width:100%;" |- bgcolor="#f2f2f2" | align="right" style="width:40%; font-weight:bold; padding:0px 10px;" |Ekipi 1 | align="center" style="width:20%;" |'''kundër''' | align="left" style="width:40%; font-weight:bold; padding:0px 10px;" |Ekipi 2 |- | |- bgcolor="#f9f9f9" | align="right" style="width:40%; font-weight:bold; padding:0px 10px;" |[[Udinese Calcio|Udinese]] | align="center" style="width:20%;" |'''3 : 1''' | align="left" style="width:40%; font-weight:bold; padding:0px 10px;" |[[Brescia Calcio|Brescia]] |} == Tabela e Ligës == {{Kampionat futbolli}} |-style="background:#ACE1AF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |1 |[[A.C. Milan|Milan]] |34|18|14|2 |65 |32 |50}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |2 |[[Inter Milan|Internazionale]] |34|17|12|5 |59 |36 |46}} |-style="background:#CCCCFF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |3 |[[Parma F.C.|Parma]] |34|16|9 |9 |47 |34 |41}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |4 |[[Juventus FC|Juventus]] |34|15|9 |10|59 |47 |39}} {{Kampionat futbolli skuadra |5 |[[S.S. Lazio|Lazio]] |34|13|12|9 |65 |51 |38}} {{Kampionat futbolli skuadra |6 |[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |34|14|9 |11|45 |33 |37}} {{Kampionat futbolli skuadra |7 |[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |34|12|12|10|50 |48 |36}} {{Kampionat futbolli skuadra |8 |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |34|14|8 |12|42 |44 |36}} |-style="background:#CCCCFF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |9 |[[Torino F.C.|Torino]] |34|9 |17|8 |38 |38 |35}} {{Kampionat futbolli skuadra |10|[[A.S. Roma|Roma]] |34|8 |17|9 |42 |39 |33}} {{Kampionat futbolli skuadra |11|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |34|10|12|12|49 |50 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |12|[[Foggia Calcio|Foggia]] |34|10|12|12|39 |55 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |13|[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |34|7 |17|10|41 |55 |31}} |-style="background:#FFE5E5; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |14|[[Udinese Calcio|Udinese]] |34|10|10|14|42 |48 |30}} |-style="background:#FFE5E5; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |15|[[Brescia Calcio|Brescia]] |34|9 |12|13|36 |44 |30}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |16|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |34|8 |14|12|53 |56 |30}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |17|[[U.S. Ancona 1905|Ancona]] |34|6 |7 |21|39 |73 |19}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |18|[[Delfino Pescara 1936|Pescara]] |34|6 |5 |23|47 |75 |17}} |} {{Legend|#ACE1AF|Kualifikimi në [[1993–94 UEFA Liga e Kampionëve#Raundi i parë|raundin e parë të Ligës e Kampionëve]]}} {{Legend|#FFDAC2|Kualifikimi në [[UEFA Kupa|Kupën UEFA]]}} {{Legend|#CCCCFF|Kualifikimi në [[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupën e Fituesve të Kupave]]}} {{Legend|#FFE5E5|[[#Ndeshja Play-Off|Ndeshja Play-Off]]}} {{Legend|#FFCCCC|Zbritje tek [[Serie B]]}} == Golashënuesit më të mirë == {| class="wikitable alternance"  style="text-align:center" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="50px" |Renditja ! Lojtari ! Klubi ! width="50px" |Gola |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | '''1''' | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Giuseppe Signori|'''Giuseppe Signori''']] | align="left"|[[S.S. Lazio|Lazio]] | '''26''' |-align="center" | rowspan="2"| 2 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Roberto Baggio]] | align="left"|[[Juventus FC|Juventus]] | rowspan="2"| 21 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | align="left"| {{flagicon|ARG}} [[Abel Balbo]]  | align="left"|[[Udinese Calcio|Udinese]] |-align="center" | 4 | align="left"| {{flagicon|URU}} [[Rubén Sosa]]  | align="left"|[[Inter Milan|Internazionale]] | 20 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | rowspan="2"| 5 | align="left"| {{flagicon|ARG}} [[Gabriel Batistuta]]  | align="left"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | rowspan="2"| 16 |-align="center" | align="left"| {{flagicon|URU}} [[Daniel Fonseca]]  | align="left"|[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | 7 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Roberto Mancini]] | align="left"|[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | 15 |-align="center" | 8 | align="left"| {{flagicon|Italy}} [[Maurizio Ganz]] | align="left"|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] | 14 |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | rowspan="3"| 9 | align="left"| {{flagicon|FRA}} [[Jean-Pierre Papin]]  | align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] | rowspan="3"| 13 |-align="center" | align="left"| {{flagicon|ROM}} [[Florin Răducioiu]]  | align="left"|[[Brescia Calcio|Brescia]] |-bgcolor="#EFEFEF" align="center" | align="left"| {{flagicon|NED}} [[Marco van Basten]]  | align="left"|[[A.C. Milan|Milan]] |} == Referime == {{reflist}} {{Sezonet e Serie A}} [[Kategoria:Sezonet e Serie A]] [[Kategoria:Serie A]] lnwvwu92kcg7yrlczeqar6wtaehf84o Derbi i Merseyside 0 389195 3062479 3047514 2026-11-04T11:48:57Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062479 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports rivalry | name = Merseyside derby | other_names = '''The friendly derby''' | team1 = [[Everton F.C.|Everton]] | team2 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | image = Merseyside Derby 2017 (1) - Everton Football Club.png | caption = Derbi në Anfield më 10 dhjetor 2017 | location = [[Liverpool]] | stadiums = [[Anfield]] <small>(Liverpool)</small><br />[[Hill Dickinson Stadium]], [[Goodison Park]] <small>(Everton)</small> | first_meeting = 13 tetor 1894<br />[[Football League First Division 1894-95|First Division]]<br />{{nowrap|Everton 3–0 Liverpool}} | teams = [[Everton F.C.|Everton]]<br />[[Liverpool F.C.|Liverpool]] | most_player_appearances = [[Neville Southall]] (41) | top_scorer = [[Ian Rush]] (25) | latest_meeting = 20 shtator 2025<br>[[Premier League 2025–26|Premier League]]<br>Liverpool 2–1 Everton | next_meeting = 18 prill 2026<br>[[Premier League 2025–26|Premier League]]<br>Everton v Liverpool | total_meetings = 247 | all_time_series = Liverpool: 101<br />Barazuar: 78<br />Everton: 68 | most_wins = Liverpool (101) | largest_victory = Liverpool 6–0 Everton (1935) | pushpin_map = United Kingdom Merseyside | coordinates1 = {{coord|53.438889|-2.966389|display=inline}} | pushpin_mark1 = Blue pog.svg | pushpin_label1 = '''Everton'''<br>(Goodison Park) | pushpin_label1_position = top | coordinates2 = {{coord|53.430833|-2.960833|display=inline}} | pushpin_mark2 = Red pog.svg | pushpin_label2 = '''Liverpool''' | pushpin_label2_position = right | coordinates3 = {{coord|53.4251|-3.0028|display=inline}} | pushpin_mark3 = Blue pog.svg | pushpin_label3 = '''Everton'''<br>(Hill Dickinson Stadium) | pushpin_label3_position = left }} '''Derbi i Merseyside''' është një ndeshje e [[association football|futbollit]] midis [[Everton F.C.|Everton]] dhe [[Liverpool F.C.|Liverpool]], dy klube me bazë në [[Liverpool]], [[Merseyside]], Angli. Është [[local derby|derbi]] më i gjatë i vazhdueshëm në nivelin më të lartë në Angli, me ndeshjen e tij të parë zyrtare të luajtur më 13 tetor 1894. Derbi është luajtur vazhdimisht që nga [[1962–63 in English football|sezoni 1962–63]]. Një pjesë e rivalitetit është për shkak të afërsisë së ngushtë të fushave të shtëpisë të dy klubeve, duke qenë më pak se një milje larg dhe brenda shikimit të njëri-tjetrit përtej [[Stanley Park, Liverpool|Stanley Park]], kur Everton luante në [[Goodison Park]]; ata tani luajnë ndeshjet e tyre në shtëpi në [[Hill Dickinson Stadium]] në [[Vauxhall, Liverpool|Vauxhall]], ndërsa Liverpool ende luan të tyret në [[Anfield]].<ref>{{cite news|title=Class telling in FA Cup|work=The Times|date=31 janar 1955|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/42557039|title=Liverpool v Everton: The changing face of the Merseyside derby|date=4 janar 2018|work=BBC Sport|access-date=5 janar 2018|language=en}}</ref> Derbi i Merseyside-it tradicionalisht quhej "derbi miqësor" për shkak të numrit të madh të familjeve në qytet me tifozë si të Evertonit ashtu edhe të Liverpoolit,<ref>[http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=6 The Merseyside derby] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502155925/http://www.footballderbies.com/honours/index.php?id=6 |date=2 maj 2013 }}, footballderbies.com. Retrieved 11 February 2007</ref> dhe ishte një nga të paktët që nuk zbatonte ndarjen totale të tifozëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-merseyside-31152793|title=Fans segregation enforced for Everton v Liverpool derby|work=BBC News|date=7 shkurt 2015|language=en}}</ref> [[1984 Football League Cup final|Finalja e Kupës së Ligës së Futbollit 1984]] në [[Wembley Stadium (1923)|Wembley]] u quajt "finalja miqësore" për shkak se pothuajse të gjitha seksionet e fushës ishin të përziera dhe tifozët e të dyja ekipeve u bashkuan për të brohoritur "Merseyside". [[1986 FA Cup final|Finalja e FA Cup 1986]] dëshmoi skena të ngjashme solidariteti.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/lost-merseyside-derby-spirit-3521207|title=Have we lost the Merseyside derby spirit?|website=Liverpool Echo|date=25 mars 2015|access-date=17 shkurt 2020|language=en}}</ref> Që nga mesi i viteve 1980, rivaliteti është intensifikuar në fushë dhe jashtë saj, dhe ka parë më shumë kartonë të kuq të dhënë se çdo ndeshje tjetër që nga krijimi i Premier League.<ref>{{cite news|last=Smith|first=Rory|date=7 shkurt 2010|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/liverpool/7173697/Liverpool-1-Everton-0-match-report.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/liverpool/7173697/Liverpool-1-Everton-0-match-report.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Liverpool 1 Everton 0: match report|work=[[The Daily Telegraph]]|quote=Toxic in the stands, brutal on the pitch. The Merseyside derby.. to those involved it remains a battle of all or nothing proportions|language=en}}{{cbignore}}</ref> Në vitet 2010, derbi u dominua nga Liverpool, duke u bërë ndoshta derbi më i njëanshëm në nivelin më të lartë anglez. Pavarësisht kësaj, është bërë më konkurrues vitet e fundit. ==Historia== ===Historia e hershme=== Everton Football Club u themelua në 1878<ref>{{Cite web|title=Everton FC history, facts and stats|url=https://www.footballhistory.org/club/everton.html|access-date=19 tetor 2021|website=www.footballhistory.org|language=en}}</ref> dhe nga viti 1884 luajti ndeshjet e saj në shtëpi në [[Anfield]], i cili ishte në pronësi të kryetarit të klubit [[John Houlding]]. Disa anëtarë të bordit të Evertonit ishin anëtarë të [[Liberal Party (UK)|Partisë Liberale]],<ref>Shih punën e Dr David Kennedy: 'A Social and Political  History of Everton and Liverpool Football Clubs, 1878-1914' (2017), Routledge dhe 'The Man Who Created Merseyside Football, John Houlding'. (2020) Rowman and Littlefield.</ref> të cilët ishin të lidhur me [[National Temperance Federation|Federatën Kombëtare të Temperancës]], ndërsa Houlding ishte një anëtar i [[Conservative Party (UK)|Partisë Konservatore]] dhe një birrëtar, interesat e biznesit të të cilit ishin diametralisht të kundërta me lëvizjen e temperancës. Politika dhe mosmarrëveshjet mbi paratë bënë që Houlding të ishte gjithnjë e më shumë në kundërshtim me anëtarët e tjerë të bordit të Evertonit. Lindi fërkimi midis mbajtjes së një strukture pronësie autokratike kundrejt krijimit të një strukture më demokratike që përputhej ngushtë me ndarjen sociopolitike. Rezultati ishte që drejtorët e Evertonit u larguan nga Anfield në 1892 dhe blenë një fushë të re në [[Goodison Park]] në anën tjetër të Stanley Park. Houlding u përgjigj duke krijuar një klub të ri, [[Liverpool F.C.|Liverpool Football Club]], për të përdorur Anfield.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/461179-a-short-history-of-the-anfield-road-stand-s-evolution|title=A short history of the Anfield Road Stand's evolution|date=25 qershor 2023|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/announcements/327577-john-houlding-tribute-officially-unveiled-at-anfield|title=John Houlding tribute officially unveiled at Anfield|date=29 nëntor 2018|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> Klubet profesioniste të futbollit të viteve 1890 tërhoqën shumë interes në mesin e publikut, si në fushë ashtu edhe jashtë saj. [[1867 Reform Act|Akti i Reformës 1867]] u kishte dhënë atyre që do të bëheshin masat që ndiqnin futbollin mundësinë për të votuar në zgjedhjet lokale dhe kombëtare. Pjesëmarrja në ndeshjet e Evertonit dhe Liverpoolit do të arrinte rreth 10-15,000 në një lagje të autoritetit lokal me një popullsi prej 23,000 banorësh. Politikanët lokalë e shihnin përfshirjen në të dy klubet e futbollit si një mundësi për të fituar ekspozim mediatik te elektorati lokal. Rrënjët dhe feja irlandeze konsiderohen gjithashtu ndonjëherë si teori për ndarjen me arsyetimin se Houlding ishte një anëtar i shquar i [[Orange Order]], ndërsa kryetari i ri i Evertonit [[George Mahon (accountant)|George Mahon]] ishte një rival Liberal që avokonte për [[Home Rule]] dhe një [[Member of parliament|deputet]].<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/232961355|title=COMMUNITY POLITICS IN LIVERPOOLAND THE GOVERNANCE OFPROFESSIONAL FOOTBALL IN THELATE NINETEENTH CENTURY|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> Anëtarët e Orange Order janë fuqishëm [[Unionism in Ireland|Unionistë]], ndërsa dikush që favorizonte vetëqeverisjen për Irlandën ishte në favor të një shkalle ndarjeje të të gjithë ishullit të Irlandës nga MB.<ref>{{cite web|url=https://core.ac.uk/reader/40102210|title=The Division of Everton Football Club into Hostile Factions:The Development of Professional Football Organisation on Merseyside, 1878-1914.|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> Qyteti i Liverpoolit ka më shumë gjak irlandez se çdo qytet tjetër në MB, me përjashtim të mundshëm të Glasgow-t, dhe ndarja midis grupeve protestante dhe katolike në Irlandë përputhej ngushtë me ndarjen midis Unionizmit dhe Republikanizmit në Liverpool.<ref>{{Cite book|last=Goulding|first=Jeff|url=https://books.google.com/books?id=TFuYtgEACAAJ&q=Merseyside+derby|title=Stanley Park Story: Life, Love and the Merseyside Derby|date=22 tetor 2018|publisher=Pitch Publishing|isbn=978-1-78531-449-0|language=en}}</ref> Megjithatë, në kohën e ndarjes, [[James Clement Baxter]] ishte i vetmi katolik midis anëtarëve të komitetit të Evertonit, ndërsa të tjerët ishin protestantë.<ref>{{cite web|url=https://core.ac.uk/reader/40102210|title=The Division of Everton Football Club into Hostile Factions:The Development of Professional Football Organisation on Merseyside, 1878-1914.|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> Gjatë viteve 1960, Liverpool dhe Everton ishin fitues të rregullt të trofeve vendase, por ndërsa Liverpool shkoi nga fuqia në fuqi në vitet 1970 dhe 1980, Everton kaloi një periudhë relativisht të thatë pas triumfit të tyre të titullit në 1970 dhe nuk fitoi një trofe të madh për 14 vitet e ardhshme.<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/soccer-england-merseyside-idUKL3N0DI1ZS20130501|title=Soccer-Merseyside derby win will net Everton rare bonus|website=[[Reuters]]|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> ===Vitet 1980=== Everton, megjithatë, filloi të shfaqej si një kërcënim serioz për dominimin e Liverpoolit në skenën vendase pas emërimit të [[Howard Kendall]] si menaxher në fillim të [[1981–82 in English football|sezonit 1981–82]]. Derbi i parë i Merseyside-it që mbikëqyri Kendall ishte në Anfield më 7 nëntor, kur skuadra e tij humbi 3–1 nga ajo e [[Bob Paisley]].<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadtmrs.asp?ssnno=111&teamno=342 Results – Liverpool FC – LFC Online]</ref> Kjo e pa Liverpoolin në vendin e shtatë në ligë dhe Evertonin në vendin e 13-të.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=07&Month=Nov&ssnno=111&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Një rezultat identik pasoi në ndeshjen e kthimit në Goodison Park në fund të marsit, me të cilin Liverpool kishte kapërcyer një fillim të zymtë të sezonit për t'u futur në një garë për titull të cilën përfundimisht e fitoi, ndërsa Everton ishte ende në mes të tabelës.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=27&Month=Mar&ssnno=111&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Në [[1982–83 in English football|1982–83]], sezoni i fundit i menaxhimit të Bob Paisley para se të tërhiqej për t'i lënë vendin [[Joe Fagan]], Liverpool ishte sërish kampion me Evertonin që përfundoi në mes të tabelës, dhe më i njohuri nga dy derbit ndodhi në fillim të nëntorit kur Liverpool triumfoi 0–5 në Goodison Park. Ndeshja e kthimit në Anfield në mes të marsit solli një barazim pa gola.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadtmrs.asp?ssnno=112&teamno=342 Results – Liverpool FC – LFC Online]</ref> [[1983–84 in English football|1983–84]] ishte sezoni kur Everton (i cili fitoi FA Cup në fund të fushatës) filloi të shfaqej si një kërcënim serioz për Liverpoolin. Edhe pse Liverpool fitoi titullin e ligës dhe Everton ende nuk mund të hynte në top pesë, Liverpoolit i duhej një ripërsëritje për të mundur Evertonin 1–0 në finalen e League Cup në Wembley. Derbi i Anfieldit në fillim të nëntorit e pa Liverpoolin të triumfonte 3–0, ndërsa përplasja në Goodison Park katër muaj më vonë përfundoi në një barazim 1–1.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadtmrs.asp?ssnno=113&teamno=342 Results – Liverpool FC – LFC Online]</ref> [[1984–85 in English football|Sezoni 1984–85]] filloi me një derbi të Merseyside-it në [[1984 FA Charity Shield|FA Charity Shield]] në Wembley, kur kampionët e ligës Liverpool u përballën me fituesit e FA Cup Everton në një ndeshje të cilën Everton e fitoi 1–0 për shkak të një autogoli të [[Bruce Grobbelaar]]. Përplasja e parë në ligë erdhi më 20 tetor 1984, kur një fitore 0–1 për Evertonin në Anfield e pa ekipin e Howard Kendall të zinte vendin e katërt në ligë dhe të tregonte shenja sfidimi për titullin për herë të parë në katër sezonet e tij në krye, ndërsa Liverpool ishte në vendin e 17-të dhe vetëm 2 pikë larg zonës së rënies.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=20&Month=Oct&ssnno=114&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Ndeshja e fundit e sezonit e Liverpoolit erdhi më 23 maj kur humbi 1–0 nga Evertoni (i cili kishte ende dy ndeshje për të luajtur) në Goodison Park. Everton ishte kurorëzuar kampion në këtë fazë, ndërsa Liverpool ishte rikuperuar që nga fillimi i tyre i tmerrshëm i sezonit për të zënë vendin e dytë.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=23&Month=May&ssnno=114&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref><ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadtmrs.asp?ssnno=114&teamno=342 Results – Liverpool FC – LFC Online]</ref> [[1985–86 in English football|1985–86]] ishte ndoshta sezoni më emocionues për tifozët e të dy klubeve, pasi Liverpool dhe Everton luftuan për titullin e ligës dhe FA Cup. Derbi i parë i Merseyside-it i sezonit erdhi në Goodison Park më 21 shtator 1985 dhe u fitua 2–3 nga Liverpooli, i cili ishte i dyti pas [[Manchester United F.C.|Manchester United]] ndërsa Everton zinte vendin e gjashtë.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=21&Month=Sep&ssnno=115&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Everton triumfoi 0–2 në ndeshjen e kthimit në Anfield pesë muaj më vonë, me të cilën Everton sapo kishte marrë drejtimin nga Manchester United si lider i ligës dhe Liverpool ishte tetë pikë pas tyre në vendin e dytë.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=22&Month=Feb&ssnno=115&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Kulmi i kësaj fushate emocionuese erdhi në Wembley Stadium kur Liverpool dhe Everton kontestuan finalen e parë të të gjithë Merseyside-it të [[1986 FA Cup final|FA Cup më 10 maj 1986]]. Një gol i hershëm nga [[Gary Lineker]] sugjeroi se Everton mund të merrte hak ndaj Liverpoolit për mposhtjen në titullin e ligës duke i mundur ata në finalen e FA Cup, por në pjesën e dytë tabelat u kthyen pasi një dopietë nga [[Ian Rush]] dhe një tjetër gol nga [[Craig Johnston]] e bënë Liverpoolin klubin e pestë anglez që kompleton dopio.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadtmrs.asp?ssnno=115&teamno=342 Results – Liverpool FC – LFC Online]</ref> [[1986 FA Charity Shield|FA Charity Shield 1986]] u nda midis Liverpoolit dhe Evertonit, të cilët barazuan 1–1 në Wembley, por derbi i parë i ligës i sezonit midis dy klubeve nuk ndodhi deri në fund të nëntorit në një barazim pa gola në Goodison Park. Të dy klubet po sfidonin për titullin në këtë fazë së bashku me [[Arsenal F.C.|Arsenal]] (lider), [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] dhe pretendentët e pamundur [[Luton Town F.C.|Luton Town]] dhe [[Coventry City F.C.|Coventry City]].<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=23&Month=Nov&ssnno=116&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> Çerekfinalja e League Cup më 21 janar 1987 e pa Liverpoolin të fitonte 0–1 në Goodison Park. Derbi i Anfieldit në fund të prillit e pa Liverpoolin të triumfonte 3–1, por nuk ishte e mjaftueshme për të penguar Evertonin të fitonte titullin brenda dy javëve të ardhshme.<ref>[http://www.liverpool-mad.co.uk/footydb/loadgen.asp?Day=25&Month=Apr&ssnno=116&teamno=342 Liverpool FC News – LFC Online]</ref> [[1986–87 in English football|Sezoni 1986–87]] ishte hera e fundit që Everton e la në hije Liverpoolin deri në vitin 2005.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/oct/04/everton-1987-first-division-winners-unstinted-praise|title=Everton's league winners in 1986-87 were worthy of 'unstinted praise'|newspaper=The Guardian|date=4 tetor 2013|access-date=3 maj 2024|last1=Lacey|first1=David|language=en}}</ref> Në [[1988–89 in English football|sezonin 1988–89]], Everton ishin kundërshtarët e parë të Liverpoolit në një ndeshje konkurruese pas [[Hillsborough disaster|fatkeqësisë së Hillsborough]] më 15 prill 1989, e cila rezultoi në vdekjen e 96 tifozëve të Liverpoolit në gjysmëfinalen e [[FA Cup]]. Ndeshja midis dy palëve ishte një ndeshje ligë më 3 maj e cila përfundoi në një barazim pa gola.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/the-days-after-the-disaster-1087185.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/https://www.independent.co.uk/sport/the-days-after-the-disaster-1087185.html|archive-date=12 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|location=London|work=The Independent|date=14 prill 1999|title=The days after the disaster|access-date=8 shtator 2013|language=en}}</ref> Më 20 maj, të dyja palët u takuan në Wembley për finalen e dytë të të gjithë Merseyside-it të FA Cup në katër sezone. Ndeshja shkoi në kohë shtesë përpara se Liverpool të triumfonte 3–2, me [[Ian Rush]] (dy herë) dhe [[John Aldridge]] që shënuan për Liverpoolin dhe të dy golat e Evertonit që erdhën nga [[Stuart McCall]].<ref>{{Cite web|url=https://www.fa-cupfinals.co.uk/1989.htm|title=1989 FA Cup Final; Liverpool vs Everton|website=www.fa-cupfinals.co.uk|language=en}}</ref> ===Vitet 1990=== [[File:Merseyside Derby League Performance.svg|thumb|left|Side-by-side comparison of Everton's and Liverpool's final league positions beginning in 1889]] Deri në [[1990–91 in English football|1990–91]], Everton ishte në një lloj rënieje (duke përfunduar i nënti atë sezon pasi e kishte filluar sezonin pranë fundit të tabelës), ndërsa Liverpool përfundoi i dyti në ligë, por fushata solli ende një nga përplasjet më emocionuese midis dy klubeve. Liverpool dhe Everton u hodhën në short për raundin e pestë të FA Cup në Anfield më 17 shkurt 1991. Ndeshja përfundoi në një barazim pa gola, dhe ripërsëritja tre ditë më vonë përfundoi në një barazim emocionues 4–4 në Goodison Park, në të cilën [[Peter Beardsley]] shënoi dy herë. 1990–91 ishte sezoni i fundit i [[Kenny Dalglish]] si menaxher i Liverpoolit, pasi ai dha dorëheqjen dy ditë pas barazimit 4–4 me Evertonin. Ishte gjithashtu sezoni i fundit i "ripërsëritjeve të ripërsëritjeve" pasi penalltitë pas kohës shtesë morën rolin si vendimmarrësi i fundit i barazimit të kompeticionit për [[1991–92 in English football|sezonin 1991–92]]. Ripërsëritja e dytë përfundoi me një fitore 1–0 për Evertonin më 27 shkurt dhe i dha fund shpresave për dopio të Reds.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199091|title=LIVERWEB – Liverpool Results 1990–91|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133233/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199091|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> Sezoni i afërt i vitit 1991 pa [[Peter Beardsley]] të lëvizte nga Liverpool në Everton, i ndjekur brenda një viti nga mbrojtësi [[Gary Ablett (English footballer)|Gary Ablett]], duke shkaktuar më shumë tension në derbin e Merseyside-it, megjithëse dy vitet e para pas transferimeve të tyre panë që Liverpool dhe Everton të kaloheshin fort nga Manchester United dhe të ngjashmit si [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] dhe Arsenal si sfidantët më të mëdhenj në futbollin anglez. Më 7 dhjetor 1992, në derbin e parë të epokës së Premier League, Everton mundi Liverpoolin 2–1 në Goodison Park në një ndeshje ku Peter Beardsley u bë vetëm njeriu i dytë në histori që shënon për të dy klubet në derbi.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199293|title=LIVERWEB – Liverpool Results 1992–93|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133754/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199293|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> [[1993–94 in English football|Derbi i 1993–94]] në Anfield e pa Liverpoolin të mundte Evertonin 2–1, duke mos pasur shumë efekt për një skuadër të Liverpoolit në mes të tabelës, por duke rritur rrezikun e rënies (një betejë që përfundimisht u fitua) për Evertonin. Ndoshta ngjarja më e rëndësishme e kësaj ndeshje ishte goli i fitores i shënuar nga [[Robbie Fowler]], i cili mbushi 19 vjeç muajin pasardhës dhe ishte një nga lojtarët e rinj më premtues në Angli në atë kohë.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199394|title=LIVERWEB – Liverpool Results 1993–94|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133110/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199394|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> Ishte derbi i fundit i Merseyside-it që Liverpool do të fitonte për pesë vjet gjatë një periudhe suksesi për Evertonin në ndeshje. Emërimi i Joe Royle si menaxher i Evertonit në nëntor 1994 pas shkarkimit të Mike Walker filloi me një fitore 2–0 ndaj Liverpoolit në Goodison Park e cila e ngriti Evertonin nga fundi i tabelës dhe pa [[Duncan Ferguson]] të shënonte golin e tij të parë për klubin. Ekipi i Royle-s e pasoi atë me një fitore si mysafir në Anfield me dy gola nga [[Andrei Kanchelskis]] në sezonin pasardhës. Forma e derbit e Evertonit në Goodison Park, pavarësisht vështirësive të klubit gjatë pjesës më të madhe të dekadës, ishte një forcë e fortë në vitet 1990, me pesë fitore dhe asnjë humbje në shtëpi në dhjetë vjet nga shkurti 1991. Në [[1997–98 in English football|1997–98]], Everton triumfoi 2–0 në Goodison në një fitore që në fund i shpëtoi nga rënia (ata qëndruan lart vetëm duke pasur një diferencë golash më të madhe se [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]]) dhe ndihmoi në përfundimin e ofertës së Liverpoolit për titull.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199798|title=LIVERWEB – Liverpool Results 1997–98|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133849/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=199798|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> Sezonin pasardhës Liverpool do t'i jepte fund ecurisë së tyre të thatë me një fitore 3–2 ndaj Evertonit në Anfield.<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/matches/liverpool-v-everton-03-april-1999-24008/|title=Liverpool v Everton, 03 April 1999|website=11v11.com|date=3 prill 1999|access-date=24 shkurt 2021|language=en}}</ref> ===Vitet 2000=== [[2000–01 in English football|Sezoni 2000–01]] pa një nga derbit më emocionues të epokës së Premier League. Liverpool, pasi fitoi derbin e parë në Anfield, kompletoi dopion me një fitore emocionuese 2–3 ndaj Evertonit në Goodison në prill, me golin e fitores në kohën shtesë nga [[Gary McAllister]] që doli të ishte thelbësor në fund të sezonit duke ndihmuar Liverpoolin të kualifikohej për [[UEFA Champions League]]—e cila zëvendësoi [[European Cup|Kupën Evropiane]] në 1992—për herë të parë. Në fund të [[2001–02 in English football|2001–02]], Liverpool kishte përfunduar mbi Evertonin në ligë për 15 sezone rresht. Pas një ecurie të shkëlqyer formash që e pa Liverpoolin në krye të Premier League në tetor, një ecuri prej 11 ndeshjesh pa fitore në ligë pasoi fitoren e tyre 2–0 në shtëpi ndaj [[West Ham United F.C.|West Ham United]] në fillim të nëntorit dhe gjatë asaj periudhe të thatë ata barazuan 0–0 në shtëpi me një skuadër të Evertonit që ishte shkurtimisht mbi ta në tabelë pas disa sezoneve të betejave të vazhdueshme për rënie. Megjithatë, ata ishin në rrugën e duhur për vendin e tyre të pestë kur u takuan përsëri me Evertonin më 19 prill dhe fituan 1–2 në Goodison Park, një rezultat që i shtyu fqinjët e tyre të qytetit drejt vendit të shtatë dhe i privoi ngushtë ata nga futbolli evropian.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200203|title=LIVERWEB – Liverpool Results 2002–03|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606134238/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200203|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> Në [[2004–05 in English football|2004–05]], Everton përfundoi i katërti në ligë dhe Liverpool doli i pesti, hera e parë që nga fitorja e titullit të Evertonit në 1987 që Liverpool kishte përfunduar poshtë tyre. Në një sezon që e pa Liverpoolin të fitonte [[2005 UEFA Champions League final|titullin e Champions League]], Everton i dha fqinjëve të tyre një kujtesë se sa shumë kishin përparuar nën menaxhimin e [[David Moyes]] me një fitore 1–0 në Goodison Park më 11 dhjetor 2004, megjithëse Liverpool fitoi ndeshjen e kthimit në Anfield 2–1 tre muaj më vonë.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200405|title=LIVERWEB – Liverpool Results 2004–05|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606134321/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200405|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> [[File:Steven Gerrard 2006 08 shirt.jpg|thumb|left|Në derbin në mars 2006, [[Steven Gerrard]] i Liverpoolit dhe [[James Beattie (footballer)|James Beattie]] i Evertonit mbanin numrin "08" pasi qyteti ishte votuar [[European Capital of Culture|Kryeqytet Evropian i Kulturës]] për vitin 2008.<ref>{{cite news|title=Liverpool 3-1 Everton|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4819962.stm|access-date=15 shtator 2014|work=[[BBC Sport]]|date=25 mars 2006|language=en}}</ref>]] Everton pati një pengesë dhe përfundoi në mes të tabelës në [[2005–06 in English football|2005–06]], ndërsa kompensimi i Liverpoolit për pritjen e tyre të zgjatur të titullit erdhi në formën e një triumfi të ngushtë në [[2006 FA Cup Final|finalen e FA Cup]]. Liverpool triumfoi 3–1 në të dy derbit e Merseyside-it atë sezon.<ref name="Liverpool 3-1 Everton">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4819962.stm|title=Liverpool 3-1 Everton|date=25 mars 2006|access-date=17 maj 2024|language=en}}</ref><ref name="Everton 1-3 Liverpool">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4537618.stm|title=Everton 1-3 Liverpool|date=28 dhjetor 2005|access-date=17 maj 2024|language=en}}</ref> Në [[2006–07 in English football|2006–07]], Everton u rikuperua duke përfunduar në top gjashtë, ndërsa Liverpool përfundoi i treti, dhe pati një triumf të hershëm të sezonit për gjysmën blu të Liverpoolit pasi Everton mundi Liverpoolin 3–0 në Goodison Park në fillim të shtatorit, në një ndeshje që pa një gabim të pakuptimtë nga portieri i Liverpoolit [[Pepe Reina]]. Ata gjithashtu i mbajtën në një barazim pa gola në Anfield në fillim të shkurtit.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200607|title=LIVERWEB – Liverpool Results 2006–07|access-date=14 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606134829/http://www.liverweb.org.uk/season.asp?season=200607|archive-date=6 qershor 2011|language=en}}</ref> Liverpool bëri dopio ndaj Evertonit në [[2007–08 in English football|2007–08]]. Takimi i parë i skuadrave atë sezon pa një nga derbit më të diskutueshëm në kujtesën e fundit, me Evertonin që e përfundoi një ndeshje me tension me 9 burra. Everton mori një epërsi në pjesën e parë pasi [[Sami Hyypiä]] devijoi një kthim topi me këmbën e majtë në portën e tij nga një goditje këndi. Rezultati u barazua nga [[Dirk Kuyt]] nga pika e penalltisë pasi [[Tony Hibbert]] i Evertonit fauloi [[Steven Gerrard]] në zonë. Arbitri [[Mark Clattenburg]] fitoi zemërimin e besimtarëve të Goodisonit pasi Steven Gerrard dukej se e bindi atë të ndryshonte mendjen në favor të një kartoni të kuq pasi fillimisht kishte shpalosur një të verdhë. [[Dirk Kuyt|Kuyt]] pati fat që shpëtoi me një karton të verdhë pas një sulmi ajror me dy këmbë ndaj [[Phil Neville]]. Presioni i Liverpoolit kundër 10 burrave përfundimisht dha rezultat, pasi Liverpool fitoi një penallti të dytë kur Neville preku me dorë një goditje të drejtuar drejt portës nga debutanti në derbi [[Lucas Leiva]]. Neville u përjashtua dhe Everton e përfundoi ndeshjen me dy lojtarë më pak. Kuyt shënoi golin e tij të dytë të ndeshjes nga pika e penalltisë ndërsa Liverpool fitoi ndeshjen 2–1. Fitorja ndihmoi në sigurimin e një vendi në top-katër dhe kualifikimin në Champions League për Liverpoolin, duke e lënë Evertonin të kënaqej me një vend në [[UEFA Europa League|Kupën UEFA]].<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/mark-clattenburg-everton-liverpool-referee-24340296|title=Mark Clattenburg explains why he wasn't allowed to referee at Everton for six years|website=[[Daily Mirror]]|date=17 qershor 2021|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> Arbitri Clattenburg nuk u zgjodh të arbitronte përsëri në Goodison Park pas asaj ndeshje deri në dhjetor 2013, gjashtë vjet më vonë, dhe në atë periudhë arbitroi vetëm një ndeshje të Evertonit, larg në [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]. Në sezonin 2008–09, Liverpool dhe Everton u takuan katër herë, Liverpool fitoi ndeshjen e Ligës në Goodison Park 0–2 ndërsa barazoi ndeshjen tjetër të Ligës që i dha një goditje ambicieve të tyre për titull. FA Cup pa Evertonin të mundte Liverpoolin me dhjetë lojtarë në kohën shtesë në ripërsëritje falë një goli fitues në kohën shtesë nga [[Dan Gosling]] pas një barazimi 1–1 në Anfield. Të dyja skuadrat gëzuan fushata të forta në Premier League, pasi Liverpool sfidoi për titullin dhe Everton u kualifikua për Evropë duke përfunduar në vendin e pestë dhe 9 pikë larg vendeve të [[UEFA Champions League|Champions League]]. Everton gjithashtu përparoi në [[2009 FA Cup final|finalen e FA Cup 2009]], por humbi nga Chelsea, pavarësisht se mori epërsinë përmes një goli të [[Louis Saha]] pas vetëm 25 sekondash – goli më i shpejtë i shënuar ndonjëherë në një finale të FA Cup derisa goli i [[İlkay Gündoğan]] kundër Manchester United në [[2023 FA Cup final|finalen e FA Cup 2023]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/cqldv9vle5no|title=Gundogan scores fastest-ever FA Cup final goal|website=BBC Sport|date=3 qershor 2023|access-date=24 mars 2025|language=en}}</ref> ===Vitet 2010=== Kur skuadrat u takuan në [[2009–10 in English football|sezonin 2009–10]], të dy klubet po vuanin nga një fillim i dobët i sezonit. Liverpool fitoi takimin e parë në Goodison Park me një fitore 2–0 pavarësisht se Everton gëzoi një pjesë më të madhe të posedimit të topit për ndeshjen, me përfundimin e dobët dhe heroizmin e [[Pepe Reina]] që i kushtuan skuadrës vendase.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8377203.stm|title=Everton 0–2 Liverpool|website=BBC Sport|date=29 nëntor 2009|access-date=17 shkurt 2020|language=en}}</ref> Ndeshja pasardhëse pa Liverpoolin me 10 lojtarë të fitonte 1–0 pas një kartoni të kuq në pjesën e parë për qendërmbrojtësin grek [[Sotirios Kyrgiakos]]. Greku kundërshtoi ashpër një ndërhyrje me [[Fellaini]] i cili pati fat që shpëtoi nga një dënim i ngjashëm pasi kapi qendërmbrojtësin lart në kërcisht. Një gol i vetëm nga [[Kuyt]] ishte i mjaftueshëm për të siguruar tre pikët, pasi holandezi goditi me kokë në mënyrë të zgjuar nga një goditje këndi e Steven Gerrard.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8500212.stm|title=Liverpool 1–0 Everton|website=BBC Sport|date=6 shkurt 2010|access-date=17 shkurt 2020|language=en}}</ref> Në përballjen në Goodison Park më 17 tetor 2010 në [[2010–11 in English football|sezonin 2010–11]], Everton fitoi 2–0 me gola nga [[Tim Cahill]] dhe [[Mikel Arteta]], ndërsa ndeshja e kthimit në ligë në Anfield në janar 2011 përfundoi në një barazim 2–2.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/9085638.stm|title=Everton 2-0 Liverpool|date=17 tetor 2010|language=en}}</ref> Kjo ishte fitorja e fundit për Evertonin në derbi në të gjitha garat për më shumë se një dekadë, duke dështuar të fitojë në 23 ndeshjet e mëposhtme duke humbur 11 herë.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/epl/top-stories/premier-league-everton-extend-liverpools-losing-streak-to-end-11-year-wait-for-derby-win/articleshow/81132873.cms|title=Premier League: Everton extend Liverpool's losing streak to end 11-year wait for derby win|newspaper=The Times of India|date=21 shkurt 2021|access-date=14 maj 2024|language=en}}</ref> Në [[2011–12 in English football|sezonin 2011–12]], Liverpool dhe Everton u takuan tri herë, dy herë në ligë dhe një herë në FA Cup, me Liverpoolin që fitoi të gjitha të tre. Takimi i parë u zhvillua më 1 tetor 2011, me Liverpoolin që fitoi 0–2 në ligë në Goodison Park (gola nga [[Andy Carroll]] dhe [[Luis Suárez]]) kundër një skuadre të Evertonit të pakësuar nga kartoni i kuq i hershëm dhe i diskutueshëm i [[Jack Rodwell]], i cili më vonë u anulua nga [[The Football Association]]. Më 13 mars 2012, Liverpool fitoi ndeshjen e Anfieldit 3–0 pas një hat-trick nga [[Steven Gerrard]], i cili u bë lojtari i parë që shënon një hat-trick në derbi që nga [[Ian Rush]] në 1982.<ref>{{Cite news|date=13 mars 2012|title=Gerrard hat-trick earns Liverpool derby spoils|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-idUKBRE82C1CM20120313|access-date=13 shkurt 2023}}</ref> Takimi i tretë i sezonit ishte gjysmëfinalja e FA Cup në [[Wembley Stadium|Wembley]] më 14 prill. Everton mori epërsinë përmes golit të [[Nikica Jelavić]] në pjesën e parë. Liverpool barazoi përmes një goli të Luis Suárez në mes të pjesës së dytë, dhe Andy Carroll shënoi golin e fitores për Liverpoolin në minutën e 87-të.<ref name="Mirror">{{cite web|url=http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Liverpool-2-1-Everton-Andy-Carroll-rebounds-from-blunders-to-seal-final-berth-article890189.html|title=Liverpool 2–1 Everton: Divine ponytail Carroll seals final berth|publisher=The Mirror|date=14 prill 2012|access-date=14 prill 2012|language=en}}</ref> Megjithatë, pavarësisht se Liverpool kishte sukses gjatë gjithë sezonit kundër rivalëve të tyre tradicionalë, Everton përfundoi një vend më lart se Liverpool në fund të sezonit të Premier League, ndërsa Reds e përfunduan sezonin si fitues të [[League Cup|Kupës së Ligës]]. Në [[2013–14 Premier League|sezonin 2013–14]], të dyja palët kontestuan një barazim plot ngjarje 3–3 në [[Goodison Park]], me epërsinë që ndryshoi në tre raste të ndryshme midis të dy ekipeve.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/24969016|title=Everton 3–3 Liverpool|website=BBC Sport|date=23 nëntor 2013|access-date=14 shkurt 2020|language=en}}</ref> Më vonë atë sezon, Liverpool mundi Evertonin 4–0 në Anfield gjatë fillimit të një sfide të pamundur për titull për Reds.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/25822244|title=Liverpool 4–0 Everton|website=BBC Sport|date=28 janar 2014|access-date=14 shkurt 2020|language=en}}</ref> Rezultati u përsërit në [[2015–16 Premier League|sezonin 2015–16]], pasi Liverpool sërish fitoi 4–0 në përvojën e parë të [[Jürgen Klopp]] në derbin e Merseyside-it.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/35624290|title=Liverpool 4–0 Everton|website=BBC Sport|date=20 prill 2016|access-date=14 shkurt 2020|language=en}}</ref> Ndeshja ishte e shënuar për një karton të kuq të [[Ramiro Funes Mori]] që pa sulmuesin në formë [[Divock Origi]] të lëndohej – belgu humbi pjesën e mbetur të sezonit. Rezultati i dha fund një ecurie prej tre barazimesh të njëpasnjëshme në ndeshje, e cila ishte vija më e mirë e Evertonit në derbi për gjashtë vjet.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/features/393476-classic-match-reds-hit-four-in-klopp-s-first-merseyside-derby|title=Classic Match: Reds hit four in Klopp's first Merseyside derby|date=20 prill 2020|access-date=3 maj 2024|language=en}}</ref> Liverpool fitoi të dy derbit në sezonin e parë të plotë të Klopp në klub, pasi dominimi vazhdoi nga gjysma e kuqe e Merseyside-it. [[Sadio Mané]] shënoi një gol fitues në kohën shtesë në Goodison Park në dhjetor 2016, pas një goditjeje me këmbën e majtë të [[Daniel Sturridge]] që u kthye nga shtylla.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/38285256|title=Everton 0–1 Liverpool|website=BBC Sport|date=19 dhjetor 2016|access-date=17 shkurt 2020|language=en}}</ref> Takimi i dytë ishte një punë më e drejtpërdrejtë për Reds, me një fitore 3–1 pas golave nga Mané, [[Philippe Coutinho]] dhe Origi. Në [[2017–18 Premier League|sezonin 2017–18]], [[Mohamed Salah]] shënoi një gol me kurbë me këmbën e majtë për Reds, i cili do të fitonte [[FIFA Puskás Award|Çmimin Puskás të FIFA-s 2018]] për golin e vitit, duke marrë 38% të votave të publikut.<ref>{{cite web|url=https://digitalhub.fifa.com/m/4a81907cd5d2eab9/original/dxeqzrrnrgbq04loz1wm-pdf.pdf|title=FIFA Puskas Award 2018|website=FIFA.com|publisher=Fédération Internationale de Football Association|access-date=14 shkurt 2020|language=en}}</ref> Ndeshja përfundoi në një barazim 1–1, pasi Evertoniani i kthyer [[Wayne Rooney]] barazoi me një penallti.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/4221259|title=Liverpool 1–1 Everton|website=BBC Sport|date=10 dhjetor 2017|access-date=14 shkurt 2020|language=en|url-status=dead}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Në [[2018–19 Premier League|sezonin pasardhës]], [[Divock Origi]] shënoi një nga golat më të paharrueshëm të dëshmuar ndonjëherë në një derbi të Merseyside-it. Me rezultatin pa gola pas 90 minutash, [[Virgil van Dijk]] gjuajti një përpjekje spekulative drejt portës e cila devijoi nga këmba e tij dhe lart në ajër. Portieri i Evertonit [[Jordan Pickford]] u përpoq të kapte topin, por humbi, pasi ai u kthye poshtë nga traversa përpara Origi-t në pritje, i cili goditi me kokë në minutën e gjashtë të kohës shtesë.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46333097|title=Liverpool 1–0 Everton|website=BBC Sport|date=2 dhjetor 2018|access-date=14 shkurt 2020|language=en}}</ref> Ndeshja e kthimit në mars 2019 përfundoi në një barazim 0–0 në Goodison Park dhe pa Liverpoolin të zbresë në vendin e dytë, ku mbeti deri në fund të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.thisisanfield.com/2019/03/everton-0-0-liverpool-reds-abysmal-as-big-chance-slips-in-merseyside-derby/|title=Everton 0-0 Liverpool: Missed chances lead to Merseyside derby stalemate|date=3 mars 2019|access-date=26 prill 2024|language=en}}</ref> ===Që nga viti 2019=== Takimi i parë i sezonit pasardhës pa Liverpoolin, fitorja e të cilit në [[2019 UEFA Champions League final|Champions league]] ishte një kompensim për dështimin e tyre për të siguruar Premier League, duke mirëpritur një Everton në vështirësi në Anfield. Reds kishin shpërthyer në një epërsi të hershme në krye të tabelës së Premier League ndërsa Toffees ishin ulur pak mbi zonën e rënies, gjë që çoi në përshkrimin e derbit si ndoshta "takimi më i çekuilibruar" në vitet e fundit.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50634070|title=Liverpool v Everton: Is this the most one-sided Merseyside derby in a generation?|author=Phil Dawkes|website=[[BBC Sport]]|date=4 dhjetor 2019|access-date=24 shkurt 2021|language=en}}</ref> Liverpool fitoi ndeshjen 5–2 pavarësisht se luajti me një skuadër të rotacionuar, dhe menjëherë pas kësaj Everton shkarkoi menaxherin e tyre, [[Marco Silva]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50568387|title=Liverpool 5–2 Everton|website=BBC Sport|date=4 dhjetor 2019|access-date=24 shkurt 2021|language=en}}</ref> Ndeshja e kthimit në ligë, e cila ishte ndeshja e parë e të dyja palëve në Premier League që kur sezoni ishte ndalur për shkak të [[COVID-19 pandemic in England|pandemisë COVID-19]], u luajt më 21 qershor 2020 [[Behind closed doors (sports)|pa tifozë]] në Goodison Park, dhe përfundoi në një barazim pa gola.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/541550|title=Everton 0–0 Liverpool|access-date=28 prill 2024|language=en}}</ref> Ndërmjet këtyre dy ndeshjeve, më 5 janar 2020, një skuadër e Liverpoolit e përbërë kryesisht nga rezervistë dhe adoleshentë mundi Evertonin 1–0 në raundin e tretë të [[2019–20 FA Cup|FA Cup]] në Anfield, me golin fitues që erdhi nga një goditje me kurbë jashtë zonës, nga [[Toxteth|Curtis Jones]] i lindur në Toxteth, 18 vjeç.<ref>{{cite news|title=Klopp's teenagers and reserves serve Ancelotti with a painful reality-check|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/05/jurgen-klopp-liverpool-carlo-ancelotti-everton-teenagers-reserves-reality-check|access-date=5 janar 2019|work=The Guardian|language=en}}</ref> Takimi i parë i [[2020–21 Premier League|sezonit 2020–21]] pa Evertonin, me një rekord 100 për qind pas katër ndeshjesh, të mirëpriste kampionët Liverpool në Goodison Park. Ndeshja përfundoi në një barazim 2–2 pasi goditja e [[Jordan Henderson]] për ta bërë rezultatin 3–2 për Liverpoolin në kohën shtesë të pjesës së dytë u anulua nga [[Video assistant referee|VAR]].<ref>{{cite news|title=VAR ruins frantic Merseyside derby for Liverpool|url=https://www.beinsports.com/au/premier-league/news/var-ruins-frantic-merseyside-derby-for-liverp/1565210|access-date=17 tetor 2020|work=[[BeIN Sports (Australian TV network)|BeIN Sports Australia]]|publisher=[[BeIN Media Group]]|language=en}}</ref> Me 23 ndeshje pa humbje në derbin e Merseyside-it, Liverpool vendosi një rekord të ri klubi për numrin më të lartë të ndeshjeve pa humbje kundër të njëjtit kundërshtar.<ref name="Unbeaten record">{{cite news|title=Everton 2 - 2 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54489179|access-date=17 tetor 2020|author=Phil McNulty|work=BBC Sport|language=en}}</ref> Rekordi zgjati vetëm deri në ndeshjen e kthimit në Anfield më 20 shkurt 2021, të cilën Everton e fitoi 2–0, fitorja e tyre e parë në Anfield në çdo garë që nga viti 1999.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56033685|title=Toffees secure first Anfield win since 1999|website=BBC Sport|author=Phil McNulty|date=20 shkurt 2021|access-date=20 shkurt 2021|language=en}}</ref> Humbja ishte gjithashtu një humbje e katërt radhazi në shtëpi për Liverpoolin, një ecuri e paduruar që nga viti 1923.<ref name="Run of home losses">{{cite news|title=Derby defeat sees Liverpool hit 98-year low after fourth successive loss at Anfield|url=https://www.goal.com/en/news/derby-defeat-sees-liverpool-hit-98-year-low-after-fourth/79vf48ziuzo11m2nszwu0m8oa|website=Goal.com|date=21 shkurt 2021|access-date=21 shkurt 2021|language=en}}</ref> Në [[2021–22 Premier League|sezonin 2021–22]], golat nga Jordan Henderson, Mohamed Salah (dy) dhe [[Diogo Jota]] panë Liverpoolin të regjistronte një fitore 4–1 si mysafir kundër Evertonit në Premier League, diferenca më e madhe e fitores së klubit në Goodison që nga një fitore 5–0 në 1982, pasi Liverpool u bë skuadra e parë në historinë e nivelit më të lartë anglez që shënon të paktën dy gola në 18 ndeshje të njëpasnjëshme në të gjitha garat.<ref>{{cite news|first=Carl|last=Markham|title=Mohamed Salah nets brace as Liverpool claim record-breaking defeat at Everton|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/everton-demarai-gray-rafael-benitez-jordan-pickford-seamus-coleman-b1968103.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220512/https://www.independent.co.uk/sport/football/everton-demarai-gray-rafael-benitez-jordan-pickford-seamus-coleman-b1968103.html|archive-date=12 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|date=1 dhjetor 2021|access-date=2 dhjetor 2021|work=The Independent|language=en}}</ref> Fitorja gjithashtu e çoi Liverpoolin përpara Evertonit në numrin e fitoreve në stadiumin e shtëpisë së Evertonit.<ref>{{cite news|title=Liverpool have just set astonishing derby record after beating Everton|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/liverpool-everton-derby-record-breaking-22338276|access-date=2 dhjetor 2021|work=Liverpool Echo|language=en}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në Anfield në prill, Liverpool fitoi 2–0, me gola nga [[Andy Robertson]] dhe Divock Origi, goli i tij i gjashtë në total kundër Evertonit. Ky ishte sezoni i parë që nga [[2016–17 Premier League|2016–17]] që Liverpool bëri dopio ndaj rivalëve të tyre. Sezoni pasardhës pa një tjetër barazim 0–0 në ndeshje, me tifozin e Liverpoolit [[Conor Coady]] që shënoi atë që dukej të ishte një fitore vetëm për [[Video assistant referee|VAR]] për ta anuluar atë. Në ndeshjen e kthimit, një skuadër e Evertonit që vinte nga një fitore kundër liderëve të ligës [[Arsenal F.C.|Arsenal]] shkoi në Anfield nën menaxherin e ri [[Sean Dyche]]. Liverpool fitoi 2–0 me gola nga Salah dhe [[Cody Gakpo]]. Goli i dytë do të ishte i pari i këtij të fundit për Liverpoolin.<ref>{{cite web|url=https://www.thisisanfield.com/2023/02/liverpool-2-0-everton-reds-with-first-league-win-of-2023-at-last/|title=Liverpool 2-0 Everton: Reds with first league win of 2023, at last|date=13 shkurt 2023|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> [[2023–24 Premier League|Sezoni 2023–24]] pa Liverpoolin të fitonte 2–0 me një dopietë të Salah në Anfield,<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2023/oct/21/liverpool-everton-premier-league-match-report|title=Liverpool break down 10-man Everton's resistance with Mohamed Salah double|newspaper=The Observer|date=21 tetor 2023|access-date=16 maj 2024|last1=Hunter|first1=Andy|language=en}}</ref> por gjithashtu paraqiti fitoren e parë të Evertonit në derbi në tre vjet, dhe fitoren e tyre të parë në Goodison Park në 14. Gola nga [[Jarrad Branthwaite]] dhe [[Dominic Calvert-Lewin]] siguruan një fitore 2–0 nga Blues më 24 prill 2024, duke rritur shumë shanset e Evertonit për mbijetesë nga rënia dhe duke ulur ndjeshëm shpresat e Liverpoolit për titull në këtë proces. Disa tifozë të Evertonit thuhet se brohorisnin "Ju humbët ligën në Goodison Park" drejt fundit të ndeshjes.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2024/apr/24/everton-liverpool-premier-league-match-report|title=Liverpool's title hopes suffer huge blow after Calvert-Lewin seals Everton win|newspaper=The Guardian|date=24 prill 2024|access-date=25 prill 2024|last1=Hunter|first1=Andy|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/3977164#!|title=Klopp's final Merseyside derby ends in 2-0 defeat as Toffees move eight points clear of relegation zone|access-date=3 maj 2024|language=en}}</ref> Në [[2024–25 Premier League|sezonin 2024–25]], Liverpool udhëtoi në Everton më 12 shkurt 2025, [[Beto (footballer, born 1998)|Beto]] hapi rezultatin në minutën e 11-të, duke e futur topin pas [[Alisson Becker|Alisson]], megjithatë festimet e tyre ishin jetëshkurtra pasi [[Alexis Mac Allister]] barazoi shpejt për Liverpoolin në minutën e 16-të. [[Mohamed Salah]] e çoi Liverpoolin 2–1 në minutën e 73-të; gjatë kohës shtesë, [[James Tarkowski]] shënoi barazimin me një volej. Megjithatë, ndeshja u la në hije masivisht nga një incident në kohën e plotë. [[Abdoulaye Doucouré]], pas vërshëllimës finale, shkoi të festonte para tifozëve të Liverpoolit, duke zemëruar [[Curtis Jones (footballer, born 2001)|Curtis Jones]], i cili vrapoi dhe sulmoi Doucouré. Të dy lojtarët përfunduan duke u përjashtuar nga arbitri [[Michael Oliver (referee)|Michael Oliver]]. Ishte gjithashtu derbi i fundit ndonjëherë në Goodison Park.<ref>{{cite web|last=McNulty|first=Phil|date=12 shkurt 2025|title=Everton 2–2 Liverpool|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/czd41jzgl66t|access-date=16 maj 2025|language=en}}</ref> Më 2 prill 2025, Everton udhëtoi në Anfield për ndeshjen e dytë të derbit, me Liverpoolin që fitoi 1-0 kur [[Diogo Jota]] shënoi golin e vetëm të ndeshjes në minutën e 57-të. Ky ishte goli i fundit i shënuar ndonjëherë nga Jota, i cili vdiq së bashku me vëllain e tij [[André Silva (footballer, born 2000)|André Silva]] në një aksident automobilistik tre muaj më vonë. Më 27 prill 2025, tifozët e Liverpoolit festuan titullin e tyre të dytë të Premier League dhe titullin e tyre të 20-të të ligës angleze, gjatë së cilës flakë blu të papritura u ndezën gjatë festimit. Ky incident u gjurmua te një tifoz i Evertonit i cili thuhet se bleu 10,000 flakë blu dhe i rishiti ato te tifozët e Liverpoolit, të maskuara si flakë të kuqe, si një shaka.<ref>{{Cite web|date=28 prill 2025|title=The epic reason behind blue flares in Liverpool’s title celebrations at Anfield|url=https://sports.yahoo.com/article/epic-reason-behind-blue-flares-083400234.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADJavKAWXM2iPxbsTSuD4hIibLyZrccoa0LXn8RzcJ-LLrlTr3jztgW|access-date=16 maj 2025|website=Yahoo! Sports|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ===Derbi miqësor=== Ka një numër arsyesh për emrin "derbi miqësor". Së pari, të dyja fushat e shtëpisë të klubeve janë të vendosura në veri të qytetit dhe janë shumë afër njëra-tjetrës (pak nën një milje) me vetëm [[Stanley Park, Liverpool|Stanley Park]] që i ndan. Nga viti 1902 deri në vitin 1932, të dy klubet madje ndanë të njëjtin program të ditës së ndeshjes. Sot nuk ka ndarje të dukshme gjeografike, politike, sociale apo fetare siç ka në derbi të tjerë, megjithëse një ndarje sektare ka ekzistuar brenda qytetit për shumë vite. Është e paqartë se si, nëse fare, kjo ndikoi në bazat e mbështetjes të dy klubeve dhe hulumtimet e kryera në vitin 2013 treguan se ishte më e mundshme të kishte qenë një besnikëri politike që ndikoi në mbështetje.<ref>{{cite web|url=http://www.toffeeweb.com/History/complete/HistoricalJournal1892.pdf|title=Community Politics in Liverpool and the Governance of Professional Football in the Late 19th Century|access-date=8 shtator 2013|work=Dr.David Kennedy|publisher=Toffeeweb.com|archive-date=10 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010132136/http://www.toffeeweb.com/History/complete/HistoricalJournal1892.pdf|language=en}}</ref>  Gjatë viteve 1950 dhe 1960, Everton u bë i njohur si klubi Katolik kryesisht si rezultat i lojtarëve të suksesshëm irlandezë si [[Tommy Eglington]], [[Peter Farrell (Irish footballer)|Peter Farrell]], dhe [[Jimmy O'Neill (footballer, born 1931)|Jimmy O'Neill]], si dhe menaxheri [[Johnny Carey]]. Kjo nga ana tjetër bëri që Liverpool të mendohej si klubi Protestant, veçanërisht pasi nuk nënshkroi një lojtar Katolik irlandez deri në [[Ronnie Whelan]] në 1979.<ref>{{cite news|url=http://www.irishtimes.com/sport/soccer/english-soccer/question-of-religion-as-basis-for-support-still-contentious-1.1655070|title=Question of religion as basis for support still contentious|newspaper=[[The Irish Times]]|access-date=20 janar 2014|language=en}}</ref> Një krahasim i dy klubeve të Merseyside-it në lidhje me ndryshimet që ekzistojnë midis Glasgow Celtic dhe Glasgow Rangers është bërë në librin e David Kennedy të vitit 2017 Merseyside's Old Firm?<ref>David Kennedy, 'Merseyside's Old Firm: The Sectarian Roots of Everton and Liverpool Football Clubs. (2017)'</ref>  Ndryshe nga shumë derbi të tjerë lokalë, dhuna midis tifozëve të Evertonit dhe Liverpoolit në vetë Liverpoolin është një rrallësi. Në pasojat e [[Heysel Stadium disaster|fatkeqësisë së Stadiumit Heysel]], marrëdhëniet mes tifozëve u tensionuan kur veprimet e huliganëve që mbështesnin Liverpoolin bënë që si Liverpool ashtu edhe Everton të ndaloheshin nga garat evropiane të klubeve pavarësisht mos-përfshirjes nga ky i fundit. Marrëdhëniet u përmirësuan pas [[Hillsborough disaster|fatkeqësisë së Hillsborough]] kur të dyja grupet e tifozëve u bashkuan, me Evertonianët madje që iu bashkuan [[Hillsborough disaster#The Sun|bojkotit]] të ''[[The Sun (United Kingdom)|The Sun]]'', ndërsa shallat e Evertonit dhe Liverpoolit u ndërthurën dhe u shtrinë nëpër Stanley Park midis stadiumeve të dy ekipeve. Pas vrasjes së Evertonianit 11-vjeçar [[Murder of Rhys Jones|Rhys Jones]] në 2007, Liverpool ftoi prindërit dhe vëllain e tij më të madh në Anfield për një ndeshje të [[UEFA Champions League|Champions League]] si shenjë respekti.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/news/liverpool-news/rhys-jones-legacy-10-years-13503077|title=Rhys Jones' legacy 10 years on from his senseless death|date=9 shkurt 2018|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> [[Theme from Z-Cars|Tema muzikore "Z-Cars"]], me të cilën lojtarët e Evertonit tradicionalisht dalin në fushë, u luajt për herë të parë ndonjëherë në Anfield ndërsa familja e Jones qëndronte në fushë e veshur me fanella dhe shalle të Evertonit. Më pas u dha një duartrokitje në këmbë përpara se të luhej "[[You'll Never Walk Alone (song)|You'll Never Walk Alone]]". Me shfajësimin e tifozëve të Liverpoolit në lidhje me fatkeqësinë e Hillsborough në gusht 2012, Everton priti [[Newcastle United]] në Goodison Park, dhe skuadrat u nxorën nga dy fëmijë të veshur me fanella të Evertonit dhe Liverpoolit me numrat 9 dhe 6 në shpinë; një spiker lexoi emrat e të gjithë 96 viktimave të Hillsborough ndërsa "[[He Ain't Heavy, He's My Brother]]" u luajt me duartrokitje në këmbë.<ref>{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.co.uk/2012/09/18/everton-display-liverpool-city-solidarity-hillsborough_n_1892438.html|title=Everton Display Liverpool City Solidarity With Hillsborough Tribute (PICTURES)|date=18 shtator 2012|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2431915-how-everton-stood-by-liverpool-in-the-26-years-since-hillsborough-disaster|title=How Everton Stood by Liverpool in the 26 Years Since Hillsborough Disaster|website=[[Bleacher Report]]|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> ===Tranmere Rovers=== Ndeshjet midis Everton/Liverpool dhe [[Tranmere Rovers F.C.|Tranmere Rovers]], me bazë në [[Birkenhead]] në anën tjetër të [[River Mersey|Lumit Mersey]], gjithashtu klasifikohen si derbi të Merseyside-it, por meqenëse Tranmere ka kaluar të gjithë historinë e tyre jashtë nivelit më të lartë, ndeshjet konkurruese janë një rrallësi. Ata janë përballur herë pas here me Evertonin dhe Liverpoolin në garat e kupave. Takimi i tyre i fundit me të dy klubet erdhi në FA Cup në [[2000–01 FA Cup|2001]]. Tranmere shkaktoi një surprizë duke mundur Evertonin 3–0 në raundin e katërt,<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/1138678.stm|title=Tranmere shame Everton|work=BBC|date=27 janar 2001|access-date=1 nëntor 2013|language=en}}</ref> përpara se të humbiste 4–2 nga Liverpool në çerekfinale.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/1211495.stm|title=Liverpool cling on to beat Tranmere|work=BBC|date=11 mars 2001|access-date=1 nëntor 2013|language=en}}</ref> ==Statistikat== {{updated|20 shtator 2025}} {|class="sortable wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |- !scope=col|Gara !scope=col|Luajtur ! scope="col" |Fitore të Evertonit ! scope="col" |Barazime ! scope="col" |Fitore të Liverpoolit !scope=col|Gola të Evertonit ! scope="col" |Gola të Liverpoolit |- !scope=row|[[Football League First Division|Divizioni i Parë i Ligës së Futbollit]] |146 |48 |44 |'''54''' |181 |'''203''' |- !scope=row|[[Premier League]] |67 |11 |26 |'''30''' |58 |'''94''' |- !scope=row|[[FA Cup|Kupa FA]] |25 |7 |6 |'''12''' |28 |'''40''' |- !scope=row|[[EFL Cup|Kupa e Ligës së Futbollit/EFL]] |4 |1 |1 |'''2''' |1 |'''2''' |- !scope=row|[[FA Community Shield|Mburoja e Bamirësisë/Komunitetit e FA-së]] |3 |'''1''' |'''1''' |'''1''' |'''2''' |'''2''' |- !scope=row|[[Football League Super Cup|Super Kupa e Ligës së Futbollit]] |2 |0 |0 |'''2''' |2 |'''7''' |- class="sortbottom" !scope=col|Gjithsej !247 !68 !78 !101 !272 !348 |} ==Nderimet== {{updated|27 prill 2025}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:95%" |- ! colspan="2" | Garat kombëtare ! style="width:100px;"| Everton ! style="width:100px;"| Liverpool  |- | rowspan="3" |[[List of English football champions|Kampionë anglezë]] |[[Football League First Division|Divizioni i Parë]] |9 |'''18''' |- |[[Premier League]] |0 |'''2''' |- |Gjithsej | 9 | '''20''' |- | colspan="2" | [[FA Cup|Kupa FA]] | 5 | '''8''' |- | colspan="2" | [[EFL Cup|Kupa e Ligës]] | 0 | '''10''' |- | colspan="2" | [[FA Community Shield|Mburoja e Komunitetit e FA-së]] | 9 | '''16''' |- | colspan="2" | [[Football League Super Cup|Super Kupa e Ligës së Futbollit]] | 0 | '''1''' |- ! colspan="2" |Gjithsej !23 !55 |- ! colspan="2" | Garat evropiane dhe ndërkombëtare ! style="width:100px;" | Everton ! style="width:100px;" | Liverpool |- | colspan="2" | [[UEFA Champions League|Liga e Kampionëve e UEFA-s]] | 0 | '''6''' |- | colspan="2" | [[UEFA Europa League|Liga e Evropës e UEFA-s]] | 0 | '''3''' |- | colspan="2" | [[UEFA Cup Winners' Cup|Kupa e Fituesve të Kupave e UEFA-s]] | '''1''' | 0 |- | colspan="2" | [[UEFA Super Cup|Super Kupa e UEFA-s]] | 0 | '''4''' |- | colspan="2" | [[FIFA Club World Cup|Kupa e Botës për Klube e FIFA-s]] | 0 | '''1''' |- ! colspan="2" |Gjithsej !1 !14 |- ! colspan="2" |Gjithsej !24 !69 |- ! colspan="2" |Garat rajonale !Everton !Liverpool |- | colspan="2" |[[Lancashire Senior Cup|Kupa e Lartë e Lancashire]] |7 |'''13''' |- | colspan="2" |[[Liverpool Senior Cup|Kupa e Lartë e Liverpoolit]] |'''47''' |41 |- ! colspan="2" |Gjithsej !54 !54 |- ! colspan="2" |Të gjitha garat  !Everton !Liverpool |- ! colspan="2" | Gjithsej ! 78 ! 123 |} ==Rekordet== Ky derbi është përgjegjës për shumë rekorde në të gjitha ndeshjet derbi, kryesisht për shkak se është luajtur në kaq shumë raste:<ref>{{cite web|url=https://lfc-backonourperch.co.uk/2024/04/24/a-brief-history-of-the-merseyside-derby/|title=A Brief History of the Merseyside Derby|date=24 prill 2024|access-date=16 maj 2024|language=en|archive-date=16 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240516132548/https://lfc-backonourperch.co.uk/2024/04/24/a-brief-history-of-the-merseyside-derby/|url-status=dead}}</ref> * Ecuria më e gjatë pa humbje në derbi në të gjitha garat mbahet nga Liverpool, me Evertonin që nuk arriti të gjente fitoren në 23 ndeshje radhazi midis 2011 dhe 2020. Kjo seri është gjithashtu ecuria më e gjatë e tillë që Liverpool ka pasur kundër çdo kundërshtari në historinë e klubit.<ref name="Unbeaten record"/> * Ecuria më e gjatë pa humbje në derbi në ndeshjet në shtëpi mbahet nga Liverpool, me Evertonin që nuk arriti të fitonte në ligë (plus dy ndeshje kupe) për 22 ndeshje midis 2000 dhe 2020. * Ecuria më e gjatë pa humbje në derbi në ndeshjet si mysafir mbahet nga Everton, me një seri 16-ndeshjesh në [[Anfield]] midis 1899 dhe 1920, e cila përfshinte dhjetë fitore.<ref>{{cite web|url=https://www.toffeeweb.com/club/folklore/derby.php|title=The Merseyside Derby: The history of the most hotly contested derby in English football, rivalled in Britain only perhaps by the Old Firm clashes|access-date=28 prill 2024|language=en}}</ref> * Ecuria më e gjatë e fitoreve pa ndërprerje në shtëpi i përket Liverpoolit, me pesë fitore midis sezoneve 1932–33 dhe 1936–37. * Ecuria më e gjatë e fitoreve pa ndërprerje larg shtëpisë i përket Evertonit, i cili fitoi shtatë ndeshje radhazi në Anfield midis sezoneve 1908–09 dhe 1914–15. * Ndeshjet e fundit janë dëmtuar nga përjashtimet, dhe ndeshja ka parë 23 kartona të kuq në Premier League, shifra më e lartë për çdo ndeshje (edhe pse i 20-ti prej tyre u anulua më pas nga FA). Ish-kapiteni i Liverpoolit [[Steven Gerrard]] dhe ish-kapiteni i Evertonit [[Phil Neville]]  të dy panë të kuq dy herë në ndeshjet derbi. Më poshtë janë rekordet vetëm për vetë derbin e Merseyside-it: * Rekordi i fitores në shtëpi në një ndeshje lige është 6–0, i regjistruar nga Liverpool në Anfield në sezonin 1935–36.{{citation needed|date=janar 2025}} * Rekordi i fitores si mysafir në një ndeshje lige është 5–0, i regjistruar nga të dy Evertoni në Anfield në sezonin 1914–15, dhe nga Liverpooli në [[Goodison Park]] në sezonin 1982–83.<ref>{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2018/11/30/ian-rush-and-the-four-goal-merseyside-mauling-of-everton/|title=IAN RUSH AND THE FOUR-GOAL MERSEYSIDE MAULING OF EVERTON|date=30 nëntor 2018|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.evertonfc.com/club/history/honours/championship-wins/191415-season|title=1914/15 SEASON|access-date=16 maj 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240516180531/https://www.evertonfc.com/club/history/honours/championship-wins/191415-season|archive-date=16 maj 2024|url-status=dead}}</ref> * Ndeshja me rezultatin më të lartë kishte 11 gola, kur Liverpool fitoi 7–4 në Anfield në sezonin 1932–33.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/88111334-liverpool-vs-everton-head-to-head-record/|title=Liverpool vs Everton: Head to Head record|date=9 shkurt 2023|access-date=24 shtator 2023|language=en}}</ref> * [[Neville Southall]] i Evertonit mban rekordin për më shumë paraqitje në derbi, me 41 në të gjitha garat.<ref name="givemesport.com">{{cite web|url=https://www.givemesport.com/most-appearances-merseyside-derby-liverpool-everton-football/#:~:text=41%20derby%20appearances,years%20of%201982%20and%201997.|title=11 Players with the Most Appearances in the Merseyside Derby|date=24 prill 2024|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> * [[Ian Rush]] i Liverpoolit mban rekordin për më shumë gola në derbi me 25, duke kaluar rekordin e gjatë të [[Dixie Dean]] të Evertonit kur shënoi dy gola në fitoren 3–2 të Liverpoolit ndaj Evertonit në finalen e dytë të të gjithë-Merseyside-it të [[FA Cup Final|Kupës FA]] në 1989. * [[William C. Cuff]] i Evertonit mban rekordin për më shumë fitore si menaxher, me 16 fitore ndaj Liverpoolit nga 1901 deri në 1918.<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/88111334-liverpool-vs-everton-head-to-head-record/|title=Liverpool vs Everton: Head to Head record|date=9 shkurt 2023|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> * [[Tom Watson (football manager)|Tom Watson]] i Liverpoolit mban rekordin për më shumë humbje si menaxher, me 21 humbje nga Evertoni nga 1896 deri në 1915. * Rekordi i pranishmërisë: 78,599 në Goodison Park, 18 shtator 1948 (Divizioni i Parë)<ref>{{cite web|url=https://www.evertonfc.com/news/1672749/know-your-history-goodisons-record-attendance|title=KNOW YOUR HISTORY: GOODISON'S RECORD ATTENDANCE|access-date=16 maj 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102024932/https://www.evertonfc.com/news/1672749/know-your-history-goodisons-record-attendance|archive-date=2 janar 2022|url-status=dead}}</ref> * Prania më e ulët: 18,000 në Anfield, 19 janar 1901 (Divizioni i Parë) (* nuk përfshin ndeshjet e luajtura [[Behind closed doors (sport)|pa tifozë]] për shkak të [[COVID-19 pandemic in England|pandemisë COVID-19]]) ===Golashënuesit më të mirë të të gjitha kohërave=== [[File:Ian Rush.jpg|thumb|right|220px|[[Ian Rush]], golashënuesi më i mirë në derbi me 25 gola për Liverpoolin]] [[File:Days out edit.jpg|thumb|right|Statujë e [[Dixie Dean]], golashënuesi më i mirë i ligës në derbi me 18 gola për Evertonin]] Lojtarët e mëposhtëm kanë shënuar katër ose më shumë gola në derbi. Kjo përfshin ndeshjet e [[Premier League]], paraardhësja e saj [[Football League First Division|Divizioni i Parë i Ligës së Futbollit]], [[FA Cup|Kupa FA]], [[EFL Cup|Kupa e Ligës]], [[Football League Super Cup|Super Kupa e Ligës së Futbollit]] dhe [[FA Community Shield|Mburoja e Bamirësisë]]. Kjo listë është e saktë deri në ndeshjen e luajtur më 12 shkurt 2025. [[Dixie Dean]] është golashënuesi më i mirë në ndeshjet e ligës, me 18 gola, ndërsa [[Steven Gerrard]] është golashënuesi më i mirë në ndeshje në epokën e [[Premier League]], me nëntë gola.<ref>{{cite news|url=https://www.premierleague.com/news/1517808|title=Origi enters Merseyside derby folklore|publisher=Premier League|date=5 dhjetor 2019|access-date=17 shkurt 2020|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; margin-left:1em; font-size:85%;" |- !Kombi !Lojtari<ref>{{cite web|url=https://www.stats24.com/football/news-the-merseyside-derbys-alltime-most-prolific-goal-scorers-379|title=The Merseyside Derby's all-time most prolific goal scorers|date=30 gusht 2022|access-date=16 maj 2024|language=en|archive-date=16 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240516174258/https://www.stats24.com/football/news-the-merseyside-derbys-alltime-most-prolific-goal-scorers-379|url-status=dead}}</ref> !Klubi(et) !Liga !Kupa FA !Kupa e<br />Ligës !Mburoja e<br />Bamirësisë !Screen<br />Sport !Gjithsej !Vitet |- |{{flagicon|Wales}} |[[Ian Rush]] |Liverpool |13 |5 |1 |1 |5 |'''25''' |1980–1987<br />1988–1996 |- |{{flagicon|England}} |[[Dixie Dean]] |Everton |18 |1 | | | |'''19''' |1925–1937 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Alex Young (footballer, born 1880)|Alex "Sandy" Young]] |Everton |9 |3 | | | |'''12''' |1901–1911 |- |{{flagicon|England}} |[[Steven Gerrard]] |Liverpool |9 |1 | | | |'''10''' |1998–2015 |- |- |{{flagicon|Egypt}} |[[Mohamed Salah]] |Liverpool |8 | | | | |'''8''' |2017– |- |{{flagicon|England}} |[[Harry Chambers]] |Liverpool |8 | | | | |'''8''' |1915–1928 |- |{{flagicon|England}} |[[Jimmy Settle]] |Everton |8 | | | | |'''8''' |1899–1908 |- |{{flagicon|England}} |[[Jack Parkinson (footballer, born 1883)|Jack Parkinson]] |Liverpool |6 |2 | | | |'''8''' |1903–1914 |- |{{flagicon|England}} |[[Peter Beardsley]] |Liverpool / Everton |{{sort|5|4/1}} |{{sort|2|2/0}} | | | |'''7''' |1987–1991 (L)<br />{{nowrap|1991–1993 (E)}} |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Graeme Sharp]] |Everton |4 |2 | | |1 |'''7''' |1980–1991 |- |{{flagicon|England}} |[[Jack Balmer]] |Liverpool |6 | | | | |'''6''' |1935–1952 |- |{{flagicon|England}} |[[Robbie Fowler]] |Liverpool |6 | | | | |'''6''' |1992–2001<br />2006–2007 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Bobby Parker (footballer, born 1891)|Bobby Parker]]  |Everton |6 | | | | |'''6''' |1913–1922 |- |{{flagicon|Belgium}} |[[Divock Origi]] |Liverpool |6 | | | | |'''6''' |2014–2022 |- |{{flagicon|England}} |[[Gordon Hodgson]] |Liverpool |5 |1 | | | |'''6''' |1925–1936 |- |{{flagicon|Australia}} |[[Tim Cahill]] |Everton |5 | | | | |'''5''' |2004–2012 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Kenny Dalglish]] |Liverpool |5 | | | | |'''5''' |1977–1990 |- |{{flagicon|England}} |[[Fred Howe (footballer, born 1912)|Fred Howe]] |Liverpool |5 | | | | |'''5''' |1935–1938 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Jack Taylor (footballer, born 1872)|Jack Taylor]] |Everton |5 | | | | |'''5''' |1896–1910 |- |{{flagicon|Netherlands}} |[[Dirk Kuyt]] |Liverpool |5 | | | | |'''5''' |2006–2012 |- |{{flagicon|Uruguay}} |[[Luis Suárez]] |Liverpool |4 |1 | | | |'''5''' |2011–2014 |- |{{flagicon|England}} |[[Roger Hunt]] |Liverpool |4 | | |1 | |'''5''' |1958–1969 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Duncan Ferguson]] |Everton |4 | | | | |'''4''' |1994–1998<br />2000–2006 |- |{{flagicon|England}} |[[Tommy Lawton]] |Everton |4 | | | | |'''4''' |1936–1939 |- |{{flagicon|England}} |[[Michael Owen]] |Liverpool |4 | | | | |'''4''' |1997–2004 |- |{{flagicon|England}} |[[Sam Raybould]] |Liverpool |4 | | | | |'''4''' |1900–1907 |- |{{flagicon|Wales}} |[[Roy Vernon]] |Everton |4 | | | | |'''4''' |1960–1965 |- |{{flagicon|England}} |[[Daniel Sturridge]] |Liverpool |4 | | | | |'''4''' |2013–2019 |- |{{flagicon|Senegal}} |[[Sadio Mané]] |Liverpool |4 | | | | |'''4''' |2016–2022 |} '''Golashënuesit aktualë''': Lojtarët aktualë me shumë gola në derbi përfshijnë [[Mohamed Salah]] të Liverpoolit (8) dhe [[Michael Keane (footballer, born 1993)|Michael Keane]] të Evertonit (2). '''Golat nga lojtarët "jashtë vendit"''': Gjithsej 42 lojtarë jo-britanikë (ishuj) nga 24 vende kanë shënuar në derbi (duke mos përfshirë autogolat, të cilët shtojnë katër vende në listë) që kur [[Craig Johnston]] i Liverpoolit u bë lojtari i parë i tillë që e bëri këtë, në Finalen e Kupës 1986.<ref>{{cite web|url=https://www.lfchistory.net/Players/Player/GoalsPerTeam/335-40|title=List of goals against Everton by Craig Johnston|access-date=17 maj 2024|language=en}}</ref> , megjithëse autogoli i [[Bruce Grobelaar]] në Mburojën e Bamirësisë 1984 e bën atë teknikisht lojtarin e parë "jashtë vendit" që shënoi një gol në derbi. Më së fundi, Beto (Guinea-Bissau) i Evertonit dhe [[Alexis Mac Allister]] (Argjentina) i Liverpoolit shtuan dy vendet më të reja në këtë listë në ndeshjen e shkurtit 2025. Mohamed Salah (Egjipt) është lojtari kryesor "jashtë vendit" me tetë gola.<ref>{{cite web|url=https://www.sportsmole.co.uk/football/liverpool/merseyside-derby/feature/mohamed-salahs-record-vs-everton_526910.html|title=Mohamed Salah's record vs. Everton|date=20 tetor 2023|access-date=17 maj 2024|language=en}}</ref> Për sa i përket vendeve, Franca prin me pesë golashënues të ndryshëm, por Australia dhe Holanda janë menjëherë pas, me nga katër secila.<ref>{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/where-mohamed-salah-ranks-merseyside-derby-scorers|title=Where Mohamed Salah ranks among Merseyside derby scorers|access-date=17 maj 2023|language=en}}</ref> '''Më shumë gola sesa vite''': [[Fred Howe (footballer, born 1912)|Fred Howe]] i Liverpoolit dhe [[Tommy Lawton]] i Evertonit mbajnë dallimin e shënimit të më shumë golave sesa vitet që kaluan në qytetin e Liverpoolit, me Howe që shënoi pesë gola në tre vjet dhe Lawton katër gola në tre vjet. '''Hat-trick-et''': Hat-trick-u i parë në derbi u shënua nga [[Alex Young (footballer, born 1880)|Alex "Sandy" Young]] i Evertonit, i cili shënoi katër në një fitore 5–1 në Goodison në vitin 1904.<ref>{{cite web|url=https://worldsoccertalk.com/news/everton-legend-sandy-young-20141111-CMS-120888.html|title=The Fascinating Story of Everton Legend Sandy Young|date=11 nëntor 2014|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> Evertonianë të tjerë që kanë arritur hat-trick-e përfshijnë [[Bobby Parker (footballer, born 1891)|Bobby Parker]] në 1914 dhe [[Dixie Dean]] dy herë, në 1928 dhe 1931, lojtari i fundit i Evertonit që shënoi një 'treble'.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/day-history-dixie-dean-scores-6744001|title=On this day: Dixie Dean scores a hat-trick at Anfield in his 100th game for the Blues|date=25 shkurt 2014|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> Hat-trick-et e Liverpoolit kanë ardhur nga [[Harry Chambers|Chambers]] (1922), Forshaw (1925), Hanson (1933) dhe Howe (katër gola në 1935). Pothuajse pesëdhjetë vjet kaluan para hat-trick-ut të radhës në derbi, i shënuar nga [[Ian Rush]], i cili arriti katër gola në një fitore 5–0 në Goodison në 1982; kaluan edhe tridhjetë vjet derisa [[Steven Gerrard]] shënoi një hat-trick kundër Evertonit në Anfield në një fitore 3–0. Nga të gjitha hat-trick-et e ligës, vetëm dy (Young në 1904 dhe Rush në 1982) u arritën në Goodison; të gjithë të tjerët ishin në Anfield.<ref>{{cite web|url=https://thesefootballtimes.co/2018/11/30/ian-rush-and-the-four-goal-merseyside-mauling-of-everton/|title=IAN RUSH AND THE FOUR-GOAL MERSEYSIDE MAULING OF EVERTON|date=30 nëntor 2018|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/293938-steven-gerrard-everton-hat-trick|title=On this day... Gerrard's Merseyside derby hat-trick|date=13 mars 2018|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> '''Autogolat''': Autogoli i famshëm i [[Sandy Brown (footballer, born 1939)|Sandy Brown]] në sezonin fitues të kampionatit të Evertonit 1969–70 ishte, çuditërisht, vetëm autogoli i dytë në historinë e ndeshjes, i pari që ishte shënuar nga Balmer (Everton) në 1902.<ref>{{cite web|url=https://www.farpostheader.com/2020/04/greatest-own-goals-of-all-time-no-3.html|title=Greatest Own Goals of All-Time No.3|date=24 prill 2020|access-date=16 maj 2024|language=en|archive-date=16 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240516154941/https://www.farpostheader.com/2020/04/greatest-own-goals-of-all-time-no-3.html|url-status=dead}}</ref> Që atëherë, tetë Evertonianë janë "kredituar" me një autogol, duke përfshirë dy në të njëjtën ndeshje në Anfield në 1972. Ka pasur vetëm tre autogola të Liverpoolit. Devijimi i pafat i [[Leighton Baines]] në Goodison në 2012–13 është autogoli më i fundit i të gjithë autogolave të ditës së derbit. '''Shënimi në ndeshje radhazi''': Midis majit dhe shtatorit 1986, Ian Rush shënoi për Liverpoolin në katër derbi radhazi, asnjëra prej tyre ndeshje lige (finalja e Kupës, Mburoja e Bamirësisë dhe dy finale të Super Kupës). Disa lojtarë kanë shënuar në tre ndeshje radhazi: Hardman (Everton, 1905–06), Freeman (Everton, 1909–10), Parkinson (Liverpool, 1910–11), King (Everton, 1978–79), Lineker (Everton, 1985–86), Barnes (Liverpool, 1989–90) dhe Fowler (Liverpool, 1995–96). '''Golashënuesi më i ri i derbit''': Megjithëse e vështirë për t'u vërtetuar, pasi datëlindjet e lojtarëve të hershëm nuk dihen gjithmonë, golashënuesi më i ri i konfirmuar në derbi është [[Danny Cadamarteri]] i Evertonit, i cili shënoi golin e fitores në Goodison gjashtë ditë pas ditëlindjes së tij të 18-të në tetor 1997.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/en/news/the-everton-hero-once-compared-to-michael-owen-whose-kids-are-future-efl-stars-38380958|title=The Everton hero once compared to Michael Owen whose kids are future EFL stars|access-date=15 maj 2024|language=en}}</ref> ===Më shumë paraqitje të të gjitha kohërave=== {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Kombi<ref name="givemesport.com"/> !Lojtari !Klubi !Paraqitje !Vitet !Pozicioni |- ||{{flagicon|Wales}} |[[Neville Southall]] |Everton |41 |{{nowrap|1981–1998}} |Portier |- |{{flagicon|Wales}} |[[Ian Rush]] |Liverpool |36 |1980–1987<br />1988–1996 |Sulmues |- |{{flagicon|Zimbabwe}} |[[Bruce Grobbelaar]] |Liverpool |34 |1980–1994 |Portier |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Alan Hansen]] |Liverpool |33 |1977–1990 |Mbrojtës |- |{{flagicon|Wales}} |[[Kevin Ratcliffe]] |Everton |32 |1980–1992 |Mbrojtës |} ===Porta e paprekur (Clean sheets)=== {|class="wikitable" style="text-align:center" |- !Kombi !Lojtari !Klubi !Porta të paprekura !Ndeshje !Vitet |- ||{{flagicon|England}} |[[Ray Clemence]] |Liverpool |15 |27 |{{nowrap|1967–1981}} |- ||{{flagicon|Wales}} |[[Neville Southall]] |Everton |15 |41 |1981–1998 |- |{{flagicon|Zimbabwe}} |[[Bruce Grobbelaar]] |Liverpool |10 |34 |1980–1994 |- |{{flagicon|England}} |[[Gordon West]] |Everton |9 |20 |1962–1973 |- |{{flagicon|Scotland}} |[[Tommy Lawrence]] |Liverpool |8 |16 |1957–1971 |- |{{flagicon|Spain}} |[[Pepe Reina]] |Liverpool |8<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-v-everton-15-stats-know-about-saturdays-derby|title=Liverpool v Everton: 15 stats to know about Saturday's derby|date=20 tetor 2023|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> |17 |2005–2013 |- |{{flagicon|Brazil}} |[[Alisson Becker|Alisson]] |Liverpool |7 |10 |2018–present |- |{{flagicon|Wales}} |[[Cyril Sidlow]] |Liverpool |6 |10 |1946–1952 |- |{{flagicon|IRL|1783}} |[[Billy Scott (footballer, born 1884)|Billy Scott]] |Everton |6 |15 |1904–1912 |- |{{flagicon|England}} |[[Ted Sagar]] |Everton |6 |20 |1929–1953 |- |{{flagicon|England}} |[[Jordan Pickford]] |Everton |6 |16 |2017–present |- |{{flagicon|USA}} |[[Tim Howard]] |Everton |5 |18 |2006–2016  |- |{{flagicon|NIR|1972}} |[[Elisha Scott]] |Liverpool |5 |20 |1912–1917<br />1919–1934 |- |{{flagicon|Wales}} |[[Dai Davies (footballer, born 1948)|Dai Davies]] |Everton |3 |5 |1970–1977 |} {{col-begin}} {{col-2}} ===10 pranishmëritë më të larta për ndeshjet derbi të Ligës=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Rangu ! Data ! Stadiumi ! Rezultati ! {{abbr|Att.|Prania}}<ref name="Highest attendance in derby">{{cite web|url=https://www.evertonresults.com/derbyhighatts.htm|title=Highest attendance in derby|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> |- | 1 | 18 shtator 1948 | [[Goodison Park]] |style="background:silver;color:black"| Everton 1–1 Liverpool | 78,299 |- | 2 | 22 shtator 1962 | Goodison Park |style="background:silver;color:black"| Everton 2–2 Liverpool | 72,488 |- | 3 | 16 shtator 1950 | Goodison Park |style="background:red;color:white"| Everton 1–3 Liverpool | 71,150 |- | 4 | 27 gusht 1949 | Goodison Park |style="background:silver;color:black"| Everton 0–0 Liverpool | 70,812 |- | 5 | 27 shtator 1947 | Goodison Park |style="background:red;color:white"| Everton 0–3 Liverpool | 66,776 |- | 6 | 8 shkurt 1964 | Goodison Park |style="background:blue;color:white"| Everton 3–1 Liverpool | 66,515 |- | 7 | 15 tetor 1927 | Goodison Park |style="background:silver;color:black"| Everton 1–1 Liverpool | 65,729 |- | 8 | 12 prill 1965 | Goodison Park |style="background:blue;color:white"| Everton 2–1 Liverpool | 65,402 |- | 9 | 1 tetor 1938 | Goodison Park |style="background:blue;color:white"| Everton 2–1 Liverpool | 64,977 |- | 10 | 3 shkurt 1968 | Goodison Park |style="background:blue;color:white"| Everton 1–0 Liverpool | 64,482 |} {{col-2}} ===Mesatarja e pranishmërisë së dekadës për ndeshjet derbi=== {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! Periudha<ref>{{cite web|url=https://www.toffeeweb.com/history/records/attendances.php|title=Attendance History|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> ! Mesatarja e Evertonit ! Mesatarja e Liverpoolit |- | ''2020*–'' | 39,368 | ''' 52,256''' |- | 2010–2019 | 39,597 | '''50,221''' |- | 2000–2009 | 40,020 | '''44,360''' |- | 1990–1999 | 39,107 | '''41,823''' |- | 1980–1989 | '''49,529''' | 45,240 |- | 1970–1979 | '''55,502''' | 54,168 |- | 1962–1969 | '''64,606''' | 53,805 |- | 1946–1951 | '''63,529''' | 50,697 |- | 1931–1939 | '''49,444''' | 45,423 |- | 1919–1930 | '''51,590''' | 50,694 |- | 1905–1915 | '''41,600''' | 37,600 |- | {{nowrap|1894–1904}} | '''39,888''' | 28,444 |} {{col-end}} Vetëm ndeshjet e ligës. Prania më e lartë ndonjëherë 100,000 vlerësim në finalen e Kupës së Qumështit 1984 dhe Mburojën e Bamirësisë 1984. Prania më e lartë në Anfield 56,060 për ndeshjen e ligës 1962–63.<ref name="Highest attendance in derby"/> * Nuk përfshihen ndeshjet e luajtura pa tifozë për shkak të pandemisë COVID-19. ===Ndeshjet në fushë neutrale=== Ka pasur dymbëdhjetë ndeshje derbi të luajtura në fusha neutrale: gjashtë në [[Wembley]] (si fushat [[Wembley Stadium (1923)|e vjetër]] ashtu edhe [[Wembley Stadium|e re]]), katër në [[Maine Road]] dhe nga një në [[Villa Park]] dhe [[Old Trafford]]: {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! Data ! Gara ! Vendi ! Rezultati ! Prania |- |31 mars 1906 | Gjysmëfinalja e Kupës FA | Villa Park |style="background:blue;color:white"| Everton 2–0 Liverpool | 37,000 |- |25 mars 1950 | Gjysmëfinalja e Kupës FA | Maine Road |style="background:red;color:white"| Liverpool 2–0 Everton | 72,000 |- | 27 mars 1971 | Gjysmëfinalja e Kupës FA | Old Trafford |style="background:red;color:white"| Everton 1–2 Liverpool | 62,144 |- | 23 prill 1977 | Gjysmëfinalja e Kupës FA | Maine Road |style="background:silver;color:black"| Everton 2–2 Liverpool | 56,637 |- | 27 prill 1977 | Ripërsëritja e gjysmëfinales së Kupës FA | Maine Road |style="background:red;color:white"| Everton 0–3 Liverpool | 56,579 |-  | 25 mars 1984 | Finalja e Kupës së Ligës | Wembley |style="background:silver;color:black"| Everton 0–0 Liverpool (pas kohës shtesë) | 100,000 |- | 28 mars 1984 | Ripërsëritja e finales së Kupës së Ligës | Maine Road |style="background:red;color:white"| Everton 0–1 Liverpool  | 52,089 |- | 8 gusht 1984 | Mburoja e Bamirësisë e FA-së | Wembley |style="background:blue;color:white"| Everton 1–0 Liverpool | 100,000 |- | 10 maj 1986 | Finalja e Kupës FA | Wembley |style="background:red;color:white"| Liverpool 3–1 Everton | 98,000 |- | 16 gusht 1986 | Mburoja e Bamirësisë e FA-së | Wembley |style="background:silver;color:black"| Everton 1–1 Liverpool | 88,231 |- | 20 maj 1989 | Finalja e Kupës FA | Wembley |style="background:red;color:white"| Liverpool 3–2 Everton (pas kohës shtesë) | 82,800 |- | 14 prill 2012 | Gjysmëfinalja e Kupës FA | Wembley |style="background:red;color:white"| Everton 1–2 Liverpool | 87,231 |} ===Penalltitë=== Që nga [[World War I|Lufta e Parë Botërore]], Evertonit i janë dhënë vetëm tre penallti gjatë derbit në Anfield (të gjitha të shënuara), ndërsa Liverpooli ka pasur njëmbëdhjetë në Goodison, nga të cilat tre janë humbur (edhe pse vetëm një nga këto humbje ndikoi në rezultatin përfundimtar).<ref>{{cite web|url=https://www.evertonresults.com/derbypens.htm|title=Derby penalties|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> ==Kalimi i parkut (Crossing the park)== Lojtarët që transferohen mes klubeve thuhet se po "kalojnë Parkun". Fraza i referohet [[Stanley Park, Liverpool|Parkut Stanley]], i cili shtrihet midis Anfield dhe Goodison Park. Meqenëse Liverpooli u formua kur Evertoni u largua nga Anfield, i cili kishte qenë fusha e tyre e shtëpisë, dy lojtarët që qëndruan prapa ([[Duncan McLean (footballer, born 1869)|Duncan McLean]] dhe [[Thomas G. Wylie]]) në të vërtetë nuk e kaluan parkun. Lojtari i parë që kishte si Anfield ashtu edhe Goodison si fushën e tij të shtëpisë ishte [[Patrick Gordon (footballer)|Patrick Gordon]]. '''Embargoja e transferimit''': Liverpooli nuk bleu drejtpërdrejt nga Evertoni midis 1959 dhe 2000, ndërsa pati një ngrirje të ngjashme në drejtim të kundërt midis 1961 dhe 1982. '''Luajti për të tre''': [[Dave Hickson]], John Heydon dhe Frank Mitchell janë të vetmit tre lojtarë që kanë luajtur për Liverpool, Everton dhe [[Tranmere Rovers F.C.|Tranmere Rovers]], tre klubet kryesore të Merseyside që ekzistojnë ende. [[New Brighton A.F.C.|New Brighton]] ishin anëtarë të ligës së futbollit nga 1923 deri në 1951; [[Bill Lacey (footballer)|Bill Lacey]] dhe [[Neil McBain]] luajtën për të treja: Everton, Liverpool dhe New Brighton. [[John Whitehead (footballer)|John Whitehead]] luajti për Liverpool, Everton dhe gjithashtu për [[Bootle F.C.|Bootle]] në vitin e tyre të vetëm si skuadër e ligës (1892–93), përpara se të zëvendësoheshin në Divizionin 2 nga rivalët lokalë Liverpool. Lista më poshtë tregon datat e transferimit dhe tarifat, kur dihen.<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-in/lists/from-peter-beardsley-to-nick-barmby-meet-the-players-who-crossed-the-merseyside-derby-rivalry-and-played-for-both-liverpool-and-everton/bltbd5718d81c3e1a6e#cs22e544fe31b327fe|title=From Peter Beardsley to Nick Barmby - Meet the players who crossed the Merseyside derby rivalry and played for both Liverpool and Everton|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.friendsofliverpool.com/2023/10/which-players-have-played-for-both-liverpool-everton/|title=Which Players Have Played For Both Liverpool & Everton?|date=28 tetor 2023|access-date=16 maj 2024|language=en}}</ref> '''Everton, pastaj Liverpool''' * [[Abel Xavier]] – 2002 – £750,000 (i vetmi lojtar që ka luajtur në ndeshjet derbi për të dyja skuadrat në të njëjtin sezon) * [[Nick Barmby]] – 2000 – 6&nbsp;milionë £ (tarifa më e lartë që Liverpooli ka paguar Evertonit) * [[Dave Hickson]] – 1959 – £12,000 (luajti gjithashtu për [[Tranmere Rovers]] një nga gjashtë lojtarët që luajtën për tre klube të ndryshme të Merseyside) * Tony McNamara – 1957 – £4,000 * John Heydon – 1949 – pa tarifë (luajti gjithashtu për [[Tranmere Rovers F.C.|Tranmere Rovers]], një nga gjashtë lojtarët që luajtën për tre klube të ndryshme të Merseyside) * Bill Harthill – 1936 * [[Jack Balmer]] – 1935 – pa tarifë * Thomas Johnson – 1934 * Frank Mitchell – 1919 (luajti gjithashtu për [[Tranmere Rovers F.C.|Tranmere Rovers]], një nga gjashtë lojtarët që luajtën për tre klube të ndryshme të Merseyside) * [[Bill Lacey (footballer)|Bill Lacey]] – 1912 – pjesë e marrëveshjes së shkëmbimit për Uren (Lacey luajti gjithashtu për [[New Brighton A.F.C.|New Brighton]], një nga gjashtë lojtarët që kanë luajtur për tre klube të ndryshme të Merseyside) [[File:Andrew Hannah.jpg|right|thumb|[[Andrew Hannah]], kapiten me të dy Evertonin dhe Liverpoolin]] * [[Tom Gracie]] – 1912 – pjesë e marrëveshjes së shkëmbimit për Uren * [[Arthur Berry (footballer)|Arthur Berry]] – Nënshkroi fillimisht për Liverpoolin në 1906, pastaj luajti për Wrexham, Fulham dhe Universitetin e Oksfordit përpara se të nënshkruante për Evertonin. Ai u kthye drejtpërdrejt në Liverpool nga Evertoni për një periudhë të shkurtër në 1912. * Don Sloan – 1908 – pa tarifë * [[David Murray (footballer, born 1882)|David Murray]] – 1904 * [[Abe Hartley]] – 1897 * [[Alex Latta]] – 1896 (Nuk bëri një paraqitje të lartë për Liverpoolin) * [[Fred Geary]] – 1895 – £60 * [[John Whitehead (footballer)|John Whitehead]] – 1894 – (luajti gjithashtu për [[Bootle F.C.|Bootle]]), një nga gjashtë lojtarët që kanë luajtur për tre klube të ndryshme të Merseyside * [[Patrick Gordon (footballer)|Patrick Gordon]] – 1893 * [[Duncan McLean (footballer, born 1869)|Duncan McLean]] – 1892; së bashku me Wylie, të vetmit dy lojtarë që qëndruan në Liverpool kur Evertoni u largua nga Anfield.  * [[Thomas G. Wylie]] – 1892 Në vijim luajtën për klube të tjera përpara se të transferoheshin te Liverpooli: * [[Andrew Hannah]] – Luajti për [[Renton F.C.|Renton]] në mes. (Lojtari i parë që kapitenoi si Evertonin ashtu edhe Liverpoolin) * [[Edgar Chadwick]] – Luajti për [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] dhe [[Burnley F.C.|Burnley]] në mes. * [[David Johnson (footballer, born 1951)|David Johnson]]- Luajti për [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]] në mes; u kthye te Evertoni pasi luajti për Liverpoolin. * [[Neil McBain]] – Luajti për [[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] në mes. Ai gjithashtu luajti – në rrethana të çuditshme – një ndeshje për [[New Brighton A.F.C.|New Brighton]]: si menaxher luajti një ndeshje në portë për shkak të një krize lëndimesh, në moshën 52-vjeçare, duke u bërë lojtari më i vjetër që ka luajtur ndonjëherë në një ndeshje lige. Ai është një nga gjashtë lojtarët që luajtën për tre klube të ndryshme të Merseyside. * [[Steve McMahon]] – Luajti për [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] në mes. Ai është gjithashtu një nga vetëm dy lojtarët që kanë kapitenosur si Evertonin ashtu edhe Liverpoolin.<ref>{{cite web|url=http://www.lfcvancouver.com/the-editor/185-ex-red-volume-19-steve-mcmahon.html|title=Steve McMahon profile|website=lfcvancouver.com|date=8 maj 2011|language=en}}</ref> * [[Darren Potter]] – Lojtar i të rinjve të Evertonit që nuk bëri kurrë një paraqitje në ekipin e parë, luajti për [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] në mes. * [[Billy Scott (footballer, born 1884)|Billy Scott]] – Luajti për [[Leeds City F.C.|Leeds City]] në mes. '''Liverpool, pastaj Everton''' * [[Gary Ablett (English footballer)|Gary Ablett]] – 1992 – £750,000 (i vetmi lojtar që ka fituar Kupën FA me të dyja klubet). * [[Peter Beardsley]] – 1991 – 1&nbsp;milion £; ishte nënshkrimi më i shtrenjtë i Evertonit nga Liverpooli. * [[Alan Harper (footballer)|Alan Harper]] – 1983 – £100,000; megjithëse në librat e Liverpoolit, ai nuk bëri kurrë një paraqitje në ekipin e parë. * [[Kevin Sheedy (Irish footballer)|Kevin Sheedy]] – 1982 – £100,000. * [[David Johnson (footballer, born 1951)|David Johnson]] – 1982 – £100,000; filloi te Evertoni, shkoi te [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]] pastaj Liverpooli dhe më pas u kthye te Evertoni. * [[Johnny Morrissey]] –1962 – £10,000 * [[Jimmy Payne]] – 1956 – £5,000 * Dick Forshaw – 1927 – i vetmi lojtar që ka fituar Kampionatin e Ligës me të dyja klubet * Harold Uren – 1912 – pjesë e marrëveshjes së shkëmbimit për Lacey dhe Gracie * [[Benjamin Howard Baker]] – rreth vitit 1910 Në vijim luajtën për klube të tjera përpara se të transferoheshin te Evertoni: * [[David Burrows (footballer)|David Burrows]] – Luajti për [[West Ham United F.C.|West Ham United]] në mes. * [[Don Hutchison]] – Luajti për [[West Ham United F.C.|West Ham United]] dhe [[Sheffield United F.C.|Sheffield United]] në mes. * [[Dave Watson]] – Luajti për [[Norwich City F.C.|Norwich City]] në mes. * [[John Gidman]] – Luajti për [[Aston Villa]] në mes. * [[Arthur Berry (footballer)|Arthur Berry]] – Luajti për Wrexham, Fulham dhe Universitetin e Oksfordit në mes të Evertonit; u kthye në Liverpool për një periudhë të shkurtër në 1912. * [[Andy Lonergan]] – Luajti për Stoke City dhe West Bromwich Albion përpara se t'i bashkohej Evertonit. * [[Conor Coady]] – Luajti për Sheffield United, Huddersfield dhe Wolves përpara se t'i bashkohej Evertonit në huazim. * [[Sander Westerveld]] - Luajti për Real Sociedad, Real Mallorca dhe Portsmouth përpara se t'i bashkohej Evertonit në huazim, duke luajtur 2 ndeshje në 2006. Përveç lojtarëve që "kaluan parkun", menaxheri i parë i Evertonit, [[William Edward Barclay]], qëndroi në Anfield pasi Evertoni u zhvendos në Goodison Park për t'u bërë menaxheri i parë i Liverpoolit. Më 30 qershor 2021, ish-menaxheri i Liverpoolit [[Rafael Benítez]] nënshkroi një kontratë trevjeçare me Evertonin. Ai u shkarkua më 16 janar 2022. == Referime == {{reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== * [http://www.evertonfc.com/ Everton F.C. faqja zyrtare] * [http://www.liverpoolfc.com/ Liverpool F.C. faqja zyrtare] * [http://www.footiemap.com/multiclubcities.php?co=england&season=2007-2008&map=liverpool&showing=all%20clubs%20in%20Levels%201-6/ Harta e vendndodhjeve të klubeve] * {{YouTube|zMt2n9E61NU|Everton v Liverpool (1902)}} – Merseyside derby në 1902 {{Liverpool F.C.}} [[Kategoria:Liverpool F.C.]] [[Kategoria:Futboll në Spanjë]] [[Kategoria:Everton F.C.]] [[Kategoria:Rivalitete futbollistike]] mkte0c29w21fswot358rrl2w3wfz2j3 Burgus 0 389807 3062429 3048386 2026-11-04T07:54:51Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062429 wikitext text/x-wiki {{Short description|Fortifikim i kohëve të vona perandorake romake}} [[Skeda:Burgus5.JPG|parapamje|379px|Ahegg burgus]] Një '''''burgus''''' ([[gjuha latine|latinisht]], shumës ''burgi'') ose ''turris'' ("kullë")<ref>[[Corpus Inscriptionum Latinarum]], [https://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+08%2C+02546&r_sortierung=Belegstelle VIII 2546] {{Lidhje e vdekur}}; [[Corpus Inscriptionum Latinarum]], [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+08%2C+08%2C+02548&r_sortierung=Belegstelle VIII 2548] {{Lidhje e vdekur}}. [[Talmudi|Talmudi Babilonas]], Mo'ed Katan 28b</ref> është një kullë e vogël e fortifikuar si [[castra|castrum]] e [[lashtësia e vonë|lashtësisë së vonë]], e cila ndonjëherë mbrohej nga një vepër e jashtme dhe e rrethuar nga hendeqe. Timothy Darvill e përkufizon atë si "një pozicion i vogël i fortifikuar ose [[Kulla e rojes|kullë vrojtimi]] që zakonisht kontrollon një rrugë të rëndësishme."<ref>Darvill, Timothy (2008). ''Oxford Concise Dictionary of Archaeology'', botimi i 2-të, [[Oxford University Press]], Oksford dhe [[New York]], fq. 63. {{ISBN|978-0-19-953404-3}}.</ref> ''Burgus'' ishte një term i përdorur në periudhën e vonë të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe veçanërisht në [[Gjermania|provincat gjermanike]].<ref>[[Corpus Inscriptionum Latinarum]], [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+03%2C+03385&r_sortierung=Belegstelle III 3385]{{Lidhje e vdekur}} dhe L'Année épigraphique [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=AE+1910%2C+00145&r_sortierung=Belegstelle 1910 145]{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Përkufizimi == [[Skeda:Spätrömischer Burgus in Goch-Asperden (D).png|parapamje|majtas|444px|Vizatim artistik i ''Asperden burgus'' të vonë romake, siti bërthamë me mure të jashtme dhe hendek]] ''Burgus'' është një fjalë latine, e përdorur nga fundi i [[shekulli II|shekullit të II]]<ref>p.sh., në mbishkrime nga mbretërimi i perandorit [[Komodi|Komod]] ([[180]]-[[192]]) nga Limes [[Panonia]]n [[Lumi i Danubit|Danubian]]: [[Corpus Inscriptionum Latinarum]] [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+03%2C+03385&r_sortierung=Belegstelle III 3385]{{Lidhje e vdekur}} dhe l’Année épigraphique [http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=AE+1910%2C+00145&r_sortierung=Belegstelle 1910, 145]{{Lidhje e vdekur}}</ref> por më e zakonshme në [[lashtësia e vonë|lashtësinë e vonë]] dhe rridhte nga [[gjuhët gjermanike]]; është e bashkë-prejardhur me fjalën greke ''pyrgos''. Ajo i referohet një kulle të fortifikuar, ndonjëherë të caktuar për vrojtim.<ref>Georg Goetz:. ''Corpus glossariorum Latinorum'', Volume II, 426, 26.</ref> Fjala burgus shfaqet për herë të parë te autorët e [[lashtësia e vonë|antikitetit të vonë]] si për shembull [[Vegeti|Flavo Vegeti]] me veprën e tij Epitome rei militaris, apo [[Orosius]] me veprën Historiae contra paganos. [[Skeda:burgus ladenburg modell.jpg|parapamje|372px|Rindërtim artistik i ''Ländeburgus'' në Ladenburg. Ura nuk është përcaktuar arkeologjikisht.]] == Zhvillimi dhe funksioni == Nga viti [[369]], nën [[Valentiniani I|Valentinianin]], një program i gjerë ndërtimi fortesash u krijuan përgjatë kufijve të [[Perandoria Romake|Perandorisë]]. Ai përfshinte ndërtimin e kullave drejtëkëndore dy katëshe, (mesatarisht 8–12 m të gjera dhe 10–12 m të larta), të ashtuquajturat fortesa rezidenciale ([[gjuha gjermane|gjermanisht]]: ''Restkastelle'') në fushim ''[[limes]]i'' që tashmë ishte zhveshur gjerësisht nga komplementet e saj dhe hambarët (''horrea'') e përcaktuar për trupat kufitare. Këto ''burgi'' ishin thelbësisht një zhvillim i kullave të ''[[limes]]it'' tëe [[Perandoria Romake|periudhës së mesme perandorake]] dhe përbëhej, në rastin e shembujve të mëdhenj, nga një strukturë qendrore si [[kulla|kullë]] dhe fortifikime të jashtme (një ledh, muri mbrojtës ose palisada, e rrethuar nga mjaft hendeqe). [[Skeda:Burgus Finningen Neu-Ulm Bayern.png|parapamje|majtas|281px|Finningen burgus bazuar mbi studimin e Michael Mackensen, 1985]] Baza e tyre zakonisht ishte në formë katrore apo drejtëkëndore, në raste të rralla trapezoide apo rrethore. Kjo ndodhte për shkak të faktit se kullat katrore ishin më të lehta për tu ndërtuar në kohë relativisht të shkurtëra, por ishin më pak rezistente ndaj goditjes me predha apo dashë, ndërsa ato rrethore ishin më të vështira për tu ndërtuar, megjithëse më të qëndrueshme. Një veçori e jashtëzakonshme e ndërtimit të këtij tipi të lashtësisë së vonë, është rritja domethënëse e madhësisë së kullës qendrore. Shumica e këtyre fortifikimeve të reja u braktisën ose shkatërruan rreth mesit të [[shekulli V|shekullit të V]]. ''Burgi'' u ndërtuan përgjatë lumenjve kufitarë dhe përgjatë rrugëve të rëndësishme, ku ato do të përdoreshin për vrojtim, si pozicione të avancuara ose për sinjalizim. Duke ndërtuar të tilla kulla më të vogla vrojtimi, fortesëza (''[[castellum|castella]]''), civilët strehoheshin në pronat dhe doket e fortifikuar për varkat lumore, vecanërisht në [[Lumi i Rinit|Rinin e Sipër]] dhe [[Lumi i Danubit|Danub]], quheshin gjithashtu ''burgi''. Në qytetet brengdetare të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe fillimit të [[Perandoria Bizantine|Bizantit]], u ndërtuan komplekse vendore mbrojtëse (''burgi'') për të mbrojtur limane të rëndësishme. [[Skeda:Ländeburgus Zullestein-rek..png|parapamje|372px|Skicim artistik i ''Ländeburgus'' në Zullestein (D) me planin e sitit]] Trupat në këto stacione zhvillonin detyra policimi përgjatë rrugëve dhe kujdeseshin për ruajtjen e ligjit dhe rendit në fshatra.<ref>Talmud v. Jerusalem, Eroubin V, 1</ref> ''Burgi'' mund të kontrollonin lëvizjen përgjatë rrugëve dhe lumenjve, ose të shërbenin gjatë krizave si një vende strehimi. Kullat e mëdha, si ajo në Asperden, me gjasa shërbenin si strehimore për popullsinë përreth dhe si hambare. Një tip i veçant i këtij ndërtimi ishte ''ländeburgi'' ose ''schiffsländeburgi'' meriton për tu përmendur. Një ländenburgus i mirë-ruajtur është gjetur në Ladenburg am Nicarus. Ngjashmërisht në Kështjellën Stein në grykëderdhjen e Weschnitz, e cila është ndërtuar nga romakët, ku vëshgohet një burgus shumë-katësh me një sipërfaqe dyshemeje prej 21.3 me 15 metra dhe një skelë ankorimi anijesh 42 metra të gjatë.<ref>Edmund Ritscher [http://www.e-ritscher.de/plaintext/downloads/burgstein.pdf Burg Stein (Hessen) oder Zulllestein]</ref> (gjithashtu me Burgus Szentendre-Dera Kostandiniane) Në Kështjellën Szob të Danubit në [[Hungaria|Hungarinë]] veriore, e cila u ndërtua ose nga [[Konstanci II]] ([[337]]-[[360]]) ose nga [[Valentiniani I]] ([[364]]-[[375]]), dëshmitë e mbledhura në vitin [[1989]], tregojnë se të paktën disa nga këto ndërtesa ishin të suvatuara me të bardhë. Si në mjaft vende në [[Limes]]in e Mesëm Perandorak në Gjermani, piktorët e kanë imituar në vijim muraturën me llaç me bojë të kuqe mbi këtë suva.<ref>{{cite book|author=Zsolt Visy|title=The Ripa Pannonica in Hungary|publisher=Akadémiai Kiadó|year=2003|language=en|location=Budapest|isbn=963-05-7980-4|page=53}}</ref> [[Skeda:Ländeburgus Szentendre-Dera (Italiano).png|parapamje|majtas|339px|Burgusi romak i Szentendra-Dera, kufiri danubinan, Hungari]] Një tjetër fortesë e vogël u zbulua në Trebur-Astheim afër grykëderdhjes së Schwarzbach-uk në Rin dhe e gërmuar në vitin [[2003]]. Megjithëse aty nuk është ruajtur muratura origjinale, një skelë valentiniane anijesh mund të provojë metodat gjeomagnetike dhe gjeoelektrike ashtu dhe gjetjen e monedhave.<ref>[https://web.archive.org/ëeb/20070609170044/http://web.uni-frankfurt.de/fb09/provroem/astheim.html Grabung 2003 in Trebur-Astheim, Kreis Groß-Gerau], Universität Frankfurtit am Main, Institute für Archäologische Wissenschaften Abt. II</ref> Fortesa e antikitetit të vonë e Altripit në bregun e majtë të Rinit, e bashkangjitur me një ländeburgus në bregun e djathtë të Rinit në Neckarau (në atë kohë bashkimi i Nekarit me Rinin) dhe një tjetr ''inselburgus'' midis, mund të kenë siguruar një kalim të përhershëm të Rinit si një strukturë e përhershme ose si një urë anije.<ref>{{Cite book|author=Jörg Fesser|url=http://bibserv7.bib.uni-mannheim.de/madoc/volltexte/2006/1161/pdf/Fesser2.pdf|title=Frühmittelalternliche Siedlungen der nördlichen Vorderpfalz unter besonderer Berücksichtigung der merowingerzeitlichen Bodenfunde un der karolingerzeitlichen Schriftquellen|year=2006|publisher=University of Mannheim|language=de|page=378}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> [[Skeda:Veröcemaros-Dunamezö.png|parapamje|336px|Plani dysheme i burgusit të mirë-studiuar të Veröcemaros-Dunamezö]] Megjithatë disa studiues e vënë në dyshim ekzistencën e ländeburgi të tillë në përgjithësi. Kjo lidhet veçanërisht me sitet në lakoret hungareze të Danubit, që janë shumë të ngjashme me sitet nga [[Gjermania]] dhe është pohuar se ''në disa raste, mbetjet e mureve tregojnë një fortesë breglumore të mbyllur''.Gjithashtu, është dyshuar se mund të ketë qenë e mundur të krijohet një basen limanor brenda sheshit të rrethuar me mur të hapur ndaj lumit për shkak të kushteteve të terrenit dhe veçanërisht të diferencave në nivelin e zonës së lakores së Danubit.<ref>{{Cite book|author=Christine Ertel|title=Das römische Hafenviertel von Brigantium / Bregenz|year=1999|publisher=Schriften des vorarlberger Landesmuseums|series=A|volume=6|location=Bregenz|language=de|page=31}}</ref> Kjo pikëpamje pretendon se ländeburgi kishte një basen limani brenda mureve të saj, siç tregojnë përpjekjet e vjetra të rindërtimit. Rindërtimet më të fundit shpesh paraqesin sheshin e rrethuar me mure si një vend i sigurt për depozitimin dhe riparimin e anijeve lumore. Në këtë kuptim, filologjisti klasik Wilhelm Schleiermacher ([[1904]]-[[1977]]) gjithashtu e interpreton ''oborrin e brendshëm'' të këtyre skelave të fortifikuara të anijeve, muret e krahëve dhe darëve me kulla u shkatërruan dukshëm në periudhën post-valentiniane për arsye të panjohura, kështu që në fund vetëm mbetën vetëm kullat burgus.<ref>{{Cite book|author=Sándor Soproni|title=Der spätrömische Limes zwischen [[Esztergom]] und Szentendre|url=https://archive.org/details/dersptrmischelim0000sopr|year=1978|publisher=Akadémiai Kiadó|language=de|location=Budapest|isbn=963-05-1307-2|page=[https://archive.org/details/dersptrmischelim0000sopr/page/70 71]}}</ref><ref>{{Cite book|author=András Mócsy|title=Pannonien und das römische Heer. Selected Essays|year=1992|publisher=Steiner|language=de|location=Shtutgart|isbn=3-515-06103-7|page=231}}</ref> Gërmimet më të fundit hungareze në vitin [[1995]]<ref>{{Cite book|author=Éva Maróti|chapter=A Roman building near Szigetmonostor-Horóny|title=Panninica provincialia et Archaelogica|year=2003|publisher=Hungarian National Museum|language=en|location=Budapest|pages=197-203}}</ref> dhe në vitin [[2002]]<ref>{{Cite book|author=Zsolt Mráv|title=Bölcske. Roman Inscriptions and Finds – In memoriam Sándor Soproni (1926–1995)|year=2003|publisher=Hungarian National Museum|language=en|location=Budapest|id=isbn 963-9046-83-9|volume=38}}</ref> në lakoren e Danubit u konfirmua gjithashtu rindërtimi i arkitekturës së përgjithshme të këtyre ndërtimeve nga hulumtimet e vjetra. Një tip special ''burgusi'' përmbante një skelë lumore. Përveç një ndërtese drejtëkëndore afër bregut të lumit, ato kishin mure me bedena që shtriheshin deri në lum si si [[kanxha|darë]], duke e mbrojtur kështu skelën e zbritjes ose ankorimi për anijet e ngarkimit dhe ato të patrullimit të lumit. Termi burgus përdorej në [[Perandoria Romake|Perandorinë Romake]], por edhe jashtë fushës ushtarake. Ai i referohet gjithashtu një shoqërie nën ligjin publik ose një tregu qytetar që mundësohej nga bashkia. == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * ''[[Castra]]'' * ''[[Castellum]]'' * ''[[Burgu]]'' * [[Kështjella]] * [[Limes]] * [[Kulla e rojes]] * [[Limani]] * [[Hambar]]i * [[Mansio]] * [[Kolumbarium]] * [[Vegeti]] * [[Orosius]] * [[Jus trium liberorum]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Ludi]] * [[Spektaklet Romake]] * [[Kolonia Romake]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Iliro-romakët]] * [[Lista e toponimeve latine në Ballkan]] * [[Historia e Kushtetutës romake]] * [[Plumbata]] * [[Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake]] * [[Veshjet në Romën e lashtë]] * [[Veshjet ushtarake të Romës së lashtë]] * [[Moda e flokëve në Romën e lashtë]] * [[Pax Romana]] * [[Agentes in rebus]] * [[Frumentarii]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë]] * [[Filozofia e lashtë romake]] * [[Arsimi në Romën e lashtë]] * [[Feja romake]] * [[Martesa në Romën e lashtë]] * [[Arti romak]] * [[Kopshtet romake]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Ekonomia Romake]] * [[Bujqësia në Romën e lashtë]] * [[Rrugët romake]] * [[Kuzhina antike romake]] * [[Ushtria Romake]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Historia e Kushtetutës romake]] * [[Panem et circenses]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[E drejta romake]] * [[Senati Romak]] * [[SPQR]] * [[Magjistratët romakë]] * [[Novus homo]] * [[Magjistratët ekzekutivë të Republikës Romake]] * [[Perandoria Romake]] * [[Principati (Roma)]] * [[Dominati (Roma)]] * [[Lista e kolonive romake]] {{Div col end}} == Referime == <references /> == Bibliografia == {{Wiktionary|Burgus}} * Thomas Fischer: ''Die Römer in Deutschland.'' Theiss, Stuttgart, 1999, {{ISBN|3-8062-1325-9}}. * Jörg Fesser: ''Frühmittelalterliche Siedlungen der nördlichen Vorderpfalz.'' Dissertation University of Mannheim, 2006. * Dieter Planck, Andreas Thiel: ''Das Limes-Lexikon, Roms Grenzen von A-Z.'' Beck, Munich, 2009, {{ISBN|978-3-406-56816-9}}, p.&nbsp;21. * Yann Le Bohec: ''Die römische Armee.'' Steiner, Stuttgart, 1993, {{ISBN|3-515-06300-5}}, fq.&nbsp;175–177. * Ute Naberfeld: ''Rekonstruktionsversuch des spätrömischen Burgus von Asperden.'' te: ''An Niers und Kendel.'' 11 (1984), fq.&nbsp;16–17. * Baden State Museum (publ.): ''Imperium Romanum, Römer, Christen, Alamannen-Die Spätantike am Oberrhein.'' Theiss, Stuttgart, 2005, {{ISBN|3-8062-1954-0}}. * Вус О. В., Сорочан С. Б. Ранневизантийские бурги на побережье Таврики и Европейского Боспора (к вопросу о военном присутствии римлян в Юго-Восточном Крыму в IV—VI вв.) // Византийская мозаика: Сборник публичных лекций Эллино-византийского лектория при Свято-Пантелеимоновском храм. — Вып. 9. — Харьков: Майдан, 2021. — С. 162—198. — (Нартекс. Byzantina Ukraniensia. Supplementum 9). — ISBN 978-966-372-833-9. [[Kategoria:Fortifikime]] [[Kategoria:Kështjella]] [[Kategoria:Kulla]] [[Kategoria:Ushtria romake]] 4yrm4bnhpu3uv8a28z1i2zljifjx3xd Diskutim:Kundërshkollimi/Arkivi 1 1 389985 3062382 3028979 2026-11-04T04:24:11Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kundërshkollimi]] 3062382 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antishkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2630450 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190724130948/http://www.eco-action.org/dt/affluent.html për lidhjen http://www.eco-action.org/dt/affluent.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2023 16:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Antishkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2697151 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211207004115/https://www.sec-ed.co.uk/best-practice/what-is-the-purpose-of-education/ për lidhjen http://www.sec-ed.co.uk/best-practice/what-is-the-purpose-of-education/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 shtator 2024 07:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2815186 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://eprints.lse.ac.uk/66455/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 korrik 2025 03:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2831238 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231017215857/http://faculty.webster.edu/corbetre/philosophy/education/bg/bg-ch-5.html për lidhjen http://faculty.webster.edu/corbetre/philosophy/education/bg/bg-ch-5.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shtator 2025 12:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866015 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231017215955/http://eprints.lse.ac.uk/66455/ për lidhjen http://eprints.lse.ac.uk/66455/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 tetor 2025 21:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3026549 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.mentalhelp.net/articles/the-long-term-effects-of-bullying/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 gusht 2026 04:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kundërshkollimi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058514 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201127012753/https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojjdp/183015.pdf për lidhjen https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/ojjdp/183015.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 15:28 (CEST) tm3jypze72a6a863d8xzbnrld476t4x David Raya 0 390135 3062471 3053205 2026-11-04T11:12:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062471 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = David Raya | image = RC Lens - Arsenal FC (03-10-2023) 21 (cropped).jpg | caption = Raya me [[Arsenal F.C.|Arsenal]] në 2023 | full_name = David Raya Martín<ref>{{Cite web|title=Notification of shirt numbers: Brentford|url=https://www.efl.com/siteassets/efl-documents/202021/efl-squad-numbering-11.09.2020.pdf|access-date=19 shtator 2020|publisher=English Football League|page=12|language=en}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|15|9|1995|df=y}}<ref name="RoversProfile" /> | birth_place = [[Barcelona]], Spanjë | height = 1.83m<ref>{{cite web|title=David Raya: Overview|url=https://www.premierleague.com/players/7975/David-Raya/overview|publisher=Premier League|access-date=19 gusht 2023|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=David Raya|url=https://www.brentfordfc.com/en/teams/profile/david-raya|publisher=Brentford F.C.|access-date=19 gusht 2023|archive-date=3 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003171438/https://www.brentfordfc.com/en/teams/profile/david-raya|url-status=dead|language=en}}</ref> | position = [[Portieri|Portier]] | currentclub = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[UE Cornellà|Cornellà]] | youthyears2 = 2012–2014 | youthclubs2 = [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] | years1 = 2014–2019 | clubs1 = [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] | caps1 = 98 | goals1 = 0 | years2 = 2014–2015 | clubs2 = → [[Southport F.C.|Southport]] (huazim) | caps2 = 16 | goals2 = 0 | years3 = 2019–2024 | clubs3 = [[Brentford F.C.|Brentford]] | caps3 = 150 | goals3 = 0 | years4 = 2023–2024 | clubs4 = → [[Arsenal F.C.|Arsenal]] (huazim) | caps4 = 32 | goals4 = 0 | years5 = 2024– | clubs5 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps5 = 47 | goals5 = 0 | nationalyears1 = 2022– | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | club-update = 17:29, 26 tetor 2025 (UTC) | nationalteam-update = 23:40, 15 nëntor 2024 (UTC) }} '''David Raya Martín''' (lindur më 15 shtator 1995) është një [[futbollist]] profesionist spanjoll i cili luan si [[Portieri|portier]] për klubin anglez [[Arsenal F.C.|Arsenal]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. I njohur për shpërndarjen e tij, komandën e zonës, qëndrueshmërinë dhe aftësitë për të pritur gjuajtjet, ai konsiderohet si një nga portierët më të mirë në botë.<ref>{{cite web|last=White|first=Mark|date=4 dhjetor 2024|title=Ranked! The 10 best goalkeepers in the world|url=https://www.fourfourtwo.com/features/ranked-the-10-best-goalkeepers-in-the-world|access-date=19 dhjetor 2024|website=FourFourTwo|language=en}}</ref><ref>{{cite web|date=4 mars 2020|title=The 25 best goalkeepers in world football – ranked|url=https://www.90min.com/posts/best-goalkeepers-world-football-ranked|access-date=19 dhjetor 2024|website=90 min|language=en-GB}}</ref> Raya e filloi karrierën e tij si senior në Angli me [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]]. Ai bëri përparimin e tij profesional si pjesë e ekipit që u promovua nga [[EFL League One|League One]] në 2018. Ai u transferua te klubi i [[EFL Championship|Championship]] [[Brentford F.C.|Brentford]] në 2019 dhe ishte pjesë e ekipit që u promovua në [[Premier League]] në 2021. Në 2023, Raya iu bashkua një tjetër skuadre të Premier League, [[Arsenal F.C.|Arsenal]], në huazim, duke fituar çmimin [[Premier League Golden Glove|Doreza e Artë]] në sezonin e tij debutues dhe duke siguruar një transferim të përhershëm verën e ardhshme. Sezonin vijues ai fitoi Dorezën e Artë për herë të dytë radhazi, portieri i parë që e arrin këtë që nga Ederson. Në fund të sezonit, Arsenal njoftoi se Raya do të vishte fanellën me numër 1 për sezonin 25/26. Raya bëri debutimin e tij ndërkombëtar për Spanjën në 2022,<ref>{{cite web|last=Bloom|first=Ben|date=4 korrik 2024|title=Golden Glove winner Raya's incredible rise to the top|url=https://www.premierleague.com/news/4018980|access-date=2 prill 2025|publisher=Premier League|language=en}}</ref> dhe ishte pjesë e skuadrave për [[Kupa e Botës FIFA 2022]] si dhe [[UEFA Euro 2024]], të cilën Spanja e fitoi. ==Karriera në klub== ===Blackburn Rovers=== I lindur në [[Barcelona]], Katalonjë, Raya e filloi karrierën e tij në Spanjën e tij të lindjes dhe kombinoi [[Portier (futboll)|portën]] me të luajturit si një [[lojtar i fushës]] në [[futsal]].<ref name=":0">{{cite web|last=Marshall|first=Sam|date=15 gusht 2023|title=The Long Read: David Raya|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/the-long-read-david-raya-630187|access-date=14 mars 2022|website=Brentford FC|language=en-gb}}</ref> Më vonë ai luajti futboll për të rinjtë për [[UE Cornellà|Cornellà]], përpara se të transferohej në [[Futbolli në Angli|Angli]] për t'u bashkuar me [[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] në një bursë në korrik 2012.<ref>{{Cite web|title=List of Players Registered as Scholars in Accordance with Rule C.3 Between 01/07/2012 and 31/07/2012|url=http://www.thefa.com/~/media/2FC380172F88401482C3994AF130D59B.ashx|url-status=dead|access-date=7 korrik 2019|publisher=The Football Association|page=49|archive-date=23 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191023232130/http://www.thefa.com/~/media/2FC380172F88401482C3994AF130D59B.ashx|language=en}}</ref><ref name="RoversProfile">{{Cite web|title=David Raya|url=https://www.rovers.co.uk/teams/first-team/goalkeeper/david-raya-martin/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707175140/https://www.rovers.co.uk/teams/first-team/goalkeeper/david-raya-martin/|archive-date=7 korrik 2019|access-date=7 korrik 2019|publisher=Blackburn Rovers F.C.|language=en}}</ref> Dy vjet më parë, transferimi i Hugo Fernández në [[Ewood Park]] kishte çuar në një marrëveshje ndërmjet dy klubeve që lojtarët e Cornellà t'i bashkoheshin Blackburn Rovers për prova.<ref name=":0" /> Ai përparoi nëpërmjet [[Blackburn Rovers F.C. Under-23s and Academy|akademisë]] së klubit dhe nënshkroi një kontratë profesionale më 26 shkurt 2014.<ref>{{cite web|title=Raya pens pro deal|url=https://www.rovers.co.uk/news/2014/february/raya-pens-pro-deal/|access-date=25 prill 2015|website=Blackburn Rovers F.C.|language=en}}</ref> Raya fitoi përvojën e tij të parë si senior me një periudhë katër-mujore në [[Huazim (sport)|huazim]] te klubi i [[Conference Premier]] [[Southport F.C.|Southport]] gjatë gjysmës së parë të sezonit [[Football Conference 2014–15|2014–15]] dhe bëri 24 paraqitje.<ref name="SignsBrentford">{{cite web|title=David Raya signs for Brentford|url=https://www.brentfordfc.com/news/2019/july/david-raya-signs/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220629043820/https://www.brentfordfc.com/news/2019/july/david-raya-signs/|archive-date=29 qershor 2022|access-date=7 korrik 2019|publisher=Brentford F.C.|language=en}}</ref> Pas kthimit të tij në Ewood Park, ai bëri dy paraqitje në [[Sezoni 2014–15 i Blackburn Rovers F.C.|fundin e sezonit]] në [[EFL Championship|Championship]] dhe nënshkroi një kontratë të re trevjeçare në prill 2015.<ref>{{cite web|title=Hard work pays off for David|url=https://www.rovers.co.uk/news/2015/april/hard-work-pays-off-for-david/|access-date=7 korrik 2019|website=Blackburn Rovers F.C.|language=en}}</ref><ref name="Soccerbase1415" /> Pavarësisht se bëri vetëm 13 paraqitje gjatë sezoneve [[Sezoni 2015–16 i Blackburn Rovers F.C.|2015–16]] dhe [[Sezoni 2016–17 i Blackburn Rovers F.C.|2016–17]],<ref name="Soccerbase1516" /><ref name="Soccerbase1617" /> Raya ishte portieri i dytë i Rovers pas [[Jason Steele (futbollist)|Jason Steele]] dhe ishte anëtar i shpeshtë i skuadrës në ditën e ndeshjes.<ref name="RoversProfile" /><ref name="Soccerway" /> Rënia e Rovers në [[EFL League One|League One]] në fund të sezonit 2016–17 bëri që Raya të merrte rolin e portierit të parë të klubit.<ref name="FCHD">{{Fchd|id=BLACKBUR|name=Blackburn Rovers F.C.|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=David Raya pens long-term Rovers deal|url=https://www.rovers.co.uk/news/2018/february/another-new-contract-for-a-young-rover/|access-date=7 korrik 2019|publisher=Blackburn Rovers F.C.|language=en}}</ref> Ai bëri 47 paraqitje gjatë sezonit [[Sezoni 2017–18 i Blackburn Rovers F.C.|2017–18]] dhe ndihmoi klubin në ngritjen automatike menjëherë përsëri në Championship.<ref name="FCHD" /><ref name="Soccerbase1718" /> Ai e mbajti vendin e tij gjatë sezonit [[Sezoni 2018–19 i Blackburn Rovers F.C.|2018–19]] dhe bëri 46 paraqitje gjatë një sezoni konsolidimi në Championship.<ref name="FCHD" /><ref name="Soccerbase1819" /> Raya u largua nga Rovers në korrik 2019,<ref name="SignsBrentford" /> pasi bëri 108 paraqitje për klubin.<ref>{{Soccerbase|language=en}}</ref> ===Brentford=== Më 6 korrik 2019, Raya nënshkroi për klubin e Championship [[Brentford F.C.|Brentford]] në një kontratë katërvjeçare për një tarifë të pazbuluar,<ref name="SignsBrentford" /><ref>{{cite news|date=6 korrik 2019|title=David Raya: Brentford sign Blackburn Rovers goalkeeper for undisclosed fee|url=https://www.bbc.com/sport/football/48894390|access-date=2 prill 2025|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> e raportuar të jetë rreth 3 milion £.<ref>{{cite news|date=6 korrik 2019|title=Blackburn Rovers goalkeeper David Raya completes Brentford move|url=https://www.lancashiretelegraph.co.uk/sport/football/rovers/news/17753757.rovers-goalkeeper-david-raya-completes-brentford-move/|access-date=7 korrik 2019|work=Lancashire Telegraph|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Performancat e Raya gjatë gjysmës së parë të sezonit [[Sezoni 2019–20 i Brentford F.C.|2019–20]] i dhanë atij një nominim për Portierin e Vitit në Çmimet e Futbollit të Londrës 2020 dhe 16 [[clean sheet|portat e paprekura]] të tij në ndeshjet e ligës gjatë sezonit bënë që ai të ndajë çmimin [[EFL Golden Glove|Doreza e Artë]] e [[English Football League|EFL]] me [[Bartosz Białkowski]].<ref>{{cite web|title=Bees up for London Football Awards prizes|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/bees-up-for-london-football-awards-prizes-470210|access-date=9 shkurt 2020|website=Brentford F.C.|language=en-gb}}</ref><ref name="EFLGoldenGlove">{{cite news|title=David Raya presented with EFL Golden Glove prize|url=https://www.brentfordfc.com/news/2020/july/david-raya-golden-glove/|access-date=28 korrik 2020|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814122641/https://www.brentfordfc.com/news/2020/july/david-raya-golden-glove/|archive-date=14 gusht 2021|url-status=dead}}</ref> Raya bëri 49 paraqitje gjatë një sezoni që përfundoi me një humbje 2–1 në [[Finalja e play-off-it të Championship 2020|finalen e play-off-it të Championship 2020]] ndaj rivalëve të [[Derbi i Londrës Perëndimore|Londrës Perëndimore]] [[Fulham F.C.|Fulham]].<ref name="Soccerbase1920" /><ref>{{cite news|date=4 gusht 2020|title=Championship play-off final: Brentford 1–2 Fulham (AET)|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53603848|access-date=29 maj 2021|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Lëndimi dhe spekulimet për transferime bënë që Raya të lihej jashtë skuadrave të trajnerit kryesor [[Thomas Frank (menaxher futbolli)|Thomas Frank]] gjatë [[para-sezonit]] [[Sezoni 2020–21 i Brentford F.C.|2020–21]] dhe në fillim të sezonit të rregullt.<ref>{{cite news|last1=Fisher|first1=Ben|last2=Ames|first2=Nick|date=17 shtator 2020|title=Brentford reject multiple bids from Arsenal for goalkeeper David Raya|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2020/sep/17/brentford-goalkeeper-arsenal-david-raya-transfer-window-bids-rejected|access-date=2 tetor 2020|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Westbrook|first=Ian|date=12 shtator 2020|title=Raya set for return to training, says Frank|url=https://www.westlondonsport.com/brentford/frank-on-raya-benrahmas-absence-jensen-injury-and-bees-defeat|access-date=2 tetor 2020|website=West London Sport|language=en}}</ref><ref name="Soccerway" /><ref>{{cite news|title=Brentford 2 Oxford United 2|url=https://www.brentfordfc.com/news/2020/september/match-report-for-brentford-vs-oxford-united-on-01-sep-20/|access-date=2 tetor 2020|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716122508/https://www.brentfordfc.com/news/2020/september/match-report-for-brentford-vs-oxford-united-on-01-sep-20/|archive-date=16 korrik 2022|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pre-season: Brentford 3–0 Derby County|url=https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/report-brentford-v-derby-county/|access-date=2 tetor 2020|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716122507/https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/report-brentford-v-derby-county/|archive-date=16 korrik 2022|url-status=dead}}</ref> Pasi u riintegrua me dy paraqitje në [[EFL Cup]] dhe [[Kapiten (futboll)|kapiten i ekipit]] në të dy ndeshjet,<ref name="Soccerbase2021" /><ref>{{cite web|last=Verrall|first=John|date=23 shtator 2020|title=Club now give player captain's armband, after reports Arsenal have bid for him|url=https://www.hitc.com/club-now-give-player-captains-armband-after-reports-arsenal-have-bid-for-him/|access-date=2 tetor 2020|website=HITC|language=en-GB}}</ref> ai nënshkroi një kontratë të re katërvjeçare më 2 tetor 2020.<ref>{{Cite web|title=David Raya signs new long-term contract|url=https://www.brentfordfc.com/news/2020/october/david-raya-new-contract/|access-date=2 tetor 2020|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625131704/https://www.brentfordfc.com/news/2020/october/david-raya-new-contract/|archive-date=25 qershor 2021|url-status=dead}}</ref> Raya e përfundoi sezonin 2020–21 me 48 paraqitje, 17 porta të paprekura dhe një medalje promovimi,<ref name="Soccerbase2021" /> fituar me një fitore 2–0 në [[Finalja e play-off-it të Championship 2021|finalen e play-off-it të Championship 2021]] ndaj [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]].<ref name="2021playoffs">{{cite news|last=Vincent|first=Gareth|date=29 maj 2021|title=Brentford 2–0 Swansea City|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57215919|access-date=29 maj 2021|language=en}}</ref> Në rolin e tij në rritje si [[sweeper-keeper]], Raya tentoi 300 pasime më shumë se çdo portier tjetër i Championship gjatë sezonit.<ref name=":0" /> Raya e filloi sezonin [[Sezoni 2021–22 i Brentford F.C.|2021–22]] si titullar në ndeshjet e [[Premier League]],<ref name="Soccerbase2122" /> përpara se të pësonte një [[lëndim i ligamentit kruciat posterior]] gjatë një humbjeje 2–1 ndaj [[Leicester City F.C.|Leicester City]] më 24 tetor 2021.<ref>{{cite news|title=David Raya sustains knee injury|url=https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/david-raya-knee-injury/|access-date=26 tetor 2021|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026181540/https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/david-raya-knee-injury/|archive-date=26 tetor 2021|url-status=dead}}</ref> Ai u kthye në stërvitjen në natyrë më 10 janar 2022.<ref>{{cite news|title=David Raya roars back in to training|url=https://www.brentfordfc.com/news/2022/january/david-raya-roars-back-in-to-training/|access-date=12 janar 2022|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716122504/https://www.brentfordfc.com/news/2022/january/david-raya-roars-back-in-to-training/|archive-date=16 korrik 2022|url-status=dead}}</ref> Pas një paraqitjeje miqësore [[Behind closed doors (sport)|me dyer të mbyllura]] më 1 shkurt 2022,<ref>{{cite news|title=Bees beaten by Aston Villa in friendly|url=https://www.brentfordfc.com/news/2022/february/bees-beaten-by-aston-villa-in-friendly/|access-date=1 shkurt 2022|publisher=Brentford F.C.|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522043506/https://www.brentfordfc.com/news/2022/february/bees-beaten-by-aston-villa-in-friendly/|archive-date=22 maj 2022|url-status=dead}}</ref> Raya bëri kthimin e tij në ndeshjet konkurruese me një start në një humbje 4–1 në raundin e katërt të [[FA Cup]] ndaj [[Everton F.C.|Everton]] katër ditë më vonë.<ref name="Soccerbase2122" /> Ai ishte i pranishëm deri në fund të fushatës dhe e përfundoi një sezon në mes të tabelës me 25 paraqitje.<ref name="Soccerbase2122" /><ref>{{cite web|title=Tables – Premier League – England – Results, fixtures, tables and news|url=https://int.soccerway.com/national/england/premier-league/20212022/regular-season/r63396/tables/|access-date=22 maj 2022|website=Soccerway|language=en}}</ref> Raya vazhdoi si titullar në ndeshjet e ligës gjatë sezonit [[Sezoni 2022–23 i Brentford F.C.|2022–23]] dhe performancat e tij gjatë një janari 2023 pa humbje (gjatë të cilit Brentford sfidoi [[Premier League#International competitions|vendet evropiane]]) bënë që ai të nominohej për çmimin [[Premier League Player of the Month|Lojtari i Muajit i Premier League]].<ref name="Soccerbase2223" /><ref name="RejectContract">{{cite news|title=Raya 'happy' despite rejecting new Brentford deals|url=https://www.bbc.com/sport/football/64593562|access-date=10 shkurt 2023|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web|title=Rashford voted EA SPORTS Player of the Month|url=http://www.premierleague.com/news/3042896|access-date=10 shkurt 2023|publisher=Premier League|language=en}}</ref> Po atë muaj, Raya refuzoi një ofertë të dytë për një kontratë të re.<ref name="RejectContract" /> Ai ishte anëtar i grupit të lidershipit të klubit gjatë sezonit 2022–23.<ref name="Harris">{{cite news|last=Harris|first=Jay|date=15 gusht 2023|title=David Raya on uncertain Brentford future: 'I've turned down two contracts'|url=https://www.nytimes.com/athletic/4248008/2023/02/26/david-raya-exclusive-interview-brentford-contract/|access-date=14 maj 2023|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="Soccerbase2223" /> Sipas [[Opta Sports]], Raya udhëhoqi të gjithë portierët si për pritjet (154) ashtu edhe për përqindjen e pritjeve (77%) në [[Premier League 2022–23]], duke u bërë portieri i vetëm që kryeson të dyja kategoritë në një fushatë të vetme në këtë garë që kur filluan të gjurmohen statistikat në 2003–04.<ref>{{cite tweet|author=OptaJoe|author-link=Opta Sports|user=OptaJoe|number=1691465652115263488|date=15 gusht 2023|title=1 – David Raya led all goalkeepers for both saves (154) and save percentage (77%) in the Premier League last season; he is the only goalkeeper to top both categories in a single campaign in the competition since this data is available (2003–04, minimum 10 starts). Obstacle.|access-date=18 tetor 2024|language=en}}</ref> ===Arsenal=== ====Sezoni 2023–24==== Më 15 gusht 2023, Raya përfundoi një transferim huazimi një-sezonor te [[Arsenal F.C.|Arsenal]],<ref>{{cite news|date=15 gusht 2023|title=David Raya: Arsenal sign Spain goalkeeper on season-long loan from Brentford|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66512991|access-date=15 gusht 2023|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web|date=15 gusht 2023|title=Arsenal sign GK Raya in loan deal from Brentford|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_id/38163304/arsenal-sign-goalkeeper-david-raya-loan-deal-brentford|access-date=2 prill 2025|publisher=ESPN|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> duke u bërë lojtari i pesëmbëdhjetë nga Spanja që përfaqëson ekipin e parë të Arsenalit.<ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/quiz-name-every-spaniard-play-arsenal|title=Quiz: Name every Spaniard to play for Arsenal|last=James|first=Josh|date=4 korrik 2024|website=Arsenal FC|access-date=4 korrik 2024|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20240704165229/https://www.arsenal.com/news/quiz-name-every-spaniard-play-arsenal|archive-date=4 korrik 2024|language=en}}</ref> Arsenal pagoi 3 milion £ për të përfunduar marrëveshjen e huazimit, e cila ka një opsion blerjeje prej 27 milion £. Si pjesë e marrëveshjes, Raya nënshkroi një zgjatje kontrate dyvjeçare me Brentford, e cila përfshin gjithashtu një opsion klubi për 12 muaj shtesë.<ref name="Raya joined AFC SkySports">{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12936962/david-raya-brentford-goalkeeper-moves-to-arsenal-on-initial-3m-loan-with-27m-option-to-buy|title=David Raya: Brentford goalkeeper moves to Arsenal on initial £3m loan with £27m option to buy|date=15 gusht 2023|website=[[Sky Sports]]|access-date=18 tetor 2024|language=en}}</ref><ref name="Raya joined AFC NYT">{{cite news|last1=Humayun|first1=Ali|last2=Burlaga|first2=Kate|date=15 gusht 2023|title=Arsenal complete loan signing of David Raya from Brentford; deal structure, new contract explained|url=https://www.nytimes.com/athletic/4761602/2023/08/15/david-raya-arsenal-brentford-transfer-confirmed/|access-date=18 tetor 2024|work=[[The New York Times]]|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Më 17 shtator, ai bëri debutimin e tij si titullar për Arsenal kundër [[Everton F.C.|Everton]] në [[Goodison Park]], duke zëvendësuar [[Aaron Ramsdale]] si portierin titullar të Arsenalit.<ref>{{cite web|last=Rogers|first=Jonathon|date=17 shtator 2023|title=Team news: Raya makes debut against Everton|url=https://www.arsenal.com/news/team-news-raya-makes-debut-against-everton|access-date=18 shtator 2023|website=Arsenal F.C.|language=en}}</ref> Raya më vonë do të bënte debutimin e tij në shtëpi dhe në [[UEFA Champions League|Champions League]] për Arsenal kundër [[PSV Eindhoven]] më 20 shtator, duke mbajtur një portë të paprekur ndërsa Topçinjtë fituan 4–0.<ref>{{cite news|last=McNulty|first=Phil|date=20 shtator 2023|title=Arsenal 4–0 PSV Eindhoven: Gunners mark Champions League return with perfect performance|url=https://www.bbc.com/sport/football/66870515|access-date=21 shtator 2023|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Më 24 shtator, Raya filloi në derbin e parë të [[Derbi i Londrës Veriore|Londrës Veriore]] të sezonit kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] dhe pati një performancë të përzier.<ref>{{cite news|last=McNulty|first=Phil|date=22 shtator 2023|title=Arsenal 2–2 Tottenham Hotspur: Son levels twice in thrilling north london derby draw|url=https://www.bbc.com/sport/football/66835402|access-date=30 shtator 2023|work=BBC Sport|language=en-GB|ref=none}}</ref> Në lidhje me zëvendësimin e Ramsdale me Raya si portierin titullar të Arsenalit, gazetari i ''[[BBC]]'', [[Phil McNulty]], deklaroi në nëntor 2023 se menaxheri [[Mikel Arteta]] duhej të "përballej me shqyrtimin e pashmangshëm nëse ai ka reduktuar gjithashtu efektivitetin dhe rrjedhshmërinë e Arsenalit duke aplikuar një rregullim në diçka që nuk ishte e prishur."<ref>{{cite news|last=McNulty|first=Phil|date=4 nëntor 2023|title=Newcastle 1–0 Arsenal: 'Mikel Arteta must face scrutiny for trying to fix something not broken'|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67324261|access-date=5 nëntor 2023|work=BBC Sport|language=en-GB|ref=none}}</ref> Më 12 mars 2024, Raya priti dy penallti në një fitore me gjuajtje penalltish kundër [[FC Porto|Porto]] në raundin e 16-të të Champions League, gjë që kualifikoi klubin e tij në çerekfinale për herë të parë që nga sezoni 2009–10, të cilën McNulty e deklaroi se "zgjidhi të gjitha argumentet e mbetura për statusin e tij si portieri i parë i Arsenalit".<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68538063|title=Arsenal 1–0 Porto (Agg: 1–1, Arsenal win 4–2 on penalties)|last=McNulty|first=Phil|website=BBC Sport|date=12 mars 2024|access-date=12 mars 2024|language=en}}</ref> Më 20 prill, Raya mbajti një portë të paprekur për herë të gjashtë radhazi në Premier League si mysafir, duke u bërë portieri i dytë në historinë e kompeticionit që e arrin këtë arritje, pas [[Edwin van der Sar]] që e bëri këtë në 2008–2009.<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/3971799|title=Arsenal win at Wolves to return to TOP spot|date=20 prill 2024|publisher=Premier League|access-date=19 tetor 2024|language=en}}</ref> Më 4 maj, ai u konfirmua si fitues i qartë i [[Premier League Golden Glove|Dorezës së Artë të Premier League]] 2023–24, duke mbajtur më shumë porta të paprekura se çdo portier tjetër në sezon.<ref name="PLGoldenGlove"/> Raya u bë portieri i tretë i Arsenalit që e fiton këtë çmim pas [[Wojciech Szczęsny]] dhe [[Petr Čech]], dhe spanjolli i tretë që fiton çmimin pas [[Pepe Reina]] dhe [[David de Gea]].<ref name="PLGoldenGlove"/> Raya më vonë u përfshi në [[PFA Team of the Year (2020s)#Premier League 5|Ekipin e Vitit të Premier League]] të [[Professional Footballers' Association|PFA]] për sezonin.<ref name="PFATOTY2324"/> ====Sezoni 2024–25==== Më 4 korrik, ai përfundoi transferimin e tij të përhershëm te Arsenal duke nënshkruar një kontratë afatgjatë.<ref>{{cite web|date=4 korrik 2024|title=David Raya joins us on a permanent deal|url=https://www.arsenal.com/news/david-raya-joins-us-permanent-deal|access-date=4 korrik 2024|website=Arsenal F.C.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last=de Roché|first=Art|date=4 korrik 2024|title=David Raya joins Arsenal on permanent transfer from Brentford after loan spell|url=https://www.nytimes.com/athletic/5614086/2024/07/04/david-raya-arsenal-transfer-permanent/|access-date=4 korrik 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|date=4 korrik 2024|title=Arsenal complete GK Raya transfer after loan|url=https://www.espn.com.au/football/story/_id/40333563/arsenal-complete-david-raya-transfer-one-year-loan|access-date=2 prill 2025|publisher=ESPN|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në ndeshjen kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] më 24 gusht, ai bëri një pritje të mrekullueshme me një dorë për të ndaluar goditjen me kokë nga afër të [[Ollie Watkins]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/aston-villa-vs-arsenal/report/505817|title=Aston Villa 0–2 Arsenal: Leandro Trossard and Thomas Partey on target as Gunners claim revenge|last=Wright|first=Nick|date=24 gusht 2024|website=Sky Sports|access-date=25 gusht 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4090903|title=Trossard stars off the bench to maintain winning start for Arsenal|date=24 gusht 2024|publisher=Premier League|access-date=25 gusht 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2024-Aug-24/aston-villa-0-2-arsenal-match-report|title=Report: Aston Villa 0–2 Arsenal|last=James|first=Josh|date=24 gusht 2024|publisher=Arsenal F.C.|access-date=25 gusht 2024|language=en|ref=none}}</ref> e cila më vonë do të fitonte çmimin [[Premier League Save of the Month|Pritja e Muajit në Premier League]] për gusht 2024.<ref name="RayawinsPremierLeagueSaveoftheMon">{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/4110695|title=Raya wins Premier League Save of the Month award|date=13 shtator 2024|publisher=Premier League|access-date=13 shtator 2024|language=en}}</ref> Më 19 shtator, ai priti një penallti kundër ekipit italian [[Atalanta BC|Atalanta]], të gjuajtur nga [[Mateo Retegui]], dhe goditjen me kokë në kthim, duke u bërë portieri i katërt i Arsenalit që pret një penallti në Champions League, pas [[Richard Wright (futbollist)|Richard Wright]], [[Jens Lehmann]] dhe [[Łukasz Fabiański]].<ref>{{cite web|last=Rogers|first=Jonathon|date=19 shtator 2024|title=Report: Atalanta 0–0 Arsenal|url=https://www.arsenal.com/fixture/arsenal/2024-Sep-19/atalanta-0-0-arsenal-match-report|access-date=20 shtator 2024|website=Arsenal F.C.|language=en}}</ref><ref>{{cite web|author=Opta Analyst|author-link=Opta Sports|date=19 shtator 2024|title=Atalanta 0–0 Arsenal Stats: David Raya the Hero for Disappointing Gunners|url=https://theanalyst.com/2024/09/atalanta-vs-arsenal-stats-champions-league-live|access-date=20 shtator 2024|website=The Analyst|language=en}}</ref> Në intervistën e tij pas ndeshjes, Raya i dha merita trajnerit të portierëve të Arsenalit, [[Iñaki Caña]], për rolin që luajti në pritjen e tij të dyfishtë kundër Atalantës.<ref>{{cite news|last=Rampling|first=Ali|date=19 shtator 2024|title=David Raya credits Arsenal goalkeeper coach Inaki Cana after Atalanta double-save|url=https://www.nytimes.com/athletic/5780575/2024/09/19/david-raya-penalty-save-champions-league/|access-date=20 shtator 2024|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|last=Collings|first=Simon|date=19 shtator 2024|title=David Raya reveals Inaki Cana conversation before stunning Arsenal save|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/raya-save-inaki-cana-arsenal-fc-champions-league-2024-b1183071.html|access-date=20 shtator 2024|website=[[Evening Standard]]|language=en}}</ref> Ai u votua më vonë si Lojtari i Muajit i Arsenalit për shtatorin.<ref>{{cite web|last=Rogers|first=Jonathon|date=9 tetor 2024|title=Raya named September's men's Player of the Month|url=https://www.arsenal.com/news/raya-named-septembers-mens-player-month|access-date=19 tetor 2024|website=Arsenal FC|language=en|ref=none}}</ref> Më 27 dhjetor, Raya regjistroi një portë të paprekur kundër [[Ipswich Town F.C.|Ipswich Town]], e 23-ta në 50 ndeshje të Premier League për Topçinjtë. Duke bërë këtë, ai theu rekordin e [[David Seaman]] (22) të vendosur në 1993 për portat e paprekura më të shumta të mbajtura nga një portier i Arsenalit në 50 paraqitjet e tij të para për klubin në këtë divizion.<ref>{{cite web|title=Arsenal go second and cut Liverpool's lead to six points|url=https://www.premierleague.com/news/4205251|date=27 dhjetor 2024|access-date=28 dhjetor 2024|publisher=Premier League|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Critchlow|first=Dan|date=29 dhjetor 2024|title=David Raya explains turning point as he breaks Arsenal club record|url=https://dailycannon.com/2024/12/david-raya-arsenal-record/|access-date=29 dhjetor 2024|website=DailyCannon|language=en-US}}</ref> Raya siguroi një Dorezë të Artë të dytë radhazi në Premier League, këtë herë duke ndarë çmimin bashkërisht me portierin e [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]] [[Matz Sels]], me 13 porta të paprekura.<ref>{{cite web|date=25 maj 2025|title=Raya and Sels share Premier League Golden Glove award|url=https://www.premierleague.com/news/4316253|access-date=28 maj 2025|publisher=[[Premier League]]|language=en}}</ref> ====Sezoni 2025–26==== Më 13 shtator 2025, David Raya bëri paraqitjen e tij të 100-të për Arsenal në një fitore 3–0 në shtëpi kundër [[Nottingham Forest]], duke regjistruar gjithashtu portën e tij të 42-të të paprekur për klubin.<ref>{{cite web|last=Stephen|first=Wright|url=https://www.arsenal.com/news/raya-100-apps-zubimendi-and-ucl-targets|title=Raya on 100 apps, Zubimendi and UCL targets|website=arsenal.com|publisher=Arsenal FC|date=16 shtator 2025|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Pasi nuk mori një thirrje nga [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] në nivel të të rinjve,<ref>{{cite news|last=Bosher|first=Luke|date=31 gusht 2022|title=Manchester United's David de Gea left out of Spain squad with Brentford's David Raya included instead|url=https://www.nytimes.com/athletic/4181164/2022/03/18/manchester-uniteds-david-de-gea-left-out-of-spain-squad-with-brentfords-david-raya-included-instead/|access-date=18 mars 2022|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Raya fitoi thirrjen e tij të parë ndërkombëtare në ekipin senior për një palë ndeshjesh miqësore në mars 2022.<ref name=":1">{{cite web|title=Raya in Spain squad|url=https://www.brentfordfc.com/en/news/article/david-raya-in-spain-squad-2022-fifa-world-cup|access-date=11 nëntor 2022|website=Brentford F.C.|language=en-gb}}</ref> Ai bëri debutimin e tij si titullar në një fitore 2–1 kundër [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërisë]] më 26 mars dhe mbeti një zëvendësues i papërdorur në ndeshjen e dytë.<ref name=":1" /> Raya ishte një zëvendësues i papërdorur gjatë gjithë fushatës fituese të [[UEFA Nations League A 2022–23|UEFA Nations League 2022–23]] të Spanjës.<ref name="Soccerway" /><ref name="UNLWin">{{cite news|last=Smith|first=Emma|title=Spain win Nations League final on penalties|url=https://www.bbc.com/sport/football/65944659|access-date=18 qershor 2023|date=18 qershor 2023|work=BBC Sport|language=en}}</ref> Raya u emërua në skuadrën e Spanjës për [[Kupa e Botës FIFA 2022|Kupën e Botës 2022]],<ref name=":1" /><ref>{{cite web|date=11 nëntor 2022|title=Luis Enrique names Spain's 2022 World Cup squad: Ansu Fati is not missing out|url=https://www.marca.com/en/world-cup/2022/11/11/636e4059e2704efd988b45db.html|access-date=2 prill 2025|website=Marca|location=Spain|language=es}}</ref> por para se ekipi të eliminohej në raundin e 16-të,<ref>{{cite news|last=Hafez|first=Shamoon|date=5 dhjetor 2022|title=World Cup 2022: Morocco 0–0 Spain (3–0 pens) Achraf Hakimi chips winning penalty to reach quarters|url=https://www.bbc.com/sport/football/63789751|access-date=6 dhjetor 2022|work=BBC Sport|language=en}}</ref> e vetmja ndeshje e tij gjatë kësaj periudhe ishte një zëvendësim në pjesën e dytë në një miqësore para-turne kundër [[Kombëtarja jordaneze e futbollit|Jordanisë]].<ref name="NFT" /> Ai ishte pjesë e skuadrës së Spanjës që fitoi [[UEFA Euro 2024]].<ref name=":2">{{cite web|date=14 korrik 2024|title=David Raya wins Euro 2024 with Spain|url=https://www.arsenal.com/news/raya-wins-euro-2024-spain|access-date=15 korrik 2024|website=[[Arsenal F.C.]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|date=27 maj 2024|title=Euro 2024: Rodri and Cucurella in provisional Spain squad|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c199jjjg9y3o|access-date=2 prill 2025|website=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai luajti vetëm një ndeshje, duke startuar në ndeshjen e fundit të fazës së grupeve në një fitore 1–0 kundër Shqipërisë.<ref name=":2" /> ==Stili i lojës== Një [[sweeper-keeper]], Raya "është i njohur si një portier vokal, si dhe dikush që është i aftë me topin në këmbët e tij".<ref name="Nash">{{Cite web|last=Nash|first=Matthew|date=20 gusht 2021|title=David Raya predicts more Premier League scalps for Brentford after Arsenal upset|url=https://metro.co.uk/2021/08/20/brentfords-david-raya-predicts-more-premier-league-scalps-after-arsenal-win-15122709/|access-date=23 gusht 2021|website=Metro|language=en}}</ref> Ai "mund të luajë nga prapa dhe është i lumtur duke mbuluar hapësirën pas", gjë që i lejon një ekipi "të luajë me një vijë të lartë".<ref name="SignsBrentford" /> Si rezultat i stilit të tij dhe të Brentfordit gjatë sezonit [[2020–21 EFL Championship|2020–21]], Raya tentoi 300 pasime më shumë se çdo portier tjetër në Championship.<ref name="Nash" /> Në një intervistë ekskluzive me [[Sky Sports]] më 14 gusht 2024, Raya i dha merita ish-trajnerit të portierëve të Brentfordit dhe aktualisht të Arsenalit, [[Iñaki Caña]] – i cili ishte një figurë kyçe në transferimin e Rayas nga Blackburn te Brentford në 2019 dhe lëvizjen e tij nga Brentford te Arsenal në 2023<ref name="Raya joined AFC SkySports"/><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/4777167/2023/08/15/raya-arsenal-brentford-rise/|title=The rise of David Raya: To Arsenal via Brentford, Barcelona and Blackburn|last=Harris|first=Jay|date=15 gusht 2023|website=The New York Times|access-date=18 tetor 2024|language=en|ref=none}}</ref> – për transformimin e mënyrës se si luante.<ref name="exclusive interview SkySports">{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11670/13196054/david-raya-exclusive-interview-arsenals-master-of-proactive-goalkeeping-ready-to-go-again-after-amazing-year|title=David Raya exclusive interview: Arsenal's master of 'proactive' goalkeeping ready to go again after 'amazing' year|last=Wright|first=Nick|date=14 gusht 2024|website=Sky Sports|access-date=18 tetor 2024|language=en|ref=none}}</ref><ref name="exclusive interview SkySports YouTube">{{cite AV media|date=14 gusht 2024|title="It's a pleasure to be a part of this club" {{pipe}} David Raya reflects on the past year|url=https://www.youtube.com/watch?v=d32o9jMTSNg|access-date=18 tetor 2024|website=Sky Sports Premier League|via=YouTube|language=en}}</ref> {{Blockquote | text= "Ai ka ndryshuar stilin tim të të qenit portier. Nëse shikoni pikat kryesore nga unë kur isha te Blackburn, do të shihni një portier që thjesht qëndronte në vijë, nuk dilte për asgjë, rrallë dilte për një kros, rrallë dilte jashtë zonës, rrallë parashikonte, thjesht priste të bënte atë pritje. "Kur nënshkrova për Brentford, Iñaki thjesht ndryshoi plotësisht stilin tim të të qenit portier, për të qenë më proaktiv dhe për të parashikuar gjërat që nuk kanë ndodhur ende. Pra, nëse mund të shkoni për një kros, thjesht shkoni. Mos prisni për pritjen. Në vend të kësaj, shmangni shansin. Për topat pas mbrojtjes dhe të gjitha këto, qëndroni lart sa më shumë që të jetë e mundur për të qenë në gjendje të ndërprisni sulmin. "Nëse më shihni në Blackburn dhe pastaj pasi nënshkrova për Brentford, janë dy portierë krejtësisht të ndryshëm. Te Blackburn, unë nuk dilja për asnjë kros. Dhe pastaj te Brentford dhe këtu, mendoj se numrat e mi për krosimet janë të jashtëzakonshëm." "Më pëlqen. Është një nga pjesët e të qenit portier që e shijoj më shumë, sidomos duke luajtur për Arsenal. Ne kemi nevojë për atë lojtar shtesë për të pasur atë siguri drejtpërdrejt nga prapa. Më pëlqen të jem pjesë e ndërtimit të lojës, të jem pjesë e përpjekjes për të krijuar gola dhe për të krijuar sulme. "Është argëtuese. E shijoj sfidën. E di që do të ketë gabime dhe gola të pësuar për shkak të kësaj, sepse kjo është mënyra se si luajmë. Por ky është rreziku që marrim dhe ky është rreziku që menaxheri dëshiron që ne të marrim. Përfitimi është më i madh se rreziku, mendoj." | author=David Raya duke folur për Sky Sports më 14 gusht 2024<ref name="exclusive interview SkySports"/><ref name="exclusive interview SkySports YouTube"/> }} ==Jeta personale== Raya u rrit në [[Pallejà]].<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Get to Know: David Raya|url=https://www.brentfordfc.com/news/2019/july/david-raya-10-things/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220716122504/https://www.brentfordfc.com/news/2019/july/david-raya-10-things/|archive-date=16 korrik 2022|access-date=7 korrik 2019|publisher=Brentford F.C.|language=en}}</ref> Në korrik 2025, ai u martua me Tatiana Trouboul.<ref>{{Cite web|date=6 korrik 2025|title=De los dos impresionantes vestidos de novia a la actuación de Omar Montes: Las imágenes de la boda del futbolista David Raya y la modelo Tatiana Trouboul|url=https://www.lecturas.com/actualidad/dos-impresionantes-vestidos-novia-actuacion-omar-montes-imagenes-boda-futbolista-david-raya-modelo-tatiana-trouboul_177944|access-date=11 korrik 2025|website=Lecturas|language=es}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klub=== {{updated|ndeshja e luajtur 26 tetor 2025}} {|class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|[[FA Cup]] !colspan="2"|[[EFL Cup]] !colspan="2"|[[UEFA#Klub|Evropë]] !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola!!Paraqitje!!Gola |- |rowspan="6"|[[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]] |[[2014–15 Blackburn Rovers F.C. season|2014–15]]<ref name="Soccerbase1415">{{soccerbase season|74248|2014|access-date=7 July 2019}}</ref> |[[EFL Championship|Championship]] |2||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2||0 |- |[[2015–16 Blackburn Rovers F.C. season|2015–16]]<ref name="Soccerbase1516">{{soccerbase season|74248|2015|access-date=7 July 2019}}</ref> |Championship |5||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0 |- |[[2016–17 Blackburn Rovers F.C. season|2016–17]]<ref name="Soccerbase1617">{{soccerbase season|74248|2016|access-date=7 July 2019}}</ref> |Championship |5||0||1||0||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||8||0 |- |[[2017–18 Blackburn Rovers F.C. season|2017–18]]<ref name="Soccerbase1718">{{soccerbase season|74248|2017|access-date=7 July 2019}}</ref> |[[EFL League One|League One]] |45||0||0||0||2||0||colspan="2"|—||0||0||47||0 |- |[[2018–19 Blackburn Rovers F.C. season|2018–19]]<ref name="Soccerbase1819">{{soccerbase season|74248|2018|access-date=7 July 2019}}</ref> |Championship |41||0||2||0||3||0||colspan="2"| —||colspan="2"|—||46||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !98||0||3||0||7||0||colspan="2"| —||0||0||108||0 |- |[[Blackburn Rovers F.C. Under-23s and Academy|Blackburn Rovers U23]] |[[2016–17 EFL Trophy|2016–17]]<ref name="Soccerbase1617" /> |colspan="3"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3{{efn|Paraqitje në [[EFL Trophy]]}}||0||3||0 |- |[[Southport F.C.|Southport]] (hua) |[[2014–15 Football Conference#Conference Premier|2014–15]]<ref name="Soccerway">{{Soccerway|id=330279|access-date=7 July 2019}}</ref> |[[Conference Premier]] |16||0||6||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||2{{efn|Paraqitje në [[FA Trophy]]}}||0||24||0 |- | rowspan="5" |[[Brentford F.C.|Brentford]] |[[2019–20 Brentford F.C. season|2019–20]]<ref name="Soccerbase1920">{{soccerbase season|74248|2019|access-date=7 July 2019}}</ref> |Championship |46||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||3{{efn|Paraqitje në [[EFL Championship play-offs|Play-off të Championship]]|name=CPO}}||0||49||0 |- |[[2020–21 Brentford F.C. season|2020–21]]<ref name="Soccerbase2021">{{soccerbase season|74248|2020|access-date=19 September 2020}}</ref> |Championship |42||0||0||0||3||0||colspan="2"|—||3{{efn|name=CPO}}||0||48||0 |- |[[2021–22 Brentford F.C. season|2021–22]]<ref name="Soccerbase2122">{{soccerbase season|74248|2021|access-date=13 August 2021}}</ref> |[[Premier League]] |24||0||1||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||25||0 |- |[[2022–23 Brentford F.C. season|2022–23]]<ref name="Soccerbase2223">{{soccerbase season|74248|2022|access-date=7 August 2022}}</ref> |Premier League |38||0||0||0||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||39||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !150||0||1||0||4||0||colspan="2"|—||6||0||161||0 |- |[[Arsenal F.C.|Arsenal]] (hua) |[[2023–24 Arsenal F.C. season|2023–24]]<ref name="Soccerbase2324">{{soccerbase season|74248|2023|access-date=8 October 2023}}</ref> |Premier League |32||0||0||0||0||0||9{{efn|name=UCL|Paraqitje në [[UEFA Champions League]]}}||0||0||0||41||0 |- |rowspan="3"|Arsenal |[[2024–25 Arsenal F.C. season|2024–25]]<ref name="Soccerbase2425">{{soccerbase season|74248|2024|access-date=8 April 2025}}</ref> |Premier League |38||0||1||0||3||0||13{{efn|name=UCL|Paraqitje në [[UEFA Champions League]]}}||0||colspan="2"|—||55||0 |- |[[2025–26 Arsenal F.C. season|2025–26]]<ref name="Soccerbase2526">{{soccerbase season|74248|2025|access-date=17 August 2025}}</ref> |Premier League |9||0||0||0||0||0||3{{efn|name=UCL|Paraqitje në [[UEFA Champions League]]}}||0||colspan="2"|—||12||0 |- !colspan="2"|Gjithsej Arsenal !79||0||1||0||3||0||25||0||0||0||108||0 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !343||0||11||0||14||0||25||0||11||0||404||0 |} {{reflist|group=lower-alpha}} ===Ndërkombëtar=== {{updated|ndeshja e luajtur 15 nëntor 2024}}<ref name="NFT">{{NFT player|id=87063|access-date=26 March 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Paraqitjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit !Ekipi kombëtar!!Viti!!Paraqitje!!Gola |- |rowspan="3"|[[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |2022||2||0 |- |2023||1||0 |- |2024||8||0 |- !colspan="2"|Gjithsej!!11!!0 |} ==Nderime== '''Blackburn Rovers''' *Promovim me vendin e dytë në [[EFL League One]]: [[2017–18 EFL League One|2017–18]]<ref>{{Cite book|title=Football Yearbook 2018–2019|url=https://archive.org/details/footballyearbook0000head_z6e6|publisher=Headline Publishing Group|year=2018|isbn=978-1-4722-6106-9|editor-last=Anderson|editor-first=John|location=London|pages=[https://archive.org/details/footballyearbook0000head_z6e6/page/54 54]–55|language=en}}</ref> '''Brentford''' *[[EFL Championship|Play-off-et e Championship]]: [[2021 English Football League play-offs#Championship|2021]]<ref name="2021playoffs" /> '''Spanja''' *[[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit]]: [[UEFA Euro 2024|2024]]<ref>{{cite web|title=Spain 2–1 England {{!}} UEFA EURO 2024 Final|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036211--spain-vs-england/|date=14 korrik 2024|access-date=14 korrik 2024|publisher=[[UEFA]]|language=en}}</ref> *[[UEFA Liga e Kombeve]]: [[2022–23 UEFA Nations League A|2022–23]];<ref name="UNLWin" /> nënkampion: [[2024–25 UEFA Nations League|2024–25]]<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2044949--portugal-vs-spain/|title=Portugal vs Spain – UEFA Nations League Final 2025|publisher=UEFA|accessdate=8 qershor 2025|language=en}}</ref> '''Individuale''' *[[EFL Golden Glove|Doreza e Artë e EFL Championship]]: [[2019–20 EFL Championship|2019–20]]<ref name="EFLGoldenGlove" /> *[[Premier League Golden Glove|Doreza e Artë e Premier League]]: [[Premier League 2023–24#Clean sheets|2023–24]],<ref name="PLGoldenGlove">{{cite web|title=Raya claims Golden Glove award|url=https://www.premierleague.com/news/3980036|date=4 maj 2024|publisher=Premier League|access-date=4 maj 2024|language=en}}</ref> [[Premier League 2024–25#Clean sheets|2024–25]] <small>(ndarë)</small><ref>{{Cite web|title=Raya and Sels share Premier League Golden Glove award|url=https://www.premierleague.com/news/4316253|publisher=Premier League|date=25 maj 2025|access-date=25 maj 2025|language=en}}</ref> *[[PFA Team of the Year|Ekipi i Vitit i PFA]]: [[PFA Team of the Year (2020s)#Premier League 5|Premier League 2023–24]]<ref name="PFATOTY2324">{{cite news|url=https://www.thepfa.com/news/2024/8/20/pfa-premier-league-team-of-the-year|title=PFA Premier League Team of the Year|publisher=Professional Footballers' Association|access-date=20 gusht 2024|date=20 gusht 2024|language=en}}</ref> *[[Premier League Save of the Month|Pritja e Muajit e Premier League]]: [[2024–25 Premier League#Monthly awards|gusht 2024]],<ref name="RayawinsPremierLeagueSaveoftheMon" /> mars 2025<ref>{{cite web|title=Raya wins Premier League Save of the Month award|url=https://www.premierleague.com/news/4273692|access-date=4 prill 2025|date=4 prill 2025|publisher=Premier League|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist|3}} {{Skuadra Arsenal F.C.}} {{DEFAULTSORT:Raya, David}} [[Kategoria:Lindje 1995]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Barcelona]] [[Kategoria:Futbollistë spanjollë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren spanjolle]] [[Kategoria:Futbollistë në UE Cornellà]] [[Kategoria:Futbollistë në Blackburn Rovers F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Southport F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Brentford F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në National League]] [[Kategoria:Futbollistë në English Football League]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]] cl1iqfb0qgyjnjqy9rstgqv35tzbmpt Diskutim:Burgus 1 390308 3062430 2899171 2026-11-04T07:54:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062430 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Burgus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2868020 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://bibserv7.bib.uni-mannheim.de/madoc/volltexte/2006/1161/pdf/Fesser2.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 nëntor 2025 13:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Burgus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899170 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+08%2C+08%2C+02548&r_sortierung=Belegstelle. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+03%2C+03385&r_sortierung=Belegstelle. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=AE+1910%2C+00145&r_sortierung=Belegstelle. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+03%2C+03385&r_sortierung=Belegstelle. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=AE+1910%2C+00145&r_sortierung=Belegstelle. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2026 00:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Burgus]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062429 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://db.edcs.eu/epigr/epi_einzel_en.php?p_belegstelle=CIL+08%2C+02546&r_sortierung=Belegstelle. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:54 (CET) 6egz35p0v4q8i7t9d9p31jyzieb1mtj Diskutim:ABCM-Zweisprachigkeit 1 390737 3062229 2870954 2026-11-03T18:08:21Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062229 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[ABCM-Zweisprachigkeit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2870953 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190716174413/http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2019/01/Entete_Sites-A.B.C.M.-Zweisprachigkeit.jpg për lidhjen http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2019/01/Entete_Sites-A.B.C.M.-Zweisprachigkeit.jpg. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230308052238/http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2018/02/r-dialecte.png për lidhjen http://www.abcmzwei.eu/wp-content/uploads/2018/02/r-dialecte.png. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2025 13:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[ABCM-Zweisprachigkeit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062228 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190716174422/https://www.olcalsace.org/fr/content/abcm-zweisprachigkeit për lidhjen https://www.olcalsace.org/fr/content/abcm-zweisprachigkeit. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 19:08 (CET) n790x30gaknucqurlw3q5qbuuys84t8 Diskutim:Adriani 1 391452 3062236 3049227 2026-11-03T18:56:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062236 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2874526 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://campus.usal.es/~revistas_trabajo/index.php/0213-2052/article/vie%C3%ABFile/6224/6238. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 nëntor 2025 19:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049226 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121011020254/http://www.archaeology.org/online/features/hadrian/ për lidhjen http://www.archaeology.org/online/features/hadrian/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2026 19:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062235 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210620054104/http://www.edr-edr.it/edr_programmi/res_complex_comune.php?do=book&id_nr=EDR131420&partId=1 për lidhjen http://www.edr-edr.it/edr_programmi/res_complex_comune.php?do=book&id_nr=EDR131420&partId=1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181106173319/http://campus.usal.es/~revistas_trabajo/index.php/0213-2052/article/viewFile/6224/6238 për lidhjen http://campus.usal.es/~revistas_trabajo/index.php/0213-2052/article/viewFile/6224/6238. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 19:56 (CET) 3fm2xso7pww21ubqxl1td37nc0kzydk Diskutim:Afërdita Suka 1 391455 3062242 2982732 2026-11-03T19:21:59Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062242 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Afërdita Suka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2874533 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.wahlen-berlin.de/abgeordnetenhaus/BE2023/agh-ausgewaehlte-ergebnisse.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 nëntor 2025 20:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Afërdita Suka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230405220948/https://wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html për lidhjen https://www.wahlen-berlin.de/wahlen/BE2023/AFSPRAES/agh/gewaehlte.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 11:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Afërdita Suka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062241 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260909004718/https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf për lidhjen https://www.berlin.de/wahlen/wahlen/wahlen-2021/parteien/landesliste.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 20:21 (CET) ef9o6vw9b55r489qbimhtxa9y5laa73 Diskutim:David Raya 1 391851 3062472 3053206 2026-11-04T11:12:06Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062472 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Raya]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2877033 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.espn.co.uk/football/story/_id/38163304/arsenal-sign-goalkeeper-david-raya-loan-deal-brentford. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.espn.com.au/football/story/_id/40333563/arsenal-complete-david-raya-transfer-one-year-loan. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 dhjetor 2025 21:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Raya]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2964765 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.lecturas.com/actualidad/dos-impresionantes-vestidos-novia-actuacion-omar-montes-imagenes-boda-futbolista-david-raya-modelo-tatiana-trouboul_177944. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 08:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Raya]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210814122641/https://www.brentfordfc.com/news/2020/july/david-raya-golden-glove/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2020/july/david-raya-golden-glove/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220716122507/https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/report-brentford-v-derby-county/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2020/august/report-brentford-v-derby-county/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210625131704/https://www.brentfordfc.com/news/2020/october/david-raya-new-contract/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2020/october/david-raya-new-contract/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211026181540/https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/david-raya-knee-injury/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/david-raya-knee-injury/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220716122504/https://www.brentfordfc.com/news/2022/january/david-raya-roars-back-in-to-training/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2022/january/david-raya-roars-back-in-to-training/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220522043506/https://www.brentfordfc.com/news/2022/february/bees-beaten-by-aston-villa-in-friendly/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2022/february/bees-beaten-by-aston-villa-in-friendly/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 tetor 2026 04:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Raya]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062471 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220716122508/https://www.brentfordfc.com/news/2020/september/match-report-for-brentford-vs-oxford-united-on-01-sep-20/ për lidhjen https://www.brentfordfc.com/news/2020/september/match-report-for-brentford-vs-oxford-united-on-01-sep-20/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:12 (CET) 6l7y49qku7da84mmstz85dpfmw53y35 Diskutim:Derbi i Merseyside 1 391854 3062480 2981444 2026-11-04T11:48:58Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062480 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Derbi i Merseyside]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2877046 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240516132548/https://lfc-backonourperch.co.uk/2024/04/24/a-brief-history-of-the-merseyside-derby/ për lidhjen https://lfc-backonourperch.co.uk/2024/04/24/a-brief-history-of-the-merseyside-derby/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 dhjetor 2025 22:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Derbi i Merseyside]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2881639 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240516154941/https://www.farpostheader.com/2020/04/greatest-own-goals-of-all-time-no-3.html për lidhjen https://www.farpostheader.com/2020/04/greatest-own-goals-of-all-time-no-3.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2025 09:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Derbi i Merseyside]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2891818 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240516174258/https://www.stats24.com/football/news-the-merseyside-derbys-alltime-most-prolific-goal-scorers-379 për lidhjen https://www.stats24.com/football/news-the-merseyside-derbys-alltime-most-prolific-goal-scorers-379. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 janar 2026 17:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Derbi i Merseyside]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981443 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sports.yahoo.com/article/epic-reason-behind-blue-flares-083400234.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADJavKAWXM2iPxbsTSuD4hIibLyZrccoa0LXn8RzcJ-LLrlTr3jztgW. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 14:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Derbi i Merseyside]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062479 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240516180531/https://www.evertonfc.com/club/history/honours/championship-wins/191415-season për lidhjen https://www.evertonfc.com/club/history/honours/championship-wins/191415-season. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220102024932/https://www.evertonfc.com/news/1672749/know-your-history-goodisons-record-attendance për lidhjen https://www.evertonfc.com/news/1672749/know-your-history-goodisons-record-attendance. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:48 (CET) osxtbnvbdi91swsaidvu2migian47ru Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa 4 392350 3062355 3059746 2026-11-04T03:00:45Z Smallem 126080 U arkivuan " Siar O", "Nalaass138" ([[User:Smallem/Hollësi#kërkesat|hollësi]]) 3062355 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Stampa:Community hubs/styles.css" /><templatestyles src="Stampa:Community hubs/requests.css" /><templatestyles src="Wikipedia:Administrata/styles.css" /> __ARCHIVEDTALK__ <div class="hub-divider" id="Kërkesa"><div class="hub-divider-line"></div><div class="hub-divider-label">Kërkesa<span class="hub-divider-edit plainlinks">&#91;[{{fullurl:Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues/Kërkesa|action=edit}} redakto]&#93;</span></div><div class="hub-divider-line"></div></div> <section begin="dritare" /> <!--Vendosni kërkesën tuaj këtu në formën {{Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Emri i përdoruesit}}--> <!-- ________________________________________________________________________________________ --> 3ashkg1jj4cb7dgcet569e5st6bkh3i Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Arkiv 4 392352 3062354 3056912 2026-11-04T03:00:35Z Smallem 126080 U arkivua " Siar O" (miratim); u arkivua "Nalaass138" (dështim) ([[User:Smallem/Hollësi#kërkesat|hollësi]]) 3062354 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Administrata/styles.css" /> <div class="adm-archive-page"> <div class="adm-archive-header"> <div class="adm-archive-icon">[[Skeda:Filing cabinet icon.svg|48px|center|link=]]</div> <div class="adm-archive-header-text"> <div class="adm-back">[[Wikipedia:Administrata/Votimet/Kërkesa për kontrollues|← Kthehu te kërkesat për kontrollues]]</div> <div class="adm-archive-title">Arkiv i kërkesave për kontrollues</div> </div> </div> </div> <div class="archive-filter"> {{#invoke:Votes|archive|kërkesa|në detyrë}} {| class="adm-archive-table wikitable sortable" <!-- Një rresht i ri: "|- class="at-approved"" (ose at-rejected, at-withdrawn), me " at-still" kur përdoruesi i ka ende të drejtat, që rreshti të theksohet kur zgjidhet shifra e tij sipër tabelës. "Në detyrë": <span class="adm-at-po adm-at-duty">po</span> ose <span class="adm-at-jo">jo</span>. --> |- ! class="adm-at-n" | Nr ! Përdoruesi ! Hera ! Përfundimi ! Në detyrë |- class="at-approved" | 1 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] || I || <span class="adm-at-approved">miratim</span> || <span class="adm-at-jo">jo</span> |- class="at-approved" | 2 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Men14|Men14]] || I || <span class="adm-at-approved">miratim</span> || <span class="adm-at-jo">jo</span> |- class="at-approved" | 3 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Arianit|Arianit]] || I || <span class="adm-at-approved">miratim</span> || <span class="adm-at-jo">jo</span> |- class="at-approved" | 4 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Eraqena|Eraqena]] || I || <span class="adm-at-approved">miratim</span> || <span class="adm-at-jo">jo</span> |- class="at-approved at-still" | 5 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/ Siar O| Siar O]] || I || <span class="adm-at-approved">miratim</span> || <span class="adm-at-po adm-at-duty">po</span> |- class="at-rejected" | 6 || [[Wikipedia:Administrata/Kontrollues/Kërkesa/Nalaass138|Nalaass138]] || I || <span class="adm-at-rejected">dështim</span> || <span class="adm-at-jo">jo</span> |} </div> <div class="adm-archive-page adm-archive-foot"> <div class="adm-archive-header"> <div class="adm-archive-icon">[[Skeda:Dialog-information.svg|40px|center|link=|alt=]]</div> <div class="adm-archive-header-text"> <div class="adm-archive-title">Shpjegimi i tabelës</div> <div class="archive-legend-items"> <div>'''Përdoruesi''': lidhja të dërgon te faqja e kërkesës.</div> <div>'''Hera''': sa herë ka kërkuar përdoruesi të drejtat e kontrolluesit (I, II…).</div> <div>'''Përfundimi''': miratim (kërkesa u pranua) ose dështim (u refuzua).</div> <div>'''Në detyrë''': po, kur përdoruesi i ka ende të drejtat, sipas [[Speciale:RreshtoPërdoruesit/reviewer|listës së kontrolluesve]]; jo, kur nuk i ka më.</div> </div> </div> </div> </div> q8fid68grpkwy36pxp9mlkn2k88e830 Diskutim:Arsimi në Itali 1 392637 3062322 2881503 2026-11-04T01:23:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062322 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Itali]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2881502 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130319022108/http://archivio.pubblica.istruzione.it/riforma_superiori/nuovesuperiori/doc/Allegato_A_definitivo_02012010.pdf për lidhjen http://archivio.pubblica.istruzione.it/riforma_superiori/nuovesuperiori/doc/Allegato_A_definitivo_02012010.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 dhjetor 2025 17:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Itali]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062321 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210830231351/http://ftp.iza.org/dp3222.pdf për lidhjen http://ftp.iza.org/dp3222.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 02:23 (CET) ig41vf0y2w65iz8nfc2jg6azuzdbqfr Caput Mundi 0 392916 3062436 3046609 2026-11-04T08:37:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062436 wikitext text/x-wiki {{Short description|Shprehje latine mbi rolin e Romës si kryeqytet i botës}} [[Skeda:Roman Empire Trajan 117AD.png|parapamje|upright=1.38|Harta e Romës, [[Perandoria Romake|kryeqyteti perandorak]] në kulmin e zgjerimit territorial]] '''{{lang|la|Caput Mundi}}''' është një shprehje [[gjuha latine|latine]] e cila tekstualisht do të thotë "kreu i botës" ndërsa shprehja '''''Roma Caput Mundi''''' do të thotë "Roma kryeqyteti botës" dhe është një nga shumë epitetet e vëna qytetit të [[Roma|Romës]] përgjatë historisë së tij.<ref>{{Cite web|date=6 dhjetor 2021|title=Una storia di grandezza - i soprannomi di Roma|url=https://it.valledelleradici.org/post/soprannomi-di-roma|access-date=20 maj 2023|website=Valle delle Radici|language=it}}</ref> Fraza është e lidhur me fuqinë e gjatë të qytetit në fillim si kryeqytet i [[Republika Romake|Republikës]] dhe [[Perandoria Romake|Perandorisë]], ndërsa më vonë si qendra e [[Kisha katolike Romake|Kishës Katolike]].<ref>{{Cite web|title=caput mundi in Vocabolario - Treccani|url=https://www.treccani.it/vocabolario/caput-mundi|access-date=9 maj 2023|website=Treccani.it|language=it-IT}}</ref> Megjithëse nuk dihet me siguri se kur është përdorur për herë të parë, Roma ishte tashmë emërtuar në këtë mënyrë nga poeti romak [[Ovidi]] në [[shekulli I p.e.s.|shekullin e I p.e.s.]].<ref>{{harvnb|Gentile|2019}}</ref> Bashkë me "Qyteti i Përjetshëm" dhe "[[Shtatë Kodrat e Romës|Qyteti i Shtatë Kodrave]]", Caput Mundi mbetet si një nga epitetet më të përdorura për t’iu referuar qytetit të Romës.<ref>{{Cite web|last=Spada|first=Oliviero|language=it-it|url=https://www.milanofree.it/milano/tradizioni/soprannomi-di-alcune-citta-italiane.html|title=Soprannomi di alcune città italiane|website=Milanofree.it|access-date=20 maj 2023}}</ref> ==Kuptimi== ''Roma Caput Mundi'' është një [[gjuha latine|shprehje latine]] që meret me kuptimin "Roma kryeqyteti i botës" dhe "Roma capitale del mondo" në [[gjuha italiane|italisht]] (tekstualisht: "kreu i botës").<ref>{{cite web|url=http://latin-phrases.co.uk/dictionary/c/|title=Dictionary of Latin Phrases and Proverbs: C|publisher=Latin-phrases.co.uk|language=en|archive-date=7 nëntor 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051107022824/http://latin-phrases.co.uk/dictionary/c/|url-status=dead}}</ref> Ajo e ka origjinën nga një kuptim [[lashtësia klasike|klasik evropian]] i [[Ekumena|botës së njohur]]: [[Evropa]], [[Afrika veriore]], dhe [[Azia Jugperëndimore]]. Ndikimi i Romës në botën e lashtë fillo të rritej rreth [[shekulli II p.e.s.|shekullit të II p.e.s.]], pasi Republika u zgjerua përgjatë [[Evropa Jugore|Evropës Jugore]] dhe [[Afrika veriore|Afrikës Veriore]]. {{Multiple image | total_width = 688 | align = left | image1 = Rome airal picture.jpg | width1 = | height1 = | image2 = Rome and Vatican 01.jpg | width2 = | height2 = | image3 = Via del Corso (52501354470).jpg | width3 = | height3 = | footer = [[Forumet Romake|Via dei Fori Imperiali]], Via della Conciliazione dhe Via del Corso }} Gjatë pesë shekujve pasues, Roma do të qeveriste shumë nga bota e njohur (të Gjeografisë Greko-Romake) dhe gjatë kësaj periudhe do të ishte qyteti më i madh i botës. Ndikimi kulturor i gjuhës vendore të Romës ([[Gjuha latine|Latinishtja]]) ashtu si dhe [[Arti romak|Arti]], [[Arkitektura Romake|arkitektura]], [[E drejta romake|ligjet]], [[Feja romake|feja]], dhe [[Filozofia e lashtë romake|filozofia]] ishin domethënëse. Qyteti perandorak i Romës adoptoi nofkën ''Caput Mundi'', duke ia atribuar këtë perceptimit të saj të një fuqe të gjatë të [[Roma e Lashtë|Romës së Lashtë]] dhe [[Kisha katolike Romake|Kishës Katolike]].<ref>{{harvnb|Beretta|2017|p=320}}</ref><ref>{{harvnb|B. Bahr|2009|p=139}}</ref><ref>{{harvnb|R. D'Agostino|2005}}</ref> Patrioti dhe mendimtari demokrat italian [[Giuseppe Mazzini]] foli për tre moshët e Romës: [[Historia e Romës|Roma e Parë]] që i referohej "Romës së perandorëve", [[Shtetet Papale|Roma e Dytë]] që i referohej "Romës së papëve", dhe [[Historia e Romës|Roma e Tretë]] që i referohej "Romës së popullit".<ref>{{Cite web|title=Rome Seminar|url=http://students.washington.edu/ageparke/rome.htm|work=students.washington.edu|language=en|url-status=dead|archive-date=4 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204065057/http://students.washington.edu/ageparke/rome.htm}}</ref> ==Shiko gjithashtu== {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Kryeqyteti]] * [[Historia e Romës]] * [[Qeveria botërore]] * [[Ekumena]] * [[Jus]] * [[Imperium]] * [[Civitas]] * [[Municipium]] * [[Perandoria Romake]] * [[Romakët në Afrikën Nën-Sahariane]] * [[Amfiteatri Romak]] * [[Anijet Romake]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arkitektura e Teatrove Romake]] * [[Besimet e lashta mesdhetare]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[Magjistratët romakë]] * [[Magjistratët e Perandorisë Romake]] * [[Dux]] * [[Cirku Romak]] * [[Cursus honorum]] * [[Çitadela]] * [[Dashuria Greke]] * [[Equites]] * [[Festivalet Romake]] * [[Forumet Romake]] * [[Gens]] * [[Gjeografia e Strabonit]] * [[Harku i Triumfit]] * [[Instrumentum regni]] * [[Kalendari Romak]] * [[Kolona e Fitores]] * [[Kolonia Romake]] * [[Konsulli Romak]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Kuvendet Romake]] * [[Lapis manalis]] * [[Larja në Romën e Lashtë]] * [[Latinët e Lashtë]] * [[Latium]] * [[Limes Britannicus]] * [[Llaçi romak]] * [[Luftërat Romako-Latine]] * [[Marrdhëniet Indiano-Romake]] * [[Marrdhëniet Sino-Romake]] * [[Marina Romake]] * [[Miliarium Aureum]] * [[Misteret greko-romake]] * [[Mjekësia Romake]] * [[Mundus Cereris]] * [[Muret mbrojtëse romake]] * [[Muri i Antoninit]] * [[Nikopoli i Epirit]] * [[Njësitë matëse romake]] * [[Optimates dhe populares]] * [[Pallatet perandorake të Romës]] * [[Patricët romakë]] * [[Pax Romana]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Plebejtë]] * [[Pomerium]] * [[Roma e Lashtë]] * [[Roma quadrata]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Rrugët romake]] * [[Selitë perandorake romake]] * [[Senati Romak]] * [[Shtatë Kodrat e Romës]] * [[Shtetësia Romake]] * [[Skulptura Romake]] * [[Spektaklet Romake]] * [[SPQR]] * [[Tempulli Romak]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Themelimi i Romës]] * [[Thermae]] * [[Traditat romake të emërtimit]] * [[Tregtia romake me Indinë]] * [[Triumfi Romak]] * [[Ujësjellësi Romak]] * [[Umbilicus urbis Romae]] * [[Ura e Trajanit]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Urbs]] * [[Ushtria Romake]] * [[Vila Romake]] * [[Zgjedhjet në Republikë Romake]] * [[Zjarrfikja në Romën e Lashtë]] {{Div col end}} ==Citime fundore== {{Reflist|39em}} ==Bibliografia== ===Burime të lashta=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * {{Cite book|author=Apiani i Aleksandrisë|author-link=Apiani|title=Historia Romana (Ῥωμαϊκά)|volume=VII e VIII|language=grc}} Versioni anglisht [http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html këtu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120053128/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html |data=20 nëntor 2015 }}. * {{Cite book|author=Publius Elius Aristides|editor=Charles Allison Behr|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=vsgUAAAAIAAJ&lpg=PP9&pg=PA388|title=The Complete Works|volume=I: Orationes I-XVI, With an Appendix Containing the Fragments and Inscriptions|publisher=Brill Archive|language=en|isbn=978-90-04-07844-4}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor1=Niall Rudd|year=1998|url=https://books.google.al/books?id=Fo37_E0HCBwC&lpg=PT6&pg=PT67|title=The Republic and The Laws|editor2=Jonathan Powell|isbn=978-0-19-283236-8|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor=George Long|year=1855|url=https://books.google.al/books?id=B9cLAAAAYAAJ&pg=PA380|title=M. Tullii Ciceronis Orationes: With A Commentary|volume=II|publisher=George Bell, Whitaker and co.|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|title=De officiis|editor=Walter Miller|url=https://archive.org/details/deoffiiciiswithen00ciceuoft/page/1/|publisher=William Heinemann ltd.|year=1928|chapter=I. Moral Goodness|language=en|pages=1-167}} * {{Cite book|author1=Gaius|author2=Gne Domicius Anius Ulpiani|title=The Institues of Gaius and Rules of Ulpian: The Former from Studemund’s Apograph of Verona Codex|year=1895|url=https://books.google.al/books?id=vgc0AQAAMAAJ&pg=PA359|volume=I. Gaii Institutionum Juris Civilis Commentary; II. Libro Singulari Regularum, III. Alfabetical Digest of the Matters Contained in the Text and Notes|translator=James Muirhead|publisher=T. & T. Clark|language=en|pages=1-355; 359-437, 439-630}} * [[Dion Kasi|Kasius Dion Koceiani]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Historia Romana]; (Versioni anglisht) * [[Dionisi i Halikarnasit]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Antiquitates Romana]. * [[Eutropi]], [[Wikisource:la:Breviarium historiae romanae|''Breviarium historiae romanae'' (teksti latin), I-X]]. * {{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark TerencVarroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|year=1864|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author1=Gaius Sallustius Krispi|author2=Jul Çezari|author2-link=Jul Çezari|url=https://archive.org/details/sallustejulesc00salluoft/page/|author3=Vellej Paterkuli|author3-link=Vellej Paterkuli|author4=Lucius Ane Flori|author4-link=Luc An Flori|title=Salluste, Jules César, C. Velléius Paterculus et A. Florus: œuvres completes avec la traduction en français|editor=Désiré Nisard|year=1850|publisher=Firmin Didot frères|language=fr, la}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1834|url=https://books.google.al/books?id=BLBmJCvaDokC|title=The History of Rome (Ab Urbe Condita)|editor=George Baker|volume=I|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1835|url=https://books.google.al/books?id=K-OCUOmiCNcC|title=Ab Urbe Condita|editor=George Baker|volume=II|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Plini i Vjetri|author-link=Plini Plaku|title=Naturalis Historia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:8.1|year=1906|publisher=Teubner|language=en|editor=Karl Friedrich Theodor Mayhoff}} * {{Cite book|author=Plutarku|author-link=Plutarku|title=Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek|url=https://archive.org/details/plutarchslives01plut_0/page/57/|editor1=John Langhorne|editor2=William Langhorne|volume=1|publisher=Harper & Brothers|year=1878|language=en}} * {{Cite book|author=Polibi|author-link=Polibi|editor=H. J. Edwards|title=The Histories|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html|publisher=Harvard University Press|date=1922–1927|translator=William Roger Paton|language=en}} * {{Cite book|author=Procopi i Çezaresë|author-link=Prokopi i Çezaresë|year=1916|volume=The Vandalic War|title=The History of the Wars|translator=H. B. Dewing|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|url=https://archive.org/details/physicalsciencei00seneiala/|title=Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca|editor=Archibald Geikie|translator=John Clarke|publisher=Macmillan and Co.|year=1910|language=en}} * {{Cite book|author=Straboni|author-link=Straboni|title=The Geography|date=1917–1932|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html|language=en|translator=H. L. Jones|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|editor=Moses Hadas|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-works-1942-en/page/|title=The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=William Jackson Brodribb|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8}} * {{Cite book|author=Tertuliani|author-link=Tertuliani|title=The Writings of Tertullian|url=https://www.tertullian.org/anf/index.htm|volume=II. The Anti-Heretical Works|translator=Peter Holmes|language=en}} {{Refend}} ===Burime historiografike moderne=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * {{cite book|last=Abbott|first=Frank Frost|title=Municipal Administration in the Roman Empire|url=https://archive.org/stream/municipaladminis032553mbp#page/n27/|first2=Allan Chester|last2=Johnson|year=1926|location=Prinston|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|last=B. Bahr|first=Ann Marie|year=2009|title=Christianity: Religions of the World|isbn=978-143810639-7|publisher=Infobase Publishing|language=en}} * Ranuccio Bianchi Bandinelli dhe Mario Torelli, ''L'arte dell'antichità classica, Etruria-Roma'', Utet, Torino 1976. * {{Cite book|last=Beretta|first=Silvio|year=2017|title=Understanding China Today: An Exploration of Politics, Economics, Society, and International Relations|language=en|publisher=Springer|isbn=978-331929625-8|page=320}} * {{Cite book|author1=Maria Antonietta Lozzi Bonaventura|title=Roma antica. Viaggio nel tempo alla scoperta della location eterna|year=2009|publisher=Guide ITER|location=Subiaco|isbn=978-88-8177-143-1|language=it}} * {{Cite book|last=Brizzi|first=Giovanni|title=Storia di Roma. 1. Dalle origini ad Azio|year=1997|publisher=Pàtron|location=Bolonja|language=it}} * {{Cite book|author=J. B. Bury|title=History of the Later Roman Empire|location=Londër|publisher=Macmillan|year=1889|language=en|volume=1}} * {{Cite book|author=Andrea Carandini|chapter=Palatino, Velia e Sacra via: paesaggi urbani attraverso il tempo|title=Workshop di Archeologia Classica|publisher=Quaderni|language=it|year=2004}} * Andrea Carandini, ''La nascita di Roma: dei, lari, eroi e uomini all'alba di una civiltà'', Torino, 1998. * {{Cite book|editor=Andrea Carandini|title=Atlante di Roma antica|publisher=Mondadori Electa|language=it|location=Milano|year=2012|isbn=978-88-370-8510-0}} * {{Cite book|language=en|last=Cipolla|first=Carlo|title=European Culture and Overseas Expansion|publisher=Pelican|location=Londër|year=1970}} * {{Cite book|last=R. D'Agostino|first=Peter|title=Rome in America: Transnational Catholic Ideology from the Risorgimento to Fascism|url=https://archive.org/details/romeinamericatra0000dago|year=2005|isbn=978-080786341-1|publisher=University of North Carolina Press|language=en}} * {{Cite book|last1=Dillon|first1=Matthew|last2=Garland|first2=Lynda|title=Ancient Rome: From the Early Republic to the Assassination of Julius Caesar|year=2005|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-041522458-1}} * {{Cite book|last=Duncan-Jones|first=Richard|year=1974|title=The Economy of the Roman Empire|url=https://archive.org/details/economyofromanem0000dunc_f3v6|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-20165-9}} * {{Cite journal|last=Durand|first=John D.|year=1977|volume=3|issue=3|issn=0098-7921|jstor=1971891|url=https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download|title=Historical Estimates of World Population: An Evaluation|journal=Population and Development Review|doi=10.2307/1971891|language=en|pages=253–296|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612112833/https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download|archive-date=12 qershor 2025|access-date=23 dhjetor 2025|url-status=dead}} * {{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|isbn=978-1-118-58153-7}} * {{Cite book|author=Emilio Gabba|display-authors=et al.|title=Introduzione alla storia di Roma|year=1999|publisher=LED|location=Milano|isbn=88-7916-113-X|language=it}} * {{Cite web|last=Gentile|first=Antonio|date=26 prill 2019|title=Le strade portano tutte a Roma Capitale: "Caput Mundi"|url=https://www.ilpopolo.news/le-strade-portano-tutte-a-roma-capitale-caput-mundi/|access-date=20 maj 2023|website=IL POPOLO|language=it-IT}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=Roma Antica|year=2008|publisher=Editori Laterza|location=Roma-Bari|isbn=978-88-420-7658-2|language=it}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=Profili di storia antica e medievale|volume=1|year=2005|publisher=Laterza Edizioni Scolastiche|language=it}} * {{Cite book|last=Gibbon|first=Edward|title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|url=https://www.cambridge.org/core/books/history-of-the-decline-and-fall-of-the-roman-empire/741B385CB8EEA8A14163430E872EDF34|volume=4|year=2015|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113933357-3}} * {{Cite journal|last=Gillett|first=Andrew|title=Rome, Ravenna and the Last Western Emperors|url=https://www.jstor.org/stable/40311008|journal=Papers of the British School at Rome|publisher=British School at Rome|year=2001|volume=69|issue=69|language=en|doi=10.1017/S0068246200001781|jstor=40311008|pages=131–167}} * {{Cite book|author=Erich S. Gruen|volume=1|title=The Hellenistic World and the Coming of Rome|publisher=University of California Press|year=1986|language=en}} * {{Cite book|first1=John F.|last1=Haldon|first2=Hugh N.|last2=Kennedy|chapter=Regional Identities and Military Power: Byzantium and Islam, ca. 600–750|title=Visions of Community in the Post-Roman World: The West, Byzantium and the Islamic World, 300–1100|editor1=Walter Pohl|editor2=Clemens Gantner|editor3=Richard Payne|publisher=Ashgate|language=en|year=2012|pages=317–353}} * {{Cite book|author=Peter Heather|title=The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians|url=https://archive.org/details/fallofromanempir0000heat|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006|language=en}} * {{cite book|last1=Heiken|first1=Grant|last2=Funiciello|first2=Renato|date=24 tetor 2013|url=https://books.google.com/books?id=6eADAQAAQBAJ&pg=PA174|last3=de Rita|first3=Donatella|title=The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City|publisher=Princeton University Press|language=en|isbn=978-069113038-5}} * Léon Homo, ''Rome impériale et l'urbanisme dans l'Antiquité'', Parigi, A. Michel (coll. L'évolution de l'Humanité), 2e éd., 1971. * {{Cite book|author=Karl-J. Hölkeskamp|title=Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research|publisher=Princeton University Press|year=2010|language=en}} * {{Cite book|author=Michel Humbert|title=Le tribunat de la plèbe et le tribunal du peuple: remarques sur l'histoire de la provocatio ad populum|publisher=MEFRA|year=1988|language=fr}} * {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=Il Tramonto del Mondo Antico|location=Bari|publisher=Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli|year=1972|language=it|id=CL 20-0462-3}} (titulli origjinal i veprës {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=The Decline of the Ancient World|publisher=Lonmans, Green and Co. Ltd|location=Londër|year=1966|language=en}} * {{Cite book|author=Peter Lampe|title=Christians at Rome in the First Two Centuries: From Paul to Valentinus|year=2006|publisher=Continuum International Publishing Group|language=en|ISBN=0-8264-8102-7}} * {{Cite book|last=Lee|first=A.|title=From Rome to Byzantium AD 363 to 565: The Transformation of Ancient Rome|url=https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctt1g0b1z1|year=2013|publisher=Edinburgh University Press|jstor=10.3366/j.ctt1g0b1z1|language=en|isbn=978-074862790-5}} * {{Cite book|author=Massimiliano Liverotti|title=Il grande libro dei misteri di Roma risolti e irrisolti|year=2007|publisher=Newton Compton Editori|location=Roma|ISBN=978-88-541-0894-3|language=it}} * {{Cite book|author=Ralph W. Mathisen|title=Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE|url=https://books.google.al/books?id=UYT1twEACAAJ|year=2019|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-084960-3|location=[[Nju Jork Siti]], [[Nju Jork]]|oclc=1038024098}} * {{Cite book|author=Fergus Millar|chapter=The Political Character of the Classical Roman Republic, 200–151 B.C.|title=Rome, the Greek World, and the East: The Roman Republic and the Augustan Revolution|url=https://archive.org/details/romegreekworldea0002mill|publisher=University of North Carolina Press|year=2002|language=en|pages=[https://archive.org/details/romegreekworldea0002mill/page/136 136]-138}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|title=Storia di Roma antica|publisher=Sansoni|location=Firence|year=1972|language=it}} * {{Cite book|last=Moralee|first=Jason|title=Rome's Holy Mountain: The Capitoline Hill in Late Antiquity|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780190492274.001.0001|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=1|doi=10.1093/oso/9780190492274.001.0001|language=en|year=2017|isbn=978-0-19-049229-8}} * Muhlberger, S., ''The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452'' (Leeds, 1990). * {{Cite book|last=Murphy|first=Trevor|title=Pliny the Elder's Natural History: the Empire in the Encyclopedia|url=https://archive.org/details/plinyeldersnatur0000murp|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2004|language=en|isbn=0-19-926288-8}} * {{Cite book|last=Pallottino|first=Massimo|title=Origini e storia primitiva di Roma|year=1993|publisher=Rusconi|location=Milano|isbn=88-18-88033-0|language=it}} * Renato Peroni, ''Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro'', in ''Storia dei Greci e dei Romani'', vol. 13, Einaudi 2008. * {{cite journal|author=Samuel Ball Platner|title=The Septimontium and the Seven Hills|url=https://archive.org/details/classicalphilol02orggoog|date=janar 1906|journal=Classical Philology|volume=1|issue=1|publisher=University of Chicago Press|language=en|pages=[https://archive.org/details/classicalphilol02orggoog/page/n91 69]–80}} * {{Cite book|last=Pollard|first=Elizabeth|title=Worlds Together, Worlds Apart: Concise Edition|volume=1|year=2015|publisher=W. W. Norton & Company, Inc.|language=en|isbn=978-039325093-0|location=Nju Jork|pages=253}} * {{Cite book|author1=David Stone Potter|author2=D. J. Mattingly|year=1999|title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire|url=https://archive.org/details/lifedeathenterta0000unse|publisher=University of Michigan Press|language=en|ISBN=0-472-08568-9}} * {{Cite book|author=Claudio Rendina|title=Roma ieri, oggi e domani|year=2007|publisher=Newton Compton Editori|location=Roma|ISBN=978-88-541-1025-0|language=it}} * {{Cite book|last=Richardson|first=L. (jr.)|title=A New Topographical Dictionary of Ancient Rome|url=https://books.google.al/books?id=K_qjo30tjHAC|year=1992|publisher=The Johns Hopkins University Press|language=en|isbn=978-0-8018-4300-6}} * {{Cite book|author=Giorgio Ruffolo|title=Quando l'Italia era una superpotenza|url=https://archive.org/details/quandolitaliaera0000ruff|publisher=Einaudi|year=2004|language=it}} * {{Cite book|last=Salzman|first=Michele R.|title=The Falls of Rome. Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity|url=https://www.cambridge.org/core/books/falls-of-rome/3745CA2DE407FA2A894383A94C723103|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2021|language=en|isbn=978-131627592-4}} * {{Cite book|author1=Walter Scheidel|author2=Ian Morris|author3=Richard P. Saller|url=https://www.vlebooks.com/vleweb/product/openreader?id=none&isbn=9781139054140|title=The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World|year=2013|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113905414-0|oclc=1277066427|access-date=7 qershor 2022|page=18}} * {{Cite web|last=Spada|first=Oliviero|title=Soprannomi di alcune città italiane|url=https://www.milanofree.it/milano/tradizioni/soprannomi-di-alcune-citta-italiane.html|website=Milanofree.it|language=it-it|access-date=20 maj 2023|ref=none}} * {{cite book|author=Tina Squadrilli|title=Vicende e monumenti di Roma|publisher=Staderini|year=1961|language=it}} * {{Cite book|author=Romolo Augusto Staccioli|title=La Roma di Augusto|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=BOBQswEACAAJ|location=Novara|publisher=De Agostini|language=it}} * Wallace-Hadrill, Andrew, ed. 1989. ''Patronage in Ancient Society''. London: Routledge. * {{Cite journal|last1=Wang|first1=Ting|last2=Surge|first2=Donna|last3=Walker|first3=Karen Jo|doi=10.1016/j.quaint.2012.11.013|volume=308-309|title=Seasonal Climate Change Across the Roman Warm Period/Vandal Minimum Transition Using Isotope Sclerochronology in Archaeological Shells and Otoliths, Southwest Florida, USA|year=2013|journal=Quaternary International|bibcode=2013QuInt.308..230W|language=en|pages=230–241}} * {{Cite book|author=Bryan Ward-Perkins|title=The Fall of Rome: And the End of Civilization|url=https://archive.org/details/fallofromeendofc0000brya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|language=en|ISBN=0-19-280728-5}} * {{Cite book|author=T. P. Wiseman|title=Remus: A Roman Myth|url=https://archive.org/details/remusromanmyth0000wise|year=1995|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} {{Refend}} {{Italic title}} [[Kategoria:Qeveria botërore]] [[Kategoria:Fjalë dhe shprehje latine]] [[Kategoria:Qeveria e Romës së Lashtë]] [[Kategoria:Qytete të lashta]] [[Kategoria:Kryeqytete]] [[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]] 2sk183tuh8wbg2vzu7sdualy2s6wehj Çitadela 0 393003 3062218 3044299 2026-11-03T17:04:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062218 wikitext text/x-wiki {{Short description|Fortifikim ushtarak qendror i një qyteti}} [[Skeda:Casale Monferrato map (018 003).jpg|parapamje|345px|Plan i shek. XVII të qytetit të fortifikuar të Casale Monferrato, ku çitadela është një strukturë në formë ylli në të majtë.]] Një '''çitadelë''' është zona më e fortifikuar e një qyteti ose qyteze. Ajo mund të jetë një [[Kalaja|kështjellë]], [[fortifikimi|fortesë]], ose qendër e fortifikuar. Termi ësthë një zvogëlues i qyteti (që do të thotë "qytet i vogël"), pas është bërthama mbrotëse e një pjese të vogël të qytetit. Një një [[fortifikimi|fortifikim]] me bastione, çitadela është pjesa më e fortë e sistemit, ndonjëherë brenda mureve të jashtme dhe bastioneve, por shpesh duke bërë pjesë në muret e jashtme për hir të kursimit ekonomik. Ajo pozicionohet për të qenë vija e fundi e mbrojtjes, nëse armiku do ti çajë komponentet e tjera të sistemit të fortifikimit.<ref>{{harvnb|Caves|2004|p=83}}</ref> == Historia == === 3300–1300 p.e.s. === Disa nga strukturat më të vjetra të njohura që kanë shërbyer si çitadela janë ndërtuar nga [[Qytetërimi i Luginës së Indit]], ku çitadelat përfaqësonin një autoritet të qendërzuar. Çitadelat në Luginën e Indit ishin pothuajse 12 metra të larta.<ref>{{harvnb|Thapar|1975|pp=19–32}}</ref> Qëllimi i këtyre strukturave, gjithësesi, mbetet i debatuar. Megjithatë strukturat e gjetur në rrënojat e [[Mohenxho-daro]] ishin pajisur me mure, është më pak se e qartë se këto struktura mbrojtëse ishin mbrotje kundër sulmeve armike. Ato mund të jenë ndërtuar edhe për të shmangur përmbytjet. Mjaft vendbanime në [[Anadolli|Anatoli]], duke përfshirë qytetet asiriane të Kanešit në Kültepen moderne, paraqesin çitadela. Çitadela e Kanešit përmban pallatin e qytetit, tempujt, dhe ndërtesat zyrtare.<ref>{{harvnb|Michel|2016|pp=313–320}}</ref> Çitadela e qyteti grek të [[Mikena|Mikenës]] është ndërtuar mbi një kodër shumë të mbrojtshme drejtkëndore dhe më vonë e rrethuar me mure në mënyrë që të shtonte aftësinë e saj mbrojtëse.<ref>{{harvnb|Thomas|Conant|2003|pp=2–10}}</ref> === 800 p.e.s. – 400 e e.s. === [[Skeda:Bibracte Porte Rebout.jpg|parapamje|majtas|354px|Rindërtim i fortifikimi të Bibraktes, një pjesë e ''oppidum'' gal. [[Keltët]] i përdornin këto qytete të fortifikuara në shek. e II dhe të I p.e.s..]] Në [[Greqia e Lashtë|Greqinë e Lashtë]], një [[Akropoli|akropolis]], i cili tekstualisht do të thotë "qytet i lartë", i vendosur mbi një vend të spikatur komdues, ishte tepër i rëndësishëm për jetën e qytetarëve, duke shërbyer si vend-vrojtimi, strehim dhe një fortesë në rast rreziku, ashtu si dhe mbajtëse e furnizimeve ushtarake dhe ushqimore, një faltore ose [[Tempulli|tempull]] dhe një pallat mbretëror. Më i mirënjohuri është [[Akropoli (Athinë)|Akropoli i Athinës]], por pothuajse çdo qytet-shtet grek kishte një të tillë – [[Akrokorinthi]] është i famshëm si një kështjellë veçanërisht e fortë. Në një periudhë shumë më të vonë, kur [[Greqia]] sundohej nga Perandoria Latine, të njëjtat pika fortifikimi u përdorën nga sunduesit e rinj feudalë për pothuajse të njëjtin qëllim. Në mijëvjeçarin e parë p.e.s., Kultura Kastro u shfaq në Portugalinë dhe Spanjën veri-perëndimore në rajonin që shtrihet nga Lumi Duro deri te Lumi Minjo, por shpejtë duke u shtrirë përgjatë bregdetit verior dhe në lindje duke ndjekur luginat lumore. Ishte një evoluim autokton i Bashkësive të Periudhës së Bronzit Atlantik. Në vitin [[2008]], origjina e [[Keltët|keltëve]] iu atribua kësaj periudhe nga John T. Koch<ref>{{harvnb|Koch|2009|pp=339–351}}</ref> dhe i mbështetur nga Barry Cunliffe.<ref>{{harvnb|Cunliffe|2009|pp=55–64}}</ref> Lugina e Lumit Ave në Portugali ishte rajoni qendror i kësaj kulture,<ref name="castrejoNWPort">{{harvnb|Armando Coelho Ferreira da Silva|1986}}</ref> me një numër të madh vendbanimesh të vogla (''castros''), por gjithashtu vendbanime të njohura si çitadela ose oppida nga pushtuesit romakë. Këto kishin mjaft unaza të mureve dhe pushtimi romak i çitadelave të Abobrigas, Lambriakës dhe Cinanias rreth vitit [[138 p.e.s.]] u arrit vetëm nga një rrethim i gjatë.<ref name="galeg">{{harvnb|Don José de Santiago y Gómez|1896}}</ref> Rrënoja të shquara të çitadelave ekzistojnë akoma dhe njihen nga arkeologët si Citânia de Briteiros, Citânia de Sanfins, Cividade de Terroso dhe Cividade de Bagunte.<ref name="castrejoNWPort"/> ==== 167–160 p.e.s. ==== Rrebelët që mirnin pushtetin në një qytet, por me çitadelën akoma të mbajtur nga sunduesit e mëparshëm, nuk mund ta konsideronin zotërimin e tyre të sigurtë. Një incident i tillë lujti një rol të rëndësishëm në historinë e Revoltës Makabee kundër Perandorisë Seleukide. Garnizoni helenistik i [[Jeruzalemi]]t dhe mbështetësve vendorë të Seleukidëve do të qëndronte për shumë vite në çitadelën e Akrës, duke e bërë sundimin makabe në Jeruzalem të paqëndrueshëm. Kur më në fund morën zotërimin e vendit, Makabejtë synuan dhe rrafshuan Akrën, megjithëse ata ndërtuan një tjetër çitadelë për të tyren në një pjesë tjetër të Jeruzalemit. [[Skeda:Siége de la flotte turc.jpg|parapamje|372px|Megjithëse shumë nga [[Nica]] u plaçkit gjatë rrethimit të qytetit në vitin [[1543]], forcat Franko-Osmane që rrethonin Nicën qenë të paafta për ta zaptuar çitadelën. Çitadelat shpesh janë përdorur si mbrojtje e fundit për një ushtri të rrethuar.]] === 400–1600 === Në periudha të ndryshme dhe veçanërisht gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]] dhe [[Rilindja|Rilindjes]], çitadela – duke pasur fortifikimet e veta, të pavarura nga muret e qytetit – ishte mbrojtja e fundit e një ushtrie të rrethuar, shpesh e mbajtur edhe pasi qyteti pushtohej. Ushtritë mbrojtëse vendase shpesh e kanë mbajtur çitadelat gjatë edhe pasi qyteti kishte rënë. Për shembull, në vitin [[1543]] Rrethimi i Nicës nga forcat osmane të drejtuara nga [[Hajredin Barbarosa|Barbarosa]] pushtuan dhe plaçkitën qytetin dhe morën shumë robër, por çitadela do të rezistonte. Në [[Filipinet|Filipine]], populli Ivatan i ishujve verior të Batanes shpesh ndërtoi fortifikime për të mbrojtur veten gjatë kohëve të luftë. Ata ndërtuan të ashtuquajtura ''idjanga'' të tyre mbi kodra dhe zona të larta. Këto fortifikime ngjasonin me kështjellat evropiane për shkak të qëllimit të tyre. Zakonisht, hyrja e vetme për në kështjella do të mundësohet nëpërmjet një shkalle litarësh që do të ulej për fshatarët dhe mund të mbahej largë kur mbërrinin pushtuesit.<ref>{{Cite web|url=http://www.filipiknow.net/archaeological-discoveries-in-the-philippines/|title=15 Most Intense Archaeological Discoveries in Philippine History|publisher=Filipknow|date=3 korrik 2018|language=en}}</ref> === 1600 deri në të tashme === Në kohët e luftës, çitadela në shumë raste mundësonte strehimin për popullin që jetonte në zonat përreth qytetit. Megjithatë, çitadelat shpesh përdoreshin edhe për të mbrojtur një garnizon ose pushtet politik nga banorët e qytetit, ku ajo ndodhej, duke qenë paracaktuar për të siguruar besnikërinë e qytetit që ato mbronin. Kjo përdorej, për shembull, gjatë Luftërave Anglo-Holandeze të viteve [[1664]]–[[1667]]: mbreti Çarlsi II i Anglisë ndërtoi një çitadelë mbretërore në Plimuth, një kanal i rëndësishëm portual që nevojitej për tu mbrojtur nga një sulm i mundshëm naval. Gjithësesi, për shkak të mbështetjes së Plimuthit për Parliamentarët, në Luftën Civile Angleze atëherë e afërt, Çitadela e Plimuthit në këtë mënyrë ishte paracaktuar që topat e saj të qëllonin mbi qytetin ashtu si dhe mbi sulment detare. [[Barcelona]] kishte një çitadelë të madhe të ndërtuar në vitin [[1714]] për të intimiduar [[katalanasit]] kundër përsëritjes së rrebelimeve të tyre të mesit të shekullit të XVII dhe fillimi të shekullit të XVIII kundër qeverisë qendrore spanjolle.<ref>{{harvnb|Vargas|2018|pp=89}}</ref> Në shekullin e XIX, kur klima politike ishte liberalizuar mjaftueshëm për ta lejuar atë, banorët e Barcelonës do ta shkatërronin çitadelën dhe do ta zëvendësonin atë me parkun kryesor qendror të qytetit, Parc de la Ciutadella.<ref>{{harvnb|Vargas|2018|pp=90}}</ref> Një shembull i ngjashëm ësthë Çitadella në [[Budapesti|Budapest]], Hungari. Sulmi mbi [[Bastija|Bastije]] gjatë [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]] – megjithëse në fund i kujtuar kryesisht për lirimin e një grushti të burgosurish që mbaheshin aty – ishte në një shkallë të konsiderueshme i motivuar nga të qenit e strukturës një çitadelë mbretërore në mes të Parisit Revolucionar. Ngjashmërisht, pas përmbysjes nga [[Xhuzepe Garibaldi|Garibaldi]] të [[Burbonët|Sundimit Burbon]] në [[Palermo]], gjatë [[Bashkimi i Italisë|Bashkimit të Italisë]] në vitin [[1860]], Çitadela e Palermos Castellamare – një simbol i sundimit të mëparshëm të urryer dhe shtypës – do të shkatërrohej në mënyrë ceremoniale. Duke pasuar fitimin e [[Revolucioni Belg|Pavarësisë së Belgjikës]] në vitin [[1830]], një garnizon holandez nën gjeneral David Hendrik Chassé qëndroi në Çitadelën e [[Antwerp|Antverpenit]] midis viteve [[1830]] dhe [[1832]], ndërsa qyteti tashmë ishte bërë pjesë e Belgjikës së pavarur. Rrethimi i Alkazarit në [[Lufta Civile Spanjolle|Luftën Civile Spanjolle]], në të cilën nacionalistët qëndruan kundër një force shumë më të madhe republikane për dy muaj deri sa u liruan, tregon se në disa raste një çitadelë mund të jetë efektive edhe në luftimin modern; një rast i ngjashëm është Beteja e Huế, gjatë [[Lufta e Vietnamit|Luftës së Vietnamit]], ku një divizion i Ushtrisë Veri-Vietnameze e mbajti çitadelën e Huế për 26 ditë kundër pak a shumë të njëjtit numër trupash amerikane dhe jug-vietnameze më mirë të pajisura. === Përdorimi modern === [[Skeda:Royal 22e Régiment - panoramio.jpg|parapamje|majtas|339px|Streha e garnizonit të Regjimentit të 22-të Mbretëror është Çitadela e Kebeut në [[Kanadaja|Kanada]]. Çitadela është më e madhja akoma në shërbim në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]].]] Çitadela e Kebekut (ndërtimi do të fillonte në vitin [[1673]] dhe do të përfundonte në vitin [[1820]]) mbijeton akoma si çitadela më e madhe akoma në përdorim zyrtar në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]]. Ajo është bujtëse e Regjimentit të 22-të Mbretëror të [[Forcat e Armatosura Kanadeze|Ushtrisë Kanadeze]]<ref>{{Cite web|work=lacitadelle.qc.ca|url=http://www.lacitadelle.qc.ca/en/la-citadelle.html|title=Musée Royal 22e Régiment - La Citadelle|language=en|url-status=dead|archive-date=28 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228223051/http://www.lacitadelle.qc.ca/en/la-citadelle.html}}</ref> dhe bënë pjesë në fortifikimet e Qytetit të Kebekut që datojnë që nga [[vitet 1620]].<ref>{{Cite web|title=Canada's Historic Places|work=HistoricPlaces.ca|url=http://www.historicplaces.ca/en/rep-reg/place-lieu.aspx?id=13037&pid=0|language=en}}</ref> Që nga mesi i shekullit të XX, çitadelat zakonish përfshijnë qendra të kamandës dhe kontrollit ushtarak, në vend që qytetet ose pikat strategjike të mbrojtjes mbi kufijtë e një vendi. Këto çitadela moderne janë ndërtuar për të mbrojtur qendrën e komandës nga sulme të rënda, si bombardimet ajrore ose bërthamore. Çitadelat ushtarake nën Londër në [[Mbretëria e Bashkuar|Mbretërinë e Bashkuar]], duke përfshirë kompleksin masiv nëntoksor të Pindarit nën Ministrinë e Mbrojtjes, si dhe Kompleksi bunkerëve të Malit Çejen në [[ShBA|Shtetet e Bashkuara]] janë disa shembuj të shquar. [[Skeda:USS New Jersey armor citadel.jpg|parapamje|339px|Hyrja për në çitadelën e blinduar të luftanijes ''USS New Jersey'']] == Termi naval == Në [[Luftanija|luftanije]] të koracuara, seksioni i koracuar rëndë i anijes që mbron hapsirat e municioneve dhe makinerive quhet çitadela e blinduar ose koracuar. Dhoma e sigurisë së një anijeje quhet gjithashtu çitadelë. Një interpretim naval modern i referohet pjesës së mbrojtur më fortë të trupit të anijes si "jetësoret", ndërsa çitadela është bordi i lirë gjysmë-i koracuar mbi jetësoret. Përgjithësisht, gjuhët angleze dhe gjermane ndjekin këtë ndërsa burimet/gjuha ruse i referohet "jetësoreve" si {{Lang|ru|цитадель}}, "çitadel". Në mënyrë të ngjashme, literatura ruse shpesh i referohet turretës së një [[tanku]] si ''kullë''. ==Shiko gjithashtu== {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Akropoli]] * [[Akropoli (Athinë)]] * [[Arx]] * [[Akrokorinthi]] * [[Akrolisi]] * [[Arkitektura e Qytetërimit të Luginës së Indit]] * [[Fortesat Kodrinore të Raxhastanit]] * [[Fortifikimi]] * [[Kalaja|Kështjella]] * [[Bunkeri]] * [[Barrikada]] * [[Bllokada]] * [[Lufta e blinduar]] * [[Rrethimi]] * [[Rrethimi (strategji ushtarake)]] * [[Historia e teknologjisë ushtarake]] * [[Posti (ushtarak)]] * [[Baza ushtarake]] * [[Shtëpia e fortifikuar]] * [[Shtëpia kullë]] * [[Kulla kështjellë]] * [[Kulla fortifikuese]] * [[Rrethoja Bizantine e Durrësit]] * [[Imperium]] * [[Agger]] * [[Albaniana (fortesë romake)]] * [[Arx]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Imperator]] * [[Agentes in rebus]] * [[Tirones]] * [[Vardariotai]] * [[Vigiles]] * [[Guvernatorët romakë të Ilirikut]] * [[Magister militum Ilirikum]] * [[Dux]] * [[Claustra Alpium Iuliarum]] * [[Cursus honorum]] * [[Drungos]] * [[Ergastulum]] * [[Goto-grekët]] * [[Honesta missio]] * [[Kleisoura (distrikt bizantin)]] * [[Kohorta (njësi ushtarake)]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake]] * [[Legjioni romak]] * [[Limes]] * [[Limes Alutanus]] * [[Limes Britannicus]] * [[Limes Dacicus]] * [[Limes Danubii]] * [[Limes Moesicus]] * [[Limes Pannonicus]] * [[Limes Porolissensis]] * [[Limes Sarmatiae]] * [[Limes Transalutanus]] * [[Marina Romake]] * [[Miliarium]] * [[Miliarium Aureum]] * [[Muret e lashta të Durrësit]] * [[Muret mbrojtëse romake]] * [[Muri i Antoninit]] * [[Muri i Hadrianit]] * [[Muri i Trajanit]] * [[Pallatet perandorake të Romës]] * [[Caput Mundi]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plumbata]] * [[Scholae Palatinae]] * [[Selitë perandorake romake]] * [[Shtatë Kodrat e Romës]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Triumfi Romak]] * [[Turma (njësi ushtarake)]] * [[Ushtria Romake]] * [[Vallum]] {{Div col end}} ==Citime fundore== {{Reflist|40em}} ==Bibliografia== ===Burime të lashta=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * {{Cite book|author=Apiani i Aleksandrisë|author-link=Apiani|title=Historia Romana (Ῥωμαϊκά)|volume=VII e VIII|language=grc}} Versioni anglisht [http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html këtu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120053128/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html |data=20 nëntor 2015 }}. * {{Cite book|author=Diodor Sikuli|author-link=Diodor Sikuli|title=The Complete Works of Diodorus Siculus|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=54vfAwAAQBAJ|publisher=Delphi Classics|language=en}} * [[Dion Kasi|Kasius Dion Koceiani]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Historia Romana]; (Versioni anglisht) * [[Dionisi i Halikarnasit]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Antiquitates Romana]. * {{Cite book|author=Eratosteni|author-link=Eratosteni|title=Eratosthenica|url=https://books.google.al/books?id=TpQRHunOEJ8C&pg=RA3-PA238|year=1822|editor=Gottfried Bernhardy|publisher=Impensis Ge. Reimeri|language=la, grc}} * [[Eutropi]], [[Wikisource:la:Breviarium historiae romanae|''Breviarium historiae romanae'' (teksti latin), I-X]]. * {{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark Terenc Varroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|year=1864|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author1=Gaius Sallustius Krispi|author2=Jul Çezari|author2-link=Jul Çezari|url=https://archive.org/details/sallustejulesc00salluoft/page/|author3=Vellej Paterkuli|author3-link=Vellej Paterkuli|author4=Lucius Ane Flori|author4-link=Luc An Flori|title=Salluste, Jules César, C. Velléius Paterculus et A. Florus: œuvres completes avec la traduction en français|editor=Désiré Nisard|year=1850|publisher=Firmin Didot frères|language=fr, la}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1834|url=https://books.google.al/books?id=BLBmJCvaDokC|title=The History of Rome (Ab Urbe Condita)|editor=George Baker|volume=I|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1835|url=https://books.google.al/books?id=K-OCUOmiCNcC|title=Ab Urbe Condita|editor=George Baker|volume=II|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Plini i Vjetri|author-link=Plini Plaku|title=Naturalis Historia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:8.1|year=1906|publisher=Teubner|language=en|editor=Karl Friedrich Theodor Mayhoff}} * {{Cite book|author=Plutarku|author-link=Plutarku|title=Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek|url=https://archive.org/details/plutarchslives01plut_0/page/57/|editor1=John Langhorne|editor2=William Langhorne|volume=1|publisher=Harper & Brothers|year=1878|language=en}} * {{Cite book|author=Polibi|author-link=Polibi|editor=H. J. Edwards|title=The Histories|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html|publisher=Harvard University Press|date=1922–1927|translator=William Roger Paton|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Vitruvius Polioni|editor1=Morris Hicky Morgan|year=1914|url=https://archive.org/details/vitruviustenbook00vitruoft/page/n35/|title=The Ten Books on Architecture|editor2=Herbert Langford Warren|publisher=Harvard University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Procopi i Çezaresë|author-link=Prokopi i Çezaresë|year=1916|volume=The Vandalic War|title=The History of the Wars|translator=H. B. Dewing|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|url=https://archive.org/details/physicalsciencei00seneiala/|title=Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca|editor=Archibald Geikie|translator=John Clarke|publisher=Macmillan and Co.|year=1910|language=en}} * {{Cite book|author=Straboni|author-link=Straboni|title=The Geography|date=1917–1932|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html|language=en|translator=H. L. Jones|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|editor=Moses Hadas|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-works-1942-en/page/|title=The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=William Jackson Brodribb|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8}} {{Refend}} ===Burime historiografike moderne=== {{Refbegin|41em|indent=yes}} * Jean-Pierre Adam, ''L'arte di costruire presso i romani. Materiali e tecniche'' Editore: Longanesi, 2003. * {{Cite book|last=B. Bahr|first=Ann Marie|year=2009|title=Christianity: Religions of the World|isbn=978-143810639-7|publisher=Infobase Publishing|language=en}} * {{Cite book|last=Bartusis|first=Mark C.|title=The Late Byzantine Army: Arms and Society 1204–1453|url=https://books.google.com/books?id=rUs-hHd89xAC|publisher=University of Pennsylvania Press|language=en|year=1997|location=Filadelfia|isbn=0-8122-1620-2}} * {{Cite book|last=Belke|first=Klasus|title=Tabula Imperii Byzantini|volume=13: Bythinia und Hellespontos|publisher=Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften|year=2020|language=de|location=Vjenë|isbn=978-3-7001-8329-7}} * {{Cite book|first1=Leslie|last1=Brubaker|first2=John F.|last2=Haldon|title=Byzantium in the Iconoclast Era, c. 680–850: A History|url=https://archive.org/details/byzantiuminicono0000brub|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=2011}} * Michel Bur (1986). "La maison forte au Moyen Age" (në frëngjisht). ''Actes de la table ronde de Nancy, Pont-à-Mousson, 1984'', Paris: Ed. CNRS. * {{Cite book|editor=Andrea Carandini|title=Atlante di Roma antica|publisher=Mondadori Electa|language=it|location=Milano|year=2012|isbn=978-88-370-8510-0}} * {{Cite book|last=Caves|first=R. W.|title=Encyclopedia of the City|year=2004|publisher=Routledge|language=en}} * Cayot, Fabrice (2003). "Les maisons seigneuriales rurales à la fin du Moyen Age (XIVe–XVIe s.) dans l'Yonne" (në frëngjisht). ''Annales de Bourgogne'', '''75''', fq. 259–288. * {{Cite book|language=en|last=Cipolla|first=Carlo|title=European Culture and Overseas Expansion|publisher=Pelican|location=Londër|year=1970}} * {{Cite book|author=Tim Cornell|year=1995|title=The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars|url=https://archive.org/details/beginningsofrome0000corn|publisher=Routledge|language=en}} * {{Cite book|author=Tim Cornell|year=2000|chapter=The City-State in Latium|editor=Mogens Herman Hansen|title=A Comparative Study of Thirty City-state Cultures|publisher=Kgl. Danske Videnskabernes Selskab|language=en|page=212-214}} * {{Cite book|last=Cunliffe|first=Barry|title=A Race Apart: Insularity and Connectivity in Proceedings of the Prehistoric Society 75, 2009|year=2009|publisher=The Prehistoric Society|language=en}} * {{Cite book|author=Melissa Barden Dowling|title=Time and Uncertainty|year=2004|chapter=A Time to Regender: The Transformation of Roman Time|publisher=Brill|language=en|pages=183-185}} * {{Cite encyclopedia|author=Adrew Drummond|encyclopedia=Oxford Classical Dictionary|title=gens|url=https://archive.org/details/oxfclass/page/630/|editor1=Simon Hornblower|editor2=Antony Spawforth|editor3=Esther Eidinow|year=1999|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=0-19-866172-X|pages=630-631}} * {{Cite journal|last=Durand|first=John D.|year=1977|volume=3|issue=3|issn=0098-7921|jstor=1971891|url=https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download|title=Historical Estimates of World Population: An Evaluation|journal=Population and Development Review|doi=10.2307/1971891|language=en|pages=253–296|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612112833/https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download|archive-date=12 qershor 2025|access-date=25 dhjetor 2025|url-status=dead}} * {{Cite book|language=en|last=Emberling|first=Geoff|title=Nubia: Ancient Kingdoms of Africa|publisher=Institute for the Study of the Ancient World|location=New York|year=2011|isbn=978-0-615-48102-9}} * {{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|isbn=978-1-118-58153-7}} * {{Cite book|author=K. Von Fritz|title=The Theory of the Mixed Constitution in Antiquity|year=1975|publisher=Columbia University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=Profili di storia antica e medievale|volume=1|year=2005|publisher=Laterza Edizioni Scolastiche|language=it}} * {{Cite journal|last=Gillett|first=Andrew|title=Rome, Ravenna and the Last Western Emperors|url=https://www.jstor.org/stable/40311008|journal=Papers of the British School at Rome|publisher=British School at Rome|year=2001|volume=69|issue=69|language=en|doi=10.1017/S0068246200001781|jstor=40311008|pages=131–167}} * {{Cite book|author=Don José de Santiago y Gómez|year=1896|title=Historia de Vigo y Su comarca|publisher=Imprenta y Lotografía Del Asilo De Huérfanos Del Sagrado Corázon de Jesús|language=es}} * Pierre Gros - Mario Torelli, ''Storia dell'urbanistica. Il mondo romano'', Laterza 2007. * {{Cite book|author=Gorge Grote|volume=VII|chapter=LXVII. The Drama|year=1872|url=https://books.google.al/books?id=9lb40uKiSqMC&pg=PA1|title=A History of Greece: From Earliest Period to the Close of the Genereation|publisher=John Murray|language=en|pages=1–19}} * {{cite book|author1=Ernst J. Grube|author2=George Michell|language=en|year=1978|url=https://books.google.com/books?id=EcqfAAAAMAAJ&q=kula|title=Architecture of the Islamic World: Its History and Social Meaning, With a Complete Survey of Key Monuments|publisher=Morrow|isbn=9780688033248}} * {{Cite book|author=Erich S. Gruen|volume=1|title=The Hellenistic World and the Coming of Rome|publisher=University of California Press|year=1986|language=en}} * {{Cite book|first=John F.|last=Haldon|title=Byzantine Praetorians: An Administrative, Institutional and Social Survey of the Opsikion and Tagmata, c. 580–900|publisher=Dr. Rudolf Habelt GmbH|location=Bon|year=1984|language=en}} * {{Cite journal|first=John F.|last=Haldon|year=1995|title=Kosmas of Jerusalem and the Gotthograikoi|url=https://www.academia.edu/33042336|journal=Byzantinoslavica|volume=56|issue=1|language=en|pages=45–54}} * {{Cite book|first1=John F.|last1=Haldon|first2=Hugh N.|last2=Kennedy|chapter=Regional Identities and Military Power: Byzantium and Islam, ca. 600–750|title=Visions of Community in the Post-Roman World: The West, Byzantium and the Islamic World, 300–1100|editor1=Walter Pohl|editor2=Clemens Gantner|editor3=Richard Payne|publisher=Ashgate|language=en|year=2012|pages=317–353}} * {{Cite book|author=Mogens Herman Hansen|year=2004|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=h7kRDAAAQBAJ|title=An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation|others=Danmarks Grundforskningsfond|language=en|isbn=978-0-19-814099-3}} * {{cite book|last1=Harper|first1=Richard P.|title=Belmont Castle: The Excavation of a Crusader Stronghold in the Kingdom of Jerusalem|year=2000|last2=Pringle|first2=Denys|url=https://books.google.al/books?id=9mSbAAAAMAAJ&&q=Maison|last3=Grey|first3=Anthony|last4=Will|first4=Robert|publisher=[[Oxford University Press]] for the Council for British Research in the Levant|language=en|series=British Academy Monographs in Archaeology (Vol. 10)|access-date=5 tetor 2025|isbn=0-19-727009-3}} * {{Cite book|author=Peter Heather|title=The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians|url=https://archive.org/details/fallofromanempir0000heat|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006|language=en}} * {{Cite book|author1=Peregrine Horden|author2=Nicholas Purcell|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=R8GhRYNrkzYC|title=The Corrupting Sea: A Study of Mediterranean History|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-063121890-6}} * {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=Il Tramonto del Mondo Antico|location=Bari|publisher=Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli|year=1972|language=it|id=CL 20-0462-3}} (titulli origjinal i veprës {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=The Decline of the Ancient World|publisher=Lonmans, Green and Co. Ltd|location=Londër|year=1966|language=en}} * {{Cite book|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander|title=The Oxford Dictionary of Byzantium|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0003unse_u3y1|year=1991|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=0-19-504652-8}} * {{Cite book|last=Kennedy|first=Hugh|title=Crusader Castles|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|language=en|isbn=0-521-79913-9}} * {{Cite journal|last=Koch|first=John|title=Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History in Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica 9 (2009)|journal=Palaeohispánica: Revista Sobre Lenguas y Culturas de la Hispania Antigua|publisher=Palaeohispanica|year=2009|url=http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf|pages=339–351|language=en|issn=1578-5386|url-status=live|archive-date=23 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100623034727/http://ifc.dpz.es/recursos/publicaciones/29/54/26koch.pdf}} * {{Cite book|author=Z. Mari|editor=E. M. Steinby|title=Lexicon Topographicum Urbis Romae|year=1996|volume=3|language=it|ISBN=88-7140-096-8}} * {{Cite book|last1=Michel|first1=Cecile|editor1=Sharon R. Steadman|editor2=Gregory McMahon|title=The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000-323 BC)|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|year=2016|isbn=978-0-19-933601-2}} * Muhlberger, S., ''The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452'' (Leeds, 1990). * {{Cite book|last=Pertusi|first=A.|title=Constantino Porfirogenito: De Thematibus|location=Romë|publisher=Biblioteca Apostolica Vaticana|year=1952|language=it}} * {{cite journal|author=Samuel Ball Platner|title=The Septimontium and the Seven Hills|url=https://archive.org/details/classicalphilol02orggoog|date=janar 1906|journal=Classical Philology|volume=1|issue=1|publisher=University of Chicago Press|language=en|pages=[https://archive.org/details/classicalphilol02orggoog/page/n91 69]–80}} * {{Cite book|author=Samuel Ball Platner|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Lazio/Roma/Rome/_Texts/PLATOP*.html|title=A Topographical Dictionary of Ancient Rome|year=1929|location=Londër|language=en}} * M. Quercioli, ''Le mura e le porte di Roma'', Newton Compton, Roma, 1982. * {{Cite book|last=Richardson|first=L. (jr.)|title=A New Topographical Dictionary of Ancient Rome|url=https://books.google.al/books?id=K_qjo30tjHAC|year=1992|publisher=The Johns Hopkins University Press|language=en|isbn=978-0-8018-4300-6}} * {{cite book|last1=Shukurov|first1=Rustam|title=The Byzantine Turks, 1204-1461|chapter-url=https://brill.com/display/book/9789004307759/B9789004307759_006.xml|chapter=4. The Byzantine Turks in the Balkans|doi=10.1163/9789004307759_006|year=2016|language=en|isbn=978-900430775-9|pages=157–182}} * {{Cite book|first=Sidney|last=Toy|title=Castles: Their Construction and History|url=https://archive.org/details/castlestheircons00toys|via=Archive.org|language=en|isbn=978-0-486-24898-1|url-access=registration}} * {{Cite book|author=Armando Coelho Ferreira da Silva|title=A Cultura Castreja no Noroeste de Portugal|publisher=Museu Arqueológico da Citânia de Sanfins|year=1986|language=pt}} * {{Cite book|last=Stearns|first=Peter N.|title=The Encyclopedia of World History|url=https://archive.org/details/encyclopediaofwo00stea|publisher=Houghton Mifflin|year=2001|language=en|ISBN=0-395-65237-5}} * {{Cite encyclopedia|last=Stowe|first=George B.|title=Palatinates|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|language=en|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|encyclopedia=Medieval France: An Encyclopedia|publisher=Garland|page=576|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite journal|author=Rein Taagepera|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|url=https://www.jstor.org/stable/1170959|year=1979|journal=Social Science History|doi=10.2307/1170959|publisher=Duke University Press|volume=3|issue=3/4|language=en|page=124–126}} * {{Cite journal|last=Thapar|first=B. K.|title=Kalibangan: A Harappan Metropolis Beyond the Indus Valley|url=https://www.penn.museum/sites/expedition/kalibangan/|year=1975|journal=Expedition|volume=17|issue=2|language=en|pages=19–32}} * {{Cite book|last1=Thomas|first1=Carol G.|title=Citadel to City-State: The Transformation of Greece, 1200-700 BC|last2=Conant|first2=Craig|publisher=Indiana University Press|year=2003|language=en|isbn=978-025321602-1}} * {{cite journal|first=Thomas|last=Johnson Westropp|title=Notes on the Lesser Castles or 'Peel Towers' of the County Clare|journal=Proceedings of the Royal Irish Academy|volume=20|year=1899|jstor=20490552|language=en|pages=348–365}} * {{Cite book|last=Wolfram|first=Herwig|title=History of the Goths|url=https://archive.org/details/historyofgoths0000herw|year=1988|publisher=University of California Press|language=en|isbn=978-0-52006-983-1|location=Berkeley dhe Los Angeles}} * {{Cite book|author=Michael Wood|title=In Search of the Trojan War|year=1998|url=https://books.google.al/books?id=N5HDjtGwYjsC|publisher=University of California Press|language=en|isbn=978-0-520-21599-3}} * {{Cite book|last=Vargas|first=Michael|title=Constructing Catalan Identity|year=2018|url=https://books.google.com/books?id=Y4lXDwAAQBAJ&q=citadel+in+barcelona+built+after+catalonia+attack|publisher=Palgrave Macmillan|language=en|isbn=978-3-319-76744-4}} * {{Cite journal|last=Zuckerman|first=Constantin|title=A Gothia in the Hellespont in the Early Eighth Century|year=1995|journal=Byzantine and Modern Greek Studies|volume=19|issue=1|doi=10.1179/030701395790836649|s2cid=162205022|language=en|pages=234–241}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== * {{Commons category|Citadels|Çitadela}} [[Kategoria:Strategji ushtarake]] [[Kategoria:Fortifikime sipas llojit]] [[Kategoria:Kështjella]] bhmjmglgg0kwh4tao1w3jfd1jkqtpok Banjat e lashta greke 0 393179 3062366 3054046 2026-11-04T03:55:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062366 wikitext text/x-wiki {{Short description|Vend i larjes publike në Greqinë e Lashtë}} [[Skeda:THES-Agora baths 2.jpg|parapamje|354px|Banjat greke e të [[Selaniku]]t, [[shekulli III p.e.s.|shek. III p.e.s.]]]] '''Banjat e lashta greke''' ishin komplekse banjash të përshtatshme për larjen dhe pastrimin në [[Greqia e Lashtë|Greqinë e Lashtë]], të ngjashme në konceptim me [[Larja në Romën e Lashtë|Banjat Romake]]. Banjat e lashta greke janë veçori e disa vendeve të të lashta të [[Helenizimi|helenizuara]]. Këto banja janë gjetur përveç [[Greqia|Greqisë]], edhe në [[Egjipti|Egjipt]], [[Italia|Itali]] dhe njëra madje është e vendosur në [[Marseja|Marsejë]] të Francës.<ref name=":3" /> Disa nga këto banja datojnë nga [[shekulli V p.e.s.]]. Banjat publike patën një zhvillim gradual në lulëzimin në Periudhën Helenistike, në strukturat kulturalisht domethënëse. Vendndodhjet e shumta të banjave përgjatë [[Mesdheu]]t ofrojnë zhvillime të ndryshme kulturalisht unike.<ref name=":0" /> Banjat greke nuk ndiqnin të njëjtin dizajn dhe rregulla ndërtimi si tempujt apo ndërtesat e tjera civile në [[Greqia e Lashtë|Greqi]] dhe, në këtë mënyrë, banjat ishin shumë inovative. Ato ishin gjithmonë të njëjta në funksionet e tyre, por jo të njëjta në dizajnin e tyre. Megjithë larminë në varësi të secilit vend dhe popullsi, ka disa tipare që meren parasysh për të përcaktuar banjat greke. Disa nga elementet e shquara përfshinin tholoi, vaska dhe lloje të tjera banjash dhe pishinash, si dhe sisteme ngrohjeje dhe uji.<ref name=":0" /> Rëndësia e banjave të lashta greke u rrit përgjatë kohës dhe u bë një pjesë e rëndësishme e kulturave me të cilat ato përfshiheshin. Në shumë nga këto qytete pati një tranzicion nga banjat individuale te banjat më të përbashkëta dhe hapsira të tjera. Madje në vende që përqafonin pishin të përbashkëta, kishte akoma një zhvillim drastik në teknologjinë e banjave shtëpiake dhe rëndësinë e larjes për shlodhje ashtu si dhe pastërti.<ref name=":0" /> == Historia == [[Skeda:Carte Mediterranee 02.jpg|parapamje|majtas|Hartë e Mesdheut. Banjat greke janë gjetur në mjaft vende përgjatë këtij rajoni|372px]] Banjat më të hershme greke datojnë nga gjysma e parë e [[shekulli V p.e.s.|shekullit të V p.e.s.]]. Ndërsa nuk ishin vetëm qytetet greke me banja publike, disa nga dëshmitë e para arkeologjike vijnë nga Banjat Dipilon në Athinë. [[Athina klasike|Athina]] ishte një vend rinovimi të madh i banjave publike.<ref name=":0">{{harvnb|Miles|2016}}</ref> Forma origjinale greke e larjes përbëhej nga asgjë më shumë se një zhytje e shpejtë në ujë të ftohtë deri sa populli i Lakonisë do të krijonte idenë e një banje me ajër të ngrohtë. Banja me ajër të ngrohtë më vonë do të njihej si një banjë lakonike. Populli i Lakonisë ishte nga zona e [[Sparta|Spartës]].<ref name=":2">{{cite web|title=Mediterranean Baths: Early Greek and Roman Baths|url=http://www.cyberbohemia.com/Pages/EarlyGreek.htm|work=Cyberbohemia.com|language=en|url-status=dead|archive-date=23 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140923034913/http://www.cyberbohemia.com/Pages/EarlyGreek.htm}}</ref> Me këtë banjë do të vinte idea e një [[spa]]je bashkë me larjen publike. Banjat publike nuk u pranuan menjëherë për shkak të besimeve që kishte shoqëria e lashtë greke. Banjat ishin një komoditet që mundësonte rehati për përdoruesit e saj, duke iu kundërvënë virtyteve të disiplinës dhe burrërisë që priteshin nga burrat grekë. Ky pranim i ngadaltë do të rezultonte në ndërtimin e një numri të vogël banjash publike dhe përdorimin gjatë [[shekulli V p.e.s.|shekujve të V]] dhe [[shekulli IV p.e.s.|të IV p.e.s.]]. Gjatë një kohe të rafinimit urban në Periudhën Helenistike, banjat ishin në kulmin e zhvillimit të tyre. Komforti individual dhe mirëqenia u bënë më të rëndësishme për shoqërinë greke dhe, si rrjedhojë, numri i banjave do të rritej dhe do të mernin një vend të rëndësishëm në jetën greke.<ref name=":0" /> == Banja e Lakonisë == Uji për banjën e Lakonisë ngrohej në një nga dy mënyrat. E para ishte nëpërmjet zjarrit me djegie qymyri, ndërsa tjetra ishte nëpërmjet metodës së gurëve të nxehtë, që konsistonte në nxehjen e gurëve në një tjetër dhomë dhe sjelljen e tyre brenda banjës.<ref name=":2" /> == Vendndodhjet == Banjat greke mun të gjenden përgjatë gjithë [[Mesdheu]]t. Në Greqi ato mund të gjenden në Olimpia, [[Korinti|Korint]], [[Athina|Athinë]], [[Delos]], Epidauros, Mesenë, Nemea dhe në mjaftë vende të tjera. Përpara Periudhës Helenistike, shumica e banjave publike ndodheshin jashtë mureve të qytetit. Por pasi banjat do të bëheshin më të pranueshme, vendndodhja e tyre do të zhvendosej nga rrethinat në pjesët e brendshme të qytetit. Posaçërisht, ato do të ndërtoheshin në zona shumë të rëndësishme dhe të aksesueshme. Ato mund të gjenden edhe në vende të tjera: [[Aleksandria]] e [[Egjipti]]t dhe [[Gela|Gela, Itali]] për shembull.<ref name=":0" /> === Banjat perëndimore greke === [[Skeda:Bagni greci di Gela, veduta dall'alto.jpg|parapamje|379px|Banjat greke të [[Gela]]s, Itali, janë më të hershmet të njohura në Siçili]] Banjat greke do të arrinin pjesët e Italisë dhe [[Siçilia|Siçilisë greke]] gjatë [[shekulli IV p.e.s.|shekullit të IV p.e.s.]]. Banjat në këtë rajon janë qartësisht greke, pasi ato u sollën nga banorët e rinj grekë. Banjat greke të [[Gela]]s, më të hershmet e njohura në Siçili,<ref>{{harvnb|Miles|2016|p=331}}</ref> ngjajnë me banjat në Olimpia, ku vaskat ishin një dhomë në formë drejtëkëndore. Një dhomë e dytë banje, e vendosur në një rinovim të mëvonshëm, ndjek dizajnin ''tholos'', i cili përdorej atëherë përjashtimisht në të gjitha banjat pasuese siçiliane. Banjat greko-siçiliane ishin inovative në mënyrën e tyre, veçanërisht për shkak se ato paraqesnin disa nga sistemet më të vjetra të hipokaustëve të njohur në ndërtesat e banjave greke. Banjat Veriore të Morgantinës dhe banjat në Sirakuzë mundësojnë një pamje të përgjithshme të kulmit të dizajnit dhe teknologjisë së banjës greke. Banjat Veriore tregojnë një sistem kompleks dhomash duke përfshirë dhomat e recepsionit, pritjes dhe ndërrimit; dhomat e shlodhjes dhe larjes; dhe dhomat për furrat, shërbimin e furrës dhe depozitën e ujit. Gjithashtu shfaqet për herë të parë në këto vende ndarja e ndërtesës në dy zona të ndryshme: një për larjen, ndërsa tjera për shlodhjen dhe socializimin (shpesh në një pishin zhytjeje).<ref name=":0" /> === Banjat greko-egjiptiane === [[Skeda:Baths at Abu Mena (IX).jpg|parapamje|majtas|358px|[[Abu Mena|Banjat greke të Abu Menas]], një nga vendet e ndryshme të larjes në Egjipt]] Banjat greke do të përhapeshin në [[Egjipti|Egjipt]] dhe do të ndërtoheshin në sasi të mëdha. Banjat greko-egjiptiane paraqesnin dy ''tholoi'' të veçuar nga një korridor qendror, i cili është një element kyç i këtyre banjave. Dy ''tholoi-t'' mendohet se përdoreshin për të ndarë gratë nga burrat (e mbështetur më tej nga fakti se ''tholoi-t'' nuk kishin hyrje të drejtpërdrejtë te njëra-tjetra). Ose mund të kenë qenë përdorur thjeshtë për të pasur më shumë hapsirë larjeje të disponueshme. Një Egjipt, njerëzit laheshin ndarazi nga njëri-tjetri, në vend se në pishinat e zhytjes popullore në Greqinë Perëndimore. Për një kohë të gjatë, studjuesit besonin se banjat greko-egjiptiane përdornin prushore për të ngrohur ujin e tyre dhe se s’kishte asnjë sistem tjetër ngrohjeje. Megjithatë, një banjë e re do të zbulohej në vendin e njohur si Taposiris Magna, ku do të zbulohej një sistem dallueshëm i zhvilluar egjiptian ngrohjeje, duke përfshirë ngrohjen e mureve.<ref name=":0" /> == Plani dysheme dhe veçoritë == === Llojet e banjave === Banjat greke mund të ndahen në tre lloje: banja e [[Gjimnazi i lashtë|gjimnazit]], banja shtëpiake dhe banja publike. Banjat në gjimnaz vështirë të ishin madje banja, në vend të legene uji ku burrat mund të qëndronin dhe të lanin veten. Në disa raste do të ishte një ''piscina'', një pishin apo pellg që mund të përdorej për tu larë dhe ndonjëherë për të notuar. Banjat e gjimnazeve nuk përdornin ujë të ngrohur. Banjat shtëpiake, të vendosura në shtëpitë private, ishin një dhomë e vetme me vetëm një vaskë dhe ndonjëherë një legen. Banjat publike janë veçanërisht sinonime të banjave të lashta greke.<ref name=":1">{{harvnb|Örjan Wikander|2000}}</ref> [[Skeda:Bathtub, large terracotta, 2nd century BC, AM Nafplio, Naum45.jpg|parapamje|372px|Një vaskë e lasht greke, [[shekulli II p.e.s.|shek. II p.e.s.]], Muzeu Arkeologjik i [[Nafplio]]s]] === Plane dhe veçori dhe kyçe === Në përgjithësi, banjat greke nuk ishin homogjene, veçanërisht pasi ato u përhapën në rajone të ndryshme dhe vlerat shoqërore dhe metodat e ndërtimit do të ndryshonin përgjtë Periudhës Helenistike. Qytete të ndryshme i ndryshuan planet mbi nevojat e popullsisë vendore. Kishte, megjithatë, disa veçori që përshkonin shumicën strukturave larëse. Banjat publike janë të përbëra nga një ose më shumë dhoma, që zakonisht janë rrethore. Kjo planimetri rrethore quhej ''tholos'' ({{Lang|grc|θόλος}}). Veçoria kyç në banjat e hershme greke ishte vaska në qendër të ''tholos-it''. Ndërsa hapsira e larjes ishte publike, vaskat përdoreshin individualisht. Ndërtimi i vaskave varionte, por shumica ishin prej terrakote ose prej guri. Vizitori do të ulej në banjën e tyre ndërsa një ndihmës hidhte ujë mbi ta. Ky stil larjeje i përngjasonte dushit, ose sapllakes, ku ka një rrjedhje të ujit mbi trupat e tyre.<ref name=":0" /> Për shkak të dizajnit të vaskave, larësit nuk mund ta zhysnin tërësisht trupin e tyre nën ujë.<ref name=":1" /> Përveç vetë banjave, kishte prushiere për të ngrohur dhomën gjatë dimrit dhe një furrë për të ngrohur ujin. Kishte një shërbim të posaçëm zone për furrën. Në një tjetër dhomë, vizitorët mund të prisnin për radhën e tyre ose të hiqnin rrobat e tyre. Banjat greke kishin gjithçka që nevojitej për të ofruar një vend të thjeshtë për pastrimin dhe mbajtjen e hapsirave të ngrohta dhe me ujë.<ref name=":0" /> Herë pas here banjat publike paraqisnin një ''piscina'', megjithëse ato zakonisht ishin të thella mjaftueshmë për ndenjur në këmbë, jo për të notuar. Edhe më rrallë të gjendur në banjat publike janë legenët, të cilët ishin të zakonshëm në banjat e gjimnazeve.<ref name=":1" /> [[Skeda:Tholos temple plan.jpg|parapamje|majtas|321px|Shembulltyrë e tholos-it]] Stili i banjave do të evoluonte përgjagjatë kohës duke përfshirë ''tholoi'' më të mëdhenjë ose shtesë, dysheme të dekoruara dhe forma të tjera të larjes duke synuar shlodhjen. Ka mjaft struktura, siç janë banjat në Olimpia, që tregojnë këto ndryshime dhe prirjen për rinovim.<ref name=":0" /> Duke përdorur banjat greke në Olimpian e Lashtë si një shembull, një banjë greke fillonte si asgjë më shumë sesa një strukturë e vetme drejtëkëndore 20 metra e gjatë dhe katër metra e gjerë. Një pus gjendej në njërin skaj të dhomës, ku atletët mund të mernin ujë. Banja do të përmirësohej gjatë rasteve të ndryshme. Rinovimi i parë do të ndodhte rreth shekullit të V p.e.s., ku do të shtohej një dhomë e vogël ku vendoseshin tuba të vegjël përgjatë anës veriore dhe lindore dhe një pishinë pranë. I dyti do të ndodhte rreth fundit të shekullit të IV p.e.s., ku një dhomë tjetër do të shtohej në krahun perëndimor me tre nga muret që përshkoheshin nga tuba shtesë dhe uji i nxehtë. Rinovimi i tretë do të ndodhte rreth shekullit të I p.e.s., ku u pa shtimi i një dhome të madhe apsidale në jug bashkë me një sistem hipokausti.<ref>{{cite web|title=Description of Olympia Greek Bath|language=en|url=http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=5991|work=odysseus.culture.gr}}</ref> == Menaxhimi i ujit == Ndërsa banjat greke e rritën rëndësinë kulturore, ato ishin përgjithësisht më pak komplekse se [[Larja në Romën e Lashtë|analoget e tyre romake]]. Menaxhimi i ujit i të dyjave, gjithësesi, mund të vendoset në katër grupe: furnizimi me ujë, përdorimi i ujit, largimi i ujit dhe mënyrat e operimit. [[Skeda:Hellenistic cistern, Epidaurus, Greece.jpg|parapamje|372px|Shembull i rrënojave të çisternës helenistike në Epidauros, Greqi]] === Furnizimi me ujë === [[Grekët e lashtë]] përdornin katër lloje të ndryshme furnizimi me ujë: grumbullimi dhe ruajtja e ujit të shiut në çisterna, nxjerja e ujit nga toka (puset), sjelljen e ujit të rrjedhshëm nga afërsia si burimet dhe lumenjtë, dhe sjelljen e ujit nga burime të largëta. Nga këto, grekët do të përdornin metodën më të përshtatshme për zonën vendore. P.sh.: banjat në Nemea dhe Athinë. Në Nemea, një ujësjellës sillte ujin e burimit nga kodrat dhe mbahej në ujëmbledhësin që ishte ndërtuar pranë banjës.<ref name=":1" /> Në Banjat Dipilon në Athinë uji sillej nga një pus i afërt.<ref name=":0" /> Kishte gjithashtu edhe ujësjellës në Athinë, por, ndryshe nga Nemea, asnjë e dhënë nuk mbështet se ata furnizonin banjat me ujë.<ref name=":1" /> === Përdorimi dhe ngrohja e ujit === Mënyra që uji përdorej në banja varej nga mënyra se si ai furnizohej, ashtu si dhe nga lloji i banjës dhe sitemit të ngrohjes. Banjat publike kërkonin një shkallë lëvizjeje manuale të ujit. Ndihmësit e ndihmonin vizitorin të lahej, por ata do të kishin nevojë të përzienin ujin e nxehtë me ujin e ftohtë përpara se ai të bëhej i përshtatshmërisht i ngrohtë.<ref name=":1" /> Zhvillimi i vazhdueshëm i sistemeve të ngrohjes pa krijimin e banjave luksoze. Sistemet ngrohëse ishin, sigurisht do ta nxehnin ujin, por gjithashtu për lloje të tjera banjash të ngrohta,<ref name=":0" /> si dhomat e djersitjes, pishina të ngrohura dhe madje edhe depozita të ngrohura.<ref name=":3">{{harvnb|Sandra K. Lucore|Monika Trümper|2013}}</ref> === Largimi i ujit dhe operimi === Vaskat dhe enët e tjera përgjithësisht nuk kishin shumë pajisje rrjedhëse. Si pasojë, përdorimi i ujit nga tubat do të ketë qenë larguar dhe derdhur në dyshemenë e dhomës. Një sistem drenazhimi në dysheme ishte i nevojshëm për të larguar ujin e derdhur dhe të pengonte që dhoma të mbushej. Dyshemeja gjithashtu nevojitej të të nivelohej në mënyrë të përshtatshme në mënyrë që uji të rridhte në kanalizime. Ka të ngjarë që të ketë pasur gjithashtu ndonjë lloj dyshemeje të papërshkueshme nga uji. Për më tepër, kanalizimet do ta mernin ujin e përdorur të banjave dhe do ta derdhte atë jashtë, me gjasa në një pellg uji, si një kanal. Ndryshe nga ç‘ishte e zakonshme në [[Thermae|banjat romake]], grekën nuk e ripërdornin ujin e përdorur. Megjithatë, ka disa raste ku uji i përdorur do të lëvizej me këmbë ose në gropat e nevojtoreve. Ujësjellësit grekë kishin më pak prurje sesa ata të romakëve, kështu që banjat greke të furnizuara me ujë nuk ishin të zakonshme. Prandaj banjat greke nuk kishin ujë të rrjedhshëm si ato romake. Me shumë gjasa një sistem i ndërrimit të përditshëm të ujit ose rimbushjes së rregullt të ujëmbledhësve.<ref name=":1" /> == Jeta shoqërore dhe kulturore == [[Skeda:Greek gymnasium in Sardes from the distance.jpg|parapamje|majtas|379px|Gjimnazi grek në Sardes, Turqi]] Kultura që rrethonte banjat greke, dhe larja publike në përgjithësi, nuk është tepër e njohur ose e studjuar. Përdorimi i banjave për atletët në [[Gjimnazi i lashtë|gjimnaze]] është fusha më e informuar e kulturës greke të larjes. Megjitatë, pavarësisht kontekstit rrethanor dhe proçedural të larjes së përditshme nuk është shkruar nga e kaluara, vetëm dëshmitë nga sitet arkeologjike dhe arti mund të ofrojnë informacione.<ref name=":3" /> Nga [[shekulli II p.e.s.]] banjat publike ishin një pjesë shumë e rëndësishme e kulturës greke (dhe kulturave greko-egjiptiane dhe greko-italiane), siç mund të shihet nga zhvillimi i dizajnit të banjave dhe vendndodhjeve të tyre. Egjiptianët shtuan më shumë ''tholos-e'' për t’iu përshtatur numrit në rritje të vizitorëve. Në shumë qytete greke, larja mund të përfshinte si vaskat asht udhe zhytjet e përbashkëta në pishina dhe banja djersitjeje (gjithasht u të zakonshme). Ndërsa në banjat publike rritej ndjenja e bashkësisë, nuk do të ishin të pranuara kudo. Për shembull, [[Egjipti]] nuk i adoptoi kurrë banjat në grup. Banjat në Gortis nuk kanë pellgje të përbashkëta, pasi nuk përshtatej me zakonet e tyre. Gortis do të zhvillonte banjat me zhytje individuale, që gjithësesi sollën një ndryshim nga larja higjenike në larjen për qëllime shlodhjeje.<ref name=":0" /> == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Gjimnazi i lashtë]] * [[Palestra (Greqi e lashtë)]] * [[Gimnaziarku]] * [[Greqia e Lashtë]] * [[Greqia klasike]] * [[Qytetërimi mikenas]] * [[Greqia arkaike]] * [[Epoka e errët greke]] * [[Lashtësia klasike]] * [[Greqia helenistike]] * [[Greqia romake]] * [[Magna Graecia]] * [[Polisi]] * [[Partenoni]] * [[Pryteneon]] * [[Prytan]]i * [[Bule]] * [[Agora]] * [[Akropoli]] * [[Lojërat e lashta olimpike]] * [[Lista e teatrove të lashtë grekë]] * [[Rendet arkitekturorë]] * [[Urbanistika e lashtë greke]] * [[Kopshtet e lashta greke]] * [[Agoga]] * [[Paideia]] * [[Kalokagathia]] * [[Simpoziumi]] * [[Filozofia e lashtë greke]] * [[Helenët]] * [[Grekët e lashtë]] * [[Helenizimi]] * [[Helenocentrizmi]] * [[Tempulli i Artemidës në Efes]] * [[Historia e Athinës]] * [[Akropoli (Athinë)]] * [[Sparta]] * [[Folklori i lashtë grek]] * [[Higjiena personale]] * [[Larja]] * [[Banja]] * [[Qendra hidrotermale]] * [[Burimi termal]] * [[Banjat e Dibrës]] * [[Burimet termale në Shqipëri]] * [[Kujdesi shëndetësor]] * [[Veprimtaria e kujdesit shëndetësor]] * [[Llixha]] * [[Hamami]] * [[Historia e mjekësisë]] * [[Banja e Madhe e Mohenxho-daros]] * [[Balnoterapia]] * [[Feja e lashtë greke]] * [[Arti i lashtë grek]] * [[Arkitektura Arkaike Greke]] * [[Arkitektura e lashtë greke]] * [[Arkitektura Helenistike]] * [[Arkitektura Klasike Greke]] * [[Arkitektura Mikenase]] * [[Arkitektura Minoike]] * [[Veshjet në Greqinë e lashtë]] * [[Njësitë e lashta matëse greke]] * [[Amicitia]] * [[Hospitium]] * [[Anijet Romake]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Besimet e lashta mesdhetare]] * [[Bujqësia në Romën e lashtë]] * [[Vigiles]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[Cirku Romak]] * [[Çitadela]] * [[Dashuria Greke]] * [[Domus]] * [[Ekonomia Romake]] * [[Forumet Romake]] * [[Gjeografia e Strabonit]] * [[Klima e Romës së Lashtë]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Kuvendet Romake]] * [[Kuzhina antike romake]] * [[Larja në Romën e Lashtë]] * [[Letërsia e vjetër greke e romake]] * [[Llaçi romak]] * [[Luftërat romako-greke]] * [[Luftërat romako-maqedonase]] * [[Lufta e Parë Romako-Maqedonase]] * [[Lufta e dytë romako-maqedonase]] * [[Lufta e tretë romako-maqedonase]] * [[Mare Nostrum]] * [[Marina Romake]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Misteret greko-romake]] * [[Mjekësia Romake]] * [[Moda e flokëve në Romën e lashtë]] * [[Njësitë matëse romake]] * [[Periudha e Ngrohtë Romake]] * [[Rrugët romake]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Thermae]] * [[Ujësjellësi Romak]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Valetudinarium]] * [[Vila Romake]] * {{Commons category|Ancient Greek baths|Banja të lashta greke}} {{Div col end}} ==Citime fundore== {{Reflist|39em}} ==Bibliografia== ===Burime të lashta=== {{Refbegin|41em|small=yes|indent=yes}} * {{Cite book|author=Apiani i Aleksandrisë|author-link=Apiani|title=Historia Romana (Ῥωμαϊκά)|volume=VII e VIII|language=grc}} Versioni anglisht [http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html këtu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120053128/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html |data=20 nëntor 2015 }}. * {{Cite book|author=Publius Elius Aristides|editor=Charles Allison Behr|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=vsgUAAAAIAAJ&lpg=PP9&pg=PA388|title=The Complete Works|volume=I: Orationes I-XVI, With an Appendix Containing the Fragments and Inscriptions|publisher=Brill Archive|language=en|isbn=978-90-04-07844-4}} * {{Cite book|author=Arriani i Nikomedisë|author-link=Arriani|year=2013|language=en|url=https://archive.org/details/alexandergreatan0000arri|title=Alexander the Great: The Anabasis and the Indica|translator-last=Hammond|translator-first=Martin|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford World's Classics|url-access=registration|isbn=978-0-19-958724-7}} * {{Cite book|author=Mark Aureli|author-link=Mark Aureli|title=The Meditations of Marcus Aurelius|editor=Alice Zimmern|url=https://books.google.al/books?id=G3VCAQAAIAAJ&pg=PA123|chapter=Book VIII|year=1887|translator=Jeremy Collier|publisher=Walter Scott|language=en|pages=123-140}} * {{cite book|author=Aul Kornelius Celsi|title=De Medicina|editor=F. Marx|translator=W. G. Spencer|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/5*.html|chapter=V, 26–28|via=University of Chicago (penelope.uchicago.edu)|language=en, la|date=1935–1938|pages=91-97}} * {{Cite book|author=Diodor Sikuli|author-link=Diodor Sikuli|title=The Complete Works of Diodorus Siculus|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=54vfAwAAQBAJ|publisher=Delphi Classics|language=en}} * [[Dion Kasi|Kasius Dion Koceiani]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Historia Romana]; (Versioni anglisht) * [[Dionisi i Halikarnasit]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Antiquitates Romana]. * {{Cite book|author=Eratosteni|author-link=Eratosteni|title=Eratosthenica|url=https://books.google.al/books?id=TpQRHunOEJ8C&pg=RA3-PA238|year=1822|editor=Gottfried Bernhardy|publisher=Impensis Ge. Reimeri|language=la, grc}} * [[Eutropi]], [[Wikisource:la:Breviarium historiae romanae|''Breviarium historiae romanae'' (teksti latin), I-X]]. * {{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark TerencVarroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|year=1864|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author1=Gaius Sallustius Krispi|author2=Jul Çezari|author2-link=Jul Çezari|url=https://archive.org/details/sallustejulesc00salluoft/page/|author3=Vellej Paterkuli|author3-link=Vellej Paterkuli|author4=Lucius Ane Flori|author4-link=Luc An Flori|title=Salluste, Jules César, C. Velléius Paterculus et A. Florus: œuvres completes avec la traduction en français|editor=Désiré Nisard|year=1850|publisher=Firmin Didot frères|language=fr, la}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1834|url=https://books.google.al/books?id=BLBmJCvaDokC|title=The History of Rome (Ab Urbe Condita)|editor=George Baker|volume=I|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1835|url=https://books.google.al/books?id=K-OCUOmiCNcC|title=Ab Urbe Condita|editor=George Baker|volume=II|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Plini i Vjetri|author-link=Plini Plaku|title=Naturalis Historia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:8.1|year=1906|publisher=Teubner|language=en|editor=Karl Friedrich Theodor Mayhoff}} * {{Cite book|author=Plini i Riu|author-link=Plini i Riu|year=1890|url=https://books.google.al/books?id=ikfJdoGyecgC&pg=72|title=The Letters of the Younger Pliny|publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.|translator=John Delaware Lewis|language=en|location=Londër, Angli}} * {{Cite book|author=Plutarku|author-link=Plutarku|title=Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek|url=https://archive.org/details/plutarchslives01plut_0/page/57/|editor1=John Langhorne|editor2=William Langhorne|volume=1|publisher=Harper & Brothers|year=1878|language=en}} * {{Cite book|author=Polibi|author-link=Polibi|editor=H. J. Edwards|title=The Histories|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html|publisher=Harvard University Press|date=1922–1927|translator=William Roger Paton|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Vitruvius Polioni|editor1=Morris Hicky Morgan|year=1914|url=https://archive.org/details/vitruviustenbook00vitruoft/page/n35/|title=The Ten Books on Architecture|editor2=Herbert Langford Warren|publisher=Harvard University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Procopi i Çezaresë|author-link=Prokopi i Çezaresë|year=1916|title=The History of the Wars|translator=H. B. Dewing|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|year=1998|url=https://archive.org/details/seneca.-lettere-a-lucilio-ocr-1995_202509/page/852/|title=Lettere a Lucilio|editor=Umberto Boella|publisher=Unione Tipografico-Editrice Torinese|language=it|isbn=88-02-02664-5}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|url=https://archive.org/details/physicalsciencei00seneiala/|title=Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca|editor=Archibald Geikie|translator=John Clarke|publisher=Macmillan and Co.|year=1910|language=en}} * {{Cite book|author=Straboni|author-link=Straboni|title=The Geography|date=1917–1932|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html|language=en|translator=H. L. Jones|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|editor=Moses Hadas|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-works-1942-en/page/|title=The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=William Jackson Brodribb|chapter=I. The Annals; II. The History; III. The Life of Cnæus Julius Agricola; IV. Germany and Its Tribes; V. A Dialogue on Oratory|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8}} {{Refend}} ===Burime historiografike moderne=== {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{cite book|last=Abbott|first=Frank Frost|title=Municipal Administration in the Roman Empire|url=https://archive.org/stream/municipaladminis032553mbp#page/n27/|first2=Allan Chester|last2=Johnson|year=1926|location=Prinston|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Frank Frost Abbott|title=A History and Description of Roman Political Institutions|url=https://books.google.al/books?id=2mH7R8bs5qMC|year=1999|publisher=Adegi Graphic LLC|language=en|isbn=978-0-543-92749-1}} * Jean-Pierre Adam, ''L'arte di costruire presso i romani. Materiali e tecniche'' Editore: Longanesi, 2003. * {{Cite book|author=Mohammed Yehia Z. Ahmed|publisher=Babelcube Inc.|language=it|url=https://books.google.al/books?id=Eg0mDwAAQBAJ&dq=mercante+diogene+egitto|title=Turismo e Viaggio nell'Antico Egitto|date=17 dhjetor 2017|ISBN=978-1-54750-055-0}} * {{Cite book|author1=Philippe Aries|author2=Georges Duby|title=La vita privata, in 5 volumi|year=2001|publisher=Editori Laterza|language=it}} * Ranuccio Bianchi Bandinelli dhe Mario Torelli, ''L'arte dell'antichità classica, Etruria-Roma'', Utet, Torino 1976. * {{cite book|last=Beard|first=Mary|year=2008|title=The Fires of Vesuvius: Pompeii Lost and Found|url=https://archive.org/details/firesofvesuviusp00mary|location=Kembrixh, MA|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-02976-7|oclc=225874239}} * {{cite book|last1=Bevan|first1=William Latham|title=The Student's Manual of Ancient Geography|url=https://archive.org/details/studentsmanuala00smitgoog|last2=Smith|first2=William|location=Londër|publisher=John Murray|language=en|year=1875}} * {{cite book|last1=Boëthius|first1=Axel|first2=John Bryan|last2=Ward-Perkins|year=1970|title=Etruscan and Roman Architecture|url=https://archive.org/details/bwb_S0-BLX-302|publisher=Penguin|language=en|location=Harmondsworth|isbn=0-14-056032-7}} * {{Cite book|last=Brizzi|first=Giovanni|title=Storia di Roma. 1. Dalle origini ad Azio|year=1997|publisher=Pàtron|location=Bolonja|language=it}} * {{Cite book|author=Viscount James Bryce Bryce|editor=Hans Ferdinand Helmolt|url=https://books.google.com/books?id=ykDTAAAAMAAJ&pg=PA343|title=The World's History: The Mediterranean nations|publisher=William Heinemann|year=1902|language=en|location=Londër}} * {{cite book|last1=Cary|first1=M.|last2=Scullard|first2=H. H.|title=A History of Rome: Down to the Reign of Constantine|url=https://archive.org/details/historyofromedow0000mcar_3edi|year=1975|edition=i 3-të|location=Nju Jork|publisher=St. Martin's Press|language=en|isbn=031238395-9}} * {{Cite book|last=Caves|first=R. W.|title=Encyclopedia of the City|year=2004|publisher=Routledge|language=en}} * {{cite conference|last=Dasen|first=Véronique|title=Hoops and Coming of Age in Greek and Roman Antiquity|conference=8th International Toy Research Association World Conference|url=https://hal-univ-paris13.archives-ouvertes.fr/hal-02170802|date=11 korrik 2018|language=en|location=Paris, FR}} * {{Cite book|last1=Dillon|first1=Matthew|last2=Garland|first2=Lynda|title=Ancient Rome: From the Early Republic to the Assassination of Julius Caesar|year=2005|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-041522458-1}} * {{Cite book|last=Duncan-Jones|first=Richard|year=1974|title=The Economy of the Roman Empire|url=https://archive.org/details/economyofromanem0000dunc_f3v6|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-20165-9}} * {{Cite book|author=Victor Ehrenberg|title=Society and Civilization in Greece and Rome|url=https://books.google.al/books?id=F0liAAAAMAAJ|publisher=Oberlin College|language=en|year=1964|isbn=978-067481510-0}} * Eilers, Claude. 2002. Roman Patrons of Greek Cities. Oxford: Oxford University Press. * {{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|isbn=978-1-118-58153-7}} * {{Cite book|author-last=Fox|author-first=Robin Lane|title=The Classical World: An Epic History From Homer to Hadrian|url=https://archive.org/details/classicalworldep00lane|publisher=Basic Books|year=2006|language=en}} * {{Cite book|author=Jean-Claude Fredouille|title=Dictionaire de la civilisation romaine|url=https://archive.org/details/dictionnairedela0000jean|year=1986|publisher=Larousse|language=fr|location=Paris}} * {{Cite book|author=Emilio Gabba|display-authors=et al.|title=Introduzione alla storia di Roma|year=1999|publisher=LED|location=Milano|isbn=88-7916-113-X|language=it}} * {{Cite book|author1=Marcel Le Glay|author2=Jean-Louis Voisin|author3=Yann Le Bohec|url=https://books.google.al/books?id=p4fVAAAACAAJ|title=Storia romana|year=2002|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-1508779-9}} * {{Cite book|author=Michael Grant|title=History of Rome|publisher=Scribner’s|year=1978|url=https://books.google.al/books?id=rF07AAAAMAAJ|language=en|isbn=978-068415986-7}} * Pierre Gros - Mario Torelli, ''Storia dell'urbanistica. Il mondo romano'', Laterza 2007. * {{Cite book|author=Erich S. Gruen|volume=1|title=The Hellenistic World and the Coming of Rome|publisher=University of California Press|year=1986|language=en}} * {{Cite book|author=Mogens Herman Hansen|year=2004|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=h7kRDAAAQBAJ|title=An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation|others=Danmarks Grundforskningsfond|language=en|isbn=978-0-19-814099-3}} * {{Cite book|editor=Mogens Herman Hansen|title=A Comparative Study of Thirty City-state Cultures: An Investigation|url=https://books.google.al/books?id=8qvY8pxVxcwC|publisher=Kgl. Danske Videnskabernes Selskab|year=2000|language=en|isbn=978-877876177-4}} * {{cite book|editor-last=Harvey|editor-first=Brian K.|year=2016|title=Daily Life in Ancient Rome: A Sourcebook|publisher=Focus Books (Hackett Publishing Company)|language=en|place=Indianapolis, IN|oclc=924682988|isbn=978-1-58510-795-7}} * {{cite journal|last=Henderson|first=Tanya|date=24 mars 2008|title=Roman Baths: An Alternate Mode of Viewing the Evidence|journal=Past Imperfect|volume=13|orig-year=2007|url=https://journals.library.ualberta.ca/pi/index.php/pi/article/view/1590|s2cid=191339893|doi=10.21971/P7WC7T|doi-access=free|issn=1718-4487|via=University of Alberta|language=en|page=-1589-1591}} * {{Cite book|author1=Peregrine Horden|author2=Nicholas Purcell|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=R8GhRYNrkzYC|title=The Corrupting Sea: A Study of Mediterranean History|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-063121890-6}} * {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=Il Tramonto del Mondo Antico|location=Bari|publisher=Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli|year=1972|language=it|id=CL 20-0462-3}} (titulli origjinal i veprës {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=The Decline of the Ancient World|publisher=Lonmans, Green and Co. Ltd|location=Londër|year=1966|language=en}} * {{Cite book|author=Robert C. Knapp|title=Invisible Romans' Profile|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=OZM0yvBjMcYC&lpg=PP1&pg=PA5|chapter=1. In the Middle: Ordinary Men|publisher=Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-06199-6|pages=5-52}} * {{Cite book|author=Günter Kopcke|title=Greece Between East and West, 10th-8th Centuries BC: Papers of the Meeting at the Institute of Fine Arts, New York University, March 15-16th, 1990|url=https://books.google.al/books?id=aAIdAAAAYAAJ|year=1992|editor1=Günter Kopcke|editor2=Isabelle Tokumaru|publisher=Verlag Philipp von Zabern|language=en|isbn=978-3-80531491-6}} * {{cite book|last=Laurence|first=Ray|year=2009|title=Roman Passions: A History of Pleasure in Imperial Rome|location=Londër, MB|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|language=en|isbn=978-1-4411-0339-0|oclc=1027148260}} * {{Cite book|editor1=Sandra K. Lucore|editor2=Monika Trümper|publisher=Peeters|url=https://books.google.al/books?id=aeAInQEACAAJ|title=Greek Baths and Bathing Culture: New Discoveries and Approaches|year=2013|language=en|isbn=978-90-429-2897-8|location=Leuven|oclc=843861843}} * {{Cite book|author=Ralph W. Mathisen|title=Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE|url=https://books.google.al/books?id=UYT1twEACAAJ|year=2019|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-084960-3|location=[[Nju Jork Siti]], [[Nju Jork]]|oclc=1038024098}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|last1=Michel|first1=Cecile|editor1=Sharon R. Steadman|editor2=Gregory McMahon|title=The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000-323 BC)|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|year=2016|isbn=978-0-19-933601-2}} * {{Cite book|last=Miles|first=Margaret M.|title=A Companion to Greek Architecture|year=2016|publisher=Wiley|language=en|isbn=978-1-118-32760-9|location=Somerset|oclc=952247410}} * {{Cite book|editor=G. Mokhtar|title=General History of Africa – II: Ancient Civilizations of Africa|url=https://books.google.com/books?id=gB6DcMU94GUC&pg=PA515|publisher=Heinemann-University of California-UNESCO|language=en|year=1981|isbn=978-0-520-03913-1}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2023|url=https://books.google.com/books?id=o0_mEAAAQBAJ|title=The History of Rome: From the Foundation of the City to the Rule of Julius Caesar|publisher=DigiCat|translator=William Purdie Dickson|language=en}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2016|url=https://books.google.com/books?id=SpguEQAAQBAJ|title=L’Impero di Roma|publisher=Il Saggiatore|editor=Antonio G. Quattrini|language=it|isbn=978-88-6576543-2}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2018|url=https://books.google.com/books?id=o0_mEAAAQBAJ|title=The Provinces of the Roman Epire (Illustrated Edition)|publisher=Musaicum Books|translator=William Purdie Dickson|language=en|isbn=978-80-272-4412-6}} * {{Cite book|last=Nelson|first=Eric|year=2001|title=The Complete Idiot's Guide to the Roman Empire|url=https://archive.org/details/completeidiotsgu0000nels_z7e5|publisher=Alpha Books|language=en|ISBN=0-02-864151-5}} * {{cite book|last1=Paige|first1=John C.|last2=Harrison|first2=Laura Woulliere|via=nps.gov|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf|title=Out of the Vapors: A Social and Architectural History of Bathhouse Row, Hot Springs National Park|year=1987|publisher=U.S. Department of the Interior|language=en|series=National Park Service|url-status=dead|archive-date=28 maj 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528190147/http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf}} * Renato Peroni, ''Comunità e insediamento in Italia fra età del bronzo e prima età del ferro'', in ''Storia dei Greci e dei Romani'', vol. 13, Einaudi 2008. * {{Cite book|author=Gabriella Poma|title=Le istituzioni politiche del mondo romano|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=nLUuAQAAIAAJ|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-1513430-1}} * {{Cite book|editor1=Anders Holm Rasmussen|editor2=Susanne William Rasmussen|url=https://books.google.al/books?id=WnUWAQAAMAAJ|title=Religion and Society: Rituals, Resources and Identity in the Ancient Graeco-Roman World: the BOMOS-conferences 2002-2005|year=2008|publisher=Quasar|language=en|isbn=978-88-7140371-7}} * {{Cite book|author=Robert K. Ritner|year=1998|title=The Cambridge History of Egypt|url=https://assets.cambridge.org/97805214/71374/sample/9780521471374web.pdf|editor=Carl F. Petry|volume=I|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-47137-0|access-date=28 dhjetor 2025|archive-date=10 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250610074323/http://assets.cambridge.org/97805214/71374/sample/9780521471374web.pdf|url-status=dead}} * {{cite encyclopedia|author=Betsey A. Robinson|title=Ancient Mediterranean Baths and Bathing|year=2021|url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195389661/obo-9780195389661-0370.xml|encyclopedia=Oxford Bibliographies|access-date=28 prill 2022|language=en-UK|doi=10.1093/obo/9780195389661-0370|isbn=978-0-19-538966-1}} * Ralph M. Rosen (2006) ''[http://repository.upenn.edu/classics_papers/29/ Comic Aischrology and the Urbanization of Agroikia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220908050838/https://repository.upenn.edu/classics_papers/29/ |date=8 shtator 2022 }}'', fq. 219–238 * {{Cite book|author1=Walter Scheidel|author2=Ian Morris|author3=Richard P. Saller|url=https://www.vlebooks.com/vleweb/product/openreader?id=none&isbn=9781139054140|title=The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World|year=2013|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113905414-0|oclc=1277066427|access-date=7 qershor 2022|page=18}} * {{Cite book|last=Shephard|first=Roy J.|date=17 nëntor 2014|publisher=Springer|language=en|url=https://books.google.com/books?id=sI6eBQAAQBAJ&pg=PA227|title=An Illustrated History of Health and Fitness, from Pre-History to our Post-Modern World|isbn=978-3-319-11671-6}} * {{cite book|last1=Reuel Smith|first1=James|publisher=G. P. Putnam and Sons|year=1922|url=https://books.google.com/books?id=Z3JbAAAAMAA|title=Springs and Wells in Greek and Roman Literature Their Legends and Locations|language=en|access-date=19 tetor 2024}} * {{Cite book|last=Stearns|first=Peter N.|title=The Encyclopedia of World History|url=https://archive.org/details/encyclopediaofwo00stea|publisher=Houghton Mifflin|year=2001|language=en|ISBN=0-395-65237-5}} * {{Cite journal|author=Rein Taagepera|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|url=https://www.jstor.org/stable/1170959|year=1979|journal=Social Science History|doi=10.2307/1170959|publisher=Duke University Press|volume=3|issue=3/4|language=en|page=124–126}} * {{Cite book|last1=Thomas|first1=Carol G.|title=Citadel to City-State: The Transformation of Greece, 1200-700 BC|last2=Conant|first2=Craig|publisher=Indiana University Press|year=2003|language=en|isbn=978-025321602-1}} * {{cite book|first=Thomas A.J.|last=McGinn|year=2004|title=The Economy of Prostitution in the Roman World|url=https://archive.org/details/economyofprostit0000mcgi|place=An Arbor, MI|publisher=The University of Michigan Press|language=en}} * {{Cite book|author=Roy Bowen Ward|title=Women In Roman Baths|publisher=Miami University|language=en|location=Oksford, Ohajo}} * {{Cite book|author1=Allen Mason Ward|author2=Fritz Moritz Heichelheim|author3=Cedric A. Yeo|url=https://books.google.al/books?id=44cNAQAAMAAJ|title=A History of the Roman People|year=2003|publisher=Prentice Hall|language=en|isbn=978-013038480-5}} * {{Cite book|editor=Örjan Wikander|title=Handbook of Ancient Water Technology|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=M61xEQAAQBAJ|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-47382-9|location=Leiden|oclc=43286505}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|title=I tempi dell'arte|year=1999|volume=1|publisher=Bompiani|language=it|location=Milano|isbn=88-451-7107-8}} {{Refend}} [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në periudhën antike]] [[Kategoria:Histori kulturore]] [[Kategoria:Greqia e Lashtë]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Histori shoqërore]] [[Kategoria:Banja]] [[Kategoria:Balneoterapia]] [[Kategoria:Kujdes shëndetësor]] [[Kategoria:Histori e sportit]] [[Kategoria:Higjiena personale]] ilgkovl9e6gws4crchvk0pqqkkr4shi Diskutim:Caput Mundi 1 393224 3062437 2885262 2026-11-04T08:37:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062437 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Caput Mundi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885261 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2025 18:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Caput Mundi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062436 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250612112833/https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download për lidhjen https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 09:37 (CET) 9w55t7ub0tec0pm155yiz0mkmi20v3t Diskutim:Çitadela 1 393413 3062219 2886521 2026-11-03T17:04:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062219 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çitadela]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2886520 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 janar 2026 23:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çitadela]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062218 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250612112833/https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download për lidhjen https://repository.upenn.edu/bitstreams/1889d9c9-aabc-436b-a76e-c55316dc1d9d/download. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 18:04 (CET) 3alvdvevt5sn74zsaxth9vsjq8rb53j Diskutim:Banjat e lashta greke 1 393438 3062367 3027655 2026-11-04T03:55:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062367 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banjat e lashta greke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2886659 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 janar 2026 08:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banjat e lashta greke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027654 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250610074323/http://assets.cambridge.org/97805214/71374/sample/9780521471374web.pdf për lidhjen https://assets.cambridge.org/97805214/71374/sample/9780521471374web.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 gusht 2026 02:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banjat e lashta greke]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062366 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220908050838/https://repository.upenn.edu/classics_papers/29/ për lidhjen http://repository.upenn.edu/classics_papers/29/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:55 (CET) mlvakbva74kwacplwxuxurisixv8meh Arkitektura Mesjetare Skandinave 0 393497 3062311 3016705 2026-11-03T23:59:34Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062311 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stil arkitekturor i Evropës Veriore në Mesjetë}} [[File:Borgund stavkirke.JPG|parapamje|281px|Kisha Borgund Stave, në Borgund, Lærdal, [[Norvegjia|Norvegji]], ndërtuar në shekullin e XII]] Aspektet kryesore të '''Arkitekturës Mesjetare Skandinave''' janë shtëpitë e anijeve, ndërtesat fetare (përpara dhe pasi [[Krishtërimi]] mbërriti në rajon) dhe ndërtesat e përgjithshme (si në qytete ashtu dhe jashtë tyre). == Shtëpitë e anijve == [[Skeda:Vikingtid naust avaldsnes.jpg|parapamje|majtas|379px|Shtëpi anijeje vikinge e rindërtuar në Bukkøy, Avaldsnes]] Shtëpitë e anijeve, të njohura në kulturën skandinave si "Nausts", janë ndërtesat e përdorura për të mbajtur anijet vikinge gjatë [[dimri]]t dhe ndonjë periudhe që ata nuk mund të lundrojnë dot. Ato ndërtoheshin zakonisht pak metra mbrapa vijës ujore duke e bërë të lehtë bartjen e tyre për në ujë dhe nga uji. Për ta lehtësuar transportin gërmoheshin hulli në tokë për të futur kallumën e anijes. Trarët e çatisë vinin të gjithë në tokë në një formë të lakuar që krijonte një strukturë vetë-mbajtëse. Ndërsa shumca e strukturave krijoheshin në këtë formë të përmbysur anijeje, kishte forma dhe stile të ndryshme shtëpi anijesh në varësi të zonës dhe përmasave të anijes që bujtej. Muret bëheshin prej druri me gurë të grumbulluar pjesën e poshtme dhe për themelet. Ndonjëherë trarët vertikalë ndërtoheshin përgjatë brendësisë së ndërtesës për të shtuar qëndrueshmëri shtesë. Për shkak të përmasave të anijeve (afërsisht 25–30&nbsp;m të gjatë, 15&nbsp;m të gjera, dhe 5&nbsp;m të larta) shtëpitë e anijeve duhet të ishin të mëdha mjaftueshëm për të bujtur anijet. Gjatë stinës së verës, kur shtëpitë e anijeve nuk ishin në përdorim, [[vikingët]] i përdornin këto struktura për gosti dhe madje me raste edhe festivale mbretërore. Për më tepër, anija dhe nausti i saj mund të përdoreshin për të paraqitur statusin shoqëror të pronarit. Secila mbante vetëm një anije, por shumë shtëpi anijesh mund të ndërtoheshin përkrahë njëra-tjetrës, nëse nevojitej të strehoheshin anije të shumta.<ref>{{Cite web|title=Leidangsnaust vikingskip vikinggarden avaldsnes krigsskip viking|url=https://avaldsnes.info/en/vikinggard/skipsnaust/|access-date=1 dhjetor 2023|website=Avaldsnes|language=en, no}}</ref> [[Skeda:Trelleborg Modell.JPG|parapamje|389px|Maket i një kështjelle unazë vikinge në Muzeun në qiell të hapur të Trelleborgut]] == Ndërtimet ushtarake == === Fortesat unaza vikinge === Ka pesë fortesa kryesore unaza në Danimarkë; ato datojnë nga mbretërimi i Harald "Blututhit" të Danimarkës (vdekur në v. [[986]]). Fortesat janë Trelleborg, Agersborg, Fyrkat, Nonebaken dhe Borgring. Nga këto pesë, Trelleborg ka qenë ruajtur më mirë dhe është unike pasi ajo përmbanë një rrethim të fortifikuar.<ref>{{Cite web|title=The Viking fortress Trelleborg has been added to UNESCO’s World Heritage List|language=en|url=https://en.natmus.dk/museums-and-palaces/trelleborg/unesco/|access-date=1 dhjetor 2023|website=National Museum of Denmark}}</ref> Fortesa përdorte gjeografinë e saj rrethuese për të ndihmuar forcimin e mbrojtjes. [[Skeda:Trelleborg airphoto.JPG|parapamje|majtas|396px|Pamje ajrore e rrënojave të Kështjellës së Trelleborgut]] Natyra dhe qëllimi i vërtetë i këtyre ndërtesave nuk janë kuptuar mirë pasi ka një mungesë dokumentimi në lidhje me ndërtesat. Teoria më e paranuar është se këto fortesa ishin ndërtuar nga Blututhi, jo vetëm për të treguar forcën e mbretërisë dhe pushtetin e tij sovran, por edhe si një përpjekje për të kombinuar dhe krijuar një mbretëri të vetën të bashkuar nën sundimin e tij. Kompleksiteti dhe përmasat e strukturës tregojnë se duhet të ishte një pushtet tepër i qendërzuar për ti ndërtuar ato dhe për ti mbajtur në funksionim. Megjithatë, për shkak të trazirave të periudhës kohore me luftëra të ndryshme për pushtet, këto struktura me shumë gjasa ishte e vështirë të mbaheshin, duke çuar në daljen e tyre jashtë përdorimit brenda vetëm një dekade.<ref>{{Cite web|title=Viking-Age Ring Fortresses|website=UNESCO World Heritage Centre|url=https://whc.unesco.org/en/list/1660/|language=en|access-date=1 dhjetor 2023}}</ref> Vetë strukturat janë ndërtuar në një mënyrë të posaçme gjeometrike për të siguruar aftësitë mbrojtëse dhe fortësi. Secila fortesë u ndërtua në një formë të saktë rrethore prej nga ka rrjedhur emërtimi "fortesa unaza". Kishin katër porta kryesore të vendosura në largësi të njëjtë nga njëra-tjetra me shkallë të vendosura në secilën prej tyre duke qenë të lidhura me rrugët. Kanë një rrugë kryesore rrethore që lidhet me këto rrugë aksiale. Brenda fortesës ndodhet një numër shtëpish të gjata, që janë renditur në përputhje me strukturën gjeometrike të fortesës unazë. Shkallët e jashtme ishin krijuar prej druri dhe dheu, dhe më e madhja e këtyre fortesave ishte Agersborgu.<ref>{{Cite web|last=Price|first=Michael|date=16 gusht 2017|title=Thousand-year-old Viking Fortress Reveals Technologically Advanced Society|url=https://www.science.org/content/article/thousand-year-old-viking-fortress-reveals-technologically-advanced-society|work=Science.org|language=en}}</ref> == Ndërtesat fetare == [[Skeda:Gol stavkirke.jpg|parapamje|291px|Kisha stave e Golit, ndërtuar mes v. [[1157]]–[[1216]], [[Gol (Norvegjia)|Gol]], [[Buskerud]], Norvegji]] === Shtëpitë rituale === Para se krishtërimit ti hapej rruga për vikingët dhe në Skandinavi, ishte një bashkësi kryesisht pagane. Kjo kërkonte shtëpi rituale që nuk ishin vetëm ndërtesa fetare, por në kohët më të hershme përdorej edhe si një mënyrë për të shfaqur armët e armiqve të mundur, duke treguar fuqinë e luftëtarëve dhe bashkësisë. Arkitektura e strukturave të hershme ishte mjaft e thjeshtë dhe e ngjashme me strukturat e tjera të bashkësisë. Me kalimin e kohës dizajni nisi të bëhet më shumë si ai i një kishe me çati të çuditshme dhe me shumë nivele. Hyrja për në shtëpitë rituale kishte dizajne zbukuruese. Ritualet kryheshin jashtë strukturës, pasi shpesh ajo përfshinte djegien dhe flijimin e kafshëve; për këtë arsye, [[vikingët]] do ti zhvillonin pjesën e jashtme të shtëpive rituale për të qenë të zbukuruare, sesa të përqëndroheshin në dekorimin e brendshëm. === Kishat Stave === [[File:Stave church Borgund interior.jpg|parapamje|majtas|354px|Brendësia e Kishës stave të Borgunit]] Kishat Stave ndërtoheshin për tu përdorur për mbledhjen e të krishterëve në rajonin nors pas kristianizimit të Skandinavisë. Çatitë shpesh ishin me nivele të shumta dhe zakonisht kishin një kullë ose majëz në mes të nivelit më të lartë të çatisë. Ato ndërtoheshin prej druri dhe kishin mure guri përrthe themeleve. Dizajni i kishave stave ka shumë të ngjarë të jetë zhvilluar nga shtëpitë rituale. Por brendësia ishte tepër e dekoruar me dizajne të ndërlikuara. Shumica e këtyre dizajneve paraqesin Jezusin, një kryq, ose dishepuj. Një nga kishat më popullore stave, pasi është njohur nga [[UNESCO]]-ja, është Kisha Stave e Urnes, e vendosur në Sognefjord të Norvegjisë, e cila është në përdorim edhe tani. Hapsira përdor stilin romanik në formën e drurit, në vend të materialeve të zaknoshme prej guri. Ajo përmban kolona gjysmë-të rrumbullakta dhe harqe të lakuara. Panelet e punuara me shirita të stilizuar paraqet traditën vikenge bashkë me gdhendjet në murë që paraqesin kafshë duke luftuar. Dekorimet janë një lidhje thelbësore midis traditave para-kristiane nordike dhe krishtërimit të mëvonshëm mesjetar ashtu si dhe paraqitjen e stilit artistik të kulturës skaninave.<ref>{{Cite web|title=Urnes Stave Church|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|url=https://whc.unesco.org/en/list/58/|access-date=1 dhjetor 2023}}</ref> == Ndërtesat e përgjithshme == === Rurale === Këto ndërtesa bëheshin prej druri, zakonisht trungje të ngjashme me “''Lincoln Logs''" ose trungje në stilin e kabinave. Çatitë mbuloheshin me dhe për të ruajtur nxehtësinë brenda shtëpisë, dhe në dheun e çatisë do të mbillej bar për ta ruajtur atë nga rrëshkitja. Këto ndërtesa bëheshin në fermat e ashpra dhe të pjerrta të fjordeve. Ndërtesat për fermat ndaheshin në dy pjesë, ''innhus'' dhe ''uthus''. Innhus ishte për depozitimin e ushqimit, fjetje dhe ndenjje. Uthus ishin ndërtesat e kafshëve, veglave dhe ushqimit të kafshëve, me fjalë të tjera, uthus ishin hajate dhe silos.<ref>{{Cite web|publisher=Norse Folkemuseum Oslo|title=The Countryside|url=http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/|language=en|access-date=6 janar 2026|archive-date=1 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801192711/https://norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Landa - Viking house.JPG|parapamje|379px|Shtëpi e gjatë vikinge, rindërtim në nga muzeu i hapur i Landës, [[Sandnes]], Norvegji]] === Shtëpitë e gjata vikinge === Përgjatë tokave norse, njerëzit jetonin në shtëpi të gjata (''langhús''), të cilat ishin në mënyrë tipike {{convert|5|to|7|m|ft|sp=us}} të gjera dhe diku nga {{convert|15|to|75|m|ft|sp=us}} të gjata, në varësi të pasurisë dhe pozicionit shoqëror të pronarit. Në një pjesë të madhe të rajonit nors, shtëpitë e gjata ndërtoheshin përreth kornizave prej druri mbi themele të thjeshta prej guri. Muret ndërtoheshin me dërrasa, trungje, ose baltë dhe thupra. Muret ishin të lakuara nga brenda për të krijuar një formë si anije, të ngjashme me shtëpitë anije. Muret visheshin me baltë dhe hunjtë vertikalë rreshtoheshin brenda për të ndihmuar për të krijuar mbështetje. Hunj të shumtë të brendshëm ndërtoheshin për të krijuar mbështetje të mëtejshme. Çatitë ishin me kashtë dhe të pjerrëta. Brenda shtëpisë ndodhej një vatër zjarri dhe krevate të sheshtë për tu ndenjur ose për të fjetur. Nëse pronari nuk kishte stalla, kafshët strehoheshin në fund të shtëpisë, në një kthinë të veçuar. Mikpritja ishte një traditë e rëndësishme për vikingët dhe udhëtarët mund të futeshin në shtëpi të gjata. Banketet zhvilloheshin shpesh për të kremtuar festivale të ndryshme, ashtu si dhe martesat dhe funeralet. Gosti të veçanta zhvilloheshin për të mësuar sjelljen e përshtatshme ashtu si dhe promovimin e mikpritjes dhe se si pritësit duhet të silleshin kundrejtë mysafirëve të tyre.<ref>{{Cite web|title=Viking Homes|language=en|url=https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-people/viking-homes/|access-date=1 dhjetor 2023|website=National Museum of Denmark|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110035604/https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-people/viking-homes/|archive-date=10 nëntor 2023|url-status=dead}}</ref> ===Shtëpitë Islandeze prej torfe === [[Skeda:Glaumbaer9.JPG|parapamje|majtas|372px|Çatia prej torfe e një shtëpie në Glaumbær, Islandë]] Shtëpitë e zakonshme islandeze prej torfe do të kenë themele të mëdha prej gurësh të sheshtë; mbi këtë ndërtohet një strukturë druri, që do të mbajë peshën e torfës. Torfa pastaj do të përfshtatet përreth kornizës në blloqe shpesh me një shtresë të dytë, ose në stilin më në modë zigzake. Dera vendosej përgjatë anës gjatësore të shtëpisë dhe ishte hyrja e vetme. Druri i vetë i jashtëm do të ishte dera, e cila shpesh ishte dekorative; dera do të çonte në sallën në të cilën zakonisht do të gjendej një vatër e madhe zjarri. Një tjetër aspekt interesant i shtëpisë islandeze prej torfe ishte futja e banjave të bashkangjitura, që ishin të përbashkët dhe akti i shkuarjes në banjat e bashkangjitura shpesh bëhej në grupe të mëdha. Dyshemeja e shtëpisë prej torfe mund të mbulohej me dru, gurë ose dhe, në varësi të funksionit të ndërtesës. Ato shpesh kishin një vatër që do të ishte një qendrën shtëpisë duke e ngrohur dhe ndriçuar të gjithë shtëpinë. Përgjatë kohës, shtëpitë prej torfe do të ndryshonin në përmasa, të cilat lidheshin drejtpërdrejtë me funksionin e tyre dhe statusin e pronarit. Tradita e shtëpive prej torfe do të çohej në Islandë nga kolonët nordikë, pasi ishte krijuar në Evropën Veriore. Pak banorë e njohin akoma praktikën e ndërtimit me torfë deri më sot dhe origjina e vërtetë e zhvillimit të praktikës së ndërtimit me torfë është humbur me kalimin e kohës.<ref>{{Cite web|title=The Turf House Tradition|language=en|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5589/|access-date=1 dhjetor 2023|website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> === Oslo === Deri në vitin [[1624]] [[Oslo]]ja ishte si çdo qytet tjetër nors (shumë ndërtime prej druri bashkë përdoreshin për qëllime të ndryshme), por në vitin [[1624]], një zjarr do ta digjte të gjithë Oslon. Për shkak të zjarreve, mbreti Kristiani IV e zhvendosi Oslon në perëndim dhe urdhëroi që të gjitha ndërtesat në qytet të ndërtoheshin prej guri ose tullash për të penguar zjarret. Gjithashtu për të penguar zjarret, rrugët do të ishin të gjera dhe do të priteshin në kënd të drejtë me rrugë të tjera. Pas një kohe, mbreti i lejoi banorët të “ndërtonin struktura përgjysmë prej druri," të cilat kishin korniza druri si brenda ashtu dhe jashtë ndërtesës.<ref>{{Cite web|url=http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town/|title=Norse Folkemuseum Oslo, The Old Town|access-date=6 janar 2026|archive-date=26 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226101849/https://norskfolkemuseum.no/en/exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town|url-status=dead}}</ref> == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Arti paleokristian]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Fiset Nordike|Fiset Norse]] * [[Vikingët]] * [[Epoka e Vikingëve]] * [[Arti Viking]] * [[Garda Varangiane]] * [[Varangianët]] * [[Skandinavia]] * [[Gadishulli Skandinav]] * [[Historia e Suedisë]] * [[Hovgården]] * [[Historia e Danimarkës]] * [[Kultura e Islandës]] * [[Norvegjia]] * [[Arti Ravenas]] * [[Monumentet paleokristiane të Ravenës]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Dyndjet Barbare]] * [[Mbretëritë Barbare]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Arti Mesjetar]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arkitektura Anglo-Saksone]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arti dhe Arkitektura e Repoblación]] * [[Arkitektura Asturiane]] * [[Arti Karoling]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Rilindja Otoniane]] * [[Rilindja e shekullit të XI]] * [[Rilindja e shekullit të XII]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Arti Longobard]] * [[Arkitektura Longobarde]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Varangianët]] * [[Anijet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Arti Romanik]] * [[Arti gotik]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Gjermanikët]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Longobardët]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Gotët]] * [[Visigotët]] * [[Ostrogotët]] * [[Vandalët]] * [[Teutonët]] * [[Skithët]] * [[Arti romak]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arti romak]] * [[Beteja e Pyllit Teutoburg]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Vardariotai]] * [[Domus]] * [[Goto-grekët]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Llaçi romak]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|language=es|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|chapter=Las artes del metal|year=1998|publisher=Encuentro|isbn=978-84-7490488-8|pages=130–140}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia: Volume 9 – L'Altomedioevo|year=1994|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author=Peter Anker|author2=Aron Andersson|year=1968|title=L’art scandinave|publisher=Zodiaque|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|translator=Norbert Vaillant|series=La nuit des temps|language=fr}} * {{Cite book|author=Maria Giovanna Arcamone|title=Magistra barbaritas, i barbari in Italia|publisher=Libri Scheiwiller|url=https://books.google.al/books?id=4jZBAQAAIAAJ|editor=Giovanni Pugliese Carratelli|publication-place=Milano|language=it|year=1984|isbn=978-88-7644018-2}} * {{Cite encyclopedia|author-first=E. A.|author-last=Arslan|title=Longobardi|year=1996|volume=7|language=it|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/longobardi_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana|publication-place=Romë}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|author4=Juan Haro Sabater|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite book|author=Beatus|title=Commentaires sur l’Apocalypse|via=Gallica.bnf.fr|language=fr|year=2005|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10507217r/f5.image}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Bede i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|volume=II|year=1843|url=https://archive.org/details/historicalëorkso02bede/page/82/|chapter=III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en|pages=83-102}} * {{Cite book|editor=Henry Adams Bellows|title=The Poetic Edda|url=https://archive.org/details/poeticeddascandi0000henr|year=1936|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Carlo Bertelli|chapter=I cicli pittorici e gli stucchi della basilica di San Salvatore|editor=Renata Stradiotti|title=San Salvatore - Santa Giulia a Brescia. Il monastero nella storia|publisher=Skira|language=it|location=Milano|year=2001|page=84}} * {{Cite encyclopedia|author=F. Betti|title=LIUTPRANDO|year=1996|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|language=it|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/liutprando_(Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale)/|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana}} * {{Cite book|editor-last=Boltin|editor-first=Lee|title=Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland|publisher=Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art|year=1977|language=en|ISBN=0-87099-164-7}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|author1=Emma C. Bunker|author2=Bruce Chatwin|author3=Ann Elizabeth Farkas|url=https://books.google.al/books?id=xKZPAAAAMAAJ|title=Animal Style Art from East to West|year=1970|publisher=Asia Society|language=en}} * {{cite book|author-last=Bunker|author-first=Emma C.|title=Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections|year=2002|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96120/rec/302|location=New York|isbn=978-030009688-0}} * {{Cite encyclopedia|author=G. Bertelli Buquicchio|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|title=Benevento|year=1992|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/benevento_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|publication-place=Romë|publisher=Istituto Italiano dell'Enciclopedia|language=it}} * {{Cite journal|author=Alejandro Villa Castillo|title=Tallares escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado "Grupo Mozárabe Leonés"|url=https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670|journal=Arqueología y Territorio Medieval|issue=24|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|language=es|issn=2386-5423|date=27 nëntor 2017|access-date=7 janar 2024|pages=151–184}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite journal|author=Javier Caballero Chica|date=13 dhjetor 2017|volume=XIV|language=es|url=https://buleria.unileon.es/bitstream/handle/10612/11602/Santiago%20de%20Pe%c3%b1alba%20y%20los%20influjos%20Hispano-musulmanes%2c%20ProMonumenta%20n%c2%ba14%2c%20diciembre%202017.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Santiago de Peñalba y los influjos Hispano-Musulmanes|journal=ProMonumenta: Revista de la Asociación de Amigos del Patrimonio Cultural de León|access-date=7 janar 2024|pages=72-80}} * {{Cite book|author=Deborah Mauskopf Deliyannis|title=Ravenna in Late Antiquity|url=https://archive.org/details/ravennainlateant0000deli|year=2010|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|location=Kembrixh|isbn=0-521-83672-7}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|title=Storia dei Longobardi|editor=Antonio Zanella|url=https://archive.org/details/paolo-diacono.-storia-dei-longobardi-ocr-2000/page/|others=Bruno Luiselli|publication-place=Milano|publisher=Biblioteca Universale Rizzoli|year=2000|language=it, la|isbn=88-17-16824-6}} * {{Cite book|author=Jerrilynn D. Dodds|title=Dictionary of the Middle Ages|chapter=VISIGOTHIC ART|publisher=Sons of Charles Scribner|year=1988|language=en|location=New York|isbn=978-068418278-0|pages=465–467|volume=12}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|language=en|year=1993|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|author=Nancy Edwards|title=Life in Early Medieval Wales|year=2023|url=https://books.google.al/books?id=Cc3MEAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-873321-8}} * {{Cite book|last1=Effros|first1=Bonnie|title=Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914|date=14 qershor 2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-969671-0}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite encyclopedia|author=Joachim E. Gaehde|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|year=1989|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es|page=328}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{cite journal|author=Fernando Regueras Grande|year=2018|issue=28|language=es|issn=1697-5804|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6975376|title=Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés|journal=Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras|access-date=7 janar 2024|pages=27-45}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Univers des formes|location=Paris|publisher=Gallimard|language=fr|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|publisher=Hacker Art Book|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Günther Haseloff|year=1979|title=Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit|publisher=Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum|language=de}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|year=2000|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|chapter=Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality|language=en|isbn=978-90-04-10902-5|pages=15-58}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{cite book|editor-last1=Hourihane|editor-first1=Colum|year=2012|chapter=Visigothic art|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|volume=6. Stave to Zyvele|url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Oksford|page=316-318|isbn=978-0-19-539536-5|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|url=https://archive.org/details/lempirecarolingi0000jhub|year=1968|language=fr|publisher=Gallimard}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|author3=Wolfgang Fritz Volbach|url=https://books.google.al/books?Id=QZ7cHAAACAAJ|title=L'Europa delle invasioni barbariche|publication-place=Milano|publisher=Rizzoli editore|year=1980|language=it|isbn=978-881729012-8}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|author-first=Saverio|author-last=Lomartire|language=it|via=Academia.edu|access-date=28 maj 2021|url=https://www.academia.edu/6710091/Commacini_e_marmorarii_Temi_e_tecniche_della_scultura_nella_Langobardia_maior_tra_VII_e_VIII_secolo|title=Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo}} * {{Cite conference|last=Domingo Magaña|first=J. A.|publisher=L’Erma di Bretschneider|title=The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/3070637|conference=Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012|year=2015|language=en|pages=527–535}} * {{Cite book|editor1=John Manley|editor2=Stephen Grenter|editor3=Fiona Gale|year=1991|language=en|url=https://books.google.al/books?id=TnXCAAAACAAJ|title=The Archaeology of Clwyd|publisher=Clwyd County Council|isbn=978-090444942-6}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|year=2025|chapter=The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|title=The Iberian Chronicle|language=en|access-date=13 korrik 2025}} * Diego Marin, La Civilizacion Espanola, pp.&nbsp;34 –47, 1969, Holt, Rinehart and Winston, New York. * {{Cite journal|author=Lara Nebreda Martín|journal=Boletín del Archivo Epigráfico|year=2018|language=es|issn=2603-9117|url=https://www.academia.edu/36344573/AEHTAM_29_La_arqueta_del_obispo_Arias_de_la_catedral_de_Oviedo|title=AEHTAM 29: La arqueta del obispo Arias de la catedral de Oviedo|issue=1|volume=1|publisher=Archivo Epigráfico de Hispania|pages=53-58}} * {{Cite journal|author=H. E. del Medico|year=1943|title=La mosaïque de l’abside orientale de Germigny-des-Prés (Loiret)|journal=Monuments et mémoires de la Fondation Eugène Piot|volume=36|issue=1|language=fr|pages=81-84}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|chapter=Visigoths to the Muslim Invasion|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|year=2003|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8|page=586–711}} * {{Cite book|author=Carl Nordenfalk|title=L’enluminure au Moyen-Âge|year=1988|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00120-2}} * {{Cite book|author=Otto Pächt|title=Book Illumination in the Middle Ages|year=1986|language=en|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|publisher=Harey Miller Publishers|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author=Ivo Petricioli|chapter=Sculpture from the 8th to the 12th Century|editor=Ivan Supičić|language=en|url=https://archive.org/details/croatiainearlymi0000unse|title=Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey|year=1999|publisher=Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU|isbn=085667499-0|pages=475–492}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Mohamemd and Charlemagne|language=en|publisher=Courier Corporation|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=QdUoAwAAQBAJ|isbn=978-048642011-0}} * {{Cite journal|author=Maurice Prou|year=1914|url=http://www.persee.fr/doc/minf_0398-3609_1914_num_39_1_1601|title=Chancel carolingien orné d’entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)|journal=Mémoires de l’Institut national de France|volume=39|issue=1|language=fr|pages=123-138}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|year=1994|title=L'Empire carolingien. La vie quotidienne|publisher=Hachette|language=fr}} * {{Cite journal|last1=Sánchez-Pardo|first1=José C.|last2=Blanco-Rotea|first2=Rebeca|last3=Sanjurjo-Sánchez|doi=10.15184/aqy.2017.83|first3=Jorge|date=gusht 2017|title=The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results|journal=Antiquity|language=en|volume=91|issue=358|s2cid=164322469|issn=0003-598X|doi-access=free|pages=1011–1026}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|title=Historia del arte|year=1986|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite encyclopedia|author=Christian Sapin|title=Pre-Romanesque Art|year=2000|volume=1|editor1=André Vauchez|url=http://books.google.al/books?id=om4olQhrE84C&pg=PA1182&dq=pre-romanesque+art|encyclopedia=Encyclopedia of the Middle Ages|editor2=Michael Lapidge|translator=Adrian Walford|others=Richard Barrie Dobson|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|language=en|isbn=978-157958282-1|page=1182}} * {{Cite book|author=Valentin V. Sedov|url=http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|title=Slavs in the Early Middle Ages|year=1995|translator=N. Lopatin|publisher=Archaelogy|language=en|archive-date=11 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211445/http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|url-status=dead}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|chapter=Spain: A History|title=Art|url=https://archive.org/details/spainhistoryinar00smit|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden City, NJ|pages=[https://archive.org/details/spainhistoryinar00smit/page/52 52]–56}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|language=en|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|publisher=Garland|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=ll Pavone del Museo Cristiano di Brescia|title=Miscellanea di Studi bresciani sull'Altomedioevo|publication-place=Bresha|publisher=Comitato bresciano per l'VIII Congresso Internazionale dell'arte dell'Altomedioevo|language=it|year=1959|pages=55-71}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=Aspetti e rapporti di scultura barbarica nei ducati longobardi del Friuli e della Lombardia|title=Memorie Storiche Forogiuliesi|volume=XLIV|publisher=Deputazione di Storia Patria per il Friuli|date=1960–1961|language=it|publication-place=Udine|pages=97-111}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|chapter=7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|orig-date=2010|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite conference|author=Luigina Tomay|title=Benevento longobarda: dinamiche insediative e processi di trasformazione|url=https://www.academia.edu/8586409/Benevento_longobarda_dinamiche_insediative_e_processi_di_trasformazione|editor1=Gabriella D'Henry|editor2=Chiara Lambert|year=2009|format=PDF|language=it|conference=Il popolo dei Longobardi meridionali: testimonianze storiche e monumentali|publisher=Gruppo Archeologico Salernitano|publication-place=Salerno|pages=119-151}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|series=Summa Artis: Historia General del Arte|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|volume=VIII|publisher=Espasa Calpe|year=2001|language=es|isbn=978-84-2398732-0}} * {{Cite book|author=J. M. Wallace-Hadrill|year=1982|title=The Long-Haired Kings|publisher=University of Toronte Press|location=Toronto|language=en|isbn=0-8020-6500-7}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walter|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|url=https://archive.org/details/codicesillustres0000walt|publisher=Taschen|language=en|year=2005|location=Këln}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|year=1984|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite book|author-last=De Vecchi|author-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|chapter=Tomo II: I Longobardi in Italia|language=it|page=311-316}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|year=1991|chapter=I Longobardi a Cividale|title=L’Arte nel tempo|volume=1.2|publisher=Bompiani|language=it|isbn=88-450-4219-7|pages=315-317}} * {{Cite journal|author=Carol L. Neuman De Vegvar|title=The Origin of the Genoels-Elderen Ivories|journal=Gesta|volume=29|year=1990|language=en|pages=8-24}} * {{Cite book|author=Manuel Antonio López Villa|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|volume=1|language=es|url=http://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|year=2003|chapter=Arquitectura medieval|publisher=Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite encyclopedia|author1=Dudák Vladislav|author2=Pošva Rudolf|author3=Neškudla Bořek|year=2000|title=Vizigótska Architektura|encyclopedia=Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu|publisher=Baset|language=pl|isbn=80-86223-08-6|pages=981–982}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== * [http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/ The stave churches in Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511031439/http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/ |date=11 maj 2016 }} {{DEFAULTSORT:Arkitektura Mesjetare Skandinave}} [[Kategoria:Lëvizje artistike]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Skandinavi]] [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Vikingë]] [[Kategoria:Kultura e Norvegjisë]] [[Kategoria:Historia e Suedisë]] [[Kategoria:Arti Perëndimor]] [[Kategoria:Mbretëri e Danimarkës]] [[Kategoria:Kultura e Islandës]] nanyselh1bd2faqsgaoso6z2uqfbcch Diskutim:Arkitektura Mesjetare Skandinave 1 393734 3062312 2903759 2026-11-03T23:59:35Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062312 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura Mesjetare Skandinave]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2888974 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200801192711/https://norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/ për lidhjen http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160511031439/http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/ për lidhjen http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 janar 2026 12:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura Mesjetare Skandinave]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2891732 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240226101849/https://norskfolkemuseum.no/en/exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town për lidhjen http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 janar 2026 07:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura Mesjetare Skandinave]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2893481 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2026 19:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura Mesjetare Skandinave]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062311 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231110035604/https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-people/viking-homes/ për lidhjen https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-people/viking-homes/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:59 (CET) lxs29lx1efb93zpvjmc4erit87hytkd Arb Manaj 0 398116 3062295 3055618 2026-11-03T23:17:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6) 3062295 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Arb Manaj | image = | caption = | full_name = | birth_date = {{Birth date and age|1998|7|23|df=y}} | birth_place = [[Klina]], [[Kosovo]]<ref>{{cite news|url=https://www.klina.info/futbollisti-klinas-arb-manaj-debuton-me-perfaqesuesen-e-kosoves/|title=Futbollisti Klinas Arb Manaj debuton me përfaqësuesen e Kosovës|trans-title=Klina's footballer Arb Manaj debuts with Kosovo national team|language=sq|website=Klina.info|date=12 janar 2020|access-date=12 janar 2020}}</ref> | height = 1.88 m<ref name="WF">{{WorldFootball.net}}</ref> | position = [[Forward (association football)#Centre-forward|Centre-forward]] | currentclub = [[FC Drita|Drita]] | clubnumber = 9 | youthyears1 = 2004–2015 | youthclubs1 = [[KF Dukagjini|Dukagjini]] | years1 = 2015–2017 | clubs1 = [[KF Dukagjini|Dukagjini]] | caps1 = +11 | goals1 = 5 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[KF Trepça '89|Trepça '89]] | caps2 = 53 | goals2 = 24 | years3 = 2020–2022 | clubs3 = [[Ankara Keçiörengücü SK|Ankara Keçiörengücü]] | caps3 = 17 | goals3 = 4 | years4 = 2021 | clubs4 = → [[Balıkesirspor]] (loan) | caps4 = 14 | goals4 = 6 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = → [[Bandırmaspor]] (loan) | caps5 = 13 | goals5 = 1 | years6 = 2022–2023 | clubs6 = [[NK Slaven Belupo|Slaven Belupo]] | caps6 = 23 | goals6 = 1 | years7 = 2023–2024 | clubs7 = [[FC Ballkani|Ballkani]] | caps7 = 4 | goals7 = 1 | years8 = 2024– | clubs8 = [[FC Drita|Drita]] | caps8 = 49 | goals8 = 13 | years9 = 2024 | clubs9 = → [[FC Zhenis|Zhenis]] (loan) | caps9 = 12 | goals9 = 2 | nationalyears1 = 2020 | nationalteam1 = [[Kosovo national under-21 football team|Kosovo U21]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2020–2021 | nationalteam2 = [[Kosovo national football team|Kosovo]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 1 | club-update = 3 January 2026 | nationalteam-update = 11 June 2021 }} '''Arb Manaj''' (i lindur më 23 korrik 1998) është një [[Futbolli|futbollist]] profesionist kosovar i cili luan si [[Sulmuesi (futboll)|qendërsulmues]] për [[KF Drita (Gjilan)|Dritën]] . == Karriera në klub == === Dukagjini === Manaj filloi të luante futboll në [[KF Dukagjini|Dukagjin]] në moshën 6 vjeç.<ref>{{Cite news|date=9 maj 2021|title=Futbolli si trashëgimi e luftës për Arb Manajn|language=sq|trans-title=Football as the legacy of the war for Arb Manaj|work=Gazeta Olle|url=https://gazetaolle.com/futbolli-si-trashegimi-e-luftes-per-arb-manajn/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618212444/https://gazetaolle.com/futbolli-si-trashegimi-e-luftes-per-arb-manajn/|archive-date=18 qershor 2021|access-date=30 mars 2026|url-status=dead}}</ref> Ai para fillimit të sezonit 2015–16 u promovua në ekipin e parë të klubit Dukagjin të [[Liga e Parë e Kosovës|Ligës së Parë të Futbollit të Kosovës]] dhe pësoi një dëmtim të ligamentit të kryqëzuar anterior, dy minuta pas fillimit të ndeshjes kundër [[KF Ferizaj|Ferizajt]] në javën e tretë të Ligës së Parë të Futbollit të Kosovës 2015–16.<ref>{{Cite news|date=7 nëntor 2015|title=Operohet Arb Manaj, talenti i madh kosovar|language=sq|trans-title=Arb Manaj is operated, the great Kosovar talent|work=Gazeta Olle|url=https://gazetaolle.com/operohet-arb-manaj-talenti-i-madh-kosovar/}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Pas dhjetë muajsh, Manaj u rikthye nga një dëmtim dhe në dhjetë ndeshjet e ardhshme ai shënoi pesë gola dhe asistoi tre herë.<ref>{{Cite news|date=2020|title=Manaj: Lëndimi ma mohoi kalimin në Dinamo Zagreb, kurse "sherri" pasaportës nuk luajta për kombëtaren|language=sq|trans-title=Manaj: The injury denied me the transfer to Dinamo Zagreb, while "cause" of passport I did not play for the national team|work=Gazeta Blic|url=https://gazetablic.com/d1937025-2/}}</ref> === Trepça '89 === Më 22 korrik 2017, Manaj iu bashkua klubit [[Superliga e Futbollit të Kosovës|të Superligës së Kosovës]] [[KF Trepça '89|Trepça '89]] .<ref>{{Cite news|date=22 korrik 2017|title=Arb Manaj kalon te Trepça'89|language=sq|trans-title=Arb Manaj passes to Trepça'89|work=TopSporti|url=https://topsporti.com/artikulli/arb-manaj-kalon-te-trepca-89/ffk}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> === Ankara Keçiörengücü === Më 5 tetor 2020, Manaj nënshkroi një kontratë tre-vjeçare me klubin e Ligës së Parë të TFF, Ankara Keçiörengücü . Dymbëdhjetë ditë më vonë, ai debutoi në një fitore 1–2 jashtë fushe kundër Ümraniyespor, pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite web|date=17 tetor 2020|title=Ankara Keçiörengücümüz 2 – Ümraniyespor 1|url=http://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucumuz-2-umraniyespor-1-480.html|publisher=[[Ankara Keçiörengücü SK]]|language=tr}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Më 4 nëntor 2020, Manaj shënoi golat e tij të parë për Ankara Keçiörengücü në paraqitjen e tij të tretë për klubin në një fitore 6–0 në shtëpi kundër Büyükçekmece Tepecikspor në raundin e tretë të Kupës Turke 2020–21 .<ref>{{Cite web|date=4 nëntor 2020|title=Ankara Keçiörengücü: 6 – Büyükçekmece Tepecikspor: 0|url=http://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucu-6-buyukcekmece-tepecikspor-0-500.html|publisher=[[Ankara Keçiörengücü SK]]|language=tr|access-date=30 mars 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423080021/https://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucu-6-buyukcekmece-tepecikspor-0-500.html|archive-date=23 prill 2026|url-status=dead}}</ref> ==== Huazim te Balıkesirspor ==== Më 1 shkurt 2021, Manaj u huazua te skuadra e Ligës së Parë TFF, Balıkesirspor, deri në fund të sezonit.<ref>{{Cite web|date=2 shkurt 2021|title=Arb Manaj Balıkesirspor'umuzda|trans-title=Arb Manaj in Balıkesirspor|url=http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1008/arb-manaj-balikesirsporumuzda.html|publisher=[[Balıkesirspor]]|language=tr}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Gjashtë ditë më vonë, ai debutoi në një fitore 3–0 në shtëpi kundër Akhisarspor, pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite web|date=7 shkurt 2021|title=Balıkesirspor'umuz 3–0 Akhisarspor|trans-title=Balıkesirspor 3–0 Akhisarspor|url=http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1020/balikesirsporumuz-3-0-akhisarspor.html|publisher=[[Balıkesirspor]]|language=tr}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Shtatë ditë pas debutimit, Manaj shënoi golin e tij të parë për Balıkesirspor në paraqitjen e tij të dytë për klubin në një barazim 1–1 jashtë fushe kundër Menemenspor në Ligën e Parë TFF.<ref>{{Cite web|date=14 shkurt 2021|title=Menemenspor 1–1 Balıkesirspor'umuz|trans-title=Menemenspor 1–1 Balıkesirspor|url=http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1028/menemenspor-1-1-balikesirsporumuz.html|publisher=[[Balıkesirspor]]|language=tr}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ==== Huazim te Bandırmaspor ==== Më 9 gusht 2021, Manaj u bashkua me ekipin e Ligës së Parë të TFF, Bandırmaspor, në një huazim për një sezon.<ref>{{Cite news|date=9 gusht 2021|title=Zyrtare: Arb Manaj i bashkohet Bandirmasporit|language=sq|trans-title=Official: Arb Manaj joins Bandirmaspor|publisher=[[Telegrafi]]|url=https://telegrafi.com/zyrtare-arb-manaj-bashkohet-bandirmasporit/}}</ref> Pesë ditë më vonë, ai debutoi në një fitore 0–2 jashtë fushe kundër Denizlispor, pasi hyri si zëvendësues në minutën e 81-të në vend të Guy-Michel Landel .<ref>{{Cite web|title=Denizlispor vs. Bandırmaspor 0–2|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/14/turkey/1-lig/denizlispor/bandirmaspor/3557606/|access-date=14 gusht 2021|website=Soccerway}}</ref> === Slaven Belupo === Më 26 korrik 2022, Manaj nënshkroi një kontratë dyvjeçare me klubin [[Prva HNL|e Ligës Kroate të Futbollit]] Slaven Belupo .<ref>{{Cite web|date=26 korrik 2022|title=Arb Manaj novi je igrač Slaven Belupa|trans-title=Arb Manaj is the new player of Slaven Belupo|url=https://nk-slaven-belupo.hr/arb-manaj-novi-je-igrac-slaven-belupa/|publisher=[[NK Slaven Belupo]]|language=hr|access-date=30 mars 2026|archive-date=20 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620022508/https://nk-slaven-belupo.hr/arb-manaj-novi-je-igrac-slaven-belupa/|url-status=dead}}</ref> Debutimi i tij me Slaven Belupo erdhi më 14 gusht në një fitore 0–1 jashtë fushe kundër Rijekës, pasi hyri si zëvendësues në minutën e 60-të në vend të Marko Žuljević.<ref>{{Cite web|date=15 gusht 2022|title=Debi Manaja u dresu Slaven Belupa|trans-title=Manaj's debut in Slaven Belupo jersey|url=https://nk-slaven-belupo.hr/debi-manaja-u-dresu-slaven-belupa/|publisher=[[NK Slaven Belupo]]|language=hr|access-date=30 mars 2026|archive-date=19 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419065838/https://nk-slaven-belupo.hr/debi-manaja-u-dresu-slaven-belupa/|url-status=dead}}</ref> == Karriera ndërkombëtare == === Rinia === ==== Shqipëria U19 ==== Më 30 dhjetor 2014, Manaj mori një thirrje nga [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|Shqipëria U19]] për [[Ndeshje miqësore|ndeshjen miqësore jozyrtare]] kundër Italisë U18,<ref>{{Cite web|date=30 dhjetor 2014|title=U-19, tjeter miqesore me Italine|trans-title=U-19, another friendly with Italy|url=https://fshf.org/sq/u-19-tjeter-miqesore-me-italine/|publisher=[[Albanian Football Association]]|language=tr}}</ref> por ai ishte një zëvendësues i papërdorur në atë ndeshje. ==== Kosova U21 ==== Më 11 nëntor 2019, Manaj mori një thirrje nga [[Përfaqësuesja kosovare nën-21 e futbollit|Kosova U21]] për ndeshjen kualifikuese të Kampionatit Evropian U21 UEFA 2021 kundër Austrisë U21 .<ref>{{Cite web|date=11 nëntor 2019|title=Prekazi publikon listën e futbollistëve për ndeshjen me Austrinë|trans-title=Prekaz publishes the list of players for the match against Austria|url=http://ffk-kosova.com/prekazi-publikon-listen-e-futbollisteve-per-ndeshjen-me-austrine/|publisher=[[Football Federation of Kosovo]]|language=sq}}</ref> Më 4 shtator 2020, ai debutoi me Kosovën U21 në një ndeshje kualifikuese të Kampionatit Evropian U21 UEFA 2021 kundër Anglisë U21, pasi u emërua në formacionin titullar.<ref>{{Cite news|date=4 shtator 2020|title=Formacionet zyrtare: Kosovë U21 – Angli U21|language=sq|trans-title=Official line-ups: Kosovo U21 – England U21|work=Lajmi.net|url=https://lajmi.net/formacionet-zyrtare-kosove-u21-angli-u21/}}</ref> === Senior === Më 24 dhjetor 2019, Manaj mori një thirrje nga [[Përfaqësuesja kosovare e futbollit|Kosova]] për [[Ndeshje miqësore|ndeshjen miqësore]] kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]],<ref>{{Cite web|date=24 dhjetor 2019|title=Lista e futbollistëve për ndeshjen Kosovë–Suedi|trans-title=List of players for the match Kosovo–Sweden|url=http://ffk-kosova.com/lista-e-futbollisteve-per-ndeshjen-kosove-suedi/|publisher=[[Football Federation of Kosovo]]|language=sq}}</ref> dhe debutoi pasi hyri si zëvendësues në minutën e 84-të në vend të [[Elbasan Rashani|Elbasan Rashanit]] .<ref>{{Cite web|date=12 janar 2020|title=Sweden (1–0) Kosovo|url=https://eu-football.info/_match.php?id=16812|website=eu-football.info}}</ref> Më 8 qershor 2021, Manaj shënoi golin e tij të parë për Kosovën në paraqitjen e tij të dytë për vendin në një humbje 1–2 në shtëpi kundër Guinesë .<ref name="GOAL">{{Cite news|date=8 qershor 2021|title=Kosova mposhtet nga Guinea, golin për Dardanët e shënon Arb Manaj|language=sq|trans-title=Kosovo is defeated by Guinea, the goal for the Dardanians is scored by Arb Manaj|publisher=[[Telegrafi]]|url=https://telegrafi.com/kosova-mposhtet-nga-guineja-golin-per-dardanet-e-shenon-arb-manaj/}}</ref> == Nderime == ; Drita * [[Superliga e Futbollit të Kosovës|Superliga e Kosovës]] : 2024–25 '''Individ''' * Golashënuesi më i mirë i Kupës së Turqisë : 2021–22 == Referime == {{DEFAULTSORT:Manaj, Arb}} [[Kategoria:Sportistë shqiptarë të shekullit XXI]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Kroaci]] [[Kategoria:Futbollistë emigrantë në Kroaci (m)]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Turqi]] [[Kategoria:Sportistë shqiptarë në Turqi]] [[Kategoria:Futbollistë meshkuj kosovarë në mërgim]] [[Kategoria:Futbollistë në Prva HNL]] [[Kategoria:Futbollistë në Raiffeisen Superliga]] [[Kategoria:Futbollistë në Ligën e Parë të Futbollit në Kosovë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Drita]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Ballkani]] [[Kategoria:Futbollistë në NK Slaven Belupo]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Trepça'89]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Dukagjini]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë meshkuj]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren kosovare]] [[Kategoria:Futbollistë ndërkombëtar të Kosovës nën 21 (m)]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë të shekullit 21]] [[Kategoria:Futbollistë meshkuj kosovarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë nga Qarku i Pejës]] [[Kategoria:Njerëz nga Klina]] [[Kategoria:Lindje 1998]] [[Kategoria:Sportistë kosovarë në Kazakistan]] [[Kategoria:Futbollistë mërgimtarë në Kazakistan (m)]] [[Kategoria:Futbollistë mërgimtarë në Turqi (m)]] [[Kategoria:Futbollistë në Kazakistan Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë të rinj ndërkombëtar të Shqipërisë (m)]] nkgeaiwbrfqaoliljvswjxzllbuzufx Diskutim:Arb Manaj 1 399525 3062296 3055619 2026-11-03T23:17:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062296 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arb Manaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2973881 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://topsporti.com/artikulli/arb-manaj-kalon-te-trepca-89/ffk. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1008/arb-manaj-balikesirsporumuzda.html. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1020/balikesirsporumuz-3-0-akhisarspor.html. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balikesirspor.com.tr/haber/1028/menemenspor-1-1-balikesirsporumuz.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240620022508/https://nk-slaven-belupo.hr/arb-manaj-novi-je-igrac-slaven-belupa/ për lidhjen https://nk-slaven-belupo.hr/arb-manaj-novi-je-igrac-slaven-belupa/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240419065838/https://nk-slaven-belupo.hr/debi-manaja-u-dresu-slaven-belupa/ për lidhjen https://nk-slaven-belupo.hr/debi-manaja-u-dresu-slaven-belupa/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2026 08:35 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arb Manaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3055618 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucumuz-2-umraniyespor-1-480.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260423080021/https://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucu-6-buyukcekmece-tepecikspor-0-500.html për lidhjen http://www.keciorengucu.org.tr/tr/haber-duyuru-9/ankara-keciorengucu-6-buyukcekmece-tepecikspor-0-500.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2026 10:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arb Manaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062295 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210618212444/https://gazetaolle.com/futbolli-si-trashegimi-e-luftes-per-arb-manajn/ për lidhjen https://gazetaolle.com/futbolli-si-trashegimi-e-luftes-per-arb-manajn/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gazetaolle.com/operohet-arb-manaj-talenti-i-madh-kosovar/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:17 (CET) grup9ve29zceboiispu1ruiwjsdjmm0 Xehetaria e bakrit 0 400559 3062189 3006230 2026-11-03T14:32:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062189 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Chino copper mine.jpg|parapamje|Miniera e bakrit Chino në [[New Mexico]].]] '''Nxjerrja e bakrit''' është procesi shumëfazor i nxjerrjes së [[Bakri|bakrit]] nga xeherorët e tij. Konvertimi i xeherorëve të bakrit përbëhet nga një sërë procesesh fizike, kimike dhe elektrokimike. Metodat kanë evoluar dhe ndryshojnë në varësi të vendit në varësi të burimit të xeherorit, rregulloreve lokale mjedisore dhe faktorëve të tjerë. Shkritoret e bakrit me kapacitetin më të lartë të prodhimit (ton metrikë bakri në vit) ndodhen në Kinë, Kili, Indi, Gjermani, Japoni, Peru dhe Rusi. Vetëm Kina ka mbi gjysmën e kapacitetit të prodhimit në botë dhe është gjithashtu konsumatori më i madh në botë i bakrit të rafinuar.<ref>{{Cite web|title=La compleja discusión sobre una nueva fundición en Chile|url=https://www.mch.cl/columnas/la-compleja-discusion-sobre-una-nueva-fundicion-en-chile/|access-date=2026-05-14|website=Mch|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251121185938/https://www.mch.cl/columnas/la-compleja-discusion-sobre-una-nueva-fundicion-en-chile/|archive-date=21 nëntor 2025|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=China’s copper smelters to discuss fees as crisis roils sector|url=https://www.mining.com/web/chinas-copper-smelters-to-discuss-fees-as-crisis-roils-sector/|access-date=2026-05-14|website=MINING.COM|language=en-US}}</ref> [[Metali i çmuar|Metalet e çmuara]] dhe [[acidi sulfurik]] janë shpesh nënprodukte të vlefshme të rafinimit të bakrit. Përkundrazi, acidi sulfurik është gjithashtu i nevojshëm si i konsumueshëm për nxjerrjen e bakrit nga oksidet në grumbujt e shpëlarjes. [[Arseniku]] është lloji kryesor i papastërtisë që gjendet në koncentratet e bakrit për të hyrë në impiantet e shkrirjes. Ka pasur një rritje të arsenikut në koncentratet e bakrit gjatë viteve që kur depozitat e cekëta të bakrit me arsenik të ulët janë varfëruar në mënyrë progresive.<ref>{{Cite web|last=Ecometales|title=Arsénico y Minería|url=http://www.ecometales.cl/ecometales/noticias/arsenico/arsenico-y-mineria|access-date=2026-05-14|website=Ecometales|language=es-CL}}</ref> == Shiko edhe == * [[Xehetaria]] * [[Bakri]] * [[Xehetaria e arit]] * [[Xehetaria e argjendit]] == Referime == [[Kategoria:Xehetari e bakrit]] [[Kategoria:Procese metalurgjike]] [[Kategoria:Shkrirje]] t7ren7ndjnlu0oco40p9phuqav5qgz9 Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Artikuj Lista, faza e 2-të e rishikimit (1) 4 401089 3062464 3061003 2026-11-04T10:22:15Z Klein Muçi 52109 /* Diskutimi */ 3062464 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == Artikuj Lista, faza e 2-të e rishikimit (1) == <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Propozoj grisjen e artikujve Lista, [[:Kategoria:Lista|të Kategorisë Lista]] si në diskutimet paraprake. Gjithsej 94, siç vijojnë: - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]])<br> <div style="column-count:3; column-gap:20px;"> * [[Lista e kampionëve të Formula 1]] * [[Lista e kodeve shtetërore nga FIFA]] * [[Lista e flamurtarëve për Azerbajxhanin në Lojrat Olimpike]] * [[Lista e listave të kalave]] * [[Lista e nënndarjeve më të mëdha të shteteve sipas sipërfaqes]] * [[Lista e Pallateve të Raxhastanit]] * [[Lista e ujvarave sipas lartësisë]] * [[Lista e tempujve xhainistë në botë]] * [[Lista e tempujve të Shivës në Tamil Nadu]] * [[Lista e tempujve të Solesvaras]] * [[Lista e tempujve të periudhës Vixhajanagara në Karnataka]] * [[Lista e tempujve në Kançipuram]] * [[Lista e tempujve në Gauhati]] * [[Lista e tempujve në distriktin Rajagada]] * [[Lista e tempujve në Bishnupur]] * [[Lista e tempujve në Bhubanesvar]] * [[Lista e tempujve indianë të skalitur në shkëmb]] * [[Lista e tempujve hindu në Tirupati]] * [[Lista e tempujve hindu në Tamil Nadu]] * [[Lista e tempujve hindu në Sri Lanka]] * [[Lista e tempujve hindu në Singapor]] * [[Lista e tempujve hindu në Pakistan]] * [[Lista e tempujve hindu në Nepal]] * [[Lista e tempujve hindu në Malajzi]] * [[Lista e tempujve hindu në Kerala]] * [[Lista e tempujve hindu në Katak]] * [[Lista e tempujve hindu në Indi]] * [[Lista e tempujve hindu në Goa]] * [[Lista e tempujve hindu në Bareilli]] * [[Lista e tempujve hindu në Andhra Pradesh]] * [[Lista e tempujve Çola në Bangalore]] * [[Lista e shteteve sipas shkallës së punësimit]] * [[Lista e fortesave në Madia Pradesh]] * [[Lista e fortesave në Karnataka]] * [[Lista e fortesave në Indi]] * [[Lista e fortesave në Bombei]] * [[Lista e gjuhëve zyrtare]] * [[Lista e gjuhëve]] * [[Lista e ishujve në Oqeanin Atlantik]] * [[Lista e kampionëve të futbollit francez]] * [[Lista e klubeve futbollistike italiane]] * [[Lista e kombinacioneve me dy shkronja]] * [[Lista e personazheve të Simpsons]] * [[Lista e personazheve në Final Fantasy]] * [[Lista e shteteve eksportuese të naftës]] * [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Madagaskar]] * [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Indi]] * [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Afrikën e Jugut]] * [[Lista e Vendeve të Trashëgimisë Botërore në Afrikë]] * [[Njerëzit më të vjetër]] * [[Tabela e Vendeve të Trashëgimisë Botërore sipas Shteteve]] * [[Tempujt e Telanganas]] * [[Vende Pelegrinazhi Budist në Indi]] * [[Vende Pelegrinazhi Hindu në Indi]] * [[Lista e flamujve të Shteteve të Bashkuara]] * [[Lista e shteteve dhe territoreve të SHBA-së sipas sipërfaqes]] * [[Lista e maleve të Alpeve]] * [[Bashkitë në Kanton Waadt]] * [[Lista e këngëve të Dream Theater sipas autorëve të teksteve]] * [[Librat e bibliotekës Doli]] * [[Lista e bashkëshorteve dukale të Parmës]] * [[Lista e disiplinave akademike]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Lista e ishujve të Ameriës Veriore]] * [[Lista e ishujve të Evropës]] * [[Lista e liqeneve në Afrikë]] * [[Lista e liqeneve në Evropë]] * [[Lista e liqeneve në Kroaci]] * [[Lista e lumenjve në Australi]] * [[Lista e lumenjve në Butan]] * [[Lista e lumenjve në Finlandë]] * [[Lista e lumenjve në Haiti]] * [[Lista e lumenjve në Kroaci]] * [[Lista e lumenjve të Amerikës]] * [[Lista e lumenjve të Lituanisë]] * [[Lista e majave malore në Belgjikë]] * [[Lista e majave malore në Bosnjë dhe Hercegovinë]] * [[Lista e majave malore në Bullgari]] * [[Lista e majave malore në Gjermani]] * [[Lista e majave malore në Kroaci]] * [[Lista e motove kombëtare]] * [[Lista e papëve]] * [[Lista e Personazhëve të Metal Slug]] * [[Lista e peshkopëve dhe kryepeshkopëve të Utrehtit]] * [[Lista e peshkopëve dhe princ-peshkopëve të Liezhit]] * [[Lista e piktorëve flamandë]] * [[Lista e piktorëve të hershëm holandikë]] * [[Lista e qyteteve në Francë]] * [[Lista e qyteteve në Gjermani]] * [[Lista e qyteteve që kan mbi një milion banorë]] * [[Lista e universiteteve dhe e shkollave të larta në Hungari]] * [[Lista e vendeve sipas PBB]] * [[Lista e shpikësve të vrarë nga shpikja e tyre]] * [[Lista e nënprodukteve të qumështit]] </div> === Votimi === * {{Grise voto}} - Për grisje në parim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:10 (CEST) === Diskutimi === {{KOMENT}} [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_diskutim:Forumi_i_Grisjes/Arkivi_1#Artikuj%20lista%20p%C3%ABr%20grisje%20-%20Rishikimi%20i%202-t%C3%AB Propozimi paraprak]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) :Mbase kjo listë duhet ndarë në 2-3 nënlista në kërkesa të veçanta sipas tematikave për të lehtësuar vendimin ndaj saj. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:22 (CET) fwv34z14nzz9ghe10mqn534osngxup0 Brigët 0 402416 3062423 3006424 2026-11-04T07:27:11Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062423 wikitext text/x-wiki '''Brigët''' është emri historik i dhënë një populli të [[Ballkani|Ballkanit]] të lashtë. Ata përgjithësisht konsiderohen të kenë qenë të lidhur me [[Brygët dhe Frigjia|Frigjianët]], të cilët gjatë [[Lashtësia klasike|antikitetit klasik]] jetonin në [[Anadolli|Anadollin]] perëndimor. Të dy emrat, ''Bryges'' dhe ''Phryges'', supozohet të jenë variante të së njëjtës rrënjë. Disa të tjerë i shohin të afërt me fisin ilir të [[Breukët|Breukëve]]. == Historia == Përmendjet më të hershme të Brigëve gjenden në shkrimet historike të [[Herodoti|Herodotit]], i cili i lidh ata me Frigjianët, duke deklaruar se sipas [[Maqedonët e lashtë|maqedonasve]], Brigët "e ndryshuan emrin e tyre" në ''Frigë'' pasi emigruan në Anadoll, një lëvizje që mendohet të ketë ndodhur midis viteve 1200 p.e.s. dhe 800 p.e.s.<ref>Borza, Eugene N. ''In the Shadow of Olympus: the Emergence of Macedon''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1990, {{ISBN|0-691-00880-9}}, p. 65.</ref> ndoshta për shkak të rënies së Epokës së Bronzit, veçanërisht rënies së [[Hititët|Perandorisë Hitite]] dhe vakumit të pushtetit që u krijua. Në Ballkan, Brigët pushtuan [[Shqipëria|Shqipërinë]] qendrore dhe disa pjesë të [[Epiri|Epirit]] të Veriut,<ref name="IESE">{{Cite book|last=Edwards|first=Iorwerth Eiddon Stephen|url=https://books.google.com/books?id=n1TmVvMwmo4C&dq=Brygi++Albania&pg=RA1-PA709|title=The Cambridge Ancient History, Part 2, The Middle East and the Aegean Region c.1380-1000 BC|publisher=Cambridge University Press|year=1973|isbn=978-0-521-08691-2|location=Cambridge, United Kingdom}}</ref> si dhe [[Maqedonia (rajon)|Maqedoninë]], kryesisht në perëndim të [[Lumi i Vardarit|lumit Aksios]], por edhe Mygdoninë, e cila u pushtua nga mbretëria e [[Maqedonia e Lashtë|Maqedonisë]] në fillim të shekullit të 5-të p.e.s. Ata duket se kanë jetuar në paqe pranë banorëve të Maqedonisë.<ref>Borza, Eugene N. ''In the Shadow of Olympus: the Emergence of Macedon''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1990, {{ISBN|0-691-00880-9}}, p. 65. "There is no record of conflict between the Bryges and the local population; they are described as ''synoikoi'' ("fellow inhabitant" or neighbors) of the Macedonians."</ref> Megjithatë, Eugamoni në veprën e tij ''Telegonia'', duke u mbështetur në traditat epike më të hershme, përmend se Odiseu komandoi [[Thesprotët]] [[Epiri|epirote]] kundër Brigëve.<ref name="IESE" /> Grupe të vogla Brigësh, pas migrimit në Anadoll dhe zgjerimit të mbretërisë së [[Maqedonia e Lashtë|Maqedonisë]], mbetën ende në Pelagoninë veriore dhe përreth Epidamnit. Herodoti përmend gjithashtu se në vitin 492 p.e.s., disa Brigoë trakë ose Briganë (greqisht: Βρύγοι Θρήικες) sulmuan kampin persian natën, duke plagosur vetë Mardoniusin, megjithëse ai vazhdoi me fushatën derisa i nënshtroi ata. Këta Brigoë u përmendën më vonë në ''Jetët Paralele'' të Plutarkut, në Betejën e Filipit, si shërbëtorë të kampit të Brutit . Megjithatë, studiuesit modernë pohojnë se nuk mund të vendoset një lidhje historike midis tyre dhe Brigëve origjinalë.<ref>Wilkes, J. J. ''The Illyrians''. Blackwell Publishing, 1992, {{ISBN|0-631-19807-5}}, p. 111. "The presence of Bryges at Epidamnus in the account of Appian seems to be confirmed by other sources, including the ''Coastal Voyage'' attributed to Scymnus of Chios and Stabo's ''Geography''. No later record of their presence in the area survives nor can any link be established with the Bryges of Thrace..."</ref> == Arkeologjia == Bazuar në një të dhënë arkeologjike jashtëzakonisht të pakët, disa studiues si [[N. G. L. Hammond|Nicholas Hammond]] dhe Eugene N. Borza kishin sugjeruar që brigët dhe frigët ishin anëtarë të kulturës lusasiane që migruan në [[Ballkani|Ballkanin]] jugor gjatë [[Koha e Bronzit|Epokës së Bronzit të Vonë]] .<ref name="Borza1990">Borza, Eugene N. ''In the Shadow of Olympus: the Emergence of Macedon''. Princeton, New Jersey: Princeton University Press, 1990, {{ISBN|0-691-00880-9}}, p. 65. "What can be established, despite an extremely slight archaeological record (especially along the slopes of Mt. Vermion), is that two streams of Lausitz peoples moved south in the later Bronze Age, one to settle in Hellespontine Phrygia, the other to occupy parts of western and central Macedonia."</ref> Sipas Konstantinos Kopanias, nuk ka prova arkeologjike që mund të shoqërohen me brigët për të na ndihmuar t'i përcaktojmë me saktësi në hartë; ndërsa "migrimi frig, i cili përmendet në burimet greke se ka ndodhur menjëherë pas Luftës së Trojës, ka të ngjarë të ketë ndodhur shumë më herët dhe në shumë faza".<ref name="Kopanias2015-211-212">{{Cite book|last=Kopanias|first=Konstantinos|title=Nostoi: Indigenous Culture, Migration and Integration in the Aegean Islands and Western Anatolia During the Late Bronze and Early Iron Ages|date=2015|publisher=[[Koç University|Koç University Press]]|isbn=978-6055250492|editor-last=Stampolidis|editor-first=Nicholas Chr.|pages=211–212|chapter=The Mushki/Phrygian Problem from the Near Eastern Point of View|editor-last2=Maner|editor-first2=Çiğdem|editor-last3=Kopanias|editor-first3=Konstantinos|chapter-url=http://scholar.uoa.gr/sites/default/files/kkopanias/files/paper_2015_mushki.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250815181102/http://scholar.uoa.gr/sites/default/files/kkopanias/files/paper_2015_mushki.pdf|archive-date=15 gusht 2025|access-date=18 qershor 2026|url-status=dead}}</ref> == Etimologjia == Nuk ka një derivim të sigurt për emrin dhe origjinën fisnore të Brgëve. Në vitin 1844, Hermann Müller sugjeroi që emri mund të lidhet me të njëjtën rrënjë indo-evropiane si ajo e [[Gjuhët sllave|fjalës sllave]] ''Breg'' (breg, kodër, shpat, mal), [[Gjuha gjermane|gjermane]] ''Berg'' (mal) , pra IE * ''bʰerǵʰ'' . Pastaj do të ishte i ngjashëm me emrat fisnorë të Evropës Perëndimore, siç janë Brigantët Keltë dhe Burgundianët Gjermanë, dhe do të motivohej semantikisht nga ndonjë aspekt i fjalës që do të thotë "i lartë, i ngritur, fisnik, i shquar".<ref>{{Cite web|last=Pokorny|first=Julius|title=Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch|url=http://www.indoeuropean.nl/cgi-bin/startq.cgi?flags=endnnnl&root=leiden&basename=%5Cdata%5Cie%5Cpokorny|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809064309/http://www.indoeuropean.nl/cgi-bin/startq.cgi?flags=endnnnl&root=leiden&basename=%5Cdata%5Cie%5Cpokorny|archive-date=2011-08-09|publisher=University of Leiden|pages=140–141}}</ref> === Emra të përveçëm === Disa emra personalë ose gjeografikë të përmendur te autorët e lashtë mund të lidhen etimologjikisht me "Bryges": * Ishujt Brigean në [[Delta lumore|deltën]] e supozuar të [[Lumi i Danubit|Istrosit]] [[Deti Adriatik|në Adriatik]], të përmendur në ''[[Argonautika'', një poemë epike.<ref>Apollonios Rhodios (translated by Peter Green). ''The Argonautika''. University of California Press, 1997, {{ISBN|0-520-07687-7}}, p. 223. [Glossary] "'''Brygean Isles''': A group of islands occupying the (supposed) Adriatic delta of the '''Istros R.''' (Danube) and sacred to Artemis."</ref> * Brygias ose Brygium, një qytet në ''[[Ohri|Lychnitis]] palus'' . * Brigos (djali i Aphrodisios) eponim në [[Durrësi|Epidamnos/Dyrrhachion]] . * Brygos (qeramist atik, shekulli i 5-të para Krishtit). * Brygindara<ref>Craik, Elizabeth M. ''The Dorian Aegean''. Routledge, 1980, {{ISBN|0-7100-0378-1}}, pp. 47-48. "The Greeks were aware that some such names had a foreign ring: it was said that the dried figs of the Brigindara region were 'barbarian' in name, though 'Attic' in the enjoyment they gave."</ref> (qytet), Brygindis (perëndeshë lokale), Brygindarios<ref>Torr, Cecil. ''Rhodes in Ancient Times''. Kessinger Publishing, 2004, {{ISBN|1-4179-2188-9}}, p. 5. "The places whose ethnics were Amios, Amnistios, Astypalaeeus, Brycuntios, Brygindarios, Casareus, Diacrios, Dryites, Erinaeus, Istanios, Neopolites, Pontoreus, Rynchidas and Sybithios were probably not in the territory of Lindos; but there is nothing to shew the position of any of these, except that Rynchidas may be the ethnic of Roncyos."</ref> (qytetar) në ishullin [[Rodosi|Rodos]] . == Shih edhe == * [[Frigjia]] * [[Thrakët]] * [[Fiset ilire]] == Referime == [[Kategoria:Trako-ilire]] [[Kategoria:Fise të lashta në Ballkan]] [[Kategoria:Fise të lashta në Shqipëri]] [[Kategoria:Fise të lashta në Epir]] [[Kategoria:Fise të lashta në Maqedoni]] [[Kategoria:Fise të lashta në Kosovë]] ljmgzcpmmejw313sr9b3zjzyjltuh39 Diskutim:Wikipedia tatarisht 1 403296 3062180 3001928 2026-11-03T14:05:41Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062180 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Wikipedia tatarisht]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3001927 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181225145352/https://russkiymir.ru/en/news/244103/%20 për lidhjen https://russkiymir.ru/en/news/244103/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 qershor 2026 09:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Wikipedia tatarisht]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062179 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.encyclopedia.ru/news/enc/detail/73586/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:05 (CET) l8najdrjxrieqij5yu7g9uvba1sjk23 Diskutim:Arkimedi 1 404529 3062308 3023468 2026-11-03T23:56:22Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062308 wikitext text/x-wiki {{Përkthyer nga|en|Archimedes|28 korrik 2026|1366588187}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 gusht 2026 11:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkimedi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3022053 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130225181030/http://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/29504-the-computation-of-pi-by-archimedes/content/html/ComputationOfPiByArchimedes.html për lidhjen http://www.mathworks.com/matlabcentral/fileexchange/29504-the-computation-of-pi-by-archimedes/content/html/ComputationOfPiByArchimedes.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070811235335/http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml për lidhjen http://www.math.uwaterloo.ca/navigation/ideas/reckoner.shtml. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080516000109/http://edition.cnn.com/books/news/9810/29/archimedes/ për lidhjen http://edition.cnn.com/books/news/9810/29/archimedes/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071012123245/http://capitolmuseum.ca.gov/VirtualTour.aspx?content1=1278&Content2=1374&Content3=1294 për lidhjen http://www.capitolmuseum.ca.gov/VirtualTour.aspx?content1=1278&Content2=1374&Content3=1294. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100329220142/http://web.mit.edu/2.009/www/experiments/steamCannon/ArchimedesSteamCannon.html për lidhjen http://web.mit.edu/2.009/www/experiments/steamCannon/ArchimedesSteamCannon.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 gusht 2026 21:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkimedi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3023467 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260604024352/https://old.maa.org/sites/default/files/images/upload_library/46/HOMSIGMAA/2020-Jeffery%20Powers.pdf për lidhjen https://old.maa.org/sites/default/files/images/upload_library/46/HOMSIGMAA/2020-Jeffery%20Powers.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 gusht 2026 11:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkimedi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062307 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240629234642/http://webhotel4.ruc.dk/~jensh/Publications/2017%7Bg%7D_Archimedes%20--%20%20Knowledge%20and%20Lore_S.pdf për lidhjen http://webhotel4.ruc.dk/~jensh/Publications/2017%7Bg%7D_Archimedes%20--%20%20Knowledge%20and%20Lore_S.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:56 (CET) g4nuvkto5k946oykavblmqtu41vr150 Diskutim:David Hilbert 1 405636 3062470 3027913 2026-11-04T11:07:48Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062470 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|David Hilbert|25 gusht 2026|1367739036}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 25 gusht 2026 17:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Hilbert]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062469 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250612153630/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/html/id.phtml?id=7298 për lidhjen https://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/html/id.phtml?id=7298. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:07 (CET) 4z6wwskjuuf0j7kfeorq2ldivaydwlh Algat 0 405812 3062264 3054030 2026-11-03T20:54:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062264 wikitext text/x-wiki {{Short description|lloj i një grupi të madh dhe të larmishëm organizmash fotosintetikë}} {{Infobox | above = Algat | abovestyle = background:{{taxobox colour|Viridiplantae}}; color:black; | subheader = Organizma që kryejnë fotosintezë oksigjenike, përveç bimëve tokësore | image = [[File:NSW seabed 1.JPG|210px]] | caption = Alga detare duke u rritur në shtratin e detit në ujëra të cekëta | image2 = [[File:Водоросли пресноводного водоема 2.jpg|210px]] | caption2 = Alga mikroskopike njëqelizore dhe koloniale të ujërave të ëmbla | headerstyle = background:{{taxobox colour|Viridiplantae}}; color:black; | labelstyle = background:#dbffdb; color:black; | header1 = Ndarjet tradicionale algale<ref name="Guiry-2024">{{cite journal|first1=Michael D.|last1=Guiry|author-link=Michael D. Guiry|title=How many species of algae are there? A reprise. Four kingdoms, 14 phyla, 63 classes and still growing|journal=Journal of Phycology|date=2024|volume=60|issue=2|pages=214–228|doi=10.1111/jpy.13431|pmid=38245909|doi-access=free|bibcode=2024JPcgy..60..214G|language=en}}</ref><ref>Guiry, M.D. & Guiry, G.M. 2025. ''AlgaeBase''. World-wide electronic publication, University of Galway. <nowiki>https://www.algaebase.org</nowiki>; searched on 25 May 2025.</ref> | label2 = Prokariote | data2 = [[Cyanobacteria]] | label3 = Eukariote (endosimbiozë primare) | data3 = [[Glaucophyte|Glaucophyta]], [[Red algae|Rhodophyta]], [[Prasinodermophyta]], [[Chlorophyta]], [[Charophyta]]* | label4 = Eukariote (endosimbiozë sekondare) | data4 = [[Chlorarachniophyte|Chlorarachniophyta]], [[Chrompodellid|Chromeridophyta]], [[Cryptista]] (pjesërisht), [[Dinoflagellate|Dinoflagellata]], [[Euglenozoa|Euglenophyta]] (pjesërisht), [[Haptophyte|Haptophyta]], [[Ochrophyte|Heterokontophyta]] | data5 = <nowiki>*</nowiki>[[Paraphyly|parafiletike]], përjashton bimët tokësore | header6 = [[#Diversity|Larmia]] | label7 = Të gjalla | data7 = 50.605 specie | label8 = Fosile | data8 = 10.556 specie }} '''Alga''' ose '''algat''' janë çdo lloj i një grupi të madh dhe të larmishëm organizmash [[Fotosinteza|fotosintetikë]]. Nga ky grup përjashtohen bimët tokësore ([[embryophyte|embriofitet]]). Këta organizma variojnë nga [[microalgae|mikroalgat]] mikroskopike njëqelizore (duke përfshirë [[Cianobakteria|cianobakteret]] dhe [[phytoplankton|fitoplanktonin]]) deri te [[Alga e detit|algat detare]], [[Alga e detit|makroalgat]] shumëqelizore që mund të rriten deri në {{convert|50|m}} gjatësi. Shumica e algave janë ujore (veçanërisht detare), dhe disa formojnë [[colony (biology)|koloni]] të bashkuara. Algat e ujërave të ëmbla përfshijnë [[Charophyta]]-n, si p.sh. ''[[Spirogyra]]''-n filamentoze dhe [[stonewort|algat gurore]] të ngjashme me bar. Shumica e algave janë [[Planktoni|plankton]] i bartur pasivisht nga uji, megjithëse disa makroalga kanë [[holdfast (biology)|struktura ngjitëse]] për t'u fiksuar. Algat janë [[Polyphyly|polifiletike]]<ref name="Nabors-2004" /> pasi kanë origjina të shumta evolutive. Megjithëse algat me [[Kloroplasti|kloroplaste]] me dy membrana duket se formojnë një grup [[Paraphyly|parafiletik]] brenda [[clade|kladit]] [[Archaeplastida]], algat e tjera me kloroplaste që kanë tre ose më shumë membrana evoluan nga [[protist|protistë]] që fituan aftësinë fotosintetike pasi gëlltitën arkeoplastidë. [[Chlorophyte|Klorofitet]], [[Algat e kuqe|rodofitet]] (algat e kuqe) dhe [[glaucophyte|glaukofitet]] (algat gri) kanë kloroplaste primare të prejardhura ''drejtpërdrejt'' nga [[endosymbiont|endosimbiontë]] cianobakterialë, ndërsa [[Algat silikate|diatometë]], [[cryptomonad|kriptomonadat]], [[euglenoid|euglenoidet]] dhe [[phaeophyceae|feofitet]] (algat kafe) kanë kloroplaste sekondare të prejardhura nga alga të kuqe ose alga jeshile të endosimbiozuara ''tërthorazi''.<ref>{{cite journal|first1=J. D.|last1=Palmer|first2=D. E.|last2=Soltis|first3=M. W.|last3=Chase|year=2004|title=The plant tree of life: an overview and some points of view|journal=American Journal of Botany|volume=91|issue=10|pages=1437–1445|doi=10.3732/ajb.91.10.1437|pmid=21652302|bibcode=2004AmJB...91.1437P|doi-access=free|language=en}}</ref> Shumica e algave janë organizma njëqelizorë pa rrënjë, gjethe apo kërcell. Shumica janë [[photoautotroph|fotoautotrofë]] dhe [[primary production|prodhuesit parësorë]] kryesorë të [[aquatic ecosystem|ekosistemeve ujore]], megjithëse disa janë miksotrofë që përfitojnë energji metabolike si nga fotosinteza e brendshme, ashtu edhe nga kërkimi i lëndëve ushqyese të jashtme. Disa alga njëqelizore janë kthyer në [[heterotroph|heterotrofë]] ose parazitë, duke u mbështetur tërësisht në burime energjie të jashtme.<ref>Pringsheim, E. G. 1963. ''Farblose Algen. Ein beitrag zur Evolutionsforschung''. Gustav Fischer Verlag, Stuttgart. 471 pp., [[species:Algae#Pringsheim (1963)]].</ref><ref>{{cite journal|last1=Tartar|first1=A.|last2=Boucias|first2=D. G.|last3=Becnel|first3=J. J.|last4=Adams|first4=B. J.|year=2003|title=Comparison of plastid 16S rRNA (rrn 16) genes from Helicosporidium spp.: Evidence supporting the reclassification of Helicosporidia as green algae (Chlorophyta)|journal=International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology|volume=53|pages=1719–1723|doi=10.1099/ijs.0.02559-0|pmid=14657099|issue=Pt 6|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Figueroa-Martinez|first1=F.|last2=Nedelcu|first2=A. M.|last3=Smith|first3=D. R.|last4=Reyes-Prieto|first4=A.|year=2015|title=When the lights go out: the evolutionary fate of free-living colorless green algae|journal=New Phytologist|volume=206|issue=3|pages=972–982|doi=10.1111/nph.13279|pmid=26042246|pmc=5024002|bibcode=2015NewPh.206..972F|language=en}}</ref> Algat kanë një mekanizëm fotosintetik që rrjedh përfundimisht nga cianobakteret, të cilat prodhojnë [[oxygen|oksigjen]] duke ndarë [[water molecule|molekulat e ujit]], ndryshe nga bakteret fotosintetike. Alga të fosilizuara filamentoze nga pellgu i [[Vindhya]]s janë datuar 1,6 deri në 1,7 miliardë vjet më parë.<ref>{{cite journal|pmid=19416859|year=2009|last1=Bengtson|first1=S.|last2=Belivanova|first2=V.|last3=Rasmussen|first3=B.|last4=Whitehouse|first4=M.|title=The controversial 'Cambrian' fossils of the Vindhyan are real but more than a billion years older|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2009-05-12_106_19/page/7729|volume=106|issue=19|pages=7729–7734|doi=10.1073/pnas.0812460106|pmc=2683128|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|bibcode=2009PNAS..106.7729B|doi-access=free|language=en}}</ref> Për shkak të gamës së gjerë të llojeve të algave, ekziston një gamë po aq e gjerë përdorimesh industriale dhe tradicionale në shoqërinë njerëzore. Praktikat tradicionale të [[seaweed farming|kultivimit të algave detare]] ekzistojnë prej mijëra vitesh dhe kanë tradita të forta në kulturat ushqimore të [[Azia Lindore|Azisë Lindore]]. Aplikimet më moderne të [[algaculture|algakulturës]] i zgjerojnë [[edible seaweed|traditat ushqimore]] për përdorime të tjera, duke përfshirë ushqimin e bagëtive, përdorimin e algave për [[bioremediation|biorimedim]] ose kontroll të ndotjes, shndërrimin e dritës së diellit në [[algae fuel|karburante nga algat]] ose kimikate të tjera të përdorura në procese industriale, si dhe në aplikime mjekësore dhe shkencore. ==Etimologjia== Njëjësi {{lang|la|alga}} është fjala [[Latin|latine]] për "[[Alga e detit|algë deti]]" dhe e ruan atë kuptim në [[Gjuha angleze|anglisht]].<ref>{{cite book|chapter=alga, algae|title=Webster's Third New International Dictionary of the English Language Unabridged with Seven Language Dictionary|volume=1|date=1986|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc|language=en}}</ref> [[Etimologjia]] është e paqartë. Megjithëse disa spekulojnë se lidhet me latinishten {{lang|la|algēre}}, "të kesh ftohtë",<ref>{{cite book|first=Eric|last=Partridge|chapter=algae|title=Origins|url=https://archive.org/details/originsshortetym0000part|url-access=registration|date=1983|publisher=Greenwich House|isbn=978-0-517-41425-5|language=en}}</ref> nuk njihet asnjë arsye për ta lidhur algën e detit me temperaturën. Një burim më i mundshëm është {{lang|la|alliga}}, "lidh, gërshetoj".<ref>{{cite book|title=A Latin Dictionary|chapter=Alga|first1=Charlton T.|last1=Lewis|first2=Charles|last2=Short|location=Oxford|publisher=Clarendon Press|date=1879|chapter-url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aalphabetic+letter%3DA%3Aentry+group%3D37%3Aentry%3Dalga|access-date=31 dhjetor 2017|language=en}}</ref> Fjala [[Gjuha greke e lashtë|greke e lashtë]] për "algë deti" ishte {{lang|el|φῦκος}} ({{lang|el-Latn|phŷkos}}), e cila mund të nënkuptonte ose algën e detit (ndoshta algën e kuqe) ose një bojë të kuqe të prejardhur prej saj. [[Romanization of Greek|Latinizimi]], {{lang|la|fūcus}}, nënkuptonte kryesisht skuqësen kozmetike. Etimologjia është e pasigurt, por një kandidat i fortë prej kohësh ka qenë ndonjë fjalë e lidhur me [[Hebraishtja biblike|biblikën]] {{lang|he|פוך}} ({{lang|he-Latn|pūk}}), "bojë" (nëse jo vetë ajo fjalë), një [[Kohl (cosmetics)|hijezues sysh kozmetik]] i përdorur nga [[Egjipti i Lashtë|egjiptianët e lashtë]] dhe banorë të tjerë të Mesdheut lindor. Mund të ishte çdo ngjyrë: e zezë, e kuqe, jeshile ose blu.<ref>{{cite book|first1=Thomas Kelly|last1=Cheyne|first2=John Sutherland|last2=Black|title=Encyclopædia biblica: A critical dictionary of the literary, political and religious history, the archæology, geography, and natural history of the Bible|url=https://books.google.com/books?id=GccVAAAAYAAJ&pg=PA3525|date=1902|publisher=Macmillan Company|page=3525|language=en}}</ref> Studimi i algave quhet më së shpeshti [[phycology|fikologji]] termi [[wikt:algology|algologji]] po del jashtë përdorimit.<ref>{{cite book|title=Phycology|chapter=Basic characteristics of the algae|date=2008|pages=3–30|doi=10.1017/CBO9780511812897.002|isbn=978-0-521-68277-0|language=en}}</ref> ==Përshkrimi== [[File:Gephyrocapsa oceanica color.jpg|thumb|Mikrografi elektronike me skanim (në ngjyra false) e [[coccolithophore|kokolitoforit]] njëqelizor ''[[Gephyrocapsa]] oceanica'']] Algat janë një grup heterogjen organizmash kryesisht fotosintetikë që prodhojnë oksigjen dhe u mungojnë tiparet riprodhuese dhe kompleksiteti strukturor i bimëve tokësore. Ky koncept përfshin cianobakteret, të cilat janë prokariote, dhe të gjithë [[protist|protistët]] fotosintetikë, të cilët janë eukariotë. Ato përmbajnë [[chlorophyll a|klorofil ''a'']] si pigmentin e tyre kryesor fotosintetik dhe zakonisht banojnë në mjedise ujore.<ref name="Lee-2008">{{cite book|last=Lee|first=Robert Edward|date=2008|title=Phycology|url=https://archive.org/details/phycology00leer_0|url-access=registration|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-36744-8}}</ref><ref name="Graham-2022-1"/> Megjithatë, ka shumë përjashtime nga ky përkufizim. Shumë protistë jofotosintetikë përfshihen në studimin e algave, si p.sh. të afërmit heterotrofikë të [[euglenophyte|euglenofiteve]]<ref name="Graham-2022-1"/> ose numri i madh i specieve të algave pa ngjyrë që kanë humbur klorofilin gjatë evolucionit (p.sh., ''[[Prototheca]]''). Disa specie të veçanta algash tolerojnë habitate tokësore të thata, si dheu, shkëmbinjtë ose shpellat e fshehura nga burimet e dritës, megjithëse ende kanë nevojë për lagështi të mjaftueshme për të qenë aktive.<ref name="Graham-2022-1"/> ===Morfologjia=== [[File:Kelp-forest-Monterey.jpg|thumb|upright|Ekspozita e [[kelp forest|pyllit të kelpit]] në Akuariumin e Gjirit të Montereyt: një tal tredimensional, shumëqelizor]] Algat shfaqin një gamë [[Morphology (biology)|morfologjish]], dhe [[Convergent evolution|konvergjenca]] e tipareve në grupe të palidhura është e zakonshme. Të vetmet grupe që shfaqin [[Thallus|tale]] tredimensionale shumëqelizore janë [[Red algae|algat e kuqe]] dhe [[Brown algae|algat kafe]], si dhe disa [[Chlorophyta|klorofite]].<ref name="Xiao-2004">{{cite journal|last1=Xiao|first1=S.|last2=Knoll|first2=A. H.|last3=Yuan|first3=X.|last4=Pueschel|first4=C. M.|year=2004|title=Phosphatized multicellular algae in the Neoproterozoic Doushantuo Formation, China, and the early evolution of florideophyte red algae|journal=American Journal of Botany|volume=91|issue=2|pages=214–227|doi=10.3732/ajb.91.2.214|pmid=21653378|doi-access=free}}</ref> Rritja apikale kufizohet në nëngrupe të këtyre grupeve: [[Florideophyceae|algat e kuqe florideofite]], lloje të ndryshme kafe, dhe karofitet.<ref name="Xiao-2004" /> Forma e karofiteve është mjaft e ndryshme nga ajo e algave të kuqe dhe kafe, sepse ato kanë nyje të dallueshme, të ndara nga "kërcej" internodalë; vorbulla degësh që kujtojnë [[horsetail|bishtin e kalit]] shfaqen te nyjet.<ref name="Xiao-2004" /> [[Conceptacle|Konceptaklet]] janë një tjetër tipar [[polyphyletic|polifiletik]]; ato shfaqen te [[coralline algae|algat koraline]] dhe [[Hildenbrandiales]], si dhe te algat kafe.<ref name="Xiao-2004" /> Shumica e algave më të thjeshta janë [[flagellate|flagjelate]] ose [[amoeboid|amoeboide]] njëqelizore, por forma koloniale dhe jolëvizëse janë zhvilluar në mënyrë të pavarur në disa nga grupet. Disa nga nivelet organizative më të zakonshme, më shumë se një prej të cilave mund të ndodhin në [[biological life cycle|ciklin jetësor]] të një specieje, janë: * [[Colony (biology)|Koloniale]]: grupe të vogla, të rregullta qelizash lëvizëse * Kapsoide: qeliza individuale jolëvizëse të mbështjella në [[mucilage|mukilazh]] * Kokoide: qeliza individuale jolëvizëse me mure qelizore * Palmeloide: qeliza jolëvizëse të mbështjella në mukilazh * Filamentoze: një varg qelizash jolëvizëse të lidhura, ndonjëherë të degëzuara * Parenkimatoze: qeliza që formojnë një tal me diferencim të pjesshëm indesh Në tre linja, janë arritur nivele edhe më të larta organizimi, me diferencim të plotë indor. Këto janë algat kafe,<ref>{{cite web|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/chromista/phaeophyta.html|title=Introduction to the Phaeophyta: Kelps and brown "Algae"|first=Ben|last=Waggoner|publisher=University of California Museum of Palaeontology (UCMP)|date=1994–2008|access-date=19 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221171218/http://www.ucmp.berkeley.edu/chromista/phaeophyta.html|archive-date=21 dhjetor 2008}}</ref> disa prej të cilave mund të arrijnë 50 m gjatësi ([[kelp]])<ref>{{cite book|last=Thomas|first=D. N.|title=Seaweeds|url=https://archive.org/details/seaweeds0000thom_i6s1|date=2002|publisher=The Natural History Museum|location=London|isbn=978-0-565-09175-0}}</ref>—algat e kuqe,<ref>{{cite web|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/protista/rhodophyta.html|title=Introduction to the Rhodophyta, the red 'algae'|first=Ben|last=Waggoner|publisher=University of California Museum of Palaeontology (UCMP)|date=1994–2008|access-date=19 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081218211021/http://www.ucmp.berkeley.edu/protista/rhodophyta.html|archive-date=18 dhjetor 2008|ref=none}}</ref> dhe algat jeshile.<ref>{{cite web|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/greenalgae/greenalgae.html|title=Introduction to the Green Algae|work=berkeley.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20070213103838/http://www.ucmp.berkeley.edu/greenalgae/greenalgae.html|archive-date=13 shkurt 2007|access-date=15 February 2007}}</ref> Format më komplekse gjenden te algat karofite (shih [[Charales]] dhe [[Charophyta]]), në një lineazh që përfundimisht çoi te bimët e larta tokësore. Risia që përcakton këto bimë joalgale është prania e organeve riprodhuese femërore me shtresa qelizash mbrojtëse që mbrojnë zigotën dhe embrionin në zhvillim. Për këtë arsye, bimët tokësore quhen [[Embryophyte|embriofite]]. ====Shtresat algale (turfs)==== Termi "shtresë algale" (algal turf) përdoret shpesh, por përkufizohet keq. Shtresat algale janë shtroje të trasha, si qilim, prej algash deti, që mbajnë [[sediment]] dhe konkurrojnë me specie themeluese si [[coral reef|korale]] dhe [[kelp forest#Kelp|kelpe]], dhe zakonisht janë më pak se 15 cm të larta. Një shtresë e tillë mund të përbëhet nga një ose më shumë specie, dhe përgjithësisht mbulon një sipërfaqe në rend të madhësisë prej një metri katror ose më shumë. Disa karakteristika të përbashkëta janë renditur më poshtë:<ref name="Connell-2014" >{{cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/285992380|last1=Connell|first1=Sean|last2=Foster|first2=M.S.|last3=Airoldi|first3=Laura|date=9 janar 2014|title=What are algal turfs? Towards a better description of turfs|journal=Marine Ecology Progress Series|volume=495|pages=299–307|doi=10.3354/meps10513|bibcode=2014MEPS..495..299C|doi-access=free}}</ref> * Algat që formojnë grumbullime të përshkruara si shtresa përfshijnë diatome, cianobaktere, klorofite, feofite dhe rodofite. Shtresat shpesh përbëhen nga specie të shumta në një gamë të gjerë shkallësh hapësinore, por shtresat monospecifike raportohen shpesh.<ref name="Connell-2014" /> * Shtresat mund të jenë shumë të ndryshueshme morfologjikisht në shkallë gjeografike, madje edhe brenda së njëjtës specie në shkallë lokale, dhe mund të jetë e vështirë t'i identifikosh për sa i përket specieve përbërëse.<ref name="Connell-2014" /> * Shtresat janë përkufizuar si alga të shkurtra, por kjo është përdorur për të përshkruar intervale lartësie nga më pak se 0,5 cm deri në më shumë se 10 cm. Në disa rajone, përshkrimet i afroheshin lartësive që mund të quheshin kurora (20 deri 30 cm).<ref name="Connell-2014" /> ===Fiziologjia=== Shumë alga, veçanërisht speciet e [[Characeae]]s,<ref>{{Cite book|last=Tazawa|first=Masashi|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iMxH0-q42PkC&pg=PA31|access-date=7 tetor 2012|volume=72|date=2010|publisher=Springer|isbn=978-3-642-13145-5|pages=5–34|doi=10.1007/978-3-642-13145-5_1|title=Progress in Botany 72|chapter=Sixty Years Research with Characean Cells: Fascinating Material for Plant Cell Biology}}</ref> kanë shërbyer si organizma eksperimentalë model për të kuptuar mekanizmat e përshkueshmërisë së ujit nëpër membrana, [[osmoregulation|osmorregullimit]], [[salt tolerance|tolerancës ndaj kripës]], [[cytoplasmic streaming|rrjedhjes citoplazmike]], dhe gjenerimit të [[action potentials|potencialeve të veprimit]]. [[Plant hormones|Hormonet e bimëve]] gjenden jo vetëm te bimët e larta, por edhe te algat.<ref>{{cite journal|last1=Tarakhovskaya|first1=E. R.|last2=Maslov|first2=Yu. I.|last3=Shishova|first3=M. F.|date=prill 2007|title=Phytohormones in algae|journal=Russian Journal of Plant Physiology|volume=54|issue=2|pages=163–170|doi=10.1134/s1021443707020021|bibcode=2007RuJPP..54..163T}}</ref> ===Cikli jetësor=== {{further|Conceptacle}} [[Red algae|Rhodophyta]], [[Chlorophyta]], dhe [[Heterokont]]ophyta, tri ndarjet kryesore algale, kanë cikle jetësore që shfaqin variacion dhe kompleksitet të konsiderueshëm. Në përgjithësi, ekziston një fazë aseksuale ku qelizat e algës janë [[Ploidy|diploide]], një fazë seksuale ku qelizat janë [[haploid|haploide]], e ndjekur nga bashkimi i [[gamete|gameteve]] mashkullore dhe femërore. Riprodhimi aseksual mundëson rritje efikase të popullsisë, por është e mundur më pak variacion. Zakonisht, në riprodhimin seksual të algave njëqelizore dhe koloniale, dy gamete haploide, të specializuara dhe seksualisht të përputhshme, hyjnë në kontakt fizik dhe bashkohen për të formuar një [[zygote|zigotë]]. Për të siguruar një çiftëzim të suksesshëm, zhvillimi dhe lëshimi i gameteve janë shumë të sinkronizuar dhe të rregulluar; feromonet mund të luajnë një rol kyç në këto procese.<ref>{{cite journal|last1=Frenkel|first1=J.|last2=Vyverman|first2=W.|last3=Pohnert|first3=G.|title=Pheromone signaling during sexual reproduction in algae|journal=Plant J.|volume=79|issue=4|pages=632–644|year=2014|pmid=24597605|doi=10.1111/tpj.12496|doi-access=free|bibcode=2014PlJ....79..632F}}</ref> Riprodhimi seksual lejon më shumë variacion dhe ofron përfitimin e riparimit rekombinacional efikas të dëmtimit të ADN-së gjatë [[meiosis|mejozës]], një fazë kyçe e ciklit seksual.<ref>{{cite journal|last1=Bernstein|first1=Harris|last2=Byerly|first2=Henry C.|last3=Hopf|first3=Frederic A.|last4=Michod|first4=Richard E.|title=Genetic Damage, Mutation, and the Evolution of Sex|url=https://archive.org/details/sim_science_1985-09-20_229_4719/page/1277|journal=Science|date=20 shtator 1985|volume=229|issue=4719|pages=1277–1281|doi=10.1126/science.3898363|bibcode=1985Sci...229.1277B|pmid=3898363}}</ref> Megjithatë, riprodhimi seksual është më i kushtueshëm se riprodhimi aseksual.<ref>{{cite journal|last=Otto|first=S. P.|title=The evolutionary enigma of sex|journal=Am. Nat.|volume=174|issue=Suppl 1|pages=S1–S14|year=2009|pmid=19441962|doi=10.1086/599084|bibcode=2009ANat..174S...1O}}</ref> Është treguar se mejoza ndodh në shumë specie të ndryshme algash.<ref>{{cite journal|last1=Heywood|first1=P.|last2=Magee|first2=P. T.|title=Meiosis in protists: Some structural and physiological aspects of meiosis in algae, fungi, and protozoa|journal=Bacteriol Rev|volume=40|issue=1|pages=190–240|year=1976|pmid=773364|pmc=413949|doi=10.1128/MMBR.40.1.190-240.1976}}</ref> ==Klasifikimi== ===Histori e shkurtër=== [[File:Gmelin - Historia Fucorum (Titelblatt).png|thumb|upright |Faqja e titullit të ''Historia Fucorum'' të [[Samuel Gottlieb Gmelin|Gmelin]]-it, e datës 1768]] [[Carl Linnaeus|Linnaeu]]-u, në ''[[Species Plantarum]]'' (1753),<ref>{{cite book|last=Linnæus|first=Caroli|date=1753|title=Species Plantarum|volume=2|page=1131|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/13830#page/573/mode/1up|publisher=Impensis Laurentii Salvii}}</ref> pika fillestare e [[botanical nomenclature|nomenklaturës botanike]] moderne, njohu 14 gjini algash, nga të cilat vetëm katër konsiderohen aktualisht si alga.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hOa74Hm4zDIC&pg=PA22|title=Textbook of Algae|isbn=978-0-07-451928-8|last1=Sharma|first1=O. P.|date=1 janar 1986|page=22|publisher=Tata McGraw-Hill}}</ref> Në ''[[10th edition of Systema Naturae|Systema Naturae]]'', Linnaeu-u përshkroi gjinitë ''[[Volvox]]'' dhe ''[[Corallina]]'', dhe një specie të ''[[Acetabularia]]'' (si ''[[Madrepora]]''), mes kafshëve. Në vitin 1768, [[Samuel Gottlieb Gmelin]] (1744–1774) botoi ''Historia Fucorum'', punimi i parë i kushtuar algave detare dhe libri i parë mbi [[marine biology|biologjinë detare]] që përdori nomenklaturën binomiale, atëherë të re, të Linnaeut. Ai përfshinte ilustrime të hollësishme të algave të detit mbi fletë të palosura.<ref>{{cite book|last=Gmelin|first=S. G.|date=1768|url=https://books.google.com/books?id=YUAAAAAAQAAJ&q=%22Historia+Fucorum%22|via=Google Books|title=Historia Fucorum|publisher=Ex typographia Academiae scientiarum|location=St. Petersburg}}</ref><ref>{{cite book|last1=Silva|first1=P. C.|last2=Basson|first2=P. W.|last3=Moe|first3=R. L.|date=1996|url=https://books.google.com/books?id=vuWEemVY8WEC&q=%22Historia+Fucorum%22+binomial+nomenclature&pg=PA2|via=Google Books|title=Catalogue of the Benthic Marine Algae of the Indian Ocean|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-91581-7}}</ref> [[William Henry Harvey|W. H. Harvey]] (1811–1866) dhe [[Lamouroux]] (1813)<ref name="Medlin-1997">{{cite journal|first1=Linda K.|last1=Medlin|first2=Wiebe H. C. F.|last2=Kooistra|first3=Daniel|last3=Potter|first4=Gary W.|last4=Saunders|first5=Robert A.|last5=Anderson|year=1997|url=http://epic.awi.de/2100/1/Med1997c.pdf|title=Phylogenetic relationships of the 'golden algae' (haptophytes, heterokont chromophytes) and their plastids|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005084158/http://epic.awi.de/2100/1/Med1997c.pdf|archive-date=5 tetor 2013|journal=Plant Systematics and Evolution|page=188}}</ref> ishin të parët që ndanë algat makroskopike në katër ndarje bazuar në pigmentimin e tyre. Ky është përdorimi i parë i një kriteri biokimik në sistematikën e bimëve. Katër ndarjet e Harvey-t janë: algat e kuqe (Rhodospermae), algat kafe (Melanospermae), algat jeshile (Chlorospermae), dhe Diatomaceae.<ref>{{cite book|last=Dixon|first=P. S.|title=Biology of the Rhodophyta|url=https://archive.org/details/biologyofrhodoph0000dixo|date=1973|publisher=Oliver & Boyd|location=Edinburgh|isbn=978-0-05-002485-0|page=[https://archive.org/details/biologyofrhodoph0000dixo/page/232 232]}}</ref><ref>{{cite book|last=Harvey|first=D.|date=1836|chapter-url=http://img.algaebase.org/pdf/562E38EB0a0fc2A17Eukv24B7E9F/18893.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://img.algaebase.org/pdf/562E38EB0a0fc2A17Eukv24B7E9F/18893.pdf|archive-date=2022-10-09|url-status=live|access-date=31 dhjetor 2017|title=''Flora hibernica'' comprising the Flowering Plants Ferns Characeae Musci Hepaticae Lichenes and Algae of Ireland arranged according to the natural system with a synopsis of the genera according to the Linnaean system|chapter=Algae|editor-last=Mackay|editor-first=J. T.|pages=157–254}}.</ref> Në atë kohë, algat mikroskopike u zbuluan dhe u raportuan nga një grup tjetër studiuesish (p.sh., [[Otto Friedrich Müller|O. F. Müller]] dhe [[Christian Gottfried Ehrenberg|Ehrenberg]]) që studionin [[Infusoria]]-n (organizma mikroskopikë). Ndryshe nga makroalgat, të cilat shiheshin qartë si bimë, mikroalgat konsideroheshin shpesh kafshë sepse shpesh janë lëvizëse.<ref name="Medlin-1997" /> Edhe mikroalgat jolëvizëse (kokoide) ndonjëherë shiheshin thjesht si faza të ciklit jetësor të bimëve, makroalgave, ose kafshëve.<ref>{{cite journal|last1=Braun|first1=Alex.|title=Algarum Unicellularium Genera nova et minus cognita, præmissis Observationibus de Algis Unicellularibus in genere : New and less known Genera of Unicellular Algæ, preceded by Observations respecting Unicellular Algæ in general|journal=Journal of Cell Science|date=janar 1857|volume=S1-5|issue=17|pages=13–16|doi=10.1242/jcs.s1-5.17.13}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Braun|first1=Alex|title=Translations|journal=Journal of Cell Science|date=prill 1857|volume=S1-5|issue=18|pages=90–96|doi=10.1242/jcs.s1-5.18.90|ref=none}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Braun|first1=Alex|title=Algarum Unicellularium Genera nova et minus cognita, præmissis Observationibus de Algis Unicellularibus in genere|journal=Journal of Cell Science|date=korrik 1857|volume=S1-5|issue=19|pages=143–149|doi=10.1242/jcs.s1-5.19.143|ref=none}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Siebold|first1=C. Th. V.|title=On unicellular plants and animals|journal=Journal of Cell Science|date=prill 1853|volume=S1-1|issue=2|pages=111–121|doi=10.1242/jcs.s1-1.2.111}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Siebold|first1=C. Th. v.|title=On Unicellular Plants and Animals|journal=Journal of Cell Science|date=korrik 1853|volume=S1-1|issue=3|pages=195–206|doi=10.1242/jcs.s1-1.3.195|ref=none}}</ref> Megjithëse është përdorur si kategori taksonomike në disa klasifikime para-darviniane, p.sh., Linnaeu (1753),<ref name="Ragan-2010">{{cite journal|last1=Ragan|first1=Mark|title=On the delineation and higher-level classification of algae|url=https://archive.org/details/sim_european-journal-of-phycology_1998-02_33_1/page/n2|journal=European Journal of Phycology|date=shkurt 1998|volume=33|issue=1|pages=1–15|doi=10.1080/09670269810001736483|bibcode=1998EJPhy..33....1R}}</ref> de Jussieu (1789),<ref name="de Jussieu-1789">{{cite book|last=de Jussieu|first=Antoine Laurent|date=1789|title=Genera plantarum secundum ordines naturales disposita|url=https://archive.org/details/generaplantarums00juss/page/n3/mode/2up|publisher=Parisiis, Apud Viduam Herissant et Theophilum Barrois|page=6}}</ref> Lamouroux (1813), Harvey (1836), Horaninow (1843), Agassiz (1859), Wilson & Cassin (1864),<ref name="Ragan-2010" /> në klasifikime të mëvonshme, "algat" shihen si një grup artificial, polifiletik.<ref name="Khan-2020b">{{harvnb|Khan|Kausar|Jaferi|Drouet|2020|p=1524}}</ref> Gjatë shekullit të 20-të, shumica e klasifikimeve i trajtuan grupet vijuese si ndarje ose klasa algash: [[cyanophyte|cianofitet]], [[rhodophyte|rodofitet]], [[chrysophyte|krizofitet]], [[xanthophyte|ksantofitet]], [[diatom|bacilariofitet]], [[phaeophyte|feofitet]], [[Dinoflagellate#History|pirofitet]] ([[Cryptomonad|kriptofitet]] dhe [[dinophyte|dinofitet]]), [[euglenophyte|euglenofitet]], dhe [[chlorophyte|klorofitet]]. Më vonë, u zbuluan shumë grupe të reja (p.sh., [[Bolidophyceae]]), dhe të tjera u ndanë nga grupet më të vjetra: [[charophyte|karofitet]] dhe [[glaucophyte|glaukofitet]] (nga klorofitet), shumë [[heterokontophyte|heterokontofite]] (p.sh., [[Synurophyceae|sinurofitet]] nga krizofitet, ose [[eustigmatophyte|eustigmatofitet]] nga ksantofitet), [[haptophyte|haptofitet]] (nga krizofitet), dhe [[chlorarachniophyte|klorarakniofitet]] (nga ksantofitet).<ref>{{Cite journal|date=1980|title=Compte rendu du premier colloque de l'association des Diatomistes de Langue Française. Paris, 25 janvier 1980|journal=Cryptogamie. Algologie|volume=1|issue=1|pages=67–74|doi=10.5962/p.308988|bibcode=1980CrypA...1...67.|issn=0181-1568|doi-access=free}}</ref> Me braktisjen e klasifikimit dikotomik bimë-kafshë, shumica e grupeve të algave (ndonjëherë të gjitha) u përfshinë në [[Protist|Protista]], më vonë e braktisur gjithashtu në favor të [[Eukaryota]]-s. Megjithatë, si trashëgimi e skemës më të vjetër të jetës bimore, disa grupe që trajtoheshin edhe si [[protozoa]] në të kaluarën, ende kanë klasifikime të dyfishuara (shih [[ambiregnal protist]]ët).<ref>{{Cite journal|last=Corliss|first=J O|date=1995|title=The ambiregnal protists and the codes of nomenclature: a brief review of the problem and of proposed solutions|url=http://www.biodiversitylibrary.org/part/6717|journal=The Bulletin of Zoological Nomenclature|volume=52|pages=11–17|doi=10.5962/bhl.part.6717|issn=0007-5167|doi-access=free}}</ref> Disa alga parazitare (p.sh., algat jeshile ''[[Prototheca]]'' dhe ''[[Helicosporidium]]'', parazitë të metazoarëve, ose ''[[Cephaleuros]]'', parazitë bimësh) u klasifikuan fillimisht si [[fungi]], [[sporozoan]]e, ose protistë ''[[incertae sedis]]'',<ref>{{cite book|last1=Williams|first1=B. A.|last2=Keeling|first2=P. J.|date=2003|chapter=Cryptic organelles in parasitic protists and fungi|editor-last=Littlewood|editor-first=D. T. J.|title=The Evolution of Parasitism|publisher=Elsevier Academic Press|location=London|page=46|isbn=978-0-12-031754-7|chapter-url=https://books.google.com/books?id=_fAQGEJobT0C&pg=PA46}}</ref> ndërsa të tjera (p.sh., algat jeshile ''[[Phyllosiphon]]'' dhe ''[[Rhodochytrium]]'', parazitë bimësh, ose algat e kuqe ''[[Pterocladiophila]]'' dhe ''Gelidiocolax mammillatus'', parazitë algash të tjera të kuqe, ose dinoflagjelatët ''[[Oodinium]]'', parazitë peshqish) e patën lidhjen e tyre me algat të supozuar që herët. Në raste të tjera, disa grupe u karakterizuan fillimisht si alga parazitare (p.sh., ''[[Chlorochytrium]]''), por më vonë u panë si alga [[endophytic|endofite]].<ref>Round (1981). pp.&nbsp;398–400, {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Rm08AAAAIAAJ&pg=PA398|title=The Ecology of Algae|access-date=6 shkurt 2015|isbn=978-0-521-26906-3|last1=Round|first1=F. E.|date=8 mars 1984|publisher=CUP Archive}}.</ref> Disa baktere filamentoze (p.sh., ''[[Beggiatoa]]'') fillimisht u panë si alga. Për më tepër, grupe si [[apicomplexan]]ët janë gjithashtu parazitë të prejardhur nga paraardhës që kishin plastide, por nuk përfshihen në asnjë grup që tradicionalisht shihet si algë.<ref>{{Cite book|last1=Grabda|first1=Jadwiga|title=Marine fish parasitology: an outline|last2=Grabda|first2=Jadwiga|date=1991|publisher=VCH-Verl.-Ges|isbn=978-0-89573-823-3|location=Weinheim}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Smith|first1=David Roy|last2=Keeling|first2=Patrick J.|date=2016-09-08|title=Protists and the Wild, Wild West of Gene Expression: New Frontiers, Lawlessness, and Misfits|journal=Annual Review of Microbiology|language=en|volume=70|issue=1|pages=161–178|doi=10.1146/annurev-micro-102215-095448|pmid=27359218|issn=0066-4227|doi-access=free}}</ref> ===Larmia taksonomike=== Vlerësimi më i fundit (që nga janari 2024) dokumenton 50.605 specie alge të gjalla dhe 10.556 fosile, sipas bazës së të dhënave online [[AlgaeBase]].{{efn|name=chlorarachniophytes|[[Chlorarachniophytes]] ishin lënë jashtë raportit të specieve të AlgaeBase 2024. Numrat e treguar këtu për rendin [[Chlorarachniales]] u morën nga botimi i 13-të i ''[[Syllabus der Pflanzenfamilien]]'' (2015), ku përmban 8 gjini dhe gjithsej 14 specie.<ref name="Frey-2015">{{cite book|editor-first1=Wolfgang|editor-last1=Frey|title=Syllabus of Plant Families: A. Engler's Syllabus der Pflanzenfamilien. Part 2/1: Photoautotrophic eukaryotic Algae: Glaucocystophyta, Cryptophyta, Dinophyta/Dinozoa, Haptophyta, Heterokontophyta/Ochrophyta, Chlorarachniophyta/Cercozoa, Euglenophyta/Euglenozoa, Chlorophyta, Streptophyta p.p.|chapter=Division Chlorarachniophyta D.J.Hibberd & R.E.Norris / Cercozoa Cavalier-Smith|first1=Hiroshi|last1=Kawai|first2=Takeshi|last2=Nakayama|date=2015|publisher=Gebr. Borntraeger Verlagsbuchhandlung|location=Stuttgart|isbn=978-3-443-01083-6|url=https://www.borntraeger-cramer.com/9783443010836}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Dy gjinitë e mbetura të klorarakniofiteve, ''[[Minorisa]]'' dhe ''[[Rhabdamoeba]]'', kanë nga një specie secila.<ref name="del Campo-2013">{{cite journal|last1=del Campo|first1=Javier|last2=Not|first2=Fabrice|last3=Forn|first3=Irene|last4=Sieracki|first4=Michael E|last5=Massana|first5=Ramon|title=Taming the smallest predators of the oceans|journal=The ISME Journal|date=shkurt 2013|volume=7|issue=2|pages=351–358|doi=10.1038/ismej.2012.85|pmid=22810060|pmc=3554395|doi-access=free|bibcode=2013ISMEJ...7..351D}}</ref><ref name="Shiratori-2023">{{cite journal|last1=Shiratori|first1=Takashi|last2=Ishida|first2=Ken-ichiro|title=Rhabdamoeba marina is a heterotrophic relative of chlorarachnid algae|journal=Journal of Eukaryotic Microbiology|date=mars 2024|volume=71|issue=2|article-number=e13010|doi=10.1111/jeu.13010|pmid=37941507|doi-access=free}}</ref>}}{{efn |Speciet fotosintetike të ''[[Paulinella]]'' të klasifikuara në filumin [[rhizarian|rizarian]] [[Cercozoa]] u lanë gjithashtu jashtë raportit të specieve të AlgaeBase 2024. Njihen katër specie të tilla (që nga gushti 2025)<ref name="Pardasani-2025">{{cite journal|last1=Pardasani|first1=Yash|last2=Palka|first2=Maia V.|last3=Leander|first3=Brian S.|last4=Burki|first4=Fabien|title=Paulinella acadia sp. nov., a New Photosynthetic Species Isolated From a Brackish Beach in British Columbia (Canada)|journal=Journal of Eukaryotic Microbiology|date=shtator 2025|volume=72|issue=5|article-number=e70040|doi=10.1111/jeu.70040|pmid=40820586|pmc=12358764}}</ref> – ''P. chromatophora'', ''P. micropora'', ''P. acadia'', dhe ''P. longichromatophora''. Organeli i tyre fotosintetik, i quajtur 'cianel' ose 'kromatofor', e ka origjinën në një endosimbiozë primare të ndryshme nga ajo e plastideve të algave të tjera.}} Ato klasifikohen në 15 [[phylum|filume]] ose ndarje. Disa filume nuk janë fotosintetikë, përkatësisht [[Picozoa|Picophyta]] dhe [[Rhodelphis|Rhodelphidophyta]], por përfshihen në bazën e të dhënave për shkak të lidhjes së tyre të ngushtë me algat e kuqe.<ref name="Guiry-2024"/><ref>Guiry, M.D. & Guiry, G.M. 2025. ''AlgaeBase''. World-wide electronic publication, University of Galway. <nowiki>https://www.algaebase.org</nowiki>; searched on 4 June 2025.</ref> {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |[[phylum|filum]] ([[division (botany)|divizion]]) ! rowspan="2" |gjini{{br}}të përshkruara ! colspan="3" |specie të përshkruara |- !të gjalla !fosile !total |- |"[[Charophyta]]" {{small|([[Streptophyta]] pa [[embryophyte|bimët tokësore]])}}|| style="text-align:right" |236 |style="text-align:right" |{{nts|4940}} |style="text-align:right" |704|| style="text-align:right" |{{nts|5644}} |- |[[Chlorarachniophyte|Chlorarachniophyta]]|| style="text-align:right" |10{{efn|name=chlorarachniophytes}} |style="text-align:right"|16{{efn|name=chlorarachniophytes}} |style="text-align:right"|0||style="text-align:right"|16{{efn|name=chlorarachniophytes}} |- |[[Chlorophyta]]|| style="text-align:right" |{{nts|1513}} |style="text-align:right" |{{nts|6851}} |style="text-align:right" |{{nts|1083}}|| style="text-align:right" |{{nts|7934}} |- |[[Chromerida]]|| style="text-align:right" |6 |style="text-align:right" |8 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |8 |- |[[Cryptista]] (jo të gjitha speciet janë alga)|| style="text-align:right" |44 |style="text-align:right" |245 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |245 |- |[[Cyanobacteria]]|| style="text-align:right" |866 |style="text-align:right" |{{nts|4669}} |style="text-align:right" |{{nts|1054}}|| style="text-align:right" |{{nts|5723}} |- |[[Dinoflagellate|Dinoflagellata]] (Dinophyta)|| style="text-align:right" |710 |style="text-align:right" |{{nts|2956}} |style="text-align:right" |955|| style="text-align:right" |{{nts|3911}} |- |[[Euglenozoa|Euglenophyta]] (jo të gjitha speciet janë alga)|| style="text-align:right" |164 |style="text-align:right" |{{nts|2037}} |style="text-align:right" |20|| style="text-align:right" |{{nts|2057}} |- |[[Glaucophyte|Glaucophyta]]|| style="text-align:right" |8 |style="text-align:right" |25 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |25 |- |[[Haptophyte|Haptophyta]]|| style="text-align:right" |391 |style="text-align:right" |517 |style="text-align:right" |1205|| style="text-align:right" |{{nts|1722}} |- |[[Ochrophyte|Heterokontophyta]]|| style="text-align:right" |{{nts|1781}} |style="text-align:right" |{{nts|21052}} |style="text-align:right" |{{nts|2262}}|| style="text-align:right" |{{nts|23314}} |- |[[Picozoa]]|| style="text-align:right" |1 |style="text-align:right" |1 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |1 |- |[[Prasinodermophyta]]|| style="text-align:right" |5 |style="text-align:right" |10 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |10 |- |[[Rhodelphis|Rhodelphidia]]|| style="text-align:right" |1 |style="text-align:right" |2 |style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" |2 |- |[[Red algae|Rhodophyta]]|| style="text-align:right" |{{nts|1094}} |style="text-align:right" |{{nts|7276}} |style="text-align:right" |278|| style="text-align:right" |{{nts|7554}} |- |''[[Incertae sedis]]'' fosile|| style="text-align:right" |887 |style="text-align:right" |0 |style="text-align:right" |{{nts|2995}} |style="text-align:right" |{{nts|2995}} |- ! style = "text-align:left" | Totali!! style="text-align:right" |{{nts|7717}}!!style="text-align:right" |{{nts|50605}}!!style="text-align:right" |{{nts|10556}}!! style="text-align:right" |{{nts|61161}} |} Filumet e ndryshme algale mund të dallohen sipas disa tipareve biologjike. Ato kanë morfologji të dallueshme, pigmentim fotosintetik, produkte ruajtjeje, përbërje të murit qelizor,<ref name="Graham-2022-1"/> dhe mekanizma të përqendrimit të karbonit.<ref name="Graham-2022-2">{{cite book|chapter=Chapter 2. The Roles of Algae in Biochemistry|title=Algae|first1=Linda E.|last1=Graham|first2=James M.|last2=Graham|first3=Lee W.|last3=Wilcox|first4=Martha E.|last4=Cook|publisher=LJLM Press|date=2022|edition=4th|isbn=978-0-9863935-4-9}}</ref> Disa filume kanë struktura qelizore unike.<ref name="Graham-2022-1">{{cite book|chapter=Chapter 1. Introduction to the Algae|title=Algae|first1=Linda E.|last1=Graham|first2=James M.|last2=Graham|first3=Lee W.|last3=Wilcox|first4=Martha E.|last4=Cook|publisher=LJLM Press|date=2022|edition=4th|isbn=978-0-9863935-4-9|ref=none}}</ref> ===Algat prokariote=== {{multiple image |align=right |direction=vertical |width=200 |image1=ThallesDeNostoc_Macro.jpg |image2=Nostoc commune kp.jpeg |caption2=Fotografi makro dhe mikroskopike të ''[[Nostoc]]'', gjinia më e zakonshme e cianobakteve.<ref name="Fidor-2019">{{Cite journal|last1=Fidor|first1=Anna|last2=Konkel|first2=Robert|last3=Mazur-Marzec|first3=Hanna|date=29 shtator 2019|title=Bioactive Peptides Produced by Cyanobacteria of the Genus Nostoc: A Review|journal=Marine Drugs|volume=17|issue=10|page=561|doi=10.3390/md17100561|pmid=31569531|pmc=6835634|bibcode=2019MarDr..17..561F|issn=1660-3397|doi-access=free}}</ref> }} Mes prokarioteve, pesë grupe kryesore baktesh kanë evoluar aftësinë për të bërë fotosintezë, duke përfshirë [[heliobacteria|heliobakteret]], bakteret [[green sulfur bacteria|e squfurit jeshil]] dhe [[green nonsulfur bacteria|jeshile pa squfur]], dhe [[proteobacteria|proteobakteret]].<ref name="Gupta-2003">{{cite journal|last1=Gupta|first1=Radhey S.|title=Evolutionary relationships among photosynthetic bacteria|url=https://archive.org/details/photosynthesis-research_2003_76_1-3/page/173|journal=Photosynthesis Research|date=prill 2003|volume=76|issue=1–3|pages=173–183|doi=10.1023/A:1024999314839|pmid=16228576|bibcode=2003PhoRe..76..173G}}</ref> Megjithatë, i vetmi lineazh ku ka evoluar [[oxygenic photosynthesis|fotosinteza oksigjenike]] është te [[cyanobacteria|cianobakteret]],<ref name="Castenholz-2015">{{cite book|last1=Castenholz|first1=Richard W.|title=Bergey's Manual of Systematics of Archaea and Bacteria|chapter=Oxygenic Photosynthetic Bacteria|date=2015|page=1|doi=10.1002/9781118960608.cbm00020|isbn=978-1-118-96060-8}}</ref> shpesh të njohura si alga blu-jeshile për shkak të ngjyrës së tyre blu-jeshile (cian).<ref name="Graham-2022-6">{{cite book|chapter=Chapter 6. Cyanobacteria|title=Algae|first1=Linda E.|last1=Graham|first2=James M.|last2=Graham|first3=Lee W.|last3=Wilcox|first4=Martha E.|last4=Cook|publisher=LJLM Press|date=2022|edition=4th|isbn=978-0-9863935-4-9|ref=none}}</ref> Ato klasifikohen si [[phylum|filumi]] Cyanobacteriota ose Cyanophyta. Megjithatë, ky filum përfshin gjithashtu dy klasa baktesh jofotosintetike: [[Melainabacteria]]<ref name="Matheus Carnevali-2019">{{cite journal|last1=Matheus Carnevali|first1=Paula B.|last2=Schulz|first2=Frederik|last3=Castelle|first3=Cindy J.|last4=Kantor|first4=Rose S.|last5=Shih|first5=Patrick M.|last6=Sharon|first6=Itai|last7=Santini|first7=Joanne M.|last8=Olm|first8=Matthew R.|last9=Amano|first9=Yuki|last10=Thomas|first10=Brian C.|last11=Anantharaman|first11=Karthik|last12=Burstein|first12=David|last13=Becraft|first13=Eric D.|last14=Stepanauskas|first14=Ramunas|last15=Woyke|first15=Tanja|last16=Banfield|first16=Jillian F.|title=Hydrogen-based metabolism as an ancestral trait in lineages sibling to the Cyanobacteria|journal=Nature Communications|date=28 janar 2019|volume=10|issue=1|article-number=463|doi=10.1038/s41467-018-08246-y|pmid=30692531|pmc=6349859|doi-access=free|bibcode=2019NatCo..10..463M}}</ref> (të quajtura gjithashtu Vampirovibrionia<ref name="Soo-2019"/> ose Vampirovibrionophyceae)<ref name="Strunecký-2023">{{cite journal|last1=Strunecký|first1=Otakar|last2=Ivanova|first2=Anna Pavlovna|last3=Mareš|first3=Jan|title=An updated classification of cyanobacterial orders and families based on phylogenomic and polyphasic analysis|journal=Journal of Phycology|date=shkurt 2023|volume=59|issue=1|pages=12–51|doi=10.1111/jpy.13304|pmid=36443823|bibcode=2023JPcgy..59...12S}}</ref> dhe Sericytochromatia<ref name="Soo-2017"/> (të njohura gjithashtu si Blackallbacteria).<ref name="Pinevich-2021">{{cite journal|last1=Pinevich|first1=Alexander|last2=Averina|first2=Svetlana|date=2021|title=New life for old discovery: amazing story about how bacterial predation on ''Chlorella'' resolved a paradox of dark cyanobacteria an gave the key to early history of oxygenic photosynthesis and aerobic respiration|journal=Protistology|volume=15|issue=3|pages=107–126|doi=10.21685/1680-0826-2021-15-3-2|doi-access=free}}</ref> Një klasë e tretë përmban ato fotosintetike, të njohura si [[Cyanophyceae]]<ref name="Strunecký-2023"/> (të quajtura gjithashtu Cyanobacteriia<ref name="Soo-2019">{{cite journal|last1=Soo|first1=Rochelle M.|last2=Hemp|first2=James|last3=Hugenholtz|first3=Philip|title=Evolution of photosynthesis and aerobic respiration in the cyanobacteria|journal=Free Radical Biology and Medicine|date=gusht 2019|volume=140|pages=200–205|doi=10.1016/j.freeradbiomed.2019.03.029|pmid=30930297}}</ref> ose Oxyphotobacteria).<ref name="Soo-2017">{{cite journal|last1=Soo|first1=Rochelle M.|last2=Hemp|first2=James|last3=Parks|first3=Donovan H.|last4=Fischer|first4=Woodward W.|last5=Hugenholtz|first5=Philip|title=On the origins of oxygenic photosynthesis and aerobic respiration in Cyanobacteria|journal=Science|volume=355|issue=6332|date=31 mars 2017|issn=0036-8075|doi=10.1126/science.aal3794|doi-access=free|pages=1436–1440|pmid=28360330|bibcode=2017Sci...355.1436S}}</ref> Si baktere, qelizave të tyre u mungojnë [[organelle|organelet]] e mbështjella me membranë, me përjashtim të [[thylakoid|tilakoideve]]. Ashtu si algat e tjera, cianobakteret kanë klorofil ''a'' si pigmentin e tyre kryesor fotosintetik. Pigmentet e tyre ndihmëse përfshijnë [[phycobilin|fikobiline]] (fikoeritrobilinë dhe fikocianobilinë), [[carotenoid|karotenoide]], dhe në disa raste, klorofile ''b'', ''d'', ose ''f'', përgjithësisht të shpërndara në [[phycobilisome|fikobilisome]] të gjetura në sipërfaqen e tilakoideve. Ato shfaqin një larmi formash trupore, si qeliza individuale, koloni, dhe filamente të pandara ose të degëzuara. Qelizat e tyre zakonisht mbulohen nga një këllëf [[mucilage|mukilazhi]], dhe kanë gjithashtu një mur tipik qelizor bakterial [[gram-negative|gram-negativ]] të përbërë kryesisht nga [[peptidoglycan|peptidoglikan]]. Ato kanë grimca të ndryshme ruajtjeje, duke përfshirë [[cyanophycin|cianoficinën]] si rezervë aminoacidesh dhe azoti, "niseshtë cianofice" (e ngjashme me [[amylose|amilozën]] e bimëve) për karbohidratet, dhe pika [[lipid droplet|yndyre]]. Enzimat e tyre [[Rubisco]] përqendrohen në [[carboxysome|karboksisome]]. Ato zënë një gamë të larmishme habitatesh ujore dhe tokësore, duke përfshirë mjedise ekstreme nga burimet e nxehta deri te akullnajat polare. Disa janë nëntokësore, duke jetuar përmes [[lithoautotroph|litoautotrofisë]] të bazuar në hidrogjen në vend të fotosintezës.<ref name="Graham-2022-6"/> Tri lineazhe cianobakteresh, ''[[Prochloraceae]]'', ''[[Prochlorothrix]]'' dhe ''[[Prochlorococcus]]'', evoluan në mënyrë të pavarur për të pasur klorofile ''a'' dhe ''b'' në vend të fikobilisomeve. Për shkak të pigmentimit të tyre të ndryshëm, ato u grupuan historikisht në një ndarje të veçantë, [[Prochlorophyta]], pasi ky është pigmentimi tipik i vërejtur te algat jeshile (p.sh., klorofitet). Përfundimisht, ky klasifikim u bë i vjetëruar, pasi është një grupim polifiletik.<ref name="Sciuto-2015">{{cite journal|last1=Sciuto|first1=Katia|last2=Moro|first2=Isabella|title=Cyanobacteria: the bright and dark sides of a charming group|journal=Biodiversity and Conservation|date=prill 2015|volume=24|issue=4|pages=711–738|doi=10.1007/s10531-015-0898-4|bibcode=2015BiCon..24..711S}}</ref><ref name="Singh-2021">{{cite journal|last1=Singh|first1=Kamaldeep|title=Salient features of Protochlorophyta|journal=Innovative Research Thoughts|date=30 dhjetor 2021|volume=7|issue=4|pages=70–77|url=https://irt.shodhsagar.com/index.php/j/article/view/1068}}</ref> Cianobakteret përfshihen si alga nga shumica e burimeve fikologjike<ref name="Lee-2008"/><ref name="Graham-2022-1"/><ref name="Guiry-2024"/> dhe nga [[International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants|Kodi Ndërkombëtar i Nomenklaturës për algat, kërpudhat dhe bimët]],<ref name="ShenzhenCode">{{Cite book|editor-last1=Turland|editor-first1=Nicholas J.|editor-last2=Wiersema|editor-first2=John H.|editor-last3=Barrie|editor-first3=Fred R.|editor-last4=Greuter|editor-first4=Werner|editor-last5=Hawksworth|editor-first5=David L.|editor-last6=Herendeen|editor-first6=Patrick S.|editor-last7=Knapp|editor-first7=Sandra|editor-last8=Kusber|editor-first8=Wolf-Henning|editor-last9=Li|editor-first9=De-Zhu|editor-last10=Marhold|editor-first10=Karol|editor-last11=May|editor-first11=Tom W.|editor-last12=McNeill|editor-first12=John|editor-last13=Monro|editor-first13=Anna M.|editor-last14=Prado|editor-first14=Jefferson|editor-last15=Price|editor-first15=Michelle J.|editor-last16=Smith|editor-first16=Gideon F.|date=2018|title=International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Shenzhen Code) adopted by the Nineteenth International Botanical Congress Shenzhen, China, July 2017|series=Regnum Vegetabile|volume=159|location=Glashütten|publisher=Koeltz Botanical Books|doi=10.12705/Code.2018|doi-access=free|hdl=10141/622572|isbn=978-3-946583-16-5|url=http://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php|access-date=2025-05-21|quote=The provisions of this Code apply to all organisms traditionally treated as algae, fungi, or plants, whether fossil or non-fossil, including blue-green algae (''Cyanobacteria'')|quote-page=Preamble, paragraph 8|no-pp=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20151115102503/http://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php|archive-date=15 nëntor 2015|url-status=dead}}</ref> megjithëse pak autorë i përjashtojnë ato nga përkufizimi i algave dhe e rezervojnë termin vetëm për eukariotët.<ref name="Nabors-2004">{{cite book|last=Nabors|first=Murray W.|title=Introduction to Botany|date=2004|publisher=Pearson Education, Inc|location=San Francisco|isbn=978-0-8053-4416-5|url=https://archive.org/details/introductiontobo0000nabo/page/386/mode/2up|url-access=registration}}</ref><ref>{{cite dictionary|editor-last=Allaby|editor-first=M.|date=1992|title=The Concise Dictionary of Botany|publisher=Oxford University Press|entry=Alga|url=https://archive.org/details/conciseoxforddic00mich/page/14/mode/2up|url-access=registration}}</ref> ===Algat eukariote=== {{see also|Protist}} Algat eukariote përmbajnë [[chloroplast|kloroplaste]] të ngjashme në strukturë me cianobakteret. Kloroplastet përmbajnë [[DNA|ADN]] rrethor si ai i cianobakteve dhe interpretohen si përfaqësues të cianobakteve endosimbiotike të reduktuara. Megjithatë, origjina e saktë e kloroplasteve ndryshon mes lineazheve të veçanta të algave, duke pasqyruar përvetësimin e tyre gjatë ngjarjeve të ndryshme endosimbiotike. Shumë grupe përmbajnë disa anëtarë që nuk janë më fotosintetikë. Disa ruajnë plastide, por jo kloroplaste, ndërsa të tjera i kanë humbur plastidet tërësisht.<ref>{{cite journal|last1=Sato|first1=Naoki|title=Are Cyanobacteria an Ancestor of Chloroplasts or Just One of the Gene Donors for Plants and Algae?|journal=Genes|date=27 maj 2021|volume=12|issue=6|page=823|doi=10.3390/genes12060823|doi-access=free|pmid=34071987|pmc=8227023|bibcode=2021Genes..12..823S|issn=2073-4425}}</ref> ====Algat primare==== {{see also|Symbiogenesis}} Algat primare janë ato me "kloroplaste primare", d.m.th. kloroplaste me dy membrana, të evoluara përmes një ngjarjeje të vetme [[symbiogenesis|simbiogjenetike]] me një [[carboxysome#Beta-carboxysomes|β]]-[[cyanobacterium|cianobakter]] endosimbiont që në 1,6 [[bya|Gvj]] gjatë [[Mesoproterozoic|Mezoproterozoikut]].<ref name="Rafatazmia">{{cite journal|doi=10.1371/journal.pbio.2000735|pmid=28291791|pmc=5349422|title=Three-dimensional preservation of cellular and subcellular structures suggests 1.6 billion-year-old crown-group red algae|journal=PLOS Biology|volume=15|issue=3|article-number=e2000735|year=2017|last1=Bengtson|first1=Stefan|last2=Sallstedt|first2=Therese|last3=Belivanova|first3=Veneta|last4=Whitehouse|first4=Martin|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chen|first1=K.|last2=Miao|first2=L.|last3=Zhao|first3=F.|last4=Zhu|first4=M.|title=Carbonaceous macrofossils from the early Mesoproterozoic Gaoyuzhuang Formation in the Yanshan Range, North China|year=2023|journal=Precambrian Research|volume=392|article-number=107074|doi=10.1016/j.precamres.2023.107074|bibcode=2023PreR..39207074C}}</ref> Këto alga grupohen kryesisht në [[clade|kladin]] [[Archaeplastida]] (që do të thotë "plastid i lashtë"), i cili përfshin grupet kryesore [[Viridiplantae]] (algat jeshile ''[[sensu lato]]'' dhe të gjitha bimët tokësore) dhe [[Rhodophyta]] (algat e kuqe), si dhe grupin e vogël [[Glaucophyta]] (algat gri). Kloroplastet e algave të kuqe kanë klorofil ''[[chlorophyll a|a]]'' dhe ''[[chlorophyll c|c]]'' (shpesh) dhe [[phycobilin|fikobiline]], me ruajtje niseshteje jashtë-plastidike; kloroplastet e algave jeshile kanë klorofil ''a'' dhe ''[[chlorophyll b|b]]'' pa fikobiline, me ruajtje niseshteje brenda-plastidike; ndërsa kloroplastet e algave gri kanë klorofile të ngjashme me algat e kuqe, por me një shtresë të jashtme [[peptidoglycan|peptidoglikani]]. Bimët tokësore ([[embryophyte|embriofitet]]) kanë pigmentim të ngjashëm me algat jeshile dhe ka të ngjarë të kenë evoluar nga kladi i algave jeshile të ujërave të ëmbla [[Streptophyta]], i cili është [[sister taxon|takson vëlla]] i [[Chlorophyta]]s (algat jeshile ''[[sensu stricto]]'') dhe kladit bazal [[Prasinodermophyta]]. Ekziston gjithashtu një grup i vogël [[amoeboid|protistësh amoboidë]] me plastide primare të evoluara përmes një origjine të ndryshme dhe në një datë shumë më të vonë sesa kloroplastet arkeoplastide. Katër speciet e gjinisë [[euglyphid]] të amebave ''[[Paulinella]]'',<ref name="Pardasani-2025"/> kanë [[cyanobiont|cianobiontë]] (të njohur si [[cyanelle|cianele]]) që kryejnë fotosintezë, ka të ngjarë të kenë origjinën nga endosimbioza e një [[carboxysome#Alpha-carboxysomes|α]]-cianobakteri (ndoshta një anëtar paraardhës i [[Chroococcales]]),<ref>{{cite journal|last1=Gabr|first1=Arwa|last2=Grossman|first2=Arthur R.|last3=Bhattacharya|first3=Debashish|title=''Paulinella'', a model for understanding plastid primary endosymbiosis|journal=Journal of Phycology|date=gusht 2020|volume=56|issue=4|pages=837–843|doi=10.1111/jpy.13003|pmid=32289879|issn=1529-8817|pmc=7734844|bibcode=2020JPcgy..56..837G}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Delaye|first1=Luis|last2=Valadez-Cano|first2=Cecilio|last3=Pérez-Zamorano|first3=Bernardo|title=How Really Ancient Is ''Paulinella Chromatophora''?|journal=PLOS Currents|date=2016|volume=8|doi=10.1371/currents.tol.e68a099364bb1a1e129a17b4e06b0c6b|doi-access=free|pmid=28515968|issn=2157-3999|pmc=4866557}}</ref> rreth 90–140 [[million years ago|Mvj]] gjatë [[Cretaceous|Kretakut]].<ref>{{cite journal|doi=10.1073/pnas.1608016113|title=Gene transfers from diverse bacteria compensate for reductive genome evolution in the chromatophore of ''Paulinella chromatophora''|year=2016|last1=Nowack|first1=Eva C. M.|last2=Price|first2=Dana C.|last3=Bhattacharya|first3=Debashish|last4=Singer|first4=Anna|last5=Melkonian|first5=Michael|last6=Grossman|first6=Arthur R.|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=113|issue=43|pages=12214–12219|pmid=27791007|pmc=5087059|bibcode=2016PNAS..11312214N|doi-access=free}}</ref> ====Algat sekondare==== {{also|Kleptoplasty}} Algat sekondare janë eukariote me "kloroplaste sekondare", d.m.th. ato të evoluara nga [[phagocytosis|fagocitoza]] dhe endosimbioza pasuese e algave primare (kryesisht algave [[green algae|jeshile]] ose [[red algae|të kuqe]]) ose algave të tjera sekondare, duke "vjedhur" kështu aftësinë fotosintetike të endosimbiontëve. Si rezultat, këto alga kanë kloroplaste të rrethuara nga tre ose më shumë membrana, dhe u shfaqën në mënyrë të pavarur në [[protist classification|lineazhe]] të ndryshme protistësh të lidhur larg me njëri-tjetrin. Dy lineazhe algash sekondare, [[chlorarachniophyte|klorarakniofitet]] dhe [[euglenophyte|euglenofitet]], kanë kloroplaste "jeshile" që përmbajnë klorofile ''a'' dhe ''b''.<ref>{{cite book|title=Biology|edition=8|last1=Losos|first1=Jonathan B.|last2=Mason|first2=Kenneth A.|last3=Singer|first3=Susan R.|publisher=McGraw-Hill|date=2007|isbn=978-0-07-304110-0}}</ref> Kloroplastet e tyre janë të rrethuara përkatësisht nga katër dhe tre membrana, dhe ka të ngjarë të jenë ruajtur nga algat jeshile të gëlltitura.<ref name="Bicudo-2016"/><ref>{{cite journal|last1=Kalina|first1=T|title=The origin of chloroplasts and the position of eukaryotic algae in the six- kingdom system of life|journal=Czech Phycology|date=2001|volume=1|issue=1|pages=1–4|url=https://fottea.czechphycology.cz/artkey/fot-200101-0001.php}}</ref><ref>{{cite book|last1=McFadden|first1=Geoffrey I.|last2=Gilson|first2=Paul R.|last3=Hofmann|first3=Claudia J. B.|chapter=Division Chlorarachniophyta|title=Origins of Algae and their Plastids|series=Plant Systematics and Evolution|date=1997|volume=11|pages=175–185|doi=10.1007/978-3-7091-6542-3_10|isbn=978-3-211-83035-2}}</ref> * Klorarakniofitet, që i përkasin filumit [[Cercozoa]], përmbajnë një [[nucleomorph|nukleomorf]] të vogël, i cili është një mbeturinë e bërthamës së algës.<ref>{{cite journal|last1=Ishida|first1=K|last2=Green|first2=B R|last3=Cavalier-Smith|first3=T|title=Diversification of a Chimaeric Algal Group, the Chlorarachniophytes: Phylogeny of Nuclear and Nucleomorph Small-Subunit rRNA Genes|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_1999-03_16_3/page/321|journal=Molecular Biology and Evolution|date=1999|volume=16|issue=3|pages=321–331|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a026113}}</ref> * Euglenofitet, që i përkasin filumit [[Euglenozoa]], jetojnë kryesisht në ujëra të ëmbla dhe kanë kloroplaste me vetëm tre membrana. Alga jeshile endosimbiotike mund të jenë përvetësuar përmes [[myzocytosis|mizocitozës]] në vend të fagocitozës.<ref>{{cite journal|last1=Archibald|first1=J. M.|last2=Keeling|first2=P. J.|title=Recycled plastids: A 'green movement' in eukaryotic evolution|url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2002-11_18_11/page/577|journal=Trends in Genetics|volume=18|issue=11|date=nëntor 2002|pages=577–584|doi=10.1016/S0168-9525(02)02777-4|pmid=12414188}}</ref> * Një grup tjetër me endosimbiontë alga jeshile është gjinia e dinoflagjelatëve ''[[Lepidodinium]]'', e cila ka zëvendësuar endosimbiontin e saj origjinal me origjinë alge të kuqe me një me origjinë alge jeshile. Është i pranishëm një nukleomorf, dhe genomi i pritësit ende ka disa gjene alge të kuqe të përvetësuara përmes transferimit endosimbiotik të gjeneve. Gjithashtu, genomi i euglenideve dhe klorarakniofiteve përmban gjene me prejardhje të dukshme nga algat e kuqe.<ref>{{cite journal|doi=10.1016/j.pisc.2015.07.002|volume=6|title=Euglena in time: Evolution, control of central metabolic processes and multi-domain proteins in carbohydrate and natural product biochemistry|year=2015|journal=Perspectives in Science|pages=84–93|last1=O'Neill|first1=Ellis C.|last2=Trick|first2=Martin|last3=Henrissat|first3=Bernard|last4=Field|first4=Robert A.|bibcode=2015PerSc...6...84O|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Ponce-Toledo|first1=Rafael I.|last2=López-García|first2=Purificación|last3=Moreira|first3=David|date=tetor 2019|title=Horizontal and endosymbiotic gene transfer in early plastid evolution|journal=New Phytologist|language=en|volume=224|issue=2|pages=618–624|doi=10.1111/nph.15965|issn=0028-646X|pmc=6759420|pmid=31135958|bibcode=2019NewPh.224..618P}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Ponce-Toledo|first1=Rafael I|last2=Moreira|first2=David|last3=López-García|first3=Purificación|last4=Deschamps|first4=Philippe|date=2018-06-19|title=Secondary Plastids of Euglenids and Chlorarachniophytes Function with a Mix of Genes of Red and Green Algal Ancestry|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=35|issue=9|pages=2198–2204|doi=10.1093/molbev/msy121|issn=0737-4038|pmc=6949139|pmid=29924337}}</ref> Grupet e tjera kanë kloroplaste "të kuqe" që përmbajnë klorofile ''a'' dhe ''c'', dhe fikobiline. Forma mund të ndryshojë; ato mund të jenë diskoide, si pllakë, retikulare, në formë kupe, spirale, ose në formë shiriti. Ato kanë një ose më shumë [[pyrenoid|pirenoide]] për të ruajtur proteinën dhe niseshtenë. Ky lloj i fundit klorofili nuk njihet te asnjë prokariot apo kloroplast primar, por ngjashmëritë gjenetike me algat e kuqe sugjerojnë një lidhje atje.<ref>{{cite journal|last1=Janson|first1=Sven|last2=Graneli|first2=Edna|title=Genetic analysis of the psbA gene from single cells indicates a cryptomonad origin of the plastid in Dinophysis (Dinophyceae)|url=https://archive.org/details/sim_phycologia_2003-09_42_5/page/473|journal=Phycologia|date=shtator 2003|volume=42|issue=5|pages=473–477|issn=0031-8884|doi=10.2216/i0031-8884-42-5-473.1|bibcode=2003Phyco..42..473J}}</ref> Në disa nga këto grupe, kloroplasti ka katër membrana, duke ruajtur një nukleomorf te [[cryptomonad|kriptomonadat]], dhe ka të ngjarë të ndajnë një paraardhës të përbashkët të pigmentuar, megjithëse dëshmi të tjera hedhin dyshim mbi faktin nëse [[heterokont]]et, [[Haptophyta]], dhe kriptomonadat janë në të vërtetë më të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën sesa me grupe të tjera.<ref>{{cite journal|title=Evaluating Support for the Current Classification of Eukaryotic Diversity|first1=Laura|last1=Wegener Parfrey|author-link1=Laura Wegener Parfrey|first2=Erika|last2=Barbero|first3=Elyse|last3=Lasser|first4=Micah|last4=Dunthorn|first5=Debashish|last5=Bhattacharya|author-link6=David J. Patterson|first6=David J.|last6=Patterson|author-link7=Laura A. Katz|first7=Laura A|last7=Katz|doi=10.1371/journal.pgen.0020220|journal=PLOS Genetics|date=dhjetor 2006|volume=2|issue=12|article-number=e220|pmid=17194223|pmc=1713255|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Burki|first1=F.|last2=Shalchian-Tabrizi|first2=K.|last3=Minge|first3=M.|last4=Skjæveland|first4=Å.|last5=Nikolaev|first5=S. I.|year=2007|title=Phylogenomics Reshuffles the Eukaryotic Supergroups|journal=PLOS ONE|volume=2|issue=8|article-number=e790|doi=10.1371/journal.pone.0000790|pmid=17726520|pmc=1949142|editor-last=Butler|editor-first=Geraldine|bibcode=2007PLoSO...2..790B|display-authors=etal|doi-access=free}}</ref> Kloroplasti tipik i dinoflagjelatëve ka tre membrana, por ekziston larmi e konsiderueshme në kloroplaste brenda grupit, dhe me sa duket kanë ndodhur një numër ngjarjesh endosimbiotike.<ref name="Keeling-2004">{{cite journal|title=Diversity and evolutionary history of plastids and their hosts|first=Patrick J.|last=Keeling|journal=American Journal of Botany|year=2004|volume=91|pages=1481–1493|doi=10.3732/ajb.91.10.1481|issue=10|pmid=21652304|doi-access=free|bibcode=2004AmJB...91.1481K}}</ref> [[Apicomplexa]], një grup parazitësh të lidhur ngushtë, kanë gjithashtu plastide të quajtura [[apicoplast]]e, të cilat nuk janë fotosintetike.<ref name="Keeling-2004" /> [[Chromerida]] janë të afërmit më të ngushtë të apikompleksianëve, dhe disa kanë ruajtur kloroplastet e tyre.<ref name="Moore 2008">{{cite journal|title=A photosynthetic alveolate closely related to apicomplexan parasites|journal=Nature|volume=451|issue=7181|pages=959–963|date=shkurt 2008|pmid=18288187|doi=10.1038/nature06635|author1=Moore RB|author2=Oborník M|author3=Janouskovec J|author4=Chrudimský T|author5=Vancová M|author6=Green DH|author7=Wright SW|author8=Davies NW|author9=Bolch CJ|display-authors=8|last10=Heimann|first10=Kirsten|last11=Šlapeta|first11=Jan|last12=Hoegh-Guldberg|first12=Ove|last13=Logsdon|first13=John M.|last14=Carter|first14=Dee A.|bibcode=2008Natur.451..959M|url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/22865645}}</ref> Tri grupet [[alveolate|alveolate]] evoluan nga një paraardhës i përbashkët [[myzozoa]]n që përfitoi kloroplaste.<ref>{{cite journal|first1=J.|last1=Janouškovec|first2=D.V.|last2=Tikhonenkov|first3=F.|last3=Burki|first4=A.T.|last4=Howe|first5=M.|last5=Kolísko|first6=A.P.|last6=Mylnikov|first7=P.J.|last7=Keeling|title=Factors mediating plastid dependency and the origins of parasitism in apicomplexans and their close relatives|journal=PNAS|volume=112|issue=33|pages=10200–10207|doi=10.1073/pnas.1423790112|date=2015|doi-access=free|pmid=25717057|pmc=4547307|bibcode=2015PNAS..11210200J}}</ref> ==Shpërndarja dhe habitati== Shpërndarja e specieve algale është studiuar mjaft mirë që nga themelimi i [[phytogeography|fitogjeografisë]] në mesin e shekullit të 19-të.<ref name="Round-1981">{{cite book|last=Round|first=F. E.|date=1981|title=The ecology of algae|chapter=Chapter 8, Dispersal, continuity and phytogeography|pages=357–361|publisher=CUP Archive|chapter-url=https://books.google.com/books?id=Rm08AAAAIAAJ&pg=PA398|via=Google Books|isbn=978-0-521-26906-3}}</ref> Algat përhapen kryesisht përmes shpërndarjes së [[spore|sporeve]], në mënyrë analoge me shpërndarjen e bimëve [[cryptogam|kriptogame]] përmes sporeve. Sporet mund të gjenden në një larmi mjedisesh: ujëra të ëmbla dhe detare, ajër, tokë, dhe brenda ose mbi organizma të tjerë.<ref name="Round-1981" /> Nëse një spore do të rritet në një organizëm të pjekur, kjo varet nga specia dhe kushtet mjedisore ku bie spora. Sporet e algave të ujërave të ëmbla shpërndahen kryesisht nga uji rrjedhës dhe era, si dhe nga bartës të gjallë.<ref name="Round-1981" /> Megjithatë, jo të gjitha trupat ujorë mund të mbartin të gjitha speciet e algave, pasi përbërja kimike e disa trupave ujorë kufizon algat që mund të mbijetojnë brenda tyre.<ref name="Round-1981" /> Sporet detare shpesh përhapen nga rrymat oqeanike. Uji i oqeanit paraqet shumë habitate shumë të ndryshme bazuar në temperaturën dhe disponueshmërinë e lëndëve ushqyese, duke rezultuar në zona, rajone dhe provinca fitogjeografike.<ref>Round (1981), p. 362.</ref> Deri në një farë mase, shpërndarja e algave i nënshtrohet ndërprerjeve floristike të shkaktuara nga tipare gjeografike, si [[Antarctica|Antarktida]], distanca të gjata oqeani ose masa të përgjithshme toke. Prandaj, është e mundur të identifikohen specie që ndodhin sipas vendndodhjes, si "algat e Paqësorit" ose "algat e Detit të Veriut". Kur ato ndodhin jashtë vendndodhjeve të tyre, zakonisht është e mundur të supozohet një mekanizëm transporti, si trupat e anijeve. Për shembull, ''[[Ulva reticulata]]'' dhe ''U. fasciata'' udhëtuan nga kontinenti në [[Hawaii|Havai]] në këtë mënyrë. Hartëzimi është i mundur vetëm për specie të përzgjedhura: "ka shumë shembuj të vlefshëm modelesh shpërndarjeje të kufizuara."<ref>Round (1981), p. 357.</ref> Për shembull, ''[[Clathromorphum]]'' është një gjini arktike dhe nuk hartëzohet shumë në jug të asaj zone.{{Where|date=January 2025}}<ref>Round (1981), p. 371.</ref> Megjithatë, shkencëtarët i konsiderojnë të dhënat e përgjithshme si të pamjaftueshme për shkak të "vështirësive për të ndërmarrë studime të tilla."<ref>Round (1981), p. 366.</ref> ===Listat rajonale të algave=== [[File:Taiwan 2009 East Coast ShihTiPing Giant Stone Steps Algae FRD 6581.jpg|thumb|Alga mbi shkëmbinj bregdetarë në [[:zh:石梯坪|Shihtiping]] në [[Taiwan|Tajvan]]]] ''Koleksioni Algal i Herbarit Kombëtar të SHBA-së'' (i vendosur në [[National Museum of Natural History|Muzeun Kombëtar të Historisë Natyrore]]) përbëhet nga rreth 320.500 kampione të thara, të cilat, edhe pse jo shterruese (nuk ekziston asnjë koleksion shterrues), japin një ide të rendit të madhësisë së numrit të specieve algale (ai numër mbetet i panjohur).<ref>{{cite web|title=Algae Herbarium|publisher=National Museum of Natural History, Department of Botany|year=2008|url=http://botany.si.edu/projects/algae/herbarium.htm|access-date=19 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201112552/http://botany.si.edu/projects/algae/herbarium.htm|archive-date=1 dhjetor 2008|url-status=live}}</ref> Vlerësimet ndryshojnë shumë. Për shembull, sipas një teksti shkollor standard,<ref>John (2002), p. 1.</ref> në [[British Isles|Ishujt Britanikë]], ''UK Biodiversity Steering Group Report'' vlerësoi se ka 20.000 specie algash në MB. Një listë tjetër raporton vetëm rreth 5.000 specie. Lidhur me diferencën prej rreth 15.000 specieve, teksti përfundon: "Do të nevojiten shumë vëzhgime të hollësishme në terren para se të jetë e mundur të jepet një vlerësim i besueshëm i numrit total të specieve ..." Janë bërë edhe vlerësime rajonale dhe për grupe të veçanta: * 5.000–7.200 specie algash të kuqe në mbarë botën<ref>{{cite journal|last1=Guiry|first1=Michael D.|title=How many species of algae are there? A reprise. Four kingdoms, 14 phyla, 63 classes and still growing|journal=Journal of Phycology|date=prill 2024|volume=60|issue=2|pages=214–228|doi=10.1111/jpy.13431|doi-access=free|pmid=38245909|bibcode=2024JPcgy..60..214G|ref=none}}</ref> * "rreth 1.300 në Detet Australiane"<ref>Huisman (2000), p. 25.</ref> * 400 specie algash deti për bregdetin perëndimor të Afrikës së Jugut,<ref>Stegenga (1997).</ref> dhe 212 specie nga bregu i KwaZulu-Natalit.<ref>{{cite book|last=Clerck|first=Olivier|title=Guide to the seaweeds of KwaZulu-Natal|date=2005|publisher=National Botanic Garden of Belgium|isbn=978-90-72619-64-8}}</ref> Disa nga këto janë dublikatë, pasi shtrirja kalon nëpër të dy brigjet, dhe totali i regjistruar është ndoshta rreth 500 specie. Shumica e tyre janë renditur në [[List of seaweeds of South Africa (disambiguation)|Listën e algave të detit të Afrikës së Jugut]]. Këto përjashtojnë fitoplanktonin dhe koralinat kruste. * 669 specie detare nga Kalifornia (SHBA)<ref>Abbott and Hollenberg (1976), p. 2.</ref> * 642 në listën kontrolluese të Britanisë dhe Irlandës<ref>Hardy and Guiry (2006).</ref> e kështu me radhë, por duke iu munguar çdo bazë shkencore apo burim i besueshëm, këto shifra nuk kanë më shumë kredibilitet sesa ato britanike të përmendura më sipër. Shumica e vlerësimeve gjithashtu e lënë jashtë algat mikroskopike, si fitoplanktonin.{{citation needed|date=maj 2025}} ==Ekologjia== [[File:Phytoplankton Bloom in the Barents Sea (Detail) (4971318856).jpg|thumb|left|Lulëzim [[phytoplankton|fitoplanktoni]] në [[Barents Sea|Detin Barenc]]]] Algat janë të dukshme në trupat ujorë, të zakonshme në mjedise tokësore, dhe gjenden në mjedise të pazakonta, si [[Snow algae|mbi borë]] dhe [[Ice algae|akull]]. Algat e detit rriten kryesisht në ujëra detare të cekëta, më pak se {{convert|100|m|abbr=on}} thellësi; megjithatë, disa si ''[[Navicula]] pennata'' janë regjistruar në thellësi {{convert|360|m|abbr=on}}.<ref>Round (1981), p. 176.</ref> Një lloj alge, ''Ancylonema nordenskioeldii'', u gjet në [[Greenland|Groenlandë]] në zona të njohura si 'Zona e Errët', gjë që shkaktoi një rritje të shpejtësisë së shkrirjes së shtresës akullore.<ref>{{cite web|url=https://www.space.com/40266-greenland-dark-zone-gets-darker.html|title=Greenland Has a Mysterious 'Dark Zone' — And It's Getting Even Darker|website=Space.com|date=10 prill 2018}}</ref> E njëjta algë u gjet në [[Italian Alps|Alpet Italiane]], pasi akulli rozë u shfaq në pjesë të akullnajës Presena.<ref>{{cite web|url=https://news.sky.com/story/alpine-glacier-turning-pink-due-to-algae-that-accelerates-climate-change-scientists-say-12022244|title=Alpine glacier turning pink due to algae that accelerates climate change, scientists say|website=Sky News|date=6 korrik 2020}}</ref> Llojet e ndryshme të algave luajnë role të rëndësishme në ekologjinë ujore. Format mikroskopike që jetojnë të pezulluara në kolonën e ujit ([[phytoplankton|fitoplanktoni]]) sigurojnë bazën ushqimore për shumicën e [[food chain|zinxhirëve ushqimorë]] detarë. Në dendësi shumë të larta ([[algal bloom|lulëzime algale]]), këto alga mund të zbehin ngjyrën e ujit dhe të mposhtin në konkurrencë, të helmojnë, ose të mbytin forma të tjera jete.<ref>{{cite journal|last1=Smayda|first1=Theodore J.|title=What is a bloom? A commentary|journal=Limnology and Oceanography|date=korrik 1997|volume=42|issue=5part2|pages=1132–1136|doi=10.4319/lo.1997.42.5_part_2.1132|doi-access=free|bibcode=1997LimOc..42.1132S}}</ref> Algat mund të përdoren si [[indicator organism|organizma indikatorë]] për të monitoruar ndotjen në sisteme të ndryshme ujore.<ref name="Omar-2010">{{cite journal|title=Perspectives on the Use of Algae as Biological Indicators for Monitoring and Protecting Aquatic Environments, with Special Reference to Malaysian Freshwater Ecosystems|first=Wan Maznah Wan|last=Omar|pmc=3819078|journal=Trop Life Sci Res|date=dhjetor 2010|volume=21|issue=2|pages=51–67|pmid=24575199}}</ref> Në shumë raste, metabolizmi algal është i ndjeshëm ndaj ndotësve të ndryshëm. Për këtë arsye, përbërja e specieve të popullatave algale mund të ndryshojë në prani të ndotësve kimikë.<ref name="Omar-2010" /> Për të zbuluar këto ndryshime, algat mund të merren si mostër nga mjedisi dhe të mbahen në laboratorë me relativisht lehtësi.<ref name="Omar-2010" /> Në bazë të habitatit të tyre, algat mund të kategorizohen si: [[Aquatic plant|ujore]] ([[Phytoplankton|planktonike]], [[Benthic zone|bentike]], [[Marine biology|detare]], [[Freshwater ecosystem|ujëra të ëmbla]], [[Lake ecosystem|lentike]], [[River ecosystem|lotike]]),<ref>Necchi Jr., O. (ed.) (2016). ''River Algae''. Springer, {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KptPDAAAQBAJ|title=River Algae|isbn=978-3-319-31984-1|last1=Necchi|first1=Orlando J. R.|date=2 qershor 2016|publisher=Springer}}.</ref> [[Terrestrial plant|tokësore]], [[Aerobiology|ajrore]] (nënajrore),<ref>{{cite book|last=Johansen|first=J. R.|date=2012|title=Diatoms of aerial habitats|editor1-last=Smol|editor1-first=J. P.|editor2-last=Stoermer|editor2-first=E. F.|chapter=The Diatoms: Applications for the Environmental and Earth Sciences|edition=2nd|publisher=Cambridge University Press|pages=465–472|isbn=978-1-139-49262-1|chapter-url=https://books.google.com/books?id=SpuPKw7zZGAC&pg=PA465|via=Google Books}}</ref> [[Lithophyte|litofitike]], [[Halophyte|halofitike]] (ose [[euryhaline|euryhaline]]), [[psammon]], [[Thermophile|termofilike]], [[Psychrophile|kriofilike]], [[epibiont]] ([[Epiphyte|epifitike]], [[epizoic|epizoike]]), [[endosymbiont]] ([[endophytic|endofitike]], endozoike), [[parasitic|parazitare]], [[calcareous|kalcifilike]] ose [[lichen]]ike (fikobiont).<ref>Sharma, O. P. (1986). pp.&nbsp;2–6, [https://books.google.com/books?id=hOa74Hm4zDIC&pg=PA2].</ref> ===Algat simbiotike=== {{see also|Kleptoplasty}} Disa specie algash formojnë [[symbiosis|marrëdhënie simbiotike]] me organizma të tjerë. Në këto simbioza, algat furnizojnë [[photosynthate|fotosintetate]] (substanca organike) te organizmi pritës, i cili ofron mbrojtje për qelizat algale. Organizmi pritës përfton pjesë ose të gjitha nevojat e tij energjetike nga algat.<ref>{{Citation|last1=Yellowlees|first1=David|chapter=Photosynthesis in Symbiotic Algae|date=2003|title=Photosynthesis in Algae|pages=437–455|editor-last=Larkum|editor-first=Anthony W. D.|place=Dordrecht|publisher=Springer Netherlands|language=en|doi=10.1007/978-94-007-1038-2_19|isbn=978-94-007-1038-2|last2=Warner|first2=Mark|editor2-last=Douglas|editor2-first=Susan E.|editor3-last=Raven|editor3-first=John A.}}</ref> Shembuj janë: ====Likenet==== {{Main|Lichen}} [[File:Lichens near Clogher Head (stevefe).jpg|thumb|Likene mbi shkëmbinj në [[Ireland|Irlandë]]]] [[Lichen|Likenet]] përkufizohen nga [[International Association for Lichenology|Shoqata Ndërkombëtare e Likenologjisë]] si "një bashkim i një kërpudhe dhe një simbionti fotosintetik që rezulton në një trup vegjetativ të qëndrueshëm me strukturë specifike".<ref>{{cite book|last1=Brodo|first1=Irwin M.|last2=Sharnoff|first2=Sylvia Duran|last3=Sharnoff|first3=Stephen|last4=Laurie-Bourque|first4=Susan|title=Lichens of North America|url=https://archive.org/details/lichensofnortham0000brod|date=2001|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=978-0-300-08249-4|page=[https://archive.org/details/lichensofnortham0000brod/page/8 8]}}</ref> Kërpudhat, ose mikobiontët, janë kryesisht nga [[Ascomycota]], me disa pak nga [[Basidiomycota]]. Në natyrë, ato nuk ndodhin të ndara nga likenet. Nuk dihet kur filluan të bashkoheshin.<ref>{{cite book|last=Pearson|first=Lorentz C.|title=The Diversity and Evolution of Plants|url=https://archive.org/details/diversityevoluti0000pear|date=1995|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8493-2483-3|page=[https://archive.org/details/diversityevoluti0000pear/page/221 221]}}</ref> Një ose më shumë<ref>{{Cite journal|last1=Tuovinen|first1=Veera|last2=Ekman|first2=Stefan|last3=Thor|first3=Göran|last4=Vanderpool|first4=Dan|last5=Spribille|first5=Toby|last6=Johannesson|first6=Hanna|date=2019-01-17|title=Two Basidiomycete Fungi in the Cortex of Wolf Lichens|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0960982218316543|journal=Current Biology|volume=29|issue=3|pages=476–483.e5|doi=10.1016/j.cub.2018.12.022|pmid=30661799|bibcode=2019CBio...29E.476T|issn=0960-9822}}</ref> mikobiontë bashkohen me të njëjtën specie fikobiontesh, nga algat jeshile, përveçse alternativisht, mikobionti mund të bashkohet me një specie cianobakteresh (prandaj "fotobiont" është termi më i saktë). Një fotobiont mund të jetë i bashkuar me shumë mikobiontë të ndryshëm ose mund të jetojë në mënyrë të pavarur; për këtë arsye, likenet emërtohen dhe klasifikohen si specie kërpudhash.<ref>Brodo et al. (2001), p. 6: "A species of lichen collected anywhere in its range has the same lichen-forming fungus and, generally, the same photobiont. (A particular photobiont, though, may associate with scores of different lichen fungi)."</ref> Ky bashkim quhet [[morphogenesis|morfogjenezë]] sepse likeni ka një formë dhe aftësi që nuk i zotërojnë vetë speciet simbionte (ato mund të izolohen eksperimentalisht). Fotobionti ndoshta aktivizon gjene të tjera të fjetura te mikobionti.<ref>Brodo et al. (2001), p. 8.</ref> ''[[Trentepohlia (alga)|Trentepohlia]]'' është një shembull i një gjinie alge jeshile të zakonshme në mbarë botën, e cila mund të rritet e vetme ose të likenizohet. Likenet, pra, ndajnë pjesë të habitatit dhe shpesh një pamje të ngjashme me specie të specializuara algash ([[aerophyte|aerofite]]) që rriten mbi sipërfaqe të ekspozuara si trungjet e pemëve dhe shkëmbinjtë, ndonjëherë duke i zbehur ngjyrën.<ref>{{Cite web|title=Lichen, Algae, and Moss on Trees {{!}} University of Maryland Extension|url=https://extension.umd.edu/resource/lichen-algae-and-moss-trees|access-date=2026-05-05|website=extension.umd.edu|language=en}}</ref> ====Simbioza me kafshë==== [[File:Coral Reef.jpg|thumb|Shkëmb korali në [[Florida]]]] [[Coral reef|Shkëmbinjtë koralorë]] grumbullohen nga [[exoskeleton|ekzoskeletet]] gëlqerore të [[marine invertebrate|invertebrorëve detarë]] të rendit [[Scleractinia]] (koralet e gurta). Këto kafshë [[Metabolism|metabolizojnë]] sheqerin dhe oksigjenin për të përftuar energji për proceset e tyre të ndërtimit qelizor, duke përfshirë [[secretion|sekretimin]] e ekzoskeletit, me ujë dhe [[carbon dioxide|dioksid karboni]] si nënprodukte. Dinoflagjelatët (protistë algalë) janë shpesh [[endosymbiont|endosimbiontë]] në qelizat e invertebrorëve detarë koralformues, ku ata përshpejtojnë metabolizmin e qelizës pritëse duke gjeneruar sheqer dhe oksigjen menjëherë të disponueshëm përmes fotosintezës, duke përdorur dritën incidente dhe dioksidin e karbonit të prodhuar nga pritësi. Koralet e gurta ndërtuese të shkëmbinjve ([[hermatypic coral|koralet hermatipike]]) kërkojnë alga endosimbiotike nga gjinia ''[[Symbiodinium]]'' për të qenë në gjendje të shëndetshme.<ref>{{cite book|last=Taylor|first=Dennis L.|editor-last=Goff|editor-first=Lynda J.|title=Algal Symbiosis: A Continuum of Interaction Strategies|date=1983|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-25541-7|pages=[https://archive.org/details/algalsymbiosisco0000unse/page/19 19]–20|contribution=The coral-algal symbiosis|url-access=registration|url=https://archive.org/details/algalsymbiosisco0000unse}}</ref> Humbja e ''Symbiodinium''-it nga pritësi njihet si [[coral bleaching|zbardhim koralor]], një gjendje që çon në përkeqësimin e një shkëmbi korali. [[Endosymbiont|Alga jeshile endosimbiotike]] jetojnë pranë sipërfaqes së disa [[sponge|sfungjerëve]], për shembull, sfungjerëve-thërrime-buke (''[[Halichondria panicea]]''). Alga mbrohet kështu nga grabitqarët; sfungjeri furnizohet me oksigjen dhe sheqerna që mund të përbëjnë 50 deri 80% të rritjes së sfungjerit në disa specie.<ref>{{cite journal|url=http://uwsp.edu/cnr/UWEXlakes/laketides/vol26-4/vol26-4.pdf|title=Are There Sponges in Your Lake?|first=Susan|last=Knight|journal=Lake Tides|via=UWSP.edu|volume=26|issue=4|pages=4–5|publisher=Wisconsin Lakes Partnership|date=vjeshtë 2001|access-date=4 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702204058/http://www.uwsp.edu/cnr/UWEXlakes/laketides/vol26-4/vol26-4.pdf|archive-date=2 korrik 2007}}</ref> ==Historia evolutive== ===Origjina e fotosintezës oksigjenike=== Algat prokariote, d.m.th. cianobakteret, janë i vetmi grup organizmash ku ka evoluar [[oxygenic photosynthesis|fotosinteza oksigjenike]]. Dëshmia më e vjetër fosile e pakontestuar e cianobakteve daton 2100 milionë vjet më parë,<ref name="Schirrmeister-2013">{{cite journal|vauthors=Schirrmeister BE, de Vos JM, Antonelli A, Bagheri HC|title=Evolution of multicellularity coincided with increased diversification of cyanobacteria and the Great Oxidation Event|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2013-01-29_110_5/page/1791|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=110|issue=5|pages=1791–1796|date=janar 2013|pmid=23319632|pmc=3562814|doi=10.1073/pnas.1209927110|doi-access=free|bibcode=2013PNAS..110.1791S}}</ref> megjithëse [[stromatolite|stromatolitet]], të lidhura me [[biofilm|biofilme]] cianobakteriale, shfaqen që në 3500 milionë vjet më parë në regjistrimin fosil.<ref name="Baumgartner-2019">{{cite journal|last1=Baumgartner|first1=Raphael J.|last2=Van Kranendonk|first2=Martin J.|last3=Wacey|first3=David|last4=Fiorentini|first4=Marco L.|last5=Saunders|first5=Martin|last6=Caruso|first6=Stefano|last7=Pages|first7=Anais|last8=Homann|first8=Martin|last9=Guagliardo|first9=Paul|title=Nano−porous pyrite and organic matter in 3.5-billion-year-old stromatolites record primordial life|journal=Geology|date=nëntor 2019|volume=47|issue=11|pages=1039–1043|doi=10.1130/G46365.1|bibcode=2019Geo....47.1039B|url=https://archimer.ifremer.fr/doc/00637/74900/}}</ref> ===Endosimbioza e parë=== Algat eukariote janë [[polyphyletic|polifiletike]], prandaj origjina e tyre nuk mund të gjurmohet deri te një paraardhës i vetëm hipotetik i përbashkët. Mendohet se ato erdhën në ekzistencë kur cianobaktere [[coccus|kokoide]] fotosintetike u [[phagocytosis|fagocitozuan]] nga një [[unicellular|eukariot]] [[heterotrophic|heterotrofik]] njëqelizor (një protist),<ref name="Reyes-Prieto-2007">{{cite journal|last1=Reyes-Prieto|first1=Adrian|last2=Weber|first2=Andreas P.M.|last3=Bhattacharya|first3=Debashish|title=The Origin and Establishment of the Plastid in Algae and Plants|journal=Annual Review of Genetics|date=dhjetor 2007|volume=41|issue=1|pages=147–168|doi=10.1146/annurev.genet.41.110306.130134|pmid=17600460}}</ref> duke krijuar plastide primare me dy membrana. Besohet se ngjarje të tilla [[symbiogenesis|simbiogjenetike]] (simbiogjeneza primare) kanë ndodhur më shumë se 1,5 miliardë vjet më parë gjatë periudhës [[Calymmian]], herët në [[Boring Billion]], por është e vështirë të gjurmohen ngjarjet kyçe për shkak të hendekut kaq të madh kohor.<ref name="Khan-2020a">{{harvnb|Khan|Kausar|Jaferi|Drouet|2020|p=1524}}</ref> Simbiogjeneza primare krijoi tri ndarje arkeoplastidesh, përkatësisht [[Viridiplantae]] (algat jeshile dhe më vonë bimët), [[Rhodophyta]] (algat e kuqe) dhe [[Glaucophyta]] ("algat gri"), plastidet e të cilave u përhapën më tej në lineazhe të tjera protistësh përmes [[predation|grabitqarizmit]] eukariot-eukariot, gëlltitjeve dhe endosimbiozave pasuese (simbiogjeneza sekondare dhe terciare).<ref name="Khan-2020a"/> Ky proces "kapjeje" dhe "skllavërimi" seriale të qelizave shpjegon larminë e eukarioteve fotosintetike.<ref name="Reyes-Prieto-2007"/> Dëshmia më e vjetër fosile e pakontestuar e algave eukariote është ''[[Bangiomorpha pubescens]]'', një algë e kuqe e gjetur në shkëmbinj rreth 1047 milionë vjet të vjetër.<ref name="Butterfield-2000">{{cite journal|last1=Butterfield|first1=Nicholas J.|title=Bangiomorpha pubescens n. gen., n. sp.: implications for the evolution of sex, multicellularity, and the Mesoproterozoic/Neoproterozoic radiation of eukaryotes|url=https://archive.org/details/sim_paleobiology_summer-2000_26_3/page/386|journal=Paleobiology|date=2000|volume=26|issue=3|pages=386–404|doi=10.1666/0094-8373(2000)026<0386:BPNGNS>2.0.CO;2|bibcode=2000Pbio...26..386B}}</ref><ref name="Gibson-2018">{{cite journal|last1=Gibson|first1=Timothy M.|last2=Shih|first2=Patrick M.|last3=Cumming|first3=Vivien M.|last4=Fischer|first4=Woodward W.|last5=Crockford|first5=Peter W.|last6=Hodgskiss|first6=Malcolm S.W.|last7=Wörndle|first7=Sarah|last8=Creaser|first8=Robert A.|last9=Rainbird|first9=Robert H.|last10=Skulski|first10=Thomas M.|last11=Halverson|first11=Galen P.|title=Precise age of Bangiomorpha pubescens dates the origin of eukaryotic photosynthesis|journal=Geology|date=shkurt 2018|volume=46|issue=2|pages=135–138|doi=10.1130/G39829.1|bibcode=2018Geo....46..135G}}</ref> ===Endosimbiozat e njëpasnjëshme=== [[File:Plastid endosymbiosis-2024_hypothesis.svg|thumb|upright=1.9|Përvetësimet e plastideve nëpër eukariotë, të treguara me shigjeta të ndërprera: blu për plastidet primare të prejardhura drejtpërdrejt nga një cianobakter, dhe të kuqe e jeshile për plastidet sekondare të prejardhura përkatësisht nga algat e kuqe dhe algat jeshile. Shigjetat e kuqe janë vendosur sipas hipotezës së vitit 2024;<ref name="Pietluch-2024"/> mospajtimet me hipotezat e mëparshme janë shënuar me '?'.<ref name="Strassert-2021"/>]] Qasjet e fundit [[genomic|gjenomike]] dhe [[phylogenomic|filogjenomike]] kanë qartësuar ndjeshëm evolucionin e [[genome evolution|gjenomit të plastideve]], lëvizjen [[horizontal gene transfer|horizontale]] të gjeneve endosimbiotike drejt gjenomit bërthamor "pritës", dhe përhapjen e plastideve nëpër [[tree of life (biology)|pemën e jetës]] eukariote.<ref name="Reyes-Prieto-2007"/> Pranohet se si euglenofitet ashtu edhe klorarakniofitet i përftuan kloroplastet e tyre nga klorofite që u bënë endosimbiontë.<ref name="Keeling-2017">{{cite book|last1=Keeling|first1=Patrick J.|title=Handbook of the Protists|chapter=Chlorarachniophytes|date=2017|pages=765–781|doi=10.1007/978-3-319-28149-0_34|isbn=978-3-319-28147-6}}</ref> Në veçanti, kloroplastet e euglenofiteve ndajnë ngjashmërinë më të madhe me gjininë ''[[Pyramimonas]]''.<ref name="Bicudo-2016">{{cite journal|last1=Bicudo|first1=Carlos E. de M.|last2=Menezes|first2=Mariângela|title=Phylogeny and Classification of Euglenophyceae: A Brief Review|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|volume=4|date=16 mars 2016|issn=2296-701X|doi=10.3389/fevo.2016.00017|doi-access=free|page=17|bibcode=2016FrEEv...4...17B}}</ref> Megjithatë, ende nuk ka një renditje të qartë se në cilën ndodhën endosimbiozat sekondare dhe terciare për lineazhet "[[chromist|kromiste]]" ([[ochrophyte|okrofitet]], [[Cryptomonad|kriptofitet]], [[haptophyte|haptofitet]] dhe [[myzozoa]]nët).<ref name="Eliáš-2021">{{cite journal|last1=Eliáš|first1=Marek|title=Protist diversity: Novel groups enrich the algal tree of life|journal=Current Biology|date=qershor 2021|volume=31|issue=11|pages=R733–R735|doi=10.1016/j.cub.2021.04.025|pmid=34102125|bibcode=2021CBio...31.R733E}}</ref> Janë propozuar dy modele kryesore për të shpjeguar renditjen, të cilat të dyja pajtohen se kriptofitet i përftuan kloroplastet e tyre nga algat e kuqe. Një model, i hipotezuar në 2014 nga John W. Stiller dhe bashkautorë,<ref name="Stiller-2014">{{cite journal|last1=Stiller|first1=John W.|last2=Schreiber|first2=John|last3=Yue|first3=Jipei|last4=Guo|first4=Hui|last5=Ding|first5=Qin|last6=Huang|first6=Jinling|title=The evolution of photosynthesis in chromist algae through serial endosymbioses|journal=Nature Communications|date=10 dhjetor 2014|volume=5|issue=1|article-number=5764|doi=10.1038/ncomms6764|pmid=25493338|pmc=4284659|doi-access=free|bibcode=2014NatCo...5.5764S}}</ref> sugjeron që një kriptofit u bë plastidi i okrofiteve, të cilat nga ana e tyre u bënë plastidi i mizozoanëve dhe haptofiteve. Modeli tjetër, i sugjeruar nga Andrzej Bodył dhe bashkautorë në 2009,<ref name="Bodył-2009">{{cite journal|last1=Bodył|first1=Andrzej|last2=Stiller|first2=John W.|last3=Mackiewicz|first3=Paweł|title=Chromalveolate plastids: direct descent or multiple endosymbioses?|journal=Trends in Ecology & Evolution|date=mars 2009|volume=24|issue=3|pages=119–121|doi=10.1016/j.tree.2008.11.003|pmid=19200617|bibcode=2009TEcoE..24..119B}}</ref> përshkruan se një kriptofit u bë plastidi si i haptofiteve ashtu edhe i okrofiteve, dhe është një haptofit ai që u bë plastidi i mizozoanëve në vend të kësaj.<ref name="Strassert-2021">{{cite journal|last1=Strassert|first1=Jürgen F. H.|last2=Irisarri|first2=Iker|last3=Williams|first3=Tom A.|last4=Burki|first4=Fabien|title=A molecular timescale for eukaryote evolution with implications for the origin of red algal-derived plastids|journal=Nature Communications|date=25 mars 2021|volume=12|issue=1|article-number=1879|doi=10.1038/s41467-021-22044-z|pmid=33767194|pmc=7994803|doi-access=free|bibcode=2021NatCo..12.1879S}}</ref> Në vitin 2024, një model i tretë nga Filip Pietluch dhe bashkautorë propozoi se kishte pasur dy endosimbioza të pavarura me algat e kuqe: një që originoi plastidet e kriptofiteve (si në modelet e mëparshme), dhe më pas plastidet e haptofiteve; dhe një tjetër që originoi plastidet e okrofiteve, prej nga i përftuan të tyret mizozoanët.<ref name="Pietluch-2024">{{cite journal|last1=Pietluch|first1=Filip|last2=Mackiewicz|first2=Paweł|last3=Ludwig|first3=Kacper|last4=Gagat|first4=Przemysław|title=A New Model and Dating for the Evolution of Complex Plastids of Red Alga Origin|journal=Genome Biology and Evolution|date=3 shtator 2024|volume=16|issue=9: evae192|article-number=evae192|doi=10.1093/gbe/evae192|pmid=39240751|pmc=11413572}}</ref> ===Lidhja me bimët tokësore=== Fosile sporesh të izoluara sugjerojnë se bimët tokësore mund të kenë ekzistuar që 475 milionë vjet më parë (mvj) gjatë periudhës [[Late Cambrian|Kambriane të Vonë]]/[[Early Ordovician|Ordoviciane të Hershme]],<ref>{{cite news|title=When plants conquered land|first=Ivan|last=Noble|date=18 shtator 2003|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3117034.stm|publisher=BBC|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061111170428/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/3117034.stm|archive-date=11 nëntor 2006}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Wellman|first1=C. H.|last2=Osterloff|first2=P. L.|last3=Mohiuddin|first3=U.|year=2003|title=Fragments of the earliest land plants|journal=Nature|volume=425|issue=6955|pages=282–285|doi=10.1038/nature01884|pmid=13679913|bibcode=2003Natur.425..282W|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/106/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830194441/http://eprints.whiterose.ac.uk/106/|archive-date=30 gusht 2017}}</ref> nga alga karofite [[sessility (motility)|sesile]] të ujërave të ëmbla të cekëta shumë të ngjashme me ''[[Chara (alga)|Chara]]''-n,<ref name="Kenrick-1997">{{cite book|last1=Kenrick|first1=P.|last2=Crane|first2=P.R.|title=The origin and early diversification of land plants. A cladistic study|url=https://archive.org/details/originearlydiver0000kenr|isbn=978-1-56098-729-1|year=1997|publisher=Smithsonian Institution Press|location=Washington}}</ref> të cilat ka të ngjarë të kenë ngelur në breg kur nivelet e ujit [[riverine|lumor]]/[[lacustrine|liqenor]] ranë gjatë stinëve të thata.<ref name="Raven-2001">{{cite journal|author=Raven, J.A.|author2=Edwards, D.|year=2001|title=Roots: evolutionary origins and biogeochemical significance|journal=Journal of Experimental Botany|volume=52|issue=90001|pages=381–401|doi=10.1093/jexbot/52.suppl_1.381|pmid=11326045|doi-access=free}}</ref> Këto alga karofite ka të ngjarë të kishin zhvilluar tashmë [[Thallus|tale]] filamentoze dhe [[holdfast (biology)|struktura ngjitëse]] që i ngjanin sipërfaqësisht kërcejve dhe rrënjëve të bimëve, dhe ka të ngjarë të kishin një [[alternation of generations|alternim brezash]] izomorfik. Ndoshta ato evoluan rreth 850 mvj<ref name="Knauth-2009">{{cite journal|first1=L. Paul|last1=Knauth|first2=Martin J.|last2=Kennedy|date=2009|title=The late Precambrian greening of the Earth|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2009-08-06_460_7256/page/728|journal=Nature|volume=460|issue=7256|pages=728–732|doi=10.1038/nature08213|pmid=19587681|bibcode=2009Natur.460..728K}}</ref> dhe mund të jetë madje aq herët sa 1 [[Gya (unit)|Gvj]] gjatë fazës së vonë të [[Boring Billion]].<ref name="Strother-2011">{{cite journal|first1=Paul K.|last1=Strother|first2=Leila|last2=Battison|first3=Martin D.|last3=Brasier|first4=Charles H.|last4=Wellman|date=2011|title=Earth's earliest non-marine eukaryotes|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2011-05-26_473_7348/page/505|journal=Nature|volume=473|issue=7348|pages=505–509|doi=10.1038/nature09943|pmid=21490597|bibcode=2011Natur.473..505S}}</ref> == Kultivimi == {{Excerpt|Algaculture}} === Kultivimi i algave detare === {{Excerpt|seaweed farming}} === Bioreaktorët === {{Excerpt|Algae bioreactor|paragraphs=1}} ==Përdorimet== [[File:Algae Harvester.jpg|thumb|Vjelja e algave]] ===Biokarburanti=== {{Main|Algae fuel|Biological hydrogen production|Biohydrogen|Biodiesel|Ethanol fuel|Butanol fuel|Vegetable oil|Biogas|Hydrothermal Liquefaction}} Për të qenë konkurrues dhe të pavarur nga mbështetja e luhatshme e politikave (lokale) në afat të gjatë, biokarburantet duhet të barazojnë ose të kalojnë nivelin e kostos së karburanteve fosile. Këtu, karburantet e bazuara në alga mbajnë premtim të madh,<ref>{{cite journal|last=Chisti|first=Y.|title=Biodiesel from microalgae|journal=Biotechnology Advances|date=maj–qershor 2007|volume=25|issue=3|pages=294–306|pmid=17350212|doi=10.1016/j.biotechadv.2007.02.001}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Yang|first1=Z. K.|last2=Niu|first2=Y. F.|last3=Ma|first3=Y. H.|last4=Xue|first4=J.|last5=Zhang|first5=M. H.|last6=Yang|first6=W. D.|last7=Liu|first7=J. S.|last8=Lu|first8=S. H.|last9=Guan|first9=Y.|last10=Li|first10=H. Y.|title=Molecular and cellular mechanisms of neutral lipid accumulation in diatom following nitrogen deprivation.|journal=Biotechnology for Biofuels|date=4 maj 2013|volume=6|issue=1|page=67|pmid=23642220|doi=10.1186/1754-6834-6-67|pmc=3662598|doi-access=free|bibcode=2013BB......6...67Y}}</ref> të lidhura drejtpërdrejt me potencialin për të prodhuar më shumë biomasë për njësi sipërfaqeje në një vit sesa çdo formë tjetër biomase. Pika e barazpeshës për biokarburantet e bazuara në alga vlerësohet të ndodhë deri në vitin 2025.<ref>{{Cite journal|doi=10.1126/science.1189003|pmid=20705853|bibcode=2010Sci...329..796W|title=An Outlook on Microalgal Biofuels|journal=Science|volume=329|issue=5993|pages=796–799|last1=Wijffels|first1=René H.|last2=Barbosa|first2=Maria J.|year=2010|url=https://research.wur.nl/en/activities/an-outlook-on-microalgal-biofuels-3}}</ref> ===Plehërimi=== {{Further|Seaweed fertiliser}} [[File:Inisheer landscape.jpg|thumb|Kopshte të plehëruara me algë deti në [[Inisheer]]]] Për shekuj me radhë, algat e detit janë përdorur si plehër; [[George Owen of Henllys]], duke shkruar në shekullin e 16-të, u referua algave të bregut në [[South Wales|Uellsin e Jugut]]:<ref>{{cite journal|journal=Journal of the Royal Agricultural Society of England|volume=10|pages=142–143|title=On the Farming of South Wales: Prize Report|first=Clare Sewell|last=Read|author-link=Clare Sewell Read|year=1849|url=https://books.google.com/books?id=UJYEAAAAYAAJ&pg=PA142}}</ref> {{Blockquote|This kind of ore they often gather and lay on great heapes, where it heteth and rotteth, and will have a strong and loathsome smell; when being so rotten they cast on the land, as they do their muck, and thereof springeth good corn, especially barley&nbsp;... After spring-tydes or great rigs of the sea, they fetch it in sacks on horse backes, and carie the same three, four, or five miles, and cast it on the lande, which doth very much better the ground for corn and grass.}} Sot, algat përdoren nga njerëzit në shumë mënyra; për shembull, si [[fertilizer|plehra]], [[soil conditioner|kondicionues toke]], dhe ushqim për bagëti.<ref>{{cite book|last=McHugh|first=Dennis J.|title=A Guide to the Seaweed Industry: FAO Fisheries Technical Paper 441|chapter-url=http://www.fao.org/DOCREP/006/Y4765E/y4765e0c.htm#TopOfPage|date=2003|publisher=Fisheries and Aquaculture Department, Food and Agriculture Organization (FAO) of the United Nations|location=Rome|isbn=978-92-5-104958-7|chapter=9, Other Uses of Seaweeds|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228115716/http://www.fao.org/docrep/006/y4765e/y4765e0c.htm#TopOfPage|archive-date=28 dhjetor 2008}}</ref> Speciet ujore dhe mikroskopike kultivohen në rezervuarë ose pellgje të kthjellëta dhe ose vilen, ose përdoren për të trajtuar efluentët e pompuar nëpër pellgje. [[Algaculture|Algakultura]] në shkallë të gjerë është një lloj i rëndësishëm [[aquaculture|akuakulture]] në disa vende. [[Maerl]] përdoret zakonisht si kondicionues toke.<ref>{{cite journal|last1=Wilson|first1=Sian|last2=Blake|first2=Charmaine|last3=Berges|first3=John A|last4=Maggs|first4=Christine A|title=Environmental tolerances of free-living coralline algae (maerl): implications for European marine conservation|url=https://archive.org/details/sim_biological-conservation_2004-11_120_2/page/279|journal=Biological Conservation|date=nëntor 2004|volume=120|issue=2|pages=279–289|doi=10.1016/j.biocon.2004.03.001|bibcode=2004BCons.120..279W}}</ref> ===Industria ushqimore=== {{See also|Edible seaweed|Algae powder}} [[File:Dulse.JPG|thumb|Dulse, një lloj alge deti e ngrënshme]] Algat përdoren si ushqim në shumë vende: [[China|Kina]] konsumon më shumë se 70 specie, duke përfshirë ''[[fat choy (vegetable)|fat choy]]''-n, një cianobakter i konsideruar perime; [[Japan|Japonia]], mbi 20 specie si ''[[nori]]'' dhe ''[[aonori]]'';<ref>{{cite book|last1=Mondragón|first1=Jennifer|last2=Mondragón|first2=Jeff|title=Seaweeds of the Pacific Coast|url=https://archive.org/details/seaweedsofpacifi0000mond|date=2003|publisher=Sea Challengers Publications|location=Monterey, California|isbn=978-0-930118-29-7}}</ref> [[Ireland|Irlanda]], ''[[dulse]]''; [[Chile|Kili]], ''[[cochayuyo]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.algaebase.org/speciesdetail.lasso?species_id=11752&sk=0&from=results&-session=abv3:51909EC30802716127sVj3EDC9C7|publisher=AlgaeBase|title=Durvillaea antarctica (Chamisso) Hariot}}</ref> ''[[Porphyra umbilicalis|Laver]]''-i përdoret për të bërë ''[[laverbread]]'' në [[Wales|Uells]], ku njihet si {{lang|cy|bara lawr}}. Në [[Korea]], ''[[green laver]]''-i përdoret për të bërë {{lang|ko-Latn|[[Gim (Korean food)|gim]]}}.<ref>{{Cite web|title=Laver Archives|url=https://kimchimari.com/ingredient/laver/|access-date=2024-12-15|website=Kimchimari|language=en-US}}</ref> Tri forma algash të përdorura si ushqim: * ''[[Chlorella]]'': Ky lloj alge gjendet në ujëra të ëmbla dhe përmban pigmente [[photosynthetic|fotosintetike]] në [[chloroplast|kloroplastet]] e saj.<ref>{{cite web|title=Clorella Description and Uses|url=https://www.britannica.com/science/Chlorella|website=Britannica|access-date=27 korrik 2025|ref=1}}</ref> * [[Klamath Lake AFA|Klamath AFA]]: Një nënspecie e Aphanizomenon flos-aquae e gjetur e egër në shumë trupa uji në mbarë botën, por e vjelë vetëm nga [[Upper Klamath Lake]], Oregon.<ref>{{cite web|title=AFA|url=https://klamathafa.com/afa|website=Klamathafa|access-date=27 korrik 2025|ref=2}}</ref> * ''[[Spirulina (genus)|Spirulina]]'': E njohur ndryshe si cianobakter (një [[prokaryote|prokariot]] ose "algë blu-jeshile")<ref>{{cite web|last1=Brown|first1=Wyatt|last2=Jantz|first2=Katie|last3=Milazzo|first3=Nick (fact checker)|title=Spirulina|url=https://examine.com/supplements/spirulina/research/|website=Examine|access-date=27 korrik 2025|ref=3|archive-date=17 korrik 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240717190528/https://examine.com/supplements/spirulina/research/|url-status=dead}}</ref> Vajrat nga disa alga kanë nivele të larta [[unsaturated fatty acid|acidesh yndyrore të pangopura]]. Disa varietete algash të preferuara nga [[vegetarianism|vegjetarianizmi]] dhe [[veganism|veganizmi]] përmbajnë acidet yndyrore thelbësore [[omega-3 fatty acid|omega-3]] me zinxhir të gjatë, [[docosahexaenoic acid|acidin dokozaheksaenoik]] (DHA) dhe [[eicosapentaenoic acid|acidin eikozapentaenoik]] (EPA).<ref name=":0">{{Cite web|date=2013-05-22|title=Vegetarian EPA DHA and Essential Fats|url=http://vegetarian-dha-epa.co.uk/|access-date=2024-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130522103010/http://vegetarian-dha-epa.co.uk/|archive-date=22 maj 2013}}</ref> Vaji i peshkut përmban acide yndyrore omega-3, por burimi origjinal janë algat (mikroalgat në veçanti), të cilat hahen nga jeta detare si [[copepod|kopepodët]] dhe kalojnë lart nëpër zinxhirin ushqimor.<ref name=":0" /> [[Pigment|Pigmentet]] natyrale ([[carotenoid|karotenoidet]] dhe klorofilet) të prodhuara nga algat mund të përdoren si alternativa ndaj [[dye|bojrave]] kimike dhe agjentëve ngjyrues.<ref>{{cite book|last1=Arad|first1=Shoshana|last2=Spharim|first2=Ishai|editor-last=Altman|editor-first=Arie|title=Agricultural Biotechnology|series=Books in Soils, Plants, and the Environment|volume=61|date=1998|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8247-9439-2|page=638|contribution=Production of Valuable Products from Microalgae: An Emerging Agroindustry}}</ref> Prania e disa pigmenteve individuale algale, së bashku me raporte specifike të përqendrimit të pigmenteve, është specifike për taksonin: analiza e përqendrimeve të tyre me metoda të ndryshme analitike, veçanërisht [[high-performance liquid chromatography|kromatografia e lëngshme me performancë të lartë]], mund të ofrojë kështu një kuptim të thellë të përbërjes taksonomike dhe bollëkut relativ të popullatave natyrore të algave në mostra uji deti.<ref>{{cite journal|first1=C.|last1=Rathbun|first2=A.|last2=Doyle|first3=T.|last3=Waterhouse|date=qershor 1994|title=Measurement of Algal Chlorophylls and Carotenoids by HPLC|url=http://bats.bios.edu/methods/chapter13.pdf|journal=Joint Global Ocean Flux Study Protocols|volume=13|pages=91–96|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064738/http://bats.bios.edu/methods/chapter13.pdf|archive-date=4 mars 2016|access-date=7 July 2014}}</ref><ref>{{cite journal|first1=M.|last1=Latasa|first2=R.|last2=Bidigare|year=1998|title=A comparison of phytoplankton populations of the Arabian Sea during the Spring Intermonsoon and Southwest Monsoon of 1995 as described by HPLC-analyzed pigments|url=https://archive.org/details/deep-sea-research-part-ii_1998_45_10-11/page/2133|journal=Deep-Sea Research Part II|issue=10–11|pages=2133–2170|doi=10.1016/S0967-0645(98)00066-6|bibcode=1998DSRII..45.2133L|volume=45}}</ref> Karagjenani, nga alga e kuqe ''Chondrus crispus'', përdoret si trashës dhe stabilizues në produktet e qumështit.<ref>{{Cite web|title=Sources of Food Ingredients: Carrageenan|url=https://www.foodingredientfacts.org/facts-on-food-ingredients/sources-of-food-ingredients/carrageenan/|access-date=2026-06-05|website=Food Ingredient Facts|language=en-US}}</ref> ===Agjentë xhelifikues=== [[Agar]], një substancë [[gelatin|xhelatinoze]] e prejardhur nga algat e kuqe, ka një sërë përdorimesh komerciale.<ref>{{cite book|last1=Lewis|first1=J. G.|last2=Stanley|first2=N. F.|last3=Guist|first3=G. G.|editor1-last=Lembi|editor1-first=C. A.|editor2-last=Waaland|editor2-first=J. R.|title=Algae and Human Affairs|url=https://archive.org/details/isbn_9780521321150|date=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-32115-0|contribution=9. Commercial production of algal hydrocolloides}}</ref> Është një mjedis i mirë mbi të cilin rriten baktere dhe kërpudha, pasi shumica e mikroorganizmave nuk mund ta tresin agarin.<ref>{{cite book|last1=Roy|first1=Anupam|last2=Shrivastava|first2=Shanker Lal|last3=Mandal|first3=Santi M.|title=Novel Approaches of Nanotechnology in Food|chapter=Self-assembled carbohydrate nanostructures: Synthesis strategies to functional application in food|date=2016|pages=133–164|doi=10.1016/B978-0-12-804308-0.00005-4|isbn=978-0-12-804308-0}}</ref> [[Alginic acid|Acidi alginik]], ose alginati, nxirret nga algat kafe. Përdorimet e tij variojnë nga agjentë xhelifikues në ushqim, deri te fashat mjekësore. Acidi alginik është përdorur gjithashtu në fushën e [[biotechnology|bioteknologjisë]] si mjedis [[Biocompatibility|biokompatibël]] për enkapsulim dhe imobilizim qelizor. [[Molecular cuisine|Kuzhina molekulare]] është gjithashtu përdoruese e substancës për vetitë e saj xhelifikuese, përmes së cilës bëhet një mjet shpërndarës për shijet.<ref>{{cite journal|last1=Holdt|first1=Susan Løvstad|last2=Kraan|first2=Stefan|title=Bioactive compounds in seaweed: functional food applications and legislation|journal=Journal of Applied Phycology|date=qershor 2011|volume=23|issue=3|pages=543–597|doi=10.1007/s10811-010-9632-5|bibcode=2011JAPco..23..543H|hdl=10379/11965|hdl-access=free}}</ref> Mes 100.000 dhe 170.000 tonësh të lagësht ''[[Macrocystis]]'' vilen çdo vit në [[New Mexico|Meksikën e Re]] për nxjerrjen e [[Alginic acid|alginatit]] dhe ushqim [[abalone|abaloni]].<ref>{{cite web|url=http://www.algaebase.org/generadetail.lasso?genus_id=35715&-session=abv3:51909EC307dcf25DFApmi3530315|publisher=AlgaeBase|title=Macrocystis C. Agardh 1820: 46|access-date=28 dhjetor 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104145632/http://www.algaebase.org/generadetail.lasso?genus_id=35715&-session=abv3%3A51909EC307dcf25DFApmi3530315|archive-date=4 janar 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://botany.si.edu/projects/algae/economicuses/brownalgae.htm|work=Algae Research|publisher=Smithsonian National Museum of Natural History|title=Secondary Products of Brown Algae|access-date=29 dhjetor 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413034226/http://botany.si.edu/projects/algae/economicuses/brownalgae.htm|archive-date=13 prill 2009}}</ref> ===Kontrolli i ndotjes dhe biorimedimi=== * Ujërat e zeza mund të trajtohen me alga,<ref>{{cite web|title=Re-imagining algae|date=12 tetor 2016|publisher=Australian Broadcasting Corporation|url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/futuretense/re-imagining-algae/7926214-AU|access-date=26 janar 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202043210/http://www.abc.net.au/radionational/programs/futuretense/re-imagining-algae/7926214|archive-date=2 shkurt 2017}}</ref> duke reduktuar përdorimin e sasive të mëdha kimikatesh toksike që do të nevojiteshin ndryshe. * Algat mund të përdoren për të kapur plehrat në [[runoff|shkarkimin sipërfaqësor]] nga fermat. Kur vilen më pas, algat e pasuruara mund të përdoren si plehër.<ref>{{Citation|last1=Gassner|first1=Vesela Tanaskovic|chapter=Harvesting of Agricultural Nutrient Runoff with Algae, to Produce New Soil Amendments for Urban and Peri-urban Olive Tree Agroforestry Systems in Southern Europe|date=2024|title=Nature-based Solutions for Circular Management of Urban Water|pages=405–441|editor-last=Stefanakis|editor-first=Alexandros|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-031-50725-0_23|isbn=978-3-031-50725-0|last2=Symeonidis|first2=Dimitris|last3=Koukaras|first3=Konstantinos|editor2-last=Oral|editor2-first=Hasan Volkan|editor3-last=Calheiros|editor3-first=Cristina|editor4-last=Carvalho|editor4-first=Pedro}}</ref> * [[Aquarium|Akuariumet]] dhe pellgjet mund të filtrohen duke përdorur alga, të cilat përthithin lëndët ushqyese nga uji në një pajisje të quajtur "pastrues algash", i njohur gjithashtu si pastrues i shtresës algale.<ref>{{cite web|url=http://www.reefbase.org/resource_center/publication/main.aspx?refid=10859|title=Nutrient cycling in the Great Barrier Reef Aquarium – Proceedings of the 6th International Coral Reef Symposium, Australia|year=1988|volume=2|last1=Morrissey|first1=J.|last2=Jones|first2=M. S.|last3=Harriott|first3=V.|publisher=ReefBase|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150223045428/http://www.reefbase.org/resource_center/publication/main.aspx?refid=10859|archive-date=23 shkurt 2015}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/120083425/abstract|archive-url=https://archive.today/20101001181747/http://www3.interscience.wiley.com/journal/120083425/abstract|archive-date=1 tetor 2010|title=Algal Response to Nutrient Enrichment in Forested Oligotrophic Stream|doi=10.1111/j.1529-8817.2008.00503.x|pmid=27041416|volume=44|issue=3|journal=Journal of Phycology|pages=564–572|year=2008|last1=Veraart|first1=Annelies J.|last2=Romaní|first2=Anna M.|last3=Tornés|first3=Elisabet|last4=Sabater|first4=Sergi|bibcode=2008JPcgy..44..564V}}</ref> Shkencëtarë të [[Agricultural Research Service|Shërbimit të Kërkimeve Bujqësore]] (SHBA) zbuluan se 60–90% e shkarkimit sipërfaqësor të azotit dhe 70–100% e shkarkimit sipërfaqësor të fosforit mund të kapet nga efluentët e plehut organik duke përdorur një pastrues horizontal algash, të quajtur gjithashtu pastrues i shtresës algale (ATS). Shkencëtarët zhvilluan ATS-në, e cila përbëhet nga kanale të cekëta, {{convert|100|ft|m|adj=on|order=flip}} të gjata, prej rrjete najloni ku mund të formohen koloni algash, dhe studiuan efikasitetin e saj për tre vjet. Ata zbuluan se algat mund të përdoren lehtësisht për të reduktuar shkarkimin sipërfaqësor të lëndëve ushqyese nga fushat bujqësore dhe për të rritur cilësinë e ujit që derdhet në lumenj, përrenj, dhe oqeane. Studiuesit mblodhën dhe tharën algat e pasura me lëndë ushqyese nga ATS dhe studiuan potencialin e tyre si plehër organik. Ata zbuluan se fidanët e kastravecit dhe misrit u rritën po aq mirë duke përdorur plehun organik ATS sa edhe me plehrat komercialë.<ref>{{cite web|url=https://agresearchmag.ars.usda.gov/2010/may/algae|title=Algae: A Mean, Green Cleaning Machine|publisher=USDA Agricultural Research Service|date=7 maj 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101019142625/http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/may10/algae0510.htm|archive-date=19 tetor 2010}}</ref> Pastruesit e algave, duke përdorur versione me rrjedhje flluskash nga poshtë-lart ose ujëvarë vertikale, tani përdoren gjithashtu për të filtruar akuariume dhe pellgje.{{citation needed|date=maj 2025}} Alga ''[[Stichococcus bacillaris]]'' është parë të kolonizojë rrëshira silikoni të përdorura në vende arkeologjike, duke [[Biodegradation|biodegraduar]] substancën sintetike.<ref>{{cite journal|title=Microorganisms Attack Synthetic Polymers in Items Representing Our Cultural Heritage|first1=Francesca|last1=Cappitelli|first2=Claudia|last2=Sorlini|journal=Applied and Environmental Microbiology|year=2008|volume=74|pmc=2227722|issue=3|pages=564–569|doi=10.1128/AEM.01768-07|pmid=18065627|bibcode=2008ApEnM..74..564C}}</ref> ===Bioplastikat=== Polimere të ndryshme mund të krijohen nga algat, gjë që mund të jetë veçanërisht e dobishme në krijimin e [[bioplastic|bioplastikave]]. Këto përfshijnë plastika hibride, plastika të bazuara në [[cellulose|celulozë]], [[poly-lactic acid|acid poli-laktik]], dhe [[bio-polyethylene|bio-polietilen]].<ref>{{Cite web|url=http://www.oilgae.com/non_fuel_products/biopolymers.html|title=Algae Biopolymers, Companies, Production, Market – Oilgae – Oil from Algae|work=oilgae.com|access-date=18 nëntor 2017}}</ref> Disa kompani kanë filluar të prodhojnë polimere algash komercialisht, duke përfshirë përdorimin në flip-flops<ref>{{Cite news|url=https://www.zmescience.com/science/algae-flip-flop/|title=Renewable flip flops: scientists produce the 'No. 1' footwear in the world from algae|date=9 tetor 2017|work=ZME Science|access-date=18 nëntor 2017}}</ref> dhe në dërrasa [[surfing|surfi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.energy.gov/eere/bioenergy/articles/world-s-first-algae-surfboard-makes-waves-san-diego|title=World's First Algae Surfboard Makes Waves in San Diego|work=Energy.gov|access-date=18 nëntor 2017}}</ref> Edhe algat përdoren gjithashtu për të përgatitur rrëshira të ndryshme polimerike të përshtatshme për aplikime [[coating|veshjeje]].<ref>{{cite journal|last1=Patil|first1=Chandrashekhar K|last2=Jirimali|first2=Harishchandra D|last3=Paradeshi|first3=Jayasinh S|last4=Chaudhari|first4=Bhushan L|last5=Alagi|first5=Prakash K|last6=Hong|first6=Sung Chul|last7=Gite|first7=Vikas V|title=Synthesis of biobased polyols using algae oil for multifunctional polyurethane coatings|journal=Green Materials|date=dhjetor 2018|volume=6|issue=4|pages=165–177|doi=10.1680/jgrma.18.00046|bibcode=2018GrMat...6..165P}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Patil|first1=Chandrashekhar K.|last2=Jirimali|first2=Harishchandra D.|last3=Paradeshi|first3=Jayasinh S.|last4=Chaudhari|first4=Bhushan L.|last5=Gite|first5=Vikas V.|title=Functional antimicrobial and anticorrosive polyurethane composite coatings from algae oil and silver doped egg shell hydroxyapatite for sustainable development|journal=Progress in Organic Coatings|date=mars 2019|volume=128|pages=127–136|doi=10.1016/j.porgcoat.2018.11.002}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Patil|first1=Chandrashekhar K.|last2=Jirimali|first2=Harishchandra D.|last3=Paradeshi|first3=Jayasinh S.|last4=Chaudhari|first4=Bhushan L.|last5=Alagi|first5=Prakash K.|last6=Mahulikar|first6=Pramod P.|last7=Hong|first7=Sung Chul|last8=Gite|first8=Vikas V.|title=Chemical transformation of renewable algae oil to polyetheramide polyols for polyurethane coatings|journal=Progress in Organic Coatings|date=shkurt 2021|volume=151|article-number=106084|doi=10.1016/j.porgcoat.2020.106084}}</ref> ==Në kulturën njerëzore== Ishulli i tretë në Liqenin Kunming, në [[Summer Palace|Pallatin e Verës]] të Pekinit, quhet Zaojian Tang Dao (藻鑒堂島). Emri vjen nga karakteri [[classical Chinese|kinez klasik]] 藻, që do të thotë njëkohësisht "algë" dhe "talent letrar". Si rezultat, emri i ishullit mund të përkthehet ose si "Ishulli i Sallës së Vështrimit të Algave" ose si "Ishulli i Sallës për Reflektim mbi Talentin Letrar."<ref>{{Cite book|last=Marques|first=Patricia|title=Essentials Of Microbiology|publisher=Arcler Education Inc|year=2017|isbn=978-1-68094-529-4|edition=1st|publication-date=2017|page=212}}</ref> ==Imazhe shtesë== <gallery widths="200" heights="150"> File:Algae bladder 4290.jpg|Fshikëz alge </gallery> ==Shënime== {{notelist}} == Referime == {{Reflist}} ==Bibliografia== {{Refbegin|30em}} ===Të përgjithshme=== * {{cite book|last=Chapman|first=V.J.|title=Seaweeds and their Uses|date=1980|orig-date=1st Pub. 1950|publisher=Methuen|location=London|isbn=978-0-412-15740-0|language=en}} * {{cite book|last=Fritsch|first=F. E.|orig-date=1935|date=1945|title=The Structure and Reproduction of the Algae|volume=I & II|publisher=Cambridge University Press|language=en}} * {{cite book|first1=C.|last1=van den Hoek|first2=D. G.|last2=Mann|first3=H. M.|last3=Jahns|date=1995|title=Algae: An Introduction to Phycology|url=https://archive.org/details/algaeintroductio0000hoek|publisher=Cambridge University Press|language=en}} * {{cite book|first=Ruth|last=Kassinger|title=Slime: How Algae Created Us, Plague Us, and Just Might Save Us|publisher=Mariner|year=2020|language=en}} * {{cite book|last1=Lembi|first1=C. A.|last2=Waaland|first2=J.R.|title=Algae and Human Affairs|url=https://archive.org/details/isbn_9780521321150|date=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-32115-0|language=en}} * {{cite book|last1=Mumford|first1=T. F.|last2=Miura|first2=A.|chapter=''Porphyra'' as food: cultivation and economic|editor-last=Lembi|editor-first=C. A.|editor2-last=Waaland|editor2-first=J. R.|title=Algae and Human Affairs|url=https://archive.org/details/isbn_9780521321150|date=1988|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-32115-0|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780521321150/page/87 87]–117|language=en}}. * {{cite book|last=Round|first=F. E.|title=The Ecology of Algae|url=https://archive.org/details/ecologyofalgae0000roun|date=1981|publisher=Cambridge University Press|location=London|isbn=978-0-521-22583-0|language=en|ref=none}} * {{cite book|last=Smith|first=G. M.|date=1938|url=https://archive.org/details/cryptogamicbotan031880mbp|title=Cryptogamic Botany|volume=I|publisher=McGraw-Hill|location=New York|language=en}} * {{cite book|title=Cottonii and Spinosum Cultivation Handbook|last=Ask|first=E.I|year=1990|publisher=FMC BioPolymer Corporation.Philippines|language=en}} ===Rajonal=== ====Britania dhe Irlanda==== * {{cite book|last1=Brodie|first1=Juliet|last2=Burrows|first2=Elsie M.|last3=Chamberlain|first3=Yvonne M.|last4=Christensen|first4=Tyge|last5=Dixon|first5=Peter Stanley|last6=Fletcher|first6=R. L.|last7=Hommersand|first7=Max H.|last8=Irvine|first8=Linda M.|last9=Maggs|first9=Christine A.|title=Seaweeds of the British Isles: A Collaborative Project of the British Phycological Society and the British Museum (Natural History)|date=1977–2003|publisher=British Museum of Natural History, HMSO / Intercept|location=London / Andover|isbn=978-0-565-00781-2|language=en}} * {{cite book|last=Cullinane|first=John P.|date=1973|title=Phycology of the South Coast of Ireland|location=Cork|publisher=Cork University Press|language=en}} * {{cite book|last1=Hardy|first1=F. G.|last2=Aspinall|first2=R. J.|title=An Atlas of the Seaweeds of Northumberland and Durham|date=1988|publisher=Northumberland Biological Records Centre|location=The Hancock Museum, University Newcastle upon Tyne|isbn=978-0-9509680-5-6|language=en}} * {{cite book|last1=Hardy|first1=F. G.|last2=Guiry|first2=Michael D.|author2-link=Michael D. Guiry|last3=Arnold|first3=Henry R.|title=A Check-list and Atlas of the Seaweeds of Britain and Ireland|edition=Revised|date=2006|publisher=British Phycological Society|location=London|isbn=978-3-906166-35-3|language=en}} * {{cite book|last1=John|first1=D. M.|last2=Whitton|first2=B. A.|last3=Brook|first3=J. A.|title=The Freshwater Algal Flora of the British Isles|url=https://archive.org/details/freshwateralgalf0000unse|date=2002|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge / New York|isbn=978-0-521-77051-4|language=en}} * {{cite book|last1=Knight|first1=Margery|last2=Parke|first2=Mary W.|title=Manx Algae: An Algal Survey of the South End of the Isle of Man|date=1931|location=Liverpool|publisher=University Press|series=Liverpool Marine Biology Committee Memoirs on Typical British Marine Plants & Animals|volume=XXX|language=en}} * {{cite book|last=Morton|first=Osborne|date=1994|title=Marine Algae of Northern Ireland|location=Belfast|publisher=Ulster Museum|isbn=978-0-900761-28-7|language=en}} * {{cite journal|last=Morton|first=Osborne|title=The Marine Macroalgae of County Donegal, Ireland|journal=Bulletin of the Irish Biogeographical Society|volume=27|pages=3–164|date=1 dhjetor 2003|language=en}} ====Australia==== * {{cite book|last=Huisman|first=J. M.|title=Marine Plants of Australia|url=https://archive.org/details/marineplantsofau0000huis|date=2000|publisher=University of Western Australia Press|isbn=978-1-876268-33-6|language=en}} ====Zelanda e Re==== * {{cite book|last1=Chapman|first1=Valentine Jackson|last2=Lindauer|first2=VW|last3=Aiken|first3=M.|last4=Dromgoole|first4=F. I.|title=The Marine algae of New Zealand|date=1970|orig-date=1900, 1956, 1961, 1969|location=London / Lehre, Germany|publisher=Linnean Society of London / Cramer|language=en}} ====Evropa==== * {{cite book|last1=Cabioc'h|first1=Jacqueline|last2=Floc'h|first2=Jean-Yves|last3=Le Toquin|first3=Alain|last4=Boudouresque|first4=Charles-François|last5=Meinesz|first5=Alexandre|last6=Verlaque|first6=Marc|title=Guide des algues des mers d'Europe: Manche/Atlantique-Méditerranée|url=https://archive.org/details/guidedesalguesde0000unse|date=1992|publisher=Delachaux et Niestlé|location=Lausanne, Suisse|language=fr|isbn=978-2-603-00848-5|language=en}} * {{cite book|title=Les Algues de côtes françaises (manche et atlantique), notions fondamentales sur l'écologie, la biologie et la systématique des algues marines|url=https://archive.org/details/lesalguesdecotes0000gayr|first=Paulette|last=Gayral|language=fr|location=Paris|publisher=Doin, Deren et Cie|date=1966}} * {{cite book|last1=Guiry|first1=Michael. D.|author1-link=Michael D. Guiry|last2=Blunden|first2=G.|title=Seaweed Resources in Europe: Uses and Potential|url=https://archive.org/details/seaweedresources0000unse|date=1991|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-471-92947-5|language=en}} * {{cite book|last=Míguez Rodríguez|first=Luís|date=1998|title=Algas mariñas de Galicia: Bioloxía, gastronomía, industria|language=gl|publisher=Edicións Xerais de Galicia|location=Vigo|isbn=978-84-8302-263-4}} * {{cite book|last=Otero|first=J.|title=Guía das macroalgas de Galicia|date=2002|publisher=Baía Edicións|location=A Coruña|language=gl|isbn=978-84-89803-22-0}} * {{cite book|last1=Bárbara|first1=I.|last2=Cremades|first2=J.|date=1993|title=Guía de las algas del litoral gallego|language=es|publisher=Concello da Coruña – Casa das Ciencias|location=A Coruña}} ====Arktiku==== * {{cite book|last=Kjellman|first=Frans Reinhold|date=1883|title=The algae of the Arctic Sea: A survey of the species, together with an exposition of the general characters and the development of the flora|location=Stockholm|publisher=Kungl. Svenska vetenskapsakademiens handlingar|volume=20|pages=1–350|language=en}} ====Grenlanda==== * {{cite book|last=Lund|first=Søren Jensen|date=1959|title=The Marine Algae of East Greenland|location=Kövenhavn|publisher=C.A. Reitzel|id=9584734|language=en}} ====Ishujt Faroe==== * {{cite book|first=Frederik|last=Børgesen|contribution=Marine Algae|pages=339–532|editor-last=Warming|editor-first=Eugene|title=Botany of the Faröes Based Upon Danish Investigations, Part II|location=Copenhagen|publisher=Det nordiske Forlag|orig-date=1903|date=1970|language=en}}. ====Ishujt Kanare==== * {{cite book|first=Frederik|last=Børgesen|title=Marine Algae from the Canary Islands|date=1936|orig-date=1925, 1926, 1927, 1929, 1930|location=Copenhagen|publisher=Bianco Lunos|language=en}} ====Maroku==== * {{cite book|title=Algues de la côte atlantique marocaine|first=Paulette|last=Gayral|date=1958|publisher=Rabat [Société des sciences naturelles et physiques du Maroc]|location=Casablanca|language=fr}} ====Afrika e Jugut==== * {{cite book|last1=Stegenga|first1=H.|last2=Bolton|first2=J. J.|last3=Anderson|first3=R. J.|title=Seaweeds of the South African West Coast|date=1997|publisher=Bolus Herbarium, University of Cape Town|isbn=978-0-7992-1793-3|language=en}} ====Amerika e Veriut==== * {{cite book|last1=Abbott|first1=I. A.|last2=Hollenberg|first2=G. J.|title=Marine Algae of California|url=https://archive.org/details/marinealgaeofcal0000unse|date=1976|publisher=Stanford University Press|location=California|isbn=978-0-8047-0867-8|language=en}} * {{cite book|last=Greeson|first=Phillip E.|date=1982|title=An annotated key to the identification of commonly occurring and dominant genera of Algae observed in the Phytoplankton of the United States|publisher=US Department of the Interior, Geological Survey|location=Washington DC|url=https://archive.org/details/annotatedkeytoid00gree|access-date=19 dhjetor 2008|language=en}} * {{cite book|last=Taylor|first=William Randolph|date=1969|orig-date=1937, 1957, 1962|title=Marine Algae of the Northeastern Coast of North America|url=https://archive.org/details/marinealgaeofnor0000tayl_n6w3|publisher=University of Michigan Press|location=Ann Arbor|isbn=978-0-472-04904-2|language=en}} * {{cite book|last1=Wehr|first1=J. D.|last2=Sheath|first2=R. G.|title=Freshwater Algae of North America: Ecology and Classification|url=https://archive.org/details/isbn_9780127415505|date=2003|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-741550-5|language=en}} * {{cite journal|last1=Khan|first1=Amna Komal|last2=Kausar|first2=Humera|last3=Jaferi|first3=Syyada Samra|last4=Drouet|first4=Samantha|last5=Hano|first5=Christophe|last6=Abbasi|first6=Bilal Haider|last7=Anjum|first7=Sumaira|display-authors=3|date=2020-11-06|title=An Insight into the Algal Evolution and Genomics|journal=Biomolecules|volume=10|issue=11|doi=10.3390/biom10111524|doi-access=free|pmid=33172219|pmc=7694994}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category}} {{Wikispecies|Algae}} * {{cite web|url=http://www.algaebase.org|title=AlgaeBase|first1=Michael|last1=Guiry|author1-link=Michael D. Guiry|first2=Wendy|last2=Guiry|language=en}} – a database of all algal names including images, nomenclature, taxonomy, distribution, bibliography, uses, extracts * {{cite web|url=http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&keyword=algae&event=display&Submit=Go&start=1|title=Algae – Cell Centered Database|work=CCDb.UCSD.edu|publisher=University of California|location=San Diego|language=en|access-date=1 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20111007111512/http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&keyword=algae&event=display&Submit=Go&start=1|archive-date=7 tetor 2011|url-status=dead}} * {{cite web|first1=Don|last1=Anderson|first2=Bruce|last2=Keafer|first3=Judy|last3=Kleindinst|first4=Katie|last4=Shaughnessy|first5=Katherine|last5=Joyce|first6=Danielle|last6=Fino|first7=Adam|last7=Shepherd|title=Harmful Algae|year=2007|publisher=US National Office for Harmful Algal Blooms|url=http://www.whoi.edu/redtide/page.do?pid=14779|access-date=19 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205151336/http://www.whoi.edu/redtide/page.do?pid=14779|archive-date=5 dhjetor 2008|url-status=live|language=en}} * {{cite web|title=About Algae|work=NMH.ac.uk|publisher=Natural History Museum, United Kingdom|url=http://www.nhm.ac.uk/research-curation/scientific-resources/biodiversity/uk-biodiversity/algaevision/about-algae/index.html|language=en}} {{Authority control}} [[Kategoria:Alga| ]] [[Kategoria:Emra të zakonshëm të organizmave]] nhd1pj9akrwdlpbwwociog5g4au77rt Diskutim:Viktor Gaber 1 405871 3062163 3029642 2026-11-03T12:52:18Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062163 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Viktor Gaber]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3029641 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230824075045/https://www.magazin.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80-%D1%9C%D0%B5-%D1%98%D0%B0-%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81/ për lidhjen https://www.magazin.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80-%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80-%D1%9C%D0%B5-%D1%98%D0%B0-%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2026 10:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Viktor Gaber]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230115162112/https://duma.mk/region/veles/25776-2018-07-28-11-27-49/ për lidhjen https://duma.mk/region/veles/25776-2018-07-28-11-27-49. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 13:52 (CET) 0b1xsffz8nmy8m5m2p507d6wnlhc776 Diskutim:Algat 1 405886 3062265 3038364 2026-11-03T20:54:19Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062265 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Algat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3029751 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.borntraeger-cramer.com/9783443010836. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2026 18:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Algat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3038363 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240717190528/https://examine.com/supplements/spirulina/research/ për lidhjen https://examine.com/supplements/spirulina/research/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 shtator 2026 18:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Algat]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062264 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151115102503/http://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php për lidhjen http://www.iapt-taxon.org/nomen/main.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111007111512/http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&keyword=algae&event=display&Submit=Go&start=1 për lidhjen http://ccdb.ucsd.edu/sand/main?stype=lite&keyword=algae&event=display&Submit=Go&start=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 21:54 (CET) c6gmelnh8uk8614k32bnlb2a9660c6n Curtis Jones 0 406061 3062462 3054236 2026-11-04T10:19:49Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062462 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Curtis Jones | image = Curtis Jones in 2022.jpg | caption = Jones (2022) | full_name = Curtis Julian Jones | birth_date = {{birth date and age|30|1|2001|df=y}} | birth_place = [[Liverpool]], Merseyside, Angli | height = 1.85 m<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/person/pe512957/curtis-jones/|title=Curtis Jones: Profile|publisher=World Football|language=en|access-date=9 nëntor 2020}}</ref> | position = [[Mesfushori|Mesfushor]] | currentclub = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | clubnumber = 21 | youthyears1 = 2010–2018 | youthclubs1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | years1 = 2018–2026 | clubs1 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | caps1 = 153 | goals1 = 11 | years2 = 2026– | clubs2 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps2 = 2 | goals2 = 0 | nationalyears1 = 2016–2017 | nationalteam1 = [[Kombëtarja angleze nën-16 e futbollit|Anglia U16]] | nationalcaps1 = 4 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2017 | nationalteam2 = [[Kombëtarja angleze nën-17 e futbollit|Anglia U17]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2018–2019 | nationalteam3 = [[Kombëtarja angleze nën-18 e futbollit|Anglia U18]] | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2019 | nationalteam4 = [[Kombëtarja angleze nën-19 e futbollit|Anglia U19]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2020–2023 | nationalteam5 = [[Kombëtarja angleze nën-21 e futbollit|Anglia U21]] | nationalcaps5 = 20 | nationalgoals5 = 5 | nationalyears6 = 2024– | nationalteam6 = [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] | nationalcaps6 = 6 | nationalgoals6 = 1 | club-update = 5 shtator 2026 | nationalteam-update = 10 qershor 2025 }} '''Curtis Julian Jones''' (lindur më 30 janar 2001) është një [[futbolli]]st profesionist anglez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin italian [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] dhe [[Kombëtarja angleze e futbollit|kombëtaren angleze]]. Jones u bë pjesë akademisë së [[Liverpool F.C.|Liverpoolit]] në moshën nëntë vjeç dhe firmosi kontratën e parë si profesionist në shkurt 2018. Ai debutoi me ekipin e parë në vitin 2019 dhe në vitet në vazhdim fitoi [[Premier League|Premier Ligën]] në sezonet 2019–20 dhe 2024–25. Në verën e vitit 2026, ai firmosi në Itali te Inter. Jones ka luajtur mbi 20 ndeshje me ekipet e moshave të Anglisë dhe debutoi me kombëtaren e të rriturve në vitin 2024. ==Karriera me klube== ===Liverpool=== ====Vitet e hershme==== Jones i'u bashkua Liverpoolit në vitin 2010 në moshën nëntë vjeç.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/curtis-jones-living-liverpool-dream-14957915|title=Jones on living Liverpool dream & his mentor during pre-season tour|author=James Pearce|date=7 janar 2019|accessdate=7 janar 2019|website=Liverpool Echo|language=en}}</ref> Në janar 2018, ai bëri debutimin e tij me ekipin nën-23 kurse një muaj më vonë firmosi kontratën e parë si profesionist.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/academy/289236-curtis-jones-signs-first-professional-deal-with-lfc|title=Curtis Jones signs first professional deal with LFC|author=Chris Shaw|date=1 shkurt 2018|accessdate=5 janar 2020|publisher=Liverpool F.C.|language=en}}</ref> Jones ishte në stol për ndeshjen e Premier Ligës kundër [[Everton F.C.|Evertonit]] më 7 prill, por nuk u aktivizua gjatë ndeshjes.<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/melissareddy_/status/982566034917003264?s=21|title=LFC starting XI v EFC: First squad involvement for Curtis Jones, 17|author=Melissa Reddy|date=7 prill 2018|via=Twitter|language=en}}</ref> Jones luajti rregullisht gjatë fazës përgatitore të verës para nisjes së sezonit 2018–19, duke fituar komplimentat e trajnerit [[Jürgen Klopp]].<ref>{{cite news|url=https://talksport.com/football/404541/curtis-jones-liverpool-fa-cup-wolves/|title=Who is Curtis Jones, how old is he and when did he join Liverpool?|publisher=Talksport|language=en|date=7 janar 2019|access-date=7 janar 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://legacy.liverpoolfc.com/news/tour-2018/308654-curtis-jones-jurgen-klopp-interview|title=Klopp reveals Liverpool's plan for Curtis Jones|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=25 korrik 2018|access-date=9 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716111021/https://legacy.liverpoolfc.com/news/tour-2018/308654-curtis-jones-jurgen-klopp-interview|archive-date=16 korrik 2023|url-status=dead}}</ref> Ai më në fund bëri debutimin e tij me me ekipin e parë më 7 janar 2019 kundër [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] në raundin e tretë të [[FA Cup|Kupës së Anglisë]].<ref>{{cite web|title=Wolverhampton Wanderers vs. Liverpool|url=https://uk.soccerway.com/matches/2019/01/07/england/fa-cup/wolverhampton-wanderers-fc/liverpool-fc/2943531/|publisher=Soccerway|language=en|access-date=7 janar 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/liverpool/liverpool-fc-teen-curtis-jones-grateful-and-honoured-to-make-debut-in-fa-cup-a4033256.html|title=Liverpool teen Curtis Jones 'grateful and honoured' to make debut in FA Cup|author=David Lynch|date=8 janar 2019|accessdate=18 korrik 2023|website=Evening Standard|language=en}}</ref> ====2019–2020: Titulli i parë i Premier Ligës==== Jones luajti ndeshjen e parë të sezonit 2019–20 më 25 shtator në [[EFL Cup|Kupën e Ligës]] kundër [[Milton Keynes Dons F.C.|Milton Keynes Dons]], duke u zgjedhur lojtari i ndeshjes.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/49736855|title=MK Dons 0–2 Liverpool|author=Neil Johnston|date=25 shtator 2019|accessdate=25 shtator 2019|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Në ndeshjen e raundin të rradhës kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]], Jones shënoi penalltinë fituese në fitoren me penallti të Liverpoolit.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/fa-league-cups/liverpool-vs-arsenal-result-carabao-cup-willock-oxlade-chamberlain-martinelli-a9178481.html|title=Liverpool vs Arsenal result: Prodigy Curtis Jones settles Carabao Cup epic in game that had it all|author=Mark Critchley|date=30 tetor 2019|accessdate=22 nëntor 2019|publisher=The Independent|language=en}}</ref> Më 7 dhjetor, ai bëri debutimin e tij në Premier Ligë në ndeshjen kundër [[AFC Bournemouth|Bournemouth]], duke hyrë si zëvëndësues në pjesën e dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/fabinhos-message-curtis-jones-after-17381662|title=Fabinho's message for Curtis Jones after Liverpool youngster makes Premier League debut at Bournemouth|author=James Findlater|date=7 dhjetor 2019|accessdate=7 dhjetor 2019|website=Liverpool Echo|language=en}}</ref> Më 5 janar 2020, Jones ishte pjesë e formacionit për përbërë me adoleshentë dhe rezerva që mposhtën 1–0 Evertonin në Kupën e Anglisë; ai shënoi golin e vetëm të takimit me një gjuajtje me hark nga 20 metra.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/05/jurgen-klopp-liverpool-carlo-ancelotti-everton-teenagers-reserves-reality-check|title=Klopp's teenagers and reserves serve Ancelotti with a painful reality-check|author=Paul Wilson|date=5 janar 2020|accessdate=5 janar 2020|publisher=The Guardian|language=en}}</ref> Në moshën 18 vjeç e 340 ditë, Jones u bë lojtari më të ri që shënon në derbin e Merseyside që nga [[Robbie Fowler]] në vitin 1994.<ref>{{cite web|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/sport/football/teenager-jones-lights-up-anfield-with-stunning-derby-winner-38835638.html|title=Teenager Jones lights up Anfield with stunning derby winner|author=Carl Markham|date=5 janar 2020|accessdate=5 janar 2020|website=Belfast Telegraph|language=en}}</ref> Në raundin tjetër tre javë më vonë, Jones shënoi në barazimin 2–2 kundër [[Shrewsbury Town F.C.|Shrewsbury Town]], duke u bërë adoleshenti i parë që shënon në ndeshje rresht për klubin që nga [[Raheem Sterling]] në vitin 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51208528|title=Shrewsbury Town 2–2 Liverpool|author=Neil Johnston|date=26 janar 2020|accessdate=18 korrik 2023|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 5 shkurt 2020, Jones u bë kapiteni më i ri në historinë e klubit – në moshën 19 vjeç e 5 ditë – në fitoren 1–0 kundër Shrewsbury në përsëritjen e ndeshjes; mosha mesatare e formacionit titullar ishte 19 vjeç e 102 ditë.<ref name="BBC51356816">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/51356816|title=Liverpool 1–0 Shrewsbury: Own goal by Ro-Shaun Williams sends young Reds through|author=Neil Johnston|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 shkurt 2020|accessdate=5 shkurt 2020|ref=none}}</ref> Më 4 korrik 2020, Jones firmosi një marrëveshje të re disa vjeçare me klubin.<ref>{{cite news|author=Sam Williams|title=Curtis Jones signs new contract with Liverpool FC|url=https://www.liverpoolfc.com/news/first-team/400832-curtis-jones-new-contract|access-date=4 korrik 2020|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=4 korrik 2020}}</ref> Ai shënoi golin e parë në Premier Ligë një ditë më pas në suksesin 2–0 kundër [[Aston Villa F.C.|Aston Villës]].<ref>{{cite web|url=https://www.goal.com/en-sa/match/liverpool-v-aston-villa/report/8c3k52myt3zruai1e823kckfe|title=Liverpool 2–0 Aston Villa: Victorious Anfield homecoming for champions|publisher=Goal.com|language=en|date=7 maj 2020|access-date=13 gusht 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/52170061|title=Liverpool 2–0 Aston Villa|author=Gary Rose|date=5 korrik 2020|accessdate=18 korrik 2023|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Më 22 korrik, ai u aktivizua si zëvëndësues në ndeshjen kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]], duke luajtur ndeshjen e 5të të sezonit, gjë që e kualifikoi për të marrë medaljen e fituesit të Premier Ligës.<ref>{{cite news|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/liverpool-premier-league-medals-players-18633346|title=Curtis Jones and the other 22 Liverpool players now guaranteed a Premier League medal|author1=Ian Doyle|author2=Peter Harris|website=Liverpool Echo|language=en|date=22 korrik 2020|accessdate=22 korrik 2020}}</ref> Më 30 korrik, ai u shpall lojtari i sezonit i Premier Ligës 2, duke mposhtur pesë kandidatë.<ref name="auto">{{cite news|title=Curtis Jones named 2019/20 PL2 Player of the Season|url=https://www.premierleague.com/news/1743936|access-date=30 korrik 2020|publisher=Premier League|language=en|date=30 korrik 2020}}</ref> ====2020–2023: Suksesi në Kupën e Anglisë dhe Kupën e Ligës==== [[Skeda:Curtis Jones 2022 (cropped).jpg|parapamje|djathtas|160px|Jones në aksion gjatë një ndeshje miqësore kundër [[RB Leipzig]], korrik 2022.]] Më 24 shtator 2020, Jones shënoi dopietën e parë si profesionist në fitoren tenistike 7–2 kundër [[Lincoln City F.C.|Lincoln City]] në Kupën e Ligës.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/lincoln-vs-liverpool/report/436404|title=Lincoln 2–7 Liverpool: Clinical Reds crush Imps in Carabao Cup|author=Jack Wilkinson|date=25 shtator 2020|accessdate=23 nëntor 2020|publisher=Sky Sports|language=en}}</ref> Goli i tij i parë në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] erdhi më 1 dhjetor kundër [[AFC Ajax|Ajaxit]], duke i dhënë fitoren ekipit; ky rezultat siguroi kualifikimin e Liverpoolit në fazën me eliminim direkt.<ref>{{Cite web|date=1 dhjetor 2020|title=Liverpool 1–0 Ajax: Jones fires Reds into the last 16|url=https://www.thisisanfield.com/2020/12/liverpool-1-0-ajax-jones-fires-reds-into-champions-league-last-16/|access-date=1 dhjetor 2020|publisher=This Is Anfield|language=en}}</ref> Më 28 shkurt 2021, ai shënoi golin e parë në kampionat për këtë sezon në fitoren 2–0 kundër [[Sheffield United F.C.|Sheffield United]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56143443|title=Sheffield United 0–2 Liverpool|author=Alex Bysouth|date=28 shkurt 2021|accessdate=28 shkurt 2021|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2020–21 me 34 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Jones shënoi golin e parë të sezonit 2021–22 më 25 shtator në barazimin 3–3 kundër [[Brentford F.C.|Brentford]].<ref>{{cite web|url=https://www.givemesport.com/1758789-brentford-33-liverpool-bees-earn-a-point-after-curtis-jones-screamer|title=Brentford 3–3 Liverpool: Bees earn a point after Curtis Jones screamer|author=Paul Conolly|date=25 shtator 2021|accessdate=17 nëntor 2022|website=GiveMeSport|language=en}}</ref> Tre ditë më pas, ai ishte protagonist me dy asiste në fitoren 5–1 kundër [[FC Porto|Portos]] në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite news|url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-brilliant-stats-from-curtis-jones-man-of-the-match-display-v-porto-for-liverpool/|title=Six brilliant stats from Curtis Jones' MOTM display v Porto for Liverpool|publisher=Planet Football|language=en|date=29 shtator 2021|access-date=17 nëntor 2022}}</ref> Liverpooli humbi një mundësi historike për të fituar katër trofe në një sezon: ata fituan Kupën e Ligës dhe Kupën e Anglisë, por u mposhtën në finalen e Ligës së Kampionëve dhe e mbyllën Premier Ligën në vëndin e dytë.<ref>{{cite web|url=https://www.sportingnews.com/uk/football/news/liverpool-quadruple-chase-2021-22-reds-man-united-treble/pmwqorelovih6pge6xnpv3av|title=Liverpool's quadruple, treble chase is over: Reds settle for double in 2021–22|author=Carrie Dunn|date=29 maj 2022|accessdate=2 qershor 2023|website=Sporting News|language=en}}</ref> Më 17 nëntor 2022, Jones firmosi një kontratë të re pesë-vjeçare me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/curtis-jones-signs-new-long-term-contract-liverpool-fc|title=Curtis Jones signs new long-term contract with Liverpool FC|author=Sam Williams|date=17 nëntor 2022|accessdate=17 nëntor 2022|publisher=Liverpool F.C.|language=en}}</ref> Gjatë sezonit 2022–23, ai shënoi tre gola në kampionat, përfshirë edhe dopietën e parë kundër [[Leicester City F.C.|Leicester City]] më 15 maj.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2023/may/15/leicester-liverpool-premier-league-match-report|title=Curtis Jones double for Liverpool damages Leicester's survival hopes|author=Ben Fisher|date=15 maj 2023|accessdate=18 maj 2023|publisher=The Guardian|language=en}}</ref> Në përfundim të sezonit, Liverpooli e humbi mundësinë të kualifikohej në Ligën e Kampionëve për sezonin e ardhshëm.<ref>{{cite news|url=https://www.tntsports.co.uk/football/premier-league/2022-2023/mohamed-salah-totally-devastated-liverpool-miss-out-on-champions-league-football-absolutely-no-excus_sto9623012/story.shtml|title=Mohamed Salah 'totally devastated' Liverpool miss out on Champions League football: 'absolutely no excuse'|publisher=TNT Sports|language=en|date=26 maj 2023|access-date=29 maj 2023}}</ref> ====2023–2026: Sezonet e fundit dhe largimi==== Jones e nisi sezonin 2023–24 si titullar, por në muajin tetor dhe nëntor u pezullua si dhe pësoi një dëmtim, duke e humbur vëndin e titullarit ndaj [[Ryan Gravenberch]].<ref>{{cite web|date=5 nëntor 2023|title=Why Curtis Jones is not in the Liverpool squad vs. Luton|url=https://www.thisisanfield.com/2023/11/why-curtis-jones-is-not-in-the-liverpool-squad-vs-luton/|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai mori kartonin e kuq të parë në karrierë më 30 shtator në ndeshjen kundër [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] për një ndërhyrje të gabuar ndaj [[Yves Bissouma]]s. Gjyqtari [[Simon Hooper]] e ndëshkoi fillimisht me kartonë të verdhë, por pasi e ripa episodin në sistemin VAR, ndryshoi vendimin dhe e përjashtoi Jones me karton të kuq. Mesfushori u pezullua me tre ndeshje për këtë ndërhyrje.<ref name="bbc3match">{{cite web|title=Jones to serve three-match ban after appeal fails|url=https://www.bbc.co.uk/sport/articles/cj5vqj9zm51o|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Vendimi i Hooper për të përjashtuar Jones u kritikua nga analistë të ndryshëm si [[Gary Neville]] dhe [[Jamie Redknapp]].<ref>{{cite web|title=WATCH: Liverpool's Curtis Jones sees red after controversial VAR call vs Tottenham|url=https://www.fourfourtwo.com/news/watch-liverpools-curtis-jones-sees-red-after-controversial-var-call-vs-tottenham|access-date=9 dhjetor 2023|website=FourFourTwo|language=en|date=30 shtator 2023}}</ref> Jones shënoi golat e parë të sezonit në fitoren 5–1 kundër [[West Ham United F.C.|West Ham United]] në çerek-finalen e Kupës së Ligës më 20 dhjetor 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-advance-carabao-cup-semi-finals-5-1-win-over-west-ham|title=Liverpool advance to Carabao Cup semi-finals with 5–1 win over West Ham|date=20 dhjetor 2023|publisher=Liverpool F.C.|language=en}}</ref> Goli i tij i dytë në ndeshje ishte i 500ti i Liverpoolit në Kupën e Ligës.<ref name="EFLcup">{{cite web|author=Simon Stone|title=Jurgen Klopp's side reach Carabao Cup last four|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67700011|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 dhjetor 2023}}</ref> Ai u emërua lojtari i ndeshjes si dhe u lavdërua nga trajneri Klopp.<ref name="SKYwestham">{{cite web|title=Liverpool 5–1 West Ham: Curtis Jones scores twice as Reds ease into Carabao Cup semi-finals|url=https://www.skysports.com/football/news/12309/13034968/liverpool-5-1-west-ham-curtis-jones-scores-twice-as-reds-ease-into-carabao-cup-semi-finals|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Më 17 shkurt 2024, Jones ndrydhi kyçin e këmbës gjatë ndeshjes kundër [[Brentford F.C.|Brentfordit]] dhe u largua nga stadiumi me baterica.<ref name="bbcbrentford">{{cite web|author=Timothy Abraham|title=Brentford 1–4 Liverpool: Mohamed Salah scores on return as Reds extend lead at top|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/68260175|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref><ref name="SKYbrentford">{{cite web|title=Liverpool injuries pile up as Diogo Jota, Curtis Jones and Darwin Nunez come off at Brentford|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/13074013/liverpool-injuries-pile-up-as-diogo-jota-curtis-jones-and-darwin-nunez-come-off-at-brentford|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Si pasojë, ai humbi finalen e Kupës së Ligës, të cilën Liverpooli e fitoi duke mposhtur Çelsin në kohën shtesë.<ref name="the guardian efl">{{cite web|title=Liverpool's Diogo Jota and Curtis Jones ruled out of Carabao Cup final|url=https://www.theguardian.com/football/2024/feb/19/liverpools-diogo-jota-and-curtis-jones-ruled-out-of-carabao-cup-final|publisher=The Guardian|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref><ref name="90MININJURY">{{cite web|url=https://www.90min.com/posts/liverpool-injuries-every-player-out-of-carabao-cup-final-vs-chelsea|title=Liverpool injuries: Every player out of Carabao Cup final vs Chelsea|website=90min.com|language=en|date=25 shkurt 2024|access-date=25 shkurt 2024}}</ref> Jones luajti në 33 ndeshje në kampionat gjatë sezonit 2024–25, duke fituar titullin e dytë të Premier Ligës në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/23815/Curtis-Jones/overview|title=Curtis Jones: Overview|publisher=Premier League|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Ai luajti ndeshjen e tij të 100të në Premier Ligë më 26 dhjetor 2024 në fitoren 3–1 kundër Leicester Cityt, duke shënuar një nga golat e ekipit.<ref name="3rdgoal">{{cite web|title=Liverpool 3–1 Leicester: Cody Gakpo, Curtis Jones and Mohamed Salah on target as Reds go seven points clear|url=https://www.skysports.com/football/news/11661/13279205/liverpool-3-1-leicester-cody-gakpo-curtis-jones-and-mohamed-salah-on-target-as-reds-go-seven-points-clear|publisher=Sky Sports|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Më 12 shkurt 2025, ai u përfshi në një debat me lojtarin e Evertonit [[Abdoulaye Doucouré]] pasi ky i fundit bëri një veprim provokues ndaj tifozëve të Liverpoolit pas golit të Evertonit në minutën e 98të; të dy lojtarët u përjashtuan me karton të kuq.<ref name="EVERTON RED CARD">{{cite web|title=Everton 2–2 Liverpool|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/czd41jzgl66t|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=8 qershor 2026}}</ref> Më 14 dhjetor 2015, Jones luajti ndeshjen e tij të 200të në të gjitha kompeticionet me Liverpoolin në fitoren 2–0 kundër [[Brighton & Hove Albion F.C.|Brighton & Hove Albion]]. Në moshën 24 vjeç e 317 ditë, ai u bë lojtari më i ri i klubit që nga [[Steven Gerrard]] në shtator 2003 që e arrin këtë shifër. ===Internazionale=== Më 21 gusht 2026, Jones firmosi një marrëveshje pesë-vjeçare me klubin italian [[F.C. Internazionale Milano|Inter]]. Vlera e transferimit ishte 30 milion €.<ref>{{Cite web|date=21 gusht 2026|title=Curtis Jones completes permanent transfer to Internazionale|publisher=Liverpool F.C.|language=en|url=https://www.liverpoolfc.com/news/curtis-jones-completes-permanent-transfer-internazionale|access-date=21 gusht 2026}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Jones bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja angleze nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]] më 7 tetor 2020 në barazimin 3–3 kundër [[Kombëtarja andorrase nën-21 e futbollit|Andorrës]].<ref>{{cite web|url=https://www.thefa.com/news/2020/oct/07/england-mu21s-andorra-match-report-071020|title=Injury-time equaliser denies Young Lions three points in Andorra|author=Will Jennings|date=7 tetor 2020|accessdate=7 tetor 2020|publisher=Federata Angleze e Futbollit|language=en}}</ref> Goli i tij i parë me ekipin nën-21 erdhi në fitoren 3–1 po kundër Andorrës.<ref>{{Cite news|date=13 nëntor 2020|title=England U21 3–1 Andorra U21|publisher=BBC Sport|language=en|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54934110|access-date=13 nëntor 2020}}</ref> Ai ishte pjesë e ekipit që luajti në finalet e Kampionatit Evropian nën-21 në verën e vitit 2021; Anglia u eliminua në fazën e grupeve kurse Jones shënoi në ndeshjen e fundit të grupit kundër [[Kombëtarja kroate nën-21 e futbollit|Kroacisë]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/56583091|title=Croatia U21 1–2 England U21|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 mars 2021|access-date=18 korrik 2023}}</ref> Jones u ftua sërisht për të luajtur në të njëjtin turne dy vite më vonë.<ref>{{Cite web|author=Nicholas Veevers|date=14 qershor 2023|title=England MU21s squad named for EURO Finals|url=https://www.englandfootball.com/articles/2023/Jun/14/england-mens-under-21s-squad-named-for-uefa-u21-euro-finals-20231406|access-date=26 qershor 2023|website=EnglandFootball.com|language=en}}</ref> Më 8 korrik 2023, ai u konsiderua autori i golit të fitores në ndeshjen finale kundër [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanjës]], pasi ai devijoi në rrjetë një gjuajtje të [[Cole Palmer]].<ref name="u21">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/66127349|title=England beat Spain to win Euro U21 Championship|author=Alex Howell|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 korrik 2023|accessdate=8 korrik 2023}}</ref> Ai u shpall lojtari i ndeshjes kurse Anglia fitoi titullin e parë që nga viti 1984.<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/under21/news/0282-184fa3bb7be6-e65e4e394a30-1000--every-player-of-the-match/|title=Every U21 EURO Player of the Match|publisher=UEFA|language=en|date=8 korrik 2023|access-date=9 korrik 2023}}</ref> Jones gjithashtu u emërua në ekipin më të mirë të turneut. Më 21 maj 2024, Jones u ftua për herë të parë në kombëtaren e parë si pjesë e listës paraprake me 33 lojtarë për [[UEFA Euro 2024]].<ref>{{cite web|author1=Alex Howell|author2=Simon Stone|title=Rashford and Henderson left out of England squad|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c3gglr8mpzdo|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=21 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521133831/https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3gglr8mpzdo|archive-date=21 maj 2024|date=21 maj 2024}}</ref> Megjithatë, ai nuk u përfshi në listën përfundimtare me 26 lojtarë.<ref>{{cite news|title=Maddison & Jones cut from England's Euro 2024 squad|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cgxx4jpgv1po|access-date=6 qershor 2024|publisher=BBC Sport|language=en|date=6 qershor 2024}}</ref> Në nëntor 2024, Jones u ftua nga trajneri [[Lee Carsley]] për ndeshjet e [[UEFA Liga e Kombeve|UEFA Ligës së Kombeve]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cje0y323yp5o|title=Liverpool news: Lee Carsley on Curtis Jones' England call-up|date=7 nëntor 2024|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Ai bëri debutimin e tij ndërkombëtar më 14 nëntor në ndeshjen kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]], duke shënuar një gol të bukur me thembër në minutën e 83të të takimit.<ref>{{Cite web|author=Joseph McBride|date=14 nëntor 2024|title=Curtis Jones reaction says everything about outrageous England debut goal|url=https://www.liverpool.com/liverpool-fc-news/features/curtis-jones-england-goal-liverpool-30375751|access-date=14 nëntor 2024|publisher=Liverpool F.C.|language=en}}</ref><ref>{{cite web|author=Phil McNulty|title=England move top of Nations League group with dominant win in Greece|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cy4npdnyddzt|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=15 nëntor 2024|date=14 nëntor 2024}}</ref> ==Profili i lojtarit== Jones është një [[Mesfushori|mesfushor]] i gjithanshëm, i cili mund të luaj pothuajse në çdo rol në mesfushë. Ai është një lojtar i shkathët, i cili kontribon në fazën mbrojtëse dhe atë sulmues.<ref>{{cite web|url=https://www.thisisanfield.com/2023/04/jamie-carragher-leads-liverpool-fans-praise-for-gini-like-curtis-jones/|title=Jamie Carragher leads Liverpool fans' praise for 'Gini-like' Curtis Jones|author=Jack Lusby|date=18 prill 2023|accessdate=6 maj 2023|website=This Is Anfield|language=en}}</ref> Ai dallohet për lëvizjet në sulm, pasimet e sakta dhe shfrytëzimin e mundësive për të shënuar gol.<ref>{{cite web|url=https://inews.co.uk/sport/football/curtis-jones-liverpool-fixes-trent-alexander-arnold-new-role-2302266|title=Curtis Jones is 'setting the tone' and proving Liverpool's fixes go beyond Trent Alexander-Arnold's new role|author=Michael Hincks|date=27 prill 2023|accessdate=6 maj 2023|website=iNews|language=en}}</ref> Jones gjithashtu dallohet për inteligjencën e tij dhe nivelin e punës në fushë.<ref>{{cite web|url=https://tribuna.com/en/news/liverpoolfc-2023-04-29-he-really-helps-us-fabinho-piles-praise-on-resurgent-curtis-jones/|title='He really helps us': Fabinho piles praise on resurgent Curtis Jones|author=Aleksei Blokhin|date=30 prill 2023|accessdate=4 maj 2023|website=Tribuna|language=en}}</ref> Në fillimet e karrierës së tij te Liverpooli, Jones u konsiderua si pasardhësi i legjendës [[Steven Gerrard]].<ref>{{Cite web|url=http://www.worldfootballscouting.com/schede-giovani-talenti/curtis-jones-2001-inghilterra/|title=Curtis Jones: 2001 – Inghilterra|publisher=World Football Scouting|language=it|date=12 mars 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/curtis-jones-stella-nxgn-del-liverpool-cresciuta-con-gerrard/1lnf8mfuw6c7gzteyo8fiauvb|title=Curtis Jones, stella NxGn del Liverpool cresciuta con Gerrard|language=it|date=26 korrik 2018}}</ref> ==Jeta personale== Curtis Julian Jones lindi më 30 janar 2001 në [[Liverpool]], Merseyside.<ref>{{cite web|url=https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF|title=FIFA Club World Cup Qatar 2019: List of Players: Liverpool FC|publisher=FIFA|language=en|page=7|date=5 dhjetor 2019|access-date=17 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121123420/https://tournament.fifadata.com/documents/FCWC/2019/pdf/FCWC_2019_SQUADLISTS.PDF|archive-date=21 janar 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/190257/curtis-jones|title=Curtis Jones: Overview|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=9 nëntor 2020}}</ref> Ai u rrit në zonën Toxteth të qytetit.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-fc-curtis-jones-interview-profile-arsenal-carabao-cup-news-a9176961.html|title=Liverpool's Curtis Jones: 'Growing up in Toxteth made me the player I am today'|author=Tom Kershaw|newspaper=The Independent|language=en|location=Londër|date=5 janar 2020|access-date=27 tetor 2022}}</ref> Ai është me origjinë nigeriane nga gjyshja e tij.<ref>{{Cite web|url=https://onefootball.com/en/news/england-risk-losing-jones-to-nigeria-heres-why-38382146|title=England Risk Losing Jones to Nigeria: Here's Why|date=13 tetor 2023|website=OneFootball|language=en}}</ref> Babai i tij, Dean, ka qënë gjithashtu futbollist.<ref>{{Cite web|url=https://zodius.com/cronenews11/curtis-jones-parents.html|title=Curtis Jones' Parents: A Look Into His Family Life And Background|website=zodius.com|language=en|date=10 nëntor 2024|access-date=15 nëntor 2024}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Jones u bë baba për herë të parë në tetor 2024 pasi partnerja e tij Saffron Khan lindi një vajzë të cilën e quajtën Giselle.<ref>{{cite web|author=Joe Rimmer|title='A little dream' – Curtis Jones gives heartwarming interview after Liverpool goal and becoming a dad|url=https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/a-little-dream-curtis-jones-30188462|website=Liverpool Echo|language=en|access-date=21 tetor 2024|date=20 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|author1=Richard Tanner|title=First-time father Jones is the daddy of Anfield as he inspires Reds past Chelsea|url=https://www.irishexaminer.com/sport/soccer/arid-41499899.html|website=[[Irish Examiner]]|language=en|access-date=21 tetor 2024|date=20 tetor 2024}}</ref> Ata u fejuan në qershor 2025.<ref>{{cite web|author=Sam Millne|title=Van Dijk meets Ronaldo, Gakpo's new hair & Jota gets married! – Liverpool player holidays|url=https://www.thisisanfield.com/2025/06/van-dijk-meets-ronaldo-gakpos-new-hair-jota-gets-married-liverpool-player-holidays/|website=This is Anfield|language=en|access-date=1 korrik 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250701103021/https://www.thisisanfield.com/2025/06/van-dijk-meets-ronaldo-gakpos-new-hair-jota-gets-married-liverpool-player-holidays/|archive-date=1 korrik 2025|date=29 qershor 2025}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== {{Updated|8 shtator 2026}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa Kombëtare !colspan="2"|Kupa e Ligës !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="9"|[[Liverpool F.C.|Liverpool]] |[[2018–19 Liverpool F.C. season|2018–19]]<ref>{{soccerbase season|111601|2018|access-date=5 dhjetor 2020}}</ref> |[[Premier League]] |0||0||1||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||1||0 |- |[[2019–20 Liverpool F.C. season|2019–20]]<ref name="sb1920">{{soccerbase season|111601|2019|access-date=5 dhjetor 2020}}</ref> |Premier League |6||1||4||2||2||0||0||0||0||0||12||3 |- |[[2020–21 Liverpool F.C. season|2020–21]]<ref>{{soccerbase season|111601|2020|access-date=27 tetor 2022}}</ref> |Premier League |24||1||2||0||2||2||5{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]}}||1||1{{efn|name=FACS|Ndeshje në [[FA Community Shield|Superkupën e Anglisë]]}}||0||34||4 |- |[[2021–22 Liverpool F.C. season|2021–22]]<ref>{{soccerbase season|111601|2021|access-date=27 tetor 2022}}</ref> |Premier League |15||1||4||0||4||0||4{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||27||1 |- |[[2022–23 Liverpool F.C. season|2022–23]]<ref>{{soccerbase season|111601|2022|access-date=21 janar 2025}}</ref> |Premier League |18||3||2||0||0||0||2{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=FACS}}||0||23||3 |- |[[2023–24 Liverpool F.C. season|2023–24]]<ref>{{soccerbase season|111601|2023|access-date=21 janar 2025}}</ref> |Premier League |23||1||2||1||5||3||6{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan="2"|—||36||5 |- |[[2024–25 Liverpool F.C. season|2024–25]]<ref>{{soccerbase season|111601|2024|access-date=13 shkurt 2025}}</ref> |Premier League |33||3||0||0||5||0||8{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||46||3 |- |[[2025–26 Liverpool F.C. season|2025–26]]<ref>{{soccerbase season|111601|2025|access-date=10 gusht 2025}}</ref> |Premier League |34||1||4||2||1||0||9{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=FACS}}||0||49||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !153||11||19||5||19||5||34||1||3||0||228||22 |- |[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2026–27 Inter Milan season|2026–27]]<ref>{{soccerbase season|111601|2026|access-date=22 August 2026}}</ref> |[[Serie A]] |2||0||0||0||colspan=2|—||1{{efn|name=UCL}}||0||0||0||3||0 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !155||11||19||5||19||5||35||1||3||0||231||22 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== {{updated|10 qershor 2025}}<ref name="wfnat">{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/person/pe512957/curtis-jones/international-matches/|title=Curtis Jones: Internationals|publisher=World Football|language=en|access-date=21 janar 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="2"|[[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]] |2024||2||1 |- |2025||4||0 |- !colspan="2"|Gjithsej||6||1 |} ====Golat me kombëtaren==== {{updated|7 qershor 2025}} :''Rezultatet e Anglisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Jones.'' {| class="wikitable sortable" |+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Curtis Jones |- !scope="col"|Nr. !scope="col"|Data !scope="col"|Vendi !scope="col"|Ndsh !scope="col"|Kundërshtari !scope="col"|Goli !scope="col"|Rezultati !scope="col"|Kompeticioni |- |style="text-align: center;"|1||14 nëntor 2024||[[Stadiumi Olimpik (Athinë)|Stadiumi Olimpik]], Athinë, Greqi||style="text-align: center;"|1||{{fb|GRE}}||style="text-align: center;"|3–0||style="text-align: center;"|3–0||[[UEFA Liga e Kombeve B 2024–25]] |} ==Trofe== [[Skeda:LFC Parade 2025 - 54547000448.jpg|parapamje|djathtas|190px|Jones (në qëndër) gjatë paradës së Liverpoolit për fitimin e Premier Ligës për sezonin 2024–25.]] ;Liverpool *[[Premier League]]: [[2019–20 Premier League|2019–20]], [[2024–25 Premier League|2024–25]] *[[FA Cup]]: [[2021–22 FA Cup|2021–22]] *[[EFL Cup]]: [[2021–22 EFL Cup|2021–22]], [[2023–24 EFL Cup|2023–24]]; finalist: [[2024–25 EFL Cup|2024–25]] *[[FA Community Shield]]: [[2022 FA Community Shield|2022]]; finalist: [[2020 FA Community Shield|2020]], [[2025 FA Community Shield|2025]] *[[UEFA Liga e Kampionëve]] finalist: [[2021–22 UEFA Champions League|2021–22]] *[[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[FIFA Kupa e Botës për Klube 2019|2019]] ;Anglia nën-21 *[[UEFA Kampionati Evropian nën-21]]: 2023 ;Çmime personale *Lojtari i Sezonit në [[Professional Development League|Premier League 2]]: [[2019–20 Professional U23 Development League|2019–20]]<ref name="auto"/> *Ekipi i Turneut i UEFA Kampionatit Evropian nën-21: 2023<ref>{{Cite web|date=11 korrik 2023|title=2023 Under-21 EURO Team of the Tournament|publisher=UEFA|language=en|url=https://www.uefa.com/under21/news/0283-1876f534fb25-e069a027749d-1000--team-of-the-tournament/|access-date=17 korrik 2023}}</ref> == Referime == {{Reflist|2}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category}} * [https://www.inter.it/en/teams/first-team/player/curtis-jones Profili] te uebfaqja zyrtare e Interit * [https://www.liverpoolfc.com/info/curtis-jones Profili] te uebfaqja zyrtare e Liverpoolit * [https://www.englandfootball.com/england/mens-senior-team/squad/curtis-jones Profili] te Federata Angleze e Futbollit * [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/players/250106935/ Curtis Jones] – Rekordi në kompeticionet e [[UEFA]]s [[Kategoria:Lindje 2001]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë anglezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren angleze]] [[Kategoria:Futbollistë në Liverpool F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] bhqlt4tc3hyhgfqekunmqughplzkqg1 Diskutim:Curtis Jones 1 406142 3062463 3038508 2026-11-04T10:19:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062463 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Curtis Jones]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3038507 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://zodius.com/cronenews11/curtis-jones-parents.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 shtator 2026 03:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Curtis Jones]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062462 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230716111021/https://legacy.liverpoolfc.com/news/tour-2018/308654-curtis-jones-jurgen-klopp-interview për lidhjen https://legacy.liverpoolfc.com/news/tour-2018/308654-curtis-jones-jurgen-klopp-interview. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:19 (CET) dfd0hljpmhmuxjm4ujoaqr4i9ai3neg Diskutim:Charles Starkweather 1 406954 3062441 3049533 2026-11-04T09:10:29Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062441 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Charles Starkweather]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049532 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150731011012/http://trib.com/news/local/crime-and-courts/report-charles-starkweather-s-girlfriend-in-critical-condition/article_bef562e6-7997-5eaa-9eeb-6c9b78ae8028.html për lidhjen http://trib.com/news/local/crime-and-courts/report-charles-starkweather-s-girlfriend-in-critical-condition/article_bef562e6-7997-5eaa-9eeb-6c9b78ae8028.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 shtator 2026 08:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Charles Starkweather]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062440 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201127091239/http://karisable.com/skazfulgate.htm për lidhjen http://karisable.com/skazfulgate.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 10:10 (CET) gpsrrthtn0ed8chf6gvejmvxjwm1wph Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e fuqisë dhe energjisë 4 407895 3062459 3060426 2026-11-04T10:11:23Z Klein Muçi 52109 Mbyllur: Të griset · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062459 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Matja e fuqisë dhe energjisë]] == {{dmb|1|Grise|3=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:11 (CET)}} '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:18 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:18 (CEST) === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:19 (CEST) * {{Të griset}} - sipas [[:en:WP:SNOW|klauzolës ''snowball'']] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 tetor 2026 18:02 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 13:11 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 29 tetor 2026 19:54 (CET) === Diskutimi === {{dmb|2}} 7mbu4pbj7sjzxzliv41wzota1buy4ne Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rezistencës 4 407896 3062458 3060425 2026-11-04T10:11:13Z Klein Muçi 52109 Mbyllur: Të griset · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062458 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Matja e rezistencës]] == {{dmb|1|Grise|3=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:11 (CET)}} '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:19 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:21 (CEST) === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:20 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 13:11 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 29 tetor 2026 19:53 (CET) === Diskutimi === {{dmb|2}} 08dd3m41uzj4ikydxnmf846ayhk8fhz Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensonit 4 407897 3062457 3060424 2026-11-04T10:11:00Z Klein Muçi 52109 Mbyllur: Të griset · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062457 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Matja e rrymes dhe tensonit]] == {{dmb|1|Grise|3=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:11 (CET)}} '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:21 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:21 (CEST) === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 13:11 (CEST) * {{Të griset}} - Pasi është veç i njëjti artikull me "tensonit" e jo "tensionit" s'mendoj që kemi nevojë me diskutu këtu shumë hollësishëm [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:27 (CET) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 29 tetor 2026 19:52 (CET) === Diskutimi === {{dmb|2}} k6swgzz8bgsgcdwh0cyvxijovtz2nlu Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Gabimet në matje 4 407898 3062456 3060611 2026-11-04T10:10:43Z Klein Muçi 52109 Mbyllur: Të griset · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062456 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Gabimet në matje]] == {{dmb|1|Grise|3=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:10 (CET)}} '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:23 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:23 (CEST) === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:23 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 13:11 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 29 tetor 2026 19:51 (CET) * {{Të griset}} -[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 30 tetor 2026 15:18 (CET) === Diskutimi === {{dmb|2}} nr96lgjqawgs15hrf6owtu34ru57og9 Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Termoçiftet 4 407899 3062455 3060421 2026-11-04T10:10:22Z Klein Muçi 52109 Mbyllur: Të griset · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062455 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Termoçiftet]] == {{dmb|1|Grise|3=— [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 11:10 (CET)}} '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:24 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST) === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 12:53 (CEST) * {{Të griset}} - Mbushur me gabime, dhe duket se u krijua pa kuptuar nëse është në fakt një artikull në Wikipedia. Një artikull veçse ekziston për këtë temë tek ''[[Termoelementi]]''. Propozoj shndërrimin e këtij titulli (rrjedhimisht edhe formës së shquar ''[[Termoçifti]]'') në ridrejtim tek ''[[Termoelementi]]''. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:23 (CET) * {{Të griset}} - [[Përdoruesi:DieliAlla|DieliAlla]] ([[Përdoruesi diskutim:DieliAlla|diskutimet]]) 29 tetor 2026 19:50 (CET) === Diskutimi === {{dmb|2}} 8bgqk3d0txmp0va5mecofd1cncaodod Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës/Arkivi 1 1 407950 3062386 3061072 2026-11-04T04:24:53Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]] 3062386 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141026210120/http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156 për lidhjen http://archive.thedailystar.net/newDesign/print_news.php?nid=96156. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 nëntor 2024 15:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057737 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mosque_Architecture. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241202173257/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shah_Muhammad_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170922051514/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Atiya_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200617223708/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Farrukh_Siyar_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200611184853/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Kartalab_Khan%E2%80%99s_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210928035744/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shaista_Khan_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240812185820/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Musa_Khan_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250601203124/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque%2C_Dhaka për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chawk_Mosque,_Dhaka. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241130200810/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Churihatta_Mosque,_Dhaka. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231117051153/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bakht_Binat%E2%80%99s_Mosque. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Goaldi_Mosque. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241201195634/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baba_Adam%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2026 07:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058573 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 19:54 (CEST) saeuskhvgignwmznwk4jlq8sacalcoy Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi 1 1 407951 3062390 3059660 2026-11-04T04:25:33Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kristjan Asllani]] 3062390 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717459 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ata.gov.al/2024/09/16/kristjan-asllani-rinovon-kontraten-me-interin-deri-ne-2028-en/?amp=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 00:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2819760 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230531180858/https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230531180858/https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 korrik 2025 03:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2904333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240916214223/https://www.transfermarkt.us/kristjan-asllani/nationalmannschaft/spieler/543771/verein_id/11952 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/kristjan-asllani/nationalmannschaft/spieler/543771/verein_id/11952. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shkurt 2026 15:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056419 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251223013101/https://sport.sky.it/calciomercato/2022/06/10/kristjan-asllani-chi-e-carriera-inter për lidhjen https://sport.sky.it/calciomercato/2022/06/10/kristjan-asllani-chi-e-carriera-inter. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2026 03:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058493 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20261011023140/https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml për lidhjen https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 14:43 (CEST) pec0m19m9ga2oqjj1aoc77cplvtr5s6 Diskutim:Augusti 1 407969 3062345 3059665 2026-11-04T02:44:26Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062345 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Augustus|25 shtator 2026|1376715022}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 23 tetor 2026 19:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Augusti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059664 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U zëvendësua lidhja e arkivit https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211027/AJAcZ8CWVMA me https://web.archive.org/web/20251122113814/https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA te lidhja https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 05:46 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Augusti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062344 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20261005044356/https://roman-emperors.sites.luc.edu/auggie.htm për lidhjen https://www.roman-emperors.sites.luc.edu/auggie.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 03:44 (CET) ia1cpfbmlbaqt1rvz0qacfz67s5d65b Diskutim:Çarli Çaplin 1 408014 3062216 3059485 2026-11-03T16:48:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062216 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|Charlie Chaplin|21 tetor 2026|1381253206}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çarli Çaplin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062215 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.channel4.com/programmes/the-story-of-film-an-odyssey. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:48 (CET) q3pxi6tcgjp8fnc9wqv5wv2v660mhaf Aristotel Samsuri 0 408273 3062303 3061303 2026-11-03T23:42:13Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6) 3062303 wikitext text/x-wiki {{short description|Futbollist shqiptar}} {{Infobox football biography | name = Teli Samsuri | image = | full_name = Aristotel Samsuri | birth_date = | birth_place = [[Qyteza (fshat)|Qytezë]], Shqipëri<ref>[https://web.archive.org/web/20150415213820/http://www.qyteza.org/index.aspx?PageID=%20116 Qyteza: Sporti]</ref> | death_date = 1942–1944 | death_place = [[Selanik]], [[Greqi]] | height = | position = [[Forward (association football)|Centre forward]] | years1 = 1930–1940 | clubs1 = [[KF Skënderbeu Korçë|Skënderbeu]] | caps1 = | goals1 = 16+ }} '''Aristotel "Teli" Samsuri''' ishte një futbollist [[Shqiptarët|shqiptar]].<ref>{{Cite web |url=http://www.arkivalajmeve.com/Kampionati-2-sezoni-1931.121973/ |title=Kampionati 2, sezoni 1931 |access-date=1 nëntor 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170519222516/http://www.arkivalajmeve.com/Kampionati-2-sezoni-1931.121973/ |archive-date=19 maj 2017 |url-status=dead}}</ref> == Nderime == ;Skënderbeu Korçë *'''[[Kategoria Superiore]]: 1''' :: [[Kategoria e Parë 1933|1933]]<ref>[https://www.rsssf.org/players/alba-champ-teams.html Albania - Championship Winning Teams] - RSSSF</ref> == Burime == {{reflist}} {{Golashënuesit e Kategorisë Superiore}} {{DEFAULTSORT:Samsuri, Aristoteli}} [[Kategoria:Njerëz nga Devolli]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Skënderbeu]] {{Fut-cung}} ll1985is3esp5k7y5bpo782vyzk42fm Wikipedia:Artikuj të mirë/Kandidatura/Ronald Gërçaliu 4 408315 3062225 3061547 2026-11-03T17:39:51Z Klein Muçi 52109 /* Votimi */ Votë: PËR · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]] 3062225 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Ronald Gërçaliu]] == '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''9 nëntor 2026, 15:30 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{PËR}}, * {{KUNDËR}} ose * {{ASNJANËS}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{PËR}} - Artikulli ngjan t'i plotësojë kriteret dhe është goxha më mirë se homologët e tij në gjuhët e tjera. — [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 18:39 (CET) === Diskutimi === nfw625ig8m3plthpatzrsyrzsbz71ix 3062240 3062225 2026-11-03T19:18:59Z Velocitas34 161876 /* Votimi */ 3062240 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Ronald Gërçaliu]] == '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''9 nëntor 2026, 15:30 (CET)''''' <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> === Votimi === <!-- Votoni në një rresht të ri: * {{PËR}}, * {{KUNDËR}} ose * {{ASNJANËS}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. --> * {{PËR}} - Artikulli ngjan t'i plotësojë kriteret dhe është goxha më mirë se homologët e tij në gjuhët e tjera. — [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 18:39 (CET) * {{PËR}} - [[Përdoruesi:Velocitas34|Velocitas34]] ([[Përdoruesi diskutim:Velocitas34|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 20:18 (CET) === Diskutimi === cbkl8agkaim5ltur4j9g9clvcp6jwyc Diskutim:Vasil Shkurtaj 1 408376 3062159 2026-11-03T12:00:05Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062159 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vasil Shkurtaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062158 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180211131124/http://supersport.al/sukaj-zgjon-vllaznine-kamza-pushton-kukesin/ për lidhjen http://supersport.al/sukaj-zgjon-vllaznine-kamza-pushton-kukesin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 13:00 (CET) b6sndnf60kbrf5xkzoi0cqzzmkh89za Diskutim:Viktor Korchnoi 1 408377 3062165 2026-11-03T12:53:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062165 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Viktor Korchnoi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062164 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160807163531/http://d4-d5.ru/wp-content/uploads/2013/08/Korchnoj-SHahmaty-bez-poshhady-.pdf për lidhjen http://d4-d5.ru/wp-content/uploads/2013/08/Korchnoj-SHahmaty-bez-poshhady-.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 13:53 (CET) kkunma5asrah4vaq31f6di82myslx5i Diskutim:Vizioni kompjuterik 1 408378 3062173 2026-11-03T13:27:39Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062173 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vizioni kompjuterik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062172 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111118114326/http://www.mas.ecp.fr/vision/Personnel/nikos/paragios-chen-faugeras/ për lidhjen http://www.mas.ecp.fr/vision/Personnel/nikos/paragios-chen-faugeras/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 14:27 (CET) hereemdkr8udhztn8denfug9tdvs5ml Ida Tarbell 0 408379 3062183 2026-11-03T14:17:06Z Albi Ndoni 109453 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1380547428|Ida Tarbell]]" 3062183 wikitext text/x-wiki Ida Minerva Tarbell (Nëntor 5, 1857 - Janar 6, 1944) ka qenë një shkrimtare Amerikane, gazetare investigative, biografe, dhe lektore. Ajo ishte një "zbuluese aferash" kryesore dhe reformatore e Kohës Progresive e fund viteve të shek. 19 dhe filim shekullit 20 dhe një pioniere e gazetarisë investigative. [[Kategoria:Vdekje 1944]] [[Kategoria:Lindje 1857]] [[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] 4bfqfeqex6mliax80imba4ojwb6v4yi Diskutim:Xehetaria e bakrit 1 408380 3062190 2026-11-03T14:32:46Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062190 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xehetaria e bakrit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062189 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251121185938/https://www.mch.cl/columnas/la-compleja-discusion-sobre-una-nueva-fundicion-en-chile/ për lidhjen https://www.mch.cl/columnas/la-compleja-discusion-sobre-una-nueva-fundicion-en-chile/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 15:32 (CET) ml3c1265zjavrvfia7vmsfl8hvoavia Përdoruesi diskutim:VogeTose 3 408381 3062194 2026-11-03T15:14:10Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062194 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=VogeTose}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 16:14 (CET) 93znb2c1ddfhftindzfzcrgup1d3bj1 Diskutim:Zgjedhjet e përgjithshme në Kosovë 1992 1 408382 3062204 2026-11-03T15:57:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062204 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zgjedhjet e përgjithshme në Kosovë 1992]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062203 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210428012633/https://kosovapost.net/keta-ishin-130-deputetet-e-parlamentit-te-kosoves-ne-vitin-1992-prej-tyre-96-te-ldk-se/ për lidhjen https://kosovapost.net/keta-ishin-130-deputetet-e-parlamentit-te-kosoves-ne-vitin-1992-prej-tyre-96-te-ldk-se/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 16:57 (CET) ho4a1mpgsnsty6lv69bc218x869igiy Diskutim:Zonat e Mbrojtura Lagodekhi 1 408383 3062210 2026-11-03T16:24:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062210 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonat e Mbrojtura Lagodekhi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062209 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140812210313/http://apa.gov.ge/en/protected-areas/cattestone/lagodexis-daculi-teritoriebis-administracia për lidhjen http://apa.gov.ge/en/protected-areas/cattestone/lagodexis-daculi-teritoriebis-administracia. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 17:24 (CET) 3sfnuy1dvq3yzhaomrh8q14q9l8zlly Përdoruesi diskutim:Anisa Levanaj 3 408384 3062217 2026-11-03T16:50:08Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062217 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Anisa Levanaj}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 17:50 (CET) ez9csqwsi179b6szm7urv563alpde2f Diskutim:5 Herë Jo 1 408385 3062227 2026-11-03T18:04:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062227 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[5 Herë Jo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062226 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251008102227/https://popart.al/se-shpejti-premiera-e5-here-jo-zbulohen-detajet-e-komedise-romantike për lidhjen https://popart.al/se-shpejti-premiera-e5-here-jo-zbulohen-detajet-e-komedise-romantike. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 19:04 (CET) d9gkeigfc2groxbnp0c6by3cxjn8fb7 Gentian Selmani 0 408386 3062232 2026-11-03T18:22:23Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: {{Short description|Futbollist shqiptar}} {{Infobox football biography | name = Gentian Selmani | image =Gentian Selmani.jpg | image_size = | caption = | full_name = | birth_date = 9 mars 1998 | birth_place = [[Krujë]], Shqipëri | height = 1.86 m | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | clubnumber... 3062232 wikitext text/x-wiki {{Short description|Futbollist shqiptar}} {{Infobox football biography | name = Gentian Selmani | image =Gentian Selmani.jpg | image_size = | caption = | full_name = | birth_date = 9 mars 1998 | birth_place = [[Krujë]], Shqipëri | height = 1.86 m | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]] | currentclub = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | clubnumber = 1 | youthyears1 = 2002–2014 | youthclubs1 = [[FK Partizani Tirana|Partizani]] | youthyears2 = 2011–2013 | youthclubs2 = → [[Olimpic CF|Olimpic]] (huazim) | years1 = 2014–2015 | clubs1 = [[KS Kastrioti|Kastrioti]] | caps1 = 14 | goals1 = 0 | years2 = 2015–2019 | clubs2 = [[KF Laçi|Laçi]] | caps2 = 118 | goals2 = 1 | years3 = 2019–2021 | clubs3 = [[Menemenspor]] | caps3 = 50 | goals3 = 0 | years4 = 2021–2023 | clubs4 = [[Boluspor]] | caps4 = 45 | goals4 = 0 | years5 = 2023 | clubs5 = [[KF Laçi|Laçi]] | caps5 = 17 | goals5 = 0 | years6 = 2023–2025 | clubs6 = [[KF Tirana|Tirana]] | caps6 = 40 | goals6 = 0 | years7 = 2025– | clubs7 = [[KF Teuta Durrës|Teuta]] | caps7 = 36 | goals7 = 0 | nationalyears1 = 2014 | nationalteam1 = [[Kombëtarja shqiptare nën-17 e futbollit|Shqipëria nën-17]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014–2016 | nationalteam2 = [[Kombëtarja shqiptare nën-19 e futbollit|Shqipëria nën-19]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2017–2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja shqiptare nën-21 e futbollit|Shqipëria nën-21]] | nationalcaps3 = 17 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2021– | nationalteam4 = [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipëria]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 }} '''Gentian Selmani''' (lindur më [[9 mars]] [[1998]]) është një [[futbolli]]st [[Shqiptarët|shqiptar]] i cili luan për [[KF Teuta]]. Ai poashtu luajti për [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|kombëtaren shqiptare]].<ref>{{cite web|url=http://www.panorama.com.al/sport/strakosha-i-demtuar-e-zevendeson-selmani-i-lacit/|title=Strakosha i dëmtuar, e zëvendëson Selmani i Laçit|language=sq|publisher=[[Panorama Sport]]|date=25 maj 2018}}</ref><ref>{{cite web|publisher=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/lineups?gameId=594177|title=Wales v Albania game report|date=5 qershor 2021|language=en}}</ref> ==Nderime== ;Laçi *[[Superkupa e Shqipërisë]]: [[Superkupa e Shqipërisë 2015|2015]] == Burime == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Selmani, Gentian}} [[Kategoria:Lindje 1998]] [[Kategoria:Njerëz nga Kruja]] [[Kategoria:Futbollistë shqiptarë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren shqiptare]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Partizani Tirana]] [[Kategoria:Futbollistë në KS Kastrioti Krujë]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Laçi]] [[Kategoria:Futbollistë në Menemenspor]] [[Kategoria:Futbollistë në Boluspor]] [[Kategoria:Futbollistë në KF Tirana]] [[Kategoria:Futbollistë në KS Teuta Durrës]] {{sport-cung}} 2x6j8jk3i3rcqolbweqwcv0hjgt99ax Diskutim:Arti i Luftës 1 408387 3062248 2026-11-03T20:05:21Z Arianit 106 /* Përkthim */ pjesë e re 3062248 wikitext text/x-wiki == Përkthim == {{Përkthyer nga|en|The Art of War|1 nëntor 2026|1383184809}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 21:05 (CET) 5it80mr9odewabpkutfeu7p2ywx1kmj Përdoruesi diskutim:SearKeliqi 3 408388 3062253 2026-11-03T20:19:00Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062253 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=SearKeliqi}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 21:19 (CET) pbqksp9irxjwjzb0w3ma2kxppyzykny Përdoruesi diskutim:Tom233390 3 408389 3062254 2026-11-03T20:20:40Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062254 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Tom233390}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 21:20 (CET) 92sfoww50lo5q3sbk2a4zzhumtevp6f Diskutim:Alfa 21264 1 408390 3062263 2026-11-03T20:48:54Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062263 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alfa 21264]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062262 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170830002919/http://www.star.bnl.gov/public/daq/HARDWARE/21264_data_sheet.pdf për lidhjen https://www.star.bnl.gov/public/daq/HARDWARE/21264_data_sheet.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2026 21:48 (CET) qzumoa3hbfnvvdseh1lidtf1kaoyemt Përdoruesi diskutim:Sindi45355 3 408391 3062266 2026-11-03T21:09:50Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062266 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Sindi45355}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 22:09 (CET) l40ne4n05m5hec8as61r8mu5l7rkkrx Serie A 1993–94 0 408392 3062271 2026-11-03T21:40:40Z Velocitas34 161876 Faqe e re: {{Infobox football league season |competition=[[Serie A]] |season=1993–94 | image = Scudetto.svg | winners = [[A.C. Milan|Milan]]<br />titulli 14-të |dates = 29 gusht 1993 – 1 maj 1994 |continentalcup1=[[1994–95 UEFA Liga e Kampionëve|Liga e Kampionëve]] |continentalcup1 qualifiers = [[A.C. Milan|Milan]] |continentalcup3=[[UEFA Kupa]] |continentalcup3 qualifiers = [[Juventus FC|Juventus]]<br />[[S.S. Lazio|Lazio]]<br />[[Parma Calcio 1913|Parma]]<br />S.S.C. Napoli|Nap... 3062271 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league season |competition=[[Serie A]] |season=1993–94 | image = Scudetto.svg | winners = [[A.C. Milan|Milan]]<br />titulli 14-të |dates = 29 gusht 1993 – 1 maj 1994 |continentalcup1=[[1994–95 UEFA Liga e Kampionëve|Liga e Kampionëve]] |continentalcup1 qualifiers = [[A.C. Milan|Milan]] |continentalcup3=[[UEFA Kupa]] |continentalcup3 qualifiers = [[Juventus FC|Juventus]]<br />[[S.S. Lazio|Lazio]]<br />[[Parma Calcio 1913|Parma]]<br />[[S.S.C. Napoli|Napoli]]<br />[[Inter Milan|Internazionale]] |continentalcup2=[[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupa e Fituesëve të Kupave]] |continentalcup2 qualifiers = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |relegated=[[Piacenza Calcio 1919|Piacenza]]<br />[[Udinese Calcio|Udinese]]<br />[[Atalanta B.C.|Atalanta]]<br />[[U.S. Lecce|Lecce]] |league topscorer = [[Giuseppe Signori]] <br /> <small>(23 goals)</small> |matches=306 |total goals=741 |prevseason=[[Serie A 1992–93|1992–93]] |nextseason=[[Serie A 1994–95|1994–95]] }} '''Serie A 1993-1994''' është edicioni i 92-të i kompeticionit i cili u fitua nga [[A.C. Milan]].<ref>{{Cite web|title=Italy Championship 1992/93|url=https://rsssf.org/tablesi/ital93.html|access-date=2025-09-27|website=rsssf.org|language=en}}</ref> == Skuadrat == [[A.C. Reggiana 1919|Reggiana]], [[U.S. Cremonese|Cremonese]], [[Piacenza Calcio|Piacenza]] dhe [[U.S. Lecce|Lecce]] u ngjitën nga [[Serie B]]. == Ndeshjet == === Rezultatet === {{#invoke:sports results|main | source = <!-- source --> | update = complete| matches_style = FBR | team1= ATA | team2= CAG | team3= CRE | team4= FOG | team5= GEN | team6= INT | team7= JUV | team8= LAZ | team9= LEC | team10= MIL | team11= NAP | team12= PAR | team13= PIA | team14= REG | team15= ROM | team16= SAM | team17= TOR | team18= UDI | name_ATA = [[Atalanta B.C.|Atalanta]] | name_CAG = [[Cagliari Calcio|Cagliari]] | name_CRE = [[U.S. Cremonese|Cremonese]] | name_FOG = [[U.S. Foggia|Foggia]] | name_GEN = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | name_INT = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | name_JUV = [[Juventus FC|Juventus]] | name_LAZ = [[S.S. Lazio|Lazio]] | name_LEC = [[U.S. Lecce|Lecce]] | name_MIL = [[A.C. Milan|Milan]] | name_NAP = [[S.S.C. Napoli|Napoli]] | name_PAR = [[Parma F.C.|Parma]] | name_PIA = [[Piacenza Calcio|Piacenza]] | name_REG = [[A.C. Reggiana 1919|Reggiana]] | name_ROM = [[A.S. Roma|Roma]] | name_SAM = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] | name_TOR = [[Torino F.C.|Torino]] | name_UDI = [[Udinese Calcio|Udinese]] | match_ATA_CAG = 5-2 | match_ATA_CAG_note=Ndeshja u luajt tek [[Stadio Renato Dall'Ara]]. | match_ATA_CRE = 0-0 | match_ATA_FOG = 1-1 | match_ATA_GEN = 2-1 | match_ATA_INT = 2-1 | match_ATA_JUV = 1-3 | match_ATA_LAZ = 1-1 | match_ATA_LEC = 3-4 | match_ATA_MIL = 0-1 | match_ATA_NAP = 1-1 | match_ATA_PAR = 0-2 | match_ATA_PIA = 0-0 | match_ATA_REG = 2-1 | match_ATA_ROM = 1-1 | match_ATA_SAM = 1-4 | match_ATA_TOR = 2-2 | match_ATA_UDI = 1-1 | match_CAG_ATA = 1-1 | match_CAG_CRE = 0-0 | match_CAG_FOG = 1-1 | match_CAG_GEN = 0-0 | match_CAG_INT = 1-0 | match_CAG_JUV = 0-1 | match_CAG_LAZ = 4-1 | match_CAG_LEC = 2-1 | match_CAG_MIL = 0-0 | match_CAG_NAP = 1-2 | match_CAG_PAR = 0-4 | match_CAG_PIA = 2-0 | match_CAG_REG = 3-0 | match_CAG_ROM = 1-1 | match_CAG_SAM = 0-0 | match_CAG_TOR = 2-1 | match_CAG_UDI = 1-2 | match_CRE_ATA = 2-0 | match_CRE_CAG = 3-1 | match_CRE_FOG = 2-0 | match_CRE_GEN = 1-1 | match_CRE_INT = 1-4 | match_CRE_JUV = 1-1 | match_CRE_LAZ = 1-0 | match_CRE_LEC = 2-1 | match_CRE_MIL = 0-2 | match_CRE_NAP = 2-0 | match_CRE_PAR = 0-0 | match_CRE_PIA = 4-0 | match_CRE_REG = 1-1 | match_CRE_ROM = 1-1 | match_CRE_SAM = 0-0 | match_CRE_TOR = 1-1 | match_CRE_UDI = 1-1 | match_FOG_ATA = 1-1 | match_FOG_CAG = 0-1 | match_FOG_CRE = 1-1 | match_FOG_GEN = 3-0 | match_FOG_INT = 1-1 | match_FOG_JUV = 1-1 | match_FOG_LAZ = 4-1 | match_FOG_LEC = 5-0 | match_FOG_MIL = 1-1 | match_FOG_NAP = 0-1 | match_FOG_PAR = 3-2 | match_FOG_PIA = 1-0 | match_FOG_REG = 1-0 | match_FOG_ROM = 1-1 | match_FOG_SAM = 1-2 | match_FOG_TOR = 1-0 | match_FOG_UDI = 2-2 | match_GEN_ATA = 2-1 | match_GEN_CAG = 1-1 | match_GEN_CRE = 1-0 | match_GEN_FOG = 1-4 | match_GEN_INT = 1-0 | match_GEN_JUV = 1-1 | match_GEN_LAZ = 1-1 | match_GEN_LEC = 2-0 | match_GEN_MIL = 0-0 | match_GEN_NAP = 0-0 | match_GEN_PAR = 0-4 | match_GEN_PIA = 0-1 | match_GEN_REG = 0-0 | match_GEN_ROM = 2-0 | match_GEN_SAM = 1-1 | match_GEN_TOR = 1-1 | match_GEN_UDI = 3-0 | match_INT_ATA = 1-2 | match_INT_CAG = 3-3 | match_INT_CRE = 2-1 | match_INT_FOG = 3-1 | match_INT_GEN = 1-3 | match_INT_JUV = 2-2 | match_INT_LAZ = 1-2 | match_INT_LEC = 4-1 | match_INT_MIL = 1-2 | match_INT_NAP = 0-0 | match_INT_PAR = 3-2 | match_INT_PIA = 2-0 | match_INT_REG = 2-1 | match_INT_ROM = 2-2 | match_INT_SAM = 3-0 | match_INT_TOR = 0-0 | match_INT_UDI = 1-0 | match_JUV_ATA = 2-1 | match_JUV_CAG = 1-1 | match_JUV_CRE = 1-0 | match_JUV_FOG = 2-0 | match_JUV_GEN = 4-0 | match_JUV_INT = 1-0 | match_JUV_LAZ = 6-1 | match_JUV_LEC = 5-1 | match_JUV_MIL = 0-1 | match_JUV_NAP = 1-0 | match_JUV_PAR = 4-0 | match_JUV_PIA = 2-0 | match_JUV_REG = 4-0 | match_JUV_ROM = 0-0 | match_JUV_SAM = 3-1 | match_JUV_TOR = 3-2 | match_JUV_UDI = 1-0 | match_LAZ_ATA = 3-1 | match_LAZ_CAG = 4-0 | match_LAZ_CRE = 4-2 | match_LAZ_FOG = 0-0 | match_LAZ_GEN = 4-0 | match_LAZ_INT = 0-0 | match_LAZ_JUV = 3-1 | match_LAZ_LEC = 3-0 | match_LAZ_MIL = 0-1 | match_LAZ_NAP = 3-0 | match_LAZ_PAR = 2-1 | match_LAZ_PIA = 1-0 | match_LAZ_REG = 2-0 | match_LAZ_ROM = 1-0 | match_LAZ_SAM = 1-1 | match_LAZ_TOR = 1-2 | match_LAZ_UDI = 2-1 | match_LEC_ATA = 5-1 | match_LEC_CAG = 0-1 | match_LEC_CRE = 2-4 | match_LEC_FOG = 0-2 | match_LEC_GEN = 0-0 | match_LEC_INT = 1-3 | match_LEC_JUV = 1-1 | match_LEC_LAZ = 1-2 | match_LEC_MIL = 0-1 | match_LEC_NAP = 0-1 | match_LEC_PAR = 1-1 | match_LEC_PIA = 1-1 | match_LEC_REG = 2-4 | match_LEC_ROM = 0-2 | match_LEC_SAM = 0-3 | match_LEC_SAM_note=Ndeshja u luajt tek [[Stadio San Nicola]]. | match_LEC_TOR = 1-2 | match_LEC_UDI = 1-0 | match_MIL_ATA = 2-0 | match_MIL_CAG = 2-1 | match_MIL_CRE = 1-0 | match_MIL_FOG = 2-1 | match_MIL_GEN = 1-0 | match_MIL_GEN_note=Ndeshja u luajt tek [[Stadio San Paolo]]. | match_MIL_INT = 2-1 | match_MIL_JUV = 1-1 | match_MIL_LAZ = 0-0 | match_MIL_LEC = 0-0 | match_MIL_NAP = 2-1 | match_MIL_PAR = 1-1 | match_MIL_PIA = 2-0 | match_MIL_REG = 0-1 | match_MIL_ROM = 2-0 | match_MIL_SAM = 1-0 | match_MIL_TOR = 1-0 | match_MIL_UDI = 2-2 | match_NAP_ATA = 4-0 | match_NAP_CAG = 1-2 | match_NAP_CRE = 2-1 | match_NAP_FOG = 1-1 | match_NAP_GEN = 1-1 | match_NAP_INT = 0-0 | match_NAP_JUV = 0-0 | match_NAP_LAZ = 1-2 | match_NAP_LEC = 3-1 | match_NAP_MIL = 1-0 | match_NAP_PAR = 2-0 | match_NAP_PIA = 0-0 | match_NAP_REG = 5-0 | match_NAP_ROM = 1-1 | match_NAP_SAM = 1-2 | match_NAP_TOR = 0-0 | match_NAP_UDI = 2-1 | match_PAR_ATA = 2-1 | match_PAR_CAG = 3-1 | match_PAR_CRE = 2-1 | match_PAR_FOG = 3-0 | match_PAR_GEN = 2-1 | match_PAR_INT = 4-1 | match_PAR_JUV = 2-0 | match_PAR_LAZ = 2-0 | match_PAR_LEC = 1-0 | match_PAR_MIL = 0-0 | match_PAR_NAP = 1-3 | match_PAR_PIA = 0-0 | match_PAR_REG = 1-0 | match_PAR_ROM = 0-2 | match_PAR_SAM = 2-1 | match_PAR_TOR = 3-0 | match_PAR_UDI = 0-1 | match_PIA_ATA = 4-0 | match_PIA_CAG = 1-1 | match_PIA_CRE = 1-1 | match_PIA_FOG = 5-4 | match_PIA_GEN = 1-1 | match_PIA_INT = 2-1 | match_PIA_JUV = 0-0 | match_PIA_LAZ = 1-2 | match_PIA_LEC = 2-1 | match_PIA_MIL = 0-0 | match_PIA_NAP = 1-1 | match_PIA_PAR = 1-1 | match_PIA_REG = 3-2 | match_PIA_ROM = 1-0 | match_PIA_SAM = 2-1 | match_PIA_TOR = 0-3 | match_PIA_UDI = 0-0 | match_REG_ATA = 3-0 | match_REG_CAG = 3-1 | match_REG_CRE = 2-0 | match_REG_FOG = 0-0 | match_REG_GEN = 1-1 | match_REG_INT = 1-0 | match_REG_JUV = 0-0 | match_REG_LAZ = 0-0 | match_REG_LEC = 1-0 | match_REG_MIL = 0-1 | match_REG_NAP = 1-0 | match_REG_PAR = 2-0 | match_REG_PIA = 1-1 | match_REG_ROM = 0-0 | match_REG_SAM = 1-1 | match_REG_TOR = 1-0 | match_REG_UDI = 1-1 | match_ROM_ATA = 2-1 | match_ROM_CAG = 2-0 | match_ROM_CRE = 1-2 | match_ROM_FOG = 0-0 | match_ROM_GEN = 1-1 | match_ROM_INT = 1-1 | match_ROM_JUV = 2-1 | match_ROM_LAZ = 1-1 | match_ROM_LEC = 3-0 | match_ROM_MIL = 0-2 | match_ROM_NAP = 2-3 | match_ROM_PAR = 2-0 | match_ROM_PIA = 3-1 | match_ROM_REG = 0-0 | match_ROM_SAM = 0-1 | match_ROM_TOR = 2-0 | match_ROM_UDI = 0-2 | match_SAM_ATA = 3-1 | match_SAM_CAG = 1-2 | match_SAM_CRE = 3-1 | match_SAM_FOG = 6-0 | match_SAM_GEN = 1-1 | match_SAM_INT = 3-1 | match_SAM_JUV = 1-1 | match_SAM_LAZ = 3-4 | match_SAM_LEC = 2-1 | match_SAM_MIL = 3-2 | match_SAM_NAP = 4-1 | match_SAM_PAR = 1-1 | match_SAM_PIA = 2-1 | match_SAM_REG = 1-0 | match_SAM_ROM = 0-1 | match_SAM_TOR = 1-0 | match_SAM_UDI = 6-2 | match_TOR_ATA = 2-1 | match_TOR_CAG = 2-1 | match_TOR_CRE = 1-1 | match_TOR_FOG = 1-4 | match_TOR_GEN = 2-0 | match_TOR_INT = 2-0 | match_TOR_JUV = 1-1 | match_TOR_LAZ = 1-1 | match_TOR_LEC = 3-0 | match_TOR_MIL = 0-0 | match_TOR_NAP = 1-1 | match_TOR_PAR = 1-2 | match_TOR_PIA = 1-0 | match_TOR_REG = 2-0 | match_TOR_ROM = 1-1 | match_TOR_SAM = 2-3 | match_TOR_UDI = 1-0 | match_UDI_ATA = 0-0 | match_UDI_CAG = 1-1 | match_UDI_CRE = 3-3 | match_UDI_FOG = 3-0 | match_UDI_GEN = 0-4 | match_UDI_INT = 0-1 | match_UDI_JUV = 0-3 | match_UDI_LAZ = 2-2 | match_UDI_LEC = 2-1 | match_UDI_MIL = 0-0 | match_UDI_NAP = 3-1 | match_UDI_PAR = 0-1 | match_UDI_PIA = 2-2 | match_UDI_REG = 2-1 | match_UDI_ROM = 0-0 | match_UDI_SAM = 0-2 | match_UDI_TOR = 1-1 }} == Tabela e Ligës == {{Kampionat futbolli}} |-style="background:#ACE1AF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |1 |[[A.C. Milan|Milan]] |34|19|12|3 |36 |15 |50}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |2 |[[Juventus FC|Juventus]] |34|17|13|4 |58 |25 |47}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |3 |[[S.S. Lazio|Lazio]] |34|17|10|7 |55 |40 |44}} |-style="background:#CCCCFF; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |4 |[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] |34|18|8 |8 |64 |39 |44}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |5 |[[Parma Calcio 1913|Parma]] |34|17|7 |10|50 |35 |41}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |6 |[[S.S.C. Napoli|Napoli]] |34|12|12|10|41 |35 |36}} {{Kampionat futbolli skuadra |7 |[[A.S. Roma|Roma]] |34|10|15|9 |35 |30 |35}} {{Kampionat futbolli skuadra |8 |[[Torino F.C.|Torino]] |34|11|12|11|39 |37 |34}} {{Kampionat futbolli skuadra |9 |[[U.S. Foggia|Foggia]] |34|10|13|11|46 |46 |33}} {{Kampionat futbolli skuadra |10|[[U.S. Cremonese|Cremonese]] |34|8 |16|10|41 |41 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |11|[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |34|8 |16|10|32 |40 |32}} {{Kampionat futbolli skuadra |12|[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |34|10|12|12|39 |48 |32}} |-style="background:#FFDAC2; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |13|[[Inter Milan|Internazionale]] |34|11|9 |14|46 |45 |31}} {{Kampionat futbolli skuadra |14|[[A.C. Reggiana 1919|Reggiana]] |34|10|11|13|29 |37 |31}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |15|[[Piacenza Calcio|Piacenza]] |34|8 |14|12|32 |43 |30}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |16|[[Udinese Calcio|Udinese]] |34|7 |14|13|35 |48 |28}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |17|[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |34|5 |11|18|35 |65 |21}} |-style="background:#FFCCCC; color:#000" {{Kampionat futbolli skuadra |18|[[U.S. Lecce|Lecce]] |34|3 |5 |26|28 |72 |11}} |} {{Legend|#ACE1AF|Kualifikimi në [[1994–95 UEFA Liga e Kampionëve|Ligën e Kampionëve]]}} {{Legend|#FFDAC2|Kualifikimi në [[UEFA Kupa|Kupën UEFA]]}} {{Legend|#CCCCFF|Kualifikimi në [[UEFA Kupa e Fituesëve të Kupave|Kupën e Fituesëve të Kupave]]}} {{Legend|#FFCCCC|Zbritje në [[Serie B]]}} == Referime == {{reflist}} {{Sezonet e Serie A}} [[Kategoria:Sezonet e Serie A]] [[Kategoria:Serie A]] fkug13w2storcy5mw9xgu5qfe1ybifh Stampa:Liga Serie A 10 408393 3062277 2026-11-03T21:47:31Z Velocitas34 161876 Faqe e re: {{userbox | float = {{{float|left}}} | border-c = {{{border-color|{{{1|#000}}}}}} | border-s = {{{border-width|1}}} | id = {{{logo|{{{3|[[Image:Serie_A.svg|45px]]}}}}}} | id-c = {{{info-background|{{{2|#fff}}}}}} | id-fc = {{{logo-color|#000}}} | id-s = {{{logo-size|{{{5|12}}}}}} | info = Ky përdorues ndjek [[Serie A]]. | info-c = {{{info-background|{{{2|#fff}}}}}} | info-fc = {{{info-color|#000}}} | info-s = {{{info-size|8}}} }}<noinclude> Kategor... 3062277 wikitext text/x-wiki {{userbox | float = {{{float|left}}} | border-c = {{{border-color|{{{1|#000}}}}}} | border-s = {{{border-width|1}}} | id = {{{logo|{{{3|[[Image:Serie_A.svg|45px]]}}}}}} | id-c = {{{info-background|{{{2|#fff}}}}}} | id-fc = {{{logo-color|#000}}} | id-s = {{{logo-size|{{{5|12}}}}}} | info = Ky përdorues ndjek [[Serie A]]. | info-c = {{{info-background|{{{2|#fff}}}}}} | info-fc = {{{info-color|#000}}} | info-s = {{{info-size|8}}} }}<noinclude> [[Kategoria:Sports fan user templates]] </noinclude> koyhvjus88mrq6214su905wkq1515j3 Përdoruesi diskutim:Matteorucaj 3 408394 3062286 2026-11-03T22:32:29Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062286 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Matteorucaj}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 3 nëntor 2026 23:32 (CET) ebp68zookjgrnawhoxzuvzy2g7jqc0w Diskutim:Aristotel Samsuri 1 408395 3062304 2026-11-03T23:42:14Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062304 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aristotel Samsuri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062303 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170519222516/http://www.arkivalajmeve.com/Kampionati-2-sezoni-1931.121973/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/Kampionati-2-sezoni-1931.121973/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 00:42 (CET) 1q6c5pokutmjkwq9gn585uuc0m598ih Diskutim:Arkitektura e Von Neumann 1 408396 3062318 2026-11-04T00:08:06Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062318 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Von Neumann]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062317 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200226000801/http://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD692.html për lidhjen http://www.cs.utexas.edu/~EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD692.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 01:08 (CET) qhtzgqsenv29hc3g03wwy78quvj4f5l Përdoruesi diskutim:Quivers equal 3 408397 3062327 2026-11-04T01:48:52Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062327 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=Quivers equal}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 02:48 (CET) 0o53cvl5h9406ekyjdubeaald8l97v3 Përdoruesi:Quivers equal 2 408398 3062328 2026-11-04T01:57:05Z Quivers equal 195380 family-connection declaration 3062328 wikitext text/x-wiki “I have a family connection to Flamur Hoxha. My edits to that article are based only on published sources.” kzoclbkk7i0cizzz1fb1g8xm2hm57ll Diskutim:Azapi 1 408399 3062359 2026-11-04T03:16:37Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062359 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Azapi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062358 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210122011624/https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12623701/index.pdf për lidhjen https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12623701/index.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 04:16 (CET) nseaci1t8fwbmhvsh7z854wfq2ii49z Diskutim:Suliotët/Arkivi 1 1 408400 3062370 2026-11-04T04:17:33Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Suliotët]] 3062370 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Pergezime == Jam tejet i terhequr nga historia e sulioteve, pergezoj tejmase perpunuesit dhe sherbestaret/hyzmeqaret e historise se shqiptareve te atehershem qe bene Eladhen. Veçanerisht {{ping|Resnjari}}, te lumshin duart. --[[Përdoruesi:Iskenderije|Iskenderije]] ([[Përdoruesi diskutim:Iskenderije|diskutimet]]) 23 tetor 2018 11:19 (CEST) == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Suliotët]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996489 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për http://www.aftodioikisi.gr/storage/site/PDF/YA_DIOIKITIKI_DIAIRESI.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120614101506/http://www.archive.gr/news.php?readmore=181 te http://www.archive.gr/news.php?readmore=181 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160304071633/http://www.arts.yorku.ca/hist/tgallant/documents/roudometofJMGS16_1_000.pdf te http://www.arts.yorku.ca/hist/tgallant/documents/roudometofJMGS16_1_000.pdf Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2398423 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122165111/http://xantho.lis.upatras.gr/newdani/index.php/hmer_meg_ellados/article/view/520/295 për lidhjen http://xantho.lis.upatras.gr/newdani/index.php/hmer_meg_ellados/article/view/520/295. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shkurt 2022 22:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Suliotët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447911 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303193825/http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/Albanien/Albanien_Stoppel.pdf për lidhjen http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/Albanien/Albanien_Stoppel.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2022 01:30 (CEST) ggbtvtsdecdkn816jtbwsq6gxjxdzjy Diskutim:William Rowan Hamilton/Arkivi 1 1 408401 3062376 2026-11-04T04:20:34Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:William Rowan Hamilton]] 3062376 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[William Rowan Hamilton]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997458 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html te http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm te http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm te http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ te http://www.hamilton2005.ie/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2386958 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ për lidhjen http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 janar 2022 23:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2680868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ për lidhjen http://www.hamilton.tcd.ie/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 gusht 2024 08:39 (CEST) 3hc9amvy4c4pa0i63eq3zvtcl42jdat Diskutim:Ylfete Fanaj/Arkivi 1 1 408402 3062380 2026-11-04T04:23:47Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Ylfete Fanaj]] 3062380 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2531268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 mars 2023 21:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558199 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2023 22:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2593642 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190705111105/https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/kandidatinnen-und-kandidaten-nationalrat. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230114164250/https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023 për lidhjen https://www.sp-luzern.ch/de/regierungsrat-2023. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 shtator 2023 04:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ylfete Fanaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982665 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ylfetefanaj.ch/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 01:35 (CEST) dcvkm72kncur9q7m58t8gacz6cg05fs Diskutim:Zonja Hudson/Arkivi 1 1 408403 3062384 2026-11-04T04:24:31Z MajavahBot 122738 U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Zonja Hudson]] 3062384 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2632470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200912143601/https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4 për lidhjen https://www.lib.umn.edu/scrbm/ush/volume-4-section-XK4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2023 18:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817770 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200723132116/https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/bcc1d7ec41f84019828b9319be0c7fce. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308233146/https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/c13dc3c74ada44d8812339f72867ce3d. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://genome.ch.bbc.co.uk/a666668877d344d2bcf56a4fd79e6a76. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308153934/https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04 për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/b1954a89e173431988311d617b98fc04. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 korrik 2025 23:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zonja Hudson]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2840329 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210308132400/https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f për lidhjen https://genome.ch.bbc.co.uk/4c6a4d3cfbcd406f9991b1a167a64b5f. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2025 10:12 (CEST) 41mij7lc3ltn9yhwcezwplm746d5c5r Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore/Arkivi 1 1 408404 3062388 2026-11-04T04:25:13Z MajavahBot 122738 U arkivuan 2 diskutime nga faqja [[Diskutim:Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]] 3062388 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2715481 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200630220302/https://edugeneral.org/blog/history/important-acts-in-india-before-independence/ për lidhjen https://edugeneral.org/blog/history/important-acts-in-india-before-independence/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 nëntor 2024 14:44 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 12 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2829305 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241109133419/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4 për lidhjen https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/toc.html?volume=4. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2025 21:33 (CEST) 16g7f9ucioyoo2p42jnaufc82ijoo03 Diskutim:Battista Pininfarina 1 408405 3062395 2026-11-04T04:50:11Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062395 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Battista Pininfarina]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062394 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.automotivehalloffame.org/honoree/battista-pinin-farina/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 05:50 (CET) 2e6xfd582b5f3po63stoq3gab83f5fs Diskutim:Binta dhe Ideja e madhe 1 408406 3062411 2026-11-04T06:16:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062411 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Binta dhe Ideja e madhe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062410 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231224161546/http://www.magpictures.com/dates.aspx?id=7bbddf08-5843-42cb-b62a-16eb7f38fa36 për lidhjen http://www.magpictures.com/dates.aspx?id=7bbddf08-5843-42cb-b62a-16eb7f38fa36. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 07:16 (CET) 7k3lcgticvmmj450xp3cyo56li82ypa Përdoruesi diskutim:26Albania 3 408407 3062420 2026-11-04T07:13:38Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 3062420 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|name=26Albania}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 4 nëntor 2026 08:13 (CET) jgfqvyjc1sz1gbbmkv3n08g8pjqh9mj Diskutim:Brian Greene 1 408408 3062422 2026-11-04T07:24:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062422 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Brian Greene]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062421 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140305122934/http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=59919 për lidhjen http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=59919. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:24 (CET) b7fdw6unexo3t1egnwxk0i63pw65oef Diskutim:Brigët 1 408409 3062424 2026-11-04T07:27:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062424 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Brigët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062423 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250815181102/http://scholar.uoa.gr/sites/default/files/kkopanias/files/paper_2015_mushki.pdf për lidhjen http://scholar.uoa.gr/sites/default/files/kkopanias/files/paper_2015_mushki.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 08:27 (CET) ov9aioj2vym2b6t4aluhrsqwwurx33e Diskutim:Dashuria dhe pedagogjia 1 408410 3062468 2026-11-04T10:54:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062468 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dashuria dhe pedagogjia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062467 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240102171909/http://migueldeunamuno.gipuzkoakultura.net/unamuno_bibliografia.php për lidhjen http://migueldeunamuno.gipuzkoakultura.net/unamuno_bibliografia.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 11:54 (CET) j7jkn2qofthi498m2nqac0qfhjwjcxh Diskutim:Demir Behluli 1 408411 3062478 2026-11-04T11:32:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6) 3062478 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Behluli]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3062477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230604214451/https://www.preshevajone.com/varroset-me-nderime-shkrimtari-dhe-piktori-i-njohur-demir-behluli-nga-presheva/ për lidhjen https://www.preshevajone.com/varroset-me-nderime-shkrimtari-dhe-piktori-i-njohur-demir-behluli-nga-presheva/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2026 12:32 (CET) aihg5buw9lziu0mtystjhmj2cszcv92