Wiktionary sqwiktionary https://sq.wiktionary.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wiktionary Wiktionary diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 41799 152090 152043 2026-10-23T16:23:32Z GrafiXal 6077 /* Etimologjia */ 152090 wikitext text/x-wiki ==Shqip== ===Etimologjia=== {{prejardhja|Nga [[:w:Gjuha proto-shqipe|gjuha proto-shqipe]] ''*dī́tan''|nga [[:w:Gjuha proto-indo-evropiane|gjuha proto-indo-evropiane]] ''*dih₂-t-'' ("dritë", "ndriçim", "rrezatim").|tjetër=Shiko nga [[:w:gjuha sanskrite|gjuha sanskrite]] fjalën ''[[दीप्]]'' (''dīp'', "shkëlqen") për më shumë. Është e mundur që ta ketë përforcuar fjala [[diēs]] nga [[:w:gjuha latine|gjuhën latine]].}} ===Emër=== {{sq-emër|ditë|a|femërore|ë|ët}} # Koha kur lind dielli e derisa perëndon, koha që kur {{sql|gdhij|gdhin}} e derisa {{sql|ngrysem|ngryset}}; drita e diellit gjatë kësaj kohe; moti gjatë kësaj kohe. #: {{kund|natë}}. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e gjatë (e shkurtër).|'''Ditë''' të bukura.|'''Ditë''' të kthjellëta (të vrenjtura).|'''Ditë''' e ftohtë (e nxehtë).|Gjithë '''ditën''' e '''ditës'''.|Gjatë '''ditës'''.|Fillimi (mesi, mbarimi) i '''ditës'''.|Zgjatet (rritet, shkurtohet, zvogëlohet) '''dita'''.|Pa hapur (pa gdhirë, pa zbardhur) '''dita'''.|Sa pa rënë '''dita'''.|E bëri '''ditë'''.|'''Ditë''' me re (me shi, me diell).}} # Koha prej njëzet e katër orësh, gjatë së cilës {{sql|Tokë|Toka}} bën një rrotullim të plotë rreth boshtit të vet; koha prej njëzet e katër orësh, që llogaritet zakonisht prej mesnate në mesnatë dhe që merret si masë. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' kalendarike.|{{sql|ditë diellore|'''Ditë''' diellore}}.|{{sql|ditë hënore|'''Ditë''' hënore}}.|'''Ditët''' e [[vitit]] (e [[muajit]], e [[javës]]).|Para (pas) disa '''ditësh'''.|Kaluan edhe dy '''ditë'''.|Mbushi pesë '''ditë''' foshnja.|Ka shumë '''ditë''' që s'e kam parë.}} # Një kohë e caktuar brenda javës, muajit a vitit, gjatë së cilës kryhet a vazhdon një punë, një veprimtari; koha e zënë ose jo me një punë a veprimtari; koha e punës brenda njëzet e katër orëve; puna që bëhet gjatë kësaj kohe. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e lodhshme (e ngarkuar, e qetë).|'''Ditë''' pune.|'''Ditë''' mësimi.|[[ditë punëtore|'''Ditë''' punëtore]].|'''Ditë''' aksioni.|'''Ditë''' pazari.|'''Ditë''' pushimi.|'''Ditë''' feste.|'''Dita''' e punës.|'''Dita''' e pastrimit.|Nxënës (student) i '''ditës'''.|Shërbimi i '''ditës'''.|Roja e '''ditës'''.|Paguhen për '''ditën''' e sotme (e djeshme, e nesërme).|I shkoi (i iku) '''dita'''.|Ka munguar pesë '''ditë'''.|Ka bërë dy '''ditë''' më shumë.|Do (kërkon) dy '''ditë''' kjo punë.|E paguante me '''ditë'''.}} # {{bised|po}} Paga për punën brenda njëzet e katër orëve, pagë ditore. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e plotë.|I dha (ia preu) '''ditën'''.|I ecte '''dita'''.|E kishte '''ditën''' të ulët (të lartë).}} # Një datë kalendarike, e cila lidhet me një ngjarje të caktuar. #: {{sq-shembull|'''Ditë''' e shënuar.|{{sql|Dita e Çlirimit|'''Dita''' e Çlirimit}} ({{sql|Dita e Pavarësisë|e Pavarësisë}}).|{{sql|Dita e Mësuesit|'''Dita''' e Mësuesit}} ({{sql|Dita e Gruas|e Gruas}}, {{sql|Dita e Pionierit|e Pionierit}}, {{sql|Dita e Fëmijëve|e Fëmijëve}}, {{sql|Dita e Ushtrisë|e Ushtrisë}}, {{sql|Dita e Shtypit|e Shtypit}}, {{sql|Dita e Dëshmorëve|e Dëshmorëve}}).|'''Dita''' e 1 Majit.|[[Dita e Verës]].|'''Dita''' e stërvitjes (e provimit).|'''Dita''' e lindjes.|'''Dita''' e martesës.|'''Dita''' e zgjedhjeve.|'''Dita''' e [[pashkës]] (e [[bajramit]]).|'''Dita''' e takimit me prindërit.|'''Ditë''' zie.|Caktuan (prenë) '''ditën'''.|Kam '''ditën''' për kontroll (për vizitë).}} # {{vet}} Pjesë e një periudhe të jetës së njeriut, të një epoke etj.; koha që lidhet me një moshë, me një epokë a me një periudhë të caktuar; vetë kjo moshë, kjo epokë a kjo periudhë. #: {{sq-shembull|'''Ditët''' e rinisë (e pleqërisë, e vajzërisë, e djalërisë).|Në '''ditët''' tona...|Në ato '''ditë'''.|Ishin '''ditë''' të bukura (të rënda, të vështira, të gëzuara, të stuhishme, të arta).}} # {{kryes}} Koha sa jeton dikush; jeta e njeriut. #: {{sq-shembull|I ngrysi '''ditët'''.|Shtynte '''ditët'''.}} # Masë popullore për kohën sa zgjat një udhëtim, një punë etj. #: {{sq-shembull|Tri '''ditë''' udhë me këmbë (me kalë).|Duhen dhjetë '''ditë''' punë për të bërë murin (për të hapur kanalin, për të lëruar arat).}} # Kohë e pacaktuar; çast, kohë. #: {{sq-shembull|Që '''ditën'''...|'''Ditën''' që...|{{sql|edhe sot e kësaj dite|Edhe sot e kësaj '''dite'''}}...|Sot e gjithë '''ditën'''.|Do të vijë '''dita''' kur... do të vijë ajo '''ditë'''.}} # {{si|mbiemër|ditës}} ===Frazeologji=== Nga dita në ditë a) shumë shpejt, në njërën prej ditëve më të afërme, së afërmi; b) për çdo ditë që kalon, nga njëra ditë në tjetrën. Ditë e natë vazhdimisht, pa pushim. Në ditë të pikës shih te PIK/Ë,~A. Në mes (në pikë) të ditës sheshit; hapur. Ia preu ditën (orën, jetën) dikujt shih te PRES I. Rendi i ditës shih te REND,~I II. Në sy të ditës shih te SY,~RI 9. Urdhër dite shih tek URDH/ËR,~RI 2. Ç'je bërë në (më) këtë ditë! ç'arrite në këtë gjendje të keqe!, ç'je katandisur kështu! T'u bëftë dita një mijë! ur. t'u zgjattë jeta, rrofsh e qofsh sa malet! S'i ka bërë ende ditët edhe mospërf. është ende i vogël e pa përvojë, s'është bërë ende për diçka. E bëj natën ditë shih te NAT/Ë, ~A. Bli ditë e shko shih te BLEJ. Është në ditë të errët shih tek ERRËT (i, e). Ishte në ditë (në pikë) të hallit shih te HALL,~I. Është në ditët e veta është gati të lindë, do të lindë së shpejti (për gruan shtatzënë). Janë (ndryshojnë) si nata me ditën shih te NAT/Ë,~A. Është (vë, mbetet) në rendin e ditës shih te REND,~I II. S'ka dasmë çdo ditë (për ditë) fj.u. shih te DASM/Ë,~A. I ka ditët të shkurtra shih te SHKURTËR (i, e). Më tepër ditë se kuleç është në gjendje të vështirë ekonomike, nuk i del buka. Erdhi dita e tij erdhi koha e çasti kur dikush mund të plotësojë dëshirat a qëllimet që ka pasur a kur dikush bëhet i fuqishëm, i pushtetshëm. Kur të bëhen dy ditë bashkë iron. asnjëherë, kurrë. Dita ka sy e nata ka veshë fj. u. shih te VESH,~I. Kush ka ditën të mos presë mesditën fj. u. dita do shfrytëzuar që në mëngjes, s'duhet shtyrë puna për më vonë. Paraja e bardhë për ditë të zezë vjet. shih te PARA,~JA. S'shëndoshet (s'majmet) kau ditën që do të theret fj. u. shih te KA,~U. Ditë polare pjesë e vitit në zonat a rrethet polare, gjatë së cilës Dielli nuk perëndon për afro një gjysmë viti. ====Lakimi==== {{sq-lak-emër |1 = ditë |2 = dita |3 = dita |4 = ditët |5 = një ditë |6 = disa ditëve |7 = ditës |8 = ditëve |9 = një dite |10 = disa ditëve |11 = ditës |12 = ditëve |13 = prej disa ditësh }} [[Kategoria:Me d]] [[Kategoria:Shqip]] 14h3clinkdtedjgv4qur4lbnxe5cg5r