Wikipedia srnwiki https://srn.wikipedia.org/wiki/Fesipapira MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Spesyal Taki Masyin Taki fu masyin Wikipedia Taki fu Wikipedia Gefre Taki fu gefre MediaWiki Taki fu MediaWiki Ankra Taki fu ankra Yepi Taki fu yepi Guru Taki fu guru TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 2324 40382 40143 2026-10-22T23:09:04Z ~2026-56453-87 9225 40382 wikitext text/x-wiki [[Gefre:Map of New York Highlighting New York City.svg|thumb|Presi fu New York City.]] [[Gefre:Flag of New York City.svg|miniatuur]] '''New York City''' na a moro bigi foto fu [[Kondre Makandrameki]]. == Historie == A kontren ben de libi fu den [[Lenape|Lenape]] [[Indiani]] di di a feni en na [[1524]] fu [[Giovanni da Verrazzano]], wan Italjans kontren-reisi ini wrokoswaka fu a Fransi kownu, di ben e kari en "Nouvelle-Angoulême" (Nij-Angoulême). A trutru koloniseri ben bigin nanga a Bakrakondre koloni tapu a srefi presi, di bakaten ben kisi a nen "Nieuw-Amsterdam", tapu a zuid-punt fu [[Manhattan (New York)|Manhattan]] na [[1614]]. A Bakra kolonia dirikti-generaal [[Peter Minuit]] ben bai kibri a eigi fu Manhattan fu den Lenape Indiani na [[1626]]. Na [[1664]] den [[Grut-Brittanje|Britsman]] ben teki a foto èu a ben kisi a nyun nen "New York", fu di grani fu a Ingri konsri fu York nanga Albany. Na kba fu a [[Ingelân|Ingri]]-[[Hulanda|Bakra]] feti, den Bakra ben kisi Run (wan eigi, di e gi moro furu wini leki New York), èu den Ingri ben kisi Nieuw-Amsterdam (New York). Onor di a Britsman makti, a handel foto ben gro. Kownu [[George II fan Grut-Brittanje|George II]] ben seti na [[1754]] a [[Universidat di Columbia]] na Lower Manhattan. Na 9 yuli 1776, a yepi fu George Washington ben lesi a Onafhankelikfiri-deklarashon fu den Amrika Feri-Stasi gi den sroto èu den burgru fu New York; den laste disi ben waka kon na doro Bowling Green — pe wan stânbildi fu kownu George III ben de —, ben tai tongo na a stânbildi, ben hari en puru fu a sokel èu ben trowe den pisi go na Litchfield, Konnektikut, pe a moro furu fu a plomi fu a stânbildi ben smolti kon na 42.000 musketi-kogli gi a Kontinintal Legre. Na ini a fasi disi, den dekoratiwi sani tapu a heki — di ben seti lontu a piri fu Bowling Green fu kibri a stânbildi — ben sagi puru. A heki de te na a dei fu tide ete, èu den onregrikti sagi-sporo tapu a presi pe den sani ben de a ten dati, de fu si ete. Den sani disi ben kon sabi leki a New York-kampani. Na a Feti fu Fort Washington na Upper Manhattan na 1776, a foto ben sori leki wan Brits militri èu politiki basi te na a kba fu a feti na 1783. Na ini a [[Amerikaanske ûnôfhinklikenskriich|Amrika Onafhankelikfiri-feti]], feti ben de tu na ini a foto, srefi efu den Amrikanman ben musu abra fu di den Britsman ben moro makti. A Kontinintal Kongres ben kon makandra na ini a foto, èu [[George Washington]] ben teki leki fosi presideri fu den [[Feriene Steaten fan Amrika|Amrika Feri-Stasi]] na [[1789]]. New York ben tan leki a kapitali te [[1790]]. [[Ofbyld:Fort New Amsterdam on the Manhatans (New York) print c1626.jpg|thumb|left|200px|''Fort Amsterdam tapu Manhattan'']] Atibiri fu a militri wroko di e mu de lanti na ini a [[Amerikaanske Boargerkriich|Amrika Boorgrikriich]] (1861-1865) ben tyari kon na tongo na [[1863]], wan fu den moro ogri sani fu libi-ongri na ini a Amrika historie. Na [[1868]], a ''City of New York'' ben kisi firi nanga a konsolidashi fu [[Brooklyn (New York)|Brooklyn]] (fosi wan eigi foto), [[Manhattan (New York)|Manhattan]] nanga moro pikin gemeente. Nanga a kon fu a [[metro (ferfiermiddel)|metro]] na 1904, a foto ben kon na makandra. Na ini a fosi pisi fu a 20e yarihondro, a foto ben kon brada na heri grontap fu en industrie, komersi, nanga komunikashon. Na kba fu a [[Twadde Wrâldkriich|Tweede Grontap-Feti]], New York ben kon a moro prenspari foto na ini grontap, nanga [[Wall Street]] leki a marki fu Amrika ekonomia makti. Na 1952 ben bow a hedkwartier fu den [[Feriene Naasjes|Nasi Feri]] na New York, disi ben meki a foto kon wan internashonal politiki sentrum di de prenspari. Fu a gro fu a [[Abstrakt ekspresjonisme|Abstrakto ekspresionisme]] na New York, [[Paris]] ben lasi a tite 'art-sentrum fu grontap'. Na [[11 septimber]] [[2001]], a foto ben kisi den terroristis oanslag, pe sowroko 3.000 sma ben dede èu a [[World Trade Center]] ben masiema. A [[Freedom Tower]] e kon tapu a presi fu a World Trade Center, èu ben musu kba na 2010. {{Stub}} [[Image:One World Trade Center, Lower Manhattan NY.jpg|thumb|left|250px]] [[Guru:Presi]] [[Guru:Wp/srn]] ica7cd7n9qd3ln20ruru5xazcboxv7z