Wikipedia stqwiki https://stq.wikipedia.org/wiki/Haudsiede MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Spezial Diskussion Benutser Benutser Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Bielde Bielde Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Foarloage Foarloage Diskussion Hälpe Hälpe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 12182 124598 2026-05-05T18:16:15Z Kening Aldgilles 23 Ju Siede wuud näi anlaid: „'''Korl die Groote''' (latiensk ''Carolus Magnus'', frantsöösk un ängelsk ''Charlemagne''; * woarskienelk [[2. April]] [[747]] af [[748]]; † [[28. Januoar]] [[814]] in [[Aachen]]) waas fon [[768]] bit tou sin Dood Köönich fon dät [[Frankenriek]] un siet dät Jier [[800]] roomsk Kaiser. Hie is wäil die bekoandste Heersker uut dät Geslächt fon do [[Karolinger]]. == Lieuwend un Heerskup == Korl stamde uut dät Geslächt fon do Karolinger. Hie waas d…“ 124598 wikitext text/x-wiki '''Korl die Groote''' (latiensk ''Carolus Magnus'', frantsöösk un ängelsk ''Charlemagne''; * woarskienelk [[2. April]] [[747]] af [[748]]; † [[28. Januoar]] [[814]] in [[Aachen]]) waas fon [[768]] bit tou sin Dood Köönich fon dät [[Frankenriek]] un siet dät Jier [[800]] roomsk Kaiser. Hie is wäil die bekoandste Heersker uut dät Geslächt fon do [[Karolinger]]. == Lieuwend un Heerskup == Korl stamde uut dät Geslächt fon do Karolinger. Hie waas die ooldste Suun fon [[Pippin die Jungere]] un sien Wieuwmoakels [[Bertrada ju Jungere]]. Ätter dän Dood fon sin Foar in dät Jier 768 uurnoom hie touhoope mäd sin Bruur [[Karlmann I.]] ju Heerskup uur do [[Franken|Franken]]. As Karlmann 771 stoorf, wuude Korl die allenege Heersker uur dät heele Frankenriek. Hie fierde fuul Kriege uum sien Riek gratter tou moakjen un ju Gränse stäärker tou moakjen. Besunners bekoand sunt do [[Saksenkriege]] (772–804), do dertou fierden, dät do [[Saksen]] unnerwurpen un dwoungen wuuden, dät Kristendum antouniemen. Hie kampede uk suksesful juun do [[Langobarden]] in Italien un juun do [[Avaren]] in't Aaste. == Kaiserkrounenge == N gans wichtigen Dai in ju Geskichte fon Europa waas die [[25. Dezember]] [[800]]. Ap düssen Dai wuude Korl in dän Pättersdom in [[Room]] truch Poabst [[Leo III. (Poabst)|Leo III.]] tou n Kaiser kround. Dät waas ju eerste Kaiserkrounenge in Wäästeuropa siet dän Unnergong fon dät [[Roomsk Riek|Wäästroomske Riek]] moor as tjo-hunnerd Jiere deerfoar. Dät moakede him tou dän stäärksten Heersker fon ju kristelke Waareld. == Betjuudenge == Korl die Groote wäd oafte as „Foar fon Europa“ (latiensk ''Pater Europae'') beteekend, deeruum dät sien groot Riek ju Gruundloage foar do leetere Lounde Frankriek un Düütsklound bieldede. Unner sien Heerskup roate dät uk ne kulturelle Blöitetied, ju sonaamde [[Karolingiske Renaissance]]. Dät wuuden fuul Skoulen an do Säärken un Klaastere gruundet, do Ljuude skoulden moor leere, un do oolde latienske Täkste wuuden iewenmäitich uumeskrieuwen (karolingiske Minuskel) un foar ju Ätterwaareld bewoard. == Dood == Korl stoorf ätter ne loange Heerskup ap n 28. Januoar 814 in sien Kaiserpälz in [[Aachen]]. Hie wuude in dän [[Aachener Dom]], dän hie sälwen baue liet, beereewed. Sien Ätterfoulger wuude sien uurlieuwjende Suun, [[Ludwig die Fromme]]. == Sjuch uk == * [[Karolinger]] * [[Frankenriek]] == Wällen == * Einhard: ''Vita Karoli Magni'' (Ju Lieuwendbeskrieuwenge fon Korl dän Groote) * [[Dieter Hägermann]]: ''Karl der Große. Herrscher des Abendlandes.'' Propyläen, Berlin 2000. [[Kategorie:Kaiser]] [[Kategorie:Köönich]] [[Kategorie:Karolinger]] [[Kategorie:Geskichte fon Europa]] [[Kategorie:Bädden in 747]] [[Kategorie:Bädden in 748]] [[Kategorie:Stuurwen in 814]] p76tv96lnthdulza6s9vszhpifif28t