Wikipedia swwiki https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Maalum Majadiliano Mtumiaji Majadiliano ya mtumiaji Wikipedia Majadiliano ya Wikipedia Faili Majadiliano ya faili MediaWiki Majadiliano ya MediaWiki Kigezo Majadiliano ya kigezo Msaada Majadiliano ya msaada Jamii Majadiliano ya jamii Lango Majadiliano ya lango Wikichanzo Majadiliano ya Wikichanzo TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1871 1539928 1536009 2026-05-10T21:21:33Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539928 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Jamhuri ya Liberia | jina_asili = ''Republic of Liberia'' | bendera = Flag of Liberia.svg | nembo = Coat of arms of Liberia.svg | kaulimbiu = "The Love of Liberty Brought Us Here"<br>("Upendo wa Uhuru Umetuleta Hapa") | wimbo = ''All Hail, Liberia, Hail!'' ("Salamu, Liberia!") | ramani = Liberia (orthographic projection).svg | mji_mkubwa_na_mkuu = [[Monrovia]] | lugha_rasmi = [[Kiingereza]] | mwaka_dini = 2018 | dini = {{plainlist| * 85.1% [[Ukristo]] * 12.2% [[Uislamu]] * 1.4% Hakuna dini * 1.3% Dini nyingine }} | kiongozi1 = [[Joseph Boakai]] | kiongozi2 = [[Jeremiah Koung]] | cheo_kiongozi1 = [[Rais]] | cheo_kiongozi2 = [[Makamu wa Rais]] | muundo_uhuru = '''Historia''' | tukio1 = Makazi ya Jumuiya ya Makoloni ya Marekani | tukio2 = Uhuru | tukio3 = Muungano wa Jamhuri ya Maryland | tukio1_tarehe = 7 Januari 1822 | tukio2_tarehe = 26 Julai 1847 | tukio3_tarehe = 18 Machi 1857 | eneo_jumla = 111,370 | cheo_eneo = 102 | maji = 13.5% | watu_kadirio = 5,437,249 | mwaka_kadirio = 2024 | msongamano = 35.5 | plt_ppp = {{increase}} $9.718 bilioni | plt_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $1,789 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 184 | plt = {{increase}} $4.347 bilioni | mwaka_pato = 2023 | plt_kwa_mtu = {{increase}} $800 | cheo_plt_kawaida = 171 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 180 | mwaka_maendeleo = 2023 | maendeleo = {{increase}} 0.510 </br>- {{chini}} | gini = 35.3 | mwaka_gini = 2016 | fedha = [[Dola ya Marekani]] (USD), [[Dola ya Liberia]] (LRD) | majira_saa = ±00:00 (GMT) | msimbo_simu = 231 | tld = .lr }} '''Liberia''', rasmi '''Jamhuri ya Liberia''', ni nchi iliyoko katika Magharibi mwa [[Afrika]], inapakana na [[Sierra Leone]] upande wa magharibi, [[Guinea]] upande wa kaskazini, na [[Kodivaa]] upande wa mashariki, ikiwa na pwani ya [[Bahari ya Atlantiki]] upande wa kusini. Kwa idadi ya watu takribani milioni 5.5, inashika nafasi ya 104 duniani kwa idadi ya watu. Mji mkuu na mji mkubwa zaidi wa Liberia ni [[Monrovia]]. Liberia inajulikana kwa kuwa jamhuri ya kwanza ya Kiafrika kupata uhuru, iliyoanzishwa na watumwa wa [[Amerika]] waliorudi nyumbani katika [[karne ya 19]]. [[Liberia#Historia|Historia ya Liberia]] inahusiana kwa karibu na kuanzishwa kwake na Jumuiya ya Ukoloni ya Marekani mwanzoni mwa [[karne ya 19]], jambo lililosababisha makazi ya Waafrika-Wamarekani waliokuwa huru na watu waliokuwa wameachwa huru kutoka utumwani katika pwani ya [[Afrika Magharibi]]. <ref name="LoC">{{cite web |url=https://www.loc.gov/collections/maps-of-liberia-1830-to-1870/articles-and-essays/history-of-liberia/ |title=History of Liberia |website=Library of Congress |publisher=Library of Congress |date=2021 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Mwaka 1847, Liberia ilitangaza uhuru, na kuwa [[jamhuri]] ya kwanza ya kisasa barani [[Afrika]]. <ref name="StateDept">{{cite web |url=https://history.state.gov/milestones/1830-1860/liberia |title=Founding of Liberia, 1847 |website=Office of the Historian |publisher=U.S. Department of State |date=2021 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Kadri muda ulivyopita, mgawanyiko wa kisiasa na kijamii uliibuka kati ya walowezi wa Amerika-Liberia na makundi ya asili ya kikabila, hali iliyoathiri utawala na miundo ya kijamii kwa sehemu kubwa ya historia ya awali ya nchi. <ref name="Britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Liberia/History |title=History of Liberia |website=Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> [[Karne ya 20]] ilishuhudia mabadiliko ya taratibu ya kisiasa, lakini pia kuongezeka kwa misuguano iliyochangia vipindi vya ukosefu wa utulivu. Kuanzia mwaka 1989 hadi 2003, Liberia ilikumbwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe viwili vilivyoharibu sana, vilivyosababisha vifo vingi, watu kuhama makazi yao, na uharibifu mkubwa wa miundombinu. <ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13732188 |title=Liberia profile - Timeline |website=BBC News |publisher=BBC |date=May 10, 2023 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Migogoro hii ilimalizika kwa Mkataba wa Amani wa Kina wa Accra mwaka 2003, uliofuatiwa na kuundwa kwa serikali ya mpito na msaada wa walinda amani wa [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="UN">{{cite web |url=https://peacekeeping.un.org/en/mission/unmil |title=United Nations Mission in Liberia (UNMIL) |website=UN Peacekeeping |publisher=United Nations |date=2024 |access-date=May 7, 2026 |archive-date=2026-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260328141826/https://peacekeeping.un.org/en/mission/unmil |url-status=dead }}</ref> Tangu wakati huo, Liberia imekuwa ikijenga upya taasisi zake za kisiasa, uchumi, na huduma za umma, huku ikifanya uchaguzi wa kidemokrasia na kudumisha utulivu wa kiasi ikilinganishwa na kipindi cha vita. <ref name="HRW">{{cite web |url=https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/liberia |title=World Report 2024: Liberia |website=Human Rights Watch |publisher=HRW |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> ==Historia== {{main|Historia ya Liberia}} Liberia ni nchi iliyoundwa na ma[[kabila]] 16 ya asili nchini humo na [[wahamiaji]] [[Waamerika weusi|Weusi]] toka [[Marekani]] na [[Karibi]] (5%), mbali na [[chotara|machotara]] wa aina mbalimbali. Wamarekani Weusi hao walikuwa [[watumwa]] waliopata [[uhuru]] ambao kwa kushirikiana na [[chama]] cha [[American Colonization Society]] waliunda [[taifa]] hili na kutangaza uhuru wa nchi hiyo tarehe [[26 Julai]] [[1847]]. Wamarekani Weusi hao waliichukulia nchi hiyo kama nchi ya ahadi kutokana na asili yao kuwa [[Afrika]], ambako ndiko [[babu|mababu]] zao walikotokea kabla ya kupelekwa utumwani Marekani. Hata hivyo, wahamiaji hao waliendelea kujitambulisha kama Wamarekani na hawakujenga mahusiano ya karibu na wenyeji. [[Alama]] za taifa hili ([[bendera]], [[kauli mbiu]], na [[nembo]]) na hata [[muundo]] wa [[serikali]] vilikuwa vikionyesha mahusiano ya karibu kati ya nchi hizo mbili. Liberia ilikuwa katika [[vita ya wenyewe kwa wenyewe]] kati ya miaka [[1989]]-[[1996]] na [[1999]]-[[2003]]. Hivi karibuni umefanywa kwa mara ya pili [[uchaguzi]] kwa [[amani]] na kuweza kumchagua [[George Weah]] kushika nafasi ya [[mwanamke]] wa kwanza kuwa [[Rais]] [[Bara|barani]] [[Afrika]], [[Ellen Johnson-Sirleaf]]. ==Demografia== === Lugha === [[Lugha rasmi]] ni [[Kiingereza]], ambacho kinatumiwa na [[asilimia]] 15 za wakazi. [[Lugha ya taifa|Lugha za taifa]] ni 4: [[Kiingereza ya Kiliberia|Kiingereza cha Kiliberia]], [[Kikpelle]], [[Kimeriko]] na [[Krioli]]. === Dini === Upande wa [[dini]], wakazi kwa [[asilimia]] 85.5 ni [[Wakristo]], hasa [[Waprotestanti]], halafu [[Wakatoliki]] (5.8%). [[Waislamu]] ni 12.2%. Wanaoendelea kufuata [[dini asilia za Kiafrika]] ni 0.5% tu. ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Liberia]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Marejeo== {{Marejeo}} == Bibliografia== {{refbegin|colwidth=30em}} * {{cite book |title=Africa in World History, From Prehistory to the Present |author=Gilbert, Erik & Reynolds, Jonathan T |edition=Paperback |date=October 2003 |publisher=Prentice Hall |isbn=978-0-13-092907-5}} * {{cite book |title=Merriam Webster's Geographical Dictionary: 3rd Edition |edition=Paperback |year=1997 |publisher=Merriam Webster Inc., Springfield |isbn=0-87779-546-0}} * {{cite book |author=Tim Hetherington |title=Long Story Bit By Bit: Liberia Retold |year=2009 |publisher=New York: Umbrage |isbn=978-1-884167-73-7}} * {{cite book |author=[[Graham Greene]] |title=[[Journey Without Maps]] |year=1936 |publisher=Vintage |isbn=978-0-09-928223-5}} * {{cite book |author=Gabriel I. H. Williams |title=Liberia: The Heart of Darkness |date=July 6, 2006 |publisher=Trafford Publishing |isbn=1-55369-294-2}} * {{cite book |author=Alan Huffman |title=Mississippi in Africa: The Saga of the Slaves of Prospect Hill Plantation and Their Legacy in Liberia Today |url=https://archive.org/details/mississippiinafr00huff |year=2004 |publisher=Gotham Books |isbn=978-1-59240-044-7}} * {{cite book |author=John-Peter Pham |title=Liberia: Portrait of a Failed State |date=April 4, 2001 |publisher=Reed Press |isbn=1-59429-012-1}} * {{cite book |author=Barbara Greene |title=Too Late to Turn Back |url=https://archive.org/details/toolatetoturnbac00gree |date=March 5, 1991 |publisher=Penguin |isbn=0-14-009594-2}} * Wilton Sankawulo, ''Great Tales of Liberia''. Dr. Sankawulo is the compiler of these tales from Liberia and about Liberian culture. Published by Editura Universitatii "Lucian Blaga"; din Sibiu, Romania, 2004. ISBN 973–651–838–8. * ''Sundown at Dawn: A Liberian Odyssey'' by Wilton Sankawulo. Recommended by the Cultural Resource Center, Center for Applied Linguistics for its content concerning Liberian culture. ISBN 0-9763565-0-3 * Victoria Lang, ''To Liberia: Destiny's Timing'' (Publish America, Baltimore, 2004, ISBN 1-4137-1829-9). A fast-paced gripping novel of the journey of a young Black couple fleeing America to settle in the African motherland of Liberia. * [[Godfrey Mwakikagile]], ''Military Coups in West Africa Since The Sixties'', Chapter Eight: Liberia: 'The Love of Liberty Brought Us Here,' pp.&nbsp;85–110, Nova Science Publishers, Inc., Huntington, New York, 2001; Godfrey Mwakikagile, ''The Modern African State: Quest for Transformation'', Chapter One: The Collapse of A Modern African State: Death and Rebirth of Liberia, pp.&nbsp;1–18, Nova Science Publishers, Inc., 2001. * Elma Shaw, ''Redemption Road: The Quest for Peace and Justice in Liberia'' (a novel), with a Foreword by President Ellen Johnson Sirleaf (Cotton Tree Press, 2008, ISBN 978-0-9800774-0-7) * Helene Cooper, ''House at Sugar Beach: In Search of a Lost African Childhood'' (Simon & Schuster, 2008, ISBN 0-7432-6624-2) {{refend}} == Viungo vya nje == {{commons}} *[http://www.emansion.gov.lr/ Serikali ya Liberia] {{Wikivoyage}} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/LI.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/LI.html |date=20201017024954 }} *{{CIA World Factbook link|li|Liberia}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/liberia.htm Liberia] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/liberia.htm |date=20080607085129 }} from ''UCB Libraries GovPubs''. *{{dmoz|Regional/Africa/Liberia}} *[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13729504 Liberia profile] from the [[BBC News]]. *[http://www.lib.utexas.edu/maps/liberia.html "Liberia Maps"], Perry-Castañeda Library, University of Texas at Austin. *{{wikiatlas|Liberia}} {{Afrika}} {{African Union}} [[Jamii:Liberia|*]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi]] bzft8uzmafcrzz82mloralgj6jpikex 0 2248 1539769 1435145 2026-05-10T14:42:00Z ~2026-28212-34 89233 Jina la mbunge 1539769 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |jina_rasmi = Mkoa wa Rukwa <br> |settlement_type = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |native_name = |picha_ya_satelite = Coat of arms of Tanzania.svg |ukubwawapicha = 100px |maelezo_ya_picha = [[Nembo ya Tanzania]] |nickname = |image_flag = |image_seal = |image_map = Tanzania Rukwa location map.svg |mapsize = |map_caption = Mahali pa Mkoa wa Rukwa katika [[Tanzania]] |coordinates_region = TZ |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name1 = 4 |subdivision_type2 = [[Mji mkuu]] |subdivision_name2 = [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] |leader_title = Mkuu wa Mkoa |leader_name = Joachim Wangabo |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 22792 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2022 |population_note = |wakazi_kwa_ujumla = 1,540,519 |latd=7|latm=0 |lats=|latNS=S |longd=31|longm=30 |longs=|longEW=E |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = http://www.rukwa.go.tz/ |footnotes = }} [[Picha:Tanzania Rukwa location map.svg|thumb|300px|Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.]] '''Mkoa wa Rukwa''' ni mmojawapo kati ya [[mikoa]] [[Mikoa ya Tanzania|31 ya]] [[Tanzania]]. Uko kusini mashariki mwa nchi, ukipakana na [[Mkoa wa Katavi]] upande wa [[kaskazini]], na [[mkoa wa Songwe]] upande wa [[mashariki]], nchi ya [[Zambia]] upande wa [[kusini]] na huko [[magharibi]] [[Ziwa Tanganyika]] ndilo mpaka na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kabla ya kumegwa mwaka [[2012]] eneo la mkoa lilikuwa takriban [[Kilomita ya mraba|km²]] 70,000. Kwa sasa lina kilomita ya mraba 27,765. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa wakazi 139,019 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kusini mwa mkoa liko [[ziwa Rukwa]] ambalo ni kati ya [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] ya [[Afrika ya Mashariki]] na ndilo lililoupatia mkoa [[jina]] lake. [[Makao makuu]] ya mkoa ni [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]]. == Wilaya == [[Wilaya]] ziko [[nne]] (katika mabano [[idadi]] ya wakazi mwaka 2022 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>.): *[[Sumbawanga Mjini]] (303,986) *[[Sumbawanga Vijijini|Wilaya ya Sumbawanga]] (494,330) *[[Wilaya ya Nkasi]] (425,420) *[[Wilaya ya Kalambo]] (316,783). Wilaya ya [[Mpanda]] ilikuwa sehemu ya Rukwa ikawa kiini cha mkoa mpya wa [[Mkoa wa Katavi|Katavi]] kuanzia mwaka 2012. == Wakazi == [[Kabila]] kubwa zaidi mkoani ndio [[Wafipa]] walioko hasa katika wilaya za Sumbawanga na Nkasi. Kati ya makabila mengine kuna [[Wamambwe]]-Lungu, [[Wawanda]] na [[Wanyamwanga]] katika wilaya ya Sumbawanga; kuna pia [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]] na [[Wamasai]]. Kwa [[asilimia]] kubwa wakazi ni waumini wa [[Kanisa Katoliki]]. ==Majimbo ya bunge== Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo: * Sumbawanga Mjini : mbunge ni [[Aeshi Hilaly]] ([[CCM]]) * Nkansi Kaskazini : mbunge ni [[Anna Kenani]] ([[Chadema]]) * Nkansi Kusini : mbunge ni [[Deuderit Mipata]] ([[CCM]]) * Kwela : mbunge ni [[Deus Sangu]] ([[CCM]]) * Kalambo : mbunge ni Kandege Sinkamba ([[CCM]]) ==Tazama pia== * [[Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa]] ==Tanbihi== {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [http://www.rukwa.go.tz Tovuti ya Mkoa wa Rukwa] * Matokeo ya sensa 2002: [https://web.archive.org/web/20031215153518/http://www.tanzania.go.tz/census/census/rukwa.htm] * Makabila na lugha za Tanzania: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=Tanzania] {{Mikoa ya Tanzania}} {{mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:Mikoa ya Tanzania|R]] [[Jamii:Mkoa wa Rukwa| ]] loehqusd00ohqqpktx3wsbiddtrrrqf 1539770 1539769 2026-05-10T14:44:30Z ~2026-28212-34 89233 Jina la mbunge wa sasa wa kalambo 1539770 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |jina_rasmi = Mkoa wa Rukwa <br> |settlement_type = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |native_name = |picha_ya_satelite = Coat of arms of Tanzania.svg |ukubwawapicha = 100px |maelezo_ya_picha = [[Nembo ya Tanzania]] |nickname = |image_flag = |image_seal = |image_map = Tanzania Rukwa location map.svg |mapsize = |map_caption = Mahali pa Mkoa wa Rukwa katika [[Tanzania]] |coordinates_region = TZ |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name1 = 4 |subdivision_type2 = [[Mji mkuu]] |subdivision_name2 = [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] |leader_title = Mkuu wa Mkoa |leader_name = Joachim Wangabo |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 22792 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2022 |population_note = |wakazi_kwa_ujumla = 1,540,519 |latd=7|latm=0 |lats=|latNS=S |longd=31|longm=30 |longs=|longEW=E |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = http://www.rukwa.go.tz/ |footnotes = }} [[Picha:Tanzania Rukwa location map.svg|thumb|300px|Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.]] '''Mkoa wa Rukwa''' ni mmojawapo kati ya [[mikoa]] [[Mikoa ya Tanzania|31 ya]] [[Tanzania]]. Uko kusini mashariki mwa nchi, ukipakana na [[Mkoa wa Katavi]] upande wa [[kaskazini]], na [[mkoa wa Songwe]] upande wa [[mashariki]], nchi ya [[Zambia]] upande wa [[kusini]] na huko [[magharibi]] [[Ziwa Tanganyika]] ndilo mpaka na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kabla ya kumegwa mwaka [[2012]] eneo la mkoa lilikuwa takriban [[Kilomita ya mraba|km²]] 70,000. Kwa sasa lina kilomita ya mraba 27,765. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa wakazi 139,019 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kusini mwa mkoa liko [[ziwa Rukwa]] ambalo ni kati ya [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] ya [[Afrika ya Mashariki]] na ndilo lililoupatia mkoa [[jina]] lake. [[Makao makuu]] ya mkoa ni [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]]. == Wilaya == [[Wilaya]] ziko [[nne]] (katika mabano [[idadi]] ya wakazi mwaka 2022 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>.): *[[Sumbawanga Mjini]] (303,986) *[[Sumbawanga Vijijini|Wilaya ya Sumbawanga]] (494,330) *[[Wilaya ya Nkasi]] (425,420) *[[Wilaya ya Kalambo]] (316,783). Wilaya ya [[Mpanda]] ilikuwa sehemu ya Rukwa ikawa kiini cha mkoa mpya wa [[Mkoa wa Katavi|Katavi]] kuanzia mwaka 2012. == Wakazi == [[Kabila]] kubwa zaidi mkoani ndio [[Wafipa]] walioko hasa katika wilaya za Sumbawanga na Nkasi. Kati ya makabila mengine kuna [[Wamambwe]]-Lungu, [[Wawanda]] na [[Wanyamwanga]] katika wilaya ya Sumbawanga; kuna pia [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]] na [[Wamasai]]. Kwa [[asilimia]] kubwa wakazi ni waumini wa [[Kanisa Katoliki]]. ==Majimbo ya bunge== Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo: * Sumbawanga Mjini : mbunge ni [[Aeshi Hilaly]] ([[CCM]]) * Nkansi Kaskazini : mbunge ni [[Anna Kenani]] ([[Chadema]]) * Nkansi Kusini : mbunge ni [[Deuderit Mipata]] ([[CCM]]) * Kwela : mbunge ni [[Deus Sangu]] ([[CCM]]) * Kalambo : mbunge ni edfonce kanoni onward tangu 2026 mpka sasa ([[CCM]]) ==Tazama pia== * [[Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa]] ==Tanbihi== {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [http://www.rukwa.go.tz Tovuti ya Mkoa wa Rukwa] * Matokeo ya sensa 2002: [https://web.archive.org/web/20031215153518/http://www.tanzania.go.tz/census/census/rukwa.htm] * Makabila na lugha za Tanzania: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=Tanzania] {{Mikoa ya Tanzania}} {{mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:Mikoa ya Tanzania|R]] [[Jamii:Mkoa wa Rukwa| ]] 5yolc9oxofxfajyjwe858s69ub6mlkq 1540201 1539770 2026-05-11T10:33:02Z Riccardo Riccioni 452 1540201 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |jina_rasmi = Mkoa wa Rukwa <br> |settlement_type = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |native_name = |picha_ya_satelite = Coat of arms of Tanzania.svg |ukubwawapicha = 100px |maelezo_ya_picha = [[Nembo ya Tanzania]] |nickname = |image_flag = |image_seal = |image_map = Tanzania Rukwa location map.svg |mapsize = |map_caption = Mahali pa Mkoa wa Rukwa katika [[Tanzania]] |coordinates_region = TZ |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name1 = 4 |subdivision_type2 = [[Mji mkuu]] |subdivision_name2 = [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]] |leader_title = Mkuu wa Mkoa |leader_name = Joachim Wangabo |established_title = |established_date = |area_magnitude = |area_total_km2 = 22792 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2022 |population_note = |wakazi_kwa_ujumla = 1,540,519 |latd=7|latm=0 |lats=|latNS=S |longd=31|longm=30 |longs=|longEW=E |elevation_m = |blank_name = |blank_info = |website = http://www.rukwa.go.tz/ |footnotes = }} [[Picha:Tanzania Rukwa location map.svg|thumb|300px|Mkoa wa Rukwa nchini Tanzania.]] '''Mkoa wa Rukwa''' ni mmojawapo kati ya [[mikoa]] [[Mikoa ya Tanzania|31 ya]] [[Tanzania]]. Uko kusini mashariki mwa nchi, ukipakana na [[Mkoa wa Katavi]] upande wa [[kaskazini]], na [[mkoa wa Songwe]] upande wa [[mashariki]], nchi ya [[Zambia]] upande wa [[kusini]] na huko [[magharibi]] [[Ziwa Tanganyika]] ndilo mpaka na [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kabla ya kumegwa mwaka [[2012]] eneo la mkoa lilikuwa takriban [[Kilomita ya mraba|km²]] 70,000. Kwa sasa lina kilomita ya mraba 27,765. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] walihesabiwa wakazi 139,019 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>. Kusini mwa mkoa liko [[ziwa Rukwa]] ambalo ni kati ya [[Maziwa makubwa ya Afrika|maziwa makubwa]] ya [[Afrika ya Mashariki]] na ndilo lililoupatia mkoa [[jina]] lake. [[Makao makuu]] ya mkoa ni [[Sumbawanga (mji)|Sumbawanga]]. == Wilaya == [[Wilaya]] ziko [[nne]] (katika mabano [[idadi]] ya wakazi mwaka 2022 <ref>https://www.nbs.go.tz</ref>.): *[[Sumbawanga Mjini]] (303,986) *[[Sumbawanga Vijijini|Wilaya ya Sumbawanga]] (494,330) *[[Wilaya ya Nkasi]] (425,420) *[[Wilaya ya Kalambo]] (316,783). Wilaya ya [[Mpanda]] ilikuwa sehemu ya Rukwa ikawa kiini cha mkoa mpya wa [[Mkoa wa Katavi|Katavi]] kuanzia mwaka 2012. == Wakazi == [[Kabila]] kubwa zaidi mkoani ndio [[Wafipa]] walioko hasa katika wilaya za Sumbawanga na Nkasi. Kati ya makabila mengine kuna [[Wamambwe]]-Lungu, [[Wawanda]] na [[Wanyamwanga]] katika wilaya ya Sumbawanga; kuna pia [[Wasukuma]], [[Wanyamwezi]] na [[Wamasai]]. Kwa [[asilimia]] kubwa wakazi ni waumini wa [[Kanisa Katoliki]]. ==Majimbo ya bunge== Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo: * Sumbawanga Mjini : mbunge ni [[Aeshi Hilaly]] ([[CCM]]) * Nkansi Kaskazini : mbunge ni [[Anna Kenani]] ([[Chadema]]) * Nkansi Kusini : mbunge ni [[Deuderit Mipata]] ([[CCM]]) * Kwela : mbunge ni [[Deus Sangu]] ([[CCM]]) * Kalambo : mbunge ni Edfonce Kanoni ([[CCM]]) ==Tazama pia== * [[Orodha ya milima ya mkoa wa Rukwa]] * [[Orodha ya mito ya mkoa wa Rukwa]] ==Tanbihi== {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [http://www.rukwa.go.tz Tovuti ya Mkoa wa Rukwa] * Matokeo ya sensa 2002: [https://web.archive.org/web/20031215153518/http://www.tanzania.go.tz/census/census/rukwa.htm] * Makabila na lugha za Tanzania: [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=Tanzania] {{Mikoa ya Tanzania}} {{mbegu-jio-rukwa}} [[Jamii:Mikoa ya Tanzania|R]] [[Jamii:Mkoa wa Rukwa| ]] 8rz1zbtx8tl6j80jekgrjgeutlqtpdq 0 2826 1540091 1497336 2026-05-11T06:48:41Z Gayle157 73366 /* */ Updated 1540091 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi|jina_rasmi=Jamhuri ya Ginebisau|jina_asili=''República da Guiné-Bissau'' ([[Kireno]])<br>𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮 ([[Kifulani]])<br>ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ ([[Kimandinka]])|ramani2=Guinea Bissau Base Map.png|bendera=Flag_of_Guinea-Bissau.svg|nembo=Coat of arms of Guinea-Bissau (variant).svg|ramani=Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|kaulimbiu=<br>''Unidade, Luta, Progresso'' (Kireno)<br>"Umoja, Harakati, Maendeleo"|wimbo=<br>''[[Esta É a Nossa Pátria Bem Amada]]''<br>"Hii ni Nchi Yetu Inayopendwa Sana"|mji_mkuu=[[Bisau]]|latd=11|latm=52|latNS=N|longd=15|longm=36|longEW=W|lugha_kawaida=Takribani [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau|lugha 20]]|lugha_rasmi=[[Kireno]]}} '''Guinea-Bissau''' (rasmi: '''Jamhuri ya Guinea-Bissau'''; [[Kireno]]: ''República da Guiné-Bissau'') ni nchi iliyoko [[Afrika Magharibi]] inayopakana na [[Senegal]] kaskazini, [[Guinea]] kusini-mashariki, na [[Bahari ya Atlantiki]] magharibi; kufikia mwaka 2024, ina makadirio ya idadi ya watu wapatao milioni 2.2, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi ndogo kwa idadi ya watu barani Afrika, na mji mkuu pamoja na mji wake mkubwa zaidi ni [[Bissau]], huku nchi hiyo ikiwa imegawanywa katika maeneo ya kiutawala na lugha rasmi ikiwa [[Kireno]]. == Jiografia == Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za [[Afrika]] ikiwa na eneo la [[kilomita mraba]] 36,125; takriban 22% ni [[visiwa]] na [[bahari]]. Sehemu ya [[bara]] ni [[tambarare]]. [[Funguvisiwa]] la [[Bissagos]] lenye visiwa 77 liko karibu na [[pwani]]. === Miji === [[Mji|Miji]] mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: [[Bisau]] (wakazi 492,004), [[Gabú]] (wakazi 48,670), [[Bafatá]] (wakazi 37,875), [[Bissorã]] (wakazi 29,468), [[Bolama]] (wakazi 16,216) na [[Cacheu]] (14,320). == Historia == Zamani ilikuwa [[koloni]] la [[Ureno]] kwa [[jina]] la [[Guinea ya Kireno]]. Baada ya [[uhuru]] ([[1973]]/[[1974]]) jina la [[mji mkuu]] wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya [[Guinea ya Ikweta]]. == Watu == Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka [[2010]], wakati walikuwa 518,000 tu mwaka [[1950]]. === Makabila === [[Waafrika]] ni 99[[Asilimia|%]]: [[Kabila|makabila]] makubwa ni [[Wabalanta]] 30%, [[Wafulbe]] 30%, [[Wamanjaca]] 14%, [[Wamandinka]] 13%, [[Wapapel]] 7%). [[Wazungu]] na [[chotara|machotara]] ni chini ya 1%. ===Lugha=== Pamoja na [[lugha]] asilia, 32.1% za wakazi wanasema [[Kireno]] ambacho ndicho [[lugha rasmi]] na 90.4% wanatumia [[Krioli]] maalumu ya Kireno ambayo ni kama [[lugha ya taifa]] inayounganisha makabila. Lugha nyingine za kigeni zinazotumika ni [[Kifaransa]] (7%), [[Kiingereza]] (2.9%) na [[Kihispania]] (0.5%) === Dini === Takriban 46.1% ni [[Waislamu]] (hasa [[Wasuni]]), 30.6% wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]], 18.9% [[Wakristo]] (hasa [[Wakatoliki]]). ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Tanbihi== {{Reflist|30em}} ==Marejeo== {{refbegin}} *Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In : Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.&nbsp;53–60 * Forrest, Joshua B., ''Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau'' (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003) * Galli, Rosemary E, ''Guinea Bissau: Politics, Economics and Society'', (Pinter Pub Ltd, 1987) * Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', third edition (Scarecrow Press, 1997) * Vigh, Henrik, ''Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau'', (Berghahn Books, 2006) {{refend}} ==Viungo vya nje== {{Commons}} *[http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net] {{Wayback|url=http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html |date=20160304115641 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1043287.stm Country Profile] from [[BBC News]] *{{CIA World Factbook link|pu|Guinea-Bissau}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm |date=20100611171908 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/248853/Guinea-Bissau/ Guinea-Bissau] at ''Encyclopædia Britannica'' *{{dmoz|Regional/Africa/Guinea-Bissau}} *{{wikiatlas|Guinea-Bissau}} *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GW Key Development Forecasts for Guinea-Bissau] from [[International Futures]] ; Serikali *{{Official website|http://www.guinebissaurepublic.com/ }} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html |date=20091026201737 }} *[http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf Constitution of the Republic of Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf |date=20110725192938 }} *[http://portuguese-american-journal.com/guinea-bissau-prime-ministers-fate-unknow-after-apparent-military-coup-west-africa/ Guinea-Bissau: Prime Minister’s fate unknown after apparent military coup – West Africa] – Portuguese American Journal *[http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ Guinea-Bissau Holds First Post-Coup Election] {{Wayback|url=http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ |date=20160626223820 }} ;Biashara *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GNB/Year/2005/Summary Guinea-Bissau 2005 Summary Trade Statistics] ; Habari *[http://allafrica.com/guineabissau/ news headline links] from [[AllAfrica.com]] ; Afya * The State of the World's Midwifery – [http://www.unfpa.org/sowmy/resources/docs/country_info/profile/en_GuineaBissau_SoWMy_Profile.pdf Guinea-Bissau Country Profile] ; Jiografia *[http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ Master Thesis] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ |date=20150804204354 }} about the developing [http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ Geographical Information for Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ |date=20150802002536 }} {{Afrika}} {{African Union}} {{CPLP}} {{Mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Guinea Bisau| ]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi zinazotumia Kireno]] [[Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa]] [[Jamii:Nchi]] 7q7rftm7zj6hbu2qpi181d59831nlza 1540110 1540091 2026-05-11T07:20:08Z Gayle157 73366 /* */ [[WP:Mradi wa Nchi]] 1540110 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi|jina_rasmi=Jamhuri ya Ginebisau|jina_asili=''República da Guiné-Bissau'' ([[Kireno]])<br>𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮 ([[Kifulani]])<br>ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ ([[Kimandinka]])|ramani2=Guinea Bissau Base Map.png|bendera=Flag_of_Guinea-Bissau.svg|nembo=Coat of arms of Guinea-Bissau (variant).svg|ramani=Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|kaulimbiu=<br>''Unidade, Luta, Progresso'' (Kireno)<br>"Umoja, Harakati, Maendeleo"|wimbo=<br>''[[Esta É a Nossa Pátria Bem Amada]]''<br>"Hii ni Nchi Yetu Inayopendwa Sana"|mji_mkuu=[[Bisau]]|latd=11|latm=52|latNS=N|longd=15|longm=36|longEW=W|lugha_kawaida=Takribani [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau|lugha 20]]|lugha_rasmi=[[Kireno]]}} '''Guinea-Bissau''' (rasmi: '''Jamhuri ya Guinea-Bissau'''; [[Kireno]]: ''República da Guiné-Bissau'') ni nchi iliyoko [[Afrika Magharibi]] inayopakana na [[Senegal]] kaskazini, [[Guinea]] kusini-mashariki, na [[Bahari ya Atlantiki]] magharibi; kufikia mwaka 2024, ina makadirio ya idadi ya watu wapatao milioni 2.2, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi ndogo kwa idadi ya watu barani Afrika, na mji mkuu pamoja na mji wake mkubwa zaidi ni [[Bissau]], huku nchi hiyo ikiwa imegawanywa katika maeneo ya kiutawala na lugha rasmi ikiwa [[Kireno]]. Guinea-Bissau ina [[hali ya hewa]] ya kitropiki na jiografia inayojulikana kwa nyanda za chini za pwani, mabwawa ya mikoko, misitu, na maeneo ya savana ya ndani. <ref name="WFB_GB_Geography">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#geography |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo pia inajumuisha [[Visiwa vya Bijagós]], kundi la visiwa katika [[Bahari ya Atlantiki]] vinavyojulikana kwa bioanuwai na mifumo ya ikolojia ya baharini. Mvua za msimu huathiri sana kilimo na usafiri, hasa katika maeneo ya vijijini ambako miundombinu bado ni hafifu. Mito mikubwa kama [[Mto Geba]], [[Mto Cacheu]], na [[Mto Corubal]] ina nafasi muhimu katika usafiri wa ndani, uvuvi, na [[kilimo]]. <ref name="Britannica_GB_Land">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/The-land |author=Richard J. Lobban |title=Guinea-Bissau: The Land |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea Bisau#Uchumi|Uchumi wa Guinea-Bissau]] unategemea hasa kilimo, uvuvi, na biashara ndogo ndogo. Korosho ndio zao kuu la biashara la nchi hiyo na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[mauzo ya nje]] pamoja na kipato cha vijijini. <ref name="AfDB_GB_Outlook">{{cite web |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/guinea-bissau/guinea-bissau-economic-outlook |title=Guinea-Bissau Economic Outlook |website=afdb.org |publisher=African Development Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Kilimo]] kinaajiri sehemu kubwa ya wananchi, huku mpunga, karanga, na bidhaa za mawese pia zikichangia uzalishaji wa ndani. Nchi hiyo inakabiliwa na changamoto za kiuchumi kama ukosefu wa viwanda vya kutosha, upungufu wa miundombinu, na utegemezi wa mauzo ya bidhaa ghafi. <ref name="WorldBank_GB_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/guineabissau/overview |title=Guinea-Bissau Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea-Bisau#Historia|Kihistoria]], Guinea-Bissau ilikuwa sehemu ya maeneo ya kikoloni ya [[Ureno]] katika [[Afrika Magharibi]] na baadaye ikawa kitovu cha harakati kubwa ya kupigania uhuru iliyoongozwa na Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC). <ref name="Britannica_GB_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/History |title=History of Guinea-Bissau |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo ilipata uhuru kutoka kwa [[Ureno]] mwaka 1973, ambao ulitambuliwa kimataifa mwaka 1974. Tangu uhuru, Guinea-Bissau imepitia vipindi vya mara kwa mara vya kutokuwa na utulivu wa kisiasa, vikiwemo mapinduzi ya kijeshi, serikali za mpito, na changamoto za kitaasisi zilizoathiri utawala na maendeleo ya kiuchumi. <ref name="BBC_GB_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13444402 |title=Guinea-Bissau country profile |website=BBC News |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Guinea-Bissau ni jamhuri ya nusu-urais yenye [[mfumo wa vyama vingi]] vya kisiasa. Rais ndiye mkuu wa nchi, huku [[Waziri Mkuu]] akiwa mkuu wa serikali. Nchi hiyo ni mwanachama wa mashirika ya kikanda na kimataifa kama Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi ([[ECOWAS]]), [[Umoja wa Afrika]], Jumuiya ya Nchi Zinazozungumza Kireno (CPLP), na [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="WFB_GB_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#government |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Government |website=cia.gov |date=2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Ushirikiano wa kimataifa na upatanishi wa kikanda umechukua nafasi muhimu katika kusaidia uthabiti wa kisiasa na mipango ya maendeleo. <ref name="UN_GB_Peacebuilding">{{cite web |url=https://www.un.org/peacebuilding/content/guinea-bissau |title=UN Peacebuilding in Guinea-Bissau |website=un.org |publisher=United Nations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> == Jiografia == Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za [[Afrika]] ikiwa na eneo la [[kilomita mraba]] 36,125; takriban 22% ni [[visiwa]] na [[bahari]]. Sehemu ya [[bara]] ni [[tambarare]]. [[Funguvisiwa]] la [[Bissagos]] lenye visiwa 77 liko karibu na [[pwani]]. === Miji === [[Mji|Miji]] mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: [[Bisau]] (wakazi 492,004), [[Gabú]] (wakazi 48,670), [[Bafatá]] (wakazi 37,875), [[Bissorã]] (wakazi 29,468), [[Bolama]] (wakazi 16,216) na [[Cacheu]] (14,320). == Historia == Zamani ilikuwa [[koloni]] la [[Ureno]] kwa [[jina]] la [[Guinea ya Kireno]]. Baada ya [[uhuru]] ([[1973]]/[[1974]]) jina la [[mji mkuu]] wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya [[Guinea ya Ikweta]]. == Watu == Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka [[2010]], wakati walikuwa 518,000 tu mwaka [[1950]]. === Makabila === [[Waafrika]] ni 99[[Asilimia|%]]: [[Kabila|makabila]] makubwa ni [[Wabalanta]] 30%, [[Wafulbe]] 30%, [[Wamanjaca]] 14%, [[Wamandinka]] 13%, [[Wapapel]] 7%). [[Wazungu]] na [[chotara|machotara]] ni chini ya 1%. ===Lugha=== Pamoja na [[lugha]] asilia, 32.1% za wakazi wanasema [[Kireno]] ambacho ndicho [[lugha rasmi]] na 90.4% wanatumia [[Krioli]] maalumu ya Kireno ambayo ni kama [[lugha ya taifa]] inayounganisha makabila. Lugha nyingine za kigeni zinazotumika ni [[Kifaransa]] (7%), [[Kiingereza]] (2.9%) na [[Kihispania]] (0.5%) === Dini === Takriban 46.1% ni [[Waislamu]] (hasa [[Wasuni]]), 30.6% wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]], 18.9% [[Wakristo]] (hasa [[Wakatoliki]]). ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Tanbihi== {{Reflist|30em}} ==Marejeo== {{refbegin}} *Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In : Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.&nbsp;53–60 * Forrest, Joshua B., ''Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau'' (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003) * Galli, Rosemary E, ''Guinea Bissau: Politics, Economics and Society'', (Pinter Pub Ltd, 1987) * Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', third edition (Scarecrow Press, 1997) * Vigh, Henrik, ''Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau'', (Berghahn Books, 2006) {{refend}} ==Viungo vya nje== {{Commons}} *[http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net] {{Wayback|url=http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html |date=20160304115641 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1043287.stm Country Profile] from [[BBC News]] *{{CIA World Factbook link|pu|Guinea-Bissau}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm |date=20100611171908 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/248853/Guinea-Bissau/ Guinea-Bissau] at ''Encyclopædia Britannica'' *{{dmoz|Regional/Africa/Guinea-Bissau}} *{{wikiatlas|Guinea-Bissau}} *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GW Key Development Forecasts for Guinea-Bissau] from [[International Futures]] ; Serikali *{{Official website|http://www.guinebissaurepublic.com/ }} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html |date=20091026201737 }} *[http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf Constitution of the Republic of Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf |date=20110725192938 }} *[http://portuguese-american-journal.com/guinea-bissau-prime-ministers-fate-unknow-after-apparent-military-coup-west-africa/ Guinea-Bissau: Prime Minister’s fate unknown after apparent military coup – West Africa] – Portuguese American Journal *[http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ Guinea-Bissau Holds First Post-Coup Election] {{Wayback|url=http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ |date=20160626223820 }} ;Biashara *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GNB/Year/2005/Summary Guinea-Bissau 2005 Summary Trade Statistics] ; Habari *[http://allafrica.com/guineabissau/ news headline links] from [[AllAfrica.com]] ; Afya * The State of the World's Midwifery – [http://www.unfpa.org/sowmy/resources/docs/country_info/profile/en_GuineaBissau_SoWMy_Profile.pdf Guinea-Bissau Country Profile] ; Jiografia *[http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ Master Thesis] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ |date=20150804204354 }} about the developing [http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ Geographical Information for Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ |date=20150802002536 }} {{Afrika}} {{African Union}} {{CPLP}} {{Mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Guinea Bisau| ]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi zinazotumia Kireno]] [[Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa]] [[Jamii:Nchi]] 4pi434x0o30h890xpoeoo6o4bqqd7eu 1540111 1540110 2026-05-11T07:20:28Z Gayle157 73366 /* Demografia */ 1540111 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi|jina_rasmi=Jamhuri ya Ginebisau|jina_asili=''República da Guiné-Bissau'' ([[Kireno]])<br>𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮 ([[Kifulani]])<br>ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ ([[Kimandinka]])|ramani2=Guinea Bissau Base Map.png|bendera=Flag_of_Guinea-Bissau.svg|nembo=Coat of arms of Guinea-Bissau (variant).svg|ramani=Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|kaulimbiu=<br>''Unidade, Luta, Progresso'' (Kireno)<br>"Umoja, Harakati, Maendeleo"|wimbo=<br>''[[Esta É a Nossa Pátria Bem Amada]]''<br>"Hii ni Nchi Yetu Inayopendwa Sana"|mji_mkuu=[[Bisau]]|latd=11|latm=52|latNS=N|longd=15|longm=36|longEW=W|lugha_kawaida=Takribani [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau|lugha 20]]|lugha_rasmi=[[Kireno]]}} '''Guinea-Bissau''' (rasmi: '''Jamhuri ya Guinea-Bissau'''; [[Kireno]]: ''República da Guiné-Bissau'') ni nchi iliyoko [[Afrika Magharibi]] inayopakana na [[Senegal]] kaskazini, [[Guinea]] kusini-mashariki, na [[Bahari ya Atlantiki]] magharibi; kufikia mwaka 2024, ina makadirio ya idadi ya watu wapatao milioni 2.2, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi ndogo kwa idadi ya watu barani Afrika, na mji mkuu pamoja na mji wake mkubwa zaidi ni [[Bissau]], huku nchi hiyo ikiwa imegawanywa katika maeneo ya kiutawala na lugha rasmi ikiwa [[Kireno]]. Guinea-Bissau ina [[hali ya hewa]] ya kitropiki na jiografia inayojulikana kwa nyanda za chini za pwani, mabwawa ya mikoko, misitu, na maeneo ya savana ya ndani. <ref name="WFB_GB_Geography">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#geography |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo pia inajumuisha [[Visiwa vya Bijagós]], kundi la visiwa katika [[Bahari ya Atlantiki]] vinavyojulikana kwa bioanuwai na mifumo ya ikolojia ya baharini. Mvua za msimu huathiri sana kilimo na usafiri, hasa katika maeneo ya vijijini ambako miundombinu bado ni hafifu. Mito mikubwa kama [[Mto Geba]], [[Mto Cacheu]], na [[Mto Corubal]] ina nafasi muhimu katika usafiri wa ndani, uvuvi, na [[kilimo]]. <ref name="Britannica_GB_Land">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/The-land |author=Richard J. Lobban |title=Guinea-Bissau: The Land |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea Bisau#Uchumi|Uchumi wa Guinea-Bissau]] unategemea hasa kilimo, uvuvi, na biashara ndogo ndogo. Korosho ndio zao kuu la biashara la nchi hiyo na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[mauzo ya nje]] pamoja na kipato cha vijijini. <ref name="AfDB_GB_Outlook">{{cite web |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/guinea-bissau/guinea-bissau-economic-outlook |title=Guinea-Bissau Economic Outlook |website=afdb.org |publisher=African Development Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Kilimo]] kinaajiri sehemu kubwa ya wananchi, huku mpunga, karanga, na bidhaa za mawese pia zikichangia uzalishaji wa ndani. Nchi hiyo inakabiliwa na changamoto za kiuchumi kama ukosefu wa viwanda vya kutosha, upungufu wa miundombinu, na utegemezi wa mauzo ya bidhaa ghafi. <ref name="WorldBank_GB_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/guineabissau/overview |title=Guinea-Bissau Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea-Bisau#Historia|Kihistoria]], Guinea-Bissau ilikuwa sehemu ya maeneo ya kikoloni ya [[Ureno]] katika [[Afrika Magharibi]] na baadaye ikawa kitovu cha harakati kubwa ya kupigania uhuru iliyoongozwa na Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC). <ref name="Britannica_GB_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/History |title=History of Guinea-Bissau |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo ilipata uhuru kutoka kwa [[Ureno]] mwaka 1973, ambao ulitambuliwa kimataifa mwaka 1974. Tangu uhuru, Guinea-Bissau imepitia vipindi vya mara kwa mara vya kutokuwa na utulivu wa kisiasa, vikiwemo mapinduzi ya kijeshi, serikali za mpito, na changamoto za kitaasisi zilizoathiri utawala na maendeleo ya kiuchumi. <ref name="BBC_GB_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13444402 |title=Guinea-Bissau country profile |website=BBC News |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Guinea-Bissau ni jamhuri ya nusu-urais yenye [[mfumo wa vyama vingi]] vya kisiasa. Rais ndiye mkuu wa nchi, huku [[Waziri Mkuu]] akiwa mkuu wa serikali. Nchi hiyo ni mwanachama wa mashirika ya kikanda na kimataifa kama Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi ([[ECOWAS]]), [[Umoja wa Afrika]], Jumuiya ya Nchi Zinazozungumza Kireno (CPLP), na [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="WFB_GB_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#government |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Government |website=cia.gov |date=2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Ushirikiano wa kimataifa na upatanishi wa kikanda umechukua nafasi muhimu katika kusaidia uthabiti wa kisiasa na mipango ya maendeleo. <ref name="UN_GB_Peacebuilding">{{cite web |url=https://www.un.org/peacebuilding/content/guinea-bissau |title=UN Peacebuilding in Guinea-Bissau |website=un.org |publisher=United Nations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> == Jiografia == Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za [[Afrika]] ikiwa na eneo la [[kilomita mraba]] 36,125; takriban 22% ni [[visiwa]] na [[bahari]]. Sehemu ya [[bara]] ni [[tambarare]]. [[Funguvisiwa]] la [[Bissagos]] lenye visiwa 77 liko karibu na [[pwani]]. === Miji === [[Mji|Miji]] mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: [[Bisau]] (wakazi 492,004), [[Gabú]] (wakazi 48,670), [[Bafatá]] (wakazi 37,875), [[Bissorã]] (wakazi 29,468), [[Bolama]] (wakazi 16,216) na [[Cacheu]] (14,320). == Historia == Zamani ilikuwa [[koloni]] la [[Ureno]] kwa [[jina]] la [[Guinea ya Kireno]]. Baada ya [[uhuru]] ([[1973]]/[[1974]]) jina la [[mji mkuu]] wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya [[Guinea ya Ikweta]]. == Demografia == Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka [[2010]], wakati walikuwa 518,000 tu mwaka [[1950]]. === Makabila === [[Waafrika]] ni 99[[Asilimia|%]]: [[Kabila|makabila]] makubwa ni [[Wabalanta]] 30%, [[Wafulbe]] 30%, [[Wamanjaca]] 14%, [[Wamandinka]] 13%, [[Wapapel]] 7%). [[Wazungu]] na [[chotara|machotara]] ni chini ya 1%. ===Lugha=== Pamoja na [[lugha]] asilia, 32.1% za wakazi wanasema [[Kireno]] ambacho ndicho [[lugha rasmi]] na 90.4% wanatumia [[Krioli]] maalumu ya Kireno ambayo ni kama [[lugha ya taifa]] inayounganisha makabila. Lugha nyingine za kigeni zinazotumika ni [[Kifaransa]] (7%), [[Kiingereza]] (2.9%) na [[Kihispania]] (0.5%) === Dini === Takriban 46.1% ni [[Waislamu]] (hasa [[Wasuni]]), 30.6% wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]], 18.9% [[Wakristo]] (hasa [[Wakatoliki]]). ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Tanbihi== {{Reflist|30em}} ==Marejeo== {{refbegin}} *Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In : Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.&nbsp;53–60 * Forrest, Joshua B., ''Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau'' (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003) * Galli, Rosemary E, ''Guinea Bissau: Politics, Economics and Society'', (Pinter Pub Ltd, 1987) * Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', third edition (Scarecrow Press, 1997) * Vigh, Henrik, ''Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau'', (Berghahn Books, 2006) {{refend}} ==Viungo vya nje== {{Commons}} *[http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net] {{Wayback|url=http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html |date=20160304115641 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1043287.stm Country Profile] from [[BBC News]] *{{CIA World Factbook link|pu|Guinea-Bissau}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm |date=20100611171908 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/248853/Guinea-Bissau/ Guinea-Bissau] at ''Encyclopædia Britannica'' *{{dmoz|Regional/Africa/Guinea-Bissau}} *{{wikiatlas|Guinea-Bissau}} *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GW Key Development Forecasts for Guinea-Bissau] from [[International Futures]] ; Serikali *{{Official website|http://www.guinebissaurepublic.com/ }} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html |date=20091026201737 }} *[http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf Constitution of the Republic of Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf |date=20110725192938 }} *[http://portuguese-american-journal.com/guinea-bissau-prime-ministers-fate-unknow-after-apparent-military-coup-west-africa/ Guinea-Bissau: Prime Minister’s fate unknown after apparent military coup – West Africa] – Portuguese American Journal *[http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ Guinea-Bissau Holds First Post-Coup Election] {{Wayback|url=http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ |date=20160626223820 }} ;Biashara *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GNB/Year/2005/Summary Guinea-Bissau 2005 Summary Trade Statistics] ; Habari *[http://allafrica.com/guineabissau/ news headline links] from [[AllAfrica.com]] ; Afya * The State of the World's Midwifery – [http://www.unfpa.org/sowmy/resources/docs/country_info/profile/en_GuineaBissau_SoWMy_Profile.pdf Guinea-Bissau Country Profile] ; Jiografia *[http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ Master Thesis] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ |date=20150804204354 }} about the developing [http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ Geographical Information for Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ |date=20150802002536 }} {{Afrika}} {{African Union}} {{CPLP}} {{Mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Guinea Bisau| ]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi zinazotumia Kireno]] [[Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa]] [[Jamii:Nchi]] hp5nqkwhzsvvldct4gt5nf30605knx2 1540112 1540111 2026-05-11T07:20:44Z Gayle157 73366 /* Marejeo */ 1540112 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi|jina_rasmi=Jamhuri ya Ginebisau|jina_asili=''República da Guiné-Bissau'' ([[Kireno]])<br>𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮 ([[Kifulani]])<br>ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ ([[Kimandinka]])|ramani2=Guinea Bissau Base Map.png|bendera=Flag_of_Guinea-Bissau.svg|nembo=Coat of arms of Guinea-Bissau (variant).svg|ramani=Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|kaulimbiu=<br>''Unidade, Luta, Progresso'' (Kireno)<br>"Umoja, Harakati, Maendeleo"|wimbo=<br>''[[Esta É a Nossa Pátria Bem Amada]]''<br>"Hii ni Nchi Yetu Inayopendwa Sana"|mji_mkuu=[[Bisau]]|latd=11|latm=52|latNS=N|longd=15|longm=36|longEW=W|lugha_kawaida=Takribani [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau|lugha 20]]|lugha_rasmi=[[Kireno]]}} '''Guinea-Bissau''' (rasmi: '''Jamhuri ya Guinea-Bissau'''; [[Kireno]]: ''República da Guiné-Bissau'') ni nchi iliyoko [[Afrika Magharibi]] inayopakana na [[Senegal]] kaskazini, [[Guinea]] kusini-mashariki, na [[Bahari ya Atlantiki]] magharibi; kufikia mwaka 2024, ina makadirio ya idadi ya watu wapatao milioni 2.2, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi ndogo kwa idadi ya watu barani Afrika, na mji mkuu pamoja na mji wake mkubwa zaidi ni [[Bissau]], huku nchi hiyo ikiwa imegawanywa katika maeneo ya kiutawala na lugha rasmi ikiwa [[Kireno]]. Guinea-Bissau ina [[hali ya hewa]] ya kitropiki na jiografia inayojulikana kwa nyanda za chini za pwani, mabwawa ya mikoko, misitu, na maeneo ya savana ya ndani. <ref name="WFB_GB_Geography">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#geography |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo pia inajumuisha [[Visiwa vya Bijagós]], kundi la visiwa katika [[Bahari ya Atlantiki]] vinavyojulikana kwa bioanuwai na mifumo ya ikolojia ya baharini. Mvua za msimu huathiri sana kilimo na usafiri, hasa katika maeneo ya vijijini ambako miundombinu bado ni hafifu. Mito mikubwa kama [[Mto Geba]], [[Mto Cacheu]], na [[Mto Corubal]] ina nafasi muhimu katika usafiri wa ndani, uvuvi, na [[kilimo]]. <ref name="Britannica_GB_Land">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/The-land |author=Richard J. Lobban |title=Guinea-Bissau: The Land |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea Bisau#Uchumi|Uchumi wa Guinea-Bissau]] unategemea hasa kilimo, uvuvi, na biashara ndogo ndogo. Korosho ndio zao kuu la biashara la nchi hiyo na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[mauzo ya nje]] pamoja na kipato cha vijijini. <ref name="AfDB_GB_Outlook">{{cite web |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/guinea-bissau/guinea-bissau-economic-outlook |title=Guinea-Bissau Economic Outlook |website=afdb.org |publisher=African Development Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Kilimo]] kinaajiri sehemu kubwa ya wananchi, huku mpunga, karanga, na bidhaa za mawese pia zikichangia uzalishaji wa ndani. Nchi hiyo inakabiliwa na changamoto za kiuchumi kama ukosefu wa viwanda vya kutosha, upungufu wa miundombinu, na utegemezi wa mauzo ya bidhaa ghafi. <ref name="WorldBank_GB_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/guineabissau/overview |title=Guinea-Bissau Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea-Bisau#Historia|Kihistoria]], Guinea-Bissau ilikuwa sehemu ya maeneo ya kikoloni ya [[Ureno]] katika [[Afrika Magharibi]] na baadaye ikawa kitovu cha harakati kubwa ya kupigania uhuru iliyoongozwa na Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC). <ref name="Britannica_GB_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/History |title=History of Guinea-Bissau |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo ilipata uhuru kutoka kwa [[Ureno]] mwaka 1973, ambao ulitambuliwa kimataifa mwaka 1974. Tangu uhuru, Guinea-Bissau imepitia vipindi vya mara kwa mara vya kutokuwa na utulivu wa kisiasa, vikiwemo mapinduzi ya kijeshi, serikali za mpito, na changamoto za kitaasisi zilizoathiri utawala na maendeleo ya kiuchumi. <ref name="BBC_GB_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13444402 |title=Guinea-Bissau country profile |website=BBC News |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Guinea-Bissau ni jamhuri ya nusu-urais yenye [[mfumo wa vyama vingi]] vya kisiasa. Rais ndiye mkuu wa nchi, huku [[Waziri Mkuu]] akiwa mkuu wa serikali. Nchi hiyo ni mwanachama wa mashirika ya kikanda na kimataifa kama Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi ([[ECOWAS]]), [[Umoja wa Afrika]], Jumuiya ya Nchi Zinazozungumza Kireno (CPLP), na [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="WFB_GB_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#government |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Government |website=cia.gov |date=2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Ushirikiano wa kimataifa na upatanishi wa kikanda umechukua nafasi muhimu katika kusaidia uthabiti wa kisiasa na mipango ya maendeleo. <ref name="UN_GB_Peacebuilding">{{cite web |url=https://www.un.org/peacebuilding/content/guinea-bissau |title=UN Peacebuilding in Guinea-Bissau |website=un.org |publisher=United Nations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> == Jiografia == Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za [[Afrika]] ikiwa na eneo la [[kilomita mraba]] 36,125; takriban 22% ni [[visiwa]] na [[bahari]]. Sehemu ya [[bara]] ni [[tambarare]]. [[Funguvisiwa]] la [[Bissagos]] lenye visiwa 77 liko karibu na [[pwani]]. === Miji === [[Mji|Miji]] mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: [[Bisau]] (wakazi 492,004), [[Gabú]] (wakazi 48,670), [[Bafatá]] (wakazi 37,875), [[Bissorã]] (wakazi 29,468), [[Bolama]] (wakazi 16,216) na [[Cacheu]] (14,320). == Historia == Zamani ilikuwa [[koloni]] la [[Ureno]] kwa [[jina]] la [[Guinea ya Kireno]]. Baada ya [[uhuru]] ([[1973]]/[[1974]]) jina la [[mji mkuu]] wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya [[Guinea ya Ikweta]]. == Demografia == Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka [[2010]], wakati walikuwa 518,000 tu mwaka [[1950]]. === Makabila === [[Waafrika]] ni 99[[Asilimia|%]]: [[Kabila|makabila]] makubwa ni [[Wabalanta]] 30%, [[Wafulbe]] 30%, [[Wamanjaca]] 14%, [[Wamandinka]] 13%, [[Wapapel]] 7%). [[Wazungu]] na [[chotara|machotara]] ni chini ya 1%. ===Lugha=== Pamoja na [[lugha]] asilia, 32.1% za wakazi wanasema [[Kireno]] ambacho ndicho [[lugha rasmi]] na 90.4% wanatumia [[Krioli]] maalumu ya Kireno ambayo ni kama [[lugha ya taifa]] inayounganisha makabila. Lugha nyingine za kigeni zinazotumika ni [[Kifaransa]] (7%), [[Kiingereza]] (2.9%) na [[Kihispania]] (0.5%) === Dini === Takriban 46.1% ni [[Waislamu]] (hasa [[Wasuni]]), 30.6% wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]], 18.9% [[Wakristo]] (hasa [[Wakatoliki]]). ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Marejeo== {{Reflist|30em}} ==Marejeo== {{refbegin}} *Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In : Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.&nbsp;53–60 * Forrest, Joshua B., ''Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau'' (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003) * Galli, Rosemary E, ''Guinea Bissau: Politics, Economics and Society'', (Pinter Pub Ltd, 1987) * Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', third edition (Scarecrow Press, 1997) * Vigh, Henrik, ''Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau'', (Berghahn Books, 2006) {{refend}} ==Viungo vya nje== {{Commons}} *[http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net] {{Wayback|url=http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html |date=20160304115641 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1043287.stm Country Profile] from [[BBC News]] *{{CIA World Factbook link|pu|Guinea-Bissau}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm |date=20100611171908 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/248853/Guinea-Bissau/ Guinea-Bissau] at ''Encyclopædia Britannica'' *{{dmoz|Regional/Africa/Guinea-Bissau}} *{{wikiatlas|Guinea-Bissau}} *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GW Key Development Forecasts for Guinea-Bissau] from [[International Futures]] ; Serikali *{{Official website|http://www.guinebissaurepublic.com/ }} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html |date=20091026201737 }} *[http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf Constitution of the Republic of Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf |date=20110725192938 }} *[http://portuguese-american-journal.com/guinea-bissau-prime-ministers-fate-unknow-after-apparent-military-coup-west-africa/ Guinea-Bissau: Prime Minister’s fate unknown after apparent military coup – West Africa] – Portuguese American Journal *[http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ Guinea-Bissau Holds First Post-Coup Election] {{Wayback|url=http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ |date=20160626223820 }} ;Biashara *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GNB/Year/2005/Summary Guinea-Bissau 2005 Summary Trade Statistics] ; Habari *[http://allafrica.com/guineabissau/ news headline links] from [[AllAfrica.com]] ; Afya * The State of the World's Midwifery – [http://www.unfpa.org/sowmy/resources/docs/country_info/profile/en_GuineaBissau_SoWMy_Profile.pdf Guinea-Bissau Country Profile] ; Jiografia *[http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ Master Thesis] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ |date=20150804204354 }} about the developing [http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ Geographical Information for Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ |date=20150802002536 }} {{Afrika}} {{African Union}} {{CPLP}} {{Mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Guinea Bisau| ]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi zinazotumia Kireno]] [[Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa]] [[Jamii:Nchi]] ghb9b4fa7zcq851lwq4cvd37sl9epaz 1540113 1540112 2026-05-11T07:21:02Z Gayle157 73366 /* Bibliografia */ 1540113 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi|jina_rasmi=Jamhuri ya Ginebisau|jina_asili=''República da Guiné-Bissau'' ([[Kireno]])<br>𞤘𞤭𞤲𞤫 𞤄𞤭𞤧𞤢𞥄𞤱𞤮 ([[Kifulani]])<br>ߖߌߣߍ ߺ ߓߌߛߊߥߏ߫ ([[Kimandinka]])|ramani2=Guinea Bissau Base Map.png|bendera=Flag_of_Guinea-Bissau.svg|nembo=Coat of arms of Guinea-Bissau (variant).svg|ramani=Location_Guinea_Bissau_AU_Africa.svg|kaulimbiu=<br>''Unidade, Luta, Progresso'' (Kireno)<br>"Umoja, Harakati, Maendeleo"|wimbo=<br>''[[Esta É a Nossa Pátria Bem Amada]]''<br>"Hii ni Nchi Yetu Inayopendwa Sana"|mji_mkuu=[[Bisau]]|latd=11|latm=52|latNS=N|longd=15|longm=36|longEW=W|lugha_kawaida=Takribani [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau|lugha 20]]|lugha_rasmi=[[Kireno]]}} '''Guinea-Bissau''' (rasmi: '''Jamhuri ya Guinea-Bissau'''; [[Kireno]]: ''República da Guiné-Bissau'') ni nchi iliyoko [[Afrika Magharibi]] inayopakana na [[Senegal]] kaskazini, [[Guinea]] kusini-mashariki, na [[Bahari ya Atlantiki]] magharibi; kufikia mwaka 2024, ina makadirio ya idadi ya watu wapatao milioni 2.2, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi ndogo kwa idadi ya watu barani Afrika, na mji mkuu pamoja na mji wake mkubwa zaidi ni [[Bissau]], huku nchi hiyo ikiwa imegawanywa katika maeneo ya kiutawala na lugha rasmi ikiwa [[Kireno]]. Guinea-Bissau ina [[hali ya hewa]] ya kitropiki na jiografia inayojulikana kwa nyanda za chini za pwani, mabwawa ya mikoko, misitu, na maeneo ya savana ya ndani. <ref name="WFB_GB_Geography">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#geography |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Geography |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo pia inajumuisha [[Visiwa vya Bijagós]], kundi la visiwa katika [[Bahari ya Atlantiki]] vinavyojulikana kwa bioanuwai na mifumo ya ikolojia ya baharini. Mvua za msimu huathiri sana kilimo na usafiri, hasa katika maeneo ya vijijini ambako miundombinu bado ni hafifu. Mito mikubwa kama [[Mto Geba]], [[Mto Cacheu]], na [[Mto Corubal]] ina nafasi muhimu katika usafiri wa ndani, uvuvi, na [[kilimo]]. <ref name="Britannica_GB_Land">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/The-land |author=Richard J. Lobban |title=Guinea-Bissau: The Land |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea Bisau#Uchumi|Uchumi wa Guinea-Bissau]] unategemea hasa kilimo, uvuvi, na biashara ndogo ndogo. Korosho ndio zao kuu la biashara la nchi hiyo na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[mauzo ya nje]] pamoja na kipato cha vijijini. <ref name="AfDB_GB_Outlook">{{cite web |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/guinea-bissau/guinea-bissau-economic-outlook |title=Guinea-Bissau Economic Outlook |website=afdb.org |publisher=African Development Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Kilimo]] kinaajiri sehemu kubwa ya wananchi, huku mpunga, karanga, na bidhaa za mawese pia zikichangia uzalishaji wa ndani. Nchi hiyo inakabiliwa na changamoto za kiuchumi kama ukosefu wa viwanda vya kutosha, upungufu wa miundombinu, na utegemezi wa mauzo ya bidhaa ghafi. <ref name="WorldBank_GB_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/guineabissau/overview |title=Guinea-Bissau Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> [[Guinea-Bisau#Historia|Kihistoria]], Guinea-Bissau ilikuwa sehemu ya maeneo ya kikoloni ya [[Ureno]] katika [[Afrika Magharibi]] na baadaye ikawa kitovu cha harakati kubwa ya kupigania uhuru iliyoongozwa na Chama cha Afrika cha Uhuru wa Guinea na Cape Verde (PAIGC). <ref name="Britannica_GB_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau/History |title=History of Guinea-Bissau |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Nchi hiyo ilipata uhuru kutoka kwa [[Ureno]] mwaka 1973, ambao ulitambuliwa kimataifa mwaka 1974. Tangu uhuru, Guinea-Bissau imepitia vipindi vya mara kwa mara vya kutokuwa na utulivu wa kisiasa, vikiwemo mapinduzi ya kijeshi, serikali za mpito, na changamoto za kitaasisi zilizoathiri utawala na maendeleo ya kiuchumi. <ref name="BBC_GB_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13444402 |title=Guinea-Bissau country profile |website=BBC News |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Guinea-Bissau ni jamhuri ya nusu-urais yenye [[mfumo wa vyama vingi]] vya kisiasa. Rais ndiye mkuu wa nchi, huku [[Waziri Mkuu]] akiwa mkuu wa serikali. Nchi hiyo ni mwanachama wa mashirika ya kikanda na kimataifa kama Jumuiya ya Kiuchumi ya Nchi za Afrika Magharibi ([[ECOWAS]]), [[Umoja wa Afrika]], Jumuiya ya Nchi Zinazozungumza Kireno (CPLP), na [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="WFB_GB_Gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/#government |title=Guinea-Bissau - World Factbook: Government |website=cia.gov |date=2026 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> Ushirikiano wa kimataifa na upatanishi wa kikanda umechukua nafasi muhimu katika kusaidia uthabiti wa kisiasa na mipango ya maendeleo. <ref name="UN_GB_Peacebuilding">{{cite web |url=https://www.un.org/peacebuilding/content/guinea-bissau |title=UN Peacebuilding in Guinea-Bissau |website=un.org |publisher=United Nations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }} </ref> == Jiografia == Guinea-Bisau ni kati ya nchi ndogo sana za [[Afrika]] ikiwa na eneo la [[kilomita mraba]] 36,125; takriban 22% ni [[visiwa]] na [[bahari]]. Sehemu ya [[bara]] ni [[tambarare]]. [[Funguvisiwa]] la [[Bissagos]] lenye visiwa 77 liko karibu na [[pwani]]. === Miji === [[Mji|Miji]] mikubwa zaidi ya Guinea Bisau ni: [[Bisau]] (wakazi 492,004), [[Gabú]] (wakazi 48,670), [[Bafatá]] (wakazi 37,875), [[Bissorã]] (wakazi 29,468), [[Bolama]] (wakazi 16,216) na [[Cacheu]] (14,320). == Historia == Zamani ilikuwa [[koloni]] la [[Ureno]] kwa [[jina]] la [[Guinea ya Kireno]]. Baada ya [[uhuru]] ([[1973]]/[[1974]]) jina la [[mji mkuu]] wake lilishika nafasi ya nchi tawala kuwa Guinea-Bisau kwa kusudi la kuitofautisha na nchi jirani ya Guinea na ile ya [[Guinea ya Ikweta]]. == Demografia == Wakazi walikuwa 1,515,000 mwaka [[2010]], wakati walikuwa 518,000 tu mwaka [[1950]]. === Makabila === [[Waafrika]] ni 99[[Asilimia|%]]: [[Kabila|makabila]] makubwa ni [[Wabalanta]] 30%, [[Wafulbe]] 30%, [[Wamanjaca]] 14%, [[Wamandinka]] 13%, [[Wapapel]] 7%). [[Wazungu]] na [[chotara|machotara]] ni chini ya 1%. ===Lugha=== Pamoja na [[lugha]] asilia, 32.1% za wakazi wanasema [[Kireno]] ambacho ndicho [[lugha rasmi]] na 90.4% wanatumia [[Krioli]] maalumu ya Kireno ambayo ni kama [[lugha ya taifa]] inayounganisha makabila. Lugha nyingine za kigeni zinazotumika ni [[Kifaransa]] (7%), [[Kiingereza]] (2.9%) na [[Kihispania]] (0.5%) === Dini === Takriban 46.1% ni [[Waislamu]] (hasa [[Wasuni]]), 30.6% wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]], 18.9% [[Wakristo]] (hasa [[Wakatoliki]]). ==Tazama pia== * [[Orodha ya lugha za Guinea-Bisau]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] ==Marejeo== {{Reflist|30em}} ==Bibliografia== {{refbegin}} *Abdel Malek, K.,"Le processus d'accès à l'indépendance de la Guinée-Bissau.",In : Bulletin de l'Association des Anciens Elèves de l'Institut National de Langues et de Cultures Orientales, N°1, Avril 1998. – pp.&nbsp;53–60 * Forrest, Joshua B., ''Lineages of State Fragility. Rural Civil Society in Guinea-Bissau'' (Ohio University Press/James Currey Ltd., 2003) * Galli, Rosemary E, ''Guinea Bissau: Politics, Economics and Society'', (Pinter Pub Ltd, 1987) * Lobban, Jr., Richard Andrew and Mendy, Peter Karibe, ''Historical Dictionary of the Republic of Guinea-Bissau'', third edition (Scarecrow Press, 1997) * Vigh, Henrik, ''Navigating Terrains of War: Youth And Soldiering in Guinea-Bissau'', (Berghahn Books, 2006) {{refend}} ==Viungo vya nje== {{Commons}} *[http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html Link collection related to Guinea-Bissau on bolama.net] {{Wayback|url=http://www.bolama.net/pt/guine-bissau-links.html |date=20160304115641 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1043287.stm Country Profile] from [[BBC News]] *{{CIA World Factbook link|pu|Guinea-Bissau}} *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/guineabissau.htm |date=20100611171908 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/248853/Guinea-Bissau/ Guinea-Bissau] at ''Encyclopædia Britannica'' *{{dmoz|Regional/Africa/Guinea-Bissau}} *{{wikiatlas|Guinea-Bissau}} *[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GW Key Development Forecasts for Guinea-Bissau] from [[International Futures]] ; Serikali *{{Official website|http://www.guinebissaurepublic.com/ }} *[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html Chief of State and Cabinet Members] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-g/guinea-bissau.html |date=20091026201737 }} *[http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf Constitution of the Republic of Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.constitutionnet.org/files/Guinea-Bissau%20Constitution.pdf |date=20110725192938 }} *[http://portuguese-american-journal.com/guinea-bissau-prime-ministers-fate-unknow-after-apparent-military-coup-west-africa/ Guinea-Bissau: Prime Minister’s fate unknown after apparent military coup – West Africa] – Portuguese American Journal *[http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ Guinea-Bissau Holds First Post-Coup Election] {{Wayback|url=http://www.hnkcnews.com/2014/04/12/guinea-bissau-holds-first-post-coup-election/ |date=20160626223820 }} ;Biashara *[http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/GNB/Year/2005/Summary Guinea-Bissau 2005 Summary Trade Statistics] ; Habari *[http://allafrica.com/guineabissau/ news headline links] from [[AllAfrica.com]] ; Afya * The State of the World's Midwifery – [http://www.unfpa.org/sowmy/resources/docs/country_info/profile/en_GuineaBissau_SoWMy_Profile.pdf Guinea-Bissau Country Profile] ; Jiografia *[http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ Master Thesis] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/master-thesis/ |date=20150804204354 }} about the developing [http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ Geographical Information for Guinea-Bissau] {{Wayback|url=http://www.luisfilipemarques.com/site/management-and-integration-of-gi/ |date=20150802002536 }} {{Afrika}} {{African Union}} {{CPLP}} {{Mbegu-jio-Afrika}} [[Jamii:Guinea Bisau| ]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Nchi zinazotumia Kireno]] [[Jamii:Nchi zinazotumia lugha ya Kifaransa]] [[Jamii:Nchi]] 09j00pkryjkzn8f5eiltgodpp6y2832 0 3231 1540174 1538967 2026-05-11T09:35:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540174 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi | jina_asili = ''Jamhuriyar Tarayyar Najeriya (Hausa) <br />Ọ̀hàńjíkọ̀ Ọ̀hànézè Naìjíríyà (Igbo) <br />Orílẹ̀-èdè Olómìniira Àpapọ̀ Nàìjíríà'' (Yoruba) | jina_rasmi = Jamhuri ya Shirikisho ya Nigeria | common_name = Nigeria | bendera = Flag of Nigeria.svg | nembo = Coat of arms of Nigeria.svg | ramani = Nigeria (orthographic projection).svg | ramani2 = NGA orthographic.svg | maelezo_ramani = <i>Eneo la Nigeria katika Afrika</i> | maelezo_ramani2 = Nigeria katika dunia | kauli_mbiu = Unity and Faith, Peace and Progress | wimbo_wa_taifa = "{{Color|#1A73E8|Nigeria, We Hail Thee}}" | lugha_rasmi = [[Kiingereza]] | mji_mkubwa = [[Lagos]] | mji_mkuu = [[Abuja]] | serikali = Jamhuri ya kirais ya shirikisho | cheo_kiongozi1 = Rais | cheo_kiongozi2 = Makamu wa Rais | kiongozi1 = Bola Tinubu | kiongozi2 = Kashim Shettima | tukio1 = Muungano wa Nigeria | tukio2 = Uhuru kutoka Uingereza | tukio1_tarehe = 1 Januari 1914 | tukio2_tarehe = 1 Oktoba 1960 | kabila = Hausa 30%, Yoruba 15.5%, Igbo 15.2%, Fulani 6%, wengine 33.3% | mwaka_kabila = 2018 | eneo_jumla = 923,769 | cheo_eneo = ya 31 | maji = 1.4% | muundo_uhuru = | watu_kadirio = {{increase}} 236,747,130 | mwaka_kadirio = 2023 | cheo_watu = ya 6 | watu_sensa = | mwaka_sensa = | msongamano = 249.8 | population_density_rank = ya 42 | mwaka_pato = 2024 | plt_ppp = {{increase}} $1.443 trilioni | cheo_plt_ppp = 27 | pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $6,340 | plt = {{decrease}} $199.0 bilioni | plt_kwa_mtu = {{decrease}} $877 | hdi = 0.548 | mwaka_maendeleo = 2022 | cheo_maendeleo = 161 | fedha = [[Naira]] (₦) | majira_saa = +1 WAT | upande_gari = Kushoto | tld = [[.ng]] | msimbo_simu = 234 | footnotes = }} '''Nigeria''' pia '''Nijeria''', rasmi kama '''Jamhuri ya Shirikisho ya Nigeria''' ni nchi iliyoko Magharibi mwa [[Afrika]]. Inapakana na [[Benin]] upande wa magharibi, [[Niger]] upande wa kaskazini, [[Chad]] na [[Kameruni]] upande wa mashariki, na upande wa kusini na [[Bahari ya Atlantiki]]. Ikiwa na idadi ya watu milioni 232 ndio nchi ya sita kubwa duniani kwa idadi ya watu na ni nchi yenye idadi kubwa zaidi ya watu barani Afrika. [[Abuja]] ndiyo mji mkuu, huku [[Lagos]] ikiwa jiji kubwa zaidi. Nigeria imepata [[uhuru]] wake tarehe [[1 Oktoba]] [[1960]], ikiunganisha maeneo ya [[koloni]] la Nigeria na sehemu ya kaskazini ya [[eneo lindwa]] la [[Kamerun ya Kiingereza]]. Nijeria ni [[jamhuri]] ya [[shirikisho]] inayojumuisha majimbo 36 na Eneo la Mji Mkuu wa [[Shirikisho]], ikiendesha serikali kwa mfumo wa [[rais|urais]]. Ilipata uhuru kutoka kwa [[Uingereza]] mwaka 1960 na kuwa [[jamhuri]] mwaka 1963. Nijeria ina wakazi wa [[kabila|makabila]] mbalimbali na [[utamduni|tamaduni]] tofauti, ikiwa na zaidi ya [[kabila|makabila]] 250. [[Kabila|Makabila]] matatu makubwa ni Wahausa-Wafulan upande wa kaskazini, [[Wayoruba]] upande wa kusini-magharibi, na [[Waigbo]] upande wa kusini-mashariki. [[Kiingereza]] ndicho lugha rasmi, lakini [[lugha]] nyingi za asili kama vile [[Hausa]], [[Wayoruba]], na [[Igbo]] huzungumzwa kwa wingi nchini kote. Nijeria ina [[uchumi]] wa 4 kwa ukubwa barani [[Afrika]], unaoendeshwa na sekta kama mafuta na gesi, [[kilimo]], mawasiliano ya simu, na huduma. Ni miongoni mwa wazalishaji wakuu wa mafuta duniani, ambapo mauzo ya mafuta nje yanachangia kwa kiasi kikubwa mapato ya [[serikali]] na fedha za kigeni. Hata hivyo, nchi inakabiliwa na changamoto kama vile ufisadi, ukosefu wa usalama, umaskini, na upungufu wa miundombinu. Licha ya changamoto hizo, Nijeria bado ni nguvu ya kikanda na mwanachama mwenye ushawishi katika mashirika ya kimataifa kama [[Umoja wa Afrika]] (AU), [[ECOWAS]], na [[Umoja wa Mataifa]]. == Jiografia == Nigeria inaunganisha maeneo tofauti sana ikiwa na [[msitu wa mvua]] upande wa [[kusini]] kupitia nchi ya [[savana]] hadi kanda ya [[Sahel]] na mwanzo wa [[jangwa]] la [[Sahara]] kaskazini kabisa. [[Mlima]] wa juu ni [[Chappal Waddi]] yenye [[m]] 2,419 juu ya [[UB]]. [[Hali ya hewa]] ni ya [[kitropiki]]. Kusini kuna [[mvua]] mwaka wote lakini kaskazini mwa nchi kuna [[ukame]] kati ya Novemba na Aprili. [[Mito]] mikubwa ni [[mto Niger]] na [[mto Benue]]; yote miwili inakutana na kuishia katika [[delta ya Niger]] ambayo ni kati ya [[delta]] kubwa zaidi [[duniani]]. [[Mji]] mkubwa zaidi ni Lagos (mji mkuu wa zamani) ukiwa na wakazi 15,000,000. Kati ya miji mingine kuna Abuja, [[Kano (mji)|Kano]], [[Ibadan]], [[Oshogbo]], [[Ilorin]], [[Abeokuta]], [[Ogbomosho]] na [[Port Harcourt]]. [[Picha:Olusegun Obasanjo (Brasilia 6 September 2005).jpg|thumb|150px|right|[[Olusegun Obasanjo]], Rais wa Nigeria 1999 - [[2007]]]] == Historia == {{main|Historia ya Nigeria}} ===Historia ya kale (hadi waka 1500)=== Tangu mnamo [[500 KK]] kulikuwa na [[Utamaduni wa Nok]] [[kaskazini]] mwa Nigeria. Unajulikana tu kutokana na [[sanamu]] kubwa za watu zilizotengenezwa kwa [[terakota]] ([[udongo]] wa kuchomwa) ambazo zilitengenezwa kati ya 500 KK na [[200]] [[BK]] kufuatana na [[vipimo vya rediokaboni]]. <ref>Nicole Rupp, Peter Breunig & Stefanie Kahlheber, "[http://www.antiquity.ac.uk/projgall/kahlheber/ Exploring the Nok Enigma]", ''Antiquity'' 82.316, June 2008.</ref><ref>B. E. B. Fagg, "The Nok Culture in Prehistory", ''Journal of the Historical Society of Nigeria'' 1.4, December 1959.</ref><ref name=archaeology>{{Rejea kitabu|last=Kleiner|first= Fred S.|author2=Christin J. Mamiya |title=Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives|publisher=[[Cengage Learning]]|edition=13, revised|year=2009|page=194|url=https://books.google.com/?id=TlVeuxIgjwQC&dq=Nok+terracotta+earliest|isbn=0-495-57367-1}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/nok/hd_nok.htm |title=Nok Terracottas (500 B.C.–200 A.D.) &#124; Thematic Essay &#124; Heilbrunn Timeline of Art History &#124; The Metropolitan Museum of Art |publisher=Metmuseum.org |date=2014-06-02 |accessdate=2014-07-16}}</ref> Kumbukumbu ya mji wa [[Kano]] inaanza katika mwaka [[999]] BK. Katika [[kusini]] [[milki ya Nri]] kati ya [[Waigbo]] ilianza kabla ya [[karne ya 10]] BK ikaendelea hadi kumezwa na [[koloni]] la [[Uingereza]] mwaka [[1911]].<ref name="Juang">{{cite book|title=Africa and the Americas: culture, politics, and history : a multidisciplinary encyclopedia, Volume 2|first=Richard M.|last= Juang|page=597|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=1-85109-441-5|url=https://books.google.com/books?id=wFrAOqfhuGYC&pg=PA597}}</ref><ref>{{cite book|title=Africa from the seventh to the eleventh Century|first=Ivan|last=Hrbek|page=254|publisher=James Currey Publishers|year=1992|isbn=0-85255-093-6|url=https://books.google.com/books?id=qDFcD0BuekQC&pg=PA254}}</ref> Nri ilitawaliwa na [[mfalme]] ([[Eze Nri]]) na mji wa Nri huangaliwa kama [[chanzo]] cha [[utamaduni]] wa Waigbo.<ref>{{cite book|last=Uzukwu|first=E. Elochukwu|title=Worship as Body Language|year=1997|isbn=0-8146-6151-3|page=93|publisher=Liturgical Press|url=https://books.google.com/?id=9hhmzVrYPHAC&printsec=frontcover}}</ref> Tangu [[karne ya 12]] kuna habari za falme za [[Ife]] na [[Milki ya Oyo|Oyo]] katika kusini [[magharibi]] zilizoundwa na [[Wayoruba]]. <ref name="Falola1">{{cite book|title=A history of Nigeria|first1=Toyin|last1=Falola|first2=Matthew M.|last2=Heaton|page=23|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=XygZjbNRap0C&pg=PA23 |isbn=0-521-68157-X}}</ref><ref>{{cite book|title=Hegemony and culture: politics and religious change among the Yoruba|first=David D.|last=Laitin|page=111|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1986|isbn=0-226-46790-2|url=https://books.google.com/books?id=dHbrDvGQEbUC&pg=PA111}}</ref> and 14th<ref>{{cite book|title= Peoples of Africa, Volume 1|first1=Fiona|last1=MacDonald|first2=Elizabeth|last2=Paren|first3=Kevin|last3=Shillington|first4=Gillian|last4=Stacey|first5=Philip|last5= Steele|page=385|publisher=Marshall Cavendish|year=2000|isbn=0-7614-7158-8|url=https://books.google.com/books?id=joh5yHfcF-8C&pg=PA385}}</ref> Ife ilianza kukaliwa na watu tangu [[karne ya 9]] na utamaduni wake ulitengeneza sanamu mashuhuri za terakota na [[bronzi]]. <ref name="Falola1"/>. ===Karne za kati=== Mnamo mwaka [[1500]] kulikuwa na falme kubwa katika eneo la Nigeria ya leo. Katika kusini ni [[milki ya Benin]] (tofauti na nchi ya leo) na [[Onitsa]] ya Waigbo, katika kaskazini falme za [[Wahausa]] na [[Songhai]] ambazo zilitawaliwa na wafalme au [[Sultani|masultani]] [[Waislamu]]. Falme za kaskazini zilishiriki katika [[biashara ya ng'ambo ya Sahara]] ambako hasa [[chumvi]], [[dhahabu]] na [[watumwa]] walipelekwa kwa njia ya misafara hadi nchi za Waislamu karibu na [[Bahari Mediteranea]]. <ref>[https://books.google.de/books?id=5VghQALn-90C&printsec=frontcover&dq=trans+saharan+trade&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=trans%20saharan%20trade&f=false Ralph A. Austen, Trans-Saharan Africa in World History], Oxford University Press, 2010 , uk. 26 (imeangaliwa kupitia google books, tar. 3-12-2016</ref>, <ref>[https://books.google.de/books?id=wYM9HGe2PD0C&pg=PA111&dq=trans+saharan+trade&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=kano&f=false Ghislaine Lydon, On Trans-Saharan Trails: Islamic Law, Trade Networks, and Cross-Cultural Exchange in Nineteenth-Century Western Africa] uk. 85f; Cambridge University Press, 2009 ; imeangaliwa kupitia google books 3-12-2016</ref> Wakati huohuo [[wapelelezi]] [[Wareno]] na [[Wahispania]] walianza kufika kwenye [[pwani]] za [[Afrika ya Magharibi]] na pia katika [[delta ya Niger]]. Walianza kujenga vituo vya biashara kwa vibali vya watawala wa sehemu za pwani kama huko [[Lagos]] na [[Calabar]]. [[Wazungu]] walifanya biashara ya [[bidhaa]] mbalimbali na watu wa pwani na hii ilikuwa pia chanzo cha [[biashara ya watumwa ya kuvukia Atlantiki]]. <ref name="diverse-slavery">{{cite book |first=April A. |last=Gordon |title=Nigeria's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook |publisher=ABC-CLIO |year= 2003 |pages=44–54 |isbn=1576076822 |url=https://books.google.com/books?id=H26pO3vwmHoC&pg=PA54 |access-date=2015-03-29}}</ref> [[Bandari]] ya Calabar kwenye [[Hori ya Biafra]] (leo hii inajulikana zaidi kwa jina la "Bight of Bonny") iliendelea kuwa moja kati ya vituo vya [[biashara ya watumwa]] vikubwa zaidi kwenye pwani ya Afrika ya Magharibi. Vituo vingine vya biashara ya watumwa kwenye pwani ya Nigeria vilikuwa Lagos na [[Badagry]], <ref name="diverse-slavery"/><ref name="slave-trade">{{cite book |first1=Toyin |last1=Falola |first2=Ann |last2=Genova |title=Historical Dictionary of Nigeria |publisher=Scarecrow Press |year=2009 |page=328 |isbn=0810863162 |url=https://books.google.com/books?id=rdDKeMEwPdMC&pg=PA328 |access-date=2015-03-29}}</ref> Wangi waliouzwa hapo walifukuwa wafungwa wa [[vita]] vya watawala wenyeji kati yao au walikamatwa katika kampeni zilizoendeshwa kwa shabaha za kupata watumwa wa kuuzwa. <ref>{{cite book |first1=Toyin |last1=Falola |first2=Adam |last2=Paddock |title=Environment and Economics in Nigeria |publisher=Routledge |page=78 |year=2012 |isbn=1136662472 |url=https://books.google.com/books?id=ANzFx1O95eAC&pg=PA78 |access-date=2015-03-29}}</ref> Watendaji wakuu walioleta watumwa pwani walitoka katika milki ya Oyo kwenye kusini magharibi na [[Ukhalifa]] wa [[Sokoto]] katika kaskazini. <ref name="diverse-slavery"/><ref name="slave-trade"/> [[Utumwa]] katika maeneo ya Nigeria ya leo haukuanzishwa na watu kutoka [[Ulaya]], ulikuwepo tayari pia biashara ya watumwa.<ref>{{cite web|title=Slavery – Historical survey – Slave societies|work=Encyclopædia Britannica's Guide to Black History|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|year=2011|url=http://www.britannica.com/blackhistory/article-24157|accessdate=28 May 2011}}</ref> Lakini [[soko]] jipya kwenye pwani lililoanzishwa na Wazungu lilibadilisha uwiano katika [[jamii]] nyingi za Kiafrika na pia uhusiano kati ya jamii za Kiafrika. Watawala karibu na pwani waliweza kupata faida kwa kuuza watumwa moja kwa moja kwa Wazungu na waliweza kununua [[silaha za moto]]; wenye silaha za moto waliweza kushinda vita, kupata wafungwa wengi na kuuza wafungwa wengi zaidi. Hivyo mahitaji makubwa ya soko la watumwa la [[Atlantiki]] yalilisha ufuatano wa vita na mashindano ya kukamata wafungwa zaidi.<ref>Nigeria's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook von April A. Gordon, uk. 49</ref> Idadi ya watumwa ndani ya Nigeria ilizidi kukua katika [[karne ya 19]] ambako biashara ya watumwa kwenye Atlantiki ilikwisha. Manmo [[1890]] mkusanyiko mkubwa wa watumwa katika [[Afrika]] walikuwa watumwa katika milki ya Khalifa wa Sokoto, takriban watu [[milioni]] 2. <ref>"It is estimated that by the 1890s the largest [[Slavery in Africa|slave population]] of the world, about 2 million people, was concentrated in the territories of the [[Sokoto Caliphate]]. The use of slave labor was extensive, especially in agriculture."Kevin Shillington (2005). ''[[Encyclopedia of African History]]''. Michigan University Press. p. 1401. ISBN 1-57958-455-1</ref> ===Karne ya 19 na ukoloni=== Tangu mnamo [[1860]] Uingereza ilianza kupanua athira yake katika Nigeria. Uingereza ilikuwa nchi ya kwanza kuwa na [[viwanda]] vingi; viwanda vyake vilihitaji [[mafuta]] kwa matumizi ya [[grisi]] kwa kulainisha mwendo wa [[mashine]]. [[Delta]] ya [[mto Niger]] ilikuwa na [[idadi]] kubwa ya [[michikichi]] inayozalisha mafuta.<ref>[http://www.africa.kyoto-u.ac.jp/kiroku/asm_normal/abstracts/pdf/21-1/19-33.pdf S.O. Aghalino, British colonial policies and the oil palm industry in the Niger delta region of Nigeria] {{Wayback|url=http://www.africa.kyoto-u.ac.jp/kiroku/asm_normal/abstracts/pdf/21-1/19-33.pdf |date=20130116234451 }}, African Study Monographs, 21(1): 19-33, January 2000, tovuti ya Chuo Kikuu cha Kyoto, iliangaliwa 3-12-2016</ref> Hapo shirika kama Royal Niger Company zilipata maeneo makubwa chini ya [[mamlaka]] yao kwa njia ya mapatano na mikataba na watawala wenyeji, malipo na matishio na maeneo haya yaliwekwa baadaye chini ya [[serikali]] ya Uingereza. Kwenye [[mkutano wa Berlin]] madai ya Uingereza juu ya pwani ya Nigeria yalikubaliwa na [[taifa|mataifa]] mengine ya Ulaya. Baadaye Waingereza waliendelea haraka kuhakikisha mamlaka yao juu ya maeneo ya kaskazini ama kwa mapatano au kwa vita kwa kusudi la kuzuia upanuzi wa Ufaransa. Hivyo zilitokea maeneo ya "Southern Nigeria Protectorate" na "Northern Nigeria Protectorate". Hali halisi sehemu hizi haziwahi kuwa na [[umoja]] katika historia lakini hatimaye Uingereza iliamua kutawala maeneo yote kama koloni moja. ===Baada ya uhuru=== Nigeria ilipata uhuru wake tarehe [[1 Oktoba]] 1960 kutoka kwa Uingereza ikiunganisha maeneo ya koloni la Nigeria na sehemu ya [[kaskazini]] ya [[eneo lindwa]] la [[Kamerun ya Kiingereza]]. Kati ya miaka [[1967]]-[[1970]] nchi iliona [[vita ya wenyewe kwa wenyewe]]; magharibi ya nchi, inayokaliwa na Waigbo hasa, ilijaribu kujitenga kwa jina la [[Biafra]], ikipinga [[utawala]] wa [[wanajeshi]] Waislamu. Takriban watu milioni 2 walikufa kwa [[njaa]] wakati ule. Nigeria iliendelea kuvurugika na [[mapinduzi ya kijeshi]]. Tangu [[miaka ya 1970]] Nigeria ilikuwa na [[mapato]] makubwa kutokana na [[mafuta]] yaliyotolewa kutoka [[ardhi]] yake, hasa katika delta ya mto Niger. Ulaji [[rushwa]] na [[ufisadi]] wa watawala wa kijeshi ulizuia [[maendeleo]] ya nchi jinsi ilivyoonekana katika nchi nyingine yenye mafuta. Tangu mwaka 1999 nchi imerudi kwenye [[utawala wa kisheria]] ikapata katiba mpya na kumchagua rais [[Olusegun Obasanjo]] aliyerudishwa [[madaraka]]ni mara moja. Majaribio ya wafuasi wake wa kubadilisha katiba na kumpa kipindi cha tatu yalishindikana bungeni. Katika [[uchaguzi]] wa mwaka 2007 [[Umaru Yar’Adua]] alishinda kwa [[asilimia]] 70 za [[kura]]. Baada ya [[ugonjwa|kungonjeka]] kwake, [[makamu wa rais]] [[Goodluck Jonathan]] alichukua madaraka ya urais kuanzia mwaka [[2010]] akachaguliwa kuwa rais kwenye kura ya mwaka [[2011]]. Mwaka [[2015]] alishindwa katika [[uchaguzi mkuu]] na [[mgombea]] mwenzake, [[Muhammadu Buhari]]. Ni kwamba tangu mwaka [[2009]] hadi Septemba 2015 [[uasi]] wa kundi la [[Boko Haram]] ulivuruga [[amani]] na [[usalama]] nchini Nigeria. [[Wanamgambo]] wa kundi hilo wanaotazamwa na Wanigeria wengi kuwa ma[[gaidi]] walianza kutwaa mamlaka juu ya sehemu za nchi hasa katika mazingira ya jimbo la [[Borno]], kuua wananchi wengi, kuchukua watu [[mateka]] na kupigana na [[jeshi la Nigeria]] na ya nchi jirani. Kutofaulu kwa jeshi la [[taifa]] kumaliza [[ghasia]] hizo ndiyo [[sababu]] muhimu ya kushindwa kwa rais Jonathan kwenye uchaguzi wa mwaka 2015. Kufuata na [[ahadi]] zake kwa wapiga kura, Muhammadu Buhari alijitahidi kukomesha kundi hilo. === Jeshi === Jeshi la Nigeria lina [[jukumu]] la kulinda Jamhuri ya Shirikisho ya Nigeria, kukuza [[maslahi]] ya usalama wa kimataifa ya Nigeria, na kuunga [[mkono]] [[juhudi]] za kulinda amani hasa katika Afrika Magharibi. Jeshi la Nigeria linaundwa na [[Jeshi la Ardhi]], ni [[Jeshi la Wanamaji]] na [[Jeshi la Anga]]. Jeshi nchini Nigeria limecheza jukumu kubwa katika historia ya nchi tangu uhuru. [[Junta]] mbalimbali zilikamata [[udhibiti]] wa nchi na zilitawala kupitia wengi wa historia yake. Kipindi cha mwisho cha utawala wake kilimalizika mwaka 1999 kufuatia [[kifo]] cha [[ghafla]] cha [[dikteta]] wa zamani [[Sani Abacha]] mwaka [[1998]], na [[mrithi]] wake, [[Abdulsalam Abubakar]], kumpa mamlaka ya serikali Olusegun Obasanjo aliyechaguliwa ki[[demokrasia]] mwaka wa 1999. Ikichukua faida ya jukumu lake kama nchi yenye wakazi wengi wa Afrika, Nigeria imeweka jeshi lake kama [[kikosi cha kulinda amani]] Afrika. Tangu mwaka 1995, jeshi la Nigeria, kupitia mamlaka ya [[ECOMOG]], limetumwa kulinda amani katika [[Liberia]] (1997), [[Ivory Coast]] (1997-1999), [[Sierra Leone]] 1997-1999, na kwa sasa katika [[mkoa]] wa [[Darfur]] huko [[Sudan]] chini ya [[Umoja wa Afrika]]. == Uchumi == [[File:Lagos city.jpg|thumb|Lagos, Nigeria]] Nigeria ina mojawapo ya uchumi mkubwa zaidi barani [[Afrika]] na inaainishwa kama uchumi mchanganyiko wa [[pato la taifa kwa kila mtu|kipato cha chini cha kati]]. <ref name="WorldBank_Nigeria_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/nigeria/overview |title=Nigeria Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=April 2026 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Muundo wake wa kiuchumi unategemea sana sekta rasmi na isiyo rasmi, ukiwa na mchango mkubwa kutoka [[mafuta]] na [[gesi]], [[kilimo]], [[huduma]], na [[biashara]]. Uchumi huathiriwa na mabadiliko ya bei za mafuta duniani, thamani ya sarafu, na changamoto za kimuundo za ndani, hali inayobadilisha nafasi yake ya [[Pato la Taifa]] ikilinganishwa na nchi nyingine kubwa za Afrika kama [[Afrika Kusini]] na [[Misri]]. <ref name="IMF_Nigeria_2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2026/April/ |title=World Economic Outlook Database: April 2026 |website=IMF.org |publisher=International Monetary Fund |date=April 14, 2026 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Sekta ya mafuta ya petroli bado ni sehemu muhimu ya uchumi, ikichangia sehemu kubwa ya mapato ya [[mauzo ya nje]] na mapato ya serikali. <ref name="OPEC_Nigeria">{{cite web |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/167.htm |title=Nigeria: Member Country |website=opec.org |publisher=Organization of the Petroleum Exporting Countries |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Nigeria ni mwanachama wa [[OPEC]] na huzalisha mafuta ghafi hasa katika eneo la Delta ya Niger. Hata hivyo, sekta zisizo za mafuta zimeongezeka umuhimu, hasa kilimo, mawasiliano ya simu, na huduma za kifedha. <ref name="Britannica_Nigeria_Econ">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/Economy |author=Reuben Kenrick Udo |title=Economy of Nigeria |website=Britannica |date=April 15, 2026 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> [[Kilimo]] huajiri sehemu kubwa ya watu na kinajumuisha uzalishaji wa mazao kama muhogo, mahindi, viazi vikuu, kakao, na mpunga, pamoja na ufugaji wa mifugo. <ref name="FAO_Nigeria">{{cite web |url=https://www.fao.org/nigeria/fao-in-nigeria/nigeria-at-a-glance/en/ |title=Nigeria at a glance |website=fao.org |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Sekta ya [[huduma]] imepanuka kwa kiasi kikubwa, hasa katika benki, teknolojia ya fedha, na huduma za kidijitali, ambapo Lagos hutumika kama kituo kikuu cha kiuchumi na kifedha katika Afrika Magharibi. <ref name="Coface_Nigeria">{{cite web |url=https://www.coface.com/news-economy-and-insights/economic-publications/nigeria-country-report |title=Nigeria: Major Economic Highlights |website=Coface |date=2025 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Nigeria pia ina sekta kubwa ya viwanda na biashara isiyo rasmi inayosaidia matumizi ya ndani na ajira. Uchumi wake una soko kubwa la ndani kutokana na idadi ya watu inayozidi milioni 200, na kuifanya kuwa moja ya nchi zenye watu wengi zaidi duniani. <ref name="UN_Nigeria_Pop">{{cite web |url=https://data.un.org/en/iso/ng.html |title=United Nations Country Profile: Nigeria |website=un.org |publisher=United Nations Statistics Division |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> [[Biashara ya kimataifa]] inatawaliwa na [[mauzo ya nje]] ya mafuta ghafi, huku [[Maduhuli|bidhaa zinazoagizwa kutoka nje]] zikiwa ni mafuta yaliyosafishwa, mashine, magari, na bidhaa za matumizi ya kila siku. <ref name="WFB_Nigeria_Econ">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/#economy |title=Nigeria - World Factbook: Economy |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 28, 2026 |access-date=May 8, 2026 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria#economy |url-status=dead }}</ref> Nigeria ni mwanachama wa [[ECOWAS]] na [[Umoja wa Afrika]], taasisi zinazosaidia ushirikiano wa kikanda na uratibu wa biashara. <ref name="AU_Nigeria">{{cite web |url=https://au.int/en/member_states/nigeria |title=Member State Profile: Nigeria |website=au.int |publisher=African Union |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Licha ya ukubwa wa uchumi wake na utajiri wa rasilimali, nchi inaendelea kukabiliwa na changamoto za kimuundo kama [[mfumuko wa bei]], ukosefu wa ajira, upungufu wa miundombinu, na utegemezi mkubwa wa mapato ya mafuta. <ref name="AfDB_Nigeria_Outlook">{{cite web |url=https://www.afdb.org/en/countries/west-africa/nigeria/nigeria-economic-outlook |title=Nigeria Economic Outlook |website=afdb.org |publisher=African Development Bank |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> == Demografia == Nigeria hukadiriwa kuwa na wakazi takriban [[milioni]] 180. Inasemekana [[nusu]] ya wakazi wote wana [[umri]] wa chini ya miaka 14. Hata hivyo ni vigumu kupata [[namba]] halisi kwa sababu ya umuhimu wake katika [[siasa]]. Vikundi vikubwa katika jumla la [[Kabila|makabila]] 300 ni [[Wahausa]] na [[Wafula]] kaskazini (jumla 20-30%), [[Waigbo]] (Waibo) kusini (14-18%), [[Wayoruba]] katika sehemu za [[magharibi]] (20-27%). Katika miji mikubwa watu kukaa kwa mchanganyiko wa makabila. Nigeria iliona mara kadhaa [[vurugu]] na mapambano kati ya makabila yaliyoongezewa [[ukali]] kwa sababu mara nyingi [[ukabila]] unaendelea sambamba na [[udini]]. Watu wa Kaskazini ni [[Waislamu]] zaidi na watu wa kusini [[Wakristo]] zaidi. === Dini === [[File:NG-Sharia.png|thumb|Majimbo ya Nigeria yaniyofuata sharia yanaonyeshwa na [[rangi ya kijani]].]] Kuthibitisha idadi ya wafuasi wa [[dini]] mbalimbali ni vigumu vilevile. Kwa ujumla kaskazini ya nchi ina [[historia]] ndefu ya [[Uislamu]] na wakazi ni Waislamu, hasa Wahausa. Kusini kuna Wakristo wengi, Waigbo ni zaidi [[Wakatoliki]] na Wayoruba zaidi [[Waprotestanti]]. Wengi wanasema ya kwamba idadi za Wakristo na za Waislamu zinalingana - wengine wanaona Waislamu ni wengi kidogo labda 50%, Wakristo 40% na wafuasi wa [[dini asilia za Kiafrika]] takriban 10%, lakini hawa wa mwisho kwa sasa wamepungua sana, labda wamebaki 1.4%. Kati ya Waislamu, wengi ni [[Wasuni]]. Kati ya Wakristo, 74% ni Waprotestanti na 25% ni Wakatoliki. Tangu mwaka [[1999]] [[suala]] la [[sharia]] au [[sheria]] za Kiislamu limeleta [[utata]] na [[mapambano]] katika majimbo kadhaa. Jimbo la Zamfara linalokaliwa hasa na Wahausa ambao ni Waislamu liliamua kuwa na sharia kama sheria ya kijimbo mwaka 1999 na majimbo mengine yalifuata. Kwa sasa ni [[Kano]], Katsina, Niger, Bauchi, Borno, Kaduna, Gombe, Sokoto, Jigawa, Yobe na Kebbi. Kanuni za sharia hazitumiwi kwa namna moja kati ya majimbo haya; mapambano yalitokea juu ya jinsi gani sharia inaathiri [[raia]] wasio Waislamu. [[Lugha rasmi]] ya nchi ni [[Kiingereza]], ingawa wakazi wengi wanatumia zaidi [[lugha]] za makabila yao, ambayo ni zaidi ya 500. Muhimu zaidi ni [[Kihausa]], [[Kiigbo]] na [[Kiyoruba]]. == Serikali na Utawala == Serikali ya Nigeria imepangwa kama [[jamhuri]] ya [[shirikisho]] yenye [[rais]] wa mfumo wa [[katiba|kikatiba]], ambapo mamlaka ya kiutendaji yametenganishwa na majukumu ya bunge na mahakama chini ya Katiba ya 1999 iliyofanyiwa marekebisho. <ref name="Nigeria_Gov_Portal">{{cite web |url=https://www.nigeria.gov.ng/government/ |title=The Government of Nigeria |website=nigeria.gov.ng |publisher=Federal Government of Nigeria |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Rais wa Nigeria hutumika kama mkuu wa nchi na mkuu wa serikali na huchaguliwa kwa kura za wananchi kwa muda wa juu ya mihula miwili ya miaka minne kila moja. <ref name="Britannica_Nigeria_Gov">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Nigeria/Government-and-society |author=Reuben Kenrick Udo |title=Nigeria: Government and society |website=Britannica |date=April 15, 2026 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Rais huongoza Baraza la Shirikisho la Utendaji, huteua [[waziri|mawaziri]], na anawajibika kutekeleza sera za kitaifa, kusimamia taasisi za [[shirikisho]], na kusimamia utawala wa umma. Tawi la kutunga sheria la serikali ni [[Bunge la taifa]], ambalo lina mabunge mawili yanayojumuisha [[Seneti]] na Baraza la Wawakilishi. <ref name="NASS_History">{{cite web |url=https://nass.gov.ng/about/history |title=History of the National Assembly |website=nass.gov.ng |publisher=National Assembly of Nigeria |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Seneti inawakilisha majimbo kwa usawa, wakati Baraza la Wawakilishi linategemea mgawanyo wa idadi ya watu katika maeneo bunge ya shirikisho. [[Bunge la taifa]] lina jukumu la kutunga sheria za shirikisho, kuidhinisha bajeti, na kusimamia utendaji wa tawi la kiutendaji. Katika ngazi ya chini, Nigeria imegawanywa katika majimbo 36 na Eneo la [[Mji Mkuu]] wa Shirikisho, kila moja ikiwa na [[gavana]] na bunge la jimbo linalosimamia utawala wa kikanda. <ref name="CFR_Nigeria_Politics">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/nigeria-political-system |title=Nigeria’s Political System |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Mfumo wa mahakama wa Nigeria ni huru na unaongozwa na Mahakama ya Juu, ambayo ndiyo mahakama ya juu zaidi nchini. <ref name="Supreme_Court_NG">{{cite web |url=https://supremecourt.gov.ng/about-us/ |title=About the Supreme Court of Nigeria |website=supremecourt.gov.ng |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Mahakama nyingine muhimu ni Mahakama ya Rufaa na Mahakama Kuu za Shirikisho, pamoja na mahakama za ngazi ya majimbo. Mahakama hutafsiri sheria, kutatua migogoro, na kuhakikisha ufuataji wa katiba katika [[taasisi]] za serikali. Uongozi wa mahakama hupangwa kupitia uteuzi unaofanywa na Rais kwa mapendekezo ya mabaraza ya mahakama, ukihitaji pia idhini ya bunge katika baadhi ya hali. <ref name="NJC_Role">{{cite web |url=https://njc.gov.ng/ |title=National Judicial Council of Nigeria |website=njc.gov.ng |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Mfumo wa utawala wa Nigeria pia unajumuisha serikali za mitaa (LGAs), ambazo hushughulikia utawala wa ngazi ya chini kama miundombinu ya msingi, msaada wa elimu ya msingi, na huduma za maendeleo ya eneo. <ref name="CLGF_Nigeria">{{cite web |url=https://www.clgf.org.uk/default/assets/File/Country_profiles/Nigeria.pdf |title=The Local Government System in Nigeria |website=clgf.org.uk |publisher=Commonwealth Local Government Forum |date=2024 |access-date=May 9, 2026 }} </ref> Uongozi katika ngazi zote hufanya kazi ndani ya mfumo wa [[shirikisho]], ambao unasambaza madaraka kati ya serikali ya taifa, majimbo, na serikali za mitaa. Mfumo huu umeundwa kusimamia idadi kubwa ya watu wa Nigeria, [[Nigeria#Demografia|utofauti wa kikabila]], na tofauti za kikanda huku ukidumisha umoja wa kitaifa na uratibu wa kiutawala. <ref name="Britannica_Nigeria_Gov"/> === Majimbo ya shirikisho === [[Picha:Nigeria-karte-politisch english.png|thumb|left|350px|'''Nigeria''' - Majimbo ya shirikisho na nchi jirani]] [[Muundo]] wa Nigeria ni [[Jamhuri ya Shirikisho]]. [[Katiba]] ya nchi imefuata mfano wa [[katiba]] ya [[Marekani]]. [[Rais]] huchaguliwa na wananchi wote: ndiye mkuu wa [[serikali]]. Anawajibika mbele ya [[bunge]] lenye vitengo viwili: [[Senati]] na [[Baraza la Wawakilishi]]. {| cellpadding=10 | valign=top | * [[Abia (jimbo)|Abia]] * [[Federal Capital Territory, Nigeria|Abuja Federal Capital Territory]] * [[Adamawa (jimbo)|Adamawa]] * [[Akwa Ibom (jimbo)|Akwa Ibom]] * [[Anambra (jimbo)|Anambra]] * [[Bauchi (jimbo)|Bauchi]] * [[Bayelsa (jimbo)|Bayelsa]] * [[Benue (jimbo)|Benue]] * [[Borno (jimbo)|Borno]] * [[Cross River (jimbo)|Cross River]] * [[Delta (jimbo)|Delta]] * [[Ebonyi (jimbo)|Ebonyi]] * [[Edo (jimbo)|Edo]] * [[Ekiti (jimbo)|Ekiti]] * [[Enugu (jimbo)|Enugu]] * [[Gombe (jimbo)|Gombe]] * [[Imo (jimbo)|Imo]] * [[Jigawa (jimbo)|Jigawa]] * [[Kaduna (jimbo)|Kaduna]] | valign=top | * [[Kano (jimbo)|Kano]] * [[Katsina (jimbo)|Katsina]] * [[Kebbi (jimbo)|Kebbi]] * [[Kogi (jimbo)|Kogi]] * [[Kwara (jimbo)|Kwara]] * [[Lagos (jimbo)|Lagos]] * [[Nassarawa (jimbo)|Nassarawa]] * [[Niger (jimbo)|Niger]] * [[Ogun (jimbo)|Ogun]] * [[Ondo (jimbo)|Ondo]] * [[Osun (jimbo)|Osun]] * [[Oyo (jimbo)|Oyo]] * [[Plateau (jimbo)|Plateau]] * [[Rivers (jimbo)|Rivers]] * [[Sokoto (jimbo)|Sokoto]] * [[Taraba (jimbo)|Taraba]] * [[Yobe (jimbo)|Yobe]] * [[Zamfara (jimbo)|Zamfara]] |} [[Picha:Lagos Island.jpg|thumb|300px|[[Kisiwa]] cha [[Lagos]], mbele [[wangwa]]]] ==Tazama pia== * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] * [[Orodha ya lugha za Nigeria]] ==Marejeo== <references/> ==Viungo vya nje== {{Commons}} * {{Official website|http://www.nigeria.gov.ng}} * {{Wikiatlas|Nigeria}} * {{Commons category-inline|Banknotes of Nigeria}} * {{CIA World Factbook link|ni|Nigeria}} <!--http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links#Occasionally_acceptable_links 2. Web directories: When deemed appropriate by those contributing to an article on Wikipedia, a link to one web directory listing can be added, with preference to open directories (if two are comparable and only one is open).--> {{Nigeria}} {{Afrika}} {{African Union}} {{Mbegu-jio-Nigeria}} [[Jamii:Nigeria]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Umoja wa Afrika]] [[Jamii:Jumuiya ya Madola]] [[Jamii:Afrika ya Magharibi]] [[Jamii:Nchi]] 2brffzsys7i32iw6j255wuvv2qq4hsq 0 4023 1539962 1538543 2026-05-11T00:33:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539962 wikitext text/x-wiki <i>{{about|nchi|bara|Amerika}}</i> {{Jedwali la nchi |jina_rasmi=Muungano wa Madola ya Amerika |jina_asili=''United States of America'' ([[Kiingereza]]) |bendera=Flag_of_the_United_States_(DoS_ECA_Color_Standard).svg |nembo=Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg |kaulimbiu="In God We Trust" |wimbo="[[Star spangled banner|The Star-Spangled Banner]]"<br>[[File:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg]] |ramani=USA orthographic.svg|mji_mkubwa=[[New York]] |mji_mkuu=[[Washington, D.C.]] |majiranukta1={{majiranukta|38|53|N|77|1|W|type:city}} |majiranukta2={{majiranukta|40|43|N|74|0|W|type:city}} |lugha_rasmi= [[Kiingereza]] |lugha_taifa=[[Kiingereza]] |serikali=[[Jamhuri ya shirikisho]] |muundo_uhuru='''Uhuru''' kutoka [[Ufalme wa Muungano]] |eneo_jumla=9 833 520<ref name="worldfactbook">{{Cite CIA World Factbook|country=United States}}</ref> |cheo_eneo=3 |maji=7.0<ref>{{cite web |url=https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-wet-your-state-water-area-each-state |title=The Water Area of Each State |date=8 Juni 2018}}</ref> |ardhi=9 147 593<ref name="worldfactbook"/> |watu_kadirio=335 893 238<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.commerce.gov/news/blog/2024/01/census-bureau-projects-us-and-world-populations-new-years-day|title=Census Bureau Projects U.S. and World Populations on New Year’s Day|date=3 Januari 2024}}</ref> |mwaka_kadirio=2024 |pato={{ongezeko}} USD trilioni 29.168<ref name="IMFWEO.US">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=111,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (United States) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 Oktoba 2024 |access-date=12 Februari 2024}}</ref> |mwaka_pato=2024 |pato_kwa_mtu={{ongezeko}} USD 86 601<ref name="IMFWEO.US"/> |pato_ppp={{ongezeko}} USD trilioni 29.168<ref name="IMFWEO.US"/> |pato_ppp_kwa_mtu={{ongezeko}} USD 86 601<ref name="IMFWEO.US"/> |mwaka_maendeleo=2023 |maendeleo={{ongezeko}} 0.938<ref name="HDI">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[Mradi wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa]]|date=13 Machi 2024|access-date=22 Machi 2023|archive-date=19 Machi 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240319085123/https://hdr.undp.org/sites/default/files/2023-24_HDR/HDR23-24_Statistical_Annex_HDI_Table.xlsx}}</ref> - {{juu sana}} |fedha=[[Dola ya Marekani]] |majira_saa=−4 hadi −12, +10, +11 |udereva=Kulia |msimbo_simu=1 |tovuti=https://www.usa.gov |tukio1=[[Tangazo la Uhuru la Marekani|Tangazo]] |tukio2=Muungano |tukio3=Kutambuliwa |tukio4=Katiba |tukio1_tarehe=4 Julai 1776 |tukio2_tarehe=1 Machi 1781 |tukio3_tarehe=3 Septemba 1783 |tukio4_tarehe=21 Juni 1788 |kiongozi1=[[Donald Trump]]|kiongozi2=[[JD Vance]]|cheo_kiongozi1=[[Rais wa Marekani|Rais]]|cheo_kiongozi2=Naibu Rais |gini={{PungukoChanya}} 41.3<ref name="worldfactbook"/> |mwaka_gini=2022 |msongamano=33.6}} '''Marekani''', rasmi '''Muungano wa Madola ya Amerika''' (Kiingereza: ''United States of America'', kifupi: ''USA'') ni [[nchi]] iliyomo [[Amerika Kaskazini]], na inapakana na [[Kanada]] upande wa [[kaskazini]] na [[Meksiko]] upande wa [[kusini]]. Inajumuisha [[jimbo|majimbo]] 50, [[Washington, D.C.|wilaya ya shirikisho]], na maeneo ya nje. [[California]] na [[Texas]] ndiyo majimbo yaliyokuwa na watu wengi zaidi. Marekani ina takriban watu milioni 340 na kuwa nchi ya tatu [[dunia|duniani]] kuwa na watu wengi sana. Aidha, ni [[nchi]] ya tatu kwa ukubwa [[dunia|duniani]], ikiwa na [[eneo]] la takriban kilomita za mraba milioni 9.8, ikienea kutoka [[Bahari ya Atlantiki]] hadi [[Bahari ya Pasifiki]].[[Mji mkuu]] wa Marekani ni [[Washington DC]]. [[Los Angeles]], [[New York]] na [[Chicago]] ndio [[mji|miji]] mikubwa Marekani ina [[jiografia]] na hali ya hewa tofauti, ikianzia kwenye tundra ya [[Aktiki]] huko [[Alaska]] hadi fukwe za kitropiki huko [[Florida]] na [[Hawaii]]. Mandhari yake inajumuisha safu kuu za milima kama ''Rockies'' na ''Appalachians'', nyanda pana, na mito mikubwa kama [[Mississippi]] na [[Missouri (mto)]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Geography and Cartography of United States|url=https://www.ebsco.com/research-starters/geography-and-cartography/geography-united-states|publisher=EBSCO|website=www.ebsco.com|access-date=2026-04-07}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=US History, Map, Flag and Population|author=Adam Gopnik|url=https://www.britannica.com/place/United-States|publisher=Britannica|website=United States Geography|access-date=2026-04-07}}</ref> Nchi hii ina utajiri mkubwa wa [[rasilimali]] za asili na ina sekta kubwa za [[kilimo]], [[viwanda]], na [[teknolojia]] ambazo zinachangia hadhi yake kama uchumi mkubwa zaidi duniani kwa kipimo cha [[Pato la Taifa]] (GDP) la kawaida, na kituo kikuu cha uvumbuzi, [[utamaduni]], na nguvu za kijeshi. Marekani ilianzishwa mwaka 1776 kupitia [[Tangazo la Uhuru la Marekani]], kufuatia mapambano ya [[ukoloni|makoloni]] kumi na tatu dhidi ya utawala wa [[Uingereza]].<ref>{{Rejea tovuti|title=America Declaration of Independence|publisher=Archives|url=https://www.archives.gov/founding-docs/declaration-transcript|access-date=2026-03-16|website=www.archives.gov}}</ref> Tangu wakati huo, imepanuka kote [[Amerika ya Kaskazini]] na kujitokeza kama nguvu ya [[dunia]], hasa baada ya [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia|vita vya dunia]] vya karne ya 20. Marekani ni jamhuri ya [[shirikisho]] inayozingatia [[katiba]] na [[demokrasia]] ya uwakilishi, yenye serikali inayotawaliwa na mfumo wa mizania ya madaraka kati ya matawi ya utendaji, kutunga [[sheria]], na [[mahakama]]. Ni mwanachama mwanzilishi wa mashirika ya kimataifa kama [[Umoja wa Mataifa]], [[NATO]], na [[Benki ya Dunia]], na inaendelea kucheza nafasi ya uongozi katika masuala ya [[siasa|kisiasa]], [[uchumi|kiuchumi]], na [[utamaduni|kitamaduni]] duniani. Marekani ina [[Uchumi wa Marekani|uchumi mkubwa ulioendelea]] na wenye sekta mbalimbali unaoendeshwa na [[huduma]], [[Viwanda|uzalishaji viwandani]], [[fedha]], [[teknolojia]], na >[[biashara]]. <ref name="OECD_US_Snapshot">{{cite web |url=https://www.oecd.org/en/countries/united-states.html |title=OECD Economic Outlook: United States |website=OECD.org |publisher=OECD |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Nchi hiyo ni makao ya baadhi ya mashirika makubwa zaidi duniani pamoja na [[taasisi]] za [[fedha|kifedha]], huku vituo vikuu vya kiuchumi vikijumuisha [[Jiji la New York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], na [[San Francisco]]. Marekani ni kiongozi wa dunia katika utafiti wa [[sayansi|kisayansi]], [[elimu ya juu]], anga za juu, burudani, na [[teknolojia]] ya kidijitali, ambapo ''Bonde la Silicon'' hutumika kama kituo kikubwa cha kimataifa cha ubunifu wa [[teknolojia|kiteknolojia]] na maendeleo ya programu za kompyuta. <ref name="WFB_US_Economy">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#economy |title=United States - World Factbook: Economy |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 30, 2026 |access-date=May 8, 2026 |archive-date=2025-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316043011/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#economy |url-status=dead }}</ref> Kiutamaduni, Marekani ina sifa ya [[Marekani#Demografia|utofauti mkubwa wa kikabila, kilugha, na kidini]] uliotokana na karne nyingi za uhamiaji na mabadiliko ya idadi ya watu. <ref name="Pew_Diversity">{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/topic/demographics/ |title=Demographics and Social Trends |website=pewresearch.org |publisher=Pew Research Center |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> [[Kiingereza]] ndiyo lugha kuu inayotumika kitaifa kwa vitendo, na lugha rasmi katika ngazi ya [[shirikisho]]. <ref name="Britannica_US_Culture">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/United-States/Cultural-life |author=The Editors of Encyclopaedia Britannica |title=United States: Cultural life |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> [[Utamaduni]] wa Marekani umeathiri sana dunia kupitia [[filamu]], [[muziki]], [[televisheni]], [[michezo]], [[fasihi]], na [[vyombo vya habari]] vya kidijitali. Nchi hiyo pia ina hifadhi nyingi za taifa, kumbukumbu za kihistoria, na taasisi za kitamaduni zilizo chini ya ulinzi wa taifa, zikionyesha utofauti wake wa mazingira na maendeleo yake ya kihistoria. <ref name="NPS_History">{{cite web |url=https://www.nps.gov/aboutus/index.htm |title=About Us: National Park Service |website=nps.gov |publisher=U.S. National Park Service |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> == Demografia == Kufikia katikati ya mwaka 2024, idadi ya Wakazi wa Marekani imefikia takriban milioni 340, ikionyesha ongezeko la asilimia 2.6 tangu Sensa ya 2020. Mandhari ya [[Demografia|kidemografia]] ya taifa hili inazidi kuwa mchanganyiko: [[Mzungu|Wazungu wasio wa asili ya Kihispania]] ni takriban asilimia 57.8, [[Wahispania]] au [[Walatino]] 18.7%, [[Watu weusi|Wamarekani Weusi]] 12.1%, na Wamarekani wa asili ya Asia 5.9%. Kiwango cha uzazi kimeshuka hadi wastani wa watoto 1.6 kwa kila mwanamke, chini ya kiwango cha kuzaliana kinachohitajika, huku umri wa wastani ukiwa umeongezeka hadi takriban miaka 39.1, jambo linaloonyesha wazi mwelekeo wa kuzeeka kwa idadi ya watu. Uhamiaji unabakia kuwa kichocheo kikuu cha ukuaji: mnamo 2024, karibu asilimia 84 ya ongezeko la idadi ya watu lilitokana na wahamiaji, huku jamii za Wahispania na Waasia zikionyesha ukuaji mkubwa (asilimia 9.7% na 13%, mtawalia). === Idadi ya wakazi === {| class="wikitable" |+ Historia ya idadi ya wakazi ! Mwaka !! Idadi ya watu</br>'Milioni !! Ukuaji (%) |- | 2020 || 331.5 || 0.4% |- | 2021 || 331.9 || 0.2% |- | 2022 || 333.3 || 0.6% |- | 2023 || 334.9 || 0.8% |- | 2024 || 340.1|| 1.0% |} === Kabila/Asili=== [[File:Largest Race and Ethnicity in United States (2020).jpg|thumb| Kabila na Asili Kubwa Zaidi nchini Marekani]] [[File:Most common ancestries in the United States.svg|thumb|250px|Asili ya kawaida nchini Marekani</br> {{legend|#0075ff|Marekani}} {{legend|#ff0000|Kijerumani}} {{legend|#ff7500|Meksiko}} {{legend|#007500|Kieire}} {{legend|#00ffff|Kiafrika}} {{legend|#7500ff|Kiitalia}} {{legend|#750075|Kiingereza}} {{legend|#ffff00|Kijapani}} {{legend|#d93190|Puerto Rico}}]] Kufikia mwaka 2025, [[Mzungu|Wazungu wasio wa Kihispania]] bado ndio kundi kubwa zaidi nchini Marekani, wakichukua takriban asilimia 57.6 ya idadi ya watu. [[Wahispania]] au [[Walatino]] ndio kundi la wachache linalokua kwa kasi zaidi, likiwakilisha takribani asilimia 19–20. [[Wamarekani weusi|Wamarekani Weusi au Waafrika Wamarekani]] wanaunda takribani asilimia 12–14 ya idadi ya watu. Wamarekani wenye asili ya Asia ni takriban watu milioni 22 (6.49%) kufikia katikati ya 2024. [[Chotara|Machotara]] pia ni kundi linaloongezeka kwa kasi, sasa wakiwa takriban asilimia 3–5 ya idadi ya watu. Makundi madogo zaidi ni pamoja na Wamarekani wa asili na Wakaazi wa Alaska (takribani asilimia 1–2) na Wenyeji wa Hawaii au Visiwa vya Pasifiki (chini ya asilimia 1). <ref>{{Cite Web|title=Ethnic composition in United States|website=www.usafacts.org|url=https://usafacts.org/data/topics/people-society/population-and-demographics/our-changing-population/ |accessdate=2025-03-27|lang=en}}</ref> {| class="wikitable" ! Kabila/Asili !! Asilimia |- | [[Mzungu|Wazungu]] (Wasio Wahispania) || 57.8% |- | Wahispania au Walatino || 18.9% |- | [[Wamarekani weusi|Weusi au Waafrika]] || 12.1% |- | [[Waasia]] || 6.0% |- | [[Machotara]] || 2.7% |- | Wenyeji wa Marekani/Alaska || 0.7% |- | Wenyeji wa Hawaii/Pasifiki || 0.2% |} === Lugha === Marekani ina [[mazingira]] yenye mchanganyiko mkubwa wa [[lugha]], ambapo zaidi ya [[lugha]] 350 huzungumzwa kote nchini. Takwimu za mwaka 2020 zinaonyesha kuwa asilimia 78 ya wakazi huzungumza [[Kiingereza]] pekee nyumbani, huku asilimia 22 wakitumia lugha nyingine. Kati ya kundi hili, [[Kihispania]] kinachukua asilimia 13, kikifuatwa na [[Kichina]] (1.1%), [[Kitagalog]] (0.6%), Kivietinamu (0.5%), [[Kiarabu]] (0.5%), [[Kifaransa]] (0.4%), [[Kikorea]] (0.3%) na [[Kirusi]] (0.3%). Lugha za kiasili zinabaki na sehemu ndogo chini ya 0.5%, huku Kinavajo kikiwa na wasemaji wengi zaidi. <ref>{{Cite Web|title=Lugha za Marekani|website=census.gov|url=https://www.census.gov/library/stories/2022/12/languages-we-speak-in-united-states.html|accessdate=2025-02-10}}</ref> === Dini === [[File:Magen David Brooklyn.JPG|thumb|Sinagogi ya Magen David, New York]] [[Dini]] nchini Marekani inaonyesha mchanganyiko mkubwa wa imani na mwenendo wa kubadilika kwa muda. Kulingana na takwimu za hivi karibuni, asilimia 62 ya watu wazima wanajitambulisha kuwa [[Wakristo]] huku wengi wao wakiwa [[Waprotestanti]] (40%), [[Wakatoliki]] (19%), na makundi mengine ya Kikristo (3%). Asilimia 29 [[Wasio na dini|hawana uhusiano wa kidini]], kundi linalojumuisha [[Ukanamungu|wasiomwamini Mungu]] (5%), wanaotilia shaka (6%), na wasiokuwa na maelezo maalum (19%). Dini nyingine zisizo za Kikristo zinachukua asilimia 7, zikiwemo [[Wayahudi]] (2%), [[Waislamu]] (1%), [[Ubudha|Wabudha]] (1%), [[Wahindu]] (1%), na zingine ndogo zaidi. Hata hivyo, imani za kiroho zinabaki kuwa na ushawishi mpana, ambapo zaidi ya asilimia 80 ya watu wanaamini katika Mungu, roho au nguvu ya juu.<ref>{{Cite Web|title=Dini katika USA|website=pewresearch.org|url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/09/13/how-u-s-religious-composition-has-changed-in-recent-decades/|accessdate=2025-02-10}}</ref> {| class="wikitable" ! Dini !! Asilimia |- | Ukristo || 63% |- | Wasiokuwa na dini || 29% |- | Uyahudi || 2% |- | Uislamu || 1% |- | Uhindu || 1% |- | Ubudha || 1% |- | Nyingine || 3% |} === Muundo wa Umri === Umri wa kati: miaka 38.5 (2021). {| class="wikitable" ! Kikundi cha umri !! Asilimia |- | 0–14 miaka || 18.2% |- | 15–64 miaka || 64.6% |- | 65+ miaka || 17.2% |} === Elimu === [[File:Massachusetts Institute of Technology (MIT) - panoramio.jpg|thumb|250px|Chuo cha Teknolojia cha Massachusetts]] [[Elimu]] nchini Marekani ina kiwango cha juu cha ushirikishwaji, ambapo takribani asilimia 91 ya watu wenye umri wa miaka 25 na zaidi wamekamilisha angalau [[elimu]] ya [[sekondari]], na karibu asilimia 38 wamehitimu [[elimu]] ya [[chuo kikuu]] au zaidi. Kati ya wakazi hao, asilimia 28 wana elimu ya sekondari pekee, 15 elimu ya chuo bila [[shahada]], 10 shahada ya kati (associate degree), 23 shahada ya kwanza, na 14 elimu ya juu zaidi kama shahada ya uzamili, kitaaluma au uzamivu. === Kipato na Umaskini === * Kipato cha kati kwa kaya: $70,784 (2021).<ref name=":0">{{Cite Web|title=Demografia za Marekani|url=https://usafacts.org/data/topics/people-society/population-and-demographics/our-changing-population/|accessdate=2025-02-10}}</ref> * Kiwango cha umaskini: 11.6% (2021).<ref name=":0" /> ===Watu maarufu === * [[Abraham Lincoln]] * [[Al Capone]] * [[Barack Obama]] * [[Beyoncé Knowles]] * [[Bill Gates]] * [[Bob Dylan]] * [[Donald Trump]] * [[Elvis Presley]] * [[Franklin D. Roosevelt]] * [[George Gershwin]] * [[George Washington]] * [[Henry Ford]] * [[Hillary Rodham Clinton]] * [[John Kennedy]] * [[Louis Armstrong]] * [[Madonna (mwanamuziki)|Madonna]] * [[Malcolm X]] * [[Martin Luther King]] * [[Michael Jackson]] * [[Michael Jordan]] * [[Miles Davis]] * [[Oprah Winfrey]] * [[Rosa Parks]] * [[Steve Jobs]] * [[Thomas Edison]] * [[Thomas Jefferson]] * [[Walt Disney]] * [[William Edward Burghardt Du Bois]] == Jiografia == === Marekani bara === [[Picha:USATopographicalMap.jpg|right|thumb|600px|Picha kutoka angani ikionyesha majimbo 48 ya Marekani yanayopakana]] Eneo la Marekani lina ukubwa wa [[kilometa mraba]] 9,826,675 na liko hasa katika [[bara]] la Amerika Kaskazini kati ya Kanada upande wa [[kaskazini]] na Meksiko upande wa [[kusini]]. Marekani imeunganisha upana wote wa bara kutoka [[Bahari ya Atlantiki]] hadi [[Pasifiki]], ikigawanywa kwa majimbo 48 yanayojitawala. Eneo hilo lagawiwa katikati na [[mto]] mkubwa [[Mississippi (mto)|Mississippi]] unaoanza mpakani kwa Kanada na kuishia katika [[Ghuba ya Meksiko]]. === Alaska === Jimbo la [[Alaska]] liko pia kwenye bara la Amerika Kaskazini upande wa kaskazini kutoka Kanada kuelekea [[Urusi]], lakini halipakani na jimbo lolote la Marekani. === Hawaii === [[Funguvisiwa]] la [[Hawaii]] ni jimbo la visiwani katika bahari ya Pasifiki. Ni jimbo la 50 na la mwisho mpaka sasa. === Visiwa vya ng'ambo vya Marekani === [[Maeneo ya ng'ambo ya Marekani]] ni visiwa kadhaa ambavyo ni maeneo ya Kimarekani ingawa si sehemu ya jimbo lolote. Zamani yalikuwa kama [[makoloni]] hata kama Marekani ilidai kutokuwa na [[ukoloni]]. Siku hizi maeneo haya yamepata viwango mbalimbali vya kujitawala. Kwa kawaida maeneo haya huchagua pia wawakilishi kwa ajili ya [[bunge]] la Marekani lakini wawakilishi hao si wabunge wa kawaida, bali wana haki ya kusema na kushauri tu bila [[haki ya kupiga kura]]. Visiwa muhimu kati ya hivyo ni kama ifuatavyo: * [[Puerto Rico]] ([[Karibi]]) * [[Visiwa vya Virgin vya Marekani]] (Karibi) * [[Visiwa vya Mariana]] ([[Pasifiki]]) * [[Guam]] (Pasifiki) ===Milima=== ^{angalia: [[Orodha ya milima ya Marekani]]} [[Safu ya milima]] ya [[Rocky Mountains]] inavuka Marekani yote kutoka kaskazini hadi kusini upande wa magharibi. ===Mito=== ^{angalia: [[Orodha ya mito ya Marekani]]} [[Mto]] mkubwa wa Marekani ni [[Mto Mississippi]]. == Historia== === Asili na Historia ya Awali === [[Picha:U.S. Territorial Acquisitions.png|thumb|Uenezi wa nchi hatua kwa hatua.]] [[Historia ya awali]] inaanza na kilele cha [[Enzi ya barafu]], watu wa [[Asia]] walipoweka kuingia [[Alaska]] kupitia nchi kavu. Baada ya hapo watu hao na [[Mjukuu|wajukuu]] wao hawakuwa tena na uhusiano na wale wa "[[Dunia ya zamani]]" ([[Afrika]], Asia na [[Ulaya]]) mpaka walipofikiwa na [[Wazungu]] kutoka [[Norway]] ([[karne ya 10]]) na [[Christopher Columbus]] [[mwaka]] [[1492]]. Hao wakazi wa kwanza walikuwa [[wawindaji-wakusanyaji]]; wakifuata mawindo yao walifika taratibu hadi ncha ya [[kusini]] ya [[Amerika]] ([[Tierra del Fuego]]). Polepole [[utamaduni]] wa baadhi ya [[Kabila|makabila]], ingawa kwa kuchelewa kuliko Dunia ya zamani, ulifikia hadhi ya [[ustaarabu]], kama vile ule wa [[Mississippi]]. === Enzi ya Ukoloni na Kuanzishwa kwa Taifa === [[Safari]] za [[baharia]] Christopher Columbus kuanzia mwaka 1492, zilivuta hasa [[Hispania]], [[Ureno]] na halafu [[Uingereza]], [[Ufaransa]] na [[Uholanzi]] kujianzishia [[Koloni|makoloni]] ili kunyonya [[maliasili]] nyingi za "[[Dunia mpya]]". Kwa namna hiyo, [[mazingira]] ya Amerika yalibadilika kabisa mpaka zikatokea aina mpya za utamaduni na hatimaye [[Taifa|mataifa]] mapya, hasa kutokana na mchanganyiko ya wenyeji ([[Waindio]]) na [[walowezi]] kutoka Ulaya, halafu pia [[watumwa]] kutoka [[Afrika]]. Marekani ilianza kama muunganiko wa [[Koloni|makoloni]] ya [[Uingereza]] kwenye [[pwani]] ya [[mashariki]] ya [[Amerika ya Kaskazini]] tangu [[karne ya 17]]. Walowezi kutoka [[Uingereza]] walijipatia ardhi wakipigana na wenyeji Waindio. === Upanuzi wa Karne ya 19 na Vita vya Wenyewe kwa Wenyewe === Tangu [[karne ya 19]] wahamiaji walifika pia kutoka [[Asia]], hasa [[China]] na [[Japani]]. Katika vita dhidi ya [[Hispania]] na [[Meksiko]], Marekani ilipanua eneo lake kwenda [[kusini]]. [[Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Marekani]] ilipigwa kuanzia [[1861]] hadi [[1865]] kati ya majimbo ya kusini na majimbo ya kaskazini nchini Marekani. Sababu mojawapo muhimu ya vita ilikuwa [[suala]] la [[utumwa]]. Majimbo ya kaskazini yaliwahi kupiga utumwa [[marufuku]] lakini majimbo ya kusini yaliendelea na [[sheria]] zilizoruhusu utumwa na [[Utajiri|matajiri]] wengi wa kusini walitegemea [[kazi]] ya watumwa hao. Mafarakano yalianza kuhusu swali kama madola mapya yaliyoanzishwa katika Amerika Kaskazini na kujiunga na Muungano yangeruhusiwa kukubali utumwa au la. Mwaka 1861 madola ya kusini-mashariki yalitangaza kujiondoa katika Muungano na kuanzisha "[[Shirikisho la Madola ya Marekani|Shirikisho la Madola ya Amerika]]". Vita vilianza na kudumu miaka minne na watu 650.000 walikufa, lakini mwishoni kaskazini ilishinda. Utumwa ulipigwa marufuku na watumwa walipewa [[haki]] za kiraia. Lakini watumwa wengi av awali waliendelea kuwa [[maskini]] na baada ya muda, sheria mpya katika majimbo ya kusini zilinyima haki nyingi za kiraia za [[Wamarekani weusi]] waliopaswa kuishi chini mfumo av [[ubaguzi wa rangi]]. [[File:New100front.jpg|right|thumb|[[Noti ya benki|Noti]] ya [[Dolar ya Marekani|Dola]] 100.]] Katika miongo iliyofuata, Marekani ilitwaa maeneo yaliyowahi kubaki chini ya [[mamlaka]] ya Waindio na kuyafanya maeneo yake. Katika [[Vita vya Marekani dhidi ya Hispania]] kwenye mwaka [[1898]] ilijipatia utawala juu ya [[Ufilipino]] na [[Puerto Rico]], makoloni ya awali ya [[Uhispania|Hispania]], na kuwa yenyewe nchi iliyotawala makoloni. === Wimbi la Uhamiaji na Sera za Kimataifa === Wahamiaji kwa [[milioni|mamilioni]] waliendelea kufika hasa kutoka Ulaya. Kabla ya mwaka [[1880]] idadi kubwa walitoka [[Ujerumani]], [[Eire]], Uingereza na [[Uskoti]], pamoja na [[Wachina]] waliotafuta kazi hasa [[California|Kalifornia]]. Baada ya mwaka 1880 hadi [[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia|Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia]] ([[1914]]-[[1918]]) wengi walifika kutoka [[Ulaya ya Kusini]] na [[Ulaya ya Mashariki|ya Mashariki]], hasa [[Italia|Waitalia]], [[Wayahudi]] kutoka [[Milki ya Urusi]], [[Polandi|Wapolandi]] na wenyeji av nchi nyingine za [[Waslavi|Kislavi]]. Wahamiaji hao walileta pia [[Utamaduni|tamaduni]] zao na kukubali [[mshahara|mishahara]] midogo kuliko wenyeji waliowahi kufika mapema; hali hiyo ilileta mara kadhaa sheria zilizolenga kuweka mipaka; sheria ya mwaka [[1882]] ilikataa kufika kwa Wachina, sheria ya mwaka [[1922]] ililenga kupunguza [[idadi]] ya Waitalia, Wayahudi na watu av Ulaya ya Mashariki kwa kutaja mipaka kwa kila nchi ya [[asili]]<ref>[https://www.nps.gov/articles/closing-the-door-on-immigration.htm Closing the door on immigration], tovuti ya national Park service, Marekani, iliangaliwa Oktoba 2020</ref>. Katika [[siasa]] ya nje, Marekani iliwahi kutangaza tangu mwaka [[1823]] kwamba ilitazama [[Amerika]] yote kama eneo ambalo haikubali kuingiliwa na nchi za Ulaya; wakati ule makoloni mengi ya Amerika ya Kusini yalikuwa yakifaulu kupata uhuru kutoka Hispania, na Marekani ilitaka kusisitiza isingekubali kuingia kwa mataifa mengine ya Ulaya. Katika miongo iliyofuata [[uchumi]] av Marekani uliimarika pamoja na kukua kwa sekta ya [[Kiwanda|viwanda]] na [[wafanyabiashara]] wa Marekani walipanua [[biashara]] yao kimataifa; mnamo [[1854]] [[manowari]] za Marekani ziliilazimisha [[Japani]] kukubali kufunguliwa kwa [[ubalozi]] na kupokea wafanyabiashara. [[Meli]] za wafanyabiashara wa Marekani zilifika kote [[dunia|duniani]], tangu [[miaka ya 1830]] hadi [[Zanzibar]] ambako ubalozi mdogo ulifunguliwa mwaka [[1837]]<ref>Gilbert, Wesley. Our Man in Zanzibar: Richard Waters, American Consul (1837-1845), tasnifu 2011 kwenye Wesleyan University, Middletown, Connecticut [https://pdfs.semanticscholar.org/781d/d2e2510187a4c65055915b6a323a18c7419e.pdf online hapa] </ref>. Wakati wa vita dhidi ya Hispania Marekani ilihakikisha pia nafasi yake katika biashara ya [[China]] dhidi ya mipango ya mataifa ya Ulaya ya kuigawa nchi hiyo. === Karne ya 20: Vita Vikuu na Mdororo Mkuu === Mwaka [[1917]] Marekani iliingia katika Vita Vikuu vya Kwanza upande wa Uingereza na [[Ufaransa]]; baada ya vita [[rais]] [[Woodrow Wilson]] alishawishi [[Taifa|mataifa]] mengine kuanzisha [[Shirikisho la Mataifa]] lakini [[bunge]] lilizuia kuingia kwa Marekani katika [[umoja]] huo. [[Mdororo Mkuu]] wa mwaka [[1929]] ulileta matatizo makubwa kwa uchumi na hata [[njaa]] kwa [[raia]] wengi lakini ulileta pia siasa mpya ya "New Deal" chini ya rais [[Franklin D. Roosevelt]] ambako kwa mara ya kwanza programu za kisiasa zilitumia [[Pato la taifa|mapato]] ya [[serikali]] kwa shabaha ya kusaidia idadi kubwa ya wananchi waliokuwa bila kazi, bila [[nyumba]] na bila [[kipato]]; [[Ujana|vijana]] kwa mamilioni waliajiriwa na serikali kwa kazi ya kujenga [[miundombinu]] ([[barabara]], [[Mfereji|mifereji]]) na kuboresha [[hifadhi za taifa]]. Mwaka [[1941]] Marekani iliingia katika [[Vita Vikuu vya Pili vya Dunia]] baada ya kushambuliwa na Japani na kupokea tangazo la vita kutoka Ujerumani. Uwezo wa kiuchumi av Marekani ulileta [[ushindi]] wa [[mataifa ya ushirikiano]]. Uwezo wake wa [[Sayansi|kisayansi]] ulipanuliwa na [[wanasayansi]] kama [[Albert Einstein]] waliopaswa kukimbia [[udikteta]] wa [[Adolf Hitler]] katika Ujerumani na kuiwezesha kutengeneza [[Mabomu ya nyuklia|mabomu ya kwanza ya nyuklia]] yaliyotumika mnamo [[Agosti]] [[1945]] kuteketeza [[Hiroshima]] na [[Nagasaki]]. === Vita Baridi na Mapambano ya Haki za Kiraia === Katika miongo ya [[vita baridi]] iliyofuata, Marekani ilikuwa taifa la kuongoza nchi zenye [[demokrasia]] na pia zile ambazo zilisimama upande wa [[ubepari]] tu bila demokrasia dhidi ya nchi za [[Ukomunisti|kikomunisti]] zilizoongozwa na [[Umoja wa Kisovyeti]]. Mwanzo wa [[miaka ya 1960]] ilishindana na [[Umoja wa Kisovyeti]] katika [[mbio]] wa kuingia katika [[anga-nje]] ikafaulu kupeleka watu wa kwanza hadi [[Mwezi]] mnamo [[Agosti]] [[1969]]. Kutokana na ushindani na nchi za ukomunisti Marekani iliingia katika [[Vita ya Vietnam]] hadi kushindwa mwaka [[1975]]. Vilevile miaka ya 1960 ilikuwa kipindi cha mapambano kwa ajili ya haki za Wamarekani weusi, [[Mjukuu|wajukuu]] wa watumwa wa awali hasa kusini mwa Marekani. Sheria zilizotenganisha watu pamoja na matumizi ya [[shule]], [[Chuo|vyuo]], [[jengo|majengo]] na [[taasisi]] za [[burudani]] kulingana na [[rangi]] ya [[ngozi]], zilizozuia [[ndoa]] kati ya watu wa rangi tofauti na kuzuia watu maskini wasitumie haki za kiraia zilipigwa marufuku bila kuondoa tofauti katika uwezo wa kiuchumi kati ya [[kundi|makundi]] katika jamii. [[Mapinduzi]] ya [[teknolojia|kiteknolojia]] ya [[kompyuta]] na [[intaneti]] yalienea Marekani haraka kushinda sehemu nyingine za Dunia. == Uchumi== [[File:View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg|thumb|[[Manhattan]], [[New York]]]] [[Uchumi]] wa Marekani ndiyo mkubwa zaidi [[dunia|duniani]], ukiwa na sifa ya utofauti wake, ubunifu wa [[teknolojia|kiteknolojia]], na kiwango cha juu cha uzalishaji. Unafanya kazi hasa kama [[uchumi]] wa soko mchanganyiko, ambapo sekta binafsi ina nafasi kubwa sambamba na udhibiti na uingiliaji wa [[serikali]]. Sekta kuu ni pamoja na [[huduma]], [[viwanda]], [[fedha]], [[afya]], na [[teknolojia]], huku sekta ya huduma ikichangia sehemu kubwa zaidi ya [[plt|pato la kiuchumi]]. Marekani pia ina utajiri mkubwa wa [[rasilimali]] asilia, unaochangia maendeleo ya sekta za [[nishati]], [[kilimo]], na uchimbaji madini. Sifa kuu ya [[uchumi]] wa Marekani ni uongozi wake katika ubunifu na biashara ya kimataifa. Nchi hii ni makazi ya baadhi ya makampuni makubwa zaidi [[dunia|duniani]], hasa katika maeneo kama ''Silicon Valley''. Uwekezaji mkubwa katika utafiti na maendeleo, pamoja na mfumo imara wa elimu ya juu, umewezesha maendeleo katika nyanja kama teknolojia ya taarifa, bioteknolojia, na anga na usafiri wa anga. Aidha, [[dola ya Marekani]] hutumika kama sarafu kuu ya akiba duniani, jambo linaloipa nchi nafasi ya kipekee katika fedha na biashara ya kimataifa. [[Biashara]] ya kimataifa ni sehemu muhimu ya [[uchumi]] wa Marekani, ikiwa na washirika wakubwa kama [[Kanada]], [[Meksiko]], [[China]], na [[Umoja wa Ulaya]]. Nchi hii husafirisha bidhaa kama [[mashine]], [[ndege]], na mazao ya kilimo, huku ikiagiza bidhaa za matumizi, vifaa vya kielektroniki, na malighafi. Zaidi ya hayo, Marekani ina mfumo uliokua sana wa [[fedha|kifedha]] na masoko ya mitaji unaoathiri [[uchumi]] wa dunia. Licha ya nguvu zake, [[uchumi]] huu unakabiliwa na changamoto kama pengo la kipato, deni la umma, na mabadiliko ya kiuchumi, lakini bado unasalia kuwa miongoni mwa uchumi wenye ushawishi mkubwa na wenye nguvu zaidi duniani. == Siasa == [[File:White House 02.jpg|thumb|White house, Washington DC]] Siasa nchini Marekani hufanya kazi chini ya mfumo wa [[serikali ya kiraisi|jamhuri ya kikatiba ya urais ya shirikisho]], ambapo mamlaka hugawanywa kati ya serikali kuu ya kitaifa na majimbo binafsi. <ref name="USA_Gov_Branches">{{cite web |url=https://www.usa.gov/branches-of-government |title=Branches of the U.S. Government |website=USA.gov |publisher=Official Guide to Government Information and Services |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Rais hutumika kama mkuu wa nchi na mkuu wa serikali na huchaguliwa kupitia mfumo wa Baraza la Wateule badala ya kura ya moja kwa moja ya kitaifa ya wananchi. <ref name="CFR_ElectoralCollege">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/how-electoral-college-works-united-states |author=Lindsay Maizland |title=How the Electoral College Works in the United States |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=October 31, 2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Mfumo wa kisiasa umejengwa juu ya mgawanyo wa mamlaka kati ya mihimili mitatu: utendaji, utungaji sheria, na mahakama, ambapo kila mmoja una majukumu ya kikatiba pamoja na mfumo wa kuzuiana na kusawazishana mamlaka ili kuzuia mkusanyiko wa madaraka. <ref name="Britannica_US_Gov">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/government-of-the-United-States |title=Government of the United States |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Tawi ya kutunga sheria ni Bunge la Marekani, ambalo lina mabunge mawili: [[Bunge la taifa|Baraza la Wawakilishi]] na [[Seneti]]. Baraza la Wawakilishi linawakilisha maeneo ya uchaguzi kulingana na idadi ya watu, huku Seneti ikitoa uwakilishi sawa kwa kila jimbo kwa maseneta wawili kwa kila jimbo. <ref name="Senate_Gov_Role">{{cite web |url=https://www.senate.gov/about/origins-foundations/senate-and-constitution/constitution.htm |title=The Senate and the Constitution |website=Senate.gov |publisher=United States Senate |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Bunge lina jukumu la kutunga sheria za shirikisho, kupitisha [[bajeti]], kutangaza vita, na kusimamia mhimili wa utendaji. Mhimili wa mahakama unaongozwa na Mahakama ya Juu, ambayo hutafsiri Katiba na kuchunguza uhalali wa sheria pamoja na vitendo vya serikali. <ref name="US_Courts_Role">{{cite web |url=https://www.uscourts.gov/about-federal-courts/educational-resources/about-educational-outreach/activity-resources/about |title=About the Supreme Court |website=USCourts.gov |publisher=Administrative Office of the U.S. Courts |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Mfumo wa kisiasa nchini humo unatawaliwa zaidi na mfumo wa vyama viwili, hasa Chama cha ''Democratic'' na Chama cha ''Republican''. Vyama hivi hushindana katika uchaguzi wa [[shirikisho]], majimbo, na serikali za mitaa, ingawa pia kuna vyama vingine vidogo. <ref name="LibraryOfCongress_Parties">{{cite web |url=https://www.loc.gov/classroom-materials/elections/political-parties/ |title=Political Parties - Elections |website=loc.gov |publisher=Library of Congress |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Uchaguzi hufanyika mara kwa mara, ukiwemo uchaguzi wa urais kila baada ya miaka minne na uchaguzi wa bunge kila baada ya miaka miwili kwa Baraza la Wawakilishi pamoja na mihula ya miaka sita inayobadilishana kwa Seneti. Kampeni za kisiasa huathiriwa sana na uchangishaji [[fedha]], [[vyombo vya habari]], maoni ya umma, na sheria za uchaguzi za majimbo. <ref name="FEC_Campaigns">{{cite web |url=https://www.fec.gov/introduction-campaign-finance/ |title=Introduction to campaign finance |website=fec.gov |publisher=Federal Election Commission |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Masuala makuu ya kisiasa nchini Marekani yanajumuisha [[Marekani#Uchumi|uchumi]], huduma za afya, uhamiaji, sera za kigeni, udhibiti wa [[silaha]], mabadiliko ya [[tabianchi]], na usawa wa kijamii. <ref name="Pew_Research_Issues">{{cite web |url=https://www.pewresearch.org/politics/2024/02/29/americans-top-policy-priorities-for-2024/ |title=Americans’ Top Policy Priorities for 2024 |website=pewresearch.org |publisher=Pew Research Center |date=February 29, 2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> Mgawanyiko wa kisiasa kati ya vyama vikuu umeongezeka katika miongo ya hivi karibuni, na kusababisha tofauti kubwa za kiitikadi kuhusu sera mbalimbali. Licha ya hali hiyo, Marekani inaendelea kudumisha mfumo thabiti wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wenye uchaguzi wa mara kwa mara, taasisi huru, na ushiriki mkubwa wa raia kupitia kupiga kura, mijadala ya umma, na mapitio ya kimahakama. <ref name="FreedomHouse_US">{{cite web |url=https://freedomhouse.org/country/united-states/freedom-world/2024 |title=Freedom in the World 2024: United States |website=Freedom House |date=2024 |access-date=May 8, 2026 }} </ref> == Tazama pia == * [[Orodha ya majimbo ya Marekani]] * [[Orodha ya Marais wa Marekani]] * [[Orodha ya chaguzi za Rais wa Marekani]] * [[Peace Corps]] * [[Jamii:Marekani]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Uchumi wa Marekani]] ==Marejeo== {{marejeo}} == Bibliografia == {{refbegin|30em}} * {{cite book |title=Regulating Wall Street: The Dodd-Frank Act and the New Architecture of Global Finance |ref=Acharya10 |first1=Viral V. |last1=Acharya |first2=Thomas F. |last2=Cooley |first3=Matthew P. |last3=Richardson |first4=Ingo |last4=Walter |page=592 |publisher=Wiley |year=2010 |isbn=978-0-470-76877-8}} * {{cite journal |last1=Barth |first1=James |first2=John |last2=Jahera |title=US Enacts Sweeping Financial Reform Legislation |ref=Barth10 |journal=Journal of Financial Economic Policy |volume=2 |issue=3 |year=2010 |pages=192–195 }} * {{cite book |last=Berkin |first=Carol |last2=Miller |first2=Christopher L. |last3=Cherny |first3=Robert W. |last4=Gormly |first4=James L. |title=Making America: A History of the United States, Volume I: To 1877 |publisher=Cengage Learning |year=2007 |ref=Berkin |page=75}}, [http://books.google.com/books/about/Making_America_Volume_1_To_1877_A_Histor.html?id=cyEI21RClZkC Book] * {{cite journal |last1=Bianchine |first1=Peter J. |journal=Allergy and Asthma Proceedings|last2=Russo |first2=Thomas A. |year=1992 |title=The Role of Epidemic Infectious Diseases in the Discovery of America |volume=13 |issue=5 |pages=225–232 |ref=Bianchine |publisher=OceanSide Publications, Inc. |url=http://www.ingentaconnect.com/content/ocean/aap/1992/00000013/00000005/art00002 |accessdate=September 9, 2012 }} * {{cite book |author1=Boyer, Paul S. |author2=Clark, Clifford E. Jr. |author3=Kett, Joseph F. |last4=Salisbury|first4=Neal|last5=Sitkoff|first5= Harvard|last6=Woloch|first6=Nancy |title=The Enduring Vision: A History of the American People |ref=Boyer |year=2007|publisher=Cengage Learning |page=588 |isbn=978-0-618-80161-9}}, [http://books.google.com/books?id=9KT3lI76-0cC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Clingan |first=Edmund |title=An Introduction to Modern Western Civilization |ref=Clingan |publisher=iUniverse |isbn=978-1-4620-5439-8}}, [http://books.google.com/books?id=FS3TnrLu7y8C&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |first=Colin G. |last=Calloway |title=New Worlds for All: Indians, Europeans, and the Remaking of Early America|publisher=[[Johns Hopkins University Press|JHU Press]] |ref=Calloway1998 |page=229 |isbn=978-0-8018-5959-5}}, [http://books.google.com/books?id=edYbAZ7ECEoC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Davis |first=Kenneth C. |title=Don't know much about the Civil War |url=https://archive.org/details/dontknowmuchabou00davi_1 |ref=Davis96 |publisher=William Marrow and Co. |location=New York |year=1996 |isbn=0-688-11814-3 |page=[https://archive.org/details/dontknowmuchabou00davi_1/page/518 518] }}, [http://books.google.com/books?id=Dphzw2cbaoQC&vq=1670&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Daynes |first=Byron W. |last2=Sussman |first2=Glen |title=White House Politics and the Environment: Franklin D. Roosevelt to George W. Bush |url=https://archive.org/details/whitehousepoliti0000dayn |ref=Daynes |publisher=[[Texas A&M University Press]] |year=2010 |page=320 |isbn=978-1-60344-254-1 |quote=Presidential environmental policies, 1933–2009 }}, [http://books.google.com/books?id=HIOQ1FYHtcYC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |first= Sylvan G. |last=Feldstein |first2=Frank J., CFA |last2=Fabozzi |title=The Handbook of Municipal Bonds |ref=Feldstein |publisher=[[John Wiley & Sons]], January 13, 2011 |page=1376 |isbn=978-1-118-04494-0}}, [http://books.google.com/books?id=Juc4fb1Fx1cC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Gold |first=Susan Dudley |title=United States V. Amistad: Slave Ship Mutiny |url=https://archive.org/details/unitedstatesvami0000gold |ref=Gold2006 |publisher=Marshall Cavendish |year=2006 |page=[https://archive.org/details/unitedstatesvami0000gold/page/144 144] |isbn=978-0-7614-2143-6 }}, [http://books.google.com/books?id=mbV6kPGO4OAC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite journal |last1=Ferguson |first1=Thomas |last2=Rogers |first2=Joel |ref=Ferguson |year=1986 |title=The Myth of America's Turn to the Right |journal=[[The Atlantic]] |volume=257 |issue=5 |pages=43–53 |url=http://www.theatlantic.com/past/docs/issues/95dec/conbook/fergrt.htm |accessdate=March 11, 2013 |archive-date=2015-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104235329/http://www.theatlantic.com/past/docs/issues/95dec/conbook/fergrt.htm |dead-url=yes }} * {{cite book |last=Fraser |first=Steve |first2=Gary |last2=Gerstle |ref=Fraser |title=The Rise and Fall of the New Deal Order: 1930–1980 |series=American History: Political science |url=http://books.google.com/?id=yd4GqkP5XYgC&lpg=PA229 |year=1989 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-00607-9 |page=311 }} * {{cite book |last=Gordon |first=John Steele |ref=Gordon |title=An Empire of Wealth: The Epic History of American Economic Power |url=https://archive.org/details/empireofwealthth00gord |year=2004 |publisher=[[HarperCollins]] }}, [http://books.google.com/books/about/An_Empire_of_Wealth.html?id=rmsUs_KDgHAC Book] * {{cite book |last=Graebner |first=Norman A. |last2=Burns |first2=Richard Dean |last3=Siracusa |first3=Joseph M. |ref=Burns2008 |title=Reagan, Bush, Gorbachev: Revisiting the End of the Cold War |url=http://books.google.com/?id=r71u_AgE7iYC&lpg=PA142 |year=2008 |publisher=[[Greenwood Publishing Group]] |series=Praeger Security International Series |isbn=978-0-313-35241-6 |page=180 }} * {{cite book |last=Hughes |first=David |title=The British Chronicles |volume=1 |page=347 |year=2007 |publisher=Heritage Books |location=[[Westminster, Maryland|Westminster]], [[Maryland]]}} * {{cite book |last=Jacobs |first=Lawrence R. |title=Health Care Reform and American Politics: What Everyone Needs to Know: What Everyone Needs to Know |url=https://archive.org/details/healthcarereform0000jaco |ref=Jacobs10 |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-978142-3 }} * {{cite book |last=Johnson |first=Paul |ref=Johnson |title=A History of the American People |year=1997 |publisher=HarperCollins |pages=26–30}}, [http://books.google.com/books/about/A_History_of_the_American_People.html?id=RXSVQjz1_tMC eBook version] * {{cite book |title=Encyclopedia of Native American Wars and Warfare |series=[[Infobase Publishing|Facts on File]] library of American History |last=Kessel |first=William B. |last2=Wooster |first2=Robert |authorlink= |year=2005 |publisher=[[Infobase Publishing]] |isbn=978-0-8160-3337-9 |page=398|ref=Kessel}}, [http://books.google.com/books?id=laxSyAp89G4C&source=gbs_navlinks_s Book] * {{Rejea kitabu |last= Kolko |first= Gabriel |authorlink= Gabriel Kolko |year= 1988 |title= Confronting the Third World: United States Foreign Policy, 1945–1980 |url= https://archive.org/details/confrontingthird0000kolk |location= New York, NY |publisher= [[Pantheo n Books|Pantheon]] |ref= harv }} * {{cite book |last=Leckie |first=Robert | authorlink = Robert Leckie (author)|title=None died in vain: The Saga of the American Civil War |ref=Leckie |publisher=Harper-Collins |location=New York |year=1990 |page=[https://archive.org/details/nonediedinvainsa00leck/page/682 682] |isbn=0-06-016280-5}}, [http://books.google.com/books?id=gvIeAAAAMAAJ&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last= Leffler |first= Melvyn P. |authorlink= Melvyn P. Leffler |year= 2010 |chapter= The emergence of an American grand strategy, 1945–1952 |title= ''In Melvyn P. Leffler and [[Odd Arne Westad]], eds.,''The Cambridge History of the Cold War, Volume 1: Origins ''(pp.&nbsp;67–89)'' |location= Cambridge |publisher= [[Cambridge University Press]] |isbn= 978-0-521-83719-4 |ref= harv }} * {{cite book |last=Lemon |first=James T. |editor=Robert D. Mitchell |editor2=Paul A. Groves |title=North America: the historical geography of a changing continent |chapter=Colonial America in the 18th Century |publisher=[[Rowman & Littlefield]] |year=1987 |ref=Lemon}}, [http://cascourses.uoregon.edu/geog471/wp-content/uploads/2010/01/Lemon.pdf PDF] {{Wayback|url=http://cascourses.uoregon.edu/geog471/wp-content/uploads/2010/01/Lemon.pdf |date=20130123135724 }} * {{cite book |last=Lien, Ph.D. |first=Arnold Johnson |title=Studies in History, Economics, and Public Law, Volume 54 |ref=Lien |publisher=Longmans, Green & Co., Agents, London; [[Columbia University]], New York |year=1913 |page=604 |url=http://books.google.com/?id=UYpVAAAAYAAJ }} * {{cite book |author=Karen Woods Weierman|title=One Nation, One Blood: Interracial Marriage In American Fiction, Scandal, And Law, 1820–1870 |url=https://archive.org/details/onenationonebloo0000weie|year=2005|publisher=[[University of Massachusetts Press]]|isbn=978-1-55849-483-1|page=[https://archive.org/details/onenationonebloo0000weie/page/214 214]}}, [http://books.google.com/books?id=24mIQuLBuN8C&pg=PA44 Book] * Website sources{{cite book |last=Levenstein |first=Harvey |title=Revolution at the Table: The Transformation of the American Diet |url=https://archive.org/details/revolutionattabl0000leve_d6o6 |ref=Levenstein |publisher=University of California Press, Berkeley, Los Angeles |year=2003 |isbn=0-520-23439-1 }} * {{cite journal |last1=Mann |first1=Kaarin |year=2007 |ref=Mann |title=Interracial Marriage In Early America: Motivation and the Colonial Project |journal=Michigan Journal of History |issue=Fall |publisher=University of Michigan |url=http://www.umich.edu/~historyj/docs/2007-fall/Interracial_Marriage_in_Early_America_Mann.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130515063053/http://www.umich.edu/~historyj/docs/2007-fall/Interracial_Marriage_in_Early_America_Mann.pdf |archivedate=2013-05-15 |deadurl=yes |access-date=2015-02-09 }} * {{cite book |last=Price |first=David A. |ref=Price |title=Love and Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and the Start of a New Nation |url=https://archive.org/details/lovehateinjamest00pric |publisher=Random House |year=2003}} [http://books.google.com/books?id=_EFbS_7fFcYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false eBook version] * {{cite book |last=Quirk |first=Joel |title=The Anti-Slavery Project: From the Slave Trade to Human Trafficking |url=https://archive.org/details/antislaveryproje0000quir |ref=Quirk |year=2011 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-4333-8 |page=344 }}, [http://books.google.com/books?id=qqxK4KlqKYMC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Ranlet |first=Philip |title=New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850 |ref=Ranlet |publisher=North Eastern University Press |editor=Alden T. Vaughan |pages= |year=1999}} * {{cite book |last=Rausch |first=David A. |title=Native American Voices |url=https://archive.org/details/nativeamericanvo0000raus |ref=Rausch |publisher=Baker Books, Grand Rapids |page=[https://archive.org/details/nativeamericanvo0000raus/page/n180 180] |year=1994 }}, [http://books.google.com/books?id=iyZMeGMgIgEC&vq=triangle&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Remini |first=Robert V. |title=The House: The History of the House of Representatives |url=https://archive.org/details/househistoryo00remi |ref=Remini |year=2007 |publisher=HarperCollins |pages=[https://archive.org/details/househistoryo00remi/page/2 2]–3 }}, [http://books.google.com/books/about/The_House.html?id=CAM6J6IoQFQC Book] * {{cite book |last=Ripper |first=Jason |title=American Stories: To 1877 |url=https://archive.org/details/americanstoriesl1877ripp |year=2008 |ref=Ripper2008 |publisher=M.E. Sharpe |page=[https://archive.org/details/americanstoriesl1877ripp/page/n317 299] |isbn=978-0-7656-2903-6 }}, [http://books.google.com/books?id=vX-fYvoAeHwC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Russell |first=John Henderson |title=The Free Negro in Virginia, 1619–1865 |ref=Russell1913 |publisher=Johns Hopkins University |year=1913 |page=196}}, [http://books.google.com/books?id=G7AJAAAAIAAJ&source=gbs_navlinks_s E'Book] * {{cite book |last=Schneider |first= Dorothy |last2= Schneider |first2= Carl J. |title=Slavery in America |ref=Schneider |publisher=Infobase Publishing |year=2007 |page=554 |isbn=978-1-4381-0813-1}}, [http://books.google.com/books?id=QlemwRTsY20C&vq=census&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Schultz |first=David Andrew |title=Encyclopedia of the United States Constitution |ref=Schultz |year=2009 |publisher=Infobase Publishing |page=904 |isbn=978-1-4381-2677-7}}, [http://books.google.com/books?id=f7m713xwK58C&vq=twenty+seven+times&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Simonson |first=Peter |title=Refiguring Mass Communication: A History |url=https://archive.org/details/refiguringmassco0000simo |ref=Simonson |year=2010 |publisher=[[University of Illinois Press]] |quote=He held high the Declaration of Independence, the Constitution, and the nation's unofficial motto, ''e pluribus unum'', even as he was recoiling from the party system in which he had long participated. |location=Urbana |isbn=978-0-252-07705-0 }}, [http://books.google.com/books?id=N6lrAmPlbvIC&pg=PA79&dq=#v=onepage&q&f=false Book] * {{cite book |last=Smith |first= Andrew F. |year=2004 |title=The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America'' |ref=Smith2004 |publisher=New York: Oxford University Press, pp. 131–32. ISBN 0-19-515437-1}} * {{cite book |last=Soss |first=Joe |editor-last=Hacker |editor-first=Jacob S. |editor2-last=Mettler |editor2-first=Suzanne |ref=Soss |title=Remaking America: Democracy and Public Policy in an Age of Inequality |year=2010 |publisher=Russell Sage Foundation |isbn=978-1-61044-694-5 |pages=}}, [http://books.google.com/?id=JttyjBoyb3AC&lpg=PA12 Book] * {{cite book |ref=Tadman |last=Tadman |first=Michael |title=The Demographic Cost of Sugar: Debates on Slave Societies and Natural Increase in the Americas |journal=American Historical Review |volume=105 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |issue=5}}, [http://www.jstor.org/discover/10.2307/2652029?uid=3739560&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&uid=3739256&purchase-type=article&accessType=RR&sid=21102125115943&showMyJstorPss=false&seq=1&showAccess=true Article] * {{cite book |ref=Taylor |last=Taylor |first=Alan |title=American Colonies: The Settling of North America |publisher=Penguin Books, New York |editor=Eric Foner |year=2002 |isbn=0-670-87282-2}}, [http://books.google.com/books?id=NPoAQRgkrOcC&vq=1670&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite book |last=Thornton |first=Russell |title=American Indian Holocaust and Survival: A Population History Since 1492 |url=https://archive.org/details/americanindianho00thor_0 |series=Volume 186 of Civilization of the American Indian Series |year=1987 |ref=Thornton |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-2220-5 |page=[https://archive.org/details/americanindianho00thor_0/page/49 49] }}, [http://books.google.com/?id=9iQYSQ9y60MC&lpg=PA49 Book] * {{cite book|last=Tooze|first=Adam|authorlink=Adam Tooze|year=2006|title=[[The Wages of Destruction|The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy]]|location=London|publisher=Allen Lane|isbn=978-0-7139-9566-4|ref=harv}} * {{cite book |last=Vaughan |first=Alden T. |ref=Vaughan |title=New England Encounters: Indians and Euroamericans Ca. 1600–1850 |publisher=North Eastern University Press |page= |year=1999}} * {{cite book |last=Walton |first=Gary M. |last2=Rockoff |first2=Hugh |title=History of the American Economy |year=2009 |ref=Walton |publisher=Cengage Learning}}, [http://books.google.com/books/about/History_of_the_American_Economy_With_Acc.html?id=lyhI1q_E4G0C Book] * {{cite journal |last1=Williams |first1=Daniel K. |year=2012 |ref=Williams |title=Questioning Conservatism's Ascendancy: A Reexamination of the Rightward Shift in Modern American Politics; {Reviews in American History} |volume=40 |issue=2 |pages=325–331 |publisher=The Johns Hopkins University Press }} * {{cite book | author=Winchester, Simon |title=The men who United the States |url=https://archive.org/details/isbn_9780062079602| year=2013|publisher=Harper Collins | isbn=978-0-06-207960-2 |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780062079602/page/198 198], 216, 251, 253 }} * {{cite book |last=Zinn |first=Howard |authorlink=Howard Zinn |title=[[A People's History of the United States]] |ref=Zinn |year=2005 |publisher=[[Harper Perennial|Harper Perennial Modern Classics]]|location= |isbn=0-06-083865-5 |pages=321–357}} {{refend}} * {{CIA World Factbook link|us|United States}} == Viungo vya nje == * [http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-16761057 United States], from the [[BBC News]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=US Key Development Forecasts for the United States] from [[International Futures]] ;Serikali * [http://www.usa.gov/ Official U.S. Government Web Portal] Gateway to government sites * [http://www.house.gov/ House] Official site of the United States House of Representatives * [http://www.senate.gov/ Senate] Official site of the United States Senate * [http://www.whitehouse.gov/ White House] Official site of the President of the United States ;Historia * [http://www.nationalcenter.org/HistoricalDocuments.html Historical Documents] Collected by the National Center for Public Policy Research * [http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm U.S. National Mottos: History and Constitutionality] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20061212193931/http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm |date=2006-12-12 }} Analysis by the Ontario Consultants on Religious Tolerance * [http://www.historicalstatistics.org/index2.html USA] Collected links to historical data ;Ramani * [http://nationalatlas.gov/ National Atlas of the United States] {{Wayback|url=http://nationalatlas.gov/ |date=20060720093336 }} Official maps from the U.S. Department of the Interior * {{wikiatlas|the United States}} * [http://www.measureofamerica.org/maps/ Measure of America] A variety of mapped information relating to health, education, income, and demographics for the U.S. ;Vingine * {{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm |title=''Country Profile: United States of America'' |ref=BBC18may |work=BBC News |location =London |date=April 22, 2008 |accessdate=May 18, 2008}} * {{cite web |author=Cohen, Eliot A. |ref=Cohen |location=Washington D.C. |url= http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower |title=''History and the Hyperpower'' |work=Foreign Affairs |date=July–August 2004 |accessdate=July 14, 2006}} * {{cite web |title=Slavery and the Slave Trade in Rhode Island |ref=Brown |url=http://www.brown.edu/Facilities/John_Carter_Brown_Library/jcbexhibit/Pages/exhibSlavery.html}} * {{cite web |url= http://www.treasury.gov/about/education/Pages/in-god-we-trust.aspx |title=History of "In God We Trust" |ref=God |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=March 8, 2011 |accessdate=February 23, 2013}} * {{cite web |url=http://www.mchspa.org/body.htm |title=''Early History, Native Americans, and Early Settlers in Mercer County'' |year=427 |ref=Mercer |publisher=Mercer County Historical Society |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120625185429/http://www.mchspa.org/body.htm |archivedate=2012-06-25 |accessdate=2015-02-09 }}, [http://books.google.com/books?id=2MjxPJ9W4gwC&source=gbs_navlinks_s Book] * {{cite news |title=Looking back 20 years: Who deserves credit for ending the Cold War? |author=Nick Hayes |ref=Hayes |url=http://www.minnpost.com/politics-policy/2009/11/looking-back-20-years-who-deserves-credit-ending-cold-war |newspaper=MinnPost |date=November 6, 2009 |accessdate=March 11, 2013}} * {{cite web |url=http://www.ushistory.org/us/59e.asp |title=59e. The End of the Cold War |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |work=U.S. History.org |ref=ushistory13|publisher=Independence Hall Association |accessdate=March 10, 2013}} * {{cite book |last=Levy |first=Peter B. |ref=Levy1996 |title=Encyclopedia of the Reagan-Bush Years |url=http://books.google.com/?id=7veohk0fkLYC&lpg=PA88 |year=1996 |publisher=ABC-CLIO |isbn= 978-0-313-29018-3 |page=442}} * {{cite journal |last1=Wallander |first1=Celeste A. |year=2003 |ref=Wallander2003 |title=Western Policy and the Demise of the Soviet Union |journal=[[Journal of Cold War Studies]] |volume=5 |issue=4 |pages=137–177 |publisher=[[President and Fellows of Harvard College]] and the [[Massachusetts Institute of Technology]] }} {{refend}} {{Marekani}} {{Amerika Kaskazini}} [[Jamii:Nchi za Amerika ya Kaskazini]] [[Jamii:Marekani| ]] [[Jamii:Nchi za G7]] [[Jamii:Nchi za G8]] [[Jamii:Nchi za G20]] [[Jamii:Nchi]] qlrcdk95fu4qpdvn2kkf8wnfivnibn6 0 5264 1540117 1539720 2026-05-11T07:32:10Z Gayle157 73366 /* */ [[WP:Mradi wa Nchi]] 1540117 wikitext text/x-wiki {{Kuhusu|nchi ya sasa|nchi ya kale tazama|Uajemi ya Kale}} {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Jamhuri ya Kiislamu ya Irani | jina_asili = جمهوری اسلامی ایران ''Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' (Kifarsi) | bendera = Flag of Iran.svg | nembo = Emblem of Iran.svg | kaulimbiu = اَللّٰهُ أَكْبَرُ ''Allāhu Akbar'' (kisheria)<br>''Uhuru, Haki, Jamhuri ya Kiislamu'' (kiutendaji) | wimbo = ''Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' | ramani = Iran (orthographic projection).svg | mji_mkubwa_na_mkuu = [[Tehran]] | lugha_rasmi = [[Kifarsi]] | lugha_taifa = | kiongozi1 = Nafasi Huru | kiongozi2 = [[Masoud Pezeshkian]] | cheo_kiongozi1 = Kiongozi Mkuu | cheo_kiongozi2 = [[Rais]] | muundo_uhuru = '''Historia''' | tukio1 = [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu]] | tukio2 = Katiba ya sasa | tukio3 = Marekebisho ya katiba | tukio1_tarehe = 11 Februari 1979 | tukio2_tarehe = 3 Desemba 1979 | tukio3_tarehe = 28 Julai 1989 | eneo_jumla = 1,648,195 | cheo_eneo = 17 | maji = 1.63% | ardhi = | watu_kadirio = 85,961,000 | mwaka_kadirio = 2024 | msongamano = 52 | pato_ppp = {{increase}} $1.698 trilioni | pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $19,607 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 95 | plt = {{increase}} $434.243 bilioni | mwaka_pato = 2024 | pato_kwa_mtu = {{increase}} $5,013 | cheo_plt_kawaida = 37 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 120 | mwaka_maendeleo = 2023 | maendeleo = {{increase}} 0.799 .</br>- {{juu}} | gini = 34.8 | mwaka_gini = 2022 | fedha = [[Rial ya Irani]] (IRR) | majira_saa = +3:30 (IRST) | udereva = Kushoto | msimbo_simu = 98 | tld = [[.ir]] }} '''Irani''' (pia '''Uajemi'''; [[jina rasmi]]: '''Jamhuri ya Kiislamu ya Irani''', kwa [[Kifarsi]]: جمهوری اسلامی ایران) ni [[nchi]] iliyoko katika [[Asia ya Magharibi]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Bahari ya Kaspi]] upande wa [[kaskazini]]; [[Afghanistan]] na [[Pakistan]] [[mashariki]]; [[Iraq]] na [[Uturuki]] [[magharibi]]; [[Ghuba ya Uajemi]] na [[Bahari ya Omani]] [[kusini]]. Irani ina eneo la takriban [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 1,648,195. Ni nchi ya pili kwa ukubwa katika [[Mashariki ya Kati]], nchi ya sita kwa ukubwa barani pa Asia, na nchi ya kumi na saba kwa ukubwa duniani. Inakadiriwa kuwa na [[idadi]] ya watu zaidi ya [[milioni]] 90 .[[Mji mkuu]] na mkubwa wa Irani ni [[Tehran]] ambao ndio pia kituo kikuu cha uchumi. Irani ina [[historia]] ndefu ya [[ustaarabu]] wa kale kama milki ya Achaemenid, [[Milki ya Wasasani|Sasani]], na imekuwa [[kitovu]] cha [[utamaduni]], [[fasihi]], na [[falsafa]] katika [[Uislamu|ulimwengu wa Kiislamu]] na kimataifa. <ref name="Britannica_Iran_Summary">{{cite web |url=https://www.britannica.com/summary/Iran |title=A brief Summary of Iran |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Maendeleo yake ya awali yanahusisha [[Umedi|Wamedi]], [[Koreshi Mkuu]] aliyeanzisha milki ya Achaemenid, na ushindi wa [[Aleksander Mashuhuri]] katika [[karne ya 4 KK]]. Baadaye, [[Milki ya Wasasani|Wasasani]] waliifanya Irani kuwa kitovu cha ustaarabu hadi kushindwa kwao na [[Mwislamu|Waislamu]] katika [[karne ya 7]]. Baada ya hapo, Irani ikawa sehemu ya ustawi wa [[Uislamu]] ambapo kulikuwa na maendeleo makubwa ya [[hisabati]], [[falsafa]], [[tiba]], na [[sanaa]]. <ref name="UNESCO_Iran_Culture">{{cite web |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-along-silk-road/iran-islamic-republic |title=Iran and the Silk Roads |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Katika [[karne ya 20]], baada ya Mapinduzi ya Kikatiba (1906), Irani iligeuka kuwa ufalme wa kikatiba kabla ya Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979 yaliyoanzisha [[Jamhuri ya Kiislamu]] chini ya Ayatollah Khomeini. <ref name="CFR_Iran_Revolution">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/history-behind-irans-1979-revolution |title=Iran's 1979 Revolution |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Iran ina uchumi uliogawanyika unaotegemea hidrokaboni, viwanda, kilimo, na huduma. Inamiliki baadhi ya hifadhi kubwa zaidi za mafuta na gesi asilia duniani, jambo linalofanya sekta ya nishati kuwa chanzo kikuu cha mapato ya serikali na mapato ya mauzo ya nje. <ref name="OPEC_Iran">{{cite web |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/161.htm |title=Iran: Member Country Profile |website=opec.org |publisher=Organization of the Petroleum Exporting Countries |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Mbali na uzalishaji wa mafuta, Iran ina viwanda muhimu kama vile petrokemikali, utengenezaji wa magari, uchimbaji madini, uzalishaji wa chuma, na nguo. Kilimo pia bado ni muhimu katika maeneo mengi, huku mazao makuu yakijumuisha ngano, mpunga, pistachio, zafarani, na matunda. Maendeleo ya kiuchumi yameathiriwa na vikwazo vya kimataifa, mfumuko wa bei, na mabadiliko ya masoko ya nishati duniani. <ref name="WorldBank_Iran_Econ">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/iran/overview |title=The World Bank in Iran: Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii inafanya kazi kama jamhuri ya Kiislamu yenye mfumo wa kisiasa unaochanganya taasisi za jamhuri na uangalizi wa kidini. Kiongozi Mkuu (Supreme Leader) ana mamlaka ya juu zaidi ya kisiasa na kidini, wakati Rais anahudumu kama mkuu wa serikali na huchaguliwa kwa kura za wananchi. Iran ina bunge la chumba kimoja linalojulikana kama Bunge la Ushauri la Kiislamu (Majlis), pamoja na taasisi kama Baraza la Walinzi na Baraza la Wataalamu. <ref name="CFR_Iran_Gov">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/irans-power-structure |author=Lindsay Maizland |title=Iran's Power Structure |website=cfr.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii pia ni nguvu muhimu ya kikanda katika Mashariki ya Kati na ina jukumu hai katika siasa za kikanda, masoko ya nishati, na diplomasia ya kimataifa. Iran (pia inajulikana kama Uajemi; jina rasmi: Jamhuri ya Kiislamu ya Iran, kwa Kiajemi: جمهوری اسلامی ایران) ni nchi iliyoko Asia ya Magharibi. Inapakana na Armenia, Azerbaijan, na Bahari ya Kaspi upande wa kaskazini; Afghanistan na Pakistan upande wa mashariki; Iraq na Uturuki upande wa magharibi; na Ghuba ya Uajemi pamoja na Ghuba ya Oman upande wa kusini. Iran ina eneo la takribani kilomita za mraba 1,648,195. Ni nchi ya pili kwa ukubwa katika Mashariki ya Kati, ya sita barani Asia, na ya kumi na saba duniani. Inakadiriwa kuwa na idadi ya watu zaidi ya milioni 90. <ref name="WFB_Iran_Geo">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/#geography |title=Iran - World Factbook: Geography and People |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=April 2026 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Mji mkuu na mkubwa zaidi wa Iran ni Tehran, ambao pia ni kitovu kikuu cha uchumi wa nchi. Iran ina historia ndefu ya [[ustaarabu]] wa kale kama ''Milki ya Achaemenid'' na ''Milki ya Sasanian'', na imekuwa kituo muhimu cha [[utamaduni]], [[fasihi]], na [[falsafa]] katika ulimwengu wa Kiislamu na wa kimataifa. <ref name="Britannica_Iran_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Iran/History |author=Janet Afary |title=History of Iran |website=Britannica |date=April 10, 2026 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Maendeleo yake ya awali yalihusisha Wamedi, [[Koreshi Mkuu]] aliyeanzisha Milki ya Achaemenid, na uvamizi wa [[Aleksanda Mkuu]] katika [[karne ya 4 KK]]. Baadaye, Wasasanid waliifanya Iran kuwa kitovu cha [[ustaarabu]] hadi waliposhindwa na majeshi ya Kiislamu katika [[karne ya 7]]. Baada ya hapo, Iran ikawa sehemu ya ulimwengu wa Kiislamu uliostawi, ambapo maendeleo makubwa yalifanyika katika [[hisabati]], [[falsafa]], [[tiba]], na sanaa. <ref name="UNESCO_Iran">{{cite web |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-along-silk-road/iran-islamic-republic |title=Iran and the Silk Roads |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Katika [[karne ya 20]], kufuatia Mapinduzi ya Kikatiba ya Uajemi, Iran ikawa ufalme wa kikatiba kabla ya [[Mapinduzi ya Iran ya 1979]] kuanzisha Jamhuri ya Kiislamu chini ya [[Ruhollah Khomeini]]. <ref name="BBC_Iran_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327 |title=Iran country profile |website=bbc.com |publisher=BBC News |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> == Historia == {{main|Uajemi ya Kale|Historia ya Irani}} ===Iran ya Kale=== Eneo la Irani ya kisasa limekuwa likiwa na wakaazi kwa maelfu ya miaka, ambapo [[ustaarabu]] wa awali kama Elam ulitokea karibu mwaka 3000 KK kusini-magharibi mwa Irani. Jamii hizi zilikuza miji changamano, mitandao ya biashara, na mifumo ya kwanza ya maandishi. Karibu [[karne ya 6 KK]], Dola la Kiajemi lilianza kudumu chini ya [[Koreshi Mkuu]], likianzisha [[Nasaba]] ya Achaemenid, ambayo ikawa moja ya milki kubwa zaidi katika historia ya kale. Dola hili lilijulikana kwa usimamizi wake makini, mitandao ya barabara pana, na kuendeleza dini ya Zoroastrian, ambayo ilichangia utamaduni, sheria, na jamii ya Kiyirani. ===Enzi za Kiislamu=== Baada ya kushuka kwa Dola la Achaemenid kwa mikono ya [[Alexander Mkuu]] mwaka 330 KK, Irani iliwekwa chini ya nasaba kadhaa, ikiwa ni pamoja na Parthia na [[Wasassanidi|Sassanid]]. Dola la Sassanidi (224–651 BK) lilikuwa dola la mwisho la [[Uajemi|Kiajemi]] kabla ya [[Uislamu]] na lilijulikana kwa mafanikio yake katika usanifu, [[sayansi]], na [[biashara]]. Katika [[karne ya 7]], majeshi ya [[Waarabu]] [[Waislamu]] yaliushinda Irani, yalileta [[Uislamu]] na kuunganisha eneo hilo na Khilafah ya Kiislamu. Katika karne zilizofuata, Irani ilidhibitiwa na dinasti mbalimbali za [[Kiislamu]], kama Safavid katika [[karne ya 16]], ambao walianzisha [[Uislamu]] wa Shi'a Twelver kama dini ya taifa na kuunda dola la Kiajemi lenye [[utamaduni]] wa kipekee na lililojikita katikati. ===Karne ya 18 - Karne ya 20=== Enzi ya Safavid iliibuka na kufuatwa na nasaba ya Qajar katika [[karne ya 18]] na [[Karne ya 19|19]], wakati Irani ikikumbana na kupoteza ardhi kwa [[Urusi]] na [[Uingereza]] na kuongezeka kwa ushawishi wa [[Ulaya]]. Mwanzoni mwa [[karne ya 20]], harakati za mageuzi ya kisiasa ziliibuka, ikiwa ni pamoja na Mapinduzi ya Katiba (1905–1911), yaliyojaribu kuanzisha mfumo wa bunge na kupunguza mamlaka ya kifalme. Baadaye, [[Reza Shah Pahlavi]] aliunda nasaba ya Pahlavi mwaka 1925, akiboresha [[miundombinu]], [[elimu]], na viwanda lakini pia akikazia utawala wa kati. Katika kipindi hiki, Irani ilipitia mabadiliko makubwa ya kijamii, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na kuanza kwa uchimbaji wa mafuta. ===Iran ya Kisasa === [[File:Shah's exit from Iran 01.jpg|thumb|Shah atoka Irani]] Mwaka 1979, Mapinduzi ya Kiiislamu yalifuta Ufalme wa Pahlavi na kuanzisha Jamhuri ya Kiislamu chini ya [[Ayatollah Khomeini]]. Mapinduzi hayo yalileta serikali ya [[dini|kidini]] ikiyunganisha mamlaka ya [[dini|kidini]] na taasisi za [[demokrasia|kidemokrasia]]. Tangu wakati huo, Irani imepitia mabadiliko makubwa ya kisiasa, [[jamii|kijamii]], na [[uchumi|kiuchumi]], ikiwa ni pamoja na Vita vya Irani-Iraki(1980–1988), vikwazo vya kimataifa, na jitihada za kuendeleza nishati ya nyuklia. Leo, Irani ni nguvu ya kikanda yenye mfumo tata wa [[siasa|kisiasa]], urithi wa [[Utamaduni|kitamaduni]] tajiri, na changamoto zinazoendelea katika kusawazisha kisasa, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na thamani za [[Dini za jadi|kidini za jadi]]. == Jiografia== [[File:Iran Topography.png|thumb|Topografia ya Irani]] Irani iko katika [[Asia ya Magharibi]] na ina jiografia ya asili yenye mchanganyiko mkubwa, ikijumuisha [[mlima|milima]], [[tambarare]] za juu, [[jangwa|majangwa]], na maeneo ya [[pwani]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Turkmenistan]] upande wa kaskazini, [[Afghanistan]] na [[Pakistani]] mashariki, pamoja na [[Uturuki]] na [[Iraki]] magharibi, huku ikiwa na pwani katika [[Bahari ya Kaspi]] upande wa kaskazini na [[Ghuba ya Uajemi]] pamoja na [[Ghuba ya Oman]] kusini. Irani ina eneo la takriban kilomita za mraba milioni 1.65, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi kubwa zaidi katika eneo hilo. Eneo lake la katika [[Historia ya Irani|kihistoria]] limeifanya kuwa njia muhimu ya mawasiliano na mwingiliano kati ya [[Asia]], [[Mashariki ya Kati]], na [[Ulaya]].<ref>{{Rejea tovuti|title=The Geography of Iran|url=https://the-lookout.org/2026/03/07/the-geography-of-iran/|publisher=The-Lookout|author=Zeke Lunder|website=www.the-lookout.org|access-date=2026-04-30}}</ref> Kimuundo wa ardhi, Irani inatawaliwa na safu za milima yenye miinuko mikubwa, hasa [[Milima ya Zagros]] upande wa magharibi na [[Milima ya Alborz]] upande wa kaskazini, ambapo [[Mlima Damavand]], kilele cha juu zaidi nchini, hufikia takriban mita 5,610. Kati ya mifumo hii ya milima kuna Tambarare ya Irani, ambayo inajumuisha mabonde makubwa ya majangwa kama Dasht-e Kavir na Dasht-e Lut. Majangwa haya ni miongoni mwa maeneo yenye ukame na joto kali zaidi duniani. Tambarare zenye rutuba hupatikana kando ya pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] na katika baadhi ya mabonde ya mito, zikisaidia shughuli za [[kilimo]] na makazi yenye msongamano mkubwa wa watu. Irani ina [[hali ya hewa]] kwa kiasi kikubwa ya ukame hadi nusu-ukame, ikiwa na tofauti kubwa za kikanda. Maeneo ya ndani hupata majira ya joto yenye joto kali na baridi kali wakati wa majira ya baridi, ilhali eneo la pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] lina hali ya hewa yenye unyevunyevu zaidi na mvua nyingi. Mito mikuu ya nchi ni pamoja na Karun, ambao ndio mto pekee unaoweza kupitika kwa usafiri, pamoja na mito ya Karkheh na Dez. Mito mingi ni ya msimu, na uhaba wa maji ni tatizo kubwa, hali iliyosababisha ujenzi wa mabwawa na mifumo ya umwagiliaji. Vipengele vya asili kama milima, majangwa, na pwani vina nafasi muhimu katika kuathiri makazi ya watu, kilimo, na shughuli za kiuchumi nchini Irani. == Siasa == [[Picha:Mass demonstration in Iran, date unknown.jpg|thumb|300px|Maandamano dhidi za Shah mjini Tehran, mwaka 1979]] Mfumo wa [[Siasa|kisiasa]] wa Irani una mizizi yake katika [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979]], ambayo yalibadilisha nchi kutoka kwenye [[Ufalme|kifalme]] chini ya Shah kuwa Jamhuri ya Kiislamu, hali ya mseto ya kifalme‑jamhuri (''hybrid theocratic‑republican state'') inayoongozwa na Kiongozi Mkuu mwenye mamlaka ya juu juu ya utendaji, [[jeshi]], mfumo wa sheria, na sera za kigeni. Muundo huu uliundwa ili kuunganisha halali ya [[dini|kidini]] na nguvu za [[serikali]], ukiwekea mipaka ushawishi wa ''Secular'' na kuingiza mamlaka ya makasisi katika taasisi zote kuu za utawala. Katika miongo iliyofuata, siasa za ndani za Irani zimekuwa zikizunguka kati ya makundi ya kihafidhina (''conservative'') yanayounga mkono kufuata kwa ukali kanuni za mapinduzi na wabunifu ''(reformists)'' wanaotafuta uhuru wa [[jamii|kijamii]] zaidi na uwazi, lakini yote ndani ya mipaka iliyowekwa na Kiongozi Mkuu na taasisi kama vile [[Kikosi cha Mapinduzi ya Kiislamu]] (IRGC). Ndani ya nchi, mienendo hii imeunda jinsi nchi inavyoshughulikia shinikizo la [[uchumi|kiuchumi]], kupinga kwa umma, na harakati za marekebisho ya [[siasa|kisiasa]].<ref>{{Rejea habari|title=Iran Country Profile|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327|publisher=BBC|accessdate=2026-03-01}}</ref> Sera za kigeni za Irani kwa muda mrefu zimeashiria ushindani mkubwa na [[Marekani]] na [[Israeli]], unaotokana na upinzani wa theolojia dhidi ya ushawishi wa Magharibi na kuunga mkono washirika wa kikanda wanaopinga maslahi ya [[Israeli]] na [[Marekani]]. Baada ya mapinduzi, [[Tehran]] ilikatisha uhusiano wa kidiplomasia na [[Washington]] na ikachukua mtazamo wa upinzani katika [[Mashariki ya Kati]], ambao ilijaribu kuimarisha kwa kuunga mkono makundi kama [[Hezbollah]] nchini [[Lebanon]] na milisha mbalimbali katika kanda hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Breaking Diplomatic Ties with Iran during the Hostage Crisis, 1980|url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/spotlight-primary-source/breaking-diplomatic-ties-iran-during-hostage-crisis-1980|publisher=Gilderlehrman|access-date=2026-03-01}}</ref> Juhudi za kudhibiti uhasama huu ikiwa ni pamoja na mazungumzo ya nyuklia kama Mpango wa Pamoja wa Kina wa 2015 (''2015 Joint Comprehensive Plan of Action'') — mara kwa mara zimekwama, hasa baada ya Marekani kujiondoa kwenye mkataba huo mwaka 2018, na kusababisha ongezeko la vikwazo na mvutano wa [[jeshi|kijeshi]] kati ya waliosaini. Mwaka 2025, Irani na [[Israeli]] zilihusika katika mfululizo unaozidi wa mashambulio, mauaji, na migongano ya droni, zikibadilisha kutoka kwenye mapigano ya siri hadi chuki wazi juu ya mpango wa nyuklia wa Irani na nafasi yake kikanda. Migongano hii ilimalizika kwa shambulio kubwa la kijeshi lililoratibiwa mnamo 28 Februari 2026 lililofanywa na [[Marekani]] na [[Israeli]], lililojulikana kama Operesheni “Kikao cha Simba” ''Operation Lion’s Roar / Epic Fury'', linalolenga uongozi wa Irani, vituo vya kijeshi, na miundombinu ya kimkakati. <ref>{{Rejea tovuti|title=Operation Epic Fury and the Remnants of Iran’s Nuclear Program|url=https://www.csis.org/analysis/operation-epic-fury-and-remnants-irans-nuclear-program|publisher=CSIS|access-date=2026-03-01}}</ref>Mashambulio haya yameripotiwa kusababisha kifo cha Kiongozi Mkuu [[Ayatollah Ali Khamenei]] na maafisa wa ngazi ya juu, jambo lililosababisha Irani kuzindua mashambulio ya kulipiza kisasi kwa kutumia makombora na droni dhidi ya nafasi za [[Israeli]] na [[Marekani]] katika nchi za [[Mashariki ya Kati]]. Hii ilibadilisha mzozo kuwa wa kiwango kisichokuwa na mfano kati ya maadui wa muda mrefu, ikipanua haraka mgongano na kudhoofisha usalama wa kikanda. Ndani ya Irani, ugumu wa [[uchumi|kiuchumi]] unaoimarishwa na vikwazo na machafuko ya awali umeongeza hasira za umma na kuimarisha mgawanyiko wa [[siasa|kisiasa]], huku kupotea kwa Kiongozi Mkuu kwa namna isiyokuwa ya kawaida kukiingiza kutokuwa na uhakika katika muundo wa nguvu za nchi. Kikanda, mgongano huu umeamsha tahadhari za dharura katika mataifa ya Ghuba na kuvutia lawama kutoka kwa mashirika ya kimataifa yanayohimiza uvumilivu ili kuzuia vita vikubwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=Government and Society in Iran|url=https://www.britannica.com/place/Iran/Government-and-society|author=Khosrow|access-date=2026-03-01}}</ref> == Serikali na Utawala == Uajemi ni Jamhuri ya Kiislamu inayoongozwa na [[katiba]] yenye sehemu za [[demokrasia|kidemokrasia]] na sehemu za kidini. [[Mamlaka]] kuu iko [[mikono]]ni mwa Kiongozi Mkuu wa Mapinduzi anayesimamia [[siasa]] ya nchi kwa jumla; yeye ni [[amiri jeshi mkuu]] na msimamizi mkuu wa [[huduma]] ya [[usalama]]; pia anaratibu siasa ya nje. Anateua wakuu wa jeshi, [[redio]] na [[televisheni]], viongozi wa [[salat]] wa [[msikiti]] mkuu katika kila [[mji]], [[jaji mkuu]] na [[mwendesha mashataka mkuu]] halafu nusu ya wajumbe wa Halmashauri ya Walinzi wa Katiba wanaokubali au kukataa sharia zote zilizopitishwa [[bunge]]ni wakiwa na mamlaka kusimamisha wagombea kwa uchaguzi wa kitaifa. Anaweza kumwachisha rais. Kiongozi mkuu huchaguliwa na Mkutano wa Wataalamu wa Uongozi kwa muda wa maisha yake. [[Ayatollah Khamenei]] ni Kiongozi Mkuu wa pili tangu mapinduzi ya Kiislamu. Serikali inayoongozwa na rais wa Uajemi aliye na nafasi ya pili baada ya Kiongozi Mkuu. Huchaguliwa na wananchi wote kwa kipindi cha miaka 4 na anaweza kuchaguliwa upya. Wagombea wanahitaji kukubaliwa na Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Rais anaongoza serikali na kazi yake. Katika mambo ya siasa ya nje, jeshi na siasa ya nyuklia yuko chini ya mamlaka ya kiongozi mkuu. Bunge inayoitwa "majlis" ina [[wabunge]] 290 waliochaguliwa kwa muda wa miaka 4. Wagombea wote wanahitaji kibali cha Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Majlis inatunga sheria za nchi na kukubali [[makisio]] ya serikali na mikataba ya kimataifa. Sheria zote zilizopita bungeni zinahitaji tena kibali cha halmashauri ya walinzi. Halmashauri ya Walinzi wa Katiba ni chombo muhimu sana kinachohakikisha mamlaka kuu ya kiongozi mkuu. Ina wajumbe 12 ambao ni [[wanasheria]]. 6 wanateuliwa moja kwa moja na Kiongozi Mkuu. 6 wengine wanachaguliwa na [[bunge]] kati ya majina wanaopelekwa mbele na jaji mkuu - anayeteuliwa na Kiongozi Mkuu. Kwa hiyo kiongozi mkuu anaamua juu ya wajumbe wote waliomo katika halmashauri hii, hakuna anayeweza kuwa mjumbe bila [[kibali]] chake ama moja kwa moja au kupitia jaji mkuu aliyeteuliwa naye. ==Mikoa== {{main|Mikoa na wilaya za Uajemi}} Uajemi umegawiwa kwa [[mikoa]] 31 inayoitwa "ostan" chini ya [[gavana]] anayeteuliwa na rais. Kila mkoa huwa na [[wilaya]] (shahrestan) na ngazi ya chini zaidi ni [[mitaa]] (bakhsh). Chini ya mitaa kuna [[kata]] (dehestan) zinazojumlisha vijiji kadhaa. ==Demografia== Irani ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na [[utamaduni]] na [[lugha]] ya [[Kiajemi]], ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo [[lugha rasmi]], ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya [[Lugha za Kihindi-Kiulaya|Kihindi-Kiulaya]], lakini pia za jamii nyingine kama [[Kiazeri]] (16%) na [[Kiarabu]] (2%) (angalia [[orodha ya lugha za Uajemi]]). === Dini === [[File:Isfahan Royal Mosque general.JPG|thumb|Msikiti wa Isfahan, Irani]] Uajemi ilikuwa na [[dini]] za [[Uzoroasta]] na [[Umani]], kisha kuanzia [[karne ya 4]] [[BK]] Ukristo ukaongezeka, na tangu [[karne ya 7]] [[Waarabu]] [[Uislamu|Waislamu]] waliivamia na kuifanya polepole kuwa nchi ya Kiislamu, huku katika [[karne ya 16]] [[Uislamu wa Kishia]] ukitangazwa kuwa [[dini rasmi]]. Leo takriban 90% ni Waislamu Washia, ~10% ni [[Wasunni]] hasa mipakani (wengi [[Wakurdi]], [[Wabaluchi]], [[Waturkomani]]), na ~1% ni dini nyingine zikiwemo [[Bahai]] (marufuku baada ya mapinduzi), Wakristo ([[Kanisa la Kitume la Armenia|Waarmenia]] na [[Kanisa Katoliki la Wakaldayo|Wakaldayo]]), [[Wayahudi]] (0.01%, miongoni mwa wakubwa zaidi katika [[mashariki ya kati]]), Wazoroasta (0.03%), na [[Wamandayo]] wafuasi wa [[Yohane Mbatizaji]]. == Uchumi == [[File:Tehran Skyline.jpg|thumb|[[Tehran]], Irani]] Irani ina [[uchumi]] mkubwa na wenye mchanganyiko wa sekta mbalimbali, ukiwa miongoni mwa uchumi mkubwa zaidi katika [[Mashariki ya Kati]] kwa ukubwa wa [[pato la taifa]]. Inahesabiwa kuwa uchumi wa [[Pato la taifa kwa kila mtu|kipato cha kati cha juu]] na ina sifa ya kuwa na mchanganyiko wa mashirika ya umma, biashara binafsi, pamoja na ushiriki mkubwa wa [[Irani#Serikali na Utawala|serikali]] hasa katika sekta muhimu. Irani ina baadhi ya akiba kubwa zaidi duniani ya mafuta na gesi asilia, ambazo ndizo nguzo kuu ya [[uchumi]] wake na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[serikali]] na [[mauzo ya nje]]. Hata hivyo, utendaji wa uchumi wake umeathiriwa sana na vikwazo vya kimataifa, ambavyo vimeathiri biashara, uwekezaji, na upatikanaji wa mifumo ya kifedha ya kimataifa. Sekta za [[viwanda]] na huduma huchangia sehemu kubwa ya [[pato la taifa]] la Irani. Sekta ya viwanda inajumuisha petrokemikali, uzalishaji wa bidhaa, uchimbaji [[madini]], ujenzi, na utengenezaji wa magari, huku Irani ikiwa na mojawapo ya misingi mikubwa ya [[viwanda]] katika eneo hilo. Sekta ya [[huduma]], ikiwemo fedha, biashara ya rejareja, usafiri, na huduma za umma, pia ina mchango mkubwa katika ajira na shughuli za kiuchumi. [[Kilimo]], ingawa kinachangia kwa kiwango kidogo katika [[pato la taifa]], bado ni muhimu kwa ajira za vijijini na uzalishaji wa chakula wa ndani, ambapo mazao muhimu ni pamoja na ngano, mpunga, matunda, na karanga kama pistashio. [[Biashara]] ya kimataifa ya Irani inategemea zaidi mauzo ya [[nishati]], hasa mafuta ghafi, gesi asilia, na bidhaa za petrokemikali, ingawa vikwazo vimepunguza kiasi cha [[mauzo ya nje]] na upatikanaji wa masoko katika miaka ya hivi karibuni. Irani pia husafirisha bidhaa za viwandani, mazao ya kilimo, na [[madini]], huku ikiagiza mashine, vyakula, na bidhaa za matumizi. [[Serikali]] imekuwa ikitekeleza sera za kukuza mseto wa uchumi, kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje, na kuimarisha viwanda vya ndani. Licha ya changamoto kama [[mfumuko wa bei]], mabadiliko ya thamani ya sarafu, na ukosefu wa ajira, Irani inaendelea kutegemea rasilimali zake za asili, rasilimali watu, na uhusiano wa kibiashara wa kikanda kuendeleza uchumi wake. == Tazama pia == * [[Historia ya Irani]] == Marejeo == {{marejeo}} ==Viungo vya nje== {{commons|Iran}} * [http://www.leader.ir/langs/en/ The e-office of the Supreme Leader of Iran] * [http://www.president.ir/en/ The President of Iran] * [http://en.iran.ir/ Iran.ir] {{Wayback|url=http://en.iran.ir/ |date=20090517064110 }} * {{CIA World Factbook link|ir|Iran}} * {{dmoz|Regional/Middle_East/Iran}} * {{Wikiatlas|Iran}} {{Asia}} [[Jamii:Irani]] [[Jamii:Nchi za Asia]] [[Jamii:Maeneo ya Biblia]] [[Jamii:Mashariki ya Kati]] [[Jamii:Nchi]] d5rp8tokxspvto0dama2mytp78zw5e6 1540118 1540117 2026-05-11T07:34:15Z Gayle157 73366 /* */ Repetition 1540118 wikitext text/x-wiki {{Kuhusu|nchi ya sasa|nchi ya kale tazama|Uajemi ya Kale}} {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Jamhuri ya Kiislamu ya Irani | jina_asili = جمهوری اسلامی ایران ''Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' (Kifarsi) | bendera = Flag of Iran.svg | nembo = Emblem of Iran.svg | kaulimbiu = اَللّٰهُ أَكْبَرُ ''Allāhu Akbar'' (kisheria)<br>''Uhuru, Haki, Jamhuri ya Kiislamu'' (kiutendaji) | wimbo = ''Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' | ramani = Iran (orthographic projection).svg | mji_mkubwa_na_mkuu = [[Tehran]] | lugha_rasmi = [[Kifarsi]] | lugha_taifa = | kiongozi1 = Nafasi Huru | kiongozi2 = [[Masoud Pezeshkian]] | cheo_kiongozi1 = Kiongozi Mkuu | cheo_kiongozi2 = [[Rais]] | muundo_uhuru = '''Historia''' | tukio1 = [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu]] | tukio2 = Katiba ya sasa | tukio3 = Marekebisho ya katiba | tukio1_tarehe = 11 Februari 1979 | tukio2_tarehe = 3 Desemba 1979 | tukio3_tarehe = 28 Julai 1989 | eneo_jumla = 1,648,195 | cheo_eneo = 17 | maji = 1.63% | ardhi = | watu_kadirio = 85,961,000 | mwaka_kadirio = 2024 | msongamano = 52 | pato_ppp = {{increase}} $1.698 trilioni | pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $19,607 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 95 | plt = {{increase}} $434.243 bilioni | mwaka_pato = 2024 | pato_kwa_mtu = {{increase}} $5,013 | cheo_plt_kawaida = 37 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 120 | mwaka_maendeleo = 2023 | maendeleo = {{increase}} 0.799 .</br>- {{juu}} | gini = 34.8 | mwaka_gini = 2022 | fedha = [[Rial ya Irani]] (IRR) | majira_saa = +3:30 (IRST) | udereva = Kushoto | msimbo_simu = 98 | tld = [[.ir]] }} '''Irani''' (pia '''Uajemi'''; [[jina rasmi]]: '''Jamhuri ya Kiislamu ya Irani''', kwa [[Kifarsi]]: جمهوری اسلامی ایران) ni [[nchi]] iliyoko katika [[Asia ya Magharibi]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Bahari ya Kaspi]] upande wa [[kaskazini]]; [[Afghanistan]] na [[Pakistan]] [[mashariki]]; [[Iraq]] na [[Uturuki]] [[magharibi]]; [[Ghuba ya Uajemi]] na [[Bahari ya Omani]] [[kusini]]. Irani ina eneo la takriban [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 1,648,195. Ni nchi ya pili kwa ukubwa katika [[Mashariki ya Kati]], nchi ya sita kwa ukubwa barani pa Asia, na nchi ya kumi na saba kwa ukubwa duniani. Inakadiriwa kuwa na [[idadi]] ya watu zaidi ya [[milioni]] 90 .[[Mji mkuu]] na mkubwa wa Irani ni [[Tehran]] ambao ndio pia kituo kikuu cha uchumi. Irani ina [[historia]] ndefu ya [[ustaarabu]] wa kale kama milki ya Achaemenid, [[Milki ya Wasasani|Sasani]], na imekuwa [[kitovu]] cha [[utamaduni]], [[fasihi]], na [[falsafa]] katika [[Uislamu|ulimwengu wa Kiislamu]] na kimataifa. <ref name="Britannica_Iran_Summary">{{cite web |url=https://www.britannica.com/summary/Iran |title=A brief Summary of Iran |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Maendeleo yake ya awali yanahusisha [[Umedi|Wamedi]], [[Koreshi Mkuu]] aliyeanzisha milki ya Achaemenid, na ushindi wa [[Aleksander Mashuhuri]] katika [[karne ya 4 KK]]. Baadaye, [[Milki ya Wasasani|Wasasani]] waliifanya Irani kuwa kitovu cha ustaarabu hadi kushindwa kwao na [[Mwislamu|Waislamu]] katika [[karne ya 7]]. Baada ya hapo, Irani ikawa sehemu ya ustawi wa [[Uislamu]] ambapo kulikuwa na maendeleo makubwa ya [[hisabati]], [[falsafa]], [[tiba]], na [[sanaa]]. <ref name="UNESCO_Iran_Culture">{{cite web |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-along-silk-road/iran-islamic-republic |title=Iran and the Silk Roads |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Katika [[karne ya 20]], baada ya Mapinduzi ya Kikatiba (1906), Irani iligeuka kuwa ufalme wa kikatiba kabla ya Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979 yaliyoanzisha [[Jamhuri ya Kiislamu]] chini ya Ayatollah Khomeini. <ref name="CFR_Iran_Revolution">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/history-behind-irans-1979-revolution |title=Iran's 1979 Revolution |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Iran ina uchumi uliogawanyika unaotegemea hidrokaboni, viwanda, kilimo, na huduma. Inamiliki baadhi ya hifadhi kubwa zaidi za mafuta na gesi asilia duniani, jambo linalofanya sekta ya nishati kuwa chanzo kikuu cha mapato ya serikali na mapato ya mauzo ya nje. <ref name="OPEC_Iran">{{cite web |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/161.htm |title=Iran: Member Country Profile |website=opec.org |publisher=Organization of the Petroleum Exporting Countries |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Mbali na uzalishaji wa mafuta, Iran ina viwanda muhimu kama vile petrokemikali, utengenezaji wa magari, uchimbaji madini, uzalishaji wa chuma, na nguo. Kilimo pia bado ni muhimu katika maeneo mengi, huku mazao makuu yakijumuisha ngano, mpunga, pistachio, zafarani, na matunda. Maendeleo ya kiuchumi yameathiriwa na vikwazo vya kimataifa, mfumuko wa bei, na mabadiliko ya masoko ya nishati duniani. <ref name="WorldBank_Iran_Econ">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/iran/overview |title=The World Bank in Iran: Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii inafanya kazi kama jamhuri ya Kiislamu yenye mfumo wa kisiasa unaochanganya taasisi za jamhuri na uangalizi wa kidini. Kiongozi Mkuu (Supreme Leader) ana mamlaka ya juu zaidi ya kisiasa na kidini, wakati Rais anahudumu kama mkuu wa serikali na huchaguliwa kwa kura za wananchi. Iran ina bunge la chumba kimoja linalojulikana kama Bunge la Ushauri la Kiislamu (Majlis), pamoja na taasisi kama Baraza la Walinzi na Baraza la Wataalamu. <ref name="CFR_Iran_Gov">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/irans-power-structure |author=Lindsay Maizland |title=Iran's Power Structure |website=cfr.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii pia ni nguvu muhimu ya kikanda katika Mashariki ya Kati na ina jukumu hai katika siasa za kikanda, masoko ya nishati, na diplomasia ya kimataifa. == Historia == {{main|Uajemi ya Kale|Historia ya Irani}} ===Iran ya Kale=== Eneo la Irani ya kisasa limekuwa likiwa na wakaazi kwa maelfu ya miaka, ambapo [[ustaarabu]] wa awali kama Elam ulitokea karibu mwaka 3000 KK kusini-magharibi mwa Irani. Jamii hizi zilikuza miji changamano, mitandao ya biashara, na mifumo ya kwanza ya maandishi. Karibu [[karne ya 6 KK]], Dola la Kiajemi lilianza kudumu chini ya [[Koreshi Mkuu]], likianzisha [[Nasaba]] ya Achaemenid, ambayo ikawa moja ya milki kubwa zaidi katika historia ya kale. Dola hili lilijulikana kwa usimamizi wake makini, mitandao ya barabara pana, na kuendeleza dini ya Zoroastrian, ambayo ilichangia utamaduni, sheria, na jamii ya Kiyirani. ===Enzi za Kiislamu=== Baada ya kushuka kwa Dola la Achaemenid kwa mikono ya [[Alexander Mkuu]] mwaka 330 KK, Irani iliwekwa chini ya nasaba kadhaa, ikiwa ni pamoja na Parthia na [[Wasassanidi|Sassanid]]. Dola la Sassanidi (224–651 BK) lilikuwa dola la mwisho la [[Uajemi|Kiajemi]] kabla ya [[Uislamu]] na lilijulikana kwa mafanikio yake katika usanifu, [[sayansi]], na [[biashara]]. Katika [[karne ya 7]], majeshi ya [[Waarabu]] [[Waislamu]] yaliushinda Irani, yalileta [[Uislamu]] na kuunganisha eneo hilo na Khilafah ya Kiislamu. Katika karne zilizofuata, Irani ilidhibitiwa na dinasti mbalimbali za [[Kiislamu]], kama Safavid katika [[karne ya 16]], ambao walianzisha [[Uislamu]] wa Shi'a Twelver kama dini ya taifa na kuunda dola la Kiajemi lenye [[utamaduni]] wa kipekee na lililojikita katikati. ===Karne ya 18 - Karne ya 20=== Enzi ya Safavid iliibuka na kufuatwa na nasaba ya Qajar katika [[karne ya 18]] na [[Karne ya 19|19]], wakati Irani ikikumbana na kupoteza ardhi kwa [[Urusi]] na [[Uingereza]] na kuongezeka kwa ushawishi wa [[Ulaya]]. Mwanzoni mwa [[karne ya 20]], harakati za mageuzi ya kisiasa ziliibuka, ikiwa ni pamoja na Mapinduzi ya Katiba (1905–1911), yaliyojaribu kuanzisha mfumo wa bunge na kupunguza mamlaka ya kifalme. Baadaye, [[Reza Shah Pahlavi]] aliunda nasaba ya Pahlavi mwaka 1925, akiboresha [[miundombinu]], [[elimu]], na viwanda lakini pia akikazia utawala wa kati. Katika kipindi hiki, Irani ilipitia mabadiliko makubwa ya kijamii, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na kuanza kwa uchimbaji wa mafuta. ===Iran ya Kisasa === [[File:Shah's exit from Iran 01.jpg|thumb|Shah atoka Irani]] Mwaka 1979, Mapinduzi ya Kiiislamu yalifuta Ufalme wa Pahlavi na kuanzisha Jamhuri ya Kiislamu chini ya [[Ayatollah Khomeini]]. Mapinduzi hayo yalileta serikali ya [[dini|kidini]] ikiyunganisha mamlaka ya [[dini|kidini]] na taasisi za [[demokrasia|kidemokrasia]]. Tangu wakati huo, Irani imepitia mabadiliko makubwa ya kisiasa, [[jamii|kijamii]], na [[uchumi|kiuchumi]], ikiwa ni pamoja na Vita vya Irani-Iraki(1980–1988), vikwazo vya kimataifa, na jitihada za kuendeleza nishati ya nyuklia. Leo, Irani ni nguvu ya kikanda yenye mfumo tata wa [[siasa|kisiasa]], urithi wa [[Utamaduni|kitamaduni]] tajiri, na changamoto zinazoendelea katika kusawazisha kisasa, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na thamani za [[Dini za jadi|kidini za jadi]]. == Jiografia== [[File:Iran Topography.png|thumb|Topografia ya Irani]] Irani iko katika [[Asia ya Magharibi]] na ina jiografia ya asili yenye mchanganyiko mkubwa, ikijumuisha [[mlima|milima]], [[tambarare]] za juu, [[jangwa|majangwa]], na maeneo ya [[pwani]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Turkmenistan]] upande wa kaskazini, [[Afghanistan]] na [[Pakistani]] mashariki, pamoja na [[Uturuki]] na [[Iraki]] magharibi, huku ikiwa na pwani katika [[Bahari ya Kaspi]] upande wa kaskazini na [[Ghuba ya Uajemi]] pamoja na [[Ghuba ya Oman]] kusini. Irani ina eneo la takriban kilomita za mraba milioni 1.65, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi kubwa zaidi katika eneo hilo. Eneo lake la katika [[Historia ya Irani|kihistoria]] limeifanya kuwa njia muhimu ya mawasiliano na mwingiliano kati ya [[Asia]], [[Mashariki ya Kati]], na [[Ulaya]].<ref>{{Rejea tovuti|title=The Geography of Iran|url=https://the-lookout.org/2026/03/07/the-geography-of-iran/|publisher=The-Lookout|author=Zeke Lunder|website=www.the-lookout.org|access-date=2026-04-30}}</ref> Kimuundo wa ardhi, Irani inatawaliwa na safu za milima yenye miinuko mikubwa, hasa [[Milima ya Zagros]] upande wa magharibi na [[Milima ya Alborz]] upande wa kaskazini, ambapo [[Mlima Damavand]], kilele cha juu zaidi nchini, hufikia takriban mita 5,610. Kati ya mifumo hii ya milima kuna Tambarare ya Irani, ambayo inajumuisha mabonde makubwa ya majangwa kama Dasht-e Kavir na Dasht-e Lut. Majangwa haya ni miongoni mwa maeneo yenye ukame na joto kali zaidi duniani. Tambarare zenye rutuba hupatikana kando ya pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] na katika baadhi ya mabonde ya mito, zikisaidia shughuli za [[kilimo]] na makazi yenye msongamano mkubwa wa watu. Irani ina [[hali ya hewa]] kwa kiasi kikubwa ya ukame hadi nusu-ukame, ikiwa na tofauti kubwa za kikanda. Maeneo ya ndani hupata majira ya joto yenye joto kali na baridi kali wakati wa majira ya baridi, ilhali eneo la pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] lina hali ya hewa yenye unyevunyevu zaidi na mvua nyingi. Mito mikuu ya nchi ni pamoja na Karun, ambao ndio mto pekee unaoweza kupitika kwa usafiri, pamoja na mito ya Karkheh na Dez. Mito mingi ni ya msimu, na uhaba wa maji ni tatizo kubwa, hali iliyosababisha ujenzi wa mabwawa na mifumo ya umwagiliaji. Vipengele vya asili kama milima, majangwa, na pwani vina nafasi muhimu katika kuathiri makazi ya watu, kilimo, na shughuli za kiuchumi nchini Irani. == Siasa == [[Picha:Mass demonstration in Iran, date unknown.jpg|thumb|300px|Maandamano dhidi za Shah mjini Tehran, mwaka 1979]] Mfumo wa [[Siasa|kisiasa]] wa Irani una mizizi yake katika [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979]], ambayo yalibadilisha nchi kutoka kwenye [[Ufalme|kifalme]] chini ya Shah kuwa Jamhuri ya Kiislamu, hali ya mseto ya kifalme‑jamhuri (''hybrid theocratic‑republican state'') inayoongozwa na Kiongozi Mkuu mwenye mamlaka ya juu juu ya utendaji, [[jeshi]], mfumo wa sheria, na sera za kigeni. Muundo huu uliundwa ili kuunganisha halali ya [[dini|kidini]] na nguvu za [[serikali]], ukiwekea mipaka ushawishi wa ''Secular'' na kuingiza mamlaka ya makasisi katika taasisi zote kuu za utawala. Katika miongo iliyofuata, siasa za ndani za Irani zimekuwa zikizunguka kati ya makundi ya kihafidhina (''conservative'') yanayounga mkono kufuata kwa ukali kanuni za mapinduzi na wabunifu ''(reformists)'' wanaotafuta uhuru wa [[jamii|kijamii]] zaidi na uwazi, lakini yote ndani ya mipaka iliyowekwa na Kiongozi Mkuu na taasisi kama vile [[Kikosi cha Mapinduzi ya Kiislamu]] (IRGC). Ndani ya nchi, mienendo hii imeunda jinsi nchi inavyoshughulikia shinikizo la [[uchumi|kiuchumi]], kupinga kwa umma, na harakati za marekebisho ya [[siasa|kisiasa]].<ref>{{Rejea habari|title=Iran Country Profile|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327|publisher=BBC|accessdate=2026-03-01}}</ref> Sera za kigeni za Irani kwa muda mrefu zimeashiria ushindani mkubwa na [[Marekani]] na [[Israeli]], unaotokana na upinzani wa theolojia dhidi ya ushawishi wa Magharibi na kuunga mkono washirika wa kikanda wanaopinga maslahi ya [[Israeli]] na [[Marekani]]. Baada ya mapinduzi, [[Tehran]] ilikatisha uhusiano wa kidiplomasia na [[Washington]] na ikachukua mtazamo wa upinzani katika [[Mashariki ya Kati]], ambao ilijaribu kuimarisha kwa kuunga mkono makundi kama [[Hezbollah]] nchini [[Lebanon]] na milisha mbalimbali katika kanda hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Breaking Diplomatic Ties with Iran during the Hostage Crisis, 1980|url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/spotlight-primary-source/breaking-diplomatic-ties-iran-during-hostage-crisis-1980|publisher=Gilderlehrman|access-date=2026-03-01}}</ref> Juhudi za kudhibiti uhasama huu ikiwa ni pamoja na mazungumzo ya nyuklia kama Mpango wa Pamoja wa Kina wa 2015 (''2015 Joint Comprehensive Plan of Action'') — mara kwa mara zimekwama, hasa baada ya Marekani kujiondoa kwenye mkataba huo mwaka 2018, na kusababisha ongezeko la vikwazo na mvutano wa [[jeshi|kijeshi]] kati ya waliosaini. Mwaka 2025, Irani na [[Israeli]] zilihusika katika mfululizo unaozidi wa mashambulio, mauaji, na migongano ya droni, zikibadilisha kutoka kwenye mapigano ya siri hadi chuki wazi juu ya mpango wa nyuklia wa Irani na nafasi yake kikanda. Migongano hii ilimalizika kwa shambulio kubwa la kijeshi lililoratibiwa mnamo 28 Februari 2026 lililofanywa na [[Marekani]] na [[Israeli]], lililojulikana kama Operesheni “Kikao cha Simba” ''Operation Lion’s Roar / Epic Fury'', linalolenga uongozi wa Irani, vituo vya kijeshi, na miundombinu ya kimkakati. <ref>{{Rejea tovuti|title=Operation Epic Fury and the Remnants of Iran’s Nuclear Program|url=https://www.csis.org/analysis/operation-epic-fury-and-remnants-irans-nuclear-program|publisher=CSIS|access-date=2026-03-01}}</ref>Mashambulio haya yameripotiwa kusababisha kifo cha Kiongozi Mkuu [[Ayatollah Ali Khamenei]] na maafisa wa ngazi ya juu, jambo lililosababisha Irani kuzindua mashambulio ya kulipiza kisasi kwa kutumia makombora na droni dhidi ya nafasi za [[Israeli]] na [[Marekani]] katika nchi za [[Mashariki ya Kati]]. Hii ilibadilisha mzozo kuwa wa kiwango kisichokuwa na mfano kati ya maadui wa muda mrefu, ikipanua haraka mgongano na kudhoofisha usalama wa kikanda. Ndani ya Irani, ugumu wa [[uchumi|kiuchumi]] unaoimarishwa na vikwazo na machafuko ya awali umeongeza hasira za umma na kuimarisha mgawanyiko wa [[siasa|kisiasa]], huku kupotea kwa Kiongozi Mkuu kwa namna isiyokuwa ya kawaida kukiingiza kutokuwa na uhakika katika muundo wa nguvu za nchi. Kikanda, mgongano huu umeamsha tahadhari za dharura katika mataifa ya Ghuba na kuvutia lawama kutoka kwa mashirika ya kimataifa yanayohimiza uvumilivu ili kuzuia vita vikubwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=Government and Society in Iran|url=https://www.britannica.com/place/Iran/Government-and-society|author=Khosrow|access-date=2026-03-01}}</ref> == Serikali na Utawala == Uajemi ni Jamhuri ya Kiislamu inayoongozwa na [[katiba]] yenye sehemu za [[demokrasia|kidemokrasia]] na sehemu za kidini. [[Mamlaka]] kuu iko [[mikono]]ni mwa Kiongozi Mkuu wa Mapinduzi anayesimamia [[siasa]] ya nchi kwa jumla; yeye ni [[amiri jeshi mkuu]] na msimamizi mkuu wa [[huduma]] ya [[usalama]]; pia anaratibu siasa ya nje. Anateua wakuu wa jeshi, [[redio]] na [[televisheni]], viongozi wa [[salat]] wa [[msikiti]] mkuu katika kila [[mji]], [[jaji mkuu]] na [[mwendesha mashataka mkuu]] halafu nusu ya wajumbe wa Halmashauri ya Walinzi wa Katiba wanaokubali au kukataa sharia zote zilizopitishwa [[bunge]]ni wakiwa na mamlaka kusimamisha wagombea kwa uchaguzi wa kitaifa. Anaweza kumwachisha rais. Kiongozi mkuu huchaguliwa na Mkutano wa Wataalamu wa Uongozi kwa muda wa maisha yake. [[Ayatollah Khamenei]] ni Kiongozi Mkuu wa pili tangu mapinduzi ya Kiislamu. Serikali inayoongozwa na rais wa Uajemi aliye na nafasi ya pili baada ya Kiongozi Mkuu. Huchaguliwa na wananchi wote kwa kipindi cha miaka 4 na anaweza kuchaguliwa upya. Wagombea wanahitaji kukubaliwa na Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Rais anaongoza serikali na kazi yake. Katika mambo ya siasa ya nje, jeshi na siasa ya nyuklia yuko chini ya mamlaka ya kiongozi mkuu. Bunge inayoitwa "majlis" ina [[wabunge]] 290 waliochaguliwa kwa muda wa miaka 4. Wagombea wote wanahitaji kibali cha Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Majlis inatunga sheria za nchi na kukubali [[makisio]] ya serikali na mikataba ya kimataifa. Sheria zote zilizopita bungeni zinahitaji tena kibali cha halmashauri ya walinzi. Halmashauri ya Walinzi wa Katiba ni chombo muhimu sana kinachohakikisha mamlaka kuu ya kiongozi mkuu. Ina wajumbe 12 ambao ni [[wanasheria]]. 6 wanateuliwa moja kwa moja na Kiongozi Mkuu. 6 wengine wanachaguliwa na [[bunge]] kati ya majina wanaopelekwa mbele na jaji mkuu - anayeteuliwa na Kiongozi Mkuu. Kwa hiyo kiongozi mkuu anaamua juu ya wajumbe wote waliomo katika halmashauri hii, hakuna anayeweza kuwa mjumbe bila [[kibali]] chake ama moja kwa moja au kupitia jaji mkuu aliyeteuliwa naye. ==Mikoa== {{main|Mikoa na wilaya za Uajemi}} Uajemi umegawiwa kwa [[mikoa]] 31 inayoitwa "ostan" chini ya [[gavana]] anayeteuliwa na rais. Kila mkoa huwa na [[wilaya]] (shahrestan) na ngazi ya chini zaidi ni [[mitaa]] (bakhsh). Chini ya mitaa kuna [[kata]] (dehestan) zinazojumlisha vijiji kadhaa. ==Demografia== Irani ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na [[utamaduni]] na [[lugha]] ya [[Kiajemi]], ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo [[lugha rasmi]], ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya [[Lugha za Kihindi-Kiulaya|Kihindi-Kiulaya]], lakini pia za jamii nyingine kama [[Kiazeri]] (16%) na [[Kiarabu]] (2%) (angalia [[orodha ya lugha za Uajemi]]). === Dini === [[File:Isfahan Royal Mosque general.JPG|thumb|Msikiti wa Isfahan, Irani]] Uajemi ilikuwa na [[dini]] za [[Uzoroasta]] na [[Umani]], kisha kuanzia [[karne ya 4]] [[BK]] Ukristo ukaongezeka, na tangu [[karne ya 7]] [[Waarabu]] [[Uislamu|Waislamu]] waliivamia na kuifanya polepole kuwa nchi ya Kiislamu, huku katika [[karne ya 16]] [[Uislamu wa Kishia]] ukitangazwa kuwa [[dini rasmi]]. Leo takriban 90% ni Waislamu Washia, ~10% ni [[Wasunni]] hasa mipakani (wengi [[Wakurdi]], [[Wabaluchi]], [[Waturkomani]]), na ~1% ni dini nyingine zikiwemo [[Bahai]] (marufuku baada ya mapinduzi), Wakristo ([[Kanisa la Kitume la Armenia|Waarmenia]] na [[Kanisa Katoliki la Wakaldayo|Wakaldayo]]), [[Wayahudi]] (0.01%, miongoni mwa wakubwa zaidi katika [[mashariki ya kati]]), Wazoroasta (0.03%), na [[Wamandayo]] wafuasi wa [[Yohane Mbatizaji]]. == Uchumi == [[File:Tehran Skyline.jpg|thumb|[[Tehran]], Irani]] Irani ina [[uchumi]] mkubwa na wenye mchanganyiko wa sekta mbalimbali, ukiwa miongoni mwa uchumi mkubwa zaidi katika [[Mashariki ya Kati]] kwa ukubwa wa [[pato la taifa]]. Inahesabiwa kuwa uchumi wa [[Pato la taifa kwa kila mtu|kipato cha kati cha juu]] na ina sifa ya kuwa na mchanganyiko wa mashirika ya umma, biashara binafsi, pamoja na ushiriki mkubwa wa [[Irani#Serikali na Utawala|serikali]] hasa katika sekta muhimu. Irani ina baadhi ya akiba kubwa zaidi duniani ya mafuta na gesi asilia, ambazo ndizo nguzo kuu ya [[uchumi]] wake na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[serikali]] na [[mauzo ya nje]]. Hata hivyo, utendaji wa uchumi wake umeathiriwa sana na vikwazo vya kimataifa, ambavyo vimeathiri biashara, uwekezaji, na upatikanaji wa mifumo ya kifedha ya kimataifa. Sekta za [[viwanda]] na huduma huchangia sehemu kubwa ya [[pato la taifa]] la Irani. Sekta ya viwanda inajumuisha petrokemikali, uzalishaji wa bidhaa, uchimbaji [[madini]], ujenzi, na utengenezaji wa magari, huku Irani ikiwa na mojawapo ya misingi mikubwa ya [[viwanda]] katika eneo hilo. Sekta ya [[huduma]], ikiwemo fedha, biashara ya rejareja, usafiri, na huduma za umma, pia ina mchango mkubwa katika ajira na shughuli za kiuchumi. [[Kilimo]], ingawa kinachangia kwa kiwango kidogo katika [[pato la taifa]], bado ni muhimu kwa ajira za vijijini na uzalishaji wa chakula wa ndani, ambapo mazao muhimu ni pamoja na ngano, mpunga, matunda, na karanga kama pistashio. [[Biashara]] ya kimataifa ya Irani inategemea zaidi mauzo ya [[nishati]], hasa mafuta ghafi, gesi asilia, na bidhaa za petrokemikali, ingawa vikwazo vimepunguza kiasi cha [[mauzo ya nje]] na upatikanaji wa masoko katika miaka ya hivi karibuni. Irani pia husafirisha bidhaa za viwandani, mazao ya kilimo, na [[madini]], huku ikiagiza mashine, vyakula, na bidhaa za matumizi. [[Serikali]] imekuwa ikitekeleza sera za kukuza mseto wa uchumi, kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje, na kuimarisha viwanda vya ndani. Licha ya changamoto kama [[mfumuko wa bei]], mabadiliko ya thamani ya sarafu, na ukosefu wa ajira, Irani inaendelea kutegemea rasilimali zake za asili, rasilimali watu, na uhusiano wa kibiashara wa kikanda kuendeleza uchumi wake. == Tazama pia == * [[Historia ya Irani]] == Marejeo == {{marejeo}} ==Viungo vya nje== {{commons|Iran}} * [http://www.leader.ir/langs/en/ The e-office of the Supreme Leader of Iran] * [http://www.president.ir/en/ The President of Iran] * [http://en.iran.ir/ Iran.ir] {{Wayback|url=http://en.iran.ir/ |date=20090517064110 }} * {{CIA World Factbook link|ir|Iran}} * {{dmoz|Regional/Middle_East/Iran}} * {{Wikiatlas|Iran}} {{Asia}} [[Jamii:Irani]] [[Jamii:Nchi za Asia]] [[Jamii:Maeneo ya Biblia]] [[Jamii:Mashariki ya Kati]] [[Jamii:Nchi]] j2qciz1pyc9b468l8zzf9aqpqy0rb8u 1540119 1540118 2026-05-11T07:35:43Z Gayle157 73366 /* */ 1540119 wikitext text/x-wiki {{Kuhusu|nchi ya sasa|nchi ya kale tazama|Uajemi ya Kale}} {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Jamhuri ya Kiislamu ya Irani | jina_asili = جمهوری اسلامی ایران ''Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' (Kifarsi) | bendera = Flag of Iran.svg | nembo = Emblem of Iran.svg | kaulimbiu = اَللّٰهُ أَكْبَرُ ''Allāhu Akbar'' (kisheria)<br>''Uhuru, Haki, Jamhuri ya Kiislamu'' (kiutendaji) | wimbo = ''Sorud-e Melli-ye Jomhuri-ye Eslâmi-ye Irân'' | ramani = Iran (orthographic projection).svg | mji_mkubwa_na_mkuu = [[Tehran]] | lugha_rasmi = [[Kifarsi]] | lugha_taifa = | kiongozi1 = Nafasi Huru | kiongozi2 = [[Masoud Pezeshkian]] | cheo_kiongozi1 = Kiongozi Mkuu | cheo_kiongozi2 = [[Rais]] | muundo_uhuru = '''Historia''' | tukio1 = [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu]] | tukio2 = Katiba ya sasa | tukio3 = Marekebisho ya katiba | tukio1_tarehe = 11 Februari 1979 | tukio2_tarehe = 3 Desemba 1979 | tukio3_tarehe = 28 Julai 1989 | eneo_jumla = 1,648,195 | cheo_eneo = 17 | maji = 1.63% | ardhi = | watu_kadirio = 85,961,000 | mwaka_kadirio = 2024 | msongamano = 52 | pato_ppp = {{increase}} $1.698 trilioni | pato_ppp_kwa_mtu = {{increase}} $19,607 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 95 | plt = {{increase}} $434.243 bilioni | mwaka_pato = 2024 | pato_kwa_mtu = {{increase}} $5,013 | cheo_plt_kawaida = 37 | cheo_plt_kawaida_kwa_mtu = 120 | mwaka_maendeleo = 2023 | maendeleo = {{increase}} 0.799 .</br>- {{juu}} | gini = 34.8 | mwaka_gini = 2022 | fedha = [[Rial ya Irani]] (IRR) | majira_saa = +3:30 (IRST) | udereva = Kushoto | msimbo_simu = 98 | tld = [[.ir]] }} '''Irani''' (pia '''Uajemi'''; [[jina rasmi]]: '''Jamhuri ya Kiislamu ya Irani''', kwa [[Kifarsi]]: جمهوری اسلامی ایران) ni [[nchi]] iliyoko katika [[Asia ya Magharibi]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Bahari ya Kaspi]] upande wa [[kaskazini]]; [[Afghanistan]] na [[Pakistan]] [[mashariki]]; [[Iraq]] na [[Uturuki]] [[magharibi]]; [[Ghuba ya Uajemi]] na [[Bahari ya Omani]] [[kusini]]. Irani ina eneo la takriban [[Kilomita ya mraba|kilomita za mraba]] 1,648,195. Ni nchi ya pili kwa ukubwa katika [[Mashariki ya Kati]], nchi ya sita kwa ukubwa barani pa Asia, na nchi ya kumi na saba kwa ukubwa duniani. Inakadiriwa kuwa na [[idadi]] ya watu zaidi ya [[milioni]] 90 .[[Mji mkuu]] na mkubwa wa Irani ni [[Tehran]] ambao ndio pia kituo kikuu cha uchumi. Irani ina [[historia]] ndefu ya [[ustaarabu]] wa kale kama milki ya Achaemenid, [[Milki ya Wasasani|Sasani]], na imekuwa [[kitovu]] cha [[utamaduni]], [[fasihi]], na [[falsafa]] katika [[Uislamu|ulimwengu wa Kiislamu]] na kimataifa. <ref name="Britannica_Iran_Summary">{{cite web |url=https://www.britannica.com/summary/Iran |title=A brief Summary of Iran |website=Britannica |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Maendeleo yake ya awali yanahusisha [[Umedi|Wamedi]], [[Koreshi Mkuu]] aliyeanzisha milki ya Achaemenid, na ushindi wa [[Aleksander Mashuhuri]] katika [[karne ya 4 KK]]. Baadaye, [[Milki ya Wasasani|Wasasani]] waliifanya Irani kuwa kitovu cha ustaarabu hadi kushindwa kwao na [[Mwislamu|Waislamu]] katika [[karne ya 7]]. Baada ya hapo, Irani ikawa sehemu ya ustawi wa [[Uislamu]] ambapo kulikuwa na maendeleo makubwa ya [[hisabati]], [[falsafa]], [[tiba]], na [[sanaa]]. <ref name="UNESCO_Iran_Culture">{{cite web |url=https://en.unesco.org/silkroad/countries-along-silk-road/iran-islamic-republic |title=Iran and the Silk Roads |website=unesco.org |publisher=UNESCO |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Katika [[karne ya 20]], baada ya Mapinduzi ya Kikatiba (1906), Irani iligeuka kuwa ufalme wa kikatiba kabla ya Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979 yaliyoanzisha [[Jamhuri ya Kiislamu]] chini ya Ayatollah Khomeini. <ref name="CFR_Iran_Revolution">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/history-behind-irans-1979-revolution |title=Iran's 1979 Revolution |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 10, 2026 }} </ref> Iran ina uchumi uliogawanyika unaotegemea hidrokaboni, viwanda, [[kilimo]], na [[huduma]]. Inamiliki baadhi ya hifadhi kubwa zaidi za mafuta na gesi asilia duniani, jambo linalofanya sekta ya nishati kuwa chanzo kikuu cha mapato ya serikali na mapato ya [[mauzo ya nje]]. <ref name="OPEC_Iran">{{cite web |url=https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/161.htm |title=Iran: Member Country Profile |website=opec.org |publisher=Organization of the Petroleum Exporting Countries |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Mbali na uzalishaji wa mafuta, Iran ina [[viwanda]] muhimu kama vile petrokemikali, utengenezaji wa magari, uchimbaji madini, uzalishaji wa chuma, na nguo. [[Kilimo]] pia bado ni muhimu katika maeneo mengi, huku mazao makuu yakijumuisha ngano, mpunga, pistachio, zafarani, na matunda. Maendeleo ya kiuchumi yameathiriwa na vikwazo vya kimataifa, mfumuko wa bei, na mabadiliko ya masoko ya nishati duniani. <ref name="WorldBank_Iran_Econ">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/iran/overview |title=The World Bank in Iran: Economic Overview |website=worldbank.org |publisher=World Bank |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii inafanya kazi kama jamhuri ya [[Kiislamu]] yenye mfumo wa kisiasa unaochanganya taasisi za jamhuri na uangalizi wa kidini. Kiongozi Mkuu (Supreme Leader) ana mamlaka ya juu zaidi ya kisiasa na kidini, wakati Rais anahudumu kama mkuu wa serikali na huchaguliwa kwa kura za wananchi. Iran ina bunge la chumba kimoja linalojulikana kama Bunge la Ushauri la Kiislamu (Majlis), pamoja na taasisi kama Baraza la Walinzi na Baraza la Wataalamu. <ref name="CFR_Iran_Gov">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/irans-power-structure |author=Lindsay Maizland |title=Iran's Power Structure |website=cfr.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=2024 |access-date=May 11, 2026 }}</ref> Nchi hii pia ni nguvu muhimu ya kikanda katika [[Mashariki ya Kati]] na ina jukumu hai katika siasa za kikanda, masoko ya nishati, na diplomasia ya kimataifa. == Historia == {{main|Uajemi ya Kale|Historia ya Irani}} ===Iran ya Kale=== Eneo la Irani ya kisasa limekuwa likiwa na wakaazi kwa maelfu ya miaka, ambapo [[ustaarabu]] wa awali kama Elam ulitokea karibu mwaka 3000 KK kusini-magharibi mwa Irani. Jamii hizi zilikuza miji changamano, mitandao ya biashara, na mifumo ya kwanza ya maandishi. Karibu [[karne ya 6 KK]], Dola la Kiajemi lilianza kudumu chini ya [[Koreshi Mkuu]], likianzisha [[Nasaba]] ya Achaemenid, ambayo ikawa moja ya milki kubwa zaidi katika historia ya kale. Dola hili lilijulikana kwa usimamizi wake makini, mitandao ya barabara pana, na kuendeleza dini ya Zoroastrian, ambayo ilichangia utamaduni, sheria, na jamii ya Kiyirani. ===Enzi za Kiislamu=== Baada ya kushuka kwa Dola la Achaemenid kwa mikono ya [[Alexander Mkuu]] mwaka 330 KK, Irani iliwekwa chini ya nasaba kadhaa, ikiwa ni pamoja na Parthia na [[Wasassanidi|Sassanid]]. Dola la Sassanidi (224–651 BK) lilikuwa dola la mwisho la [[Uajemi|Kiajemi]] kabla ya [[Uislamu]] na lilijulikana kwa mafanikio yake katika usanifu, [[sayansi]], na [[biashara]]. Katika [[karne ya 7]], majeshi ya [[Waarabu]] [[Waislamu]] yaliushinda Irani, yalileta [[Uislamu]] na kuunganisha eneo hilo na Khilafah ya Kiislamu. Katika karne zilizofuata, Irani ilidhibitiwa na dinasti mbalimbali za [[Kiislamu]], kama Safavid katika [[karne ya 16]], ambao walianzisha [[Uislamu]] wa Shi'a Twelver kama dini ya taifa na kuunda dola la Kiajemi lenye [[utamaduni]] wa kipekee na lililojikita katikati. ===Karne ya 18 - Karne ya 20=== Enzi ya Safavid iliibuka na kufuatwa na nasaba ya Qajar katika [[karne ya 18]] na [[Karne ya 19|19]], wakati Irani ikikumbana na kupoteza ardhi kwa [[Urusi]] na [[Uingereza]] na kuongezeka kwa ushawishi wa [[Ulaya]]. Mwanzoni mwa [[karne ya 20]], harakati za mageuzi ya kisiasa ziliibuka, ikiwa ni pamoja na Mapinduzi ya Katiba (1905–1911), yaliyojaribu kuanzisha mfumo wa bunge na kupunguza mamlaka ya kifalme. Baadaye, [[Reza Shah Pahlavi]] aliunda nasaba ya Pahlavi mwaka 1925, akiboresha [[miundombinu]], [[elimu]], na viwanda lakini pia akikazia utawala wa kati. Katika kipindi hiki, Irani ilipitia mabadiliko makubwa ya kijamii, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na kuanza kwa uchimbaji wa mafuta. ===Iran ya Kisasa === [[File:Shah's exit from Iran 01.jpg|thumb|Shah atoka Irani]] Mwaka 1979, Mapinduzi ya Kiiislamu yalifuta Ufalme wa Pahlavi na kuanzisha Jamhuri ya Kiislamu chini ya [[Ayatollah Khomeini]]. Mapinduzi hayo yalileta serikali ya [[dini|kidini]] ikiyunganisha mamlaka ya [[dini|kidini]] na taasisi za [[demokrasia|kidemokrasia]]. Tangu wakati huo, Irani imepitia mabadiliko makubwa ya kisiasa, [[jamii|kijamii]], na [[uchumi|kiuchumi]], ikiwa ni pamoja na Vita vya Irani-Iraki(1980–1988), vikwazo vya kimataifa, na jitihada za kuendeleza nishati ya nyuklia. Leo, Irani ni nguvu ya kikanda yenye mfumo tata wa [[siasa|kisiasa]], urithi wa [[Utamaduni|kitamaduni]] tajiri, na changamoto zinazoendelea katika kusawazisha kisasa, maendeleo ya [[uchumi|kiuchumi]], na thamani za [[Dini za jadi|kidini za jadi]]. == Jiografia== [[File:Iran Topography.png|thumb|Topografia ya Irani]] Irani iko katika [[Asia ya Magharibi]] na ina jiografia ya asili yenye mchanganyiko mkubwa, ikijumuisha [[mlima|milima]], [[tambarare]] za juu, [[jangwa|majangwa]], na maeneo ya [[pwani]]. Inapakana na [[Armenia]], [[Azerbaijan]], na [[Turkmenistan]] upande wa kaskazini, [[Afghanistan]] na [[Pakistani]] mashariki, pamoja na [[Uturuki]] na [[Iraki]] magharibi, huku ikiwa na pwani katika [[Bahari ya Kaspi]] upande wa kaskazini na [[Ghuba ya Uajemi]] pamoja na [[Ghuba ya Oman]] kusini. Irani ina eneo la takriban kilomita za mraba milioni 1.65, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya nchi kubwa zaidi katika eneo hilo. Eneo lake la katika [[Historia ya Irani|kihistoria]] limeifanya kuwa njia muhimu ya mawasiliano na mwingiliano kati ya [[Asia]], [[Mashariki ya Kati]], na [[Ulaya]].<ref>{{Rejea tovuti|title=The Geography of Iran|url=https://the-lookout.org/2026/03/07/the-geography-of-iran/|publisher=The-Lookout|author=Zeke Lunder|website=www.the-lookout.org|access-date=2026-04-30}}</ref> Kimuundo wa ardhi, Irani inatawaliwa na safu za milima yenye miinuko mikubwa, hasa [[Milima ya Zagros]] upande wa magharibi na [[Milima ya Alborz]] upande wa kaskazini, ambapo [[Mlima Damavand]], kilele cha juu zaidi nchini, hufikia takriban mita 5,610. Kati ya mifumo hii ya milima kuna Tambarare ya Irani, ambayo inajumuisha mabonde makubwa ya majangwa kama Dasht-e Kavir na Dasht-e Lut. Majangwa haya ni miongoni mwa maeneo yenye ukame na joto kali zaidi duniani. Tambarare zenye rutuba hupatikana kando ya pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] na katika baadhi ya mabonde ya mito, zikisaidia shughuli za [[kilimo]] na makazi yenye msongamano mkubwa wa watu. Irani ina [[hali ya hewa]] kwa kiasi kikubwa ya ukame hadi nusu-ukame, ikiwa na tofauti kubwa za kikanda. Maeneo ya ndani hupata majira ya joto yenye joto kali na baridi kali wakati wa majira ya baridi, ilhali eneo la pwani ya [[Bahari ya Kaspi]] lina hali ya hewa yenye unyevunyevu zaidi na mvua nyingi. Mito mikuu ya nchi ni pamoja na Karun, ambao ndio mto pekee unaoweza kupitika kwa usafiri, pamoja na mito ya Karkheh na Dez. Mito mingi ni ya msimu, na uhaba wa maji ni tatizo kubwa, hali iliyosababisha ujenzi wa mabwawa na mifumo ya umwagiliaji. Vipengele vya asili kama milima, majangwa, na pwani vina nafasi muhimu katika kuathiri makazi ya watu, kilimo, na shughuli za kiuchumi nchini Irani. == Siasa == [[Picha:Mass demonstration in Iran, date unknown.jpg|thumb|300px|Maandamano dhidi za Shah mjini Tehran, mwaka 1979]] Mfumo wa [[Siasa|kisiasa]] wa Irani una mizizi yake katika [[Mapinduzi ya Kiislamu ya Irani|Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979]], ambayo yalibadilisha nchi kutoka kwenye [[Ufalme|kifalme]] chini ya Shah kuwa Jamhuri ya Kiislamu, hali ya mseto ya kifalme‑jamhuri (''hybrid theocratic‑republican state'') inayoongozwa na Kiongozi Mkuu mwenye mamlaka ya juu juu ya utendaji, [[jeshi]], mfumo wa sheria, na sera za kigeni. Muundo huu uliundwa ili kuunganisha halali ya [[dini|kidini]] na nguvu za [[serikali]], ukiwekea mipaka ushawishi wa ''Secular'' na kuingiza mamlaka ya makasisi katika taasisi zote kuu za utawala. Katika miongo iliyofuata, siasa za ndani za Irani zimekuwa zikizunguka kati ya makundi ya kihafidhina (''conservative'') yanayounga mkono kufuata kwa ukali kanuni za mapinduzi na wabunifu ''(reformists)'' wanaotafuta uhuru wa [[jamii|kijamii]] zaidi na uwazi, lakini yote ndani ya mipaka iliyowekwa na Kiongozi Mkuu na taasisi kama vile [[Kikosi cha Mapinduzi ya Kiislamu]] (IRGC). Ndani ya nchi, mienendo hii imeunda jinsi nchi inavyoshughulikia shinikizo la [[uchumi|kiuchumi]], kupinga kwa umma, na harakati za marekebisho ya [[siasa|kisiasa]].<ref>{{Rejea habari|title=Iran Country Profile|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-14541327|publisher=BBC|accessdate=2026-03-01}}</ref> Sera za kigeni za Irani kwa muda mrefu zimeashiria ushindani mkubwa na [[Marekani]] na [[Israeli]], unaotokana na upinzani wa theolojia dhidi ya ushawishi wa Magharibi na kuunga mkono washirika wa kikanda wanaopinga maslahi ya [[Israeli]] na [[Marekani]]. Baada ya mapinduzi, [[Tehran]] ilikatisha uhusiano wa kidiplomasia na [[Washington]] na ikachukua mtazamo wa upinzani katika [[Mashariki ya Kati]], ambao ilijaribu kuimarisha kwa kuunga mkono makundi kama [[Hezbollah]] nchini [[Lebanon]] na milisha mbalimbali katika kanda hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Breaking Diplomatic Ties with Iran during the Hostage Crisis, 1980|url=https://www.gilderlehrman.org/history-resources/spotlight-primary-source/breaking-diplomatic-ties-iran-during-hostage-crisis-1980|publisher=Gilderlehrman|access-date=2026-03-01}}</ref> Juhudi za kudhibiti uhasama huu ikiwa ni pamoja na mazungumzo ya nyuklia kama Mpango wa Pamoja wa Kina wa 2015 (''2015 Joint Comprehensive Plan of Action'') — mara kwa mara zimekwama, hasa baada ya Marekani kujiondoa kwenye mkataba huo mwaka 2018, na kusababisha ongezeko la vikwazo na mvutano wa [[jeshi|kijeshi]] kati ya waliosaini. Mwaka 2025, Irani na [[Israeli]] zilihusika katika mfululizo unaozidi wa mashambulio, mauaji, na migongano ya droni, zikibadilisha kutoka kwenye mapigano ya siri hadi chuki wazi juu ya mpango wa nyuklia wa Irani na nafasi yake kikanda. Migongano hii ilimalizika kwa shambulio kubwa la kijeshi lililoratibiwa mnamo 28 Februari 2026 lililofanywa na [[Marekani]] na [[Israeli]], lililojulikana kama Operesheni “Kikao cha Simba” ''Operation Lion’s Roar / Epic Fury'', linalolenga uongozi wa Irani, vituo vya kijeshi, na miundombinu ya kimkakati. <ref>{{Rejea tovuti|title=Operation Epic Fury and the Remnants of Iran’s Nuclear Program|url=https://www.csis.org/analysis/operation-epic-fury-and-remnants-irans-nuclear-program|publisher=CSIS|access-date=2026-03-01}}</ref>Mashambulio haya yameripotiwa kusababisha kifo cha Kiongozi Mkuu [[Ayatollah Ali Khamenei]] na maafisa wa ngazi ya juu, jambo lililosababisha Irani kuzindua mashambulio ya kulipiza kisasi kwa kutumia makombora na droni dhidi ya nafasi za [[Israeli]] na [[Marekani]] katika nchi za [[Mashariki ya Kati]]. Hii ilibadilisha mzozo kuwa wa kiwango kisichokuwa na mfano kati ya maadui wa muda mrefu, ikipanua haraka mgongano na kudhoofisha usalama wa kikanda. Ndani ya Irani, ugumu wa [[uchumi|kiuchumi]] unaoimarishwa na vikwazo na machafuko ya awali umeongeza hasira za umma na kuimarisha mgawanyiko wa [[siasa|kisiasa]], huku kupotea kwa Kiongozi Mkuu kwa namna isiyokuwa ya kawaida kukiingiza kutokuwa na uhakika katika muundo wa nguvu za nchi. Kikanda, mgongano huu umeamsha tahadhari za dharura katika mataifa ya Ghuba na kuvutia lawama kutoka kwa mashirika ya kimataifa yanayohimiza uvumilivu ili kuzuia vita vikubwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=Government and Society in Iran|url=https://www.britannica.com/place/Iran/Government-and-society|author=Khosrow|access-date=2026-03-01}}</ref> == Serikali na Utawala == Uajemi ni Jamhuri ya Kiislamu inayoongozwa na [[katiba]] yenye sehemu za [[demokrasia|kidemokrasia]] na sehemu za kidini. [[Mamlaka]] kuu iko [[mikono]]ni mwa Kiongozi Mkuu wa Mapinduzi anayesimamia [[siasa]] ya nchi kwa jumla; yeye ni [[amiri jeshi mkuu]] na msimamizi mkuu wa [[huduma]] ya [[usalama]]; pia anaratibu siasa ya nje. Anateua wakuu wa jeshi, [[redio]] na [[televisheni]], viongozi wa [[salat]] wa [[msikiti]] mkuu katika kila [[mji]], [[jaji mkuu]] na [[mwendesha mashataka mkuu]] halafu nusu ya wajumbe wa Halmashauri ya Walinzi wa Katiba wanaokubali au kukataa sharia zote zilizopitishwa [[bunge]]ni wakiwa na mamlaka kusimamisha wagombea kwa uchaguzi wa kitaifa. Anaweza kumwachisha rais. Kiongozi mkuu huchaguliwa na Mkutano wa Wataalamu wa Uongozi kwa muda wa maisha yake. [[Ayatollah Khamenei]] ni Kiongozi Mkuu wa pili tangu mapinduzi ya Kiislamu. Serikali inayoongozwa na rais wa Uajemi aliye na nafasi ya pili baada ya Kiongozi Mkuu. Huchaguliwa na wananchi wote kwa kipindi cha miaka 4 na anaweza kuchaguliwa upya. Wagombea wanahitaji kukubaliwa na Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Rais anaongoza serikali na kazi yake. Katika mambo ya siasa ya nje, jeshi na siasa ya nyuklia yuko chini ya mamlaka ya kiongozi mkuu. Bunge inayoitwa "majlis" ina [[wabunge]] 290 waliochaguliwa kwa muda wa miaka 4. Wagombea wote wanahitaji kibali cha Halmashauri ya Walinzi wa Katiba. Majlis inatunga sheria za nchi na kukubali [[makisio]] ya serikali na mikataba ya kimataifa. Sheria zote zilizopita bungeni zinahitaji tena kibali cha halmashauri ya walinzi. Halmashauri ya Walinzi wa Katiba ni chombo muhimu sana kinachohakikisha mamlaka kuu ya kiongozi mkuu. Ina wajumbe 12 ambao ni [[wanasheria]]. 6 wanateuliwa moja kwa moja na Kiongozi Mkuu. 6 wengine wanachaguliwa na [[bunge]] kati ya majina wanaopelekwa mbele na jaji mkuu - anayeteuliwa na Kiongozi Mkuu. Kwa hiyo kiongozi mkuu anaamua juu ya wajumbe wote waliomo katika halmashauri hii, hakuna anayeweza kuwa mjumbe bila [[kibali]] chake ama moja kwa moja au kupitia jaji mkuu aliyeteuliwa naye. ==Mikoa== {{main|Mikoa na wilaya za Uajemi}} Uajemi umegawiwa kwa [[mikoa]] 31 inayoitwa "ostan" chini ya [[gavana]] anayeteuliwa na rais. Kila mkoa huwa na [[wilaya]] (shahrestan) na ngazi ya chini zaidi ni [[mitaa]] (bakhsh). Chini ya mitaa kuna [[kata]] (dehestan) zinazojumlisha vijiji kadhaa. ==Demografia== Irani ina mchanganyiko wa makabila na dini uliounganishwa na [[utamaduni]] na [[lugha]] ya [[Kiajemi]], ambayo inatumiwa na wananchi walio wengi na ndiyo [[lugha rasmi]], ikifuatwa na lugha nyingine za jamii ya [[Lugha za Kihindi-Kiulaya|Kihindi-Kiulaya]], lakini pia za jamii nyingine kama [[Kiazeri]] (16%) na [[Kiarabu]] (2%) (angalia [[orodha ya lugha za Uajemi]]). === Dini === [[File:Isfahan Royal Mosque general.JPG|thumb|Msikiti wa Isfahan, Irani]] Uajemi ilikuwa na [[dini]] za [[Uzoroasta]] na [[Umani]], kisha kuanzia [[karne ya 4]] [[BK]] Ukristo ukaongezeka, na tangu [[karne ya 7]] [[Waarabu]] [[Uislamu|Waislamu]] waliivamia na kuifanya polepole kuwa nchi ya Kiislamu, huku katika [[karne ya 16]] [[Uislamu wa Kishia]] ukitangazwa kuwa [[dini rasmi]]. Leo takriban 90% ni Waislamu Washia, ~10% ni [[Wasunni]] hasa mipakani (wengi [[Wakurdi]], [[Wabaluchi]], [[Waturkomani]]), na ~1% ni dini nyingine zikiwemo [[Bahai]] (marufuku baada ya mapinduzi), Wakristo ([[Kanisa la Kitume la Armenia|Waarmenia]] na [[Kanisa Katoliki la Wakaldayo|Wakaldayo]]), [[Wayahudi]] (0.01%, miongoni mwa wakubwa zaidi katika [[mashariki ya kati]]), Wazoroasta (0.03%), na [[Wamandayo]] wafuasi wa [[Yohane Mbatizaji]]. == Uchumi == [[File:Tehran Skyline.jpg|thumb|[[Tehran]], Irani]] Irani ina [[uchumi]] mkubwa na wenye mchanganyiko wa sekta mbalimbali, ukiwa miongoni mwa uchumi mkubwa zaidi katika [[Mashariki ya Kati]] kwa ukubwa wa [[pato la taifa]]. Inahesabiwa kuwa uchumi wa [[Pato la taifa kwa kila mtu|kipato cha kati cha juu]] na ina sifa ya kuwa na mchanganyiko wa mashirika ya umma, biashara binafsi, pamoja na ushiriki mkubwa wa [[Irani#Serikali na Utawala|serikali]] hasa katika sekta muhimu. Irani ina baadhi ya akiba kubwa zaidi duniani ya mafuta na gesi asilia, ambazo ndizo nguzo kuu ya [[uchumi]] wake na huchangia sehemu kubwa ya mapato ya [[serikali]] na [[mauzo ya nje]]. Hata hivyo, utendaji wa uchumi wake umeathiriwa sana na vikwazo vya kimataifa, ambavyo vimeathiri biashara, uwekezaji, na upatikanaji wa mifumo ya kifedha ya kimataifa. Sekta za [[viwanda]] na huduma huchangia sehemu kubwa ya [[pato la taifa]] la Irani. Sekta ya viwanda inajumuisha petrokemikali, uzalishaji wa bidhaa, uchimbaji [[madini]], ujenzi, na utengenezaji wa magari, huku Irani ikiwa na mojawapo ya misingi mikubwa ya [[viwanda]] katika eneo hilo. Sekta ya [[huduma]], ikiwemo fedha, biashara ya rejareja, usafiri, na huduma za umma, pia ina mchango mkubwa katika ajira na shughuli za kiuchumi. [[Kilimo]], ingawa kinachangia kwa kiwango kidogo katika [[pato la taifa]], bado ni muhimu kwa ajira za vijijini na uzalishaji wa chakula wa ndani, ambapo mazao muhimu ni pamoja na ngano, mpunga, matunda, na karanga kama pistashio. [[Biashara]] ya kimataifa ya Irani inategemea zaidi mauzo ya [[nishati]], hasa mafuta ghafi, gesi asilia, na bidhaa za petrokemikali, ingawa vikwazo vimepunguza kiasi cha [[mauzo ya nje]] na upatikanaji wa masoko katika miaka ya hivi karibuni. Irani pia husafirisha bidhaa za viwandani, mazao ya kilimo, na [[madini]], huku ikiagiza mashine, vyakula, na bidhaa za matumizi. [[Serikali]] imekuwa ikitekeleza sera za kukuza mseto wa uchumi, kupunguza utegemezi wa bidhaa kutoka nje, na kuimarisha viwanda vya ndani. Licha ya changamoto kama [[mfumuko wa bei]], mabadiliko ya thamani ya sarafu, na ukosefu wa ajira, Irani inaendelea kutegemea rasilimali zake za asili, rasilimali watu, na uhusiano wa kibiashara wa kikanda kuendeleza uchumi wake. == Tazama pia == * [[Historia ya Irani]] == Marejeo == {{marejeo}} ==Viungo vya nje== {{commons|Iran}} * [http://www.leader.ir/langs/en/ The e-office of the Supreme Leader of Iran] * [http://www.president.ir/en/ The President of Iran] * [http://en.iran.ir/ Iran.ir] {{Wayback|url=http://en.iran.ir/ |date=20090517064110 }} * {{CIA World Factbook link|ir|Iran}} * {{dmoz|Regional/Middle_East/Iran}} * {{Wikiatlas|Iran}} {{Asia}} [[Jamii:Irani]] [[Jamii:Nchi za Asia]] [[Jamii:Maeneo ya Biblia]] [[Jamii:Mashariki ya Kati]] [[Jamii:Nchi]] 89zxqarntcvphmk1hzvk7sah76krhcb 0 6117 1539899 1371891 2026-05-10T20:23:54Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539899 wikitext text/x-wiki [[Picha:Lagos_Island.jpg|thumb|300px|Lagos inavyoonekana kutoka bandari yake]] '''Lagos''' ni [[mji]] mkubwa wa [[Nigeria]]. Ilikuwa [[mji mkuu]] wa nchi hadi mwaka [[1991]]. Ikiwa na wakazi takriban [[milioni]] 12 katika eneo la [[jiji]] na milioni 15 - 22 katika [[rundiko la mji]] ni kati ya miji mikubwa zaidi ya [[Afrika]]; inawezekana kwamba [[idadi]] ya watu imeshapita ya [[Kairo]], hivyo kuwa jiji lenye watu wengi [[Bara|barani]] Afrika<ref>linganisha [http://worldpopulationreview.com/world-cities/lagos-population worldpopulationreview.com] inayorejea taarifa ya New York Times ya 2012; ilitazamiwa 23 Novemba 2016</ref>. Lagos ilianzishwa kama mji wa [[bandari]] uliokua juu ya [[visiwa]] vidogo karibu na [[mdomo]] wa [[wangwa wa Lagos]] unapounganika na [[Bahari ya Atlantiki]]. Bandari ya Lagos iko kati ya bandari muhimu zaidi [[Afrika]]<ref>[https://businesstech.co.za/news/general/81995/africas-biggest-shipping-ports/ "Africa's biggest shipping ports"], Businesstech. 8 March 2015. iliangaliwa 23 Novemba 2016</ref><ref>[http://www.arabianbusiness.com/africa-s-top-10-ports-50442.html "Africa's top 10 ports"], arabianbusiness 12 Mei 2008, iliangaliwa 23 Novemba 2016</ref>. == Jiografia == Lagos iko [[Mwambao|mwambaoni]] mwa [[Ghuba ya Guinea]]; wenyeji hutofautiana sehemu mbili kuu ambazo ni "kisiwani" (The Island) na "barani" (Mainland). === Lagos kisiwani=== Lagos kisiwani ni zaidi ya kisiwa kimoja, jina hili linajumlisha pande zote zilizotengwa na bara kwa [[mfereji]] ambao ni [[mlango]] wa [[wangwa wa Lagos]] kwenda [[Bahari|baharini]]. Visiwa vikubwa ni [[Lagos Island]], [[Ikoyi]], na [[Victoria Island (Lagos)|Viktoria]] pamoja na visiwa vidogo mbalimbali, mara nyingi mifereji midogo kati yake imeshafunikwa kwa [[jengo|majengo]] na [[Daraja|madaraja]] mengi au kujazwa. Sehemu hii ni [[kitovu]] cha [[biashara]] na [[ofisi|maofisi]] pamoja na makazi yenye [[bei]] za juu. Madaraja matatu makubwa huunganisha sehemu ya kisiwani na bara ambazo ni madaraja ya Carter, Eko na daraja la tatu la bara. [[Picha:Map of the Local Government Areas of Lagos.png|thumb|right|350px|Ramani ya eneo la Lagos]] ===Lagos bara=== Wakazi wengi wa Lagos huishi barani, ng'ambo ya wangwa. Huko viko [[Kiwanda|viwanda]] vingi. ==Utawala== Hadi mwaka [[2006]] kulikuwa na [[manisipaa]] ya Lagos iliyojumlisha Lagos Visiwani pamoja na maeneo machache barani. Mwaka ule manisipaa ilivunjika na kugawiwa kwa halmashauri mbalimbali. Hali halisi jiji likaendelea kukua barani. Tangu siku zile serikali inalenga kuimarisha utawala kwenye ngazi za chini. Ndani ya eneo la Lagos hakuna muundo wa manisipaa au jiji moja bali kuna halmashauri 16 zinazoitwa ''Local Government Area (LGA)'' na kuunganishwa katika "Metropolitan Lagos". Idadi za wakazi hapa chini zinarejea [[sensa]] ya [[21 Machi]] 2006.<ref>GeoHive: [http://www.geohive.com/cntry/nigeria.aspx?levels=Lagos Lagos - Administrative Units] {{Wayback|url=http://www.geohive.com/cntry/nigeria.aspx?levels=Lagos |date=20110807070757 }}.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" ! Halmashauri ("''LGA''") ! Eneo<br />in km² ! Idadi ya wakazi<br />(2006) ! Wakazi<br />kwa [[km²]] |- | align="left" | [[Agege]] || 11,20 || 459.939 || 41.066 |- | align="left" | [[Ajeromi-Ifelodun]] || 12,33 || 684.105 || 55.483 |- | align="left" | [[Alimosho]] || 185,20 || 1.277.714 || 6.899 |- | align="left" | [[Amuwo Odofin]] || 134,58 || 318.166 || 2.364 |- | align="left" | [[Apapa]] || 26,66 || 217.362 || 8.153 |- | align="left" | [[Eti-Osa]] || 192,35 || 287.785 || 1.496 |- | align="left" | [[Ifako-Ijaye]] || 26,61 || 427.878 || 16.080 |- | align="left" | [[Ikeja]] || 46,16 || 313.196 || 6.785 |- | align="left" | [[Kosofe]] || 81,41 || 665.393 || 8.173 |- | align="left" | [[Lagos Island]] || 8,66 || 209.437 || 24.184 |- | align="left" | [[Lagos Mainland]] || 19,47 || 317.720 || 16.318 |- | align="left" | [[Mushin (Nigeria)|Mushin]] || 17,48 || 633.009 || 36.213 |- | align="left" | [[Ojo]] || 158,16 || 598.071 || 3.781 |- | align="left" | [[Oshodi-Isolo]] || 44,76 || 621.509 || 13.885 |- | align="left" | [[Shomolu]] || 11,55 || 402.673 || 34.863 |- | align="left" | [[Surulere]] || 23,00 || 503.975 || 21.912 |- class="sortbottom" ! align="left"| Gesamt || 999,58 || 7.937.932 || 7.941 |- |} ==Tabianchi== Lagos huwa na [[tabianchi]] ya [[savana]] [[tropiki]] (''Aw'') kufuatana na [[upambanuzi wa Koeppen]]. Kiwango cha [[mvua]] kinatofautiana sana baina ya [[majira ya mvua]] na [[Kiangazi|ya ukame]]. [[Masika]] (yenye [[mvua]]) yaanza mwezi [[Aprili]] na kuishia [[Oktoba]]. Ya ukame yako kati ya [[Novemba]] hadi [[Machi]]. Mwezi wenye [[mvua]] nyingi ni [[Juni]] yenye [[usimbishaji]] wa [[mm]] 315.5, ilhali Januari ina [[milimita]] 13.2 pekee. Lagos iko karibu na [[ikweta]], tena kwenye [[uwiano wa bahari]], hivyo hakuna tofauti kubwa katika [[halijoto]] kati ya miezi ya mwaka. Wakati wa Machi wastani uko kwenye [[sentigredi]] 28.5 na [[Agosti]] huwa na 25. == Historia == Kiasili eneo la Lagos lilikaliwa na [[kabila]] la [[Waawori]] ambao ni sehemu ya [[Wayoruba]]. Katika [[karne ya 15]] ikaitwa "Oko".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Iy6FAAAAIAAJ&q=Awori+Yoruba+in+Lagos&dq=Awori+Yoruba+in+Lagos&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjxqeWEloPKAhUJsxQKHaFaC5I4ChDoAQg1MAY|title=Lagos: the city is the people (World cities series)|author=Margaret Peil|publisher=G.K. Hall|year=1991|page=5|isbn=978-0-816-1729-93}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC&pg=RA1-PA28&dq=|title=Encyclopedia of Africa, Volume 1|author1=Anthony Appiah|author2=Henry Louis Gates|page=28|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-195-3377-09}}</ref> Chini ya [[chifu]] wao [[Olofin]] hao Waawori wakahamia kwenye visiwa ndani ya wangwa pamoja na Kisiwa cha Lagos<ref>{{cite book|title=Patrons and Power: Creating a Political Community in Metropolitan Lagos|author=Sandra T. Barnes|url=https://books.google.com/books?id=1327AAAAIAAJ&pg=PA20&lpg=PA20&dq=olofin+yoruba+lagos&source=bl&ots=0odl-Y73Vp&sig=_VwxfJoY8rbog1G4XQJK3Gj5uqc&hl=en&sa=X&ei=e4XTU9juGomo4gSOkYGADg&ved=0CCoQ6AEwCA|page=20|year=1986|isbn=978-0-2533-4297-3|publisher=Indiana University Press, International African Library|accessdate=July 26, 2014}}</ref>Francesca Locatelli - Paul Nugent, African Cities: Competing Claims on Urban Spaces, 2009, Brill, ISBN 978-9-0041-6264-8, page 114</ref> Katika [[karne ya 16]] eneo lilitwaliwa na [[milki ya Benin]] na kisiwa cha Lagos kilikuwa kambi la kijeshi la Benin kilichoitwa "Eko".<ref name="Williamsguide">{{cite book|title=Nigeria: The Bradt Travel Guide |first=Lizzie |last=Williams |page=110 |publisher=Bradt Travel Guides |year=2008 |isbn=1-84162-239-7 |url= https://books.google.com/books?id=fwuQ71ZbaOcC&pg=PA110}}</ref><ref>{{cite book|title=Kingdoms of the Yoruba |first=Robert Sydney |last=Smith |page=73 |edition=3 |publisher=[[University of Wisconsin Press]] |year=1988 |isbn=0-299-11604-2 |url=https://books.google.com/books?id=ric6OhxbCS0C&pg=PA73}}</ref> Jina hili linatumiwa hadi leo na wenyeji wa Lagos. Jina la ''Lagos'' lilitumiwa na mabaharia Wareno waliojenga huko kituo cha biashara na kukiita kwa heshima ya mji wa [[Lagos (Ureno)|Lagos huko Ureno]]<ref>{{cite web|url=http://www.edo-nation.net/eko.htm |title=The Origin of Eko (Lagos) |publisher=Edo Nation |accessdate=2 June 2010}}</ref>. Mwaka [[1472]] [[baharia]] [[Mreno]] [[Ruy de Sequeira]] alifika Eko akaanzisha kituo cha "Lagos" - kwa [[Kireno]] neno hili lamaanisha "[[Ziwa|maziwa]]": ni pia [[jina]] la mji wa [[Ureno]] ya [[kusini]]. Katika [[karne]] zilizofuata Lagos ilikuwa ufalme mdogo wa Kiyoruba. Mtawala wake alistawi na kutajiriki kutokana na biashara na wafanyabiashara kutoka Ulaya. Sehemu kubwa ilikuwa [[biashara ya watumwa]]. Katika [[karne ya 19]] [[Uingereza]] ilibadilisha msimamo wake kuhusu utumwa wakijaribu kukandamiza biashara hiyo katika [[Afrika ya Mashariki]]. Mwaka [[1841]] Oba mpya aliyeitwa [[Akitoye]] alipiga marufuku biashara ya watumwa lakini [[Mapinduzi|alipinduliwa]] kwa sababu ya upinzani wa [[wafanyabiashara]] wenyeji. Akitoye aliomba usaidizi wa [[Uingereza]]. [[Manowari]] za Kiingereza zilishambulia Lagos tarehe [[26 Desemba|26]] na [[27 Desemba]] [[1852]] na kumrudisha [[mfalme]]. Matatizo ya biashara ya watumwa yaliendelea na Waingereza walichukua kisiwa cha Lagos na kuifanya kwanza [[eneo lindwa]] halafu [[koloni]]. Oba alibaki na [[madaraka]] machache. ==Uchumi== [[File:Silverbird Galleria.jpg|thumb|250px|Maduka ya Galleria huko Lagos, Kisiwa cha Viktoria]] [[Picha:Makoko auf dem Wasser (5209071096).jpg|250px|thumb|Mtaa wa vibanda wa Makoko, Lagos]] Lagos ni [[kitovu]] cha [[uchumi]] wa Nigeria. Kiasi kikubwa cha [[pato la taifa]] kinazalishwa hapa. [[Makao makuu]] ya makampuni makubwa na [[benki]] yako Lagos Kisiwani. Lagos ni pia [[moyo]] wa tasnia ya [[mawasiliano]] (ICT) ya Afrika ya Magharibi. <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=d-Gj-fyEHqMC&pg=PA66&dq=|page=66|title=Knowledge, Technology, and Cluster-based Growth in Africa (WBI development studies)|author=Douglas Zhihua Zeng|publisher=World Bank Publications|year=2008|isbn=9780821373071}}</ref> Sehemu za Lagos zina hali ya juu<ref>{{cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/66249de4-bb16-11e3-948c-00144feabdc0.html#axzz439BBFQBZ|title=Commercial hub status of Lagos sparks a chain reaction|author=Tolu Ogunlesi|accessdate=March 17, 2016|publisher=Financial Times|date=May 4, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnbcafrica.com/insights/special-reports/real-estate/the-rise-of-luxury-living-in-lagos/|title=Luxury living in Lagos|publisher=CNBC Africa|date=October 21, 2013|accessdate=March 16, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160319211227/http://www.cnbcafrica.com/insights/special-reports/real-estate/the-rise-of-luxury-living-in-lagos|archivedate=2016-03-19}}</ref>, hata hivyo [[theluthi]] [[mbili]] za wakazi huishi katika [[mitaa ya vibanda]] pasipo [[maji ya bomba]] na [[vyoo]] vya kutosha. <ref>[http://www.irinnews.org/news/2006/09/05/lagos-mega-city-slums Lagos, the mega-city of slums]</ref> [[Bandari]] ya Lagos ni bandari kubwa ya Nigeria iko pia kati ya mabandari makubwa ya Afrika. Ina pande tatu ambazo ni kando la kisiwa cha Lagos chenyewe halafu sehemu za [[Apapa]] (penye kituo cha kontena) na Tin Can.<ref>{{cite web|url=http://www.otal.com/nigeria/index.htm |title=OT Africa Line – Nigeria Page |publisher=Otal.com |date=1 February 2007 |accessdate=2 June 2010}}</ref> Bandari imeunganishwa na mfumo wa reli ya Nigeria. Sehemu muhimu ya biashara ya bandari ni [[petroliamu]] inayosafirishwa hapa kwenda kote duniani.<ref>{{cite web|url=http://www.otal.com/Country%20Info%20Images/lagosport.pdf |title=OT Africa Line – Lagos Port Statistics |accessdate=2 June 2010}}</ref> [[Mafuta]] ya [[petroli]] na bidhaa zilizotengenezwa kutoka mafuta hayo ni sawa na [[asilimia]] 14 za [[Jumla ya Pato la Taifa]] (GDP) na 90% za mapato ya [[fedha za kigeni]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html |title=Nigeria |publisher=CIA World Factbook |date=1 February 2007 |accessdate=4 April 2012 |archivedate=2020-08-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831040543/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html }}</ref> == Marejeo == <references/> == Viungo vya nje == {{Lango|Nigeria}} {{commons}} * [http://www.lagosstate.gov.ng Tovuti rasmi ya Lagos] {{Wayback|url=http://www.lagosstate.gov.ng/ |date=20080215013033 }} * [http://www.lagosjudiciary.gov.ng/ State Judiciary] {{Wayback|url=http://www.lagosjudiciary.gov.ng/ |date=20050124234551 }} {{mbegu-jio-Nigeria}} [[Jamii:Miji ya Nigeria]] auvhz3jsy13h8eayv1744thjhyamepj 0 17255 1540154 1500606 2026-05-11T08:47:04Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540154 wikitext text/x-wiki [[File:Master of the bardi saint francis . St. Francis and scenes from his life 13 cent Santa croce.jpg|thumb|Mt. Fransisko na matukio ya maisha yake, mchoro wa [[karne ya 13]].]] '''Ndugu Wadogo''' ni jina la [[Wafransisko]] wa Utawa wa Kwanza. Hapa inaelezwa historia yao na jinsi walivyogawanyika katika mashirika mbalimbali. ==Ndugu Wadogo kupambana hadi kutenganishwa (1226-1517)== [[Image:Cappella Sassetti Confirmation of the Franciscan Rule 2.jpg|thumb|right|"Uthibitisho wa Kanuni ya Kifransisko" kadiri ya [[Domenico Ghirlandaio]] ([[1449]]-[[1494]]), Cappella Sassetti, [[Florence]], [[Italia]].]] ===Mwanzo wa mapambano (1226-1316)=== [[File:Tomb of Saint Francis - Basilica di San Francesco - Assisi 2016.jpg|thumb|left|[[Masalia]] ya Fransiko wa Asizi juu ya [[altare]] ya kanisa la chini ndani ya [[Basilika la Mt. Fransisko]], [[Assisi]].]] Kifo cha [[Fransisko wa Asizi]] kiliwatia Ndugu Wadogo uchungu uliogeuka mapema kuwa mshangao wenye furaha nd. [[Elia Bombarone]] alipowaandikia juu ya ajabu la [[madonda matakatifu]] mwilini mwake lililobaki siri kwa wote, isipokuwa wachache. Ajabu hilo lisingestahili kusisitizwa zaidi kama lisingekuwa na maana na matokeo makubwa kwa historia iliyofuata, hasa kwa sababu lilikuwa jipya: hivyo wengi waliona linamtambulisha [[mwanzilishi]] wao kama [[mtakatifu]] wa pekee aliyerudisha maisha ya Ki[[injili]] ya [[Yesu]] ndani ya [[Kanisa]]; ilikuwa sawa na kusema hata shirika lake ni la pekee. Kwanza alitafsiriwa kuwa [[Yesu Kristo|Kristo]] wa pili, aliyelingana naye katika mengi, hivi kwamba hana mfano kati ya watakatifu na waanzilishi waliomtangulia. Halafu alitafsiriwa kuwa [[malaika]] wa mhuri wa sita mwenye alama ya [[Mungu]] aliye hai ([[Ufu]] 7:2), yaani mtu aliyetabiriwa katika [[Biblia]] kuwa ataingiza [[historia ya wokovu]] katika hatua mpya. Tafsiri zote mbili zilitegemea madonda hayo kama alama ya pekee iliyomtambulisha pamoja na shirika lake. Tukimchunguza kwa upana katika [[mazingira]] yake – ambayo upande mmoja alitokana nayo, na upande mwingine aliyaelekeza kwa nguvu njia mpya – tunaweza kuelewa sababu za msingi za [[mwangwi]] mkubwa aliousababisha kwa upya wa mtindo wa maisha yake, na kwa msimamo ambao aliutekeleza mpaka mwisho, akijua thamani na mvuto wa mfano alioutoa, lakini pia akitambua haja ya kundi lake dogo kugeuka shirika halisi la [[utawa|kitawa]], lenye [[kanuni]] maalumu na miundo ya kufaa. Ushahidi mkuu wa [[karama]] ya pekee ya Fransisko ni jinsi shirika lake lilivyoweza kustawi ajabu bila ya kutegemezwa na uongozi wa [[Kanisa Katoliki]]. Lakini uenezi huo wa kasi kwa wingi wa watu na kwa upana wa maeneo ulisababisha masuala mengi mazito kutokana na tofauti za hali na mazingira. Alipokuwa bado hai, walio wengi kati ya wafuasi wake walimuona mara moja tu au hawakumfahamu kabisa. Hivyo hawakuweza kuelewa zaidi karama yake aliyoifuata kwa ari ambayo tangu aongoke ilikuwa imezidi tu. Basi, kundi la Watumishi na wasomi wa utawa wake, likisaidiwa na viongozi wa juu wa Kanisa, lilimsonga ili alegeze masharti ya ufukara na kulinganisha zaidi shirika lake na yale ya zamani. Kwa karama yake ya pekee aliweza kukabili upinzani huo wote. Juhudi yake ya mwisho ya kuzuia shirika lisipotoke ni [[wasia]] aliouandika ili kusisitiza msimamo wake, kudai kanuni yake isifafanuliwe, pamoja na kukataza wanashirika wasimuombe [[Papa]] hati yoyote. Maelekezo aliyoyatoa humo ili kufafanua na kusisitiza utekelezaji bora wa kanuni yanaonyesha wazi alivyohisi hatari kubwa ya kuacha au walau kulegeza [[kipeo]] cha [[wongofu]] wake. Lakini [[dalili]] mbalimbali zinaonyesha pia kwamba hakujidanganya kuhusu kesho. Kwa hisi yake ya hali halisi na ya mabadiliko yanayofuatana, pamoja na mang’amuzi ya maisha yake, alitaka hasa mfano wake na wa wenzake wa kwanza ubaki msingi imara wa kudumu, kama tukio la kukataa moja kwa moja mambo kadhaa ya zamani na la kuumua maisha ya kesho. Kwa maana hiyo amebaki mhusika mkuu wa [[historia]] yote ya shirika: wingi wa vitabu vilivyoandikwa juu yake unatokana na haja ya ndugu zake wote kudumisha uhusiano naye ili kuathiriwa naye kwa namna moja au nyingine, kama ilivyojitokeza katika matawi mbalimbali. Basi, ndani yake mwenyewe tunaona asili ya mvutano wa kudumu katika historia ya wafuasi wake na ya matawi yote yaliyojitokeza: kuwa na kielelezo kamili cha kufuatwa, lakini pia kukitekeleza kwa kuzingatia madai ya maisha, yaani kujitahidi mfululizo kulinganisha kipeo na hali halisi. Ndipo inapotokea katika historia yote ya Wafransisko ile hali ya kukosa [[utulivu]], ile kani isiyo na mfano katika mashirika mengine yoyote, ambayo ni dalili ya [[uhai]] usiozimika. Kwa sababu hizo ina umuhimu wa pekee [[karne]] ya kwanza ya Ndugu Wadogo, ambapo mfano wa mwanzilishi ulikuwa bado wa jirani na mchakato wa kuingia kikamilifu katika maisha ya Kanisa ulikuwa mgumu zaidi, kwa sababu muundo wake wenye miaka elfu na zaidi ulikabiliwa na magumu mengi ya ndani na ya nje. Miaka michache baada ya kifo cha Fransisko, utawa wake ulijitokeza [[chachu]] bora ukapata sura maalumu katika mvutano wa kusisimua kati ya [[mapokeo]], yaliyomzingatia zaidi mwanzilishi, na hali halisi za maisha zilizokuwa zinadai mabadiliko. Miaka hiyo ilizidi kutokeza tofauti kati ya wale wachache walioshi karibu naye tangu mwanzo na kuambukizwa umotomoto wake, na wale wengi waliojiunga na shirika lililokwishafanikiwa. Ilikuwa wazi kwamba, kwenye [[umati]] wa watawa, ni lazima kuzingatia [[sheria]] zaidi na zaidi; lakini wafanye nini ili wasiachane hivyo na nia ya mwanzilishi? Ndilo suala lililowachoma na kuwagombanisha. Wanahistoria wa leo wanaweza kutambua kwa urahisi kuliko wao kwamba [[chemchemi]] ileile moja ilikuwa inabubujikia pande mbili ambazo kwa namna tofauti zikaja kuathiri kwa nguvu kubwa [[Kanisa la magharibi]]. Thamani yake inathibitishwa na wale wote waliochota kwa Fransisko na kwa wafuasi wake jambo hili au hili. Miaka ya mwisho ya maisha yake, pamoja na kuzidi kuheshimiwa, alizidi pia kuonekana anazuia shirika lisifuate mkondo wa historia ndani ya Kanisa. Pamoja na kukiri [[utakatifu]] wake na wa karama yake asili, wengi waliona haja ya kuondoa kizuio hicho: ndiyo kazi aliyoikabili ndugu wa kwanza kuchaguliwa mwandamizi wa mwanzilishi baada ya kifo chake: nd. [[Yohane Parenti]] ([[1227]]-[[1232]]). Uchaguzi wake unaonekana kuwa tokeo la [[tathmini]] makini juu ya mahitaji ya shirika: alikuwa mtu mkomavu (aliingia utawani pamoja na mwanae) ambaye alishiriki kwa jirani maisha asili ya Fransisko, lakini pia alipata mang’amuzi mengine kama Mtumishi wa [[Hispania]]. Hivyo aliweza kulinganisha mitazamo tofauti na kuchukua maamuzi ya kufaa akitegemea pia ujuzi wake wa sheria. Tarehe [[16 Julai]] [[1228]] alifurahia [[ibada]] ya fahari ya kumtangaza Fransisko kuwa mtakatifu, akimuachia nd. Elia kazi ngumu ya kumjengea [[kanisa]] ambalo lionyeshe alivyoheshimiwa na waamini wote. Lakini ilimbidi pia kukabili masuala yote yaliyojitokeza shirikani kutoka nchi mbalimbali sana. Hasa lile la msingi lililozidi kusumbua ndugu wengi, kadiri walivyozidi kung’amua ugumu wa kutekeleza kanuni jinsi ilivyo bila ya kuifafanua kama ulivyodai wasia wa mwanzilishi. [[Image:Anthony pereda.jpg|thumb|right|[[Antoni wa Padua]] ([[1195]] hivi - [[1231]]) akimpakata [[Mtoto Yesu]], [[mchoro]] wa [[Antonio de Pereda]] ([[1611]] hivi - [[1678]])]] Basi, yalizuka mabishano makali kati ya walioshikilia wasia huo na wale waliotaka shirika liweze kushindana na mashirika mengine. Yeye na Watumishi wengine kutoka kanda mbalimbali (mmojawao [[Antoni wa Padua]]) wakadhani utatuzi unaweza kutokea kwa Papa tu. Akipokea ombi lao, [[Papa Gregori IX]] ([[1227]]-[[1241]]) alitoa tamko rasmi la kwanza juu ya kanuni (1230), akitumia [[mamlaka]] yake ya Kipapa na hasa ujuzi wake wa nia ya Fransisko (ndiye aliyemsaidia kutunga kanuni alipokuwa bado [[Kardinali]], jina lake Ugolino). Kuhusu wasia alitamka kuwa si sheria inayowabana Wafransisko wasiweze kufafanua kanuni yao wala kufafanuliwa na Kanisa, wala kuomba wala kupewa hati na fadhili za Papa. Sababu ya msingi ni kuwa Kanisa liko juu kuliko kanuni. Kwa kukabili suala hilo kwa mtazamo wa sheria, alikata hamu ya mwanzilishi ya kuiona kanuni kama kituo cha kuanzia safari tu, si kituo cha mwisho. Kwa namna hiyo aliwaingiza zaidi Ndugu Wadogo ndani ya kawaida ya Kanisa. Upande wa [[ufukara]] kwa jumla alitetea msimamo wa mwanzilishi (kwa jinsi alivyomheshimu hata akamtangaza mtakatifu karibu bila ya [[kesi]]), ila aliulegeza kiasi, kwa lengo la kufanikisha zaidi [[utume]] wa Ndugu Wadogo na hivyo kurekebisha Kanisa lililokuwa na hali mbaya kiroho. Kwa ajili hiyo aliwapa pia hati na ruhusa nyingi za pekee dhidi ya mamlaka ya Ma[[askofu]] na ma[[paroko]]. Hivyo njia ikawa wazi kuligeuza shirika la wadogo wanaohubiri [[toba]] kwa [[unyenyekevu]] chini ya [[padri]] yeyote, liwe shirika imara lililo chini ya Maaskofu kwa machache tu. Mageuzi hayo, yaliyosababisha kwa muda mrefu upinzani mwingi wa Maaskofu na mapadri [[wanajimbo]], yalichangiwa pia na ustawishaji wa [[elimu]] ndani ya shirika uliozidi kuwalinganisha Ndugu Wadogo na watawa wengine na kuongeza idadi ya mapadri kati yao. Baada ya nd. Yohane Parenti alichaguliwa nd. Elia, ambaye awali aliteuliwa na Fransisko kuwa Mkuu wa utawa. Kwa wakati huo, jamaa ya kwanza ilipogeuka shirika halisi, alihitajika kiongozi mwenye msimamo na pengine ukali pia. Mt. Fransisko alijieleza kwamba hapendi kutesa, ingawa anaweza. Basi, akamuachia nd. Elia ambaye, mwanzilishi akiwa bado hai, alifuata maelekezo yake, ingawa alimueleza maoni yake pia kuhusu utungaji wa kanuni, hasa kwa lengo la kufanya iwezekane kwa kiongozi kudai utekelezaji wake. Katikati ya vipindi viwili vya uongozi wake ([[1221]]-[[1227]], halafu [[1232]]-[[1239]]) alimjengea Mt. Fransisko kanisa zuri sana, halafu jirani nalo [[konventi]] kubwa mno, ili kushindana na [[abasia]] za [[Wabenedikto]]. Pia alionyesha ushindani fulani na nd. Yohane Parenti, hata akahamisha [[masalia]] yake bila ya kibali chake, akasababisha vurugu kutoka kwa Waasizi. Ulijitokeza hivyo mvutano kati ya asili ya utawa huko [[Asizi]] na hali yake mpya ya kimataifa. Kwa kumchagua tena [[bradha]] huyo, shirika lililenga kuleta usuluhisho kati ya pande hizo mbili: si kurudia maisha ya awali, bali kuokoa usawa kati ya [[makleri]] na mabradha. Nd. Elia alimgeuza mwanzilishi kuwa fahari ya shirika kuliko kielelezo cha kufuatwa. Mwenye vipawa na elimu, aliathiri sana viongozi wa [[dini]] (Gregori IX) na wa siasa ([[kaisari]] [[Federiko II]]), alistawisha [[misheni]] huko Mashariki na kukuza nyumba za masomo, lakini pia alidhulumu vikali watetezi wa kanuni, kama [[Kaisari wa Speyer]]. Bila ya kuweza kutembelea kanda za shirika, alishika uongozi wote mikononi mwake, akichagua Watumishi na walinzi, akihamisha ndugu, akituma wawakilishi wake huko na huko wasimamie (pengine bila ya [[busara]]) kazi ya Watumishi, na akikataa kuwasikiliza na kuitisha mkutano mkuu. Pamoja na hayo, fahari zake binafsi, [[ushuru]] aliowatoza mfululizo Watumishi (kwa ajili ya [[ujenzi]] n.k.), msisitizo wa kwamba kila ndugu ajishughulikie badala ya kusaidiwa na mabradha, vilisababisha hatimaye [[njama]] dhidi yake, hadi Gregori IX akaitisha na kuendesha mkutano mkuu ambao ulimuondoa madarakani na kutunga sheria za kupunguza mamlaka ya Mtumishi mkuu. Badala yake alichaguliwa nd. [[Alberto wa Pisa]] ([[1239]]-[[1240]]), Mtumishi wa [[Uingereza]], kanda ambayo kuliko zote ilikua mbali na Mt. Fransisko na kujali elimu. Ingawa alikufa baada ya miezi michache tu, uchaguzi wake ulionyesha kwamba maendeleo ya shirika, yaliyotakiwa na viongozi wa Kanisa na ndugu walio wengi, yataanza tena kusonga mbele moja kwa moja. Kwamba maendeleo hayo yalikuwa kinyume cha nia asili ya mwanzilishi (walivyosisitiza wenzake na wengineo waliomfahamu vizuri) haikuwa kizuio kwa umati walioridhika kutekeleza amri za kanuni, kuwa mafukara kuliko watawa wengine na kuheshimiwa na waamini pia kwa niaba ya mzee wao aliyezidi kutazamwa mkuu ajabu. Baada yake akachaguliwa nd. [[Aimoni wa Faversham]] (1240-1244), Mwingereza [[mwanateolojia]] aliyeongoza upinzani dhidi ya nd. Elia. Ndiye aliyelipatia shirika sura ya kudumu kufuatana na mfano wa [[Wadominiko]] upande wa muundo, utume, masomo na [[liturujia]]. Taratibu za maisha zikazidi kufuata mitindo ya [[umonaki|kimonaki]], pamoja na watawa kujitafutia visingizio vya kisheria wasibanwe nazo. Makao ya kifukara ya upwekeni yalizidi kuachwa ili wanashirika wahamie nyumba kubwa za mijini, zenye makanisa makubwa ambamo wafanye utume, wakiwanyang’anya maparoko waamini na [[sadaka]] zao. Alikubaliwa na Gregori IX kwamba Watumishi wa kanda pia waweze kuruhusu ndugu wakahubiri. Kama alivyofanya mwenyewe huko [[Paris]], Ndugu Wadogo wakazidi kushika nafasi kwenye [[vyuo vikuu]] na vinginevyo, na kuwa na uzito mkubwa ndani ya Kanisa, jambo lililowasogeza mbali na [[udogo]] uliowapasa. Badala ya ndugu wote kuwa sawa, mabradha wakanyimwa kabisa nafasi za uongozi na kukubaliwa tu kutoa huduma ndogondogo za nyumbani ([[bustani]] n.k.), wakiwaachia raia huduma duni zaidi. Kazi za mikono nje ya konventi zilikatazwa; badala yake ile ya kuombaomba ikaja kusifiwa na kushika nafasi ya kwanza upande wa [[uchumi]]. Zilipangwa pia njia za hakika za kupata mahitaji, hasa kwa nyumba za masomo. Alipokufa, mvutano ndani ya shirika ulijitokeza kwa nguvu. Mtumishi mkuu aliyechaguliwa, nd. [[Kreshensi wa Iesi]] ([[1244]]-[[1247]]) akiona kwamba Fransisko alitazamwa bado na wote kuwa kielelezo cha wadogo, aliagiza mapema zikusanywe habari zote juu yake, halafu akamuagiza nd. [[Thoma wa Celano]] aandike upya maisha ya mwanzilishi. Waliolilia hali ya awali (wenzi wa Mt. Fransisko na ndugu “wenye ari”) walipoona Mtumishi mkuu hakubaliani nao, walichagua wajumbe 72 wakajieleze kwa [[Papa Inosenti IV]] ([[1243]]-[[1254]]) ili aingilie kati. Lakini Kreshensi aliwasema kwa Papa na kumuomba awaadhibu; mwenyewe aliwatawanya wengine ili awavunje nguvu. Papa, akiwa [[mwanasheria]] mwenye hakika kuhusu ukuu wa mamlaka yake, aliona kanuni ya Ndugu Wadogo, kama kanuni nyingine zote, ni sheria tu ambayo Papa anaweza kuifanyia lolote; vilevile aliona shirika lao kuwa kama mengine yote akalisukuma lizidi kutia maanani elimu. Hivyo alitoa ([[1245]]) tamko la pili juu ya kanuni ili kuilegeza: hasa alitamka kuwa vitu vyote ambavyo shirika linavyo, kama si vya wafadhili tena, basi ni vya Papa. Hivyo kwa kutofautisha kutumia vitu na kuvimiliki kisheria, Ndugu Wadogo waliweza kujidai mafukara ingawa wanatumia vingi, eti si vya kwao! Lakini wengi hawakuridhika na ujanja huo, usiolingana na roho ya Kiinjili ya Fransisko, wala na dhuluma za nd. Kreshensi dhidi ya ndugu wenye [[ari]]. Basi, katika mkutano mkuu ulioagizwa na Papa walimuondoa madarakani wakamchagua [[Yohane wa Parma]] ([[1247]]-[[1257]]), mtu wa kufaa sana kwa elimu na utakatifu, aliyeongoza hasa kwa mfano wa maisha yake bora. Kitu cha kwanza alifuta lawama na adhabu zote dhidi ya ndugu wenye ari. Halafu akatembelea kwa miguu kanda zote akiwa na [[kanzu]] moja tu tena kikuukuu na kuamsha nia ya kushika kanuni na wasia. Ingawa aliwahi kufundisha katika vyuo vikuu vitatu, alikusudia hasa kurudisha shirika katika hali ya mwanzoni, kwa kukataa [[fadhili]] za Papa na kwa kuheshimu Maaskofu na mapadri. Hivyo mkutano mkuu (1254) ulisimamisha utumiaji wa fadhili kadhaa. Lakini, alivyosema [[Egidi wa Asizi]] (+[[1262]]), juhudi hizo nzuri zilikuwa zimechelewa zisiweze kurekebisha shirika lote. Wapinzani walimshtaki Yohane kwa Papa, akalazimika kujiuzulu. Mkutano mkuu ulitaka aendelee, lakini mwenyewe hakurudi nyuma. Hatimaye aliombwa amchague mwandamizi wake, naye akamtaja [[Bonaventura wa Bagnoregio]] akaenda kuishi upwekeni kwa miaka 30, akikataa mara mbili ukardinali. [[Image:François, Claude (dit Frère Luc) - Saint Bonaventure.jpg|thumb|left|[[Bonaventura wa Bagnoregio]] ([[1221]] - [[1274]]), mchoro wa [[Claude François]], [[1650]]-[[1660]] hivi.]] Bonaventura aliweza kuongoza muda mrefu ([[1257]]-[[1274]]) kuliko waliomtangulia. Kufuatana na [[tabia]] na [[malezi]] yake (alijiunga na shirika huko Paris), yeye alikubali hali ilivyo na kujitahidi kuepusha shirika na hatari za nje na za ndani alizoziona mapema. Upande wa ndani, kielelezo cha Fransisko kilitakiwa kuzingatiwa na wote kwa [[umoja]], bila ya kupishana kuhusu namna ya kukitazama. Kwa ajili hiyo Mt. Bonaventura alitunga [[kitabu]] rasmi cha maisha yake kilichopitishwa na mkutano mkuu hata ukaagiza maandishi yote yaliyotangulia yateketezwe. Ndivyo shirika lilivyopotewa kwa muda mrefu na habari nyingi muhimu juu ya mwanzilishi. Kitabu alichokiandika, bila ya kusema [[uongo]], kinasisitiza mang’amuzi yake bora ya kiroho kwa kuficha mambo fulanifulani kuhusu kipeo cha udogo. Kinaleta baadhi tu ya matendo na mafundisho ya Fransisko yaliyochaguliwa kwa makini ili kumchora kama mfano kamili wa Kristo msulubiwa, na hasa kama yule malaika wa mhuri wa sita mwenye alama (madonda matakatifu) ya Mungu aliye hai aliyetabiriwa na Ufu 7:2 kuwa ataleta Injili ya milele, yaani kanuni yake! Ndugu Wadogo walimuona hivyo mwanzilishi wao wakajiona ndio shirika jipya ambalo lilete Kanisa la Kiroho lenye kufuata ufukara kadiri ya [[unabii]] na mafundisho yaliyolaaniwa ya [[abati]] [[Yohakimu wa Fiore]] (+[[1202]]). Mt. Bonaventura aliheshimu ufukara kama sifa kuu na utukufu wa shirika, ingawa alifurahia baadhi ya mabadiliko yaliyotokea. Kwake elimu pamoja na utume ni sehemu ya lazima ya utendaji wa Kifransisko ndani ya Kanisa. Kwa ajili hiyo alikubali bila ya wasiwasi matamko ya Mapapa juu ya kanuni kama ufafanuzi rasmi wa wachungaji wakuu wa Kanisa na wa shirika pia, pamoja na ruhusa walilolipatia shirika, ingawa kwa udogo alipenda kupatana na Maaskofu na maparoko. Alijipangia kulinganisha uaminifu kwa kanuni na mabadiliko ya shirika, akionyesha hayo hayaendi kinyume cha nia ya mwanzilishi. Ili athibitishe hayo ilimpasa kuziondolea lawama msingi wowote kwa kuadhibu vikali waliovunja kanuni. Basi, chini ya uongozi wake shirika likatulia, kwa jinsi alivyoweza kulinganisha [[upendo]] kwa Fransisko na [[furaha]] kwa mabadiliko, hamu ya kuishi upwekeni na utetezi wa konventi za mijini. Kwa nje shirika likazidi kuheshimiwa na kushika nafasi katika maisha ya Kanisa (utume mbalimbali, uchaguzi wa Papa, [[Mtaguso mkuu]]). Lakini mafanikio hayo yalizidisha [[kiburi]] cha wanashirika na upinzani wa Maaskofu na maparoko dhidi yao. Alipokuwa bado Paris huo ulikuwa umeungwa mkono na [[chuo kikuu]]: hapo hazikupingwa tu ruhusa kadhaa walizopewa Ndugu Wadogo na Wadominiko, bali msingi wenyewe wa mtindo wa maisha yao. Baada ya yeye na [[Thoma wa Akwino]] kuutetea, Papa alilaani upinzani na kusifu sana mtindo huo wa Kiinjili. Mwalimu huyo kuchaguliwa kuwa Mtumishi mkuu kukawa ushindi mwingine mkubwa chuoni. Katika miaka yake ya mwisho ilimbidi tena kutetea shirika lake kwa maandishi pia. Bonaventura akafa akiwa Kardinali askofu, wakati wa [[Mtaguso II wa Lyon]], ambao ulihatarisha [[mashirika ya Ombaomba]], lakini hatimaye ulipitisha tu hati ya kuyafuta yote isipokuwa Wadominiko na Wafransisko, pamoja na [[Waaugustino]] na [[Wakarmeli]]. Hata hivyo iliwabidi hao wapatane na wanajimbo kwa kujinyima baadhi ya ruhusa walizopewa. Mapapa waliofuata wakaendelea kuwarudishia au kuwanyang’anya tena, mpaka [[Mtaguso wa Vienne]] ([[1311]]-[[1312]]) ulipofaulu kuwatungia sheria ya kudumu: kwamba kuhusu maisha yao ya ndani na uongozi wawe chini ya Papa moja kwa moja, ila kuhusu utume nje ya makanisa yao wawe chini ya Maaskofu na maparoko. Watumishi wakuu waliofuata hawakujaribu kuacha nyayo za Bonaventura; hata ushindani ulipozuka tena ndani ya shirika, hakuna aliyethubutu kukanusha ubora wa kazi yake. Hata hivyo mambo yakawa magumu kiasi kwamba suala la ndugu “wa Kiroho” (yaani wenye nia ya kushika kanuni kadiri ya [[Roho Mtakatifu]]) likawa zito kwa Kanisa lote. Wakati wa Mtaguso II wa Lyon, baadhi ya ndugu walijiandaa kukataa maagizo waliyoambiwa watapewa kinyume cha [[haki]]. Upinzani wao ukalipuka hasa baada ya [[Papa Nikola III]] ([[1277]]-[[1280]]) kutoa hati nyingine juu ya kanuni ([[1279]]) ili kuwaondolea Ndugu Wadogo wasiwasi wowote kuhusu namna ya kuitekeleza, pamoja na kuwatetea dhidi ya maadui wa nje. Hati hiyo inafuata kabisa msimamo wa Bonaventura kuhusu matumizi ya kifukara kweli: Ndugu Wadogo hawana haki ya kutumia vitu, ila wanaruhusiwa kuvitumia kadiri ya ufukara na uduni. Ingawa hati hiyo ilitungwa kwa busara sana, baada ya kamati kabambe kuiandaa kwa miezi miwili, utekelezaji wake ukaja kusababisha mabishano makubwa kwa miaka mingi, kuanzia [[Ufaransa]] Kusini na [[Italia]] ya Kati. Mwakilishi bora wa msimamo mkali ni nd. [[Petro wa Yohane Olivi]] (+[[1298]]), aliyeunganisha pande hizo mbili tofauti: wa kwanza ulitegemea ujuzi mkubwa ukaathiri zaidi Kanisa kwa ufundishaji, uchungaji na uanzishaji wa jumuia za waamini zilizowaunga mkono; wa pili ulitegemea zaidi kumbukumbu chungu za wenzi wa Mt. Fransisko na matabiri juu ya [[dhuluma]] utawani ukaishia kuathiri shirika (hata kwa utunzi wa vitabu muhimu, hasa cha [[Ubertino wa Casale]] +[[1329]]), lakini pia kufanya [[umisionari]] mkubwa hadi [[India]] na kuuchochea kama sehemu ya uaminifu wao kwa kanuni. Mabishano yalichangiwa na Mtumishi mkuu kukosekana muda mrefu au kulemewa na majukumu mengine kutoka kwa Papa. Viongozi waliofuatana katika ngazi mbalimbali, mara walijaribu kukomesha vikali msimamo mkali, mara waliuunga mkono. Mapapa kadhaa walitumia nguvu, isipokuwa [[Papa Selestini V]] ([[1294]]), aliyetazamwa kuwa “Papa wa kimalaika” atakayeanzisha Kanisa la Kiroho. Yeye aliwaruhusu waliotaka wajitenge na “jumuia” (walivyojiita umati wa ndugu waliopenda maendeleo) wakaishi upwekeni wakifuata kanuni na wasia bila ya kujali matamko ya Kanisa. Ilikuwa mara ya kwanza kwa shirika kugawanyika. Alipojiuzulu, mwandamizi wake [[Papa Bonifasi VIII]] ([[1295]]-[[1303]]) alifuta mara maamuzi yake yote, na katika miezi michache iliyofuata aliwaagiza hao [[Waselestini]] warudi shirikani, akamuondoa madarakani Mtumishi mkuu aliyewatetea, akamweka mwingine kinyume chao, akawakatalia wasikate rufaa kwake dhidi ya dhuluma. Viongozi wao, nd. [[Liberato wa Macerata]] (+[[1307]]) na nd. [[Anjelo Klareno]] (+[[1337]]), walikimbilia [[Ugiriki]] wasije wakafungwa tena (waliwahi kukaa gerezani zaidi ya miaka 10). Jina la ndugu “wa Kiroho” likawa na maana mpya baadhi yao walipopinga uongozi wa Kanisa, wakitangaza ubatili wa kujiuzulu kwa Selestini V na wa kuchaguliwa Bonifasi VIII; halafu wakadai Mapapa waliotoa matamko juu ya kanuni kuwa wazushi. Kinyume na mtangulizi wake, [[Papa Klemensi V]] ([[1305]]-[[1314]]) alipenda kusikiliza wote, halafu akatoa ([[1312]]) tamko jipya juu ya kanuni ili kuondoa wasiwasi hasa kwa kubainisha amri za kanuni na kiasi ambacho zinawabana Ndugu Wadogo. Ingawa hakukubali msimamo wa ndugu “wa Kiroho” kuhusu mamlaka ya Kanisa juu ya kanuni, aliwaweka chini ya ulinzi wake; viongozi waliowadhulumu waliondolewa, na makosa dhidi ya ufukara yalirekebishwa ili kukwepa [[farakano]]. Lakini ikawa bure. ===Marekebisho na utengano (1316-1517)=== Kiburi kilichowapata Ndugu Wadogo katika karne yao ya kwanza, kutokana na mafanikio yao na mashindano na Maaskofu, kikafikia upeo walipopingana na Papa pia, ambaye mamlaka yake ilikuwa imeanza kupunguza. Ndipo shirika lilipopitia hatari kubwa kuliko zote za historia yake. Mara baada ya kuchaguliwa, [[Papa Yohane XXII]] ([[1316]]-[[1334]]), akisukumwa na Mtumishi mkuu nd. [[Mikaeli wa Cesena]] ([[1316]]-[[1328]]), alifululiza kutoa amri zilizolenga kukomesha ndugu “wa Kiroho”, mpaka 4 kati yao walichomwa moto sokoni. Hapo uasi wa wengi ukawa wazi usijali kutengwa na Kanisa wala kuhukumiwa adhabu ya kifo. Hasa [[Waklareno]] wakaendelea hivyo zaidi ya miaka mia mpaka [[Yohane wa Capestrano]] na [[Yakobo wa Marka]] walipowapatanisha na Kanisa ([[1430]] hivi), hata wakarudi chini ya Mtumishi wa shirika lote (1473) wakiwa na Makamu maalumu wa kwao. Mwaka [[1323]] Papa, akiendelea na [[vita]] vyake, alitoa hati ya kulaani dhana ya Ndugu Wadogo wote (iliyokubaliwa na mkutano mkuu [[1322]]) kuwa Kristo na [[Mitume wa Yesu|mitume]] hawakumiliki chochote wala binafsi wala kwa pamoja. Badala ya kukubali tamko hilo, Mtumishi mkuu na wanashirika karibu wote walilikataa hata kumtangaza Yohane XXII kuwa [[mzushi]]. Mfalme mkuu wa [[Ujerumani]], ili apate nguvu dhidi ya Papa, akawapokea Ndugu Wadogo chini ya ulinzi wake akafanya mmojawao atangazwe kinyume cha sheria kuwa ni Papa badala ya Yohane XXII (bado hai). Baadaye kidogo uasi huo ukaisha, lakini matokeo ya kwazo kubwa hivi yalichangia sana kudidimia kwa shirika. Matukio mengine ya nje yaliyochangia ni: [[vita vya miaka mia]] (1339-1453) katika sehemu kubwa ya [[Ulaya]]; [[tauni]] (1348-1350) iliyoua thuluthi mbili za wanashirika (matokeo yake waliobaki walikusanyika katika konventi kubwa zenye hali nzuri zaidi kiuchumi, walipunguza utume na kupokea miito bila ya kuichuja); [[farakano la Kanisa la Magharibi]] (1378-1418) lililoleta fujo na utovu wa nidhamu; hatimaye kufifia kwa tunu bora za [[karne za kati]]. Upande wa ufukara uamuzi wa Yohane XXII wa kulinganisha Ndugu Wadogo na mashirika mengine ulisababisha hao wasimamie mali na kutumia pesa (hata za binafsi) kinyume cha kanuni. Kilele cha fujo kikawa miaka ya farakano la Magharibi, ambapo kwa wakati mmoja kulikuwa na Watumishi wakuu wawili au watatu, kila mmojawao akimfuata Papa wa [[Roma]], au yule wa [[Avinyoni]] au hatimaye yule wa [[Pisa]]. Hata hivyo baadhi yao waliongoza vizuri na kuchangia amani ya Kanisa hadi ulipopatikana [[umoja]] wake na wa shirika mwaka 1418. Pamoja na matatizo hayo yote, kuanzia mwaka 1334 baadhi ya wanashirika [[Italia]], halafu [[Hispania]] na Ufaransa, walijiombea ruhusa ya Mtumishi mkuu au ya Papa waweze kuishi kijumuia kadiri ya kanuni, bila ya kutumia fadhili za kuilegeza. Wakati huo marekebisho ya namna hiyo yalitokea hata katika mashirika mengine, ingawa kwa kiasi kidogo zaidi. Ni kwamba kati ya Wafransisko kuna utata wa kudumu kuhusu namna ya kulinganisha kipeo asili na maisha halisi, au sehemu mbalimbali za karama ileile: katika karne XIV-XV utata huo ulisababisha mapambano ya kishujaa. Walioanzisha [[urekebisho]] walikuwa watawa (wengi wao mabradha wasio na elimu) wasioridhika na hali ya shirika. Wakililia hali ya mwanzoni, walilaumu maisha ya wenzao na uongozi wa Watumishi. Hao waliitikia kwa ukali wakijisingizia wanapaswa kudumisha nidhamu na kutetea haki ya walio wengi ya kutumia ruhusa za Kanisa. Kwa kawaida waanzilishi wa marekebisho hawakuwa watakatifu, bali nia yao ilichanganyikana na upungufu wa unyenyekevu na [[utiifu]]. Wakidai haki ya kufuata kanuni “Kiroho” kadiri ya sura ya 10, walikimbilia ngazi za juu kwa msaada wa wanasiasa ambao – sawa na watu wa kawaida – kila mara walipendelea urekebisho. Kisha kukubaliwa, marekebisho yakavuta miito bora: k.mf. kati ya mwaka 1402 na 1416 walijiunga na [[Waoservanti]] [[Bernardino wa Siena]], Yohane wa Capestrano, [[Alberto wa Sarteano]] na Yakobo wa Marka ambao wanaitwa “nguzo nne za Oservansya (= kushikakanuni)”. Marekebisho yote, pamoja na kusisitiza ufukara, yalijali sana [[kimya]] na [[sala ya moyo]] upwekeni. Kama tunda la maisha ya namna hiyo yalifanya pia kazi kubwa tena bora ya kuhubiri, na hivyo kurudisha ule uwiano aliokuwa nao mwanzilishi. Mwishowe haki ya kushika kanuni kiaminifu ikatambulikana na Kanisa. [[Image:Saint Bernardino of Siena.PNG|thumb|[[Bernardino wa Siena]] ([[1380]]-[[1440]]), mchoro wa [[Jacopo Bellini]] ([[1400]] hivi - [[1470]] hivi).]] Mahali pa kwanza walipokusanyika ni makao ya upwekeni ya [[Brogliano]] karibu na [[Asizi]]. Aliyestawisha zaidi kwanzia mwaka 1368 ni [[Paolucho Trinci]] (+1390), bradha aliyefanywa mkurugenzi wa jumuia zilizofuata urekebisho Italia, akiwa na haki ya kupokea wanovisi na kuanzisha nyumba nyingine. Dhidi ya upinzani wa Watumishi, [[Mtaguso wa Konstans]] (1415) uliwaruhusu Waoservanti kuenea katika kanda zote za shirika, kupokea wanashirika wote watakaopenda kujiunga nao, tena kuwa na kiongozi maalumu, yaani Watunzaji wao wawe chini ya mmojawao kama makamu wa Mtumishi mkuu badala ya kubaki chini ya Watumishi wa kanda. Hata hivyo marekebisho mengine yaliyokwishaanza ([[Wavilyakresi]], [[Wakoleta]], [[Waamadei]] na Waklareno) hayakupenda kujiunga na Waoservanti. [[Wakonventuali]] walipinga vikali uamuzi wa [[Mtaguso]], na juhudi za Mapapa hazikuweza kurudisha amani, kwa kuwa hao hawakukubali kurekebishwa, wala Waoservanti kukaa chini yao. Wakati majaribio mbalimbali yalipoendelea kushindikana, Oservansya ikaenea na kustawi, hadi [[Papa Eugenio IV]] (1431-1447) alipoiruhusu kujifanyia mikutano mikuu na ya kanda ili kujichagulia viongozi (1446). Ushindi mwingine ukawa tangazo la kuwa Bernardino wa Siena, Mkuu wake wa kwanza, ni mtakatifu (1450). [[Papa Leo X]] (1513-1521) alifanya jaribio la mwisho alipoitisha mkutano mkuu wa wote pamoja (1517), wakiwa na viongozi wa marekebisho mengine. Wakonventuali wakakataa tena shirika lote lisifuate urekebisho wala kuongozwa na Mwoservanti. Basi, Papa akaamua kuwatenganisha moja kwa moja, na kupindua uhusiano kati yao: Waoservanti wawe na hadhi ya kuwa ndio shirika halisi (OFM), wakati waliotetea maisha yaliyofuatwa katika konventi kubwa wakakubaliwa kuendelea nayo kwa kutumia fadhili halali walizopewa, lakini kama tawi tu (OFMConv). Alimlazimisha Mtumishi mkuu wa Wakonventuali kujiuzulu na kukabidhi mhuri wa shirika kwa Waoservanti, ambao Mtumishi wao aitwe Mtumishi mkuu wa shirika lote, likiwa ni pamoja na marekebisho mengine. Wakonventuali wasishiriki tena uchaguzi wa Mtumishi mkuu, wala kiongozi wao asiitwe Mtumishi bali Mwalimu mkuu tu! Hata hivyo wasisumbuliwe kwa kutumia fadhili walizopewa na Kanisa. Waoservanti wabaki na nyumba zao, na Wakonventuali na nyumba zao, bila ya kuvuka toka upande mmoja kwenda upande mwingine. Ingawa hakuna takwimu ya wanashirika kabla ya karne XVII, tunaweza kuwakadiria kutokana na idadi ya nyumba na ya wastani wa ndugu walioishi katika nyumba: *mwaka 1226: ndugu 5,000; *mwaka 1300: ndugu 40,000; *mwaka 1400: ndugu 25,000; *mwaka 1517: ndugu 50,000 na zaidi (elfu 20 au 25 Wakonventuali na 30 au 32 Waoservanti) ===Maisha ndani ya shirika (1226-1517)=== Kujua maisha ya ndani ya shirika lolote ni muhimu kuliko kujua matukio makuu ya miundo yake. Basi, tuone jamaa ya Ndugu Wadogo ilivyoendelea kwa ndani katika karne tatu za kwanza tulizokwishaziona. Baada ya kifo cha mwanzilishi wanashirika walizidi kumiminika mijini, katika konventi kubwa zaidi na zaidi, na zenye sura ya kimonaki zaidi na zaidi (kanisa kubwa, ukumbi wa mikutano, ua, bustani na kuta za kandokando…). Kanuni iliendelea kuzingatiwa, lakini kwa mtazamo wa kisheria, kufuatana na matamko ya Mapapa juu yake. Ufukara mkuu ukaja kuwa sifa maalumu za kujitangazia shirika bora kuliko mengine, pamoja na kujipongeza kwa kuwa na mwanzilishi aliye Kristo wa pili, mtakatifu kuliko wengine (tazama ngao ya shirika ya karne XV yenye msalaba iliposulibiwa pamoja mikono ya Kristo na Fransisko). Lakini utekelezaji ukawa wa kinafiki sana, k.mf. tendo la ndugu kusafiri na boi ambaye amchukulie pesa asije akazigusa mwenyewe lilihukumiwa tayari na katiba ya [[Narbona]] (1260) iliyotungwa kama kinga ya kanuni, halafu ikarekebishwa mara nyingi ili kudhibiti makosa yaliyojitokeza pamoja na kudumisha [[usawa]] katika sura ya nje ya watawa na katika matumizi ya kila siku. Kimya kilichosisitizwa na Fransisko kama sharti la [[sala]], kikaja kuratibiwa kwa mfano wa [[monasteri]]: kwamba kimya kikuu kiwe cha kudumu katika kanisa, [[maktaba]], vyumba vya kulala, ua na mezani wakati wa kula. Zaidi ya hicho, kitunzwe daima na popote kimya cha Kiinjili, yaani kukwepa maneno yoyote yasiyofaa (Mathayo 12:36). Katiba haikuzungumzia maburudisho, lakini sikukuu zilikuwa na nafasi za kufurahia udugu (vyakula na [[divai]], nyimbo, maigizo na michezo), ingawa ilikatazwa mara nyingi ndugu wasipite [[kiasi]]. Hatujui vitendo vya [[toba]] vya kijumuia vilipoanza; lakini mwanzoni mwa karne XIV Ndugu Wadogo walikuwa wakijipiga mijeledi kila siku ya [[Kwaresima]], halafu mara tatu kwa juma nyakati nyingine. Adhabu alizozitoa mwanzilishi zikaja kuongezwa chini ya Elia hata kuratibiwa na sheria. Mapema ulifuatwa mfano wa Wadominiko wa konventi zote kuwa na ma[[gereza]], ila yajali utu. Wasiojirekebisha wafukuzwe shirikani. Mpaka mwaka 1239 ndugu wakleri na mabradha waliishi kwa usawa alivyotaka Fransisko. Baadaye shirika likabadilika na kuwa la kikleri. Sababu ni mbalimbali: heshima kubwa ya mwanzilishi kwa mapadri, ongezeko la mapadri kwa idadi na ubora, chuki ya wengi kwa sera ya Elia aliyependelea mabradha wenzake katika uongozi. Miaka miwili tu baada ya kumuondosha, mabradha wakajikuta hawaruhusiwi tena kuwa na cheo chochote, halafu ikakatazwa wasipokewe tena shirikani, isipokuwa kwa sababu ya pekee. Pia mabradha walifungiwa kabisa mlango wa ukleri kwa kufafanua visivyo maneno ya kanuni yasemayo, “wasio na elimu wasijisumbue kusudi waipate”. Basi, baada ya katazo la kufanya kazi za mikono nje ya konventi kama zamani, sura ya bradha Mfransisko ikawa kwa karne nyingi ile ya mtu ambaye hana sauti wala [[kura]], amekusudiwa kutoa huduma za konventini na kuombaomba, ambaye heshima yake kubwa ni kuwatumikia wanashirika mapadri. Hivyo miito ya namna hiyo haikutoka tena kwa watu wenye elimu wenye kulenga utakatifu wa Kifransisko, bali kwa watu wadogo, wasiojua kusoma, wasio na mbele wala nyuma, ambao wengi wao waliingia utawani kujitafutia tu maisha ya hakika. Hapo ilibidi wachujwe sana. Kwa njia hiyo sura ya ndani ya jamaa ilibadilika sana, kwa kuwa na ma[[tabaka]] yenye [[kazi]] tofauti, [[haki]] tofauti na [[malezi]] tofauti. Ila marekebisho yakajaribu kurudia hali ya mwanzoni. Baadaye ikatokea migawanyiko mingine kati ya waliopewa na wasiopewa fadhili, yaani ruhusa za pekee. Kwanza zilitolewa kwa walimu na wanafunzi ili kustawisha masomo katika ngazi za juu, halafu katika ngazi ya kati na ya chini. Wakaja kuongezwa waliowahi kuwa na vyeo, wazee na hatimaye wahubiri. Malalamiko yakawa mengi, hasa walionyimwa walipokosa hata mahitaji yao, ingawa wagonjwa waliendelea kushughuliwa vizuri, na haki zao zilitetewa na sheria. Utaratibu wa kimonaki wa kuwapanga watawa kufuatana na muda wa kukaa utawani, uliokataliwa mwanzoni ukajipenyeza shirikani; hata katika hilo, na katika kuwapa viongozi heshima kubwa za nje, marekebisho yakarudia usahili wa mwanzoni. Fransisko aliwazoesha wafuasi wake kuwa wazi kati yao, kuelezana habari za safari, kujishtaki kwa unyenyekevu na kuomba msamaha. Ndiyo asili ya “[[mkutano wa makosa]]” ambao uliagizwa na [[katiba]] (1260) mara moja kwa wiki, ukifuatwa na mkutano wa jumuia uliojadili masuala ya pamoja. Mpango wa mwanzilishi wa kuwatuma wafuasi wake ulimwenguni wawiliwawili uliendelea, ila kwa shabaha ya kulindana bila ya kuaminiana, badala ya kushuhudia umoja wa kidugu na kusaidiana. Malezi kwa jumla yalilenga zaidi maisha ya ndani kuliko kwenda ulimwenguni, jambo lililotarajiwa kuwa la nadra tu. Mipango ya kwanza kwa malezi iliratibiwa na katiba (1260). Walezi walisaidiwa na vitabu kadhaa, hasa “Kielelezo cha Nidhamu” cha [[Bernardo wa Besse]] (+1300 hivi) ambacho kinalenga nidhamu, adabu njema, usafi na taratibu za kimonaki kuliko mitindo ya Kifransisko. Baada ya kumaliza [[unovisi]], watawa wapya waliendelea kulelewa walau miaka mitatu, ingawa kazi hiyo ilionekana mapema kuwa ngumu sana. Sehemu mbalimbali (hasa Wakonventuali) walianza kupokea watoto wadogo kama walivyofanya wamonaki. Toka mwanzo kazi za Ndugu Wadogo zilikuwa tatu: sala, kazi za mikono na mahubiri; [[uvivu]] ulikuwa tishio kwa mwanzilishi na viongozi wengine. Bonaventura alipochaguliwa aliwaandikia mara wanashirika wote ili kuwaonyesha hatari hiyo kubwa, lakini alipinga kabisa watawa kufanya kazi za mikono zenye malipo. Badala yake walitafutiwa kazi nyingine mbalimbali: kusoma, kuimba [[Zaburi]], kutoa huduma za nyumbani, kuombaomba n.k. Mchango muhimu mmojawapo wa mashirika ya Ombaomba ni kujenga daraja kati ya liturujia ya monasteri na ya makanisa makuu na mahitaji ya kidini ya jamii yenye kubadilika. Ndugu Wadogo, wakitumia haki ya wakati huo ya kila shirika kujitengenezea liturujia yake, walistawisha [[kalenda]] na taratibu zao, pamoja na kufuata kimsingi zile za Roma. Walizifupisha kwa faida ya sala ya moyo, na kuzisogeza jirani na haja za mtu binafsi. Ingawa wapinzani walisema kufanya hivyo ni kuvuruga liturujia, Mapapa wakaja kueneza [[breviari]] ya Kifransisko katika Kanisa lote la [[Kilatini]]. Hata [[misale]] ya Kiroma iliyotumiwa na kurekebishwa na Ndugu Wadogo ikaja kuenea: taratibu nyingi za [[ibada]], nyimbo na [[sikukuu]] mpya ziliingizwa nao kabla hazijakubaliwa kwa Kanisa lote. Kwa juhudi na mafanikio ya pekee zilistawishwa ibada kwa [[Ekaristi]], jina la Yesu, kuzaliwa kwake na kuteseka ([[Njia ya Msalaba]]), [[Bikira Maria]] ([[Kukingiwa Dhambi ya Asili]]). Kwa ajili hiyo, nje ya ibada walitumia pia maigizo, wakisaidiwa na [[Utawa III]]. Baada ya jumuia zote kupata kanisa la kitawa ambapo iliwabidi waadhimishe [[Sala ya Kanisa]], ibada zilizidi kuwa za fahari, hasa kwa lengo la kuwapa kazi ya kufanya ndugu wasiosoma wala kuhubiri. Kwa sababu hiyohiyo, juu ya Sala ya Kanisa vikaongezwa vipindi vingine kwa ajili ya wafu, kwa heshima ya Bikira Maria n.k. Hoja ya msingi ilikuwa kwamba walio wengi wasingefanya bidii katika sala ya binafsi. Kama kawaida, marekebisho yalirudia kusisitiza sala ya moyo na kusoma tu Zaburi, pamoja na kuadhimisha [[Misa]] pasipo fahari katika makanisa madogomadogo. Wasio mapadre walihudhuria Misa, ila ilikuwa kawaida kupokea Ekaristi kila baada ya wiki mbili. Kumbe maungamo yalikuwa mara mbili kwa juma. Kati ya walimu wa kiroho Bonaventura alishika nafasi ya kwanza. Maandishi yake yote yalilenga [[maisha ya kiroho]], na kuathiri sana shirika na Kanisa lote hadi leo; ndiyo sababu akatangazwa [[mwalimu wa Kanisa]] kwa jina la “mwalimu wa kiserafi”. Tukiacha waandishi wengine bora na kuzingatia waliofaulu kuyatekeleza kikamilifu maisha ya kiroho, tunakuta katika karne tatu za kwanza walifariki watakatifu 25 na wenye heri 61: ndio ushahidi bora wa jinsi kipeo cha Kifransisko kinavyofaa. Wa kwanza ni wafiadini wa [[Moroko]] (5 wa mwaka 1220, na 7 wa mwaka 1227). Kufuatana na mfano wao alijiunga na shirika [[Antoni wa Padua]] (+1231), “mwalimu wa Kiinjili” mwenye utakatifu usiosemeka kulingana na moyo wa mwanzilishi. Baada ya Bonaventura kuna askofu mwingine, [[Ludoviko wa Tolosa]] (+1297), aliyekufa kijana kama alivyotamani. Karne XIV, iliyojaa wamisionari na wafiadini, ina ndugu wanne kutoka nchi mbalimbali waliotangazwa watakatifu: [[Nikola Tavelic]] na wenzake waliouawa [[Yerusalemu]] (1391). Watakatifu sita wa karne XV ni Waoservanti ambao walipigania kanuni na kufanya utume mkubwa: Bernardino wa Siena (+1444), Yohane wa Capestrano (+1456) na Yakobo wa Marka (+1476) toka Italia, [[Didakus wa Alkala]] (+1463) toka [[Hispania]], halafu [[Yohane wa Dukla]] (+1484) toka [[Polandi]], isipokuwa [[Petro Regalado]] (+1456) aliyeishi katika urekebisho wa Wavilyakresi wa Hispania. ===Utume (1226-1517)=== Tangu mashirika ya Wafransisko na Wadominiko yaanzishwe, Mapapa walitambua yanavyohitajika na kufaa kutegemezea Kanisa la Roma ambalo, baada ya kufikia kilele cha fahari na mamlaka wakati wa [[Papa Inosenti III]] (1198-1216), lilianza kukabiliana na upinzani mpya wa viongozi wa siasa. Ili waweze kuwatumia watawa hao bila ya pingamizi, Mapapa walijiwekea kuwasimamia wasikae chini ya Maaskofu, wakawapendelea katika tume nyingi. Hivyo toka mwanzo Ndugu Wadogo walifanya kazi katika ofisi za Papa na kupewa vyeo mbalimbali, kinyume cha matakwa ya Fransisko aliyetaka wabaki “wadogo”. Hasa baada ya Gregori IX, Mapapa waliona ustawi wa Kanisa unastahili uzingatiwe kuliko udogo wa Kifransisko. Ingawa shirika lilijitahidi kuzuia ongezeko la vyeo, katika karne XIII waliishi Maaskofu Wafransisko 250, katika karne XIV 746, katika karne XV 791, na miaka 17 ya kwanza ya karne XVI 70. Mabalozi wa Papa jumla walikuwa zaidi ya 300, Makardinali 29, na wawili wakawa [[Papa Nikolasi IV]] (1288-1292) na [[Papa Sixtus IV]] (1471-1484). Ndugu Wadogo walichangia sana Mitaguso mikuu yote ya karne hizo tatu: [[Mtaguso wa Lyons I|Lyons I]] (1245), Lyons II (1274), Vienne (1311-1312), Konstans (1414-1418), [[Mtaguso wa Firenze|Firenze]] (1431-1445) na [[Mtaguso wa Laterano V|Laterano V]] (1512-1517). Vilevile ndugu wengine walitetea haki za Papa dhidi ya upinzani, na zaidi ya 200 walipokea hata kazi ya kuwahukumu wazushi, ingawa hiyo haikuwapendeza sana. Kazi ya kawaida zaidi ilikuwa ile ya kuhubiri. Waliokubaliwa na Watumishi wakaja kuunda tabaka la juu kuliko mapadri wa kawaida (waliosoma Misa tu) na ya mabradha. Ilipobaki kazi ya wasomi tu, ikarudia mitindo ya vyuoni na kuachana na [[usahili]] wa mwanzo alioutumia na kuutaka mwanzilishi. Mhubiri mkuu wa kwanza ulikuwa Antoni ambaye kwa miaka 10 alichangamsha Italia na Ufaransa Kusini akishinda uzushi. Pamoja na kuhubiri, wengine wametuachia kwa maandishi hotuba zao, mifano mingi na maelekezo juu ya namna ya kuhubiri. Karne XV ndiyo bora kwa mahubiri ya Kifransisko, ambapo “nguzo za Oservansya” walitoka upwekeni wakawashirikisha wote utajiri waliojipatia katika sala. Makanisa hayakutosha kukusanya wasikilizaji; wote waliguswa na wengi wakaongoka. Kutoka Italia wakahubiri nchi mbalimbali hadi [[Norwe]]. Tunda mojawapo la utume wa Yohane wa Capestrano ni ushindi wa Wakristo juu ya Waturuki waliotishia kuvamia Ulaya yote (1456). Huko Italia mahubiri hayo yalipinga mwelekeo mpya wa kuweka pembeni Ukristo katika maisha ya kila siku na kujali ustawi wa kidunia tu. [[Kitubio]] kilifuatana na mahubiri; hasa baada ya Mapapa kuruhusu watawa kutoa huduma hiyo, ikaja kuwa mojawapo ya kazi zao kuu. Shirika likiwa na uhusiano wa pekee na watu wadogo toka mwanzo, daima ni jepesi kutambua hali na haja zao upande wa roho na wa mwili, na kuziitikia vizuri, hata kupitia Utawa III. Kipindi hicho watu walielekea sana kujiundia makundi kadiri ya fani zao n.k. Ndugu Wadogo waliwaelekeza kufanya hivyo bila ya kusahau dini, katika jina na taratibu walivyoyapatia. Walipatanisha mara nyigi wanasiasa wa miji au vyama tofauti, walisaidia maskini na wagonjwa (hata wenye [[ukoma]] na tauni), walianzisha [[hospitali]], walilaumu hadharani [[dhuluma]] n.k. Kwa ajili hiyo, bila ya kujali upinzani wowote, walianzisha pia [[benki]] ambazo zikopeshe pesa kwa [[riba]] ndogo sana ili kukomesha waliodai riba pasipo kiasi (hasa [[Wayahudi]]). Kabla hatujaeleza umisionari wa Ndugu Wadogo, tuangalie juhudi zao kwa ajili ya umoja kati ya [[Waortodoksi]] na Kanisa la Roma. Kabla [[Konstantinopoli]] haujatekwa na Waturuki (1453), udhaifu wa [[Wagiriki]] upande wa siasa na jeshi uliwaelekeza kutafuta msaada wa [[Wakristo wa Magharibi]]. Hivyo zilipatikana fursa nyingi za kukaribiana na kujaribu kuungana, ambazo Mapapa kila mara waliwatumia Wafransisko na Wadominiko. Kwa namna ya pekee Mtaguso II wa Lyons, kwa juhudi hasa za Bonaventura, ulifanikiwa kutangaza umoja, ingawa baadaye ukashindikana kwa sababu mbalimbali. Juhudi nyingine kulingana na mitazamo ya nyakati hizo zilifanywa na Ndugu Wadogo waliosambaa kotekote Mashariki na kutoa mifano bora ya maisha yao, pamoja na kutangaza kwa sauti na kwa maandishi ukweli wa Kanisa Katoliki ili kuwavuta Waortodoksi mmojammoja au makundimakundi kuingia katika ushirika kamili nalo. Sehemu fulanifulani matunda yaliridhisha, lakini wengine waliuawa, hasa baada ya Waturuki kuteka Ulaya Mashariki Kusini. Nje ya eneo hilo, utume huo ulifanyika pia [[Urusi]], [[Georgia]], [[Armenia]], [[Irani]], [[Lebanoni]], [[Misri]] hata [[Ethiopia]]. Kazi ngumu zaidi ilifanyika kwa wasio Wakristo. Karne XIII ilikuwa mwanzo wa [[umisionari]] wa aina mpya, ambao unaongozwa na Mapapa kwa kutumia mashirika ya Ombaomba (yaliyofaa sana kwa utayari wa kutumwa na kwa umoja wa miundo yake), unapata wamisionari mchanganyiko kutoka nchi yoyote, unaenea katika bara lote la [[Asia]] (ambalo linakuja kujulikana na Wazungu wakati huo) na hauna faida ya uchumi. Fransisko alichochea hayo kwa mifano na mafundisho yake ambayo alisisitiza kuwa wito huo ni wa Kimungu, kwa hiyo hautakiwi kuzuiwa. Kwa mang’amuzi yake alielekeza kutoa kwanza ushuhuda wa maisha ya Kikristo, halafu tu, kadiri ya mapenzi ya Mungu, kuhubiri wazi [[imani]]. Wafuasi wake hawakufuata daima maelekezo hayo, kwa maana wengi waliwachokoza [[Waislamu]] ili kuuawa. Katika historia ya [[misheni]] za Kifransisko, tunaona kwanza uenezi mkubwa upande wa Mashariki, halafu karne nyingine ya kufifia, halafu katika karne XV msukumo mpya toka kwa Waoservanti, lakini kuelekea maeneo mapana ambayo yalivumbuliwa na Wazungu miaka ya mwisho ya karne hiyo na kuhitaji Injili. Kuanzia mwaka 1217 Wafransisko wametunza mahali patakatifu pa nchi ya Yesu, ingawa iliwabidi kuvumilia magumu mengi, dhuluma na vifodini; wengi walikufa pia kwa kuwashughulikia wenye tauni. Kuanzia mwaka 1219 wengine walitumwa [[Afrika]] Kaskazini, ambapo baadhi walifia dini. Shirika lilianza kupata Maaskofu kwa ajili ya Moroko, ingawa hawakuweza kukaa huko. Kumbe [[Tunisia]] na [[Libya]] waliruhusiwa kuwaongoa Waislamu wakachuma matunda kwa muda fulani, ingawa vipindi vingine waliweza tu kuwahudumia Wakristo wageni. [[Image:Central Asian trade routes.jpg|thumb|right|380px|[[Ramani]] inayoonyesha kwa [[rangi]] ya [[buluu]] iliyokolea [[safari]] ya Yohane wa Pian del Carpine hadi [[Asia mashariki]].]] Mwaka 1241 Wamongolia, baada ya kujitwalia Asia karibu nzima, walivamia Ulaya na kufadhaisha Wakristo wote, kwa sababu hakuna aliyeamini uwezekano wa kuwashinda. Mapapa walijaribu kuwasimamisha kwa kutuma Wafransisko na Wadominiko (wa kwanza ni [[Yohane wa Pian del Carpine]]) waombe masharti ya amani. Ujumbe huo uliposhindikana, walianza kupenya kama wamisionari upande wa Ulaya Mashariki, wakasambaa kwa ruhusa ya watu hao wakatili sana katika utawala wao wote. Nikola IV alimtuma (1291) [[Yohane wa Montecorvino]], mwanzilishi wa misheni za [[China]] na Askofu wa kwanza wa [[Beijing]], mwenye majimbo sita chini yake katika ufalme mzima (hadi Urusi). Nyumba za kitawa katika eneo hilo lote likafikia kuzidi 50, baadhi zikiwa na ndugu wasiopungua 20. [[Papa Inosenti VI]] (1352-1362) aliomba mkutano mkuu wa mwaka 1353 uongeze wamisionari alivyotaka mfalme wa Mongolia, lakini itikio likawa hafifu, kwa kuwa tauni iliyoua wamisionari wengi, iliua pia watawa wengi Ulaya. Hivyo misheni zikaendelea kwa shida tu mpaka ikaja kufa China ilipojikomboa. Pia, Ndugu Wadogo waliongoa Walitwania, taifa la mwisho la Ulaya kuingia Ukristo (karne XIII na XIV). Karne XV ilielekeza umisionari upande mwingine, na Waoservanti waliuchangamkia kuanzia visiwa vya [[Kanaria]] vilivyopokea Ukristo haraka kwa juhudi za ndugu waliofikia kuwa 200, mmojawao Didakus wa Alkala. Kutoka huko umisionari ulienea pwani za Afrika Magharibi. Mzunguko wa Afrika hadi [[Rasi ya Tumaini Jema]] ([[Bartolomeo Dias]], 1488) na [[India]] ([[Vasko Da Gama]], 1497-1498), na hasa uvumbuzi wa [[Amerika]] ([[Kristoforo Columbus]], 1492) ulisisimua sana umisionari kwa maeneo, miundo na mbinu mpya. Wakati ambapo uenezi wa Waturuki Waislamu ulikuja kuzuia njia za Asia, na misheni zilizokuwa chini ya utawala wao zilidumaa, Ndugu Wadogo walistawisha upeo umisionari wao Amerika na Asia Mashariki kupitia baharini (wakati huo Asia Mashariki ilikuwa chini ya Askofu wa [[Funchal]], katika kisiwa cha Afrika Magharibi!). Upande wa miundo wafalme wa [[Ureno]] na wa Hispania walipogawana ulimwengu kwa baraka ya [[Papa Alexander VI]] (1492-1503) walipewa pia usimamizi wa kazi zote za misheni, pamoja na haki ya kuchagua na kutuma wamisionari katika maeneo yao. Hivyo karne XVI idadi ya wamisionari OFM ilifikia 6,000, wengi wao wakitokea nchi hizo mbili, kwa sababu mataifa mengine waliweza wakabaguliwa na hata kurudishwa nyumbani. Ndugu Wadogo 6 wa kwanza walifika Amerika (kisiwa cha [[Hispaniola]], leo [[Jamhuri ya Dominika|Dominikana]]/[[Haiti]]) mwaka 1493 na kuanza kuwahubiria wazalendo. Wengine wakafuata mapema na kuenea kadiri vilivyovumbuliwa visiwa vingine. Kufikia mwaka 1500 walikuwa wameshabatizwa wazalendo 3,000 Hispaniola na wengi zaidi [[Kuba]]. Mwaka 1504 yaliundwa majimbo matatu na mwaka 1505 kanda ya shirika. Mwaka 1511 alitawazwa Askofu wa kwanza wa Amerika visiwani (Dominikana) na mwaka 1513 wa bara ([[Panama]]), wote wawili wakiwa Wafransisko. Ila barani hatari zikawa nyingi. Waliohamia [[Brazili]] (1503) waliuawa baada ya miaka miwili, na wengi wa waliowafuata wakauawa pia. Hata hivyo Wafransisko wakaendelea na umisionari huko, wakiwa peke yao hadi 1549. Vilevile Ndugu Wadogo ndio wamisionari wa kwanza kufika India kwa meli (1500, baada ya kupitia Brazili); wengine wakafuata. [[Mabanyani]] waliwaua 3, lakini wengine waliongoka jumla wakabatizwa pasipo mafundisho kutokana na uhaba wa wamisionari. Safarini, wengine walihubiri kisiwani [[Sokotra]] (karibu na [[Somalia]]) na kuongoa karibu wote, hata wakageuza msikiti kuwa kanisa la Bikira Maria; lakini [[Waarabu]] wakakiteka (1510) wakaharibu kila kitu. Uenezaji wa [[Injili]] unatimia unapopenya [[utamaduni]] wa watu. Tuone basi Ufransisko ulivyoathiri Kanisa na jamii, kuanzia elimu, [[fasihi]] na [[sanaa]]. Fransisko hakuwa msomi, tena alihisi uchu wa elimu unavyoweza kuzuia udogo na usawa wa wafuasi wake. Lakini, akitambua njia hiyo haiepukiki, alielekeza namna ya kuifuata bila ya kudhurika. Kwake Antoni wa Padua ndiye kielelezo, kwa jinsi alivyokuwa tayari kuweka pembeni usomi. Ndiyo sababu alimruhusu kuwafundisha ndugu [[teolojia]] huko [[Bologna]] mradi isizimishwe roho ya sala na ibada. Mwaka 1231 shirika lilikuwa na nyumba za masomo hata Paris na [[Oxford]] karibu na vyuo vikuu ili kuwaandaa walimu ambao wafundishe katika konventi muhimu zaidi za kila kanda. Ndipo walipojipatia sifa ya elimu na nafasi mpya za utume, ingawa Egidi na wengineo walizidi kulaumu Paris kwamba imeharibu shirika. Tangu karne XIV katika konventi karibu zote kulikuwa na vipindi vya lazima kwa wasio mabradha. Pia yalianzishwa masomo kwa waliotarajia kupata [[daraja takatifu]]. Mitindo ya kufundisha ilikuwa sawa na ile ya mashirika mengine na ya vyuo vikuu: vipindi asubuhi na jioni, mijadala, mahubiri ya walimu na ya wanafunzi vilevile. Shirika halikuwa na mwalimu maalumu na mafundisho ya lazima, ila tabia na mazingira yake yote vilielekeza Ndugu Wadogo kuwaza namna fulani, yaani kusisitiza upendo kuliko ujuzi, na [[utashi]] kuliko [[akili]]; pia kumuona Mungu kama Wema kuliko kama Ukweli. [[Falsafa]] ya Wafransisko ilifuata ile ya [[Plato]] kumpitia [[Augustino]] (Antoni alitoka shirika lake). Kati ya walimu wa vyuo vikuu aliyeelekeza njia ni [[Aleksanda wa Hales]] (+1245), aliyemfundisha Bonaventura huko Paris. Kwa mtakatifu huyo, mwalimu ni Kristo tu, na elimu ni moja tu, ile inayotuunganisha naye, hasa Maandiko Matakatifu, ambayo peke yake yanawafaa Ndugu Wadogo. Baada yake teolojia ikabili [[mababu wa Kanisa]] na maandishi ya walimu wa teolojia. Wanafalsafa na waandishi wengine wasomwe tu kwa mpito kadiri wanavyosaidia kuelewa [[Biblia]]. Ndiyo njia ya kufikia elimu, lakini mtu akitaka [[hekima]] anapaswa kuwa na maisha matakatifu. Oxford iliwatoa hasa: [[Roger Bacon]] (+1292), mtaalamu wa mambo mengi na mwanzilishi wa mtindo wa [[upimaji]] kama msingi wa [[sayansi]]; [[Yohane Duns Scoto]] (+1308), mwalimu mwenye uchambuzi mkali, anayesifiwa kwa kuonyesha Kristo kuwa kiini cha [[uumbaji]], na kwa kutetea sifa ya Maria kukingiwa dhambi ya asili (Wafransisko wakaendelea kuitetea hadi ikatangazwa na [[Papa Pius IX]], wa Utawa III, mwaka 1854, kuwa [[dogma]]); na [[Wiliamu wa Ockham]] (+1347) aliyepotosha falsafa akadai eti, akili haiwezi kujua yanayopita malimwengu: msimamo wake ukaenea sana, ukampa [[Martin Luther]] silaha dhidi ya imani katoliki, ukaathiri utamaduni wa Magharibi hadi leo. Ufransisko uliathiri vilevile mwelekeo wote wa sanaa ya Magharibi. Ukiitikia vizuri matarajio yote ya kidini na ya kijamii ya kipindi cha mageuzi, ulieneza mtazamo mpya wa maisha unaojali mtu na viumbe vyote. Hivyo ulichangia sana upatikanaji wa mitindo mipya na njia mpya za kufurahia uzuri, ingawa bila ya kupotewa na imani. Fasihi ya Kifransisko inapenda kusimulia, tunavyoona katika maisha ya mwanzilishi yaliyoandikwa na wafuasi wake; [[uchoraji]] unaonyesha sura halisi ya kwake na ya wengineo; hata [[ujenzi]] unafuata njia mpya, hasa kufuatana na kielelezo cha kanisa la Fransisko huko [[Asizi]]. Hata katika ujenzi wa nyumba zao Ndugu Wadogo waliweza kuzingatia ufukara bila ya kupuuzia [[uzuri]], kiasi kwamba upendevu wake unavutia wengi hadi leo. ==Marekebisho kuendelea (1517-1762)== ===Matawi mapya kuchipuka=== Utengano wa Waoservanti na Wakonventuali ulitatua tatizo moja, lakini haukufaulu kuunganisha makundi yaliyorekebishwa, ingawa Papa alikuwa ameagiza itungwe mara katiba moja kwa yote. Baadhi yalidumu kuwa na kanda zao, Waoservanti wa Italia wakaikataa katiba hiyo wakaendelea kuirekebisha mfululizo ile maalumu ya kwao, na kanda nyingine zilijitungia vilevile na kuzidisha tofauti shirikani. Kilichohatarisha zaidi umoja ni [[utaifa]] uliochochewa na [[serikali]] mbalimbali kwa faida ya siasa ya nchi zao dhidi ya nyingine. Wafalme waliingilia kwa njama na vitisho masuala ya mikutano mikuu, sawa na walivyoingilia uchaguzi wa Papa, lakini kila mara idadi iliwapa ushindi Wahispania, hata washindani wao (Wafaransa) wakagoma kuhudhuria mara kadhaa. Matatizo mengine yalihusu maisha yenyewe, hasa ufukara. Waliolazimika kujiunga na Waoservanti, na wale wasioacha kutumia fadhili walizokuwanazo wakiwa Wakonventuali, walikataa kurekebishwa. Kinyume chake, wengine hawakuridhika tena na namna OFM ilivyoshika kanuni, wakadai ruhusa ya kuishika kabisa. Ndivyo walivyofanya watawa wa mashirika mbalimbali, kwa kuwa haja ya urekebisho ilitambulikana na wote katika Kanisa la karne XV-XVI. Kwa namna ya pekee Ndugu Wadogo walichochewa kufanya hivyo na sura X ya kanuni pamoja na wasia. Ndiyo sababu Bonaventura aliona haja ya kuwepo makao ya upwekeni katika kila kanda ili kuwaachia uhuru wa kuishi hivyo wale wapendao. Kumbe Waoservanti wengi na baadhi ya viongozi wao hawakukubali kuwaachia wenye bidii uhuru huo, kwa sababu ingekuwa sawa na kukiri kwamba wamelegea. Hivyo wakawatenda ndugu hao kama Wakonventuali wa zamani walivyowatenda Waoservanti wa kwanza. Walioamini urekebisho unaweza kutoka kwa viongozi wakaja kujionea haiwezekani. Miundo iliyoanza kama urekebisho ikajikuta inajaribu kuzuia juhudi za waliopenda urekebisho, na viongozi wa shirika lililoanza kwa kushindana na viongozi wakawalaumu waliotaka kufanya vile wakisema eti, ni wakaidi tu! Kwa kukosa busara na wema walisababisha waliotaka urekebisho wakafuate njia zao ili kupata ruhusa walizozihitaji, kwa kumkimbilia Papa au viongozi wa serikali. Mara nyingine Wakonventuali walipokea makundi hayo chini ya ulinzi wao ili kuwakomoa Waoservanti waliokuwa wanawadharau wakijidai ndio wafuasi halisi wa Fransisko. Ndiyo asili ya matawi mapya, hasa lile la kujitegemea la [[Wakapuchini]]. Mwaka 1525 [[Mateo wa Bascio]] alimkimbilia [[Papa Klementi VII]] (1523-1534) ili kuruhusiwa ashike kanuni, avae kanzu asili na kuhubiri huko na huko alivyotaka. Alipokubaliwa, walijiunga naye ndugu wawili, [[Ludoviko wa Fossombrone]] na [[Rafaeli wa Fossombrone]]. Mtumishi wa kanda aliwatafuta sana, lakini walilindwa vizuri na [[Katerina Cibo]], ndugu wa Papa. Ili kukwepa dhuluma, wakajiunga na Wakonventuali, halafu wakapewa na Klementi VII haki ya kuwa na Mtumishi wao chini ya Mkuu wa Wakonventuali na ya kupokea wanovisi (1528). Mapema walianza kuitwa Wakapuchini kutokana na kofia yao kubwa. Upinzani wa Mkuu wa OFM dhidi yao haukufaulu; kinyume chake, kwa kuwa alitaka kuzuia hata makao ya upwekeni ndani ya shirika, ndugu wengi wenye bidii wakakata tamaa wakajiunga na Wakapuchini. Njama nyingine za kuwakomesha zikashindikana, hivi kwamba mwaka 1535 walikuwa tayari 700. Ndipo aliposhika uongozi wao [[Bernardino wa Asti]] aliyelipa shirika jipya sura ya kiroho ya kudumu, hasa kwa njia ya katiba iliyotungwa mwaka huo na kupitishwa mwaka uliofuata. [[File:Guercino Blessed Felix of Cantalice.jpg|thumb|left|Feliche wa Cantalice akimfufua mtotoː [[mchoro]] wa [[Guercino]].]] Hatari nyingine zilitokea ndani ya shirika, kwa ukaidi wa Ludoviko, halafu kwa uzushi wa mwandamizi wa Bernardino. Hatimaye mambo yakatulia na tawi jipya likazidi kustawi kiroho na kitume, ingawa [[Papa Julius III]] (1550-1555) alikataza Waoservanti wasihamie tena kwa Wakapuchini. Hivyo hawa wakazidi kujisikia tofauti na Wafransisko wenzao. Mkutano mkuu wa mwaka 1552 ulionyesha kuwa juhudi kali za awali zimeanza kutulia na kujilinganisha na maisha: shirika lilipanga masomo na kuwa na watu maarufu upande wa elimu, utume na uongozi. Jambo muhimu zaidi, lilimzaa mtakatifu wa kwanza, bradha [[Felix wa Cantalice]] (+1587), kielelezo cha [[unyofu]]. [[Mtaguso wa Trento]] (1545-1563) ulisifu tawi hilo kama urekebisho wa kufaa na wenye uaminifu kwa wito wake hata kustahili kutazamwa na Kanisa kwa namna ya pekee. Shirika likazidi kukaza nidhamu ili kuzuia ulegevu, likaanza kuenea ng’ambo ya milima ya Italia Kaskazini (1573). Ulipozuka upinzani wa Wakonventuali, Kanisa lilikuwa limeshang’amua ubora wa Wakapuchini; basi, [[Papa Paulo V]] (1605-1621) alitamka kuwa ni Ndugu Wadogo halisi na wana wa Fransisko sawa na matawi mengine (1608), halafu akawaondoa chini ya Mkuu wa Wakonventuali na kuwapa Mtumishi wa kwao mwenye haki ya kuhesabiwa mwandamizi halali wa mwanzilishi (1619). Kwa wakati huo shirika limeshazaa tena [[Serafino wa Montegranaro]] (+1604), bradha asiye na vipawa vingi kiutu bali mwenye karama za ajabu, [[Yosefu wa Leonesa]] (+1612), padri Mkapuchini wa kwanza kutumwa kwa Waturuki Waislamu halafu mhubiri bora Italia, na [[Laurenti wa Brindisi]] (+1619), “mwalimu wa Kitume”, mtimilifu kuliko Wakapuchini wote kwa utakatifu, elimu na utume. Wakafuata [[Fidelis wa Sigmaringen]] (+1622), wa kwanza kutoka nje ya Italia, na wa kwanza kufia dini kati ya waliotumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani, halafu [[Bernardo wa Corleone]] (+1667), mwongofu mwenye toba kali. Pia walipatikana wenye heri 6. Kipindi hicho ndicho cha ukomavu wa shirika, mitazamo ya Kiitalia ilipopanuka kwa kuenea nje ya nchi na wanashirika waliposhika nafasi muhimu katika Kanisa. Baadaye hakuna matukio ya maana zaidi, isipokuwa mengine ya kufaa na mengine yasiyofaa ambayo yaliathiri shirika: idadi ya watawa na ya shughuli iliongezeka pamoja na sifa kutoka kwa viongozi wa Kanisa na serikali, lakini zilizuka vurugu pia kama ile ya utaifa (1636-1678). [[Papa Benedikto XIV]] (1740-1758) aliamua mhubiri wa Papa awe daima Mkapuchini, akasema, “Shirika la Wakapuchini linastahili yoyote yale, kwa kuwa ndilo kielelezo pekee cha ukamilifu wa Kiinjili kilichobaki hadi nyakati zetu”. Kweli urekebisho huo uliendelea kushika kikamilifu kanuni kwa muda mrefu kuliko mengine yote. Nyumba ziliendelea kujengwa ilivyoagizwa toka mwanzo, ndogo sana, nje ya miji na vijiji, zikielekeza ndugu kufuata ufukara na unyofu hata ulimwengu ulipokazania fahari. Watakatifu wa kipindi hicho ni bradha [[Krispino wa Viterbo]] (+1750), kielelezo cha furaha ya kiroho, [[Ignas wa Santhià]] (+1770), padri mwenye bidii kwa wagonjwa na wakosefu, [[Ignas wa Lakoni]] (+1781), bradha ombaomba aliyesaidia sana fukara, na [[Felix wa Nicosia]] (+1787), bradha mtiifu ajabu, mbali ya mwenye heri 1. [[File:Capela do Divino Espírito Santo em Porto Alegre 011-aa.JPG|thumb|250px|Kioo cha kanisa la [[Porto Alegre]], [[Brazil]], kinachomuonyesha Benedikto akimpakata [[Mtoto Yesu]] katika [[njozi]].]] Vilevile Italia, ndugu waliojikusanya katika makao ya upwekeni kuanzia mwaka 1535 (mkutano mkuu ulipowaruhusu ili kuzuia wengine wengi wasiwakimbilie Wakapuchini), kisha kuongezeka waliwekwa moja kwa moja chini ya Mtumishi mkuu tu (1579), wakapewa katiba maalumu (1595), ruhusa za pekee sana (1596), hatimaye Kiongozi mkuu na mkutano mkuu wa kwao. Hivyo mamlaka ya Mtumishi wa OFM kwao ikawa jina tu. Kati ya hao [[Wariformati]] katika kipindi hicho tunawakuta watakatifu mabradha watatu: [[Benedikto Mwafrika]] (+1589), mtoto wa watumwa huko Italia, Mnegro wa kwanza kutangazwa mtakatifu, [[Umile wa Bisignano]] (+1637), mnyenyekevu ajabu, na [[Karolo wa Sezze]] (+1670), aliyeandika vizuri sana kuhusu maisha ya kiroho; halafu mapadri [[Pasifiko wa San Severino]] (+1721), aliyezingatia sana maisha ya sala, na [[Leonardo wa Portomaurizio]] (+1751), tunda bora la [[Kirekebisho]] kilichoanzia mjini Roma karne XVII. Pia walipatikana wenye heri 4. Huko Hispania, baadhi ya wafuasi wa urekebisho wa [[Pekupeku]], baada ya kuunganishwa na Waoservanti (1517) walimkimbilia Mkuu wa Wakonventuali ili kukwepa vizuio vya OFM, na mmojawao, [[Petro wa Alcantara]] (+1562) akafanywa Mkurugenzi wao (1557). Alipokufa, [[Papa Pius IV]] (1560-1565) akawahamisha Waalkantara chini ya Waoservanti lakini bila ya kufuta kanda zao, katiba yao na mavazi yao maalumu. [[Papa Gregori XIII]] (1572-1585) akamkataza Mkuu wa OFM asiingilie masuala yao ya ndani (1578), na [[Papa Urban VIII]] (1623-1644) akawaruhusu wasifuate tena katiba ya shirika lote (1642). Jinsi sisitizo la sala na toba linavyozaa matunda imethibitishwa na umisionari wao (Amerika na Asia Mashariki) na hasa na watakatifu 9 wa urekebisho huo, wakiwa ni pamoja na [[Paskali Baylon]] (+1592), mwenye ibada ya pekee kwa Ekaristi, [[Petro Batista]], [[Martino wa Kupaa]] na [[Fransisko Blanco]], mapadri, halafu [[Fransisko wa mt. Mikaeli]], [[Gonzalo Garcia]] na [[Filipo wa Yesu]], mabradha, ambao wote walifia dini [[Japani]] (+1597), hatimaye [[Yohane Yosefu wa Msalaba]] (+1734), mpenda ufukara mkuu. Pia walipatikana wenye heri 22. Huko Ufaransa makao ya upwekeni hayakustawi sana hadi mwisho wa karne XVI. Mwaka 1601 walioishi huko wakapewa na Kanisa Mkurugenzi mwenye mamlaka pana sana; hapo wakaenea haraka kwa msaada wa mfalme, hata kanda zote za Ujerumani na [[Uholanzi]] zikajirekebisha na kujiunga nao, wakaitwa [[Warekoleti]]. Mmojawao ni [[John Wall]] (+1679), aliyefia dini huko Uingereza. Katika karne XVI-XVII karibu kila mkutano mkuu wa OFM ulizungumzia katiba na kupigania umoja, ambao haukuwa rahisi kutokana na mchanganyiko wa ndugu waliopenda fadhili za Wakonventuali na wengine waliotaka urekebisho. Katika hali hiyo Watumishi wakuu walijitahidi kuhuisha shirika lote, lakini wengi wao walitumwa na Mapapa kama mabalozi kwa wafalme na Maaskofu wa Ulaya, au walipewa uaskofu wa miji muhimu. Shirika halikupendezwa kwa sababu lilikuja kukosa uongozi imara: ndiyo maana mara kadhaa liliwadai kiapo cha kutokubali kazi hizo au walau cha kujiuzulu Utumishi. Watakatifu waliopatikana kipindi hicho ni: [[Salvatore wa Horta]] (+1567), bradha aliyefanya miujiza mingi ajabu (labda milioni moja), [[Nikolaus Pieck]], [[Jeromu wa Weert]], [[Teodoriko van der Eem]], [[Nikasi wa Heeze]], [[Wilehadi wa Denmaki]], [[Godefrid wa Melveren]], [[Antoni wa Weert]], [[Antoni wa Hoornaert]], [[Fransisko wa Roye]], mapadri, halafu [[Petro wa Assche]] na [[Korneli wa Wijk-bij-Durstede]] (+1572), mabradha, ambao wote walifia dini Uholanzi, [[John Jones]] (+1588), aliyefia dini Uingereza, hatimaye [[Fransisko Solano]] (+1610), mmisionari bora Amerika Kusini aliyezunguka kotekote kwa miaka 14, akihubiri na kuimba. Wenye heri wa kipindi hicho ni 17. Karne XVII ikawa ya utulivu na utendaji, lakini ongezeko kubwa mno la watawa lilisababisha matatizo makubwa na ulegevu hata katika marekebisho. Pamoja na utaifa kuzidi, matawi ya Italia yalishindana kwa maandishi makali ya kukwaza. Makwazo mengine yalitokana na desturi ya Watumishi kadhaa kutuma watawa wasiofaa kwenye kanda nyingine au kuwaacha nyumbani mwa marafiki au ndugu. Badala ya juhudi za watawa kwa ajili ya kanuni kama katika karne zilizopita, sanasana tunakuta viongozi wakijitahidi kuwalazimisha washike kanuni, lakini bidii za namna hiyo hazikuweza kufanikiwa kwa kuwa hazikutoka moyoni mwa watawa. Hatimaye mwaka 1676 mkutano mkuu ulikubali na kuagiza kila kanda ianzishe makao 3-4 ya upwekeni ambapo yafanyike malezi ya watakaji na wanovisi wote: baadaye katika mazingira hayo walistawi [[Thomas wa Cori]] (+1729), mhubiri maarufu na [[Teofilo wa Corte]] (+1740), mwanafunzi wake. Mtakatifu mwingine ni [[Junipero Serra]] (̟+1784), padri Mhispania aliyeinjilisha kwa mara ya kwanza [[Kalifornia]] (leo Marekani Magharibi). Lakini katika karne XVIII ilionekana wazi jinsi matazamio ya wengi yalivyolenga kupata kwa visingizio vyovyote fadhili na nafasi za kwanzakwanza. Kupitia mikutano mikuu upuuzi wa namna hiyo uliathiri sheria za shirika. Pia mabadiliko mengi mno ya katiba, badala ya kusaidia nidhamu, yalizidi kuipunguza kwa kusababisha ndugu wasiijali katiba isiyodumu. Upande wa Wakonventuali, utengano na Waoservanti haukuwaondolea baadhi yao wasiwasi kuhusu utekelezaji wa kanuni, ingawa Mtaguso wa Trento ulitamka (1563) kwamba OFM na Wakapuchini tu hawaruhusiwi kuwa na mali hata kishirika, tofauti na Wakonventuali na mashirika mengine yote. Uhusiano na matawi yaliyokimbilia chini ya Mkuu wao ili kufuata urekebisho ulichochea hamu ya kuwaiga. Ndivyo walivyoanza [[Wakonventuali wa Urekebisho]] Hispania: uenezi wao ulichangia uamuzi wa [[Papa Pius V]] (1566-1572) wa kuunganisha na OFM Wakonventuali wote wa Hispania na Ureno (1566-1567). Juhudi za mikutano, za Watumishi wakuu na za watawa wenyewe zilileta nidhamu na ustawi, hasa mmojawao alipochaguliwa kuwa [[Papa Sixtus V]] (1585-1590) akaanza kuwasaidia kwa kila njia, kama vile kuunganisha chini ya Wakonventuali marekebisho madogo yaliyokuwa yameanza Italia (1562). Ila mwaka 1669 yakaja kutawanywa, baada ya kusumbuliwa sana na Wakonventuali wa kawaida na Wakapuchini (kuhusu sare zao zilizofanana). Kabla ya hapo mkutano mkuu ulitunga katiba mpya kabisa (1625) ili kuondoa misimamo tofauti kuhusu kanuni: katiba hiyo haikufuata matamko ya zamani ya Mapapa juu ya kanuni, bali ilipitisha moja kwa moja desturi za shirika zilivyokuwa. Baada ya kuthibitishwa na Urbani VIII, Wakonventuali wakaanza kuweka nadhiri zao kwa kutamka wazi kuwa watashika kanuni “kadiri ya katiba ya Urbani” tu. Baada ya kujipatia hivyo msimamo wa kudumu, Wakonventuali wakazaa mwenye heri 1 na watakatifu 2 waliong’aa mmoja hasa upande wa sala, mwingine upande wa utume: [[Yosefu wa Copertino]] (+1663) na [[Fransisko Antonio Fasani]] (+1742), wote mapadri. Pia shirika liliendelea kusifiwa upande wa elimudini likaona mtawa wake mwingine kuwa [[Papa Klementi XIV]] (1769-1774) ambaye naye alilipendelea sana, k.mf. kwa kuwahamisha Waoservanti wote wa Ufaransa chini ya Wakonventuali. Kwa mara nyingine upendeleo huo ukazaa chuki ya wengine ilivyojitokeza kisha kufa kwake. Takwimu ya jumla ya Utawa I ni kama ifuatavyo: Mwaka 1575 hivi: (Waoservanti) 32,750; (Pekupeku) 1,700; (Wariformati) 500; (Warekoleti) 50 = OFM jumla 35,000; Wakonventuali 12,000; Wakapuchini 3,600 = Jumla kuu 50,600 Mwaka 1700 hivi: (Waoservanti) 36,400; (Pekupeku) 6,600; (Wariformati) 13,900; (Warekoleti) 9,200 = OFM jumla 66,100; Wakonventuali 15,200; Wakapuchini 27,300 = Jumla kuu 108,600 Mwaka 1762 hivi: (Waoservanti) 39,900; (Pekupeku) 7,000; (Wariformati) 19,000; (Warekoleti)11,000 = OFM jumla 76,900; Wakonventuali 21,000; Wakapuchini 34,000 = Jumla kuu 131,900. Bila ya kujali tofauti kati ya tawi na tawi, karibu 60% walikuwa mapadri, ambao nusu ya idadi yao walikuwa wahubiri, nusu “mapadri wa Misa na sufuria” tu. Ongezeko lilipungua kwanza kutokana na [[Uprotestanti]] kuenea na kufuta kanda kadhaa Ulaya Kaskazini, na utawala wa Kiislamu kuenea Ulaya Mashariki Kusini, ingawa pande nyingine zilifidia. Karne yenye ongezeko la kasi zaidi ni ile ya XVII: ndio mwanzo wa wasiwasi na hofu kwa viongozi wa Kanisa na serikali, kwa kuwa mashirika mengine pia yalikua. Kuanzia mwaka 1634 Mapapa walichukua hatua kuzuia upokeaji wa wanovisi na kupunguza konventi (Italia zilifungwa 24.2%), hata kufikiria uwezekano wa kuwapeleka watawa vijana kupigana na Waturuki ili kuwapunguza! Lakini hatua hizo hazikufanikiwa. Kuhusu uenezi, wakati wa kufikia kilele cha idadi ya wanashirika mgawanyo ulikuwa ifuatavyo: Italia na visiwa 52,400; Hispania na makoloni 26,100; Ufaransa 21,000; Ujerumani n.k. 20,300; Ureno na makoloni 4,000; Dola la Waturuki 2,800; Polandi na Urusi 3,000; Uingereza na Irelandi 1,750. ===Maisha ndani ya shirika=== Kadiri ya hati ya utengano (1517) Mkuu wa Waoservanti tu alikubaliwa kuitwa Mtumishi mkuu, wakati yule wa Wakonventuali alipewa jina la Mwalimu Mkuu; vilevile viongozi wa kanda. Lakini jina hilo jipya halikuja kutumika. Mkuu wa Wakapuchini aliitwa Makamu (wa Mkuu wa Wakonventuali aliyetakiwa kumthibitisha baada ya kuchaguliwa). Jina la “Mtumishi mkuu wa Shirika lote” lililotumiwa na Mkuu wa OFM lilichukiwa na kulalamikiwa na Wakonventuali na Wakapuchini, hadi Paulo V alipotamka kuwa hao wote ni wana halisi wa Fransisko, na Wakuu wao ni waandamizi wake halali (1619). Hata hivyo mabishano ya wazi yakaendelea kuhusu mlolongo wa uandamizi huo, mtindo asili wa kanzu na hasa kofia yake, mpaka [[Papa Alexander VIII]] (1689-1691) alipokataza maandishi yote juu ya hayo. Kwanza [[Kardinali mlinzi]] alikuwa mmoja kwa wote, halafu Wakapuchini wakakubaliwa kuwa na mmoja wa kwao (1564), na vilevile Wakonventuali (1580). Mara kadhaa waliingilia mno masuala ya shirika hadi kulivuruga na kusababisha Mapapa walazimike kuwazuia. Mamlaka yao ilipungua ilipoanzishwa Idara ya Papa kwa Watawa (1586). Tofauti kati ya matawi kuhusu miundo ya ndani ziliendelea, hasa upande wa mikutano, lakini hazikupata kamwe kuwa kubwa mno, kwa sababu ya kanuni na mapokeo yao kuwa mamoja. Haikuwa rahisi kwa viongozi kuhuisha kiroho umati mkubwa vile wa watawa, hasa tukizingatia jinsi Wafransisko wasivyopangika. Ili kuleta nidhamu zilitumika mbinu za kisheria: ziara za Mkuu zilizofanyika kwa ukali na adhabu hata ya kufungwa na kufukuzwa. Mbinu mpya (hasa kuanzia katikati ya karne XVII) ni mazoezi ya kiroho; pengine zilisambazwa pia barua za Mkuu. Maisha ya kiroho yalistawi hasa Hispania katika karne XVI, Ufaransa katika karne XVII, na Italia katika karne XVI-XVIII. Katika hiyo karne ya dhahabu ya Hispania, Ndugu Wadogo walichanga na wananchi wenzao walioandika juu ya maisha ya kiroho: ufafanuzi kamili wa mang’amuzi ya ndani na teolojia ya kiroho pamoja na ugumu wa maisha, ingawa walifuata mapokeo ya shirika kwa kusisitiza zaidi uhuru wa roho, ubora wa upendo na usahili katika kumuelekea Mungu. Ndugu wa Italia walielekea zaidi utendaji hasa katika huruma, hivyo hawakulenga mirukoruko katika ibada. Hasa Wakapuchini walijitahidi toka mwanzo kuandika vitabu vyenye lengo la kujenga kiroho wasomaji na kuwaelekeza wote katika sala kama njia bora ya kurekebisha maisha. Ndugu wa Ufaransa walizingatia hasa matakwa ya Mungu kama muhtasari wa hatua tatu za maisha ya kiroho. Katika karne hizo mtindo wa [[Baroko]] ulitawala sanaa na maisha ya jamii pia, ukijali sura kuliko undani, vitendo kuliko moyo: hivyo mapambo na madoido yakazidishwa sana. Hiyo ni sababu mojawapo ya marekebisho kusifiwa kadiri yalivyojitokeza katika miguu mitupu, nguo duni, majengo fukara na mwenendo adili. Mambo hayo yalipotokana na msimamo wa moyo yalijenga kweli, tofauti na yalipofanyika kwa nje tu. Maisha katika marekebisho yalikuwa magumu, si ya kuvutia, ingawa riziki hazikukosekana kwa ukarimu wa walei. Kila mmojawapo mwanzoni ulilenga kuwa na ndugu wachache katika nyumba ili kurahisisha usahili, ufukara na udugu, lakini polepole idadi ikaongezeka kwa faida ya taratibu za kitawa na hasa fahari ya ibada. Mwaka 1680 kwa wastani kulikuwa na ndugu 17 kwa nyumba; mwaka 1762 walifikia 20. Pamoja na mapadri, mafrateri (kwa maana ya wenye kusomea upadri au walau walionyolewa tonsura) na mabradha kulikuwa na [[Watersyari wa kudumu]] katika jumuia. Mwanzoni mwa kila urekebisho mabradha walikuwa wengi, halafu wakazidi kupungua kutokana na kuchujwa sana; lakini pia kwa sababu wakazidi kukosa nafasi, wakipangwa hata baada ya wanovisi watakaosomea upadri! Mtaguso wa Trento uliwanyima haki ya kupiga na kupigwa kura, ila Pius V aliwarudishia Wakapuchini. Hivyo mabradha wengi walijitafutia ruhusa ya kuhamia kati ya mafrateri, kinyume cha sheria. Wasio mapadri walizidi kupokea Komunyo kuliko zamani. Shida kubwa ilikuwa bado namna ya kuwapa kazi mapadri wasio wahubiri, kwa kuwa hawakufanya utume wala kazi za mikono. Shughuli kuu ilikuwa Misa na Sala ya Kanisa iliyoadhimishwa usiku (lakini kwa Wakonventuali si mahali pote) na mchana kwa nyimbo (isipokuwa Wakapuchini na Wariformati walipendelea kuacha nafasi zaidi kwa sala ya moyo). Haja ya kutafuta miito haikuwepo; kazi ilikuwa kuichuja tu kwa majaribu mengi. Hata desturi ya Wakonventuali ya kupokea watoto ikaja kwisha karne XVI. Ili mtu apokewe kama frateri alipaswa kuwa na elimu ya msingi na kujua Kilatini. Hayakufikiriwa makao ya malezi kwa watakaji. Kwa wanovisi [[Papa Klementi VIII]] (1592-1605) aliagiza (1596) zichaguliwe tu nyumba ambapo maisha ya kitawa yanashikwa kikamilifu; tena watengewe sehemu maalumu na kuwasiliana na mlezi wao na msaidizi wake tu, pamoja na kushiriki ratiba ya jumuia (sala, milo n.k.). Katika karne XVIII zikaanza kutokea nyumba za unovisi kwa mabradha tu, zilizozidisha utengano wa kitabaka ndani ya shirika. Kazi ya mwaka wa jaribio ilikuwa hasa kueleza kanuni na amri zake kadiri ya matamko ya Mapapa; mapokeo ya shirika; nidhamu; juhudi za kiroho; taratibu za ibada (pamoja na kuimba, kwa Wakonventuali na Waoservanti); Sala ya Kanisa; hasa utekelezaji wa sala na maadili. Walezi bora waliandika vizuri juu ya mang’amuzi yao. Baada ya [[nadhiri]] (ambazo zilikuwa za daima tu) watawa chipukizi walitakiwa kuendelea na malezi miaka mitatu katika nyumba ya kuaminika. Kulikuwa na maagizo kuhusu malezi ya kudumu pia (vipindi vya mara kwa mara kwa wote). ===Utume=== Mikutano mikuu ilishughulikia utume wa kuhubiri ikisisitiza ndugu waandaliwe na kuchujwa kwa makini, halafu wasiofaa wanyang’anywe ruhusa. Pia zilipangwa ngazi mbalimbali: kuanzia wahubiri wa konventi na wa kanisa lake hadi wahubiri wakuu wa mahali muhimu zaidi alipojiwekea Mtumishi mkuu (Italia palikuwa 30). Lakini mvuto wa elimu ulisababisha huduma za kiroho zisizingatiwe sana na ndugu wenye vipawa vingi zaidi. Basi, ili kuwavuta wakahubiri na kuungamisha Mkuu wa OFM alipewa haki ya kuwapa fadhili na vyeo, kama kawaida ya wakati huo. Urekebisho wa Wakapuchini ulipinga mitindo ya kuhubiri kwa kurudia unyofu wa Injili, kuhimiza ushuhuda wa maisha na kulenga wongofu wa wasikilizaji. Kwa karne moja na zaidi hao waliendelea kuwa wahubiri bora, kwa jinsi wanavyoelewa watu na kugusa sio akili tu, bali mioyo pia, ya wadogo na hata ya wasomi. Hayo yalikuwa matokeo ya maisha bora ya kiroho, lakini pia ya maandalizi ya mpango chini ya walimu wa hakika. Walipoanza (1650 hivi) kufuata mitindo ya Baroko, matunda yakapungua. Wahubiri waliongoza pia roho binafsi. Wafransiskani waliungamisha sana, kumbe Wakapuchini walisita kupokea kazi hiyo, isije ikavuruga maisha yao ya sala hasa. Walianza kuifanya nje ya Italia (katika mkoa wa [[Alsasya]] kati ya mwaka 1740 na 1747 waliungamisha mara 24 milioni!), lakini walitakiwa kuwa na sifa maalumu. Kati ya mahubiri zilishika nafasi ya pekee wiki za uamsho, hasa kuanzia mwaka 1650 hivi. Waliokusudiwa kuziendesha walidaiwa maandalizi kamili. Baadhi zilifanywa na ndugu 30 hadi 60 kwa pamoja. Kulikuwa na mafundisho maalumu kwa makundi (watoto, vijana, akina baba, akina mama) na pengine mfungo wa siku nne kwa makundi ya pekee. Mbinu zilikuwa mbalimbali, lakini licha ya kufundisha imani na maadili Wakapuchini hawakukosa kuelekeza watu wote namna ya kufanya sala ya moyo. Wahispania walitumia sana maandamano ya toba, rozari za hadhara n.k. Waitalia walikuwa wakipanda msalaba karibu na mji au kijiji uwe kumbukumbu. Maarufu kuliko wote waliofanya kazi hiyo ni Leonardo wa Portomaurizio, aliyeendesha wiki hizo mara 343, akiongozana kwa kawaida na mapadri 4 na bradha 1. Baada ya wiki mbili za mahubiri kulikuwa na wiki moja ya maungamo. Katika miaka 44 aliokoa watu wengi ajabu, na kuinua hali ya roho ya mapadri wanajimbo na watawa katika Italia karibu nzima. Ndiye mwenezaji mkuu wa Njia ya Msalaba, ibada iliyoanza kustawi katika karne XV ikiwa na vituo 7 hadi 37, mpaka ile ya 14 ilipopewa rehema ya pekee (1686) na hivyo kuenea popote. Kumbe kiini cha wiki za uamsho za Wakapuchini kilikuwa ni kuabudu ekaristi kwa saa 40 mfululizo, ibada iliyoanza mwaka 1535 na kutoa nafasi ya kuhubiri kwa nguvu zaidi. [[Image:Murillo immaculate conception.jpg|thumb|250px|''Mkingiwa Dhambi ya Asili'' alivyochorwa na [[Bartolomé Esteban Murillo]], [[1678]], [[Museo del Prado]], [[Hispania]].]] Ndugu Wadogo walieneza ibada nyingine pia, hata kabla Kanisa halijazikubali rasmi, kama vile kwa Moyo wa Yesu, kwa Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili (aliyetangazwa na mkutano mkuu wa mwaka 1645 kuwa msimamizi wa shirika) na ile ya kujifanya watumwa wake. Kuanzia karne XV Wakonventuali walieneza rozari ya furaha saba za Bikira Maria, na chama cha kamba ya Kifransisko (ambayo hata watakatifu 4 wasio wanashirika walipenda kuivaa kiunoni). Ndugu Wadogo waliendelea kushika nafasi muhimu katika Kanisa: 739 walikuwa Maaskofu (kati ya mwaka 1503 na 1710), 16 Makardinali (karne XVI-XVIII), na 2 wakafikia Upapa. Wengine pia waliathiri sana siasa, k.mf. katika vita vya madhehebu, katika kutetea haki za Kanisa dhidi ya serikali, na hasa kama mabalozi wa Mapapa na wa wafalme Wakatoliki. Hasa Wakapuchini walijihusisha na aina mbalimbali za utume wa kijamii, wakidaiwa na katiba kujitosa hadi ushujaa. Kwa namna ya pekee walifanya hivyo yalipoenea maradhi ya kuambukiza, hasa tauni. Katika karne XVI-XVII kila mara walijihatarisha na kufa ili wahudumie kiroho na kimwili walioambukizwa. Ilivutia sana kuona wanajumuia wote kujitolea. Tunafahamu zaidi ya ndugu 2,000 waliokufa hivyo, lakini walikuwa walau mara mbili zaidi, bila ya kuhesabu ndugu wengi wa matawi mengine. Katika miji mingi walikabidhiwa uongozi wa hospitali nzima, hata nje ya nyakati za tauni. Zaidi ya hayo Wakapuchini hasa walihudumia kiroho wagonjwa na walio mahututi, walianzisha vyama vya kutolea huduma hizo, walichapisha vitabu juu yake, walipenya magereza ili kuhudumia wafungwa na waliohukumiwa kufa. Ufaransa walikuwa wazimamoto pia. Hata vita viliwapa nafasi za kujitoa kwa upendo kama mapadri wa wanajeshi, hasa katika kuzuia Waturuki Waislamu wasiteke Ulaya nzima kati ya mwaka 1571 na 1686. Wafalme pia waliwatafuta sana Wakapuchini kama wahudumu wa roho na wa mwili wa askari wao. Ndugu Wadogo walipambana na mifumo mbalimbali iliyofuatana kuzuka karne hizo na kupotosha imani na maadili, hasa Uprotestanti. Dhidi ya [[Rinascimento]] iliyotaka kurudisha Ulaya kwenye mitazamo ya kipagani, marekebisho ya karne XVI yalihubiri toba na kushuhudia dharau ya anasa. Dhidi ya [[Ujanseni]] shirika lilitetea kwa mahubiri na maandishi kipeo cha Kiinjili na mapokeo ya ibada. Dhidi ya waasi wa dini walioshambulia misingi ya Ukristo, huko Ufaransa walianzisha hata [[gazeti]] la kutetea dini. Ingawa uenezi wa Uprotestanti ulifunga konventi nyingi, hakuna hata moja iliyoasi jumla. Idadi ya Wafransisko waliouingia ni ndogo kulingana na ile ya walioupinga tangu ulipoanza, kabla wengi hawajatambua hatari. Kardinali wa [[Brandenburg]] aliwakataza (1519) wasiendelee kuhubiri dhidi ya [[Martin Luther]], kumbe Mtumishi mkuu alipofika Ujerumani aliagiza maandishi yake yachomwe, wahubiri waandaliwe kumshambulia tena na wanashirika wote wasali na kujiandaa kufia imani (kama walivyofanya walau 500 katika miaka 1520-1620). [[Walutheri]] walitokeza chuki yao kwa kueneza kitabu cha dhihaka “Kurani ya Pekupeku”. Baadaye Ndugu Wadogo wakawa kati ya mashirika muhimu zaidi katika kurudisha Ukatoliki kwenye miji na vijiji. Wakapuchini walianza kupambana na Uprotestanti kwa mahubiri na [[katekesi]] huko Italia usije ukaipenya, wakawa wa kwanza kujitolea kutumwa na Idara ya Papa kwa Uenezaji wa Imani mara ilipoanzishwa (1622). Chini yake juhudi ziliongezeka na kupangwa vizuri zaidi. Chuo chake mjini Roma kilianzishwa (1627) hasa kwa juhudi na ukarimu wa Kardinali Mkapuchini. Idara ilikuwa ikituma wale wote waliopendekezwa na wakubwa wao wakiwa na sifa upande wa maadili na elimu. Katika karne XVII idadi kubwa ya waliotumwa ni Wakapuchini. Agizo la shirika lilikuwa kuwasiliana na Waprotestanti kwa kufuata mbinu za [[Fransisko wa Sales]] (+1622), yaani kwa [[upole]], usikivu na ushuhuda wa maisha safi yenye kujitosa. Pia Wakapuchini walishirikisha waamini katika kazi hiyo ngumu, na kuandika vitabu vya mabishano. Huko Uingereza na [[Irelandi]] baada ya kufukuzwa wote, kwa karne tatu Wafransiskani wakaendelea kuingia ili kufanya utume kwa siri kutoka Ulaya Bara walipopokea na kulea miito ya visiwa hivyo. Wakonventuali walifanya kazi hasa kati ya Waortodoksi, wakivuta baadhi yao upande wa Roma na kutunza makundi madogomadogo ya Wakatoliki waliosambaa Mashariki. Pia walizuia Uprotestanti usienee kati ya Waortodoksi, hasa kwa kufaulu kumuondosha [[Patriarki]] wa Kostantinopoli aliyetaka kuhalalisha ungamo la imani la [[Wakalvini]]. Idara ya Papa ilistawisha pia misheni za Waoservanti chini ya utawala wa Waturuki, ambapo wengi walifia dini. Vilevile Wakapuchini walienea sehemu hizo na Urusi. Katika karne XVI Wafransiskani walichuma tunda bora India Kusini walipoungana na Roma Askofu Msiro-Malabari na familia 30,000. Wariformati walifanya kazi miaka 160 Ethiopia wakamwaga damu yao kwa wingi wasikate tamaa. Kuhusu uenezaji Injili kwa wasio Wakristo, karne XVI-XVII zilikuwa na miito mingi ya kimisionari, hata likatokea swali, “Je, Watumishi wanaweza kuzuia watawa wasiende kwenye nchi za misheni?”. Kumbe karne XVIII wito huo haukuvutia tena umati wa ndugu wasio na kazi, hata swali likawa tofauti kabisa, “Je, Watumishi wanaweza kuagiza watawa wao waende Amerika?”. Mkuu wa OFM alifikia hatua ya kutangaza atawatenga na Kanisa watakaozuia watawa wasifuate wito huo. Kwa kuwachagua na kuandaa vilikuwa muhimu vyuo vya kimisionari, hasa miito hiyo ilipopungua: pamoja na kuwakusanya, kazi yake ilikuwa kuwafundisha lugha na kuwalea kiroho na kichungaji. Mara kwa mara Wakapuchini walisita kukubali misheni za mbali kwa kuhofia mazingira yatafanya watawa washindwe kufuata maisha ya shirika yaliyopangwa mtindo mmoja; pia umbali utamzuia Mkuu asiwatembelee kama desturi: ndiyo sababu hawakuanzisha miundo ya kudumu huko. Upande wa Asia, Waturuki Waosmani walipoteka [[Yerusalemu]] (1517) walifunga wamisionari wote kwa miaka mingi, wakaendeleza dhuluma za kila aina pamoja na kuchochea ushindani na Waortodoksi kuhusu kumiliki mahali patakatifu hata kusababisha wauane nao. Utaifa uliwavuruga vilevile. Wafransiskani walianzisha kanda huko India (1583) wakazidi kuenea Mashariki hadi [[Indonesia]] walipoanzisha kanda nyingine (1622). Misheni za Filipino ni sifa kubwa ya Pekupeku walioanzisha kanda huko (1586) na kulipatia Kanisa (kwa msaada hasa wa [[Wajesuiti]]) nchi kubwa pekee ya Kikatoliki katika Asia nzima. Toka huko wakaenea katika nchi zote za kandokando kuanzia China, walipoongoa mtu aliyekuja kuwa Askofu Mchina wa kwanza. Ila mabishano yao na Wajesuiti kuhusu mbinu za umisionari yalikwaza sana hata kudai Papa aingilie kati. Dhuluma zilipoanza (1723), thuluthi moja ya Wakatoliki 300,000 wa China walikuwa chini ya Ndugu Wadogo, ambao wakafichama na kuendelea na kazi yao, bila ya kujali jela na kifo, kama walivyofanya pia [[Vietinamu]] na [[Kampuchia]]. Hata Japani ulizuka ushindani na Wajesuiti, halafu dhuluma kali za serikali, lakini umisionari ukaendelea na kuongoa wengi zaidi. Baada ya Wafransisko 354 wa Utawa I na III kufia dini, waamini wakaendelea kwa siri bila ya mapadri: wamisionari wapya walipofika (1865) wakakuta Wakristo wenye majina ya Kifransisko! Upande wa Wakapuchini walianzisha misheni India (1632) ambapo walishindana na Wajesuiti kuhusu madhehebu ya Kimalabari hadi mwaka 1744. Sifa kubwa zaidi ilipata misheni ya [[Tibet]] (1707-1745) iliyoeneza Injili hadi [[Nepali]], [[Butani]] na [[Bengala]]. Tofauti na India, Afrika na Brazili (zilizokabidhiwa na Papa kwa Wareno), sehemu nyingi za Amerika zilikabidhiwa kwa Wahispania. Kanda OFM ya visiwani ilizidi kustawi hata watawa wake kufanya kazi ngumu [[Venezuela]] na [[Guyana]] (1540); baada ya majaribio kadhaa wakafaulu kupenya kati ya wazalendo wa Panama halafu kuenea [[Kolombia]], ambapo hadi mwisho wa karne XVI walibatiza [[Wahindi Wekundu]] 200,000. Wakati huo barani kulikuwa na kanda yenye ndugu 145; miaka 100 baadaye walikuwa 338. Wafransiskani 2 walifika [[Mexico]] pamoja na wavamizi (1519), lakini kazi rasmi ilianza miaka 5 baadaye, walipotumwa [[Waguadalupe]] 12 walioandaliwa vizuri; hao wakatunga [[sarufi]], [[kamusi]] na [[katekisimu]] kwa lugha ya [[Kiazteka]] na kuanzisha [[shule]]. Watu waliongoka kwa wingi mkubwa ajabu: 200,000 hadi mwaka 1529, 1,000,000 hadi 1531, 5,000,000 hadi 1536, 9,000,000 hadi 1540 ([[Wamersedari]], halafu Wadominiko na Waagustino walisaidia pia). Ndugu Wadogo walienea Kusini (1525) hadi [[Gwatemala]], [[Honduras]] na [[Nikaragua]], na Kaskazini (1527) katika maeneo ambayo sasa ni [[Marekani]] Kusini. Kanda ya Mexico iliyoanzishwa mwaka 1535 ikazaa nyingine 7 hadi Marekani Kusini (1612). Pekupeku pia walianzisha kanda (1599). Mwisho wa karne XVII kulikuwa na Wafransiskani 2,400, wengi wao wakiwa wananchi. Wavamizi wa [[Peruu]] pia waliongozana na Wafransisko katika safari ya kwanza (1527), halafu wakaletwa “mitume 12” waliofanya kazi bora Meksiko (1531), wakifuatwa na wengine wengi kutoka Hispania hata ikaundwa kanda (1553) ambayo nyumba yake mojawapo ilifikia kuhudumia parokia 29 kati ya Wahindi Wekundu: Wafransisko 129 waliuawa nao. Mjini [[Lima]] ilianzishwa konventi kubwa ya malezi kwa wamisionari wa Amerika Kusini karibu nzima. Mapema waliingia [[Ekwador]] (1533) wakaunda kanda (1565), sawasawa na walivyofanya [[Chile]], ingawa huko hawakuongezeka sana kwa sababu wengi waliuawa katika mapigano ya muda mrefu ya wenyeji dhidi ya wakoloni. Toka Peruu Ndugu Wadogo walifanya umisionari kati ya Wahindi Wekundu wa [[Bolivia]] pia hadi mwaka 1793. Walikuwa pia wa kwanza kufika Amerika Kusini Mashariki ([[Paragwai]], [[Ajentina]] na [[Urugwai]]) ilipoanzishwa kanda (1612). Huko Brazili, kwa miaka 100 Pekupeku walianzisha kanda mbili (1657, 1675). Katika karne XVII waliingia pia Wakapuchini na Waoservanti kufanya kazi hasa kwa Wahindi Wekundu, halafu kwa [[Wanegro]] na [[Wazungu]]. Wafransiskani wengine walifanya kazi katika makoloni ya Waingereza Marekani Magharibi, ingawa mmojammoja tu, halafu Wakapuchini waliingia katika makoloni ya Wafaransa visiwani, Guyana na Marekani ya Kati (1722), wakafanya kazi miaka mingi Panama, Haiti, [[Trinidad]] n.k. Hata [[Kanada]] wamisionari wa kwanza walikuwa Ndugu Wadogo (Warekoleti kuanzia mwaka 1615, halafu Wakapuchini): misheni zao zilifungwa kila mara maeneo ya Wafaransa yalipotekwa na Waingereza. Upande wa Afrika, misheni ya Moroko iliendelea hadi alipouawa Mfransiskani wa Italia (1532) ikafunguliwa tena na Wakapuchini (1624-1700), wakifuatwa na Pekupeku (kuanzia 1630). Huko Tunisia Wakapuchini walipojaribu mara ya pili walifaulu kufungua nyumba (1674). Huko Libya Wariformati (1630), halafu Wakapuchini waliendelea muda mrefu kwa matunda mengi. Huko Misri Wafransiskani waliendelea hadi karne XIX. Afrika Magharibi ([[Gine]], [[Kepuvede]], [[Siera Leoni]]) walifanya kazi zaidi Wakapuchini (kuanzia 1634), ingawa walifukuzwa mara kadhaa. Wafransiskani walianzisha misheni ya kudumu Kepuvede (1656), iliyoeneza kazi yake hadi Siera Leoni. Misheni bora ni ile ya Wakapuchini [[Kongo]]-[[Angola]] (1645-1835), ingawa kulikuwa na matatizo mengi (kwa miaka 100 walifia huko wamisionari 144). Aliyeianzisha alikubaliwa kufungua nyingine [[Nijeria]] (1651-1693). Wakapuchini walianzisha misheni nyingine ya kudumu katika kisiwa cha [[Saotome]] (1686) wakihudumia hata Wakristo wa pwani. Mtaguso wa Trento ulikuwa fursa kwa kila shirika kutambulisha wasomi wake. Ndugu Wadogo waliuchangia sana kupitia Maaskofu na wanateolojia waliohudhuria: Wakonventuali 67, Waoservanti 57 na Wakapuchini 8. Idadi inaonyesha kuwa upande wa masomo, waliofanya juhudi zaidi ni Wakonventuali, kwa kuwa hawakupatwa kamwe na wasiwasi wa marekebisho yote kuhusu hatari zake. Labda ndiyo kazi kubwa zaidi waliyolifanyia Kanisa, hasa kama washauri wa Idara za Mapapa na kama waandishi wa vitabu. Hata Waoservanti, walipoondoa wasiwasi huo, wakaona masomo kuwa kazi ya lazima kwa shirika, wakaendelea sana katika elimu (karne XVI-XVII). Kati ya Wakapuchini elimu ilishirikishwa kibinafsi tu, wasianzishe nyumba za masomo mpaka Mtaguso huo ulipolazimisha kuyapanga. Hapo wakasisitiza ndugu wasisome kwa ajili ya elimu, bali kwa kujirekebisha na kurekebisha wengine. Kwa jumla Ndugu Wadogo, hasa Italia, walikwepa vyuo vikuu na [[digrii]] mpaka Sisto V, katika jitihada zake kwa ajili ya Wakonventuali wenzake, alipoanzisha (1587) Chuo cha mt. Bonaventura kama kiini cha shirika lao upande wa elimu. Mwalimu huyo na Yohane Duns Scoto ndio waliofuatwa zaidi na Ndugu Wadogo wa karne hizo, ingawa hakuna aliyetangazwa rasmi kuwa afuatwe na shirika katika falsafa na teolojia. Katika nusu ya kwanza ya karne XVII walimtetea sana Scoto dhidi ya mashambulizi ya Wadominiko (washabiki wa Thoma wa Akwino), hata baadhi wakajaribu kumfanya atangazwe hivyo ili shirika lijitukuze kwa wataalamu wake kama mengine yalivyofanya. Mabishano hayakusaidia kujua ukweli, bali yalijenga ukuta kati ya mashirika hayo mawili yenye udugu wa asili. Hatimaye mkutano mkuu ukahimiza (1651) uhusiano mzuri na Wadominiko katika elimudini, [[shetani]] asiachiwe nafasi ya kufitini. Wakonventuali na Waoservanti waliujali sana muziki pia, kinyume cha Wakapuchini na Wariformati. ==Ndugu Wadogo katika ulimwengu wa kisasa (1762–2005)== ===Matatizo ya ndani na ya nje (1762–1869)=== Ongezeko la watawa lilifikia kilele chake kati ya mwaka 1760 na 1770, likishinda vizuio vilivyowekwa na viongozi wa Kanisa. Kama kawaida, shaka zilizosababishwa na mageuzi ya harakaharaka katika jamii na uchumi zilichangia pia ongezeko la miito ya wasiwasi yenye kutafuta usalama konventini. Kadiri hiyohiyo ilionekana wazi kuwa wingi si hoja na kuwa umati wa watawa haukuhuishwa na vipeo halisi. Uvivu haukuepukika ukazaa ulegevu na maovu mengi. Ingawa watu wadogo waliendelea kuwaheshimu watawa, wasomi walizidi kuwaona vielelezo wa tunu zisizo na maana tena. Jamii ilipokuwa inaelekea kasi matazamio mapya hata upande wa dini, watawa walizidi kujitenga konventini wakijali desturi zao na elimu yao ya kidini bila ya mawasiliano na elimudunia. Kati yao wachache tu walijitahidi kulinganisha imani na sayansi. Kwa muda mfupi mashirika, hasa ya Ombaomba, yalikuja kudharauliwa na wengi. Kufuatana na mawazo mapya kuhusu uchumi, serikali zilizidi kuyatazama kama mzigo au donda kwa jamii. Bahati mbaya, hali ya mashirika ilistahili lawama nyingi zilizotolewa. Sababu nyingine zilizoleta dhoruba juu ya watawa ni kwamba serikali zilitamani mali za mashirika yao, na maadui wa Kanisa waliwafanya shabaha ya kwanza, kwa kuwa kila mara ndio wanaohakikisha zaidi uimara wa ukatoliki chini ya Papa na dhidi ya utaifa (ambao wakati huo ulichochewa na serikali na kupendeza Maaskofu wengi). Ukweli wa dhati ni kwamba Mungu alitaka kutakasa watu aliowakusudia wawe moyo wa Kanisa. Katika barua rasmi za miaka hiyo, Watumishi wakuu waliweka wazi matatizo yaliyokuwepo (utaifa, ugomvi, uchu wa vyeo, [[wivu]], malezi ya kulipua, kujiingiza katika masuala ya siasa, utovu wa unyofu na unyenyekevu, utovu wa usafi na nidhamu) pamoja na utabiri wa dhoruba ijayo. Ugumu wa hali unaonekana pia katika miundo mikuu ya utawa kwenda kinyume cha kawaida: OFM toka 1791 karibu mfululizo iliongozwa na Watumishi wakuu Pekupeku na Mriformati badala ya Waoservanti (waliokuwa na msimamo laini); vilevile Wakapuchini toka 1754 hadi 1789 waliongozwa karibu mfululizo na wasio Waitalia (tofauti na wanashirika wenzao, watawa wa nchi hiyo walikuwa wakiridhika zaidi na hali ya shirika na kupinga urekebisho). Pia mikutano mikuu haikufanyika muda mrefu: katika OFM tangu 1768 hadi 1856; kwa Wakonventuali tangu 1789 hadi 1847. Iliwabidi Mapapa wateue Watumishi wakuu. Utatuzi ulijaribu kuelekea pande mbili: urekebisho wa hiari (kwa watawa wenyewe kujituma, hasa kwa kuanzisha makao ya upwekeni) na wa lazima (kwa viongozi kuimarisha nidhamu). Upande wa urekebisho wa hiari, kwa Waoservanti makao ya upwekeni yalikuwepo rasmi na kuhitaji kuhuishwa tu; kumbe matawi mengine hayakuwanayo. Watumishi wakuu wa Wakapuchini walijitahidi kuyaanzisha Italia na Hispania (huko kwa jina la “vyuo vya kimisionari”, yaani vituo vya sala na malezi ambapo watawa wajiandae kuhubiri) lakini walipingwa sana hata na washauri wao waliodai eti, shirika linafuata kwa umoja katiba yake, hivyo kukubali urekebisho ni kukiri limelegea; tena eti, anayetaka ukamilifu anaweza kuupata popote pale shirikani, hakuna haja ya kujitafutia mazingira ya pekee. Zilipokosekana juhudi za kutoka rohoni ililibidi shirika, hasa katika ngazi ya kanda, lidai vitendo vya nje vilivyopangwa kikamilifu katika vitabu vya taratibu na desturi vilivyoandikwa hasa wakati huo. Hivyo uaminifu ulidhaniwa kuishia katika utekelezaji wa vipengele vingi hivyo, ambavyo tena viliachwa iwezekanavyo vishikwe na vijana na mabradha, huku wengine wakijitafutia fadhili ili kuviepa. Serikali zilianza kuchukua hatua kali, zikidai haki ya kujihusisha na maisha yote ya Kanisa. Kisha kuwafukuza Wajesuiti kutoka nchi mbalimbali (1759-1768) zilimlazimisha [[Papa Klementi XIV]] (1769-1774) kulifuta kabisa shirika lao (1773) lililokuwa kizuio kikubwa kwa serikali kutawala [[Kanisa mahalia]] (Maaskofu walikuwa wakiridhika au kunyamaza badala ya kutetea mamlaka ya Papa juu ya majimbo yote duniani). Kuhusu mashirika mengine serikali (kuanzia Ufaransa, 1765) zilitumia mbinu ya kuanzisha “kamati ya urekebisho” chini ya Maaskofu, zikificha hivyo malengo halisi. Hizo kamati zilitunga sheria za kunyongea mashirika: kupunguza au kufunga konventi zote za sehemu fulani au za aina fulani, kukataza kuombaomba, kupandisha umri wa kuingia unovisi, kupanga idadi yao, na hasa kuzuia mahudhurio katika mikutano mikuu kwa kudai mikutano ya kitaifa tu, vilevile katiba ya kitaifa badala ya ile ya shirika lote, uongozi wa kitaifa usio chini ya ule wa shirika lote, kukataza kukata rufaa kwa Papa n.k. Tukiondoa [[Dola la Kipapa]], nchi zote za Ulaya zilipanga kunyonga mashirika. Kwa miaka 13 Ndugu Wadogo wa Ufaransa walipungua 3,756; kwa miaka 9 Hispania walipungua 5,582; kwa miaka 28 Polandi watawa walipungua asilimia 67! Chini ya siasa hiyo mashirika yalielekea kwisha bila ya sifa. Kumbe [[mapinduzi ya Kifaransa]] yalipoanza kutumia nguvu zaidi na kuamua kufuta mashirika yote (1790) watawa wengi walipata taji la [[kifodini]]. Kisha kutupwa nje ya konventi, walipaswa kuchagua kati ya kula kiapo haramu cha kutii serikali badala ya Papa, au kuhama nchi au kukatwa kichwa. Wengi walikubali kwa furaha mwaliko wa kuacha utawa na kupewa pensheni; lakini wengiwengi pia walikwenda kuishi kitawa hasa Amerika, au walitoa uhai wao ili kutetea haki za Kanisa: kati ya wafiadini hao Wafransisko ni zaidi ya 250. Jeshi la Ufaransa llilipovamia karibu Ulaya nzima, sheria za namna hiyo zilienezwa [[Ubelgiji]] (1796), Italia Kaskazini-Magharibi (1802), Ujerumani Magharibi (1803), Italia Kusini (1809), Hispania (1810). Hata nchi nyingine za Ulaya ya kati zilifuta mashirika au kuyabana zaidi. Katika kipindi hicho waliishi watakatifu [[Egidi Maria wa mt. Yosefu]] (+1812), Pekupeku ombaomba, na [[Yohane wa Triora]], Mwoservanti aliyefia dini China (+1816), na Waoservanti 8 waliofia dini huko [[Syria]] (+1860): mapadri [[Manuel Ruiz]], [[Karmelo Bolta]], [[Engelbati Kolland]], [[Nikanori Ascanio]], [[Petro Nolasko Soler]], [[Nikola Maria Alberca]] na mabradha [[Fransisko Pinazo]] na [[Yohane Yakobo Fernandez]]. Akaja kufuata Mkapuchini [[Fransisko Maria wa Camporosso]] (+1866), bradha ombaomba mwenye upendo mkuu. Pia kuna wenye heri 17. Wafaransa waliposhindwa, mkutano wa amani wa [[Vienna]] (1815) uliamua kurudisha iwezekanavyo hali iliyokuwepo Ulaya kabla ya mapinduzi. Hata mashirika wakajaribu kufanya hivyo, lakini haikuwa rahisi. Mawazo ya mapinduzi yalikuwa yameenea, yakidai uhuru na maendeleo. Watawa waliozoea kwa miaka kadhaa kuishi mmojammoja ulimwenguni, walipolazimishwa na Kanisa kurudi konventini hawakukubali tena nidhamu ya nadhiri. Pia ilikuwa vigumu kwao kuishi pamoja kutokana na misimamo yao tofauti kuhusu mapinduzi. Wasiwasi kuhusu kesho ukaendelea pia kwa sababu serikali mpya zilikuwa na siasa ileile ya kabla ya mapinduzi, hivyo mashirika yakaanza tena kufutwa: Urusi, ukiwa na Polandi chini yake (1831 hadi 1864), Ureno (1832-1890), Hispania (1836-1880), Italia Kaskazini Magharibi (kuanzia 1855), Italia nzima (kuanzia 1866), Ujerumani (1871-1875), Ufaransa (1880 kwa muda mfupi, tena kuanzia 1903). Wakati huo makoloni ya [[Amerika ya Kilatini]] yalijipatia uhuru (1820-1824): watawa wananchi walisimama wote upande wa mapinduzi, kumbe wamisionari (hasa Wahispania) waliyapinga wakateswa hadi kuuawa. Baada ya ushindi jamhuri mpya pia zilianza kudhulumu mashirika hata karibu kuyakomesha (k.mf. Brazili konventi zote ziliagizwa kufungwa mwaka 1822, Mexico mashirika yote yalifutwa mwaka 1855). Hivyo kila yalipotaka kuinuka, mashirika yalikumbwa na matatizo mapya. Hatimaye yalijikuta mali zake zimepungua sana, na wanashirika vilevile, lakini waliobaki wametakaswa kiasi kikubwa. Kwa jumla, si wengi sana waliofurahia hatua za serikali kuwaondoa utawani, ingawa katika nchi nyingi walipewa pensheni. Kati yao mapadri walifanya kazi ya kichungaji jimboni, na baadhi wakawa Maaskofu; mabradha walitoa huduma katika sakristia au hospitali, ila wengine walirudi kwa ndugu zao. Idara ya Papa kwa Watawa ilitoa miongozo kuhusu hali yao na uhusiano na shirika, ikiwahimiza daima waishi kijumuia kadiri iwezekanavyo. Ndizo juhudi za Watumishi wakuu pia, ingawa waliona ugumu wa kuzitekeleza. Mang’amuzi ya maisha ya nje, yasiyo na hakika kiuchumi, yaliwasaidia watawa kuelewa watu wa kawaida, ambao si wakulima hasa kama zamani, bali umati wa wafanyakazi wenye kudhulumiwa na [[ubepari]] katika nchi za viwanda. Wakiishi ulimwenguni hasa Ndugu Wadogo waliacha usomi wao na tabia nyingine za tabaka la juu walizokuwanazo, wakajenga uhusiano mpya na watu na kuwajibika kuwasaidia hata kijamii. Miaka ya kukaa nje ya konventi ndiyo miaka ambapo mashirika mengi ya huduma yalianzishwa na watawa hao. ===Ukarabati (1869-1962)=== Maisha ya kitawa yalipoanza kuruhusiwa tena, waliojitahidi kufufua mashirika yao hawakufikiria kutekeleza karama asili katika mazingira mapya, bali kukarabati tu kilichobaki cha karne iliyopita. Waliridhika kujiona wanashangiliwa bado na watu wema wengi, bila ya kujali jamii inavyozidi kusogea mbali na tunu zao. Hivyo katika malezi wakasisitiza mambo yaleyale ya zamani hasa katika nchi (k.mf. Italia) ambapo miaka ya utawa kuzuiwa haikuwa mingi. Ndugu Wadogo waliweza kupata kwa urahisi miito ya kibradha, ila si ya kipadri, kwa kuwa wengi hawakuwa na elimu au ilikuwa tofauti na ile iliyodaiwa na Kanisa. Tena, waliokuwa wamesoma waliona wazi mbele yao njia za kufanikiwa ulimwenguni, na hawakuweza kufuata mitindo ya malezi ya kitawa iliyokuwa ileile ya zamani, yenye kusawazisha mno watu wenye vipawa tofauti. Basi, miito ikatafutwa kati ya watoto wa familia bora za wakulima wasioweza kuwasomesha: kwao ilikuwa heshima kuwa na mtoto padri mtawa. Ndivyo zilivyoanza (1869) [[seminari]] za kiserafi ambazo, baada ya kupingwa na watawa wazee, zikaja kuenea haraka na kuhimizwa rasmi katika matawi yote. Hapo muundo mzima wa malezi ukaja kubadilika, kwa kupatikana madarasa ya vijana wa kuongozana kuanzia umri wa miaka 11-12 hadi upadri, wakipata malezi yote utawani na hivyo kufyonza desturi, misimamo, mitazamo na matarajio ya shirika. Hawakukosekana watawa maarufu waliopinga malezi ambayo pengine haikuwa na maana tena wala ukweli na unyofu wa Kifransisko, ikitaka kusawazisha wote katika mitindo ya nje, na kugeuza vijana kuwa wanasesere wanaotenda lolote kwa kuongozwa. Hata hivyo seminari hizo ndogo zikawa mbinu kuu kwa karibu miaka mia. [[Jubilei]] ya miaka 700 tangu azaliwe Fransisko (1882) iliadhimishwa kwa unyonge, lakini [[Papa Leo XIII]] (1878-1903) alitoa hati iliyohimiza kufufua miundo ya Kifransisko, hasa Utawa III, dhidi ya [[ubinafsi]] unaotawala dunia. Miaka miwili baadaye Wakapuchini wakaadhimisha mkutano mkuu muhimu sana, uliochukua hatua mbalimbali na kumchagua Mtumishi mkuu bora aliyeongoza miaka 24 kwa mafanikio makubwa katika yote, k.mf. wanashirika wakiongezeka kutoka 7,896 hadi 10,083. Mwaka 1889 Wafransiskani pia, baada ya kuongozwa miaka 20 na Mriformati bora, wakafaulu kufanya mkutano mkuu uliotunga katiba kwa shirika lote, jambo lililokusudiwa bure tangu mwaka 1517; hata hivyo Wariformati walidai ruhusa ya kufuata pia sheria zao maalumu. Mwaka 1895 Leo XIII aliupendekezea mkutano mkuu muungano wa matawi OFM uwe agenda kuu, na Kardinali akaeleza namna ya kuyaunganisha. Waoservanti wote wakakubali, Warekoleti vilevile kwa sharti la kutunza ufukara kwa uangalifu, kumbe Wariformati na Pekupeku walio wengi wakakataa; jumla ya kura ikawa 77 ndiyo na 31 hapana. Basi kamati ikaandaa katiba mpya iliyothibitishwa mwaka 1897, halafu Leo XIII akatangaza rasmi muungano kamili wa matawi yote chini ya Mtumishi mkuu tu, ambao uonekane wazi hata kwa nje (kanzu ya mtindo mmoja badala ya ainaaina na rangi ya kahawia badala ya zile tofauti za awali: nyeusi, ya kijivu, ya zambarau na ya baharia). Akaagiza kanda zisizokubali wasiweze kupokea wanovisi tena, na watawa binafsi wasiokubali wapangiwe nyumba maalumu ambapo wakae wao tu, bila ya kuchanganyikana na walioungana. Hata hivyo muungano haukufanikiwa vizuri; Wahispania walikubali katiba lakini wakaendelea kujiongoza kitaifa hadi 1932; hasa majaribio ya kuunganisha katika kanda moja Wafransiskani wa matawi mbalimbali yalisababisha ushindani mwingi hadi juzijuzi. Hatimaye Wakonventuali pia walianza tena kufanya mikutano mikuu (1891); mwaka 1904 wakamchagua Mtumishi mkuu kutoka kanda ya Marekani, iliyoanzishwa 1872: hatua hiyo ilionyesha wazi mwelekeo mpya wa kimataifa. Jubilei ya miaka 700 tangu shirika lianze (1909), iliadhimishwa kwa fahari zaidi, kutokana na hali ya kutumainisha ya matawi yote. Ila lilizuka suala la uhalisi wa shina na uongozi kuhusiana na Fransisko. Hapo [[Papa Pius X]] (1903-1914) akatamka kwamba, “Watumishi wakuu wa familia tatu za Kifransisko wako sawa kwa heshima na mamlaka walizonazo, nao watazamwe sawia kama makamu na waandamizi halisi wa Fransisko, kila mmoja katika familia yake... Mashirika matatu ya familia ya Ndugu Wadogo ni kama matawi matatu ya mti uleule, ambao mzizi na shina lake ni Fransisko, na viungo vyake ni Ndugu Wadogo kwa haki kamili na sawia”. [[Vita vikuu vya kwanza]] (1914-1918) na [[Mkusanyo wa Sheria za Kanisa]] (1917) havikuleta mabadiliko makubwa utawani. Jubilei ya kifo cha mwanzilishi (1926) ilichochea Wafransisko wote; hali ilikuwa tofauti na karne iliyopita, kwa sababu ya kujitolea sana hata kijamii, jambo lililowafanya waheshimiwe upya na Waprotestanti na waasi wa dini pia. Hata hivyo katika nchi chache dhuluma zikawajia tena: kwanza Mexico (1926-1932), halafu Hispania (1936-1939), walipouawa Ndugu Wadogo 320 na Wafransisko wengine 88. Baadaye vikazuka [[vita vikuu vya pili]] (1939-1945) vilivyoharibu sana hasa Ulaya ya Kati na kanda zake. Lakini mabaya zaidi yakafuata Ulaya Mashariki ukiwa chini ya [[Ukomunisti]] ambao, pamoja na kueneza mafundisho ya wakanadini na kupotosha maadili, pengine ulifuta mashirika yote, pengine uliyawekea vizuio vingi. Kumbe Magharibi tunu nyingi zikaja kufifia kadiri uchumi ulivyostawi na kuleta anasa. Watawa wote na Kanisa zima wakajiuliza upya kuhusu maana ya uwepo wao katika ulimwengu wa kisasa. Majibu yakawa tofauti, na vizazi vikabishana: katika hali hiyo [[Papa Yohane XXIII]] (1958-1963) aliitisha [[Mtaguso II wa Vatikani]] (1962-1965). [[File:Padre-Pio-young.jpg|thumb|right|Padri kijana Pio wa Pietrelcina alipolazimishwa kupigwa picha ikionyesha [[madonda matakatifu]] ya Yesu mikononi.]] Ingawa kesi za kutangazia watakatifu zinachukua kwa kawaida miaka mingi, baadhi ya ndugu wa kipindi hicho wameshafikia hatua hiyo. Kuna Wafransiskani wanane waliofia dini China (1900): Maaskofu [[Gregori Grassi]], [[Francesco Fogolla]] na [[Antonino Fantosati]], halafu mapadri [[Elia Facchini]], [[Teodoriko Balat]], [[Giuseppe Maria Gambero]] na [[Cesidio Giacomantonio]], hatimaye bradha [[Andrea Bauer]]. Wakapuchini wako watatu: bradha [[Konrado wa Parzham]] (+1894), bawabu; halafu mapadri [[Leopoldo Mandich]] (+1942) na [[Pio wa Pietrelcina]] (+1968), mashujaa wa kitubio. Mkonventuali ni mmoja, [[Maksimiliani Maria Kolbe]] (+1941), shahidi wa upendo katika [[makambi ya maangamizi]] ya [[Wanazi]]. Wenye heri wako 50, wengi wao wakiwa wafiadini. ===Changamoto ya Mtaguso II wa Vatikani (1962-2005)=== Mtaguso huo ulisisitiza kweli za kudumu na kuelekeza namna ya kukabili kichungaji ulimwengu wa kisasa. Kwa ajili hiyo watawa pia walidaiwa kujirekebisha upya, hasa kiroho. Ndugu Wadogo, sawa na watawa wote, walipaswa kurekebisha katiba zao pia kwa kutoa wote maoni yao, kufanya mikutano mikuu na majaribio mbalimbali. Kazi hiyo ilichukua miaka mingi kuliko ilivyotarajiwa, kwa kufikiria upya vipengele vyote vya maisha ya Kifransisko. Kwa mara ya kwanza mabadiliko ya katiba yaliwekwa mikononi mwa wanashirika, kwa kujali wingi si ubora wao, basi, iliwezekana kufuta harakaharaka mambo yaliyowashinda wengi, bila ya kujali kama yanafaa bado au la. Halafu wasiwasi uliokuwepo kabla ya Mtaguso ulilipuka na kusababisha wengi wapotewe na dira hata katika imani na maadili. Matokeo yake wengi waliacha utawa na upadri. Wengine walibaki pasipo msimamo, kwa kuona mengi ya zamani yamebadilishwa na mapya ni ya muda (yamekubaliwa kwa majaribio). Ratiba ya sala ilipunguzwa sana, kama si kuachwa kabisa. Utafiti uliofanywa na uongozi wa Wakapuchini ulionyesha kwamba wanashirika walio wengi wasingeshauri kijana kujiunga nao. Ndiyo sababu, pamoja na miito kujitokeza kwa nadra Ulaya, idadi ya Ndugu Wadogo ikapungua haraka tangu mwaka 1963 (OFM) na 1964 (OFMCap); kumbe Wakonventuali walipungua haraka kati ya 1968 na 1975, halafu wakaanza kuongezeka polepole sana. Wengine wasioridhika na mabadiliko hayo, baada ya kunyimwa na Watumishi wao uhuru waliotaka kwa kufuata maisha ya kijumuia ya Kifransisko zaidi, wakaamua kuanzisha matawi mapya. Wakapuchini kadhaa (wakifuatwa na Wafransiskani pia) wakaanzisha [[Ndugu Wadogo Wapya]] huko Italia (1972) na [[Ndugu Wadogo Wamisionari]] huko Brazili (1973). Akielewa nia yao njema katika hali ya fujo iliyotanda, [[Papa Paulo VI]] (1963-1978) aliwakubalia wabaki na nadhiri zao kuu baada ya kuacha shirika walipoziweka. Wakapuchini wengine wa Italia walianzisha [[Ndugu wa Mt. Fransisko]] (1983), na wa Marekani [[Wafransisko wa Upyaisho]] (1987). Hatimaye Wakonventuali kadhaa wa Italia na Filipino wakaanzisha [[Wafransisko wa Imakulata]] (1990) kwa ruhusa ya pekee ya [[Papa Yohane Paulo II]] (1978-2005) aliyewafanya mapema kuwa [[shirika la Kipapa]]. Huko na huko kuna makundi mengine madogo, na akina dada wanaoyafuata kwa kushika vilevile kanuni ya Utawa I. Juhudi za kuyaunganisha zimeshindikana kwa kuwa yana sura tofauti. Kwa jumla mashirika hayo hayakuongezeka sana. Hata hivyo uwepo wake umekuwa changamoto kwa matawi makubwa ambayo yakaanza kujirudi kidogo, baada ya kupungukiwa na wengi wasiokuwa na msimamo pamoja na kutambua matokeo ya majaribio yaliyofanywa; shida ni kwamba kujirekebisha baada ya kulegea sana si rahisi, hasa kama kazi hiyo inahusu idadi kubwa ya watu. Polepole karama ya mwanzilishi na ya kila tawi ikaja kuzingatiwa tena kwa furaha, badala ya kujali masuala ya miundo tu. Mambo mengi yaliyosahauliwa kwa karne kadhaa yakaja kuonekana muhimu hasa leo, kama vile roho ya kanuni (udugu na udogo) kuliko mtazamo wa kisheria uliotawala matamko ya Mapapa wa zamani; au usawa wa watawa wote bila ya tabaka; au uwajibikaji wa kila mmoja katika uendeshaji wa jumuia, kanda na shirika; au umuhimu wa mikutano, kuanzia ngazi ya nyumba (ambapo ulikuwa umebaki kwa Wakonventuali tu). Wakati huohuo mabishano kati ya matawi yakapungua sana kwa njia ya ushirikiano wa kidugu mkubwa zaidi na zaidi katika ngazi zote. Hatimaye katiba zikaja kuthibitishwa na Kanisa kulingana na toleo la pili la Mkusanyo wa Sheria zake kwa Walatini (1983). Utulivu upande huo umeleta msimamo mkubwa zaidi kwa viongozi na kwa wanashirika jumla: kinadharia njia imeeleweka; sasa kazi ni kuifuata hadi mwisho. Baada ya Ukomunisti kuanguka (1989) matawi yote yamejitahidi kujiimarisha Ulaya Mashariki walipopata tena nafasi ya kuhubiri na kupokea miito, ambayo huko ni mingi. Mungu anazidi kuongoza historia. ===Utume (1762-2005)=== Kati ya 1762 na 1889 dhuluma zilifyeka idadi ya Wafransisko kwa asilimia 82.1 na kufuta kabisa kanda nyingi (Ufaransa zote 32!) na kuziacha nyingine hoi. Hata hivyo, kanda chache zilistawi, kwa kuwa mawazo ya uhuru kwa wananchi yalikomesha dhuluma za kidini pale zilipokuwepo toka muda mrefu sana, hasa Irelandi na Uingereza. Kwa namna ya pekee mashirika yakaja kustawi Amerika Kaskazini walipohamia watawa wengi. Baada ya dhuluma hizo kwisha, kadiri Ndugu Wadogo walivyorudi kupenya maisha halisi ya Kanisa na ya jamii, walielewa ni tofauti sana na yalivyokuwa kabla ya dhoruba. Iliwabidi kutumia ubunifu wa Kifransisko kuitikia mahitaji mapya ya watu kwa utendaji usiozimika, ingawa ukatokea mgongano kati ya taratibu za maisha ya kijumuia na madai ya utume huo. Mahubiri yaliendelea kuwa njia kuu ya utume, sio tu katika [[wiki za uamsho]], maandalizi ya sherehe na [[mafungo]], bali pia kwa njia ya vyombo vya [[upashanaji habari]]: baada ya magazeti (la kwanza lilianzishwa na Wakapuchini wa Ufaransa mwaka 1861; kufikia mwaka 1919 yalikuwa 164 tayari, halafu yakazidi tena), Ndugu Wadogo walifanya kazi katika [[redio]] na [[televisheni]] au kuzimiliki wenyewe. Katika nusu ya kwanza ya karne XX utume wa maungamo ulishika nafasi kubwa hata kwa Wakapuchini, ambao toka mwanzo hadi mwaka 1847 walikuwa wakizuiwa na katiba wasifanye kazi hiyo. Nusu ya pili ya karne XIX na nusu ya kwanza ya karne XX juhudi za Ndugu Wadogo zilizaa vyama vingi vya kitume. Kati ya vile vilivyoenea zaidi tukumbuke kile cha [[Mashujaa wa Imakulata]] (1917) cha Maximiliani Maria Kolbe, na kile cha [[Makundi ya Sala]] cha Pio wa Pietrelcina. Baadaye Ndugu Wadogo wengi wakaja kupendelea matapo mapya ya kiroho, yaliyoanzishwa na walei, wakajihusisha nayo kuliko walivyojihusisha na shirika lao, hata kusababisha swali: je, kwao ni muhimu zaidi kuwa wanashirika au kufuata tapo fulani? Utume wa kijamii ulipata sura nyingi kulingana na mahitaji ya watu wadogo: huduma za huruma, mshikamano wa kutumia kiasi (katika kunywa), upatikanaji wa kazi na vitendeakazi, vyuo kwa mabubu-viziwi, benki, utume kwa wazururaji, kwa watu wa kuhamahama, na kwa wahamiaji wa nchi zilizoendelea, huduma hospitalini n.k. Baada ya vita vikuu vya pili, na hasa mara baada ya Mtaguso, karama maalumu iliposahauliwa ili kujali zaidi upadri wa mtawa, mashirika yalikimbilia utume wa mapadri wanajimbo kwa kupokea parokia nyingi. Kumbe yalipokumbuka tena karama ya kitawa yakaona ugumu wa kupunguza utume wa aina hiyo (kurudisha parokia kwa jimbo lililopungukiwa mapadri). Hivyo, pamoja na uhaba wa miito yakajikuta yanalemewa yasiweze kutua mzigo waliojitwisha. Upande wa umisionari, katika karne XIX [[ukoloni]] wa Wazungu, waliokuja kutawala maeneo makubwa duniani kote, ulifungua njia na milango kwa uenezaji wa imani. Kanisa lilichangamkia tena kazi hiyo kuanzia Ufaransa, na kufanya mipango mingi ya ushirikiano na wamisionari, hata kuanzisha miundo ya kimataifa ambayo yakaja kuwekwa moja kwa moja chini ya Papa, na vilevile mashirika mbalimbali ya kimisionari tu. Ndugu Wadogo walipoanza kuinuka baada ya dhoruba wakakuta juhudi hizo zimeshaenea hata zikaja kufikia kilele chake kati ya vita vikuu. Basi matawi yote matatu yakajitosa katika kazi hiyo, tena kwa upana na mpango kuliko zamani. Kufikia mwaka 1934 Wafransiskani walishika nafasi ya kwanza kati ya mashirika yote kwa wingi wa wamisionari (3,600). Pigo kubwa lililowapata ni kufukuzwa wageni wote 550 waliokuwepo China katika majimbo 29 ya kwao (1949). Wakapuchini wamisionari waliokuwa 377 mwaka 1890, wakaongezeka hadi kuwa 1,562 mwaka 1975, wengi wao Afrika, India na Indonesia. Hivyo kanda za Amerika ya Kilatini zikastawi (ndugu 1,600 wa mwaka 1905 wakawa 4,700 mwaka 1975); zikaanzishwa nyinginyingi Asia, na chache Afrika na Australia. Basi, kama inavyotokea kwa Kanisa lote, asilimia ya Wazungu shirikani inazidi kupungua, kumbe ndugu wa kontinenti nyingine wanaongezeka. Kwa mfano, kati ya Wakapuchini mwaka 1997 asilimia 15 walikuwa Amerika ya Kilatini, 14 Asia-[[Australia]] na 10 Afrika. Takwimu ni kama ifuatavyo: Mwaka 1762 hivi: (Waoservanti) 39,900; (Pekupeku) 7,000; (Wariformati) 19,000; (Warekoleti) 11,000 = OFM jumla 76,900; Wakonventuali 21,000; Wakapuchini 34,000 = Jumla kuu 131,900. Mwaka 1889 hivi: (Waoservanti) 6,200; (Pekupeku) 900; (Wariformati) 5,700; (Warekoleti) 1,600 = OFM jumla 14,400; Wakonventuali 1,500; Wakapuchini 7,600 = Jumla kuu 23,500. Mwaka 1964 hivi: OFM 27,100; Wakonventuali 4,800; Wakapuchini 11,229 = Jumla kuu 43,129. Mwaka 2005: OFM 15,794; Wakonventuali 4,595; Wakapuchini 11,229; Wafransisko wa Imakulata 282 = Jumla kuu 31,900. Upande wa elimu, kulingana na sheria za Kanisa, mipango ya masomo imebadilika, miaka ya falsafa na teolojia kwa ajili ya upadri imeongezeka, mbali ya seminari ndogo kuna vituo vingi wanaposoma pamoja watawa wa mashirika mbalimbali na pengine waseminari wa majimbo, kila tawi limeunda kituo kikuu cha malezi ya juu huko Roma, ambapo kuna vyuo vikuu vya Wakonventuali (Seraphicum) na OFM (Antonianum), na digrii kati ya wanashirika zimeenea. ==Tanbihi== <!--<nowiki> See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for an explanation of how to generate footnotes using the<ref> and </ref> tags, and the template below </nowiki>--> {{Reflist|2}} ==Marejeo== === Vitabu === * ''The Poor and the Perfect: The Rise of Learning in the Franciscan Order, 1209–1310'' by Neslihan Senocak. (Cornell University Press; 2012) 280 pages; shows how Franciscans shifted away from an early emphasis on poverty and humility and instead emphasized educational roles *''A History of the Franciscan Order: From Its Origins to the Year 1517'' by [[John Moorman|John Richard Humpidge Moorman]], [[St. Bonaventure University|Franciscan Institute]] Publications, 1988. ISBN 978-0-8199-0921-3 *''Origins of the Franciscan Order'' by Cajetan Esser, Franciscan Institute Publications, 1970. ISBN 978-0-8199-0408-9 *''The Leonine Union of the Order of Friars Minor'' by Maurice Carmody, Franciscan Institute Publications, 1994. ISBN 978-1-57659-084-3 *''Friars Minor in China: 1294 – 1944'', by Arnulf Camps and Pat McCloskey, Franciscan Institute Publications, 1996. ISBN 978-1-57659-002-7 *''In the Name of St. Francis: A History of the Friars Minor and Franciscanism until the Early Sixteenth Century'', by Grado Giovanni Merlo, translated by Robert J. Karris and Raphael Bonanno, Franciscan Institute Publications, 2009. ISBN 978-1-57659-155-0 *''The History of Franciscan Theology'', by Kenan Osborne, Franciscan Institute Publications, 1994. ISBN 978-1-57659-032-4 *''Friars Minor in Ireland from Their Arrival to 1400'', by Francis Cotter, Franciscan Institute Publications, 1994. ISBN 978-1-57659-083-6 *''The Franciscan Spirituals and the Capuchin Reform'', by Thaddeus MacVicar, Franciscan Institute Publications, 1986. ISBN 978-1-57659-086-7 *''Medieval Franciscan Houses'', by John R. H. Moorman, Franciscan Institute Publications, 1983. ISBN 978-1-57659-079-9 *''A Poor Man's Legacy: An Anthology of Franciscan Poverty'', by Cyprian Lynch, Franciscan Institute Publications, 1989. ISBN 978-1-57659-069-0 *''The Franciscan Concept of Mission in the High Middle Ages'', by E. Randolph Daniel, Franciscan Institute Publications, 1992. ISBN 0-8131-1315-6 *''Peace and Good in America, A History of the Holy Name Province, Order of the Friars Minor, 1850s to the Present'', by Joseph M. White, Franciscan Institute Publications, 2004. ISBN 978-1-57659-196-3 *''The Birth of a Movement'', by David Flood and Thaddee Matura, Franciscan Institute Publications, 1975. ISBN 978-0-8199-0567-3 *''A History of the Franciscan Order: From Its Origins to the Year 1517'' by John R. H. Moorman, Oxford University Press, Oxford, (1968) ISBN 0-19-826425-9; reprint: Franciscan Herald Press, Chicago, IL (1988) ISBN 0-8199-0921-1 *''Franciscan Philosophy at Oxford in the Thirteenth Century'' by D.E. Sharp, Oxford University Press, London (1930); (a more recent ed.: ISBN 0-576-99216-X) *''Medieval Monasticism: Forms of Religious Life in Western Europe in the Middle Ages (3rd Edition)'' by C.H. Lawrence, ISBN 0-582-40427-4 *''The Spiritual Franciscans: From Protest to Persecution in the Century After Saint Francis'' by David Burr. ISBN 0-271-02128-4 *''Francis and Clare: The Complete Works'' By Ignatius C. Brady, Regis J. Armstrong, Paulist Press, Mahwah, New Jersey, (1982) ISBN 0-8091-2446-7 *''The Fraternal Economy: A Pastoral Psychology of Franciscan Economics'' By David B. Couturier, Cloverdale Books, South Bend (2007) ISBN 978-1-929569-23-6 *''Francis of Assisi: Early Documents'' 3 Volumes. Edited by Regis J. Armstrong, OFM Cap., J.A. Wayne Hellmann, OFM Conv., and William J. Short, OFM. New York: New City Press. Copyright 1999, Franciscan Institute of Saint Bonaventure University, Saint Bonaventure, NY. ISBN 978-1-56548-110-7. * "The Franciscan Story" by Maurice Carmody, Athena Press Publishing Co. UK (2008). ISBN 1-84748-141-8 ; ISBN 978-1-84748-141-2 * "Santo António de Lisboa - Da Ciência da Escritura ao Livro da Natureza", Maria Cândida Monteiro Pacheco, Imprensa Nacional casa da Moeda,Lisboa, (1997), ISBN 972-27-0855-4 * "O Simbolismo da Natureza em Santo António de Lisboa", José Acácio Aguiar e Castro,Universidade Católica Portugesa- Fundação Engº António de Almeida, Porto, 1997, ISBN UCP 972-9290.13-X /FEAA 972-8386-03-6 ===Makala=== * Schmucki, Oktavian (2000) "Die Regel des Johannes von Matha und die Regel des Franziskus von Assisi. Ähnlichkeiten und Eigenheiten. Neue Beziehungen zum Islam" (pp.&nbsp;219–244) in Cipollone, Giulio (ed.). ''La Liberazione dei 'Captivi' tra Cristianità e Islam: Oltre la Crociata e il Gihâd: Tolleranza e Servizio Umanitario.'' (CollectaneaArchivi Vaticani, 46.) Archivio Segreto Vaticano, Vatican City. * [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00263206.2012.653139 , Masha Halevi, Between Faith and Science: Franciscan Archaeology in the Service of the Holy Places, Middle Eastern Studies Volume 48, Issue 2, 2012pages 249-267] ==Tazama pia== [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] == Viungo vya nje == {{Commons category|Franciscans}} ===Tovuti rasmi=== ====Utawa wa Kwanza==== * [http://www.ofm.org/ Ordo Fratrum Minorum] * [http://www.ofmcap.org/ Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum] {{Wayback|url=http://www.ofmcap.org/ |date=20190816054340 }} * [http://www.ofmconv.net/ Ordo Fratrum Minorum Conventualium] ====Utawa wa Tatu==== * [http://www.franciscan.org/ Tertius Ordo Regularis] * [http://www.ciofs.org/portal/index.php?lang=en Ordo Franciscanus Saecularis] {{Wayback|url=http://www.ciofs.org/portal/index.php?lang=en |date=20140830143534 }} * [http://www.franciscancommunityofmercy.org/ Franciscan Community of Mercy]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, independent Franciscan website. * [http://www.franciscan-brothers.net/ Brothers of the Poor of St. Francis of Assisi] * [http://www.unwa.tk/ Little Brothers and Sisters of Africa] {{Wayback|url=http://www.unwa.tk/ |date=20210921191554 }} ===Wafransisko wa Kilutheri=== * [http://lutheranfranciscans.org/ Order of Lutheran Franciscans] *{{de icon}} [http://www.hochkirchliche-vereinigung.de/evt.html Evangelische Franziskaner-Tertiaren] {{Wayback|url=http://www.hochkirchliche-vereinigung.de/evt.html |date=20070625145621 }} in Germany. *{{sv icon}} [http://www.fto.st/ Franciskus Tredje Orden] in Sweden. * [http://www.marysisters.org.au/international/kanaan/kanaan-brothers.htm The Kanaan Franciscan Brothers] {{Wayback|url=http://www.marysisters.org.au/international/kanaan/kanaan-brothers.htm |date=20110706125151 }} *{{sv icon}} [http://www.svenskakyrkan.se/klostren/Francisk.htm Helige Franciskus Systraskap] {{Wayback|url=http://www.svenskakyrkan.se/klostren/Francisk.htm |date=20071214030418 }} *{{sv icon}} [http://www.franciskus.fi/ Franciskus-Sällskapet i Finland] ===Wafransisko wa Anglikana=== *[http://www.franciscans.org.uk/ Anglican Franciscans] {{Wayback|url=http://www.franciscans.org.uk/ |date=20110717021315 }} *[http://www.osffranciscans.com Order of Saint Francis (OSF)] {{Wayback|url=http://www.osffranciscans.com/ |date=20210609173449 }} *[http://www.stclarelittlesisters.org/ The Little Sisters of St. Clare] {{Wayback|url=http://www.stclarelittlesisters.org/ |date=20100902173451 }} *[http://www.holycrossfranciscans.com/ Franciscan Servants of the Holy Cross – Original Province (FSHC)] {{Wayback|url=http://www.holycrossfranciscans.com/ |date=20141220013315 }} *[http://companyofjesus.org/ The Company of Jesus (CJ)] *[http://www.fodc.net// The Franciscan Order of the Divine Compassion] {{Wayback|url=http://www.fodc.net// |date=20141217105120 }} *[http://cfw.dionc.org// The Community of the Franciscan Way] {{Wayback|url=http://cfw.dionc.org// |date=20140915034157 }} ===Wafransisko wasio na madhehebu=== *[http://scjesus.co.uk/ Companions of Jesus] {{Wayback|url=http://scjesus.co.uk/ |date=20140516194105 }}, a non-denominational order. *[http://www.franciscans.com/ Order of Ecumenical Franciscans] {{Wayback|url=http://www.franciscans.com/ |date=20230208111212 }}, a non-denominational group. === Marejeo ya kitaalamu zaidi === * [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/kt5199r1g0/ Online guide to the Academy of American Franciscan History Microfilm Collection, 1526–1972], [[The Bancroft Library]] * [http://users.bart.nl/~roestb/franciscan/ Franciscan authors, 13th – 18th century] {{Wayback|url=http://users.bart.nl/~roestb/franciscan/ |date=20140902235259 }} * [http://www.digitalfranciscans.com/ Digital Franciscans - Extensive list of Franciscan internet resources] {{Wayback|url=http://www.digitalfranciscans.com/ |date=20140810042301 }} [[Category:Kanisa Katoliki]] [[Jamii:Mashirika ya kitawa]] [[Jamii:Wafransisko]] lr29mwwobwj7codcdx4iiqhc1djxh69 0 18895 1540276 1431050 2026-05-11T11:40:56Z Anuary Rajabu 45588 1540276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Kata ya Buguruni |picha_ya_satelite = DarEsSalaam-Buguruni.jpg |maelezo_ya_picha = Mtaa wa Buguruni |pushpin_map = Tanzania |pushpin_map_caption = Mahali pa Buguruni katika Tanzania |settlement_type = Kata |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Tanzania]] |subdivision_type1 = [[Mikoa ya Tanzania|Mkoa]] |subdivision_name1 = [[Mkoa wa Dar es Salaam|Dar es Salaam]] |subdivision_type2 = [[Wilaya za Tanzania|Wilaya]] |subdivision_name2 = [[Wilaya ya Ilala|Ilala]] |wakazi_kwa_ujumla = 47,278 |latd=6 |latm=49 |lats=26 |latNS=S |longd=39 |longm=14 |longs=56 |longEW=E |website = }} [[Picha:DarEsSalaam-Buguruni.jpg|thumb|Muonekano wa eneo la [[biashara]] huko Buguruni wakati wa [[mchana]].]] [[Picha:Overhead_bridge_-_Buguruni.jpg|thumb|Muonekano wa [[Daraja]] la juu la watembea kwa miguu Buguruni.]] '''Buguruni''' ni [[kata]] ya [[wilaya ya Ilala]] katika mkoa wa [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]], yenye [[postikodi]] [[namba]] '''12102'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi walihesabiwa 47,278 <ref>https://www.nbs.go.tz/</ref>. Kwa mujibu wa [[sensa]] iliyofanyika mwaka wa [[2002]], kata ilikuwa na wakazi wapatao 67,028 waishio humo.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88:village-stat&Itemid=106| title = 2002 Population and Housing Census General Report|publisher=Government of [[Tanzania]]|language=en|accessdate=2008-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100210060455/http://www.nbs.go.tz/index.php?option=com_phocadownload&view=category&id=88%3Avillage-stat&Itemid=106|archivedate=2010-02-10}}</ref> ==Maendeleo ya Buguruni== Buguruni ni kata yenye [[maendeleo]]. Baadhi ya maendeleo yaliyomo ndani ya kata ya Buguruni ni: • [[Shule]] ya Buguruni <ref>https://www.youtube.com/watch?v=-e5Sw0U2o4w</ref> • [[Soko]] la Buguruni • [[Hospitali]] ya Buguruni • Kituo cha [[Polisi]] cha Buguruni • Njia za usafiri ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Ilala}} {{mbegu-jio-dar}} [[Jamii:kata za Mkoa wa Dar es Salaam]] [[Jamii:Wilaya ya Ilala]] m219ix9n03z56g11rr2h7d8n07rgolz 0 22780 1539748 1539597 2026-05-10T13:39:07Z ~2026-28207-27 89225 Maboresha na kuongeza kiungo 1539748 wikitext text/x-wiki '''Ichemba''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Kaliua]] katika [[Mkoa wa Tabora]], [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''45712'''. Katika [[sensa]] ya mwaka [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa 5,177 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk. 147 </ref>. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,750 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Tabora Region - Kaliua District Council]</ref> Ichemba ina [https://jmap.judiciary.go.tz/court-details/bfa2679e-958c-4bc7-8c19-adefa745ee93 Mahakama ya Mwanzo ya Ichemba] inayohudumia kata tano kwa ujumla wake ikiwemo Ichemba yenyewe kama kata kuu, [[Mwongozo]], [[Nhwande]], [[Makingi]] na [[Kanoge (Kaliua)|Kanoge]]. Mahakama hiyo ipo eneo la Mgelela - Ichemba tangu mwaka 1970 na inasimamia utekelezaji wa sheria kwa kutatua migogoro, kutoa haki na kuelimisha jamii husika kuhusu utiifu wa sheria. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Kaliua}} {{mbegu-jio-tabora}} [[Jamii:Wilaya ya Kaliua]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Tabora]] lsr1w0yvq8kfrikgx86m8abep7tgic5 0 35109 1539797 1421916 2026-05-10T16:57:44Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539797 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist | Jina = Kian Egan | Img = Kian Egan 2009.jpg | Img_capt = Kian Egan | Img_size = 200px | Landscape = | Kazi = solo_singer | Sehemu ya kuzaliwa = Kian John Francis Egan | Alias = | \kuzaliwa = {{birth date and age|mf=yes|1980|4|29|df=y}}<br>[[Sligo]], [[Republic of Ireland|Ireland]] | Instrument = [[Human voice|Vocals]], [[Drum kit|drums]], [[piano]], [[guitar]] | Aina = [[Pop music|Pop]] | Kaza = Mwimbaji, mtunzi | Years_active = 1998–present | Label = | Associated_acts = [[Westlife]] | URL = | Notable_instruments = }} '''Kian John Francis Egan''' (alizaliwa tarehe 29 Aprili 1980, [[Sligo]], nchini [[Ireland]]) ni [[mwimbaji]] katika kundi la [[Westlife]]. ==Maisha binafsi== Egan alizaliwa na Patricia pampja na.Ana kaka zake watatu ambao ni Tom, Gavin na Colm, na kaka zake watatu; Marielle, Vivienne na Fenella. Amesoma katika chuo cha [[Summerhill]] iliyopo katika eneo la [[Sligo]], ambapo hapo alikutana na wenzake [[Mark Feehily]] and [[Shane Filan]]. Egan alimuoa mwigizaji na mwimbaji [[Jodi Albert]], tarehe 8 Mai 2009 huko [[Barbados]]. ==Marejeo== {{reflist}} ==Viungo vya nje== *[http://westlife.com Official website] {{Wayback|url=http://westlife.com/ |date=20201005104941 }} *[http://onebreathewestlife.tripod.com One Breathe Westlife] {{Wayback|url=http://onebreathewestlife.tripod.com/ |date=20200821050344 }} *[https://web.archive.org/web/20070626225102/http://www.freewebs.com/westlife-forever Westlife Forever - fansite] *{{imdb|0969070|Kian Egan}} {{Westlife}} {{Westlife singles}} [[Jamii:Waliozaliwa 1980]] [[Jamii:Waimbaji wa Ireland]] p9g3ds2rxgrlp88mc7ooxm9veubclnn 0 36018 1539742 1141120 2026-05-10T12:44:19Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539742 wikitext text/x-wiki [[Picha:Benue_state_contingent_2.jpg|thumbnail|right|200px|Wachezaji wa ngoma, Benue]] {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" width="240" style="margin:1em 1em 1em 0;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:95%" align="right" | align="center" colspan="3" bgcolor="#d3d3d3"|<font size="4">'''Jimbo la Benue ''' </font><br><font size="1">[[Jina la Bandia:]]Kapu la Taifa la Chakula.</font> |- ! align="center" bgcolor="#efefef" colspan="3"|Makao |- ! align="center" colspan="3"|[[File:NigeriaBenue.png|200px|Makao ya jimbo la Benue nchini Nigeria]] |- | Takwimu |- | align="left" valign="top"|'''[[Gavana]]''' <br> (Orodha) | colspan="2" valign="top"|[[Gabriel Suswam (PDP)]] |- ! align="left" valign="top"|[[Tarehi lililoanzishwa]] | colspan="2" valign="top"| 3 Februari 1976 |- ! align="left" valign="top"|[[Mji Mkuu]] | colspan="2" valign="top"| [[Makurdi]] |- ! align="left" valign="top"|[[Eneo]] | colspan="2" valign="top"|34,059 km ²<br>[[Nafasi ya 11]] |- | align="left" valign="top"|'''[[Idadi ya Watu]]''' <br> Sensa ya mwaka wa 1991 <br> makadirio ya 2005 | align="left" valign="top"| [[Nafasi ya 7]]<br> 2.780.398 <br> 5.181.642 |- | align="left" valign="top"|'''[[GDP (PPP)]]''' <br> &nbsp;-Jumla <br> &nbsp;-Per capita | align="left" valign="top"| 2007 (kadirio)<br> $ 6.86 billion <ref name="C-GIDD GDP">{{cite web|url=http://www.cgidd.com|publisher=Canback Dangel|title=C-GIDD (Canback Global Income Distribution Database)|accessdate = 2008-08-20}}</ref><br> $ 1.592 <ref name="C-GIDD GDP"></ref> |- ! align="left" valign="top"|[[ISO 3166-2]] | colspan="2" valign="top"|NG-BE |} [[Picha:Jimbo Benue Nigeria.png|thumb|right|300px|Mahali pa Benue katika [[Nigeria]]]] '''Benue''' ni [[jimbo]] katika Kaskazini kati ya [[Nigeria]] pamoja na wakazi karibu [[milioni]] 2.8 katika mwaka [[1991]]. [[TIV, IDOMA]], na [[Igede]] huzungumzwa kila mahali. Kuna makabila mengine pia. Hizi ni pamoja na Etulo na Abakwa. <ref name="unijos">{{cite web|url= http://www.uiowa.edu/intlinet/unijos/nigonnet/nlp/benue.htm|title= Languages of Benue State|last= Seibert|first= Uwe|accessdate= 2007-04-03|work= Nigerian Languages|publisher= Department of Languages and Linguistics , [[University of Jos]]|archiveurl= https://web.archive.org/web/20070509054547/http://www.uiowa.edu/intlinet/unijos/nigonnet/nlp/benue.htm|archivedate= 2007-05-09}}</ref> Mji wake mkuu ambao ni [[Makurdi]], Benue ni jimbo tajiri kwa kilimo; baadhi ya mazao yanalimwa huko ni: [[viazi]], [[muhogo|mihogo]], [[maharagwe]] ya [[soya]], [[mtama]], [[kitani]], [[Kiazi kikuu|viazi vikuu]] na [[ufuta]]. Jimbo la Benue limepata jina lake kutokana na [[mto Benue]] na iliundwa kutoka [[Jimbo la tambarare ya Benue]] wa [[1976]], pamoja na [[Igala]], na baadhi ya sehemu za [[Kwara (jimbo)|jimbo la Kwara]]. Pia katika mwaka wa [[1991]] baadhi ya maeneo ya jimbo la Benue (hasa katika eneo la igala ), pamoja na maeneo katika jimbo la Kwara, yalitengwa ili kuunda [[jimbo la Kogi]]. Viashiria vya watu wa Igbo na makabila yanapatikana katika maeneo ya mpaka wa jimbo la Enugu na Ebonyi katika maeneo ya serikali za mitaa kama Obi, nk ==Maeneo ya Serikali za Mitaa== Maeneo 23 ya [[Serikali za Mitaa]] katika jimbo la Beneue ni: {| width="50%" |- valign="top" | width = 25% | * [[Agatu]] * [[Apa]] * [[Ado]] * [[Buruku]] * [[Gboko]] * [[GUMA]] * [[Gwer Mashariki]] * [[Gwer Magharibi]] * [[Katsina-Ala]] * [[Konshisha]] * [[Kwande]] * [[Logo]] | width = 25% | * [[Makurdi]] * [[Obi]] * [[Ogbadibo]] * [[Ohimini]] * [[Oju]] * [[Okpokwu]] * [[Oturkpo]] * [[Tarka]] * [[Ukum]] * [[Ushongo]] * [[Vandeikya]] |} ==Marejeo== {{Reflist}} ==Viungo vya nje== * [http://www.benuestate.gov.ng Tovuti Rasmi ya jimbo la Benue]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Nigeria}} {{Coord|7|20|N|8|45|E|region:NG_type:adm1st_source:GNS-enwiki|display=title}} {{mbegu-jio-Nigeria}} [[Category:Majimbo ya Nigeria|B]] [[Category:Jimbo la Benue]] lgm02k15qzrqe2hzk1kafporu3tj6bj 0 40874 1539820 1426271 2026-05-10T17:56:37Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539820 wikitext text/x-wiki {|cellpadding="2" cellspacing="0" style="vertical-align:top;float:right;width:300px;border:1px solid #ccc;margin-left:1em;" ! colspan="2" style="background-color:#A9BEC7;font-size:120%;" |Lugha ya Kikroatia |- | style="vertical-align:top;border-bottom:1px solid #ccc;" | Kinazungumzwa&nbsp;katika: | style="border-bottom:1px solid #ccc;" | [[Kroatia]] (milioni 4); Pia kuna wazungumzaji katika [[Australia]], [[Kanada]], [[Uingereza]], [[Marekani]], [[Ufaransa]], [[Ujerumani]], [[Argentina]], [[Brazil]], na nchi nyingine. |- | style="vertical-align:top;border-bottom:1px solid #ccc;" | Waongeaji: | style="border-bottom:1px solid #ccc;" | zaidi ya milioni 5.6 |- ! colspan="2" style="background-color:#A9BEC7;" | Kama lugha rasmi: |- | style="vertical-align:top;border-bottom:1px solid #ccc;" | Nchi: | style="border-bottom:1px solid #ccc;" | [[Kroatia]] |- ! colspan="2" style="background-color:#A9BEC7;" |Uianishaji wa kiisimu: |- | colspan="2" |[[Picha:Slavic europe.png|200px|center]] |- | colspan="2" align="center"| |- |colspan=5 | [[Lugha za Kihindi-Kiulaya]] {| |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |colspan=4|[[Lugha za Kislavoni]] |- |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |colspan=3|[[Kislavoni cha Kusini]] |- |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |colspan=2|[[Kislavoni cha Mashariki Kusini]] |- |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |style="background-color:#A9BEC7;"|&nbsp;&nbsp; |'''Lugha ya Kikroatia''' |} |} '''Kikroatia''' (kwa Kikroatia: hrvatski jezik; kwa [[Kiingereza]]: Croatian language) ni [[tawi]] la [[Kiserbokroatia]], moja kati ya [[lugha za Kislavoni]], za [[jamii]] ya [[Lugha za Kihindi-Kiulaya]], linalozungumzwa zaidi katika nchi ya [[Kroatia]]. Kikroatia kilikuwa [[lugha rasmi]] ya Yugoslavia pamoja na [[Kislovenia]], [[Kiserbia]] na [[Kimasedonia]]. [[Picha:Bascanska ploca.jpg|thumb|right|250px|<center>Kikroatia "Baška" 1100.]] [[Picha:Vatican Croatian Prayer Book.jpg|thumb|200px|<center>Kikroatia 1380-1400.]] Kufuatana na tofauti za [[utamaduni]] na [[madhehebu]], [[Kiserbokroatia]] kinaandikwa kwa [[alfabeti ya Kilatini]] upande wa [[Magharibi]] katika eneo la Kroatia na kwa [[Kisirili|alfabeti ya Kisirili]] upande wa [[Mashariki]] katika eneo la [[Serbia]]. [[Picha:Croatian_dialects_in_Cro_and_BiH_1.PNG|450px]] <gallery widths="100px" heights="100px" perrow="3"> Image:Latin alphabet Aa.svg|('''a''') Image:Latin alphabet Bb.svg|('''be''') Image:Latin alphabet Cc.svg|('''ce''') Image:Latin alphabet Čč.png|('''če''') Image:Latin alphabet Ćć.svg|('''će''') Image:Latin alphabet Dd.svg|('''de''') Image:Latin alphabet Dždž.png|('''dže''') Image:Latin alphabet Đđ.svg|('''đe''') Image:Latin alphabet Ee.svg|('''e''') Image:Latin alphabet Ff.svg|('''ef''') Image:Latin alphabet Gg.svg|('''ge''') Image:Latin alphabet Hh.svg|('''ha''') Image:Latin alphabet Ii.svg|('''i''') Image:Latin alphabet Jj.svg|('''je''') Image:Latin alphabet Kk.svg|('''ka''') Image:Latin alphabet Ll.svg|('''el''') Image:Latin alphabet Ljlj.png|('''elj''') Image:Latin alphabet Mm.svg|('''em''') Image:Latin alphabet Nn.svg|('''en''') Image:Latin alphabet Njnj.png|('''enj''') Image:Latin alphabet Oo.svg|('''o''') Image:Latin alphabet Pp.svg|('''pe''') Image:Latin alphabet Rr.svg|('''er''') Image:Latin alphabet Ss.svg|('''es''') Image:Latin alphabet Šš.png|('''eš''') Image:Latin alphabet Tt.svg|('''te''') Image:Latin alphabet Uu.svg|('''u''') Image:Latin alphabet Vv.svg|('''ve''') Image:Latin alphabet Zz.svg|('''ze''') Image:Latin alphabet Žž.png|('''že''') Image:Latin alphabet i+e.svg|(''i(j)e'') Image:Latin alphabet r+r.svg|(''ŕ'') </gallery> {{wikiquote|Proverbios croatas|Proverbios croatas}}. ==Viungo vya nje== *[http://www.language-archives.org/language/hrv makala za OLAC kuhusu Kikroatia] {{Wayback|url=http://www.language-archives.org/language/hrv |date=20150721013311 }} *[http://www.ethnologue.com/language/hrv lugha ya Kikroatia katika Ethnologue] *[http://www.design-ers.net/eh-rjecnik.asp Englis - Kikroatia] *[http://como-se-dice.com/aprender-croata/ Vocabulario básico croata con locuciones] *[http://www.hr/hrvatska/language/index.en.htm Croatian language] {{Wayback|url=http://www.hr/hrvatska/language/index.en.htm |date=20200918012426 }} *[http://www.croacia.com.ar/Principal/archivo/idioma Lengua Croata En español] {{Wayback|url=http://www.croacia.com.ar/Principal/archivo/idioma |date=20070518171100 }} *[http://www.ihjj.hr/index.aspx Institute Kikroatia] {{Wayback|url=http://www.ihjj.hr/index.aspx |date=20060706123627 }} *[http://www.cla-croatian.com/?gclid=CNvpsNiSoqMCFQI03wod4T_i5A Kikroatia Academy] {{mbegu-lugha}} [[Jamii:Lugha za Kislavoni]] [[Jamii:Lugha za Kroatia]] [[Jamii:Lugha za Bosnia na Herzegovina]] [[Jamii:Lugha za Serbia]] [[Jamii:Lugha za Montenegro]] [[Jamii:Lugha za Italia]] [[Jamii:Lugha za Hungaria]] [[Jamii:Lugha za Romania]] [[Jamii:Lugha za Slovakia]] [[Jamii:Lugha za Austria]] e74a1u64xxi4ic31twuznr8euhhiyk8 0 54408 1540251 1451144 2026-05-11T11:28:47Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540251 wikitext text/x-wiki {{TOC right}} Hii ni '''orodha ya [[hospitali]] nchini [[Tanzania]]''' (baadhi tu). Zimetumika alama hizi: :<nowiki>*</nowiki> KKKT=[[Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania]] :<nowiki>**</nowiki> KKT=[[Kanisa Katoliki]] Tanzania :<nowiki>***</nowiki> Kanisa [[Anglikana]] :<nowiki>****</nowiki> Makanisa mengine (M)= [[Moravian]], (B) [[Baptisti]]. ==Mkoa wa Arusha == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Nkoalanga|Hospitali ya Nkoaranga]] * | [[Arusha]] | http://health.elct.org/nkoaranga/ |- | [[Hospitali ya NSK]] ** | [[Arusha]] | |- | Hospitali ya Arusha Lutheran Medical Centre* | [[Arusha]] | http://almec.or.tz {{Wayback|url=http://almec.or.tz/ |date=20191225125342 }} |- | [[Hospitali ya Mount Meru]]** | [[Arusha]] | |- | [[Hospitali ya Wasso]] ** | [[Loliondo]] | |- | [[Hospitali ya Karatu]] * | [[Karatu]] | http://health.elct.org/karatu/ |} ==Mkoa wa Dar es Salaam == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[AAR Chato Clinic]] | [[Dar es Salaam]] | http://www.aarhealth.com/ |- | [[Hospitali ya Aga Khan]] *** | [[Dar es Salaam]] | http://www.agakhanhospitals.org/ {{Wayback|url=http://www.agakhanhospitals.org/ |date=20061015015040 }} |- | [[IST Clinic]] | [[Dar es Salaam]] | http://www.istclinic.com/ |- | [[Hospitali ya Ocean Road]] | [[Dar es Salaam]] | http://www.orci.or.tz/ |- | [[Hospitali ya Taifa ya Muhimbili]] | [[Dar es Salaam]] | http://www.mnh.or.tz/ {{Wayback|url=http://www.mnh.or.tz/ |date=20100820040021 }} |} ==Mkoa wa Dodoma == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Dodoma Christian Medical Centre]] | [[Dodoma]] |http://www.dthd.org/ |- | [[Kituo cha afya cha Itololo|Itololo Health Centre]] ** | Itololo, [[Masange]] | |- | Hospitali ya Kongwa | [[Kongwa]] | |- | Lumuna Health Centre (St. Gemma) ** | [[Lumuma]] | [http://www.intercare.org.uk/health-centre/tanzania/st-gemmas-health-centre-lumuma st-gemmas-health-centre-lumuma] |- | Hospitali ya Mpwapwa | [[Mpwapwa]] | |- | [[Hospitali ya Mvumi]] | [[Mvumi Mission]] | |} ==Mkoa wa Iringa == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Bulongwa]] * | [[Bulongwa]] | http://health.elct.org/bulongwa/ |- | [[Hospitali ya Ilembula]] * | [[Ilembula]] | http://health.elct.org/ilembula/ |- | Hospitali ya Ikonda ** | [[Ikonda]], [[Makete]] | |- | [[Hospitali ya Ilula]] * | [[Magombe]] | http://health.elct.org/ilula/ |- | Hospitali ya Mt. Yohane ** | [[Lugarawa]] | |- | Hospitali ya Tosamaganga (Mt. Yohane)** | [[Tosamaganga]] | |} ==Mkoa wa Kagera == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Hospitali ya Mt. Yosefu ** | [[Kagondo]] | |- | Hospitali ya [[Ndolage]] * | [[Kamachumu]] | http://health.elct.org/ndolage/ |- | Hospitali ya Rubya | Rubya, [[Muleba]] | |- | Hospitali ya [[Nyakahanga]] * | [[Nyakahanga]] | http://health.elct.org/nyakahanga/ |} ==Mkoa wa Kigoma == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Kigoma Baptist Hospital **** (B) | [[Kigoma]] | |} ==Mkoa wa Kilimanjaro == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Bwambo Health Centre ** | [[Bwambo]] | |- | [[Kilimanjaro Christian Medical Centre]] * | [[Moshi (mji)|Moshi]] | http://www.kcmc.ac.tz/ |- | [[Hospitali ya Gonja]] * | [[Same Mjini|Same]] | http://health.elct.org/gonja/ |- | [[Hospitali ya Huruma]] ** | Huruma, [[Rombo]] | |- | Hospitali ya Kibosho ** | [[Kibosho Kati]] | |- | Hospitali ya Kilema ** | [[Kilema Kati]] | |- | [[Hospitali ya Machame]] * | [[Moshi]] | http://www.machamehospital.org/ {{Wayback|url=http://www.machamehospital.org/ |date=20110520002235 }} |- | [[Hospitali ya Marangu]] * | [[Moshi]] | http://health.elct.org/marangu/ |- | Hospitali ya Ngoyoni | [[Ngoyoni]], [[Rombo]] | |} ==Mkoa wa Lindi == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hopitali ya Nyangao]] (Mt. Walburga) ** | [[Nyangao]] | http://www.nyangaohospital.com/ {{Wayback|url=http://www.nyangaohospital.com/ |date=20200204011952 }} |- | Hospitali ya Mnero ** | [[Mnero]] | |- | Hospitali ya Mt. Martin ** | [[Kipatimu]], [[Mtua]] | |} ==Mkoa wa Manyara == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Dareda|Dareda Hospital]] ** | [[Dareda]] | |- | Hospitali ya Haydom * | [[Mbulu]] | http://www.haydom.no/ |} ==Mkoa wa Mara == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Bunda]] * | [[Bunda]] | http://health.elct.org/bunda/ |} ==Mkoa wa Mbeya == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Chimala]] | [[Chimala]] | http://www.chimalahospital.org/ {{Wayback|url=http://www.chimalahospital.org/ |date=20080517110548 }} |- | Hospitali ya Igogwe ** | [[Igogwe]] | |- | [[Hospitali ya Itete]] * | [[Tukuyu]] | http://health.elct.org/itete/ |- | Hospitali ya Litembo ** | [[Litembo]] | |- | Liuli Health Centre ** | [[Liuli]] | |- | Kigonsera Health Centre ** | [[Kigonsera]] | |- | Magu Health Centre ** | [[Magu]] | |- | [[Hospitali ya Matema]] * | [[Ipinda]] | http://health.elct.org/matema/ |- | Mpapa Health Centre ** | [[Mpapa (Mbinga)|Mpapa]] | |- | Hospitali ya Mbozi **** (M) | [[Mbozi]] | |- | Hospitali ya Mwambani ** | [[Mwambani]] | |- | Hospitali ya Ruanda ** | [[Ruanda (Mbeya)|Ruanda]] | |- | Hospitali ya Wilaya ya Vwawa | [[Vwawa]] | |} ==Mkoa wa Morogoro == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Hospitali ya Berega | [[Morogoro]] | |- | Hospitali ya Mt. Fransisko ** | [[Ifakara]] | |- | Hospitali ya Mt. Fransisko ** | [[Turiani]] | |- | [[Hospitali ya Lugala]] * | [[Malinyi]] | http://health.elct.org/lugala/ |} ==Mkoa wa Mtwara == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Mt. Benedikto]] ** | Ndanda, [[Masasi]] | |} ==Mkoa wa Mwanza == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Bugando Medical Centre]] | [[Mwanza]] | http://www.bugandomedicalcentre.go.tz/ {{Wayback|url=http://www.bugandomedicalcentre.go.tz/ |date=20100128044838 }} |- | [[Hospitali ya Bunda]] * | [[Bunda]] | |} ==Mkoa wa Pwani == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Tumbi]] | [[Kibaha]] | |} ==Mkoa wa Pemba Kusini == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | | | |} ==Mkoa wa Pemba Kaskazini == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | | | |} ==Mkoa wa Ruvuma == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Mtakatifu Joseph Peramiho|Hospitali ya Mt. Yosefu]] ** | [[Peramiho]] | |} ==Mkoa wa Rukwa == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- |Dr Atman hospital |Sumbawanga | |} ==Mkoa wa Singida == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Hospitali ya Kilimatinde | [[Kilimatinde]] | |} ==Mkoa wa Shinyanga == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Kolandoto]] | [[Kolandoto]] | |} ==Mkoa wa Tabora == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Hospitali ya Ndala | [[Ndala (Nzega)|Ndala]] | |} ==Mkoa wa Tanga == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | [[Hospitali ya Bumbuli]] * | [[Bumbuli]] | http://health.elct.org/bumbuli/ |- | Kwediboma Health Centre ** | [[Kwediboma]] | |- | [[Hospitali ya Lutindi]] * | [[Lutindi]] | http://health.elct.org/lutindi/ |- | Hospitali ya Teule | [[Muheza]] | |} ==Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- | Hospitali ya Al Rahma | [[Zanzibar]] | |- | Hospitali ya Tawaqal | Zanzibar | |- |Hospitali ya Global |Zanzibar | |- |Hospitali ya mnazi mmoja |Zanzibar | |} ==Mkoa wa Unguja Kaskazini == {| class="wikitable" |- !Jina <br /> !Mahali <br /> !Tovuti |- |Kivunge District Hospital |Mkwajuni Zanzibar | |} ==Mkoa wa Unguja Kusini == {| class="wikitable" |- !Jina !Mahali !Tovuti |- |Makunduchi District Hospital |Makunduchi Zanzibar | |} == Tazama pia == * [[Wizara ya Afya na Ustawi wa Jamii]] == Viungo vya nje == {{commonscat-inline|Hospitals in Tanzania}} * [http://health.elct.org/ Health ELCT] * [http://www.missionhospitallink-tanzania.com/mainindex/mhospitals.html Mission Hospitals in Tanzania (orodha isiyo kamili)] {{Wayback|url=http://www.missionhospitallink-tanzania.com/mainindex/mhospitals.html |date=20100812113443 }} {{Africa topic|Orodha ya hospitali nchini|title=Orodha ya hospitali barani [[Afrika]]}} [[Jamii:Orodha zinazohusu Tanzania]] [[Jamii:Orodha za hospitali nchi kwa nchi|T]] af5cz73jjqaxly92on2gtubmssmg0ig 1 68524 1540171 1087840 2026-05-11T09:33:15Z ~2026-28480-52 89248 /* mashairi ya kisasa */ mjadala mpya 1540171 wikitext text/x-wiki Katika ushairi, tutaangalia: KIPENGELE MAELEZO KWA UFUPI Aina za Mashairi Kuainisha mashairi kulingana na idadi ya mishororo katika kila ubeti. Bahari za Ushairi Muundo wa shairi kulingana vina, idadi ya mizani, vipande, mpangilio wa maneno n.k. Uchambuzi wa Mashairi Mambo muhimu unayohitajika kuzingatia unapochambua shairi Uhuru wa Mshairi Ukiukaji wa kanuni za sarufi Istilahi za Kishairi Msamiati unaotumika katika ushairi km vina, mizani n.k Sifa za Ushairi Sifa zinazobainisha ushairi kutokana na aina nyingine za sanaa. Umuhimu wa Ushairi Umuhimu wa ushairi katika jamii. -------------------------------------------------------------------------------- Istilahi za Kishairi Haya ni baadhi ya maneno ambayo hautakosa kukutana nayo unapozingatia ushairi. Ni muhimu mwanafunzi kuyajua vizuri. 1.Shairi - ni sanaa ya maneno (utunzi maalum wa lugha ya kisanaa) unaotumia mpangilio na uteuzi maalum wa maneno na sauti ili kupitisha ujumbe fulani. 2.Vina - ni silabi za mwisho katika kila kipande. 3.Mizani - ni idadi ya silabi katika kila mshororo. 4.Mshororo - ni msitari mmoja wa maneno katika shairi. 5.Ubeti - ni kifungu cha mishororo kadhaa. 6.Vipande - ni visehemu vya mshororo vilivyogawanywa kwa alama ya kituo(,) 7.Ukwapi - kipande cha kwanza katika mshororo 8.Mwandamo - Kipande cha tatu katika mshororo 9.Ukingo - kipande cha nne katika mshororo 10.Utao - kipande cha pili katika mshororo 11.Mwanzo - mshororo wa kwanza katika ubeti 12.Mloto - mshororo wa pili katika ubeti 13.Kimalizio/Kiishio - mshororo wa mwisho katika ubeti usiorudiwarudiwa katika kila ubeti. 14.Kibwagizo - mshororo wa mwisho katika ubeti unaorudiwarudiwa kila ubeti. -------------------------------------------------------------------------------- Sifa za Ushairi 1.Huwa na vina, mizani, mishororo na beti 2.Hutumia lugha teule 3.Hufupisha au kurefusha maneno ili kutosheleza idadi ya mizani 4.Mashairi hayazingatii kanuni za kisarufi. (Angalia uhuru wa mshairi) 5.Hutumia mbinu za lugha -------------------------------------------------------------------------------- Umuhimu wa Mashairi 1.Kuburudisha 2.Kuhamasisha jamii 3.Kukuza sanaa na ukwasi wa lugha 4.Kuliwaza 5.Kuelimisha 6.Kuonya, kutahadharisha, kunasihi na kuelekeza 7.Kupitisha ujumbe fulani 8.Kusifia mtu au kitu 9.Kukejeli au kukemea mambo yanayoenda kinyume na maadili ya jamii == mashairi ya kisasa == mfano wa mashairi ya kisasa [[Maalum:Michango/&#126;2026-28480-52|&#126;2026-28480-52]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:&#126;2026-28480-52|talk]]) 09:33, 11 Mei 2026 (UTC) ez248nef776von0e3qvz57rrif16c8h 0 89318 1540165 1181201 2026-05-11T09:18:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540165 wikitext text/x-wiki [[Picha:Fist.jpg|200px|thumb|Ngumi tayari]][[Picha:Raised fist.jpg|200px|thumb|Ngumi ya salamu ya upinzani]] '''Ngumi''' ni hali ya [[mkono]] ukifumbatwa, yaani kwa kukunja [[vidole]] pamoja na [[kiganja]]. Kusudi la kukunja ngumi ni mara nyingi kupiga kwa nguvu, au kujiandaa kwa kupiga. Kutokana na maana hii ngumi inakunjwa pia kama alama ya hasira au ya upinzani, kwa mfano katika salamu ya Black Power. [[Michezo ya mapigano]] mbalimbali hutegemea matumizi ya ngumi, hasahasa [[mchezo wa ngumi]] lakini pia [[karate]] au [[taekwondo]]. Watafiti wamegundua ya kwamba kukunja ngumi inaweza kusaidia kuondoa hofu au wasiwasi kwa kuelekeza fikra kwa musuli na kuondoa fikra za wasiwasi.<ref>{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8072887/Clenched-fist-can-help-us-deal-with-stress-scientists-say.html |title=Clenched fist can help us deal with stress, scientists say |publisher=Telegraph |date=2010-10-19 |accessdate=2013-05-05 |archivedate=2013-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624012918/http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8072887/Clenched-fist-can-help-us-deal-with-stress-scientists-say.html }}</ref> Kwa wtu wengine inaweza kusaidia pia kuelekeza fikra kwa jambo au kukumbuka habari.<ref>{{cite web |last=Szalavitz |first=Maia |url=http://healthland.time.com/2013/04/29/grasping-memory-with-both-hands/?xid=rss-topstories |title=Clenching Fists Can Help Improve Memory, Researchers Find |publisher=Healthland.time.com |date=2013-04-29 |accessdate=2013-05-05 |archive-date=2014-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730000437/http://healthland.time.com/2013/04/29/grasping-memory-with-both-hands/?xid=rss-topstories |url-status=dead }}</ref> ==Marejeo== <references/> ==Viungo vya Nje== {{Commons|Fists|Ngumi}} [[Category:Mkono]] f2sy1zsxy1b53j4q4tuuq18xcmg4lv3 0 119182 1539961 1245020 2026-05-11T00:26:29Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539961 wikitext text/x-wiki [[Picha: Frankfurt_marathon_2004_erster_kilometer.jpg|thumb|Katika kilomita ya kwanza ya marathon ya 2004]] '''Marathoni ya Frankfurt''' ni [[mbio ya Marathoni]] inayofanyika kila [[mwaka]] huko [[Frankfurt am Main|Frankfurt/Main]] nchini [[Ujerumani]] tangu kuanzishwa kwake [[1981]]. Nchini Ujerumani ni [[mbio]] ndefu zaidi inayofanyika ndani ya [[mji]] fulani na mbio kubwa ya pili kwa [[idadi]] ya wakimbiaji wanaomaliza mbio yote. [[Jina rasmi]] lilikuwa "Commerzbank Frankfurt Marathon" na tangu mwaka [[2011]]: "BMW Frankfurt Marathon". == Orodha ya washindi == '''Key:''' {{legend2|#A9F5A9|Course record|border=solid 1px #AAAAAA}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !Year !class=unsortable|Washindi wanaume !Muda ([[saa|h]]:[[dakika|m]]:[[sekunde|s]]) !class=unsortable|Washindi wanawake !Muda ([[saa|h]]:[[dakika|m]]:[[sekunde|s]]) |- | 2019 |align=left|[[Fikre Bekele]] | 2:07:08 |align=left|[[Valary Aiyabei]] | bgcolor=#A9F5A9|'''2:19:10''' |- | 2018 |align=left|[[Kelkile Gezahegn]] | 2:06:37 |align=left|[[Meskerem Assefa]] | 2:20:36 |- | 2017 |align=left|[[Shura Kitata Tola|Shura Kitata]] | 2:05:50 |align=left|[[Vivian Cheruiyot]] | 2:23:35 |- | 2016 |align=left|[[Mark Korir]] | 2:06:48 |align=left|[[Mamitu Daska]] | 2:25:27 |- | 2015 |align=left|[[Sisay Lemma]] | 2:06:26 |align=left|[[Gulume Tollesa]] | 2:23:12 |- | 2014 |align=left|[[Mark Kiptoo]] | 2:06:49 |align=left|[[Aberu Kebede]] | 2:22:21 |- | 2013 |align=left|[[Vincent Kipruto]] | 2:06:15 |align=left|[[Caroline Kilel]] | 2:22:34 |- | 2012 |align=left|[[Patrick Makau Musyoki|Patrick Makau]] | 2:06:08 |align=left|[[Meselech Melkamu]] | 2:21:01 |- | 2011 |align=left|[[Wilson Kipsang Kiprotich|Wilson Kipsang]] |bgcolor=#A9F5A9| '''2:03:42''' |align=left|[[Mamitu Daska]] | 2:21:59 |- | 2010 |align=left|[[Wilson Kipsang Kiprotich|Wilson Kipsang]] | 2:04:57 |align=left|[[Caroline Kilel]] | 2:23:25 |- | 2009 |align=left|[[Gilbert Kirwa]] | 2:06:14 |align=left|[[Agnes Kiprop]] | 2:26:57 |- | 2008 |align=left|[[Robert Kiprono Cheruiyot|Robert Kiprono]] | 2:07:21 |align=left|[[Sabrina Mockenhaupt]] | 2:26:22 |- | 2007 |align=left|[[Wilfred Kibet Kigen|Wilfred Kigen]] | 2:07:58 |align=left|[[Melanie Kraus]] | 2:28:56 |- | 2006 |align=left|[[Wilfred Kibet Kigen|Wilfred Kigen]] | 2:09:06 |align=left|[[Svetlana Ponomarenko]] | 2:30:05 |- | 2005 |align=left|[[Wilfred Kibet Kigen|Wilfred Kigen]] | 2:08:29 |align=left|[[Alevtina Biktimirova]] | 2:25:12 |- | 2004 |align=left|[[Boaz Kimaiyo]] | 2:09:10 |align=left|[[Olesya Nurgaliyeva]] | 2:29:48 |- | 2003 |align=left|[[Boaz Kimaiyo]] | 2:09:28 |align=left|[[Luminita Zaituc]] | 2:29:41 |- | 2002 |align=left|[[Eliud Kering]] | 2:12:32 |align=left|[[María Abel]] | 2:26:58 |- | 2001 |align=left|[[Pavel Loskutov]] | 2:11:09 |align=left|[[Luminita Zaituc]] | 2:26:01 |- | 2000 |align=left|[[Henry Cherono]] | 2:10:40 |align=left|[[Esther Barmasai]] | 2:31:04 |- | 1999 |align=left|[[Pavel Loskutov]] | 2:12:37 |align=left|[[Esther Barmasai]] | 2:33:58 |- | 1998 |align=left|[[Abel Gisemba]] | 2:11:40 |align=left|[[Angelina Kanana]] | 2:31:38 |- | 1997 |align=left|[[Michael Fietz]] | 2:10:59 |align=left|[[Katrin Dörre-Heinig]] | 2:26:48 |- | 1996 |align=left|[[Martin Bremer]] | 2:13:38 |align=left|[[Katrin Dörre-Heinig]] | 2:28:33 |- | 1995 |align=left|[[Oleg Otmakhov]] | 2:12:35 |align=left|[[Katrin Dörre-Heinig]] | 2:31:31 |- | 1994 |align=left|[[Terje Næss (athlete)|Terje Næss]] | 2:13:19 |align=left|[[Franziska Rochat-Moser|Franziska Moser]] | 2:27:44 |- | 1993 |align=left|[[Stephan Freigang]] | 2:11:53 |align=left|[[Sissel Grottenberg]] | 2:36:50 |- | 1992 |align=left|[[Steffen Dittmann]] | 2:12:59 |align=left|[[Bente Moe]] | 2:32:36 |- | 1991 |align=left|[[Herbert Steffny]] | 2:13:45 |align=left|[[Linda Milo]] | 2:35:11 |- | 1990 |align=left|[[Konrad Dobler]] | 2:13:29 |align=left|[[Kerstin Preßler]] | 2:34:13 |- | 1989 |align=left|[[Herbert Steffny]] | 2:13:51 |align=left|[[Iris Biba]] | 2:33:14 |- | 1988 |align=left|[[Jos Sasse]] | 2:13:15 |align=left|[[Grete Kirkeberg]] | 2:35:44 |- | 1987 |align=left|[[Lindsay Robertson]] | 2:13:30 |align=left|[[Annabel Holtkamp]] | 2:45:21 |- | 1985 |align=left|[[Herbert Steffny]] | 2:12:12 |align=left|[[Carla Beurskens]] | 2:28:37 |- | 1984 |align=left|[[Dereje Nedi]] | 2:11:18 |align=left|[[Charlotte Teske]] | 2:31:16 |- | 1983 |align=left|[[Ahmet Altun]] | 2:12:41 |align=left|[[Charlotte Teske]] | 2:28:32 |- | 1982 |align=left|[[Delfim Moreira (athlete)|Delfim Moreira]] | 2:12:54 |align=left|[[Heidi Hutterer]] | 2:36:38 |- | 1981 |align=left|[[Kjell-Erik Ståhl]] | 2:13:20 |align=left|[[Doris Schlosser]] | 2:47:13 |} == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * [https://www.frankfurt-marathon.com/en/ Tovuti rasmi] * [https://www.arrs.run/HP_FrkMa.htm Chama cha waingie wataalam wa Barabara ya Barabara]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{mbegu-michezo}} [[Jamii:Mbio ya Marathoni]] [[Jamii:Frankfurt am Main]] ksva87vzjpuzs4gvmw9pkktyifi0e6s 0 120883 1540178 1457392 2026-05-11T09:47:34Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540178 wikitext text/x-wiki {{Infobox gazo | jina = Nipashe | jina la gazeti = Nipashe | picha = | aina = | lilianzishwa = | eneo = | mwanzilishi = | nchi = [[Tanzania]] | mhariri = | mmiliki = | makaomakuu = [[Dar es Salaam]] | mchapishaji = | usambazaji = | lilikwisha = | machapisho = | tovuti = https://www.ippmedia.com/sw/nipashe }} '''Nipashe''' ni [[gazeti]] la kila [[siku]] kutoka [[Dar es Salaam]] nchini [[Tanzania]] linalotolewa kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]. Ni gazeti mojawapo linaloandikwa kwa Kiswahili lenye wasomaji wengi katika Tanzania. Gazeti hili ni [[mali]] ya [[kampuni]] ya [[hisa]] ya [[IPP Media]]. == Gazeti dada == * ''[[Taifa Leo]]'' * ''[[Saturday Nation]]'' * ''[[Sunday Nation]]'' * ''[[Business Daily Africa]]'' * ''[[Daily Nation]]'' [[Kenya]] * ''[[Daily Monitor]]'' [[Uganda]] * ''[[The Citizen]]'' [[Tanzania]] * ''[[Mwananchi (gazeti)|Mwananchi]]'' [[Tanzania]] * ''[[The Guardian]]'' * ''[[Nipashe Digital]]'' == Majarida == * ''Spotika - kila jumatatu'' * ''Teknolojia, elimu na sayansi (TESA) - kila jumannne'' * ''Siasa - kila jumatano'' * ''Afya na mazingira (AMA) - kila alhamisi'' * ''Biashara, uchumi na fedha (BUFE) - kila ijumaa'' == Marejeo == * Sanga, Aginiwe Nelson (2018). ''Mkengeuko wa ujumi wa kiafrika katika hadithi fupi andishi za kiswahili kipindi cha utandawazi: Mifano kutoka magazeti ya Habari Leo, Nipashe na Mwananchi'' (Doctoral dissertation, Chuo Kikuu cha Dodoma). == Majukwaa ya kidijiti == *https://www.instagram.com/nipashetz *https://www.youtube.com/@nipashedigital *https://www.facebook.com/nipashetz *https://whatsapp.com/channel/0029VamDAXsDZ4LhBXLgYD1r == Viungo vya nje == * https://epaper.ippmedia.com{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://www.ippmedia.com/sw/nipashe {{mbegu}} [[Jamii:Magazeti ya Tanzania]] ezvzlezqn4lstxubs3r4y9yvm6xn8yc 0 126203 1539952 1534480 2026-05-10T23:25:43Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539952 wikitext text/x-wiki [[Picha:Barat-Pere.jpg|thumb|Sanamu ya Mt. Sofia Barat katika [[Basilika la Mt. Petro]], [[Vatikani]].]] '''Magdalena Sofia Barat, [[R.S.C.J.]]''' ([[Joigny]], [[Burgundy]], [[12 Desemba]] [[1779]] – [[Paris]], [[25 Mei]] [[1865]]) alikuwa [[mtawa]] wa [[Ufaransa]], [[mwanzilishi]] wa [[shirika]] la [[Moyo Mtakatifu wa Yesu]]<ref>{{Rejea kitabu |url=http://archive.org/details/histoiredelavn01baun |title=Histoire de la vénérable mère Madeleine-Sophie Barat : fondatrice de la Société du Sacré-Cur de Jésus |last=Baunard |first=Louis |date=1892 |publisher=Ch. Poussielgue |publication-place=Paris}}</ref><ref>https://www.santiebeati.it/dettaglio/33050</ref>. Katika kuliongoza kwa miaka 65 [[Sista|masista]] walifikia [[idadi]] ya 3,500, wakilea [[wasichana]] huko [[Ulaya]], [[Afrika]] na [[Amerika]].<ref name=society>[https://rscj.org/who-we-are/heritage/history "A Brief History of the Society of the Sacred Heart", Society of the Sacred Heart, United States – Canada]</ref> [[Papa Pius X]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[24 Mei]] [[1908]], halafu [[Papa Pius XI]] alimtangaza [[mtakatifu]] tarehe 24 Mei [[1925]]. [[Sikukuu]] yake huadhimishwa kila [[mwaka]] kwenye tarehe ya [[kifo]] chake<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>. ==Tazama pia== * [[Watakatifu wa Agano la Kale]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]] * [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]] * [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]] * [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]] * [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]] * [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]] * [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]] * [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]] * [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]] * [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]] * [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]] * [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]] * [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Marejeo== *[http://www.madeleinesophiebarat.com/index.htm Kilroy RSCJ, Phil, ''Madeleine Sophie Barat – A Life'', Cork University Press, Cork, Ireland, 2000] {{Wayback|url=http://www.madeleinesophiebarat.com/index.htm |date=20160530133708 }} *{{cite web |url=http://bernard-richard-histoire.com/2014/09/23/madeleine-sophie-barat-une-sainte-de-joigny-yonne-et-sa-communaute-dans-le-monde-les-dames-du-sacre-coeur/ |title=Madeleine-Sophie Barat, une sainte de Joigny (Yonne) et sa communauté dans le monde, les dames du Sacré-Cœur |date=23 September 2014 |first=Bernard |last=Richard |website=bernard-richard-histoire.com |language=French |accessdate=5 November 2016 |archivedate=2019-07-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190731155257/http://bernard-richard-histoire.com/2014/09/23/madeleine-sophie-barat-une-sainte-de-joigny-yonne-et-sa-communaute-dans-le-monde-les-dames-du-sacre-coeur/ }} == Viungo vya nje == * [https://web.archive.org/web/20050427073632/http://www.catholic-forum.com/saints/saintm59.htm Madeleine Sophie Barat] &mdash; Catholic Community Forum * [https://web.archive.org/web/20020601162632/http://www.americancatholic.org/Features/SaintOfDay/default.asp?id=1398 St. Madeleine Sophie Barat] &mdash; American Catholic * [http://www.sophie-barat-schule.de Sophie-Barat-Schule Hamburg,Germany]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.stpetersbasilica.info/Statues/Founders/SofiaMBarat/SofiaBarat.htm Founder Statue in St Peter's Basilica] {{DEFAULTSORT:Barat, Magdalena Sofia}} {{mbegu-Mkristo}} [[Category:Waliozaliwa 1779]] [[Category:Waliofariki 1865]] [[Jamii:Mabikira]] [[Category:Watawa waanzilishi]] [[Category:Watakatifu wa Ufaransa]] g0xohwmzl2y9twe3hbgbcdcup04igjb 0 133166 1539747 1515840 2026-05-10T13:30:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539747 wikitext text/x-wiki '''Jordan Riber''' ni mwongozaji, mtayarishaji na mwandishi wa miswada ya [[filamu]] wa Kitanzania mwenye asili ya [[Zimbabwe|Mzimbabwe]]. ==Maisha ya awali na elimu== Riber alizaliwa katika [[familia]] ya ''son John'' na ''Louise Riber'' ambao wote ni wanafamilia katika mambo ya filamu; alikulia katika [[mji mkuu]] wa [[Zimbabwe]], [[Harare]] na muda mwingi aliutumia katika kujifunza masuala ya utengenezaji wa filamu. [[Mwaka]] [[2004]] alimaliza masomo yake katika [[chuo]] cha Fairhaven College, nchini [[Marekani]] alikosomea mambo ya utayarishaji wa filamu.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://alumni.wwu.edu/out-africa |title=Out of Africa |publisher=Alumni WWU |access-date=November 10, 2020}}</ref> ==Taaluma== Mwaka [[2012]], aliongoza [[tamthilia]] ya [[Siri ya Mtungi]], iliyokuwa na nyota kama [[Cathryn Credo]], [[Beatrice Taisamo]], [[Yvonne Cherrie]] na wengine.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.worldcat.org/title/siri-ya-mtungi/oclc/1019443274 |title=Siri Ya Mtungi |publisher=Worldcat |access-date=November 10, 2020}}</ref> tamthilia ambayo ilichaguliwa kama tamthilia bora katika [[tuzo]] za ''2014 Africa Magic Viewers Choice Awards'' (AMVCA).<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.gistmania.com/talk/topic,183819.msg3875713.html |title=Photos From Africa Magic @10 And AMVCA Nominee Announcement [KCee, Yvonne Okoro] |date=December 10, 2013 |last=Colins |first=Charles |publisher=Gistmania |access-date=November 10, 2020}}</ref> Mwaka [[2017]] aliongoza filamu ya ''Hadithi za Kumekucha: Tunu''.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://africanstudies.stanford.edu/events/sgs-summer-film-festival-hadithi-za-kumekucha-tunu |title=SGS Summer Film Festival: Hadithi Za Kumekucha: Tunu |publisher=Stanford University |access-date=November 10, 2020}}</ref> Mwaka [[2018]] aliongoza filamu nyingine ya ''Hadithi za Kumekucha:Fatuma'' aliyoitarisha na kuihariri yeye mwenyewe, ambao nyota wake walikuwa ni Cathryn Credo ,Beatrice Taisamo na Ayoub Bombwe.<ref name=Bio>{{Rejea tovuti |url=https://www.paff.org/films/#!/film/fatuma |title=Fatuma: Feature {{!}} Narrative |publisher=PAFF |access-date=November 10, 2020 |accessdate=2021-02-25 |archivedate=2021-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109175610/https://www.paff.org/films/#!/film/fatuma }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://m.chicagoreader.com/chicago/fatuma/Film?oid=72063130 |title=Fatuma |publisher=Chicago Reader |access-date=November 10, 2020 |archive-date=2020-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111011620/https://m.chicagoreader.com/chicago/fatuma/Film?oid=72063130 |url-status=dead }}</ref> Mwaka huohuo alitayarisha na kuongoza filamu ya ''Bahasha'', iliyochezwa na [[Ayoub Bombwe]], Godliver Gordian, Omary Mrisho na Cathryn Credo.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://m.imdb.com/title/tt8540608/ |title=Bahasha (2018) |publisher=[[IMDb]] |access-date=November 10, 2020}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://torontoblackfilm.com/movie/bahasha/ |title=BAHASHA |publisher=Toronto International Black Film Festival |access-date=November 10, 2020}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://multichoicetalentfactory.com/user/15619 |title=Talent Factory: Catherin Credo |publisher=Multichoice Africa |location=Dar es Salaam |access-date=November 10, 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} {{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Zimbabwe]] [[Jamii:ACWP + film in Tanzania]] [[Jamii:Sanaa]] d59z53q2rrm007rd7652q93qn0okdsc 0 137172 1539954 1519009 2026-05-10T23:48:08Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539954 wikitext text/x-wiki [[Picha:Mouassine_douiria_DSCF8927.jpg|thumb|Makumbusho ya Mouassine]] [[Faili:Mouassine douiria DSCF8954.jpg|thumb|Makumbusho ya Mouassine]] [[Faili:Mouassine douiria DSCF8900.jpg|thumb|Makumbusho ya Mouassine]] '''Makumbusho ya Mouassine''' ni [[makumbusho]] yaliyopo eneo la kihistoria la Medina, [[Marrakesh]] nchini [[Moroko]]. Makumbusho haya yalijengwa katika [[karne ya 16]] mpaka [[karne ya 17]] ikiwa pamoja na ghorofa ya juu inayojulikana kama dwiriya<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Musée de Mouassine {{!}} Marrakesh, Morocco Attractions|url=https://www.lonelyplanet.com/morocco/marrakesh/attractions/musee-de-mouassine/a/poi-sig/1473354/1316370|access-date=2020-06-16|website=Lonely Planet|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=Kilkelly|first=Colin|title=The 16th Century Douiria Discovery in Marrakech, Your Morocco Travel Guide|url=https://moroccotravelblog.com/2013/09/16/the-16th-century-douiria-discovery-in-marrakech-your-morocco-travel-guide/|access-date=2020-06-17|website=Morocco Travel Blog|language=en-US|archive-date=2021-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606095636/https://moroccotravelblog.com/2013/09/16/the-16th-century-douiria-discovery-in-marrakech-your-morocco-travel-guide/|url-status=dead}}</ref><ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Histoire|url=http://www.museedelamusique.ma/histoire|access-date=2020-06-17|website=www.museedelamusique.ma|accessdate=2021-06-05|archivedate=2020-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200617085314/http://museedelamusique.ma/histoire}}</ref> ilikuja kubadilishwa kuwa makumbusho ya muziki kwa maonyesho ya kudumu na ya muda mfupi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Evenements|url=http://museedelamusique.ma/evenement/exposition|access-date=2020-06-16|website=museedelamusique.ma|accessdate=2021-06-05|archivedate=2020-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200919121327/http://museedelamusique.ma/evenement/exposition}}</ref><ref name=":4">{{Rejea tovuti|title=Musée de la Musique - Musée Mouassine à Marrakech|url=http://vivre-marrakech.com/culture/musees-marrakech/musee-mouassine-marrakech/|access-date=2020-06-16|website=Vivre-Marrakech.com}}</ref> == Historia== Jumba hili la makumbusho lipo [[wilaya ya Mouassine]], ambalo ni matokeo ya mkakati wa maendeleo kipindi cha nasaba ya Saadi karne ya 16 na mwanzoni mwa karne ya 17. Katikati ya [[miaka ya 1560]] [[Sultani]] [[Moulay Abdallah al-Ghalib]] aliamuru kuhamishwa kwa jamii ya [[Wayahudi]], ambayo hadi wakati huo alikuwa amechukua wilaya hiyo, kwenda wilaya ya Mellah iliyopo karibu na jiji la Kasbah[[Kasbah of Marrakesh|Kasbah] of the city.<ref name=":5">{{Rejea kitabu|last=Wilbaux|first=Quentin|title=La médina de Marrakech: Formation des espaces urbains d'une ancienne capitale du Maroc|publisher=L'Harmattan|year=2001|isbn=2747523888|location=Paris}}</ref><ref name=":22">{{Rejea kitabu|last=Deverdun|first=Gaston|title=Marrakech: Des origines à 1912|publisher=Éditions Techniques Nord-Africaines|year=1959|location=Rabat}}</ref> ardhi hii mpya ilikombolewa na baadaye kukarabatiwa kwenda kwenye muonekano mpya eneo jirani linalozunguka msikiti mpya wa Mouassine na jingo la kidini pamoja na Msikiti wa Bab Doukkala Mosque eneo la magharibi <ref name=":22" /><ref name=":5" /> Hii ilivutia idadi kubwa ya Bourgeoisie na familia za hali ya juu kujenga makazi yao hapa, <ref name=":22" />{{Rp|420-421}}na kusababisha mikusanyiko ya miundombinu katika eneo hili kuanzia kipindi cha Saadiani. Mfano nyumba hizi katika kipindi cha utawala wa Saadiani zikiwemo Dar Cherifa zamani ikijulikana kama Dar Ijimi,Dar al-Mas'udiyyin, na Dar al-Masluhiyyin ijulikanyo kama Ksour Agafay<ref name=":3">{{Rejea kitabu|last=Salmon|first=Xavier|title=Marrakech: Splendeurs saadiennes: 1550-1650|publisher=LienArt|year=2016|isbn=9782359061826|location=Paris}}</ref> baadhi ya hizi nyumba kwa sasa zimebadilishwa kuwa migahawa,mikahawa na mahoteli.<ref name=":3" /><ref>{{Rejea tovuti|title=Dar Cherifa {{!}} Marrakesh, Morocco Nightlife|url=https://www.lonelyplanet.com/morocco/marrakesh/nightlife/dar-cherifa/a/poi-dri/1144451/1316370|access-date=2020-06-17|website=Lonely Planet|language=en}}</ref>) Majengo ambayo yapo karibu na makumbusho ya Mouassine kwa sasa yapo kusini mashariki mwa kona ya msikiti wa Mouassine, karibu na mtaa wa ''Derb el Hammam'' iliitwa badala ya sehemu ya kutawazia lenye muundo wa kituruki.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> inajumuisha makazi pamoja na ''dwiriya'', eneo la juu la nyumba ambayo ilikuwa inatumika kupokea wageni na imeunganishwa na jumba kuu.<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Rejea tovuti|last=Kilkelly|first=Colin|date=2014-04-07|title=A 17th Century Douiria Reception Apt. Uncovered in Marrakech|url=https://www.moroccoworldnews.com/2014/04/127824/a-17th-century-douiria-reception-apt-uncovered-in-marrakech/|access-date=2020-06-16|website=Morocco World News|language=en-US}}</ref><ref name=":5" />{{Rp|379}}<ref name=":7">{{Rejea tovuti|title=Marrakech : Le musée Maouassine, un lieu chargé d'histoire (Photos)|url=http://m.2m.ma/fr/news/marrakech-le-musee-maouassine-un-lieu-charge-dhistoire-photos-20190210/|access-date=2020-06-17|website=2M|language=fr|archive-date=2021-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606100055/https://m.2m.ma/fr/news/marrakech-le-musee-maouassine-un-lieu-charge-dhistoire-photos-20190210/|url-status=dead}}</ref> ilijengwa na familia za watu wenye hali ya juu, [[familia]] ya Sharifian kwenye miaka ya 1560, katika wakati huo eneo hilo lilijengwa na wa Saadia.<ref name=":0" /> Baadhi ya picha za jua zilizochorwa kwenye nyumba, hata hivyo inatokea mpaka sasa kwenye utawala wa Alaouite dynasty chini ya sultani Ismail Ibn Sharif mpaka mwishoni mwa karne ya 17 au mwanzoni mwa karne ya 18.<ref name=":1" /><ref name=":6" /> Katika muda wa karibuni nyumba hii ilitawaliwa na mwenyeji wa familia ya Mellakh pamoja na [[Uchoraji|mchoraji]] Abdelhay Mellakh kuanzia1954 kabla haijanunuliwa mwaka 2012 na Patrick Manac’h and Hamid Megani, mkurugenzi mwenza wa makumbusho nyingine kwenye jiji hilo ''[Photography Museum of Marrakesh|Maison de la Photographie]'' ("House of Photography").<ref name=":1" /><ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":7" /> ijapokuwa baadhi ya milango ya mbao na dari ilionekana , Manac'h aligundua kuta halisi za nyumba zilikuwa zimefichwa katika safu za plasta na kuajiri msaada wa Xavier Salmon, na mkandarasi [[Louvre]] Museum, kuchunguza.<ref name=":1" /> walifanya [[jaribio]] na kugundua safu nyembamba ya plasta nyeupe ya kisasa ndo ilikuwa halisi jasi ya rangi ya uwaridi uhalisi wa stucco wa historia ya ''douiria''.<ref name=":1" /> kwa msaada wa Salmon na wasaidizi wengine na timu ya mafundi waliajiriwa kwa umakini kutoa plasta ya kisasa, na kurejesha mapambo halisia.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> na baadhi ya rangi halisi kutunzwa <ref name=":1" /> kitu ambacho sio cha kawaida katika majengo ya utawala waaadian saadian.<ref name=":3" />{{Rp|280}} jumba la kihistoria lilifunguliwa kama makumbusho na ukumbi wa utamaduni mwaka 2014 na mwaka 2019 lilikuwa makumbusho ya muziki moroko, na pia kuwa eneo la utumbuizaji muziki.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> ==Marejeo== {{Reflist}} {{Mbegu}} [[Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha]] [[Jamii:Makumbusho ya Moroko]] klowloxgmfl4u41zigp8hyswo4ms4l4 0 143787 1540037 1521141 2026-05-11T05:26:58Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540037 wikitext text/x-wiki {{Filamu 2 | jina = Monsters, Inc. | picha = Monsters, Inc. logo.svg | maelezo_ya_picha = | mwongozaji = [[Pete Docter]] | mtayarishaji = [[Darla K. Anderson]] | mtunzi = [[Andrew Stanton]]<br />[[Dan Gerson|Daniel Gerson]] | nyota = [[John Goodman]]<br />[[Billy Crystal]]<br />[[Steve Buscemi]]<br />[[James Coburn]]<br />[[Jennifer Tilly]]<br />[[Mary Gibbs (actress)|Mary Gibbs]] | muziki = [[Randy Newman]] | kampuni = [[Pixar Animation Studios]] | msambazaji = [[Buena Vista Pictures Distribution]] | imetolewa = {{Film date|2001|10|28|[[El Capitan Theatre]]|2001|11|2|Marekani}} | muda = Dakika 92 | nchi = Marekani | lugha = Kiingereza | bajeti = [[Dola ya Marekani|dola]]milioni 115 | mapato = dola milioni 579.7 | ilitanguliwa_na = ''[[Toy Story 2]]'' | ikafuatiwa_na = ''[[Finding Nemo]]'' }} '''Monsters, Inc.''' ni [[filamu]] ya [[katuni]] iliyotolewa [[mwaka]] wa [[2001]]. Filamu ilitayarishwa na [[Pixar|Pixar Animation Studios]], na kutolewa kwenye [[sinema]] [[tarehe]] [[2 Novemba]] [[2001]] na [[Buena Vista Pictures Distribution]]. == Wkamahiriki wa sauti == * [[John Goodman]] kama James P. "Sulley" Sullivan * [[Billy Crystal]] kama Michael "Mike" Wazowski * [[Mary Gibbs]] kama Boo<ref>{{Citation|last=Corliss|first=Richard|title=Pixar’s ‘Monsters University’: When Hairy Met Scary|date=2013-06-13|url=https://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|work=Time|language=en-US|issn=0040-781X|access-date=2021-10-25|archive-date=2015-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317111412/http://entertainment.time.com/2013/06/13/pixars-monsters-university-when-hairy-met-scary/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Fun factory|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4727218/Fun-factory.html|work=www.telegraph.co.uk|accessdate=2021-10-25}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Monsters, Inc.: The Secret Behind Why Pixar Is So Good|url=https://www.awn.com/animationworld/monsters-inc-secret-behind-why-pixar-so-good|work=Animation World Network|accessdate=2021-10-25|language=en}}</ref> * [[Steve Buscemi]] kama Randall Boggs * [[James Coburn]] kama Henry J. Waternoose III * [[Jennifer Tilly]] kama Celia Mae * [[Bob Peterson]] kama Roz * [[John Ratzenberger]] kama Yeti * [[Frank Oz]] kama Jeff Fungus * [[Daniel Gerson]] kama Needleman na Smitty == Marejeo == {{marejeo}} == Viungo vya nje == * {{Amg movie|255531|Monsters, Inc.}} * {{bcdb title|23322|Monsters, Inc.}} * {{IMDb title|0198781|Monsters, Inc.}} * {{tcmdb title|452480|Monsters, Inc.}} {{Katuni za Disney}} {{Mbegu-filamu}} [[Jamii:Filamu za 2001]] [[Jamii:Filamu za katuni za Disney]] [[Jamii:Filamu za Marekani]] p63ape2g7a53z7y2mokjxwzsk6bskjm 0 144992 1540120 1521631 2026-05-11T07:40:16Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540120 wikitext text/x-wiki '''Myles Nazem Amine''' (alizaliwa 14 Desemba [[1996]]) ni mwanamichezo wa michezo wa kupigana wenye asili ya kuangushana kwa kutumia nguvu (mfano wa mieleka). Ali shiriki mashindano ya uzito wa kilo 86. Aliwakilisha [[San Marino]] kutokana na uraia wa babu yake<ref>{{Rejea tovuti|title=Brighton's Amine brothers wrestling internationally for San Marino|url=https://www.livingstondaily.com/story/sports/olympics/2019/07/29/brighton-brothers-wrestling-internationally-san-marino/1782001001/|work=Livingston Daily Press & Argus|accessdate=2021-12-17|language=en-US|author=Bill Khan}}</ref>.katika mchezo wa kupigana wenye asili ya kuangushana kwa kutumia nguvu(mfano wa mieleka) Amine alishinda shaba kwa [[San Marino]] katika Olimpiki ya kiangazi pia alidai medali katika michezo na michuano ya [[Ulaya|Urope]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Lotta: Myles Amine Mularoni qualificato per Tokyo 2020|url=https://www.sanmarinortv.sm/sport/sport-sammarinese-c16/lotta-myles-amine-mularoni-qualificato-per-tokyo-2020-a177245|work=San Marino Rtv|date=2019-09-21|accessdate=2021-12-17|language=it|author=San Marino Rtv}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Lotta libera: Myles Amine conquista il pass per le Olimpiadi di Tokyo • newsrimini.it|url=https://www.newsrimini.it/2019/09/lotta-libera-myles-amine-conquista-il-pass-per-le-olimpiadi-di-tokyo/|work=newsrimini.it|date=2019-09-21|accessdate=2021-12-17|language=it}}</ref><ref>https://wrestlingtv.in/wrestling-live-meet-myles-amine-san-marinos-first-ever-olympian/</ref> == Marejeo == {{reflist}} [[Jamii:USLWO]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Wanamichezo wa San Marino]] j6c9r4tzmvebr4g0r9nwfilv5ef8lph 0 146395 1539966 1519451 2026-05-11T01:04:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539966 wikitext text/x-wiki '''Mariam Lamizana''' (alizaliwa [[Bobo-Dioulasso]], [[1951]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Mariam Lamizana: her fight against excision!|url=https://www.africatopsuccess.com/mariam-lamizana-her-fight-against-excision/|work=Africa Top Success|date=2014-02-07|accessdate=2026-01-25|language=fr-FR|author=La redaction}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) ni [[mwanasosholojia]], mfanyakazi wa kijamii, [[mwanaharakati]] wa ufeministi na mwanasiasa kutoka Burkina Faso. == Maisha == Mariam Lamizana na [[Sangoulé Lamizana]], [[afisa]] wa jeshi ambaye alikuwa Rais wa Upper Volta kuanzia mwaka 1966 hadi 1980. Kama mpiga [[kampeni]] dhidi ya [[ukeketaji]] wa wanawake, Lamizana alikuwa rais wa kwanza wa Kamati ya Kitaifa ya Kupambana na Utaratibu wa Ukeketaji (CNLPE) na pia ni Rais wa Kamati ya Kati ya Afrika juu ya Mambo ya Kijadi yanayoathiri Afya ya Wanawake na Watoto (IAC). Alihudumu katika [[serikali]] ya Burkina Faso kama Waziri wa Vitendo vya Kijamii na Ushirikiano wa Kitaifa kutoka mwaka 2001 hadi 2002<ref>{{Rejea tovuti|title=Mariam Lamizana : « Il n’y a pas de recette miracle en matière de lutte contre l’excision »|url=https://www.jeuneafrique.com/165756/societe/mariam-lamizana-il-n-y-a-pas-de-recette-miracle-en-mati-re-de-lutte-contre-l-excision/|work=JeuneAfrique.com|accessdate=2026-01-25|language=fr-FR}}</ref>. Pia ni Rais wa Voix des Femmes, iliyoanzishwa mwaka 2000.<ref>{{Rejea tovuti|title=UNHCR Web Archive|url=https://webarchive.archive.unhcr.org/20260125065948/https://www.refworld.org/docid/578798654.html|work=webarchive.archive.unhcr.org|accessdate=2026-01-25}}</ref> Lamizana aliteuliwa kwa Tuzo ya Sakharov mwaka 2009. == Marejeo == {{marejeo}} {{mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Burkina Faso]] [[Jamii:Wanaharakati wa Burkina Faso]] qzbz55j40tvihh6y817ogid1a5quvnu 0 147902 1539948 1518536 2026-05-10T22:39:37Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539948 wikitext text/x-wiki '''Luís Jose Miquissone''' (alizaliwa [[Msumbiji]], 25 Julai [[1995]]) ni mwanasoka ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji. Kwa sasa anachezea timu ya [[Simba S.C.]] na [[timu ya taifa]] ya mpira wa miguu ya Msumbiji. <ref name=":5">{{Rejea tovuti|url=https://www.alahlyegypt.com/en/news/article/31508|title=Miquissone: Ninafuraha Kuwa Sehemu ya Klabu Hii Kubwa|access-date=2021-09-22|website=www.alahlyegypt.com|language=en}}</ref> === Mamelodi Sundowns === Miquissone alisajiliwa na [[Mamelodi Sundowns FC]] Januari 2018 wakati [[Pitso Mosimane]] alikuwa kocha mkuu lakini mara moja akatolewa kwa mkopo kwa [[Chippa United FC|Chippa United]] kwa muda uliosalia wa msimu [2017–18 Premier Division] wa Afrika Kusini, kabla ya kutolewa kwa mkopo kwa [[Royal Eagles FC|Royal Eagles]] kwa ajili ya Ligi Daraja la Kwanza msimu uliopita.<ref name=":2">{{Rejea tovuti|date=23 February 2021|title=Mosimane kuikataa Miquissone inamsumbua huku Simba ikiikasirisha Ahly|url=https://www.france24.com/en/live -news/20210223-mosimane-kataa-miquissone-inamtesa-kama-simba-upset-ahly|url-status=live|access-date=2 2 Septemba 2021|website=France 24|publisher=[[France24]]|language=}}</ref> === Simba === Miquissone alijiunga na klabu ya Tanzania [[Simba S.C.]] Januari 2020 akiondoka Sundowns bila kushiriki katika mechi. Alisaini mkataba wa miaka miwili na klabu hiyo na ulikuwa usajili wao wa kwanza kwa msimu huo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miquissone: Simba SC imekamilisha usajili wa winga kutoka UD Songo {{!}} Goal.com|url =https://www.goal.com/en-bh/news/miquissone- simba-sc-complete-signing-of-winger-from-ud-songo/pyjfloz2gobg1oelpunnw72gy|access-date=2021-09-21|tovuti =www.goal.com}}</ref> Mara moja ikawa kipenzi cha mashabiki na mmoja wa wachezaji bora wa klabu.<ref name=":3">{{Rejea tovuti|title=Luis Miquissone: Kwanini winga wa Simba SC jiunge na Al Ahly na sio Kaizer Chiefs {{!}} Goal.com|url= https://www.goal.com/sw/news/kaizer-chiefs-luis-miquissone-why-simba-sc-winger-will- will- join/lku93ve1afex18f8x9o24nrhj|access-date=2021-09-21|website=www. goal.com}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Ngao ya Jamii: Simba SC yaongezewa nguvu na Wawa, Miquissone yawasili {{{ !}} Goal.com|url=https://www. goal.com/sw/news/community-shield-simba-sc-boosted-by-wawa-and-miquissone/1wf6veep0mb1g15clhkj1iovtf|access-date=2021-09-21|website=www.goal.com}}</ref> Aliwasaidia kushinda Ligi Kuu Tanzania na Ligi Kuu Bara katika msimu wake wa kwanza na baadaye kushinda Kombe la FA la Tanzania. === Al Ahly === Agosti 2021, Miquissone alijiunga na wababe wa Misri [[Al Ahly SC|Al Ahly]] kwa mkataba wa miaka minne,<ref name=":5" /> usajili wake ulitangazwa na klabu siku moja na Mwafrika Kusini Percy Tau.<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-08-26|title=OFFICIAL : Luis Miquissone ajiunga na Al Ahly kutoka Simba SC|url=https://en.africatopsports.com/2021/08/26/official -luis-miquissone-joins-al-ahly-from-simba-sc/|access-date=2021-09-21|website=Africa Top Sports|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=" :0">{{Njoo tovuti|date=2021-09-04|title=Miquissone: Al Ahly ndiyo klabu kubwa zaidi barani Afrika|url=https://www.egypttoday.com/Article/8/107513/Miquissone- Al-Ahly-ndio-klabu-kubwa-Afrika|access-date=2021-09-21|website=EgyptToday}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=Kiyonga|first=Ismael |tarehe=2021-08-27|title=Al Ahly wamtangaza Percy Tau, kusainiwa kwa Miquissone|url=http://kawowo.com/2021/08/27/al-ahly-announce-percy-tau-miquissone-signing/ |access-date=2021-09-22|website=Kawowo Sports|language=en-US}}</ref> Amekuwa Msumbiji wa kwanza kuwahi kuchezea timu ya Al Ahly. ==Kazi ya kimataifa== Miquissone alicheza mechi yake ya kwanza kwa [[timu ya taifa ya kandanda ya Msumbiji|timu ya taifa ya Msumbiji]] tarehe 29 Machi 2015 katika mechi ya kirafiki dhidi ya [[timu ya taifa ya kandanda ya Botswana|Botswana]], katika harakati hizo alifunga bao lake la kwanza akifunga bao la kusawazisha kwa kuipa Msumbiji ushindi wa mabao mawili kwa moja [2–1].<ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|title=Botswana vs. Msumbiji (1:2)|url=http://www.national-football-teams.com /matches/report/12840/Botswana_Mozambique.html|url-status=live|access-date=2021-09-21|website=www.national-football-teams.com|language=en}}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{BD|1995|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Msumbiji]] [[Jamii:Afrocuration Project 2022 Tanzania]] 4e2fi4ymh4neuqy50xyov5d1c3icaja 0 149047 1540138 1521807 2026-05-11T08:13:26Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540138 wikitext text/x-wiki '''Nana Oduro Nimapau II''' alikua mtawala wa jadi nchini Ghana na [[Chifu]] mkuu wa Esumeja.<ref>http://docplayer.net/36983597-Traditional-costumes-and-their-relevance-as-cultural-symbols-to-film-making-in-ghana-asante-case-study.html{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Cheo chake rasmi kilikua Esumejahene - Mfalme wa Esumeja. Yeye alikua rais wa sita wa Ikulu ya Kitaifa ya Machifu na kutumika kutoka mwaka 1992 hadi 1998.<ref>https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Rawlings-takes-on-chiefs-and-the-media-7391</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.nsromamedia.com/pictures-list-of-presidents-of-ghanas-national-house-of-chiefs/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2022-04-23 |archivedate=2023-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228124108/https://www.nsromamedia.com/pictures-list-of-presidents-of-ghanas-national-house-of-chiefs/ }}</ref> Yeye pia alitumika kama rais wa Muungano wa Wanamuziki wa Ghana katika miaka ya 1960. == Marejeo == [[Jamii:Wanamuziki wa Ghana]] [[Jamii:Arusha Editathon Muziki]] 0my39xg3y9bqf9iei0m3x6sjsnprv8o 0 151024 1539757 1516070 2026-05-10T14:11:25Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539757 wikitext text/x-wiki '''Judith Arundell Wright''' ([[31 Mei]] [[1915]]{{Spaced ndash}}[[25 Juni]] [[2000]]) alikuwa [[mshairi]] wa [[Australia]], [[mwanamazingira]] na mwanaharakati wa haki za ardhi za wakazi asili. <ref name="litweb.net">{{Rejea tovuti|url=http://litweb.net/biogs/wright_judith.html|title=Judith Wright 1915-200|author=Petri Liukkonen|publisher=litweb.net|accessdate=23 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101220044029/http://litweb.net/biogs/wright_judith.html|archivedate=20 December 2010}}</ref> Alikuwa mpokeaji wa Tuzo ya Christopher Brennan . Alikuwa mpokeaji wa Tuzo ya Hazina ya Kitaifa ya Australia mnamo 1998. <ref>AusLit, Queensland University, Australia https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A10588?mainTabTemplate=agentAwards{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-mtu}} {{BD|1915|2000}} [[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]] [[Jamii:Wanaharakati wa Australia]] rxf3tznbfwvuwwlh7vwhchh5sd3axqu 0 152538 1540203 1522563 2026-05-11T10:35:04Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540203 wikitext text/x-wiki [[Faili:Halberstadt_St-Burchardi-Kirche.jpg|right|thumb|250x250px| Kanisa la [[Burkado wa Wurzburg|Mtakatifu Burkado]] huko Halberstadt, [[Ujerumani]] .]]   '''''Organ ² /ASLSP''''' ( ''''' (As Slow as Possible)''''' yaani '''"Polepole Iwezekanavyo"''' ) ni [[muziki]] uliotungwa na [[John Cage]] (1912 – 1992) kwa ajili ya [[kinanda cha filimbi]]. Inapigwa katika onyesho la muziki linalodumu kwa muda mrefu zaidi katika historia. Cage alitunga muziki huu kwanza mnamo 1985 kwa kinanda cha kawaida (piano) akaibadilisha kwa kinanda cha filimbi mnamo 1987. Maonyesho ya toleo la [[piano]] kawaida huchukua dakika 20 hadi 70. <ref name="bbc resume">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7490776.stm 'World's longest concert' resumes], Steve Rosenberg, [[BBC News]] (2008-07-05). Accessed 2008-07-05.</ref> Kwenye mji wa Halberstadt taasisi ya John Cage ilianza mnamo 2001 onyesho ya muziki yake ambalo linatarajiwa kumalizika mnamo mwaka 2640 kwahiyo imepangwa kwa muda wa miaka 639. == Maonyesho == Diane Luchese alipiga ''Organ ² /ASLSP'' kuanzia saa 8:45 asubuhi hadi &nbsp;saa 11:41&nbsp;usiku mnamo 5 Februari 2009 katika Chuo Kikuu cha Towson ([[Marekani]]). Onyesho hilo la saa 14 na dakika 56 lilikuwa utendakazi mrefu zaidi wa mtu binafsi uliorekodiwa hadi 2022. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://media.www.thetowerlight.com/media/storage/paper957/news/2009/02/05/Arts/Fifteen.Hours.At.The.Organ-3613444.shtml|title=The Towerlight, Fifteen hours at the organ|publisher=Media.www.thetowerlight.com|accessdate=August 30, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210201000/http://media.www.thetowerlight.com/media/storage/paper957/news/2009/02/05/Arts/Fifteen.Hours.At.The.Organ-3613444.shtml|archivedate=February 10, 2009}}</ref> Stephen Whittington alitekeleza onyesho la saa 8 la ''ASLSP'' kwenye kinanda cha filimbi cha Ukumbi wa Elder Hall katika Chuo Kikuu cha Adelaide ([[Australia]]) mnamo 2012 . <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.realtimearts.net/article/110/10790|title=Stephen Whittington: Musical Renewal|publisher=RealTime|accessdate=September 27, 2012|archive-date=2017-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171207135845/http://www.realtimearts.net/article/110/10790|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.adelaide.edu.au/jmcoetzeecentre/news-events/|title=News and Events|publisher=J.M. Coetzee Centre for Creative Practice|accessdate=September 27, 2012}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.youtube.com/watch?v=W5t79PzNff4|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615155225/https://www.youtube.com/watch?v=W5t79PzNff4|archivedate=2022-06-15|title=John Cage Day, Wednesday 5th September 2012|work=[[YouTube]]|accessdate=September 27, 2012}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.heraldsun.com.au/news/national/john-cage-day-celebrated-in-adelaide-with-free-concert-at-elder-hall-on-wednesday/story-fndo471r-1226463487740|title=John Cage Day Celebrated in Adelaide with Free Concert in Elder Hall|publisher=Herald Sun Newspaper|accessdate=September 27, 2012}}</ref> Patrick Wedd, Adrian Foster, na Alex Ross walitoa onyesho la timu la saa 12 katika [[Kanisa kuu|Kanisa Kuu]] la Christ Church, [[Montreal]], mwaka wa 2015. Daniel Cooper alitoa onyesho la saa 12 katika Kanisa la Knox kuashiria [[Solistasi|solistasi ya Juni]] mwaka wa 2019. <ref>{{Rejea tovuti|title=John Cage: Organ2 / ASLSP|url=https://musiccanterbury.co.nz/john-cage-organ2-aslsp/|work=Music Canterburyn|date=June 14, 2019|accessdate=July 7, 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Christopher Anderson alitoa onyesho la saa 16, kwa sasa utendakazi wa pili kwa polepole zaidi na utendakazi mrefu zaidi kamilifu unaofahamika kwenye 8 Machi mwaka 2022 katika Perkins Chapel kwenye chuo kikuu cha Chuo Kikuu cha Methodist Kusini huko [[Texas]]. [[Faili:HalberstadtBurchardiChurchOrganForOrgan2ASLSP.jpg|thumb| Kinanda cha filimbi kinachotumika kwa onyesho la Halberstadt.]] === Mandharinyuma === Wanamuziki na wanafalsafa walijadili katika mkutano wa 1997 maagizo ya Cage ya kucheza muziki huu "polepole iwezekanavyo". Toleo la kwanza la muziki hii liliandikwa kwa kinanda (piano) cha kawaida, ambako sauti inakwisha wakati waya iliyopigwa imetulia. Lakini kwenye chombo cha filimbi kilichotunzwa vizuri noti inaweza kusikika kwa muda mrefu kupita kiasi. Washiriki walipatana kujaribu onyesho ya miaka mingi. Mji wa Halberstadt nchini Ujerumani umeteuliwa kwa sababu taarifa ya kwanza ya historia kuhusu kinanda kikubwa cha filimbi iliandikwa kuhusu chombo katika kanisa kuu ya mji ule kilichojengwa mnamo mwaka 1361. Taasisi ya John Cage Organ Foundation Halberstadt iliamua kuanza onyesho la miaka 639, kuashiria wakati kati ya uwekaji wa kinanda cha filimbi cha kwanza kilichorekodiwa katika Kanisa Kuu la Halberstadt mnamo 1361, na tarehe iliyopendekezwa ya kuanza onyesho la Cage kwenye mwaka 2000. <ref name="bbc-firstnotes">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2728595.stm First notes for 639-year composition], [[BBC News]] (2003-02-05). Accessed 2008-07-05.</ref> Haikuwezekana kutumia kanisa kuu la mji kwa sababu linatumiwa kwa ibada lakini katika mji huo kuna kanisa dogo la monasteri ya zamani ambalo halikutumiwa tangu mwaka 1810 wakati monasteri ilifungwa. Jengo hili liliteuliwa na kinanda cha filimbi cha pekee kilitengenezwa humo<ref>https://www.deutschlandmalanders.com/die-kirche-sankt-burchardi/ Kuhusu kanisa la Mt. Burkardo, Halberstadt</ref>. Taasisi inauza mabango ya ukumbusho kwa miaka hadi 2640 ili kufadhili utendakazi. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://daily.redbullmusicacademy.com/2019/04/halberstadt-john-cage-organ-feature|title=A Visit to John Cage's 639-Year Organ Composition|first=Aaron|author=Gonsher|work=redbullmusicacademy.com}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.european-traveler.com/germany/hear-john-cages-slowest-piece-of-music-in-the-world-in-halberstadt/|title=Hear John Cage's Slowest Piece of Music in the World in Halberstadt|first=Henk|author=Bekker|work=european-traveler.com|date=July 5, 2020}}</ref> === Utendaji === Onyesho la [[Halberstadt]] lilianza 5 Septemba 2001 kwa mapumziko yaliyodumu hadi 5 Februari 2003, wakati noti ya kwanza ilipopigwa. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.aslsp.org/de|title=News - John-Cage-Orgelprojekt Halberstadt|work=www.aslsp.org|accessdate=December 8, 2019|archivedate=2021-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907140232/https://www.aslsp.org/de/}}</ref> <ref name="Halberstadteventsite">{{Rejea tovuti|url=http://www.john-cage.halberstadt.de/new/index.php?seite=cdundtoene&l=e|title=the Halberstadt event website|publisher=John-cage.halberstadt.de|date=November 19, 2004|accessdate=August 30, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722045416/http://www.john-cage.halberstadt.de/new/index.php?seite=cdundtoene&l=e|archivedate=July 22, 2011}}</ref> Ilhali noti moja inaweza kupigwa kwa miezi 16, mifuko ya mchanga hufungwa kwenye vibao vya kinanda ili kudumisha sauti. <ref name="bbc resume"/> Upepo unatengenezwa mfululizo kwa kifaa cha umeme. Kinanda chote kina filimbi sita tu; filimbi zinabadilishwa wakati sauti mpya inahitajika. Mnamo 5 Julai 2012 filimbi mbili za chombo zilitolewa, na mbili zilibaki kwenye chombo kwa noti mpya. Noti ilibadilika tena mnamo 5 Septemba 2020. <ref>{{Rejea tovuti|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200905162225/https://www.youtube.com/watch?feature=youtu.be&t=12680&v=lW3FP_atp1w|archivedate=2020-09-05|url=https://www.youtube.com/watch?v=lW3FP_atp1w&t=12660|title=YouTube, a Google company|work=[[YouTube]]}}</ref> Onyesho hilo limepangwa kukamilika Septemba 5, 2640.{{Listen|filename=Halberstadt_Germany_ASLSP_2006-01-05-17h.ogg|title="''ASLSP'', Halberstat, Jan 5 2006 note change"|description=The note change of January 5, 2006 takes place at 8:35 in this audio clip.|format=[[Ogg]]}} == Tazama pia == ** ''[[:en:AS_Long_As_Possible_(ASLAP)|AS Long as Possible]]'', a GIF-based visual art work named in tribute to ''As Slow as Possible'' ** [[:en:List_of_compositions_by_John_Cage|List of compositions by John Cage]] ** ''[[:en:Longplayer|Longplayer]]'' == Marejeo == {{Marejeo}} == Viungo vya nje == * [http://www.aslsp.org/ Tovuti ya tukio la Halberstadt] (Kijerumani) * * [https://www.npr.org/programs/pt/features/2003/sep/aslsp.html ''As Slow As Possible''], Performance Today feature ([[:en:National_Public_Radio|National Public Radio]]), September 2003 * Rekodi za utendakazi wa saa tisa wa ''ASLSP'' katika [http://www.artsaha.org ''ARTSaha! 2006''] {{Wayback|url=http://www.artsaha.org/ |date=20200928214550 }} na [https://web.archive.org/web/20060911045353/http://www.analogartsensemble.net/member/Drew.htm Joseph Drew] : [https://web.archive.org/web/20070927182905/http://www.analogartsensemble.net/media/audio/Drew/ASLSP%20Beginning.mp3 Saa ya Kwanza], [https://web.archive.org/web/20070927182746/http://www.analogartsensemble.net/media/audio/Drew/ASLSP%209PM.mp3 Saa ya Sita], [https://web.archive.org/web/20070927182551/http://www.analogartsensemble.net/media/audio/Drew/ASLSP%20END.mp3 Saa ya Tisa] * [http://www.zeit.de/online/2006/02/cage Die eingefrorene Zeit], ''Die Zeit'', Januari 8, 2006 (in German) * [https://web.archive.org/web/20070820230654/http://www.as-slow-as-possible.com/ Tovuti ya filamu ya hali ''halisi ASAP'' na Scott Smith] * [https://www.washingtonpost.com/blogs/arts-post/post/worlds-longest-concert-will-last-639-years/2011/11/21/gIQAWrdXiN_blog.html "World's longest concert will last 639 years"] ''The Washington Post''. November 21, 2011. [[jamii:muziki]] pujq60ow4rp0cof8xqlo7mnoiczdr7b 0 158055 1539807 1532682 2026-05-10T17:26:05Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539807 wikitext text/x-wiki [[File:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|thumb|Mt. Kieran katika [[dirisha]] la [[kioo cha rangi]].]] '''Kieran wa Saighir''' (pia: '''Ciaran Mzee'''; [[Cleire]], [[karne ya 5]] - [[530]] hivi) alikuwa [[mmonaki]] wa [[Eire|Ireland]] na [[askofu]] wa [[Saighir]], [[Ossory]]<ref>http://www.santiebeati.it/dettaglio/43910</ref>. Anahesabiwa kati ya [[Mitume kumi na wawili wa Ireland]]. Tangu kale anaadhimishwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kama [[mtakatifu]], hasa [[tarehe]] [[5 Machi]], [[sikukuu]] yake<ref>[[Martyrologium Romanum]]</ref>. ==Tazama pia== *[[Watakatifu wa Agano la Kale]] *[[Orodha ya Watakatifu Wakristo]] *[[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]] * [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]] * [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]] * [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]] * [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]] * [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]] * [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]] * [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]] * [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]] * [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]] * [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]] * [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]] ==Tanbihi== {{reflist}} ==Marejeo== ===Vyanzo=== *''[http://www.isos.dias.ie/english/index.html ISOS digital view] {{Wayback|url=http://www.isos.dias.ie/english/index.html |date=20061205220850 }} of Codex Kilkenniensis'' (MS Z 3.1.5) in [[Marsh's Library]], Dublin. Life of Ciarán of Saighir begins on f. 106 v. *''Bethada Náem nÉrenn''. (Two different ''Lives'' of St. Ciaran of Saighir.) Edited and trans. by [[Charles Plummer]].[http://www.ucc.ie/celt/published/T201000F/index.html Available through CELT]. *Irish ''Life'' of Ciarán of Saigir, ed. and tr. Standish Hayes O'Grady, "Life of S. Kieran of Saighir." In ''[[Silva Gadelica]]''. 1892. [http://www.maryjones.us/ctexts/kieran.html Translation transcribed to HTML by Mary Jones]. *''[https://books.google.com/books?id=xnVEAQAAMAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Life of Ciarán of Saigir]'', ed. and tr. Rev. D.B. Mulcahy. ===Marejeo mengine=== {{refbegin}} *{{Citation | last = Gratton-Flood | first = W. H. | title = The Twelve Apostles of Erin | encyclopedia = The Catholic Encyclopedia | volume = I | location = New York | publisher = Robert Appleton Company | date = March 1, 1907 | url = http://www.newadvent.org/cathen/01632a.htm | access-date = 2008-02-09 }}. *{{Citation | last=Graves | first=Rev. James | year=1857 | title=The History, Architecture, and Antiquities of the Cathedral Church of St. Canice, Kilkenny | place=Grafton Street, Dublin. | publisher=Hodges, Smith, & co. | pages=22 | url=https://books.google.com/books?id=Z_IDAAAAYAAJ }}. *Johnston, Elva. "[http://www.oxforddnb.com/view/article/51008 Munster, saints of (act. ''c''.450–''c''.700)]." ''Oxford Dictionary of National Biography''. Oxford University Press, Sept 2004, online edition May 200. Accessed: 14 Dec 2008. {{refend}} ==Viungo vya nje== * [https://roaringwaterjournal.com/tag/ossory/ Roaringwater Journal: A Saint’s Day – Ciarán and Piran] * [https://fitzpatricksociety.com/ The Fitzpatrick – Mac Giolla Phádraig Clan Society] * http://www.irelandseye.com/irish/people/saints/ciaran.shtm {{mbegu-Mkristo}} [[Category:Waliozaliwa karne ya 5]] [[Category:Waliofariki 530]] [[Category:Wamonaki]] [[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:Watakatifu wa Ireland]] 7idlafauyol2b6qa2d4k8mtwiz7hpnm 0 158126 1539995 1267059 2026-05-11T02:54:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539995 wikitext text/x-wiki {{Uainishaji | rangi = pink | jina = Mbawakimia kahawia | picha = Micromus africanus 009733-1.jpg | upana_wa_picha = 250px | maelezo_ya_picha = ''Micromus africanus'' | himaya = [[Mnyama|Animalia]] (Wanyama) | faila = [[Arthropoda]] (Wanyama wenye miguu yenye viungo) | nusufaila = [[Hexapoda]] (Wanyama wenye miguu sita) | ngeli = [[Insecta]] (Wadudu) | ngeli_ya_chini = [[Pterygota]] (Wadudu wenye mabawa) | oda = [[Neuroptera]] (Wadudu walio na mabawa wenye vena nyingi kama [[kimia (kitambaa)|kimia]]) | nusuoda = [[Hemerobiiformia]] (Mbawakimia) | familia_ya_juu = [[Hemerobioidea]] (Mbawakimia kijani) | familia = [[Hemerobiidae]] | bingwa_wa_familia = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802 | subdivision = '''Nusufamilia 10:''' * [[Adelphohemerobiinae]] <small>[[John D. Oswald|Oswald]], 1994</small> * [[Carobiinae]] <small>Oswald, 1993</small> * [[Drepanacrinae]] <small>Oswald, 1993</small> * [[Drepanepteryginae]] <small>Krüger, 1922</small> * [[Hemerobiinae]] <small>Latreilla, 1802</small> * [[Megalominae]] <small>Krüger, 1922</small> * [[Microminae]] <small>Krüger, 1922</small> * [[Notiobiellinae]] <small>Nakahara, 1960</small> * [[Psychobiellinae]] <small>Oswald, 1993</small> * [[Sympherobiinae]] <small>Comstock, 1918</small> }} '''Mbawakimia kahawia''' ni [[wadudu]] wadogo wa [[familia (biolojia)|familia]] [[Hemerobiidae]] katika [[oda]] [[Neuroptera]] ([[mdudu mabawa-vena|wadudu mabawa-vena]]) walio na [[bawa|mabawa]] yanayofanana na [[kimia (kitambaa)|kimia]]. Kama jina lao linavyoonyesha wana rangi ya [[kahawia]] kwa kawaida, huku [[mbawakimia kijani]] (familia [[Chrysopidae]]) wakiwa [[kijani]] kwa wazi. ==Maelezo== [[Picha:Drepanepteryx phalaenoides (28649743904).jpg|thumb|left|''Drepanepteryx phalaenoides'' anayofanana na jani kavu]] Mbawakimia kahawia ni wadudu dhaifu wenye urefu wa [[mwili]] wa [[mm]] 4 hadi 10 na upana wa mabawa wa mm 4 hadi 18, wakubwa zaidi wakiwa [[spishi]] za ki[[tropiki]]. Kwa kawaida mwili wao huwa [[hudhurungi]] hadi kahawia, lakini spishi kadhaa ni njano au kijani. [[Jichomzolenzi|Machomzolenzi]] yana rangi ya kahawia kinyume na mbawakimia kijani walio [[jicho|macho]] ya rangi ya [[dhahabu]]. Mabawa ni mangavu yenye [[nywele]]. Mabawa ya spishi fulani, kama zile za [[jenasi]] ''[[Drepanepteryx]]'', yanafanana na [[jani|majani]] makavu. Vinginevyo, [[tabia]], [[chakula]] na [[mzunguko wa maisha]] zao ni sawa na mbawakimia kijani. ==Matumizi katika udhibiti wa kibiolojia wa wasumbufu== Kama vile mbawakimia kijani, wale wa kahawia wanaweza kutumika katika [[udhibiti wa kibiolojia]]. K.m., ''Micromus tasmaniae'' hukuzwa nchini [[Australia]] na [[Nyuzilandi]] kwa ajili ya kuuzwa kama wadhibiti wa kibiolojia dhidi ya vidukari.<ref>https://www.bioforce.co.nz/products/Tasman-Lacewing.html{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Spishi za Afrika ya Mashariki== * ''Hemerobius nairobicus'' * ''Hemerobius reconditus'' * ''Micromus africanus'' * ''Micromus oblongus'' * ''Micromus sjoestedti'' * ''Micromus timidus'' ==Picha== <gallery> Drepanacra binocula 1278798.jpg|Drepanacrinae (''Drepanacra binocula'') Drepanacra binocula (larva).jpg|Lava wa ''Drepanacra binocula'' Drepanepteryx.phalaenoides.7677.jpg|Drepanepteryginae (''Drepanepteryx phalaenoides'') Hemerobius fenestratus01.jpg|Hemerobiinae (''Hemerobius fenestratus'') Hemerobiidae - Megalomus hirtus.jpg|Megalominae (''Megalomus hirtus'') Micromus tasmaniae 12325001.jpg|Microminae (''Micromus tasmaniae'') Tasmanian lacewing larvae.jpg|Lava wa ''Micromus tasmaniae'' Psectra nakaharai.jpg|Notiobiellinae (''Psectra nakaharai'') Sympherobius klapaleki.jpg|Sympherobiinae (''Sympherobius klapaleki'') </gallery> ==Marejeo== {{reflist}} [[Jamii:Wadudu mabawa-vena]] ieia6iwvsq8hagm5rtzljj7gxeu4h44 0 168487 1540209 1522697 2026-05-11T10:43:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540209 wikitext text/x-wiki '''Oliver''' ni [[jina]] la [[Kigermanik]] ambalo ni kawaida hasa katika [[Ujerumani]] na nchi zinazozungumza [[Kiingereza]]. Hutumiwa kama jina la familia na jina la kibinafsi. Oliver lilikuwa jina la tatu la mvulana maarufu nchini [[Marekani|Merika]] mnamo 2022.<ref>{{Rejea tovuti|title=Popular Names in 2022 - USA|url=https://www.babynamesbase.com/popular-names-in-2022/|work=Baby Names|accessdate=2024-12-28|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tazama pia == *[[Pam Oliver]] *[[Oliver Daniel Semuguruka]] *[[Oliver De Coque]] *[[Oliver Cromwell]] *[[Oliver Smedley]] *[[Oliver McBurnie]] *[[Henry Oliver Rinnan]] *[[Oliver Queen (Smallville)]] *[[Mary Oliver]] *[[Oliver Mtukudzi]] *[[Oliver Plunkett]] *[[Oliver Bozanic]] *[[Oliver Smithies]] *[[Oliver N'Goma]] *[[Oliver Tambo]] *[[Oliver La Farge]] ==Marejeo == {{marejeo}} {{maana}} [[Jamii:Majina ya ukoo]] [[Jamii:Majina ya watu]] 59ptk4trkiafgjml0ffip3kt9h58lpo 0 171224 1539969 1519628 2026-05-11T01:14:35Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539969 wikitext text/x-wiki '''Marika Holland''' ni mwanasayansi katika ''National Center for Atmospheric Research'' anayejulikana kwa kazi yake katika uundaji wa mfano wa barafu ya bahari na jukumu lake katika hali ya hewa ya ulimwengu. == Elimu na kazi == Holland ana shahada ya B.A. na Ph.D. (1997)<ref>{{Cite thesis|title=Climate change and variability in a single column coupled sea ice/ocean mixed layer model|url=https://www.worldcat.org/oclc/38751661|date=1997|language=English|first=Marika M|last=Holland|oclc = 38751661}}</ref> kutoka [[Chuo Kikuu cha Colorado Boulder]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Marika Holland {{!}} staff.ucar.edu|url=https://staff.ucar.edu/users/mholland|access-date=2021-08-16|website=staff.ucar.edu|language=en|archive-date=2021-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210816123305/https://staff.ucar.edu/users/mholland|url-status=dead}}</ref> Baada ya Ph.D. yake, Holland alikuwa mtafiti wa baada ya uzamili katika [[Chuo Kikuu cha Victoria]] mpaka mwaka 1999 alipojiunga na wafanyakazi wa Kituo cha Kitaifa cha Utafiti wa Hewa (NCAR).<ref>{{Rejea tovuti|title=Marika Holland|url=https://www.arcus.org/researchers/36744/display|access-date=2021-08-19|website=ARCUS|language=en}}</ref> Holland alikuwa Mwanasayansi Mkuu wa [[Community Earth System Model]] (CESM) kutoka 2012 hadi 2014<ref>{{Rejea tovuti|title=State of the CESM. CESM Advisory Board Meeting February Marika Holland CESM Chief Scientist - PDF Free Download|url=https://businessdocbox.com/Green_Solutions/87623272-State-of-the-cesm-cesm-advisory-board-meeting-february-marika-holland-cesm-chief-scientist.html|access-date=2021-08-19|website=businessdocbox.com}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> na alipokea Tuzo ya Mafanikio ya Heshima ya CESM kwa kazi yake mwaka 2014.<ref name=":1">{{Rejea tovuti |title=2014-Marika Holland |url=https://www.cesm.ucar.edu/about/awards/2014.html |url-status=live |access-date=Agosti 19, 2021 |website=CESM NCAR |archive-url=https://web.archive.org/web/20160914192023/https://www.cesm.ucar.edu/about/awards/2014.html |archive-date=Septemba 14, 2016 |accessdate=2023-06-01 |archivedate=2021-08-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210825053235/https://www.cesm.ucar.edu/about/awards/2014.html }}</ref> == Utafiti == Uholanzi inajulikana kwa utafiti wake unaojenga hali ya barafu ya bahari kwa vipindi tofauti vya wakati. Mifano ya Holland juu ya barafu ya bahari ilianza na kuzingatia mchakato unaoeleza hatua za barafu ya bahari katika mifano ya hali ya hewa.<ref>{{Rejea jarida|last1=Holland|first1=Marika M.|last2=Schramm|first2=Julie L.|last3=Curry|first3=Judith A.|date=1997|title=Thermodynamic feedback processes in a single-column sea-ice–ocean model|journal=Annals of Glaciology|language=en|volume=25|pages=327–332|doi=10.3189/S0260305500014233|bibcode=1997AnGla..25..327H|issn=0260-3055|doi-access=free}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last1=Holland|first1=M. M.|last2=Curry|first2=J. A.|last3=Schramm|first3=J. L.|date=1997|title=Modeling the thermodynamics of a sea ice thickness distribution: 2. Sea ice/ocean interactions|journal=Journal of Geophysical Research: Oceans|language=en|volume=102|issue=C10|pages=23093–23107|doi=10.1029/97JC01296|bibcode=1997JGR...10223093H|issn=2156-2202|doi-access=free}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last1=Bitz|first1=C. M.|last2=Holland|first2=M. M.|last3=Weaver|first3=A. J.|last4=Eby|first4=M.|date=2001|title=Simulating the ice-thickness distribution in a coupled climate model|journal=Journal of Geophysical Research: Oceans|language=en|volume=106|issue=C2|pages=2441–2463|doi=10.1029/1999JC000113|bibcode=2001JGR...106.2441B|issn=2156-2202|doi-access=free}}</ref> Mwaka wa 2003, Holland na ''Cecilia Bitz'' walifanya mfano jinsi mabadiliko katika hali ya hewa ya Arctic yanabadilisha kiwango cha ''polar amplification'' katika mifano ya hali ya hewa.<ref>{{Rejea jarida|last1=Holland|first1=M. M.|last2=Bitz|first2=C. M.|date=2003-09-01|title=Polar amplification of climate change in coupled models|url=http://link.springer.com/10.1007/s00382-003-0332-6|journal=Climate Dynamics|volume=21|issue=3–4|pages=221–232|doi=10.1007/s00382-003-0332-6|bibcode=2003ClDy...21..221H|s2cid=17003665|issn=0930-7575}}</ref> ==Tuzo== * Kavli Frontiers of Science Fellow, Chuo cha Sayansi ya Taifa (2002, 2006)<ref>{{Rejea tovuti|title=Marika Holland|url=http://www.nasonline.org/programs/kavli-frontiers-of-science/frontiers-alumni/alumni-directory/marika-holland.html|access-date=2021-08-19|website=www.nasonline.org}}</ref> * Tuzo ya Mafanikio ya Kipekee ya CESM (2014)<ref name=":1" /> * Mwanachama, [[American Geophysical Union]] (2020)<ref name=":0" /> * Medali ya IASC, [[Kamati ya Kimataifa ya Sayansi ya Arctic]] (2019)<ref>{{cite web |title=IASC Medal 2019 Awarded to Dr. Marika Holland - International Arctic Science Committee |url=https://iasc.info/news/iasc-news/461-iasc-medal-2019-awarded-to-dr-marika-holland |website=iasc.info |access-date=19 August 2021}}</ref> * Mwanachama, [[American Meteorological Society]] (2021)<ref>{{Rejea tovuti|title=List of Fellows|url=https://www.ametsoc.org/index.cfm/ams/about-ams/ams-organization-and-administration/list-of-fellows/|access-date=2021-08-16|website=American Meteorological Society|language=en}}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} {{mbegu-mtu}} [[Jamii:Swahili climate voices]] gwjij4rh5vq77veunypz009c5uadupd 0 171482 1539901 1517788 2026-05-10T20:30:07Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539901 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Lamine Abid | image = | caption = | fullname = Mohamed Lamine Abid | birth_date = {{Tarehe ya kuzaliwa na umri|1991|7|4|mf=yes}} | birth_place = [[Larbatache]], Algeria | height = {{convert|1.92|m|abbr=on}} | position = [[Mshambuliaji]] | currentclub = [[US Biskra]] | clubnumber = 19 | years1 = 2011–2016 | clubs1 = [[USM El Harrach]] | caps1 = 70 | goals1 = 16 | years2 = 2015–2016 | clubs2 = → [[MC Alger]] (kwa mkopo)| caps2 = 19 | goals2 = 3 | years3 = 2016–2017 | clubs3 = [[NA Hussein Dey]] | caps3 = 17 | goals3 = 2 | years4 = 2017–2021 | clubs4 = [[CS Constantine]] | caps4 = 72 | goals4 = 30 | years5 = 2021–2022 | clubs5 = [[HB Chelghoum Laïd]]| caps5 = 6 | goals5 = 0 | years6 = 2022– | clubs6 = [[US Biskra]] | caps6 = 0 | goals6 = 0 | nationalyears1 = 2018– | nationalteam1 = [[Timu ya Taifa ya Soka ya Algeria|Algeria]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | club-update = 21 Agosti 2022 | ntupdate = 23 Machi 2018 }} '''Mohamed Lamine Abid''' (alizaliwa 4 Julai 1991) ni mchezaji wa soka kitaaluma kutoka Algeria<ref>{{Rejea tovuti|title=CSC : Abid opéré des ligaments croisés|url=http://www.dzfoot.com/2020/10/18/csc-abid-opere-des-ligaments-croises-190326.php|access-date=2021-02-23|website=DZfoot.com|language=fr-FR|archive-date=2020-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102181051/http://www.dzfoot.com/2020/10/18/csc-abid-opere-des-ligaments-croises-190326.php|url-status=dead}}</ref> anayechezea mpira katika klabu ya [[Algerian Ligue Professionnelle 1]] ya [[US Biskra]].<ref>{{cite web |url=https://www.elkhabar.com/press/article/212885/%D8%B9%D8%A8%D9%8A%D8%AF-%D9%8A%D9%84%D8%AA%D8%AD%D9%82-%D8%A8%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B3%D9%83%D8%B1%D8%A9/|title=عبيد يلتحق بنادي اتحاد بسكرة}}</ref> Anacheza kama [[Mshambuliaji (soka)|mshambuliaji]]. == Kazi== Mwaka 2017, alisaini mkataba na [[CS Constantine]].<ref>{{cite web |url=http://www.csconstantine.net/forum/index.php?topic=18322.0|title=Mohamed Lamine Abid au CSC pour deux ans}}</ref> Mwaka 2017, alijiunga na [[HB Chelghoum Laïd]].<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1842205985940035&id=625936414233671|title=رسميا المهاجم عبيد محمد الأمين يمضي رسميا في صفوف فريق هلال شلغوم العيد قادما من شباب قسنطينة}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} == Viungo vya Nje == * [http://www.national-football-teams.com/player/70708/Lamine_Abid.html Wasifu wa NFT] {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1991]] [[Jamii:Watu walio hai]] hqzr6p9umypff0qmne3vhf6k9mkenmb 0 171484 1540045 1318204 2026-05-11T05:37:51Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540045 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = Mouldi Aïssaoui |image = |fullname = Mouldi Aïssaoui | office = Waziri wa Vijana na Michezo | term_start = 5 Januari 1996 | term_end = 24 Juni 1997 | predecessor = [[Mohamed Laïchoubi]] | successor = Mohamed Aziz Derouaz | office2 = [[Chama cha Soka cha Algeria]] | term_start2 = Septemba 1993 | term_end2 = Julai 1994 | predecessor2 = Réda Abdouche | successor2 = Rachid Harraïgue |birth_date = {{birth date and age|1946|7|26}} |birth_place = [[Tunis]], Tunisia | occupation = {{flatlist| *[[Soka]] *[[Upasuaji wa meno]]}} | alma_mater = {{plainlist| *[[Chuo Kikuu cha Benyoucef Benkhedda|Chuo Kikuu cha Benyoucef Benkhedda]]}} | module2 = {{Infobox football biography | embed = yes | header-color = | height = | position = [[Kiungo (soka)|Kiungo]] | years1 = 1964–1966 | clubs1 = {{Tooltip|JBAC Annaba|Jeunesse Bône Athlétique Club Annaba}} | caps1 = | goals1 = | years2 = 1966–1974 | clubs2 = [[USM Alger]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 1974–1978 | clubs3 = US Santé | caps3 = | goals3 = | nationalyears1 = 1969–1971 | nationalteam1 = [[Timu ya Taifa ya Soka ya Algeria|Algeria]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | manageryears1 = 1992–1993 | managerclubs1 = [[USM Alger]] }} }} '''Mouldi Aïssaoui''' (alizaliwa 26 Julai 1946 jijini [[Tunis]], Tunisia, ni mchezaji wa zamani wa soka wa [[Algeria]] na alikuwa Waziri wa Vijana na Michezo. Aïssaoui alianza kucheza soka katika klabu ya pili ya Annaba, JBAC Annaba. Alipohamia [[Algiers]] kuendelea na elimu yake ya juu, alijiunga na [[USM Alger]] ambapo alithibitisha kuwa mchezaji mzuri sana katika mashambulizi. ==Maisha== Msimu wa ukufunzi wa Mouldi Aïssaoui haukuwa mzuri kwani alifundisha klabu yake ya zamani ya [[USM Alger]] msimu wa 1992–93 na makocha watatu: [[Saïd Allik]], Hamoui na [[Hamid Bernaoui]], na msimu uliofuata akawa Mwenyekiti wa [[Mkurugenzi|Bodi ya Wakurugenzi]] wa [[USM Alger]], Wakati huo huo alikuwa rais wa [[Chama cha Soka cha Algeria]]. Tarehe 5 Januari 1996, Aïssaoui aliteuliwa kuwa Waziri wa Vijana na Michezo wa Algeria katika serikali ya [[Ahmed Ouyahia]].<ref>{{cite web |url=http://www.joradp.dz/Jo8499/1997/041/FP3.pdf |title=Gouvernement Ouyahia I |website=joradp.dz |date=15 Juni 1997 |accessdate=15 Aprili 2022}}</ref> Mwezi wa Juni wa mwaka huo huo alitangaza kwamba Shirikisho na Ligi ya Soka ya Algeria vimevunjwa, na viongozi wao wamesimamishwa kwa miaka mitano katika shughuli zote za michezo. Siku chache baadaye serikali ya [[Ahmed Ouyahia]] ilibadilika na Aïssaoui aliondolewa katika nafasi ya Waziri wa Vijana na Michezo na kuchukuliwa nafasi yake na Mohamed Aziz Derouaz. Tarehe 29 Aprili 2011, [[Ali Haddad]] alimteua Mouldi Aïssaoui kuwa Mkurugenzi Mkuu wa USM Alger.<ref>{{cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/lebuteur/36728 |title=USMA : Aïssa oui, nouveau DG de la SSPA |website=djazairess.com |date=29 Aprili 2011 |accessdate=15 Aprili 2022 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Chini ya mwaka mmoja baada ya kuingia madarakani, tarehe 28 Februari 2012, Aïssaoui alitangaza kujiuzulu kwake kutoka nafasi yake ya mkurugenzi mkuu wa kampuni ya michezo na biashara (SSPA) ya [[USM Alger]], akiwashutumu baadhi ya vyama katika klabu kuwa "wanahusika" dhidi yake. Aïssaoui alisema "Nilifanya mazungumzo ya wazi na Rais wa USMA [[Ali Haddad|Haddad]], ambapo nilimjulisha uamuzi wangu wa kuacha nafasi yangu. Bila shaka alitaka kuniomba niendelee, lakini nilimfanya aelewe kuwa uamuzi huo hauwezi kubadilishwa".<ref>{{cite web |url=https://www.djazairess.com/fr/letemps/70573 |title=USM Alger: Mouldi Aissaoui annonce sa démission du club |website=djazairess.com |date=29 Februari 2012 |accessdate=15 Aprili 2022}}</ref> Baada ya [[timu ya taifa]] ya soka ya Algeria kutolewa katika kufuzu kwa [[Kombe la Dunia la FIFA 2022]]. ==Maisha ya Kimataifa== Kazi ya Mouldi Aïssaoui na timu ya taifa ya Algeria haikuwa kubwa kwani aliridhika na kucheza mechi tano, na wito wake wa kwanza ulikuwa katika kufuzu kwa [[Kombe la Mataifa ya Afrika 1970|Kombe la Mataifa ya Afrika 1970]] dhidi ya [[Timu ya taifa ya Misri ya soka|Jamhuri ya Kiarabu ya Misri]] katika mechi ambayo ilimalizika kwa kufungwa goli moja na kusababisha timu ya Algeria kutolewa katika kufuzu kwa [[Kombe la Mataifa ya Afrika 1970|Kombe la Mataifa ya Afrika]] baada ya sare katika mechi ya marudiano. Mchuano wake wa mwisho na Algeria ulikuwa katika kufuzu kwa [[Olimpiki ya Musimu wa Joto 1972 - Kufuzu kwa Afrika Kusini|Michezo ya Olimpiki ya Musimu wa Joto 1972]] dhidi ya [[Timu ya taifa ya Mali ya soka|Mali]] tarehe 11 Aprili 1971, na kumalizika kwa sare ya 2-2.<ref>{{cite web |url=http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/fiche/A%C3%AFssaoui-Mouldi.html |title=Mouldi Aïssaoui - مولدي عيساوي |website= |accessdate=15 Aprili 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022060126/http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/fiche/A%C3%AFssaoui-Mouldi.html |archive-date=22 Oktoba 2012 |url-status=dead}}</ref> ==Takwimu za Kazi== ===Klabu=== {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Onyesho na mabao kwa klabu, msimu, na mashindano |- !rowspan="2"|Klabu !rowspan="2"|Msimu !colspan="3"|Ligi !colspan="2"|Kombe !colspan="2"|Mengineyo !colspan="2"|Jumla |- !Daraja!!Mechi!!Mabao!!Mechi!!Mabao!!Mechi!!Mabao!!Mechi!!Mabao |- |rowspan="8"|[[USM Alger]] |1966–67 |rowspan="3"|Nationale II |||0||||||colspan=2|—|||| |- |1967–68 |||||||||colspan=2|—|||| |- |1968–69 |||9||||||colspan=2|—|||| |- |[[1969–70 USM Alger season|1969–70]] |rowspan="3"|Nationale I |||||||||2<ref group="lower-alpha" name="MCC">Onyesho zote katika [[Kombe la Washindi la Maghreb]]</ref>||0|||| |- |[[1970–71 USM Alger season|1970–71]] |||||||||2<ref group="lower-alpha" name="MCC"/>||0|||| |- |[[1971–72 USM Alger season|1971–72]] |||7||||||colspan=2|—|||| |- |1972–73 |rowspan=2|Nationale II |||||||||colspan=2|—|||| |- |1973–74 |||||||||colspan=2|—|||| |- !colspan="3"|Jumla !!!!!!!!!4!!0!!!! |- !colspan="3"|Jumla ya Kazi !!!!!!!!!4!!0!!!! |} {{Reflist|group=lower-alpha}} ==Heshima== * Washindi wa Pili wa [[Kombe la Algeria]]: [[1968–69 Algerian Cup|1968-69]], [[1969–70 Algerian Cup|1969-70]], [[1971 Algerian Cup Final|1970-71]], [[1971–72 Algerian Cup|1971-72]], [[1973 Algerian Cup Final|1972-73]] ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1946]] [[Jamii:Watu walio hai]] roihapjrf9noc1dry8msktbjmqolivq 0 171631 1540144 1295615 2026-05-11T08:26:55Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540144 wikitext text/x-wiki '''Nasereddine El Bahari''' (alizaliwa [[11 Aprili|Aprili 11]], [[1986]] huko Aïn Témouchent) ni mwanasoka wa [[Algeria]]. Kwa sasa anachezea klabu ya OM Arzew katika Ligi ya Algeria Professionnelle 1. ==Ushiriki Katika Klabu== Mnamo tarehe [[24 Juni]], 2012, El Bahari alitia saini mkataba wa miaka mitatu na USM Bel Abbès.<ref>[http://www.soccers.fr/lofiversion/index.php/t44200.html EL BAHARI signe pour 3 ans]; Mouloudia.com, June 24, 2007. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090412130506/http://www.soccers.fr/lofiversion/index.php/t44200.html |date=April 12, 2009 }}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} ==Viungo Vya Nje== * [https://www.dzfoot.com/joueur.php?joueur_id=1518&saison_id=17 Wasifu Katika DZFoot]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Watu walio hai]] 40bhvgq6qtg1wrhg0rmcaobiy3vd4lj 0 171639 1539788 1294860 2026-05-10T16:45:09Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539788 wikitext text/x-wiki '''Khairi Barki''' (kwa Kiarabu: خيري باركي; alizaliwa [[10 Oktoba]] 1995) ni mwanasoka wa [[Algeria]]ref>{{cite web |url=https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/211036-khairi-barki|title=CRB: Khairi Barki}}</ref> ambaye anachezea AS Aïn M'lila katika Ligue 2 ya Algeria. <ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/ASAinMlilaOfficiel/photos/a.573663569382327/4406634046085241/?type=3&theater |title=الحارس خيري بركي يمضي في جمعية عين مليلة قادما من فريق و سطيف}}</ref> ==Kazi== * Mnamo [[2019]], Khairi Barki alitia saini mkataba na klabu ya CR Belouizdad. <ref>{{cite web |url=https://www.lebuteur.com/article/detail?titre=crb-khairi-a-signe-un-contrat-de-deux-saisons&id=89858|title=CRB: Khaïri a signé un contrat de deux saisons}}</ref> * Mnamo 2020, Alitia saini [[mkataba]] wa miaka miwili na klabu ya ES Sétif. <ref>{{cite web|url=http://www.dzfoot.com/2020/10/06/ess-khairi-bakri-de-retour-a-lentente-189439.php|title=ESS : Khairi Barki de retour à l'Entente}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1995]] [[Jamii:Watu walio hai]] 3qrs7hcws9chdicltbiuw7j1dd5pp1q 0 171694 1540222 1346438 2026-05-11T10:57:57Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540222 wikitext text/x-wiki '''Omar Belatoui''' (alizaliwa [[6 Aprili|6, Aprili,]] [[1969]] huko [[Oran]]) ni meneja wa soka wa [[Algeria]], mchezaji wa zamani wa kimataifa <ref>[http://www.dzfoot.com/2018/01/29/ligue1-saoura-el-harrach-et-tadjenanet-changent-de-coachs-118519.php Ligue1 : Saoura, El Harrach et Tadjenanet changent de coachs]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}‚ dzfoot.com, 29 January 2018</ref>na kocha mkuu wa sasa wa klabu ya MC Oran.<ref>{{cite web|url=https://rivalite-dz.com/?p=14181|title=Football: Omar Belatoui, nouvel entraîneur du MCO|accessdate=2023-06-13|archivedate=2022-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220830222030/https://rivalite-dz.com/?p=14181}}</ref> Omar Alichezea [[Algeria]] kwa mara 31. <ref>{{NFT player|21723}}</ref> ==Heshima== '''klabu''' * Alishinda ligi ya [[Algeria]] mara mbili akiwa na klabu ya MC Oran mnamo [[1988]] na [[1993]] * Alishinda Kombe la [[Algeria]] a na klabu ya MC Oran mnamo 1996 * Alishinda Kombe la Ligi ya [[Algeria]] akiwa na klabu ya MC Oran mnamo [[1996]] * Alishinda Kombe la Washindi wa Kombe la [[Kiarabu]] mara mbili akiwa na klabu ya MC Oran mnamo [[1997]] na [[1998]] '''Kitaifa''' * Alishinda Kombe la Mataifa ya [[Lugha za Kiafrika-Kiasia|Afro-Asia]] 1991. ==Marejeo== {{Reflist}} ==Viungo Vya Nje== * [http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/fiche/Belatoui-Omar.html Takwimu za Omar Belatoui - dzfootball] {{Wayback|url=http://dzfootball.free.fr/EN/Joueurs/fiche/Belatoui-Omar.html |date=20120226060128 }} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1969]] [[Jamii:Watu walio hai]] jv68042vchw3awdlti9hul71t9mcbmi 0 171703 1539771 1310548 2026-05-10T14:45:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539771 wikitext text/x-wiki '''Kaddour Beldjilali''' (alizaliwa [[28 Novemba]] 1988) ni [[mwanasoka]] wa [[Algeria]] ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji.<ref>{{cite web |url=https://www.footalgerien.com/mercato-beldjilali-sengage-club-de-d2-saoudien-de-bisha/ |title=Mercato : Beldjilali s’engage avec le club de D2 saoudienne de Bisha |website=footalgerien.com |date= 13 September 2021 |accessdate= 14 September 2021}}</ref> [[picha:Stade rennais vs USM Alger, July 16th 2016 - 36.jpg|thumb|Kaddour Beldjilali']] ==ushiriki Katika klabu== Beldjilali alianza [[taaluma]] yake katika safu ya vijana wa klabu ya MC Oran kabla ya kuhamia klabu ya USM Blida na kisha JS Saoura. <ref>{{cite web|url=http://www.letempsdz.com/content/view/85794/1/|title=Transfert : trois clubs étrangers sur les traces de Beldjilali (JS Saoura), selon Zerouati|author=APS|publisher=Le Temps d'Algérie|language=French|date=February 15, 2013|accessdate=July 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140811024803/http://www.letempsdz.com/content/view/85794/1/|archive-date=August 11, 2014|url-status=dead|archivedate=2014-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140811024803/http://www.letempsdz.com/content/view/85794/1/}}</ref> Baada ya misimu mitatu akiwa na klabu ya JS Saoura, Beldjilali alijiunga na klabu ya [[Tunisia]] Étoile du Sahel, huku Watunisia wakilipa ada ya uhamisho ya [[Euro|€360,000]]. <ref>{{cite web|url=http://www.dzfoot.com/2014/07/08/transferts-kadour-beldjilali-file-a-les-sahel-48711.php|title=Kadour Beldjilali file à l’ES Sahel|author=Toufik O.|publisher=DZfoot|date=July 8, 2014|accessdate=July 28, 2014|language=French|archive-date=2017-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720145728/http://www.dzfoot.com/2014/07/08/transferts-kadour-beldjilali-file-a-les-sahel-48711.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lebuteur.com/article/detail?id=9825&titre=mca-beldjilali-dribble-le-mouloudia-et-opte-pour-letoile-du-sahel|title=Beldjilali dribble le Mouloudia et opte pour l’Etoile du Sahel|publisher=Le Buteur|author=KM|date=July 8, 2014|accessdate=July 28, 2014|language=French}}</ref> Mnamo 2020, Beldjilali alitia saini mkataba na klabu ya ASO Chlef. <ref>{{cite web |title=تعاقدت إدارة نادي السد برئاسة الأستاذ / عبدالله أحمد الخطيفي مع اللاعب الجزائري / قدور بلجيلالي |url=https://twitter.com/alsadd_club/status/1537144703522676737}}</ref> ==Ushiriki Kitaifa== Mnamo [[Mei]] 2013, Beldjilali aliitwa kwenye timu ya taifa ya [[kandanda]] ya Algeria A' kwa mara ya kwanza katika mechi ya kirafiki dhidi ya [[Mauritania]].Beldjilali Alianza mechi yake ya kwanza ya kimataifa kama mwanzilishi katika mechi hiyo, ambayo Algeria ilishinda 1-0, kabla ya kutolewa wakati wa mapumziko. ==Heshima== '''Akiwa [[USM Alger]]:''' * Ligi Ya Professionnelle 1 (1): 2015-16 * Kombe la Super la Algeria (1): 2016 ==Marejeo== {{Reflist}} ==Viungo Vya Nje== * [https://www.dzfoot.com/fiche-joueur?id=2055 Kaddour Beldjilali] katika DZFoot.com (kwa Kifaransa) {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Watu walio hai]] 96q6mb4ub4lzjha2l1tp7rrc4ywwncq 0 173157 1539936 1471732 2026-05-10T21:40:49Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539936 wikitext text/x-wiki '''LinuxChix''' ni jumuiya ya [[Linux]] inayolenga [[Mwanamke|wanawake]]. Iliundwa ili kutoa usaidizi wa kiufundi na wa kijamii kwa watumiaji wa Linux wanawake, ingawa [[Mwanaume|wanaume]] wanahimizwa kuchangia.<ref>[http://www.linuxchix.org/] {{Wayback|url=http://www.linuxchix.org/ |date=20181010050356 }} Wanachama wa jumuiya wanajulikana kama "Linux Chix" (wingi) bila kujali jinsia.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20181010050356/https://www.linuxchix.org/content/about-linuxchix]</ref> == Historia == LinuxChix ilianzishwa mwaka wa 1999 na [[Deb Richardson]], ambaye alikuwa mwandishi wa kiufundi na bwana wa [[Intaneti|wavuti]] katika kampuni ya ushauri ya chanzo huria. == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Watumiaji Linux]] r9j7cftkny5p9klhui8pyprx67sy6fx 0 180434 1540001 1520368 2026-05-11T03:13:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540001 wikitext text/x-wiki [[Faili:Mercy Johnson.png|thumb|Mercy Johnson Mnamo 2018]] '''Mercy Johnson Okojie''' (alizaliwa Agosti 28, [[1984]]) ni mwigizaji, mkurugenzi na mtayarishaji wa filamu wa [[Nigeria]]<ref>http://www.vanguardngr.com/2016/08/3-kids-3-years-needed-break/</ref><ref>https://dailypost.ng/2016/08/21/get-busy-life-will-baby-number-4-mercy-johnson-blasts-critics/</ref><ref>https://www.kemifilani.ng/entertainment/my-colleagues-are-waiting-to-hear-bad-news-from-me-mercy-johnson-okojie-spills</ref>. Alisoma elimu ya Sekondari katika shule iitwayo River state na pia akasoma shule ya sekondari ya Navy huko Port Harcout katika Jimbo la [[Rivers State|River]], [[Nigeria]]<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.ghanaweb.com/person/Mercy-Johnson-3839 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2024-04-16 |archive-date=2023-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230124120621/https://www.ghanaweb.com/person/Mercy-Johnson-3839 |dead-url=yes }}</ref>. Baada ya kumaliza elimu yake ya Sekondari alienda kuigiza katika filamu inayoitwa "The Maid" na baadaye aliigiza katika filamu tofauti tofauti kama vile "Hustlers", "Baby Oku" huko [[Marekani]] na "War in the Palace" == Maisha ya Zamani == Mercy Johnson anatokea Okene katika Jimbo la Kogi, lililoko katika ukanda wa kati wa nchi ya [[Nigeria]]. Alizaliwa katika mji wa [[Lagos]], baba yake Daniel Johnson alikua ni afisa wa zamani wa Jeshi la Majini na mama yake alikua anaitwa Elizabeth, Mercy ni mtoto wa nne katika familia ya watoto saba. Alianza elimu ya shule ya msingi huko [[Calabar]], katika [[Jimbo la Cross River]] lililopo kusini mwa [[Nigeria]]. Baba akiwa afisa wa Jeshi la Majini alihamishwa katika mji wa [[Lagos]], Mercy aliendelea na elimu yake katika shule ya msingi ya Jeshi la wana maji la Nigeria. Na baada ya hapo alisoma shule ya sekondari Rivers State kwa elimu ya sekondari na akajiunga na mafunzo ya wanajeshi wa maji huko Port Harcourt, River State.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mercy Johnson Biography, Life History, Profile & Movies - NaijaGists.com - Motivation, Faith, Natural Health & Relationship|url=https://naijagists.com/mercy-johnson-biography-life-history-profile-movies/|work=naijagists.com|date=2012-08-20|accessdate=2024-04-16|language=en-US}}</ref> == Kazi == Baada ya kumaliza elimu yake ya Sekondari alienda kuigiza katika filamu inayoitwa "The Maid" na baadaye aliigiza katika filamu tofauti kama vile "Hustlers", "Baby Oku" huko [[Marekani]] na War in the Palace. Mwaka 2009, alishinda tuzo ya mwigizaji bora katika sherehe za African Movie Awards kutokana na uigizaji wake katika filamu ya "Live to Remember"<ref>{{Citation|title=Mercy Johnson|date=2024-03-20|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mercy_Johnson&oldid=1214645505|work=Wikipedia|language=en|access-date=2024-04-16}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=“Otelo Burning” wins the Best Movie Award! View ALL the Winners from the AMVCA – 2013 Africa Magic Viewers’ Choice Awards|url=https://www.bellanaija.com/2013/03/otelo-burning-wins-the-best-movie-award-view-all-the-winners-from-the-2013-africa-magic-viewers-choice-awards/|work=BellaNaija|date=2013-03-09|accessdate=2024-04-16|language=en-US|author=BellaNaija.com}}</ref>. Na tuzo ya mwigizaji bora katika tuzo za Africa Magic Viewers Choice Awards za mwaka 2013 kupitia filamu ya vichekesho inayoitwa "Dumebi the Dirty Girl". Mnamo [[Desemba]] [[2011]], aliorodheshwa kama mtu maarufu wa [[Nigeria]] aliyetafutwa zaidi kwenye [[Google]]<ref>http://www.vanguardngr.com/2011/12/mercy-johnson-is-google-3rd-most-searched-celebrity/</ref>. Mnamo Aprili 1, 2017 alipata cheo ya kuwa Msaidizi Mwandamizi Maalum wa Gavana wa Jimbo la Kogi katika burudani, sanaa na utamaduni. Mercy Johnson alipigwa marufuku kuigiza kutokana na kua ghali sana mnamo Novemba 3, [[2013]], watayarishaji wa filamu wa Nollywood walimtishia kumzuia kwasababu ya kua na mahitaji makubwa<ref>https://www.vanguardngr.com/2014/02/mercy-johnsons-ban-movie-marketers-break-silence/</ref>. Yeye na waigizaji wengine maarufu wa Nollywood kama vile [[Genevieve Nnaji]], [[Omotola Jalade Ekeinde]], Richard Mofe Damijo, Emeka Ike, Ramsey Nouah, Nkem Owoh, [[Stella Damasus]] na Jim Iyke walikatazwa kuigiza kwa madai ya kutaka kulipwa ela nyingi kwa kila filamu<ref>{{Rejea tovuti|title=13 years ago, 8 A-List actors were banned from Nollywood|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-g8-ban-13-years-ago-8-a-list-actors-were-banned-from-nollywood/41nelsf|work=Pulse Nigeria|date=2017-09-14|accessdate=2024-04-16|language=en|author=chibumga izuzu}}</ref>. Hata hivyo marufuku hiyo iliondolewa na watayarishaji na wauzaji wa filamu mnamo Machi 9, 2014 baada ya Mercy Johnson kuomba msamaha<ref>{{Rejea tovuti|title=Movie Producers & Marketers Lift Mercy Johnson's Ban|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/good-news-movie-producers-and-marketers-lift-mercy-johnsons-ban/4my6z23|work=Pulse Nigeria|date=2014-03-17|accessdate=2024-04-16|language=en|author=Pulse Contributor}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Alikua mutaarishaji na muandaaji wa filamu iitwayo ''The Legend of Inikpi''<ref>{{Rejea tovuti|title=Mercy Johnson to release movie ‘Legend of Inikpi’ on Jan. 24|url=https://sunnewsonline.com/mercy-johnson-to-release-movie-legend-of-inikpi-on-jan-24/|work=The Sun Nigeria|date=2020-01-08|accessdate=2024-04-16|language=en|author=Cyril}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mercy Johnson releases trailer for "The Legend of Inikpi," movie to hit cinemas nationwide on January 24|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-legend-of-inikpi-mercy-johnson-releases-trailer/fvcf9lj|work=Pulse Nigeria|date=2020-01-07|accessdate=2024-04-16|language=en|author=Pulse Mix|archive-date=2022-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122231841/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/the-legend-of-inikpi-mercy-johnson-releases-trailer/fvcf9lj|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mercy Johnson’s ‘Legend of Inikpi’ - THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2020/01/04/mercy-johnsons-legend-of-inikpi|work=www.thisdaylive.com|accessdate=2024-04-16|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mercy Johnson releases teaser for 1st feature film as producer titled "The Legend of Inikpi"|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/mercy-johnson-releases-teaser-for-1st-feature-film-as-producer-titled-the-legend-of/lzn6qb4|work=Pulse Nigeria|date=2019-12-20|accessdate=2024-04-16|language=en|author=Pulse Mix}}</ref>. == Maisha binafsi == Mnamo Agosti 27, 2011, aliolewa na Prince Odianosen Okojie.<ref>{{Rejea tovuti|title=Six years after marriage, Mercy Johnson still stands tall|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/six-years-after-marriage-mercy-johnson-still-stands-tall/|work=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|date=2017-09-02|accessdate=2024-04-16|language=en-US|author=Guardian Nigeria|archive-date=2023-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230124123355/https://guardian.ng/saturday-magazine/six-years-after-marriage-mercy-johnson-still-stands-tall/|url-status=dead}}</ref><ref>https://www.vanguardngr.com/2019/08/i-suffer-pain-whenever-my-husband-is-upset-with-me-mercy-johnson-okojie/</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria]] [[Jamii:CWW24]] [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] 2k4wmjdhjaimpoc9cloq08y70ofkl39 0 181606 1539913 1517897 2026-05-10T20:48:20Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539913 wikitext text/x-wiki '''Laurène Lusilawu Bafuidisoni''' (alizaliwa [[9 Septemba]] [[1993]]), anajulikana kama Laurène Lusilawu, ni [[mchezaji]] wa [[soka]] wa [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] anayecheza kama [[Kiungo (michezo)|kiungo]] wa kati kwa FCF Amani. Amekuwa mwanachama wa [[timu ya taifa]] ya [[wanawake]] ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. == Kazi ya klabu == Lusilawu amecheza kwa FC Solidarité na Amani huko Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Pia amecheza huko Jamhuri ya Kongo.<ref>{{Rejea tovuti|title=LAURÈNE LUSILAWU : ‘‘FCF AMANI, UNE BOUÉE DE SAUVETAGE POUR MOI’’|url=https://ufc.divisionafrica.org/fr/services-aux-joueurs/laurene-lusilawu-fcf-amani-une-bouee-de-sauvetage-pour-moi-2564|work=Union des Footballeurs du Congo|date=2022-07-19|accessdate=2024-05-05|language=fr}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kazi ya kimataifa == Lusilawu alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwenye ngazi ya wakubwa wakati wa [[Mashindano]] ya Wanawake ya Afrika mwaka [[2012]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.cafonline.com/userfiles/file/Comp/AWC2013/comq10.pdf|work=web.archive.org|accessdate=2024-05-05|archive-date=2013-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921083549/http://www.cafonline.com/userfiles/file/Comp/AWC2013/comq10.pdf|dead-url=}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Wanawake wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] 4dw5njejis5ei7kvk9wte94i81gv4zh 0 184815 1539950 1453390 2026-05-10T23:10:56Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539950 wikitext text/x-wiki '''Madeleine Memb''' (alizaliwa tarehe [[14 Julai]] mnamo mwaka [[1957]]) ni [[mwandishi]] wa [[habari]] wa [[Kamerun]], mtayarishaji wa vipindi mbali mbali vya [[redio]], na mwanaharakati wa haki za wanawake. Tangu mwaka [[2006]], ameongoza mradi unaolenga kutokomeza ukeketaji wa wanawake nchini Kamerun<ref>[http://www.journalducameroun.com/article.php?aid=465 "Nous allons créer un réseau de femmes pour la paix en zone Cemac"] on ''journalducameroun.com'', January 18, 2009.</ref>. == Kazi == Madelaine Memb alianza kazi yake kama mwandishi wa habari mnamo mwaka [[1992]] kwenye kituo cha taifa cha [[televisheni]] na [[redio]] nchini [[Cameroon]]. Alijumuisha ripoti juu ya masuala ya wanawake katika matangazo yake na kuunda kipindi cha redio kiitwacho ''Au nom de la femme''. Pia anahimiza amani ndani ya Jumuiya ya Uchumi na Fedha ya Afrika ya Kati (CEMAC).<ref>[http://www.journalducameroun.com/article.php?aid=465 "Tutaunda mtandao wa wanawake kwa ajili ya amani katika eneo la CEMAC"] on ''journalducameroun.com'', Januari 18, 2009.</ref> Mnamo mwaka [[2005]], alianzisha kwa pamoja shirika la Feminia na Léontine Babéni, mtandao wa kushirikisha taarifa miongoni mwa wataalamu wa vyombo vya habari.<ref>[http://www.comminit.com/global/content/feminia-1 Feminia] on ''commnit.com'', Oktoba 18, 2005.</ref> Anaongoza miradi mbalimbali kwa ajili ya makundi yenye matatizo makubwa zaidi, akizingatia masuala yanayohusiana na binadamu, mazingira, na usalama wa chakula, kupitia mashirika mawili mengine ambayo yeye ni mwanachama, yaani Shirikisho la Kimataifa la Wanawake katika Redio na Televisheni (IAWRT) na ''Medias Women of Peace''.<ref>[http://www.lepasfeminin.com/profil/madeleine-memb.html#sthash.ADBe2Gan.dpuf. Madeleine Memb – Ardhi Inayofaa Kwa Wakulima Wadogo wa Mboga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220210551/http://www.lepasfeminin.com/profil/madeleine-memb.html#sthash.ADBe2Gan.dpuf.|date=2016-12-20}} on ''lepasfeminin.com'', Septemba 14, 2014.</ref> Anahimiza pia kupitishwa kwa sheria zinazopiga marufuku ukeketaji wa wanawake nchini Cameroon, ambapo kiwango cha kutokea kwa tukio hili kinakadiriwa kuwa 1.04%, lakini licha ya kutambuliwa katika mikoa ya [[Maroua]] na [[Bafoussam]], inadaiwa kuathiri nchi nzima.<ref>[https://www.237online.com/article-44026-madeleine-memb-les-mutilations-genitales-se-pratiquent-partout-au-cameroun.html Madeleine Memb: Ukeketaji wa wanawake unafanyika kote nchini Cameroon] {{Wayback|url=https://www.237online.com/article-44026-madeleine-memb-les-mutilations-genitales-se-pratiquent-partout-au-cameroun.html |date=20161220184757 }} on ''237online.com'', Machi 7, 2015.</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-mtu}} [[Jamii: Watu wa Kamerun]] [[Jamii: Waliozaliwa 1957]] [[Jamii: Watu walio hai]] [[Jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro]] gtj2xyvy058cv4rneqy460w0hfdmh4d 0 186393 1539945 1518486 2026-05-10T22:24:39Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539945 wikitext text/x-wiki '''Lucía Moral Ruíz''' (alizaliwa [[11 Februari]] [[2004]]) ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Uhispania]], ambaye anacheza kama [[mshambuliaji]] katika klabu ya [[Atletico Madrid]], inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Uhispania.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lucía Moral derriba la puerta|url=https://as.com/futbol/femenino/lucia-moral-derriba-la-puerta-n/|work=Diario AS|date=2023-04-03|accessdate=2024-09-21|language=es|author=Marta Griñán}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Así es Lucía Moral 'Wifi', cordobesa y campeona de Europa de fútbol femenino dos veces consecutivas|url=https://www.abc.es/espana/andalucia/cordoba/lucia-moral-wifi-cordobesa-campeona-europa-futbol-20230731114409-nts.html|work=Diario ABC|date=2023-07-31|accessdate=2024-09-21|language=es}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] [[Jamii:Waliozaliwa 2004]] p42a7s6hecyry6mpz0uw465smx1ysvg 0 189715 1539745 1363039 2026-05-10T13:16:52Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539745 wikitext text/x-wiki '''John Karunga Kagwe''' (alizaliwa [[9 Januari|Januari 9]], [[1969|1969)]] ni [[mwanariadha]] wa zamani wa masafa marefu kutoka [[Kenya]] ambaye alishinda mbio za [[New York|New York City]] Marathon kwa miaka miwili mfululizo kuanzia [[1997]] hadi [[1998]]. Aliweka rekodi yake bora ya maisha ya masaa 2:08:12 aliposhinda kwa mara ya kwanza hapo. <ref>[http://www.all-athletics.com/node/54207 John Karunga Kagwe] {{Wayback|url=http://www.all-athletics.com/node/54207 |date=20160420074855 }}. All-Athletics. Retrieved on 2016-04-02.</ref> Kagwe alianza mbio za kitaalamu barabarani mwaka [[1994]] na aliendelea kushindana kwa kiwango cha juu hadi mwaka [[2006]]. Baada ya kufikisha miaka arobaini na kuingia katika kundi la wastaafu, alirudi kukimbia na kuonekana katika baadhi ya mbio mwaka [[2011]]. <ref name="ARRS">[https://more.arrs.run/runner/454/1/date/asc John Kagwe]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Association of Road Racing Statisticians]]. Retrieved on 2016-04-02.</ref> Pia alishinda mbio za Prague International Marathon na San Diego Marathon. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mwanariadha-kenya}} [[Jamii:Waliozaliwa 1969]] [[Jamii:Wanariadha wa Kenya]] [[Jamii:Watu walio hai]] rl9kzeuvptp3xl1u7245gdej66scq07 0 190265 1540163 1522090 2026-05-11T09:13:38Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540163 wikitext text/x-wiki '''Ngao ya Jamii''' ni mashindano yanayoashiria ufunguzi wa msimu mpya wa michezo yanayofanyika mara moja kwa mwaka unazozikutanisha mshindi wa msimu wa nyuma wa [[Ligi Kuu Tanzania Bara]] na mshindi wa [[Kombe la FA Tanzania]]. Ikiwa mshindi wa Ligi kuu ndiye mshindi wa Kombe la FA, mpinzani atakuwa aliyeshika nafasi ya pili kwenye msimamo wa ligi. Mashindano hayo yanatambulika rasmi na Shirikisho la mpira wa miguu Tanzania (TFF) na Shirikisho la mpira wa miguu Afrika (CAF).<ref>{{Rejea tovuti|last=|first=|title=Simba edge Namungo to clinch Tanzania Community Shield|url=https://www.cafonline.com/news-center/news/simba-edge-namungo-to-clinch-tanzania-community-shield|access-date=2021-09-29|website=CAFOnline.com|publisher=CAF-Confedération Africaine du Football|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania Community Shield: Francis Kahata scores as Simba SC floor Azam FC|url=https://www.goal.com/en/news/tanzania-community-shield-francis-kahata-scores-as-simba-sc/1ts4qoix8ya7718fnswhfmvkrn|access-date=2021-09-29|website=www.goal.com|publisher=Goal}}</ref> ==Mabadiliko ya Mfumo== Kuanzia msimu wa 2022/23, TFF ilitangaza mabadiliko kwenye mfumo wa mchezo wa ngao ya Jamii. TFF ilbadilisha kanuni ya (19:1) kuhusu mchezo wa Ngao ya jamii ambapo kwa sasa kutakuwa na shindano la Ngao ya Jamii na sio mchezo mmoja<ref>{{Rejea tovuti |url=https://sokalabongo.com/2023/05/kuhusu-kubadili-mfumo-wa-ngao-ya-jamii-ukweli-huu-hapa-simba-na-yanga-bado-ziko.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2024-11-12 |archive-date=2024-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241113065925/https://sokalabongo.com/2023/05/kuhusu-kubadili-mfumo-wa-ngao-ya-jamii-ukweli-huu-hapa-simba-na-yanga-bado-ziko.html |url-status=dead }}</ref>. Mfumo huu mpya unamaanisha kutakua na michezo ya nusu fainali na fainali. Michezo ya Nusu fainali ingezikutanisha Mshindi wa Ligi dhidi ya aliyeshika nafasi ya tatu kwenye msimamo, na Aliyeshika nafasi ya pili dhidi ya aliyeshika nafasi ya nne kwenye msimamo wa ligi. Timu za [[Young Africans]], [[Simba S.C.|Simba]], [[Azam F.C.|Azam]] na Singida big Starts ndizo zilizokua za kwanza kushiriki kwenye mfumo huu mpya, na Simba ndio timu ya kwanza kushinda taji la Ngao ya Jamii kwa kutumia mfumo huu.<ref>https://spotileo.co.tz/ngao-ya-jamii-msimu-huu-itakuwa-na-msisimuko/</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://trtafrika.com/sw/sports/simba-sc-bingwa-kombe-la-ngao-ya-jamii-2023-14470104 |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2024-11-12 |archive-date=2024-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112092008/https://trtafrika.com/sw/sports/simba-sc-bingwa-kombe-la-ngao-ya-jamii-2023-14470104 |url-status=dead }}</ref> == Washindi == {| class="wikitable" |+ !Mwaka !Mshindi !Matokeo !Mshindani !Tanbihi. |- |2001 |[[Young Africans S.C.|'''Young African''']] |2–1 |[[Simba S.C.|Simba]] | |- |2002 |'''Simba''' |4–1 |Young African | |- |2003 |'''Simba''' |1–0 |[[Mtibwa Sugar F.C.|Mtibwa Sugar]] | |- |2004 | colspan="3" |Haikuchezwa | |- |2005 |'''Simba''' |2–0 |Young African | |- |2006 | colspan="3" rowspan="3" |Haikuchezwa | rowspan="3" | |- |2007 |- |2008 |- |2009 |'''Mtibwa Sugar''' |1–0 |Young African | |- |2010 |'''Young African''' |0–0 <small>[3–1 pen]</small> |Simba | |- |2011 |'''Simba''' |0–0 |Young African | |- |2012 |'''Simba''' |3–2 |[[Azam F.C.|Azam]] | |- |2013 |'''Young African''' |1–0 |Azam | |- |2014 |'''Young African''' |3–0 |Azam | |- |2015 |'''Young African''' |0–0 <small>[8–7 pen]</small> |Azam | |- |2016 |'''Azam''' |2–2 <small>[4–1 pen]</small> |Young African | |- |2017 |'''Simba''' |0–0 <small>[5–4 pen]</small> |Young African | |- |2018 |'''Simba''' |2–1 |Mtibwa Sugar | |- |2019 |'''Simba''' |4–2 |Azam | |- |2020 |'''Simba''' |2–0 |Namungo |<ref>{{Rejea tovuti|date=31 August 2020|title=Simba SC clinched Community Shield title over Namungo FC|url=https://en.africatopsports.com/2020/08/31/simba-sc-clinched-community-shield-title-over-namungo-fc/|access-date=2 October 2021|website=Africa Top Sports}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |2021 |'''Young African''' |1–0 |Simba | |- |2022 |'''Young Africans''' |2–1 |Simba | |- |2023 |'''Simba''' |0–0 <small>[3–1 pen]</small> |Young Africans | |- |2024 |'''Young Africans''' |4–1 |Azam | |} ''Source: RSSSF''<ref>{{Rejea tovuti|title=Tanzania - List of Cup Winners|url=https://www.rsssf.org/tablest/tanzcuphist.html|access-date=2021-09-30|website=[[RSSSF]]}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} [[Jamii:Michezo nchini Tanzania]] gkc85m3t8u2xjkq2h9nopw1vsis43m6 0 191876 1540159 1368105 2026-05-11T08:59:54Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540159 wikitext text/x-wiki '''Nelson Ojeda''' ni [[askofu]] wa [[Anglikana]] kutoka [[Chile]].<ref>[https://myemail.constantcontact.com/This-Sunday-at-St--Michael-s.html?soid=1102598866953&aid=7hUuzHM-wdc Constant Contact]</ref> Alitawazwa kuwa Askofu Msaidizi wa Chile mwaka 2016 na aliendelea kushikilia wadhifa huo hata baada ya dayosisi hiyo kuwa jimbo huru la kiaskofu mnamo mwaka 2018.<ref>[https://docplayer.net/89788439-Open-door-lunches-homeless-outreach-page-2.html Doc Player]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{reflist|1}} {{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Maaskofu]] [[Jamii:waanglikana]] [[Jamii:Watu wa Chile]] qrg7p5atr0o38zsgxu26rr5gqb3gc1e 0 197456 1539973 1390436 2026-05-11T01:20:56Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539973 wikitext text/x-wiki '''Mario Klemens''' ([[3 Oktoba]] [[1936]] – [[11 Januari]] [[2025]]) alikuwa kiongozi wa muziki na mwalimu wa uongozaji wa muziki kutoka [[Jamhuri ya Cheki]]. Alikuwa kiongozi wa ''Film Symphony Orchestra''. Klemens alifariki tarehe 11 Januari 2025 akiwa na umri wa miaka 88. <ref>{{cite web|title=Renowned conductor Mario Klemens passes away at 88|url=https://english.radio.cz/renowned-conductor-mario-klemens-passes-away-88-8839698|website=Radio Prague International|access-date=14 January 2025|language=en|date=12 January 2025}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=Master of Fine Arts Mario Klemens (1936 – 2025)|url=https://www.memoryofnations.eu/en/klemens-mario-1936|website=www.memoryofnations.eu|language=en}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanamuziki-Ulaya}} [[Jamii:Waliozaliwa 1936]] [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wanamuziki wa Ucheki]] fgara03oa30xt132lh5tbohwj436lux 0 197725 1539944 1387085 2026-05-10T22:01:25Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539944 wikitext text/x-wiki [[Faili:Lorelei Bachman.jpg|thumb|Lorelei Bachman]] '''Lorelei Elise Bachman''' ( aliyezaliwa [[20 Mei]], [[1973]]) ni mwandishi na [[mtunzi wa nyimbo]] kutoka [[Kanada]].<ref>{{cite web|last=Rinne |first=Diana |url=http://www.dailyheraldtribune.com/2013/05/23/bachman-follows-her-berry-own-beat |title=Bachman follows her 'Berry Own Beat' &#124; Grande Prairie Daily Herald Tribune |publisher=Dailyheraldtribune.com |date=2013-05-23 |access-date=2018-09-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kobaentertainment.com/shows/strawberry-shortcake|title=Koba Entertainment|website=www.kobaentertainment.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://iportal.usask.ca/index.php?sid=556004219&cat=565&start=75&t=sub_pages&rtype_limit=33|title=Indigenous Studies Portal :: Oral Traditions|website=iportal.usask.ca}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{Mbegu-mwanamuziki}} {{BD|1973|}} [[Jamii:Wanawake wa Kanada]] [[Jamii:Waimbaji wa Kanada]] g0wuedht0zovkfovb3rpoylfobnwc2l 0 200272 1539971 1519653 2026-05-11T01:18:33Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539971 wikitext text/x-wiki '''Mario Eduardo Dorsonville-Rodríguez''' ([[31 Oktoba]] [[1960]] – [[19 Januari]] [[2024]]) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki aliyezaliwa [[Kolombia]] na baadaye kuwa raia wa [[Marekani]]. Alihudumu kama Askofu wa Jimbo la Houma–Thibodaux kuanzia Machi 2023 hadi kifo chake Januari 2024. Kabla ya hapo, alikuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Washington kuanzia mwaka 2015 hadi 2023.<ref name="usccb">{{cite web|url=http://usccb.org/news/2015/15-045e.cfm|title=Pope Names Father Mario Dorsonville-Rodríguez Auxiliary Bishop Of Washington|publisher=[[United States Conference of Catholic Bishops]]|access-date=2015-05-11}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Auxiliary Bishops|url=https://adw.org/about-us/who-we-are/auxiliary-bishops/|access-date=2021-12-18|website=Archdiocese of Washington|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] [[Jamii:Waliofariki 2024]] [[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:Watu wa Kolombia]] [[Jamii:watu wa Marekani]] 7gqwhf8agm9b0x753t51od77bmjv2y5 0 202539 1539743 1403582 2026-05-10T13:03:58Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539743 wikitext text/x-wiki '''John Abe''' ni [[mchezaji]] wa [[soka]] aliyestaafu wa [[Ujerumani]] na [[Marekani]] ambaye alicheza kwa kiwango cha kitaaluma katika ligi za Ligi ya soka ya kitaalamu ya Marekani na Ligi ya NPSL II.<ref>[https://www.baltimoresun.com/1993/11/27/abe-kicks-his-way-home-by-getting-job-with-spirit/ Abe kicks his way home by getting job with Spirit]</ref><ref>{{Cite web |url=http://a-leaguearchive.tripod.com/1988/statsasl88.htm#Maryland |title=1988 Maryland Bays |accessdate=2025-02-22 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717101753/http://a-leaguearchive.tripod.com/1988/statsasl88.htm#Maryland |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.baltimoresun.com/1993/11/24/spirit-signs-abe-to-replace-ukrop/ Spirit signs Abe to replace Ukrop]</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|mwaka usiojulikana|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani]] dvr40hqgu148crxd77me7y8dj4vnzfr 1539784 1539743 2026-05-10T16:29:14Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539784 wikitext text/x-wiki '''John Abe''' ni [[mchezaji]] wa [[soka]] aliyestaafu wa [[Ujerumani]] na [[Marekani]] ambaye alicheza kwa kiwango cha kitaaluma katika ligi za Ligi ya soka ya kitaalamu ya Marekani na Ligi ya NPSL II.<ref>[https://www.baltimoresun.com/1993/11/27/abe-kicks-his-way-home-by-getting-job-with-spirit/ Abe kicks his way home by getting job with Spirit]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://a-leaguearchive.tripod.com/1988/statsasl88.htm#Maryland |title=1988 Maryland Bays |accessdate=2025-02-22 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717101753/http://a-leaguearchive.tripod.com/1988/statsasl88.htm#Maryland |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.baltimoresun.com/1993/11/24/spirit-signs-abe-to-replace-ukrop/ Spirit signs Abe to replace Ukrop]</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|mwaka usiojulikana|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani]] 02hrntzyj8a0qr7zs3j82pxi6fzs7x0 0 203274 1539760 1516123 2026-05-10T14:21:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539760 wikitext text/x-wiki [[picha:Julie Kenny (cropped).jpg|thumb|Dame Julie Ann Kenny]] '''Dame Julie Ann Kenny''' DBE DL ([[19 Agosti]] [[1957]] – [[21 Februari]] [[2025]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] wa [[Kiingereza]] ambaye aliwahi kuwa mwenyekiti wa muda wa Tume ya Uingereza ya Ajira na Ujuzi na Mwenyekiti wa Wadhamini wa Mfuko wa Uhifadhi wa Wentworth Woodhouse.<ref>{{Rejea tovuti|last=McCormick|first=Sebastian|date=24 February 2025|title=Tributes to ‘force of nature’ Dame Julie Kenny after sudden death|url=https://www.examinerlive.co.uk/news/local-news/tributes-dame-julie-kenny-a-31072786|access-date=24 February 2025|website=Yorkshire Live}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|date=18 January 2011|title=Profile – Julie Kenny: Looking forward to the end of an era and an enterprising new start|url=https://www.yorkshirepost.co.uk/business/profile-julie-kenny-looking-forward-to-the-end-of-an-era-and-an-enterprising-new-start-1943939|access-date=24 February 2025|website=[[The Yorkshire Post]]}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|date=1 December 2019|title=Kenny, Dame Julie (Ann), (born 19 Aug. 1957), DL; Chairman and Chief Executive (formerly Managing Director), Pyronix Ltd, 1986–2016; Chief Executive and Chairman, Secure Holdings Ltd, 2011–16|url=https://www.ukwhoswho.com/display/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-276884|url-access=subscription|access-date=24 February 2025|website=[[Who's Who (UK)]]|publisher=[[Oxford University Press]]|doi=10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-276884}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.shu.ac.uk/about-us/our-people/honorary-awards/julie-kenny-cbe-dl|title=Julie Kenny CBE DL, Honorary Doctorate 2006|publisher=Sheffield Hallam University|accessdate=14 November 2019|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131184539/https://www.shu.ac.uk/about-us/our-people/honorary-awards/julie-kenny-cbe-dl|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.welcometosheffield.co.uk/business/news/2014/sep/11/julie-kenny-wins-private-business-woman-of-the-year-2014|title=Julie Kenny wins Private Business Woman of the Year 2014|date=11 September 2014|work=Welcome to Sheffield|access-date=2025-02-26|archive-date=2021-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920115553/https://www.welcometosheffield.co.uk/business/news/2014/sep/11/julie-kenny-wins-private-business-woman-of-the-year-2014|url-status=dead}}</ref> == '''Maisha na Kazi''' == Kenny alizaliwa [[Sheffield]] tarehe 19 Agosti 1957. Alipewa tuzo ya CBE kwa mchango wake katika sekta ya viwanda huko Yorkshire na Humberside katika Tuzo za Mwaka Mpya za [[2002]]. Pia, aliwahi kuwa Naibu Luteni wa South Yorkshire kuanzia mwaka [[2005]]. Mwaka [[2006]], alipokea Shahada ya Heshima kutoka Chuo Kikuu cha Sheffield Hallam. == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1958]] [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wafanyabiashara wa Uingereza]] nob0lokjke66ssdavcm2zb63d4dmou7 0 203397 1539953 1405314 2026-05-10T23:30:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539953 wikitext text/x-wiki '''Maggie Lee Walters'''<ref>{{cite web|url=https://www.ascap.com/repertory#/ace/search/workID/883474577 |title=ANN MARIE |website=ASCAP |publisher=American Society of Composers, Authors and Publishers |access-date=November 13, 2023}}</ref> Ni [[mwanamuziki]] kutoka [[Marekani]] anayekaa [[Austin]], [[Texas]].<ref>{{cite news|last=Goldberg|first=Justin|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_pwwi/is_200412/ai_n8562332/|title=Austin Singer-Songwriter Maggie Walters Releases Acclaimed Debut Album, Creates Radio Buzz|work=Market Wire|accessdate=August 28, 2009 | year=2004}}</ref><ref>{{cite web|last=SugarHill Studios|url=http://www.openpr.com/news/9048/Dan-Workman-Produces-Maggie-Walters-at-SugarHill.html|title=Dan Workman Produces Maggie Walters at SugarHill|work=openPR.com|date=12 May 2006|accessdate=August 28, 2009}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{Mbegu-mwanamuziki}} {{BD||}} [[Jamii:Waimbaji wa Marekani]] 7bv0d6uhj2qqyu6w9wdyubwimfh09mv 0 203781 1540196 1522472 2026-05-11T10:20:38Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540196 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} '''Nwando Achebe''' (alizaliwa [[7 Machi]] [[1970]]) ni mwanataaluma wa [[Nigeria]]-[[Marekani]], msimamizi wa kitaaluma, mwanazuoni wa masuala ya wanawake na mwanahistoria aliyeshinda tuzo nyingi.<ref>{{cite web|last1=Woodrow Wilson National Fellowship Foundation|title=Seeing The Whole Dance: Nwando Achebe WS '00 Brings New Perspective to African Women's Power|url=http://woodrow.org/about/fellows/achebe-nwando/|access-date=11 May 2017|archive-date=2017-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624011925/http://woodrow.org/about/fellows/achebe-nwando/|url-status=dead}}</ref> Yeye ni Jack na Margaret Sweet Profesa wa Historia <ref>{{cite web|title=Nwando Achebe, Department of History|url=http://history.msu.edu/people/faculty/nwando-achebe/|access-date=13 May 2017|archive-date=2017-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614142130/http://history.msu.edu/people/faculty/nwando-achebe/|url-status=dead}}</ref> na Dean Mshiriki wa Ufikiaji, Ukuzaji wa Kitivo, na Utekelezaji wa Strstegic katika Chuo cha Sayansi ya Jamii <ref>{{Rejea tovuti|title=Associate Dean of Diversity, Equity, and Inclusion|url=https://socialscience.msu.edu/about/leadership/faculty-excel-advocate.html|access-date=15 August 2020}}</ref> katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Michigan. Yeye pia ni mwanzilishi mhariri mkuu wa Jarida la Historia ya [[Afrika Magharibi.]] <ref>{{cite web|last1=OkayAfrica International Edition|title=Why It is Crucial to Locate the "African" in African Studies|url=http://www.okayafrica.com/op-ed-2/crucial-locate-african-african-studies/|website=okayafrica.com|access-date=11 May 2017|archive-date=2017-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709134530/http://www.okayafrica.com/op-ed-2/crucial-locate-african-african-studies/|url-status=dead}}</ref> Karne ya 19 na 20, Kitamaduni, Kisiasa, Kidini, Kijamii, Wanawake na Jinsia<ref>{{Rejea tovuti |title=Nwando Achebe – Department of History |url=https://history.msu.edu/people/faculty/nwando-achebe/ |access-date=2023-09-05 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Asili == Nwando Achebe alizaliwa [[Enugu]], mashariki mwa Nigeria <ref>{{cite web|last1=Daily Trust Newspaper|title=Nigeria: Nwando Achebe--The Woman and Her Works|url=http://allafrica.com/stories/201510261741.html|website=All Africa|access-date=13 May 2017}}</ref> kwa mwandishi, [[mwandishi]] wa insha na mshairi kutoka Nigeria, Chinua Achebe na Christie Chinwe Achebe, profesa wa elimu. <ref>{{cite web|last1=Offiong|first1=Vanessa|title=Nigeria: Nwando Achebe--The Woman and Her Works|url=http://allafrica.com/stories/201510261741.html|website=AllAfrica|access-date=11 May 2017}}</ref> Yeye ni mume wa Folu Ogundimu, profesa wa uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha Jimbo la [[Michigan]] na mama wa binti, Chino. <ref>{{cite web|title=Meet the Winner of the 2013 Aidoo-Snyder Prize--Dr. Nwando Achebe|url=http://africanstudiesassociation.org/publications/asa-news/november-2013-56th-annual-meeting/283-meet-the-winner-of-the-aidoo-snyder-book-prize-dr-nwando-achebe|website=African Studies Association|access-date=13 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331172121/http://africanstudiesassociation.org/publications/asa-news/november-2013-56th-annual-meeting/283-meet-the-winner-of-the-aidoo-snyder-book-prize-dr-nwando-achebe|archive-date=31 March 2017|url-status=dead}}</ref> Kaka yake mkubwa, Chidi Chike Achebe ni daktari-mtendaji. == Elimu na taaluma == Achebe alipokea Ph.D. katika Historia ya Afrika kutoka Chuo Kikuu cha [[California]], [[Los Angeles]] mwaka [[2000]]. Mwanahistoria simulizi kwa mafunzo, maeneo yake ya utaalamu ni Historia ya Afrika Magharibi, historia za wanawake, jinsia na ujinsia. Mnamo [[1996]] na [[1998]], alihudumu kama Ford Foundation na Fulbright-Hays Scholar-in-Residence katika Taasisi ya Mafunzo ya Kiafrika na Idara ya Historia na Mafunzo ya Kimataifa katika Chuo Kikuu cha Nigeria, Nsukka. Nafasi yake ya kwanza ya kitaaluma ilikuwa kama profesa msaidizi wa historia katika Chuo cha William na Mary. Kisha akahamia Chuo Kikuu cha Jimbo la [[Michigan]] mnamo [[2005]] kama profesa msaidizi aliyeajiriwa, Profesa mnamo [[2010]], na kwa sasa ni Profesa wa Jack na Margaret Tamu Aliyejaliwa. == Ufadhili wa masomo == Amechapisha vitabu sita. Kitabu chake cha kwanza, ''Wakulima'', ''Wafanyabiashara'', ''Mashujaa'' na ''Wafalme'': ''Nguvu za Kike'' na ''Mamlaka katika Igboland ya Kaskazini'', [[1900]]–[[1960]], kilichapishwa na Heinemann mwaka [[2005]]. Kilitangazwa kama “kihistoria katika historia ya Afrika”<ref>{{Rejea tovuti|title=Book Blurb, Farmers, Traders, Warriors, and Kings: Female Power and Authority in Northern Igboland, 1900–1960|url=https://www.heinemann.com/products/e07078.aspx|last=Okpewho|first=Isidore|date=2005|website=Heinemann Books}}</ref> na Profesa na mwandishi mashuhuri, [[Isidore Okpewho]], na "tukio kuu la uchapishaji wa jinsia na uchapishaji wa Kiafrika." msomi wa masuala ya wanawake, Obioma Nnaemeka, Wakulima, Wafanyabiashara, Wapiganaji na Wafalme wa Achebe anawakilisha mchango muhimu katika kuelewa jinsia na historia ya wanawake katika [[Afrika]], pamoja na mabadiliko ya kisiasa na kidini katika kipindi cha [[ukoloni]].<ref>{{Rejea tovuti|last=Obioma|first=Nnaemeka|title=Book Blub, Farmers, Traders, Warriors, and Kings: Female Power and Authority in Northern Igboland, 1900–1960|url=https://www.heinemann.com/products/e07078.aspx}}</ref> Uingiliaji kati muhimu na endelevu katika mijadala juu ya mbinu ya kihistoria ya [[ufeministi]], kitabu hiki kinazingatia kile Achebe anachokisia kama "kanuni ya kiroho ya kike" na maisha ya wanawake wa Igbo kaskazini kwa njia ambazo maandishi yaliyopo kwenye historia ya Igbo hayafanyi, kwa kuwasilisha kama washiriki hai katika kuunda Igboland ya kaskazini. Katika utafiti huo, historia za kijinsia za kaskazini mwa Igbo zinatumika kupinga imani potofu zilizopokewa ambazo zinawatambulisha wanawake wa Kiafrika kama wasaidizi kwa kuibua maswali na kuwasilisha ushahidi kuhusu asili ya kweli ya mamlaka na mamlaka ya wanawake katika jamii hii ya Igbo.[https://www.jstor.org/stable/40034048] Mwandishi anabainisha kile anachokizingatia miundo ya kidini, kiuchumi na kisiasa ambayo iliruhusu wanawake kufikia hatua za mamlaka wakati wa kabla ya ukoloni au tupu ndi ocha abia enzi; pamoja na athari za ukoloni na uvamizi wa kimisionari kwenye miundo hii ya zamani na chaguzi za wanawake. Kama sehemu ya usomi, Wakulima, Wafanyabiashara, Mashujaa, na Wafalme haina kifani katika kujihusisha kwake na maana ya kiasili, tafsiri na uelewa. == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Waandishi wa Nigeria]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] 7qiu8h3ocy1gxwnipx7s6emfv8klapi 0 205107 1539909 1415367 2026-05-10T20:38:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539909 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} '''Laura Sandra MacFarlane''' (pia anatajwa kama Lora MacFarlane) ni mwanamuziki wa [[Marekani]] wa vyombo vingi, mwimbaji, mwandishi wa nyimbo na mhandisi wa sauti. Tangu [[1996]] amekuwa mshiriki wa msingi wa bendi ya indie rock ya Australia, ninetynine. MacFarlane pia anaigiza peke yake na amekuwa katika bendi zingine, ikiwa ni pamoja na kama mpiga ngoma wa mapema na mwimbaji na kikundi cha rock cha Marekani, Sleater-Kinney ([[1994]]–[[96]]).<ref name="APRA At the">{{cite web|publisher=[[Australasian Performing Right Association]] (APRA) |title='At the Backdoor' at APRA search engine |url=https://www.apra.com.au/cms/worksearch/worksearch.srvlt?action=workSearch#axd?q=At%20the%20Backdoor |accessdate=5 October 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117020448/https://www.apra.com.au/cms/worksearch/worksearch.srvlt?action=workSearch |archivedate=17 November 2015 }} Note: User may have to click 'Search again' and provide details at 'Enter a title:' e.g At the Backdoor or at 'Performer:' Laura MacFarlane</ref><ref name="NAA 1">{{cite web | url = http://recordsearch.naa.gov.au/NameSearch/Interface/ItemDetail.aspx?Barcode=30075760 | title = Item details for: PP704/1, MacFarlane G | publisher = [[National Archives of Australia]] | date = 13 March 2008 | accessdate = 6 October 2015 }}</ref><ref name="Kralevich">{{cite web | url = http://www.sportingpulse.com/get_file.cgi?id=60125 | title = In Memory of... George MacFarlane | author = Kralevich, Bert | editor = Justina Harring | publisher = North Perth Bowling & Recreation Club | work = Sporting Pulse | date = October 2006 | accessdate = 6 October 2015 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Wasifu == Laura Sandra MacFarlane ni kutoka Glasgow, Scotland. Wazazi wake ni George MacFarlane ([[1936]]–[[2006]]) na Patricia "Patsy" MacFarlane. Ana ndugu wawili wakubwa na binti mmoja. Familia ya MacFarlane ilihamia Perth mnamo Oktoba, [[1978]]. George alikuwa [[mwanamuziki]] aliyefanikiwa, na alikuwa amecheza trombone na vyombo vya percussion na bendi za jeshi la Uingereza na Australia. MacFarlane alianza kupendezwa na muziki akiwa mtoto, akicheza vibraphone na tarumbeta. Aliendelea kupata udhamini wa [[muziki]] katika Shule ya Kisasa ya Perth, kwa sauti na percussion, na baadaye akasoma muziki katika Chuo Kikuu cha Western Australia. MacFarlane alianza kuigiza katika bendi huru huko Perth kuanzia [[1988]] na kuendelea. Alikuwa mwandishi wa nyimbo za msingi katika Brautigans kutoka [[1989]]-[[1991]], akiigiza sauti, gitaa na vibraphone. Aliigiza katika bendi zingine za ndani, ikiwa ni pamoja na Halcyon Days kwenye ngoma na Louder than God, ambayo ilikuwa na safu kubwa ya washiriki kumi, iliyoanzishwa pamoja na Iain McIntyre.<ref name="Gerard">{{cite web | url = http://davidgerard.co.uk/pf/11.5/pf11.5.pdf | title = Perth Bands | author = Gerard, David | page = 3 | work = Party Fears | date = Summer 1990–91 | volume = 11 | issue = 5 | accessdate = 5 October 2015 }}</ref>ref name="Gerard 2">{{cite web | url = http://davidgerard.co.uk/pf/15/pf15.pdf | title = Perth News | author = Gerard, David | page = 1 | work = Party Fears | date = August–September 1991 | issue = 15 | accessdate = 6 October 2015 }}</ref> MacFarlane kisha akajiunga na Manic Pizza, kwenye gitaa la besi na sauti, na Gareth Edwards (Sandro) kwenye gitaa na Cameron Potts kwenye ngoma. Kama mwanachama wa Manic Pizza, MacFarlane alihamia Melbourne mapema miaka ya 1990. Edwards baadaye alimwambia René Schaefer, wa tovuti ya Mess+Noise, kwamba "Cameron alikuwa akipenda sana Pixies wakati huo. Mimi nilikuwa mpenda Hüsker Dü. Laura alitoa talanta halisi." Mnamo [[1992]], MacFarlane alianzisha Sea Haggs (baadaye ikabadilishwa jina kuwa Keckle) kwenye gitaa, viola, percussion na sauti, na McIntyre na Potts. Nyenzo za kikundi hicho baadaye zilijumuishwa kwenye albamu ya mkusanyiko, "Jelly" ([[1995]]).<ref name="Schaefer">{{cite web | url = http://messandnoise.com/features/3609057 | title = Gareth Edwards: Part One | author = Schaefer, René | work = Mess+Noise | date = 12 May 2009 | accessdate = 5 October 2015 | archive-date = 2017-09-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170903122207/http://messandnoise.com/features/3609057 | url-status = dead }}</ref><ref name="NLA Sea Haggs">{{Citation | author1=MacFarlane, Lora | author2 = Sea Haggs | author3 = Keckle | title=Jelly | publication-date = 1991 | publisher = Woozy Muzik. [[National Library of Australia]] | url = http://trove.nla.gov.au/work/28035212 | accessdate=5 October 2015 }} Note: This source uses "Lora" MacFarlane.</ref> Mnamo [[1992]], MacFarlane alianza kuchapisha fanzine ya Woozy na McIntyre. Woozy ilikuwa fanzine iliyojichapisha, na falsafa ya DIY, ambayo ilikuza bendi za ndani za Melbourne na Australia, pamoja na vitendo vya chini ya ardhi vya kimataifa na siasa za msingi. Woozy ilitoa machapisho zaidi ya 20 kutoka [[1992]]-[[2002]]. Mnamo [[1996]], MacFarlane pia alianzisha pamoja na McIntyre, usambazaji huru wa Choozy ([[1996]]–[[2002]]), ambao ulisambaza muziki, fanzines na machapisho madogo ndani ya Australia na nje ya nchi.<ref name="McIntyre">{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150922030708/http://wemakezines.ning.com/events/i-was-a-zinester-in-the-90s | url = http://wemakezines.ning.com/events/i-was-a-zinester-in-the-90s | title = I Was a Zinester in the '90s | last = McIntyre | first = Iain | authorlink = Iain McIntyre | publisher = Sticky Institute | work = We Make Zines | archivedate = 22 September 2015 | date = 20 February 2010 | accessdate = 5 October 2015 }}</ref><ref name="NLA Woozy">{{Citation | author1 = McIntyre, Iain | author2 = Macfarlane, Laura | title=Woozy | publication-date = 1992 | publisher = Woozy (Iain McIntyre, Laura MacFarlane). National Library of Australia | url = http://trove.nla.gov.au/work/30995506 | accessdate = 5 October 2015 }}</ref> MacFarlane alianza kucheza ngoma na sauti mnamo [[1994]] na kikundi cha rock cha Marekani kilichokuwa cha kutembelea, Sleater-Kinney, na mnamo [[1995]] alienda Olympia na Seattle kuzunguka na kurekodi na [[bendi]] hiyo. Yeye ni mpiga ngoma, mtayarishaji mwenza na mwandishi mwenza kwenye albamu yao ya kwanza inayoitwa jina lao, "Sleater-Kinney." Pia ni mwimbaji wa kuongoza na mpiga gitaa kwenye wimbo wa "Lora's Song." MacFarlane alitoa ngoma, sauti za nyuma na gitaa (wimbo wa 12) kwenye albamu yao ya pili, "Call the Doctor" (Machi [[1996]]).<ref name="AMG Sleater-Kinney">{{cite web | url = http://www.allmusic.com/album/sleater-kinney-mw0000023187/credits | title = ''Sleater-Kinney'' – Sleater-Kinney &#124; Credits | publisher = [[All Media Guide]] | work = [[AllMusic]] | accessdate = 4 October 2015 }} Note: This source uses "Lora" MacFarlane.</ref><ref name="AMO 99">{{cite web | url = http://www.amo.org.au/artist7202.html | archive-url = https://webarchive.nla.gov.au/awa/20051121130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/44131/20051122-0000/www.amo.org.au/artist7202.html | url-status = dead | archive-date = 21 November 2005 | title = Artists :: Ninetynine | publisher = [[Australian Council for the Arts]] | work = [[Australian Music Online]] | accessdate = 6 October 2015 }}{{cbignore|bot=medic}}</ref>ref name="Oz Music 2">{{cite web | archiveurl = https://webarchive.nla.gov.au/awa/20030806140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/36937/20030807-0000/www.ozmusicproject.net/band/artist3991.html | url = http://www.ozmusicproject.net/band/artist3991.html | title = ninetynine | publisher = Oz Music Project | archivedate = 6 August 2003 | accessdate = 7 October 2015 }}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Mnamo [[1996]], MacFarlane alirudi [[Melbourne]] na akaanzisha bendi ya indie rock, ninetynine, mwanzoni kama mradi wa peke yake, akicheza vyombo vyote kwenye albamu ya kwanza, "99" ([[Oktoba]] [[1996]]). Mradi wake hivi karibuni ukawa bendi, ikijumuisha Potts (kutoka [[1997]]) na McIntyre (kutoka [[2000]]). Kufikia [[2010]], ninetynine walikuwa wametoa albamu nane, na walikuwa wamezuru dunia mara kadhaa. Bendi hiyo ilisherehekea miaka yao ya 20 na kutolewa kwa "Further" mnamo [[2016]]. MacFarlane alianzisha lebo yake ya rekodi, Patsy, ambayo ilitoa nyenzo za ninetynine, pamoja na zile za bendi za Sea Scouts, Fiona Beverage, Boo Who, Baseball, Trixies Undersea Adventure, na Vivian Girls.<ref name="Trevor">{{cite web | url = http://messandnoise.com/releases/2000773 | title = ''Bande Magnétique'' | author = Trevor | publisher = Junkee Media | work = Mess+Noise | date = 30 July 2010 | accessdate = 6 October 2015 | archive-date = 2017-09-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170921095244/http://messandnoise.com/releases/2000773 | url-status = dead }}</ref><ref name="Andrews">{{cite journal | url = http://stylusmagazine.com/reviews/ninetynine/180.htm | title = ninetynine – ''180°'' – Review | author = Andrews, Chris | journal = Stylus Magazine | date = 1 September 2003 | accessdate = 7 October 2015 | url-status = dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160305005935/http://stylusmagazine.com/reviews/ninetynine/180.htm | archivedate = 5 March 2016 | df = dmy-all }}</ref><ref name="Lubulwa">{{cite news | url = http://fasterlouder.junkee.com/lee-memorial-nsc-melbourne-10052009/801868 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151007150349/http://fasterlouder.junkee.com/lee-memorial-nsc-melbourne-10052009/801868 | url-status = dead | archive-date = 7 October 2015 | title = Lee Memorial @ NSC, Melbourne | last = Lubulwa | first = Eva | work = FasterLouder | publisher = [[Junkee|Junkee Media]] | date = 13 May 2009 | accessdate = 6 October 2015 }}</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Feminism and Folklore 2025 in Tanzania]] [[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]] sgryuwz6aa1y10w3ulcax5k1mswchh9 0 205422 1540100 1443201 2026-05-11T07:02:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540100 wikitext text/x-wiki '''Mufti''' ni mwanazuoni wa [[Kiislamu]] mwenye mamlaka ya kutoa maoni ya kisheria (''fatwa'') kuhusu masuala mbalimbali ya maisha kwa mujibu wa sheria za Kiislamu (''Sharia''). Cheo cha Mufti ni cha juu miongoni mwa viongozi wa kidini katika Uislamu, na mtu hawezi kuwa Mufti bila kuwa na elimu ya juu ya dini, hasa katika [[Fiqhi|Fiqh]] (sheria za Kiislamu), [[Kurani|Qur’an]], [[Hadithi za Mtume Muhammad|Hadith]], na misingi ya kutoa fatwa (Usul al-Fiqh). Asili ya neno "Mufti" ni Kiarabu "''مفتي''" ambalo linatokana na kitenzi "''أفتى''" (''afta'') kinachomaanisha "''kutoa maoni ya kisheria''." Fatwa inayotolewa na Mufti huwa ni jibu la kitaalamu kuhusu swali au tatizo linalohitaji mwongozo wa kidini. == Mufti anapatikanaje? == Mufti huteuliwa au kuthibitishwa na taasisi rasmi za Kiislamu au mamlaka za serikali kulingana na utaratibu wa nchi au jumuiya ya Kiislamu. Kwa mfano: * Nchi nyingi zenye Waislamu wengi huwa na ofisi ya Mufti Mkuu. Kwa mfano, Tanzania ina Mufti Mkuu anayetambuliwa na Baraza Kuu la Waislamu Tanzania ([[Bakwata|BAKWATA]]). * Katika baadhi ya nchi kama [[Saudia|Saudi Arabia]] au [[Misri]], Mufti Mkuu huteuliwa na Mfalme au Rais kupitia Baraza la Wanazuoni. == Sifa za Kuwa Mufti: == # Awe amehitimu elimu ya juu ya dini kutoka taasisi za Kiislamu kama [[Chuo Kikuu cha Al-Azhar|Al-Azhar]], Madina, au vyuo vingine mashuhuri. # Awe na uzoefu wa kutoa fatwa, kufundisha, na kutatua migogoro kwa njia ya Kiislamu. # Awe na tabia nzuri, hekima, na uelewa wa jamii. == Majukumu ya Mufti == # '''Kutoa Fatwa:''' Kazi kuu ya Mufti ni kutoa fatwa kwa masuala ya ibada, ndoa, mirathi, biashara, siasa, na masuala ya kijamii au ya kisasa kama tiba, teknolojia, nk. Fatwa hizi husaidia Waislamu kuelewa namna ya kuendesha maisha kwa mujibu wa Uislamu. # '''Kusimamia''' '''utekelezaji wa Sharia:''' Mufti husaidia kuhakikisha kuwa shughuli za kidini zinaendeshwa kwa mujibu wa Sharia, na anaweza kutoa miongozo rasmi kuhusu masuala yenye utata. # '''Kushiriki Midahalo ya''' '''kisheria na kijamii:''' Mara nyingi Mufti hushirikiana na wanazuoni wengine, serikali, au jamii katika kushughulikia masuala ya dini na jamii. # '''Kuwasimamia''' '''mashehe na maimamu:''' Katika baadhi ya maeneo, Mufti ana mamlaka ya kusimamia au kutoa idhini kwa mashehe kufanya kazi zao, na anaweza kuwaita kwa mafunzo au maelekezo. === Tofauti kati ya Sheikh na Mufti === * ''Kila Mufti ni [[Sheikh]], lakini si kila Sheikh ni Mufti.'' Sheikh ni mwanachuoni wa dini kwa ujumla, lakini Mufti ni mtaalamu wa juu wa sheria za Kiislamu na mwenye mamlaka ya kutoa fatwa rasmi. * Sheikh anaweza kutoa mawaidha, kuongoza sala, au kufundisha, wakati Mufti ana jukumu la kutoa mwongozo wa kisheria na kuelekeza masuala ya kitaifa au ya kijamii kwa mujibu wa Uislamu. Mufti ana nafasi muhimu sana katika jamii ya Kiislamu kwa sababu hutoa mwanga na mwelekeo wa kisheria na kidini kwa waumini. Maoni yake yanaheshimiwa sana, na mara nyingi huchukuliwa kama mwongozo rasmi wa kidini. Cheo hiki si cha kisiasa bali ni cha kiroho na kitaaluma, na kinahitaji mtu mwenye hekima, elimu, na heshima kubwa. == Marejeo == * [https://bakwata.or.tz/ BAKWATA] {{Wayback|url=https://bakwata.or.tz/ |date=20250321093606 }} - Mufti Mkuu wa Tanzania * [https://www.dar-alifta.org/en Dar al-Ifta al-Misriyyah]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Ofisi ya Mufti Mkuu wa Misri) – Chanzo maarufu cha fatwa duniani. {{mbegu-Islam}} {{WLR 2025}} [[Jamii:Uislamu]] [[Jamii:Wiki Loves Ramadan 2025]] 4j4sxuves10rzlida03vmjz0o1oeo74 0 205896 1539946 1414425 2026-05-10T22:32:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539946 wikitext text/x-wiki '''Lugha za Kigbe''' (hutamkwa {{IPA|ɡ͡bè}})<ref>Herufi "gb" ni [[sauti ya kuzuia yenye sauti inayotamkwa kwa midomo na velamu]], sauti ya kawaida katika lugha nyingi za Afrika Magharibi.</ref> ni [[kundi]] la takribani [[lugha]] [[ishirini]] zinazohusiana ambazo hutumika katika eneo linaloanzia [[mashariki]] mwa [[Ghana]] hadi magharibi mwa [[Nigeria]]. [[Idadi]] ya wazungumzaji wa lugha za Kigbe inakadiriwa kuwa kati ya [[milioni]] nne hadi milioni nane. Lugha ya Gbe inayozungumzwa zaidi ni [[Kiewe]] (wazungumzaji milioni 10.3 nchini Ghana na [[Togo]]), ikifuatiwa na [[Kifon]] (wazungumzaji milioni 5, hasa nchini [[Benin]]). Lugha za Kigbe hapo awali zilihusishwa na tawi la lugha za Kikwa, ndani ya familia ya lugha za [[Lugha za Kiniger-Kongo|Niger–Congo]], lakini hivi karibuni zimewekwa katika kundi la [[lugha za Kivolta–Niger]]. Kuna makundi makuu matano ya [[lahaja]]: Kiewe, Kifon, [[Kiaja (Benin)|Kiaja]], [[Kigen]] (Mina), na [[Kiphla–Pherá]]. Watu wengi wa jamii za Wagbe walihamia kutoka mashariki hadi walipo sasa katika misafara kadhaa kati ya karne ya 10 hadi ya 15. Hata hivyo, baadhi ya watu wa [[Phla–Pherá]] wanaaminika kuwa ndio wakazi wa asili wa eneo hilo na wamechanganyika na wahamiaji wa Gbe. Wagen huenda walitokea jamii ya [[Ga-Adangbe]] nchini [[Ghana]]. Mwishoni mwa karne ya 18, wazungumzaji wengi wa lugha za Gbe walitekwa nyara na kupelekwa utumwani [[Amerika]]. Inasadikiwa kuwa lugha hizo zilichangia kwa kiasi fulani katika uundaji wa lugha za [[Krioli]] katika [[Visiwa vya Karibi|Karibi]], hasa [[Kihaiti]] na [[Kisranan|Sranantongo]] (Krioli ya [[Surinam|Suriname]]). Kufikia mwaka [[1840]], [[Mmisionari|wamisionari]] wa [[Ujerumani]] walianza kufanya utafiti wa kiisimu kuhusu lugha za Kigbe. Katika nusu ya kwanza ya karne ya 20, mwanajamii wa Kiafrika [[Diedrich Hermann Westermann]] alikuwa miongoni mwa wachangiaji wakuu wa masomo ya lugha za Kigbe. [[Uainishaji wa lugha|Uainishaji]] wa ndani wa kwanza wa lugha hizo ulitolewa na [[Hounkpati B Christophe Capo|H.B. Capo]] mwaka 1988, ukifuatiwa na ulinganisho wa [[fonolojia]] mwaka 1991. Lugha za Kigbe ni [[lugha za toni]], ni [[lugha za kuachana]] (isolating), na mpangilio wa maneno msingi ni [[kiima–kitenzi–kielezi]]. == Lugha == === Jiografia na Demografia === Eneo la lugha za Kigbe linapakana magharibi na mashariki na [[Mto Volta]] nchini Ghana na [[Mto Weme]] nchini Benin. Mpaka wa kaskazini uko kati ya latitudo ya 6 na 8, na upande wa kusini ni [[Bahari ya Atlantiki]]. Eneo hili linazungukwa na lugha nyingine za Kikwa, isipokuwa mashariki na kaskazini-mashariki ambapo [[Kiyoruba]] huzungumzwa. Magharibi, huzungumzwa lugha za [[Kiga–Dangme]], [[Kiguang]], na [[Kiakan]]. Kaskazini, linapakana na lugha za [[Kiadele]], [[Kiaguna]], [[Kiakpafu]], [[Kilolobi]], na [[Kiyoruba]]. Makadirio ya jumla ya idadi ya wazungumzaji wa lugha za Kigbe yanatofautiana sana. Capo (1988) alikadiria kuwa ni milioni nne, wakati [[Ethnologue]] (toleo la 15, 2005) ilikadiria ni milioni nane<!-- Idadi hii ni jumla ya wazungumzaji wa kila lugha ya Kigbe -->. Lugha zinazozungumzwa zaidi ni Kiewe ([[Ghana]] na [[Togo]]) na Kifon ([[Benin]] na mashariki mwa Togo) zikiwa na wazungumzaji milioni nne na milioni tatu, mtawalia. Kiewe hutumika kama [[lugha ya elimu]] rasmi katika shule za [[Elimu ya sekondari|sekondari]] na [[Chuo Kikuu|vyuo vikuu]] nchini Ghana, na pia hutumika katika elimu isiyo rasmi nchini Togo. Nchini Benin, [[Kiaja (Benin)|Kiaja]] (wazungumzaji 740,000) na Kifon ni miongoni mwa [[Lugha ya taifa|lugha sita za kitaifa]] zilizochaguliwa na [[serikali]] kwa [[elimu ya watu wazima]] mwaka 1992. === Uainishaji === [[Joseph Greenberg]], akiendeleza kazi ya Westermann (1952), aliweka lugha za Kigbe katika familia ya lugha za [[Kikwa]], ndani ya familia kubwa ya Kiniger–Congo.<ref>Greenberg (1966), ''[[The Languages of Africa]]''.</ref> Upeo wa kundi la Kikwa umekuwa ukibadilika kwa miaka, na [[Roger Blench]] amezihamishia lugha za Kigbe katika kundi la Kivolta–Niger, pamoja na lugha zilizokuwa zamani za "Kikwa Mashariki". Kigbe ni [[muendelezo wa lahaja]] (dialect continuum). Kulingana na utafiti wa kulinganisha, Capo (1988) aligawanya lugha za Kigbe katika makundi matano, kila moja likiwa na lahaja zinazoweza kuelewana. Mipaka ya makundi haya si wazi kila mara. <ref>Vyanzo: kuhusu uainishaji, Capo (1991) & Aboh (2004); kuhusu idadi ya wazungumzaji, [http://www.ethnologue.com Ethnologue, toleo la 15].</ref> Kulingana na Kluge (2011)<ref>{{cite web|url=https://www.sil.org/resources/publications/entry/41567|title=A sociolinguistic survey of the Gbe language communities of Benin and Togo: Gbe language family overview|website=SIL International}}</ref>, lugha za Kigbe ni muendelezo wa lahaja unaoweza kugawanywa katika makundi makubwa matatu: Kigbe cha Magharibi ([[Ewe]], [[Gen]], na Gbe za Kaskazini-magharibi): Adan, Agoi/Gliji, Agu, Anexo, Aveno, Awlan, Be, Gbin, [[Gen]], Kpelen, Kpési, Togo, Vhlin, Vo, Waci, Wance, Wundi (pia [[Awuna]]?) Kigbe cha Kati: [[Aja]] (Dogbo, Hwe, Sikpi, Tado, Tala) Kigbe cha Mashariki ([[Fon]], [[Phla–Pherá]] Mashariki na Magharibi): Agbome, Ajra, [[Alada]], Arohun, [[Ayizo]], Ci, Daxe, [[Fon]], Gbekon, Gbesi, Gbokpa, [[Gun]], Kotafon, Kpase, Maxi, Movolo, [[Saxwe]], Se, Seto, [[Tofin]], Toli, Weme, [[Xwela]], [[Xwla]] (Mashariki), [[Xwla]] (Magharibi) (pia [[Wudu]]?) === Utoaji wa majina === Muendelezo wa lahaja hizi uliitwa ‘Ewe’ na [[Diedrich Hermann Westermann]], ambaye alikuwa mtafiti mwenye ushawishi mkubwa kuhusu kundi hili, na alitumia jina ‘Ewe Sanifu’ kuelezea mfumo wa maandishi wa lugha hiyo. Wanalingu wengine walizitaja lugha za Gbe kwa jina ‘Aja’, kwa kufuata jina la lugha ya eneo la Aja-Tado huko Benin. Hata hivyo, matumizi ya jina la lugha moja kuwakilisha kundi zima hayakukubalika kwa wote, na pia yalileta mkanganyiko. Tangu kuundwa kwa [[kikundi kazi]] katika Kongamano la Lugha za Afrika Magharibi lililofanyika [[Cotonou]] mwaka 1980, pendekezo la jina kutoka kwa H.B. Capo limekubalika kwa kiasi kikubwa: ‘Gbe’, ambalo ni neno la ‘lugha/lahaja’ katika kila mojawapo ya lugha hizo.<ref>Katika matumizi ya kila siku, lugha za Gbe hutajwa na wazungumzaji wake kama X-gbe, mfano ''Ewegbe'' kwa Ewe, ''Fongbe'' kwa Fon, n.k.</ref> ==Tazama pia== * [[Kigbe-Ayizo]] * [[Kigbe-Kotafon]] * [[Kigbe-Saxwe]] * [[Kigbe-Tofin]] * [[Kigbe-Waci]] * [[Kigbe-Weme]] * [[Kigbe-Xwela]] * [[Kigbe-Xwla-Magharibi]] * [[Wafoni]] ==Tanbihi== {{marejeo}} ==Marejeo== *Aboh, O. Enoch (2004) ''The Morphosyntax of Complement-Head Sequences (Clause Structure and Word Order Patterns in Kwa)'' New York etc.: Oxford University Press. *Amenumey, D.E.K. (2002) {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20041111133338/http://www.atidekate.com/Volta/Ewe.html History of the Ewe]}}. Retrieved May 11, 2005. *[[Gilbert Ansre|Ansre, Gilbert]] (1961) ''The Tonal Structure of Ewe''. MA Thesis, Kennedy School of Missions of Hartford Seminary Foundation. *[[Felix Ameka|Ameka, Felix Kofi]] (2001) 'Ewe'. In Garry and Rubino (eds.), ''Facts About the World's Languages: An Encyclopedia of the World's Major Languages, Past and Present'', 207–213. New York/Dublin: The H.W. Wilson Company. *Blench, Roger (2006) ''Archaeology, Language, and the African Past.'' AltaMira Press. *Capo, Hounkpati B.C. (1981) 'Nasality in Gbe: A Synchronic Interpretation' ''Studies in African Linguistics'', 12, 1, 1–43. *Capo, Hounkpati B.C. (1988) ''Renaissance du Gbe: Réflexions critiques et constructives sur L'EVE, le FON, le GEN, l'AJA, le GUN, etc.'' Hamburg: Helmut Buske Verlag. *Capo, Hounkpati B.C. (1991) ''A Comparative Phonology of Gbe'', Publications in African Languages and Linguistics, 14. Berlin/New York: Foris Publications & Garome, Bénin: Labo Gbe (Int). *Cust, Robert Needham (1883) ''Modern Languages of Africa''. *[[Alan Stewart Duthie|Duthie, A.S.]] & Vlaardingerbroek, R.K. (1981) ''Bibliography of Gbe – publications on and in the language'' Basel: Basler Afrika Bibliographien. *Greenberg, Joseph H. (1966) ''The Languages of Africa'' (2nd ed. with additions and corrections). Bloomington: Indiana University. *Greene, Sandra E. (2002) ''Sacred Sites: The Colonial Encounter''. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. {{ISBN|0-253-21517-X}} ([https://web.archive.org/web/20040919185213/http://iupress.indiana.edu/textnet/0-253-34073-X/025334073X.htm online version]) *Henrici, Ernst (1891) ''Lehrbuch der Ephe-Sprache (Ewe) Anlo-, Anecho- und Dahome-Mundart (mit Glossar und einer Karte der Sklavenküste)''. Stuttgart/Berlin: W. Spemann. (270 p.) *Henrici, Ernst (1888) ''Das Deutsche Togogebiet und meine Afrikaresie 1887 (mit einer Karte des Togogebietes und des unteren Volta und einere Tafel der Gebirgsprofile)''. Leipzig: Verlag von Carl Reiner. (145 p.) *Hintze, Ursula (1959) ''Bibliographie der Kwa-Sprachen und der Sprachen der Togo-Restvölker (mit 11 zweifarbigen Sprachenkarten)''. Berlin: Akademie-Verlag. *Labouret, Henir and Paul Rivet (1929) ''Le Royaume d'Arda et son Évangélisation au XVIIe siècle''. Paris: Institut d'Ethnologie. *Lefebvre, Claire (1985) 'Relexification in creole genesis revisited: the case of Haitian Creole'. In Muysken & Smith (eds.) ''Substrate versus Universals in Creole Genesis''. Amsterdam: John Benjamins. *Kluge, Angela (2000) 'The Gbe language varieties of West Africa – a quantitative analysis of lexical and grammatical features'. [unpublished MA thesis, University of Wales, College of Cardiff]. *Kluge, Angela (2005) [http://journals.dartmouth.edu/cgi-bin/WebObjects/Journals.woa/1/xmlpage/1/article/281 'A synchronic lexical study of Gbe language varieties: The effects of different similarity judgment criteria'] {{Wayback|url=http://journals.dartmouth.edu/cgi-bin/WebObjects/Journals.woa/1/xmlpage/1/article/281 |date=20150701192948 }} ''Linguistic Discovery'' 3, 1, 22–53. *Kluge, Angela (2006) [https://archive.today/20121206030835/http://www.atypon-link.com/WDG/doi/abs/10.1515/JALL.2006.004 'Qualitative and quantitative analysis of grammatical features elicited among the Gbe language varieties of West Africa'] ''Journal of African Languages and Linguistics'' 27, 1, 53–86. *Pasch, Helma (1995) ''Kurzgrammatik des Ewe'' Köln: Köppe. *Stewart, John M. (1989) 'Kwa'. In: Bendor-Samuel & Hartell (eds.) ''The Niger–Congo languages''. Lanham, MD: The University Press of America. *Westermann, Diedrich Hermann (1930) ''A Study of the Ewe Language'' London: Oxford University Press. {{mbegu-lugha}} [[Jamii:Lugha za Afrika]] [[Jamii:lugha za Kiniger-Kongo]] 6aa3mkod7y003j1kjg13p2ed0brh9ol 4 208508 1539777 1539522 2026-05-10T15:33:29Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1539777 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-10) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 53 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-10)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 624 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 704 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3245 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1115 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1549 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 538 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 288 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 405 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 283 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 298 |- | [[Irani]] | 7.10 | style="background-color:#228B22; color:white" | 837 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 224 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 456 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 241 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 262 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 246 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 215 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 322 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 271 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 410 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 284 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 40 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 249 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 280 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 205 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 475 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 209 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 260 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 268 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 46 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 208 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 18 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 153 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 41 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 33 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 23 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 7 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 23963 || ↑ +30.7% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 139.3 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Marekani]] || 1115 || ↓ -12.8% |- | 2 || [[Irani]] || 837 || ↓ -41.5% |- | 3 || [[Kenya]] || 704 || ↑ +17.1% |- | 4 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 624 || ↑ +6.3% |- | 5 || [[Afrika Kusini]] || 538 || ↑ +55.5% |- | 6 || [[Uturuki]] || 475 || — 0% |- | 7 || [[Ufaransa]] || 456 || ↑ +80.2% |- | 8 || [[Israeli]] || 419 || ↓ -60.5% |- | 9 || [[Vatikani]] || 410 || ↑ +56.5% |- | 10 || [[Ethiopia]] || 405 || ↑ +25.8% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 140 || 63.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 23 || 10.5% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} b8nmzn5988046iz6ax1cijvaud7iok8 1539778 1539777 2026-05-10T15:35:43Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1539778 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-10) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 8 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 54 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-10)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 624 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 704 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3245 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1115 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1549 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 538 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 288 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 405 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 283 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 298 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 224 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Irani]] | 6.95 | style="background-color:#228B22; color:white" | 837 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 456 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 241 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 262 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 246 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 215 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 322 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 271 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 410 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 284 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 40 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 249 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 280 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 205 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 475 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 209 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 260 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 268 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 46 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 208 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 18 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 153 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 41 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 33 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 23 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 7 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 23963 || ↑ +30.7% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 139.3 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Marekani]] || 1115 || ↓ -12.8% |- | 2 || [[Irani]] || 837 || ↓ -41.5% |- | 3 || [[Kenya]] || 704 || ↑ +17.1% |- | 4 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 624 || ↑ +6.3% |- | 5 || [[Afrika Kusini]] || 538 || ↑ +55.5% |- | 6 || [[Uturuki]] || 475 || — 0% |- | 7 || [[Ufaransa]] || 456 || ↑ +80.2% |- | 8 || [[Israeli]] || 419 || ↓ -60.5% |- | 9 || [[Vatikani]] || 410 || ↑ +56.5% |- | 10 || [[Ethiopia]] || 405 || ↑ +25.8% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 140 || 63.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 23 || 10.5% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} lxbc2vb9riisy56nbaxv63kmezf41z3 1539903 1539778 2026-05-10T20:33:04Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1539903 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-10) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 8 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 54 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-10)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 624 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 704 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3245 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1115 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1549 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 538 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 288 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 405 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 283 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 298 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 224 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Irani]] | 6.95 | style="background-color:#228B22; color:white" | 837 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 456 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 241 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 262 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 246 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 215 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 322 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 271 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 410 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 284 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 40 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 249 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 280 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 205 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 475 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 209 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 260 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 268 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 46 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 208 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 18 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 153 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 41 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 33 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 23 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 7 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 33188 || ↑ +30.7% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 193.0 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 3245 || ↑ +12.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1115 || ↓ -12.8% |- | 3 || [[Irani]] || 837 || ↓ -41.5% |- | 4 || [[Kenya]] || 704 || ↑ +17.1% |- | 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 624 || ↑ +6.3% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 538 || ↑ +55.5% |- | 7 || [[Uingereza]] || 504 || ↑ +21.2% |- | 8 || [[Uturuki]] || 475 || — 0% |- | 9 || [[Urusi]] || 462 || ↓ -13.5% |- | 10 || [[Ufaransa]] || 456 || ↑ +80.2% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 140 || 63.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 23 || 10.5% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} jqrjq1odiq31gsyj48y04e8n5mc5r2j 1539906 1539903 2026-05-10T20:35:30Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1539906 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-10) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 8 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 54 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-10)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 624 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 704 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3245 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1115 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1549 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 538 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 288 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 405 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 462 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 283 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 298 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 224 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Irani]] | 6.95 | style="background-color:#228B22; color:white" | 837 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 456 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 241 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 262 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 504 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 246 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 215 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 322 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 271 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 410 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 284 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 40 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 249 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 280 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 205 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 475 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 257 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 209 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 260 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 268 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 46 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 208 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 210 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 18 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 153 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 41 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 33 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 23 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 7 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 124 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 33188 || ↑ +30.7% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 193.0 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 3245 || ↑ +12.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1115 || ↓ -12.8% |- | 3 || [[Irani]] || 837 || ↓ -41.5% |- | 4 || [[Kenya]] || 704 || ↑ +17.1% |- | 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 624 || ↑ +6.3% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 538 || ↑ +55.5% |- | 7 || [[Uingereza]] || 504 || ↑ +21.2% |- | 8 || [[Uturuki]] || 475 || — 0% |- | 9 || [[Urusi]] || 462 || ↓ -13.5% |- | 10 || [[Ufaransa]] || 456 || ↑ +80.2% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 140 || 63.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 23 || 10.5% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} adxpk2u4m6os128g7re0iz6883hyvpz 1540039 1539906 2026-05-11T05:30:29Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1540039 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-11) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 8 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 54 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-11)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 612 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 707 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3235 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1074 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1522 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 534 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 394 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 451 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 280 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 300 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Irani]] | 6.95 | style="background-color:#228B22; color:white" | 824 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 450 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 164 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 25 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 318 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 500 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 248 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 407 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 335 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 316 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 369 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 331 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 243 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 195 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 482 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 139 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 44 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 49 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 151 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 32 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 14 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 33188 || ↑ +30.7% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 193.0 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 3245 || ↑ +12.9% |- | 2 || [[Marekani]] || 1115 || ↓ -12.8% |- | 3 || [[Irani]] || 837 || ↓ -41.5% |- | 4 || [[Kenya]] || 704 || ↑ +17.1% |- | 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 624 || ↑ +6.3% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 538 || ↑ +55.5% |- | 7 || [[Uingereza]] || 504 || ↑ +21.2% |- | 8 || [[Uturuki]] || 475 || — 0% |- | 9 || [[Urusi]] || 462 || ↓ -13.5% |- | 10 || [[Ufaransa]] || 456 || ↑ +80.2% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 140 || 63.6% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 23 || 10.5% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} 4fxoh1x5p7eghfkjai8ldqt4zjrprm1 1540284 1540039 2026-05-11T11:49:41Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1540284 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-11) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 8 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 54 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 75 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 31 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-11)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 612 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 707 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3235 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1074 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1522 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 534 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 394 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 451 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.25 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 280 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 300 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Irani]] | 6.95 | style="background-color:#228B22; color:white" | 824 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 450 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 164 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 25 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 318 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 500 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 248 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 407 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 335 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 316 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 369 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 331 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 243 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 195 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 482 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 139 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 222 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 44 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 49 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 151 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Guinea Bisau]] | 1.67 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 32 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 14 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 32367 || ↑ +29.3% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 188.2 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 3235 || ↑ +14.8% |- | 2 || [[Marekani]] || 1074 || ↓ -15.8% |- | 3 || [[Irani]] || 824 || ↓ -40.4% |- | 4 || [[Kenya]] || 707 || ↑ +17.6% |- | 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 612 || ↑ +4.8% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 534 || ↑ +47.1% |- | 7 || [[Uingereza]] || 500 || ↑ +20.5% |- | 8 || [[Uturuki]] || 482 || ↑ +2.3% |- | 9 || [[Urusi]] || 451 || ↓ -15.9% |- | 10 || [[Ufaransa]] || 450 || ↑ +75.1% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 137 || 62.3% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 26 || 11.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} i4bnn4agfx2aaufer6u4cbiawdl4axd 1540289 1540284 2026-05-11T11:51:30Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1540289 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-05-11) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 53 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 76 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 30 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-05-11)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.23 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 612 |- | [[Kenya]] | 8.99 | style="background-color:#228B22; color:white" | 707 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Tanzania]] | 8.80 | style="background-color:#006400; color:white" | 3235 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#006400; color:white" | 1074 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#006400; color:white" | 1522 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.09 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 534 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 278 |- | [[Ethiopia]] | 7.58 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 394 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 451 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 280 |- | [[Senegal]] | 7.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 300 |- | [[Irani]] | 7.15 | style="background-color:#228B22; color:white" | 824 |- | [[Somalia]] | 7.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 450 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 164 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 25 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 5.59 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 318 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 256 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 254 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Uingereza]] | 5.18 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 500 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 248 |- | [[Israeli]] | 5.14 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 407 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 335 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 316 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 369 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 261 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 331 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Kamerun]] | 4.47 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Vatikani]] | 4.43 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 419 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 218 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Uhindi]] | 4.08 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 243 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 277 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 195 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Vietnam]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 345 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Uturuki]] | 3.62 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 482 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 139 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Bhutan]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Madagaska]] | 3.45 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 16 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Cabo Verde]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 201 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 172 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 222 |- | [[Guinea Bisau]] | 3.21 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245 |- | [[Komori]] | 3.20 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Liberia]] | 3.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 158 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Hungaria]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Zambia]] | 2.79 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 259 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | [[Ureno]] | 2.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ugiriki]] | 2.70 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 44 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 204 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Norwei]] | 2.51 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Romania]] | 2.49 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Mongolia]] | 2.43 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 209 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 49 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Nepal]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 30 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 26 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 145 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 147 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.97 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 5 |- | [[Vanuatu]] | 1.96 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 151 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Eswatini]] | 1.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Guinea]] | 1.67 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 17 |- | [[San Marino]] | 1.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 27 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Maldivi]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 39 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 19 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 32 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 22 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 38 |- | [[Guam]] | 1.40 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 15 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 14 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 6 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 20 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 172 || — |- | Jumla ya Hariri (siku 30) || 220 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 32367 || ↑ +29.3% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 1.3 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 188.2 || — |} ===Makala 5 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 3235 || ↑ +14.8% |- | 2 || [[Marekani]] || 1074 || ↓ -15.8% |- | 3 || [[Irani]] || 824 || ↓ -40.4% |- | 4 || [[Kenya]] || 707 || ↑ +17.6% |- | 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 612 || ↑ +4.8% |- | 6 || [[Afrika Kusini]] || 534 || ↑ +47.1% |- | 7 || [[Uingereza]] || 500 || ↑ +20.5% |- | 8 || [[Uturuki]] || 482 || ↑ +2.3% |- | 9 || [[Urusi]] || 451 || ↓ -15.9% |- | 10 || [[Ufaransa]] || 450 || ↑ +75.1% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 30) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 137 || 62.3% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 37 || 16.8% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 26 || 11.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 20 || 9.1% |- |} s6iirlwl8vll7a0hnfo55irb2jd617j 0 208860 1539793 1437768 2026-05-10T16:51:13Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539793 wikitext text/x-wiki [[Picha:Kheiredine Zetchi, 2017 (cropped).jpg|thumbnail|right|200px|Kheiredine Zetchi]] '''Kheireddine Zetchi''' (alizaliwa [[Bordj Bou Arreridj]], [[Oktoba 24]], [[1965]]) ni [[mfanyabiashara]] wa [[Algeria]], mchezaji wa zamani wa [[mpira wa miguu]] na raisi wa Shirikisho la Soka la Algeria mwaka [[2017]]-[[2021]]. == Wasifu == Alikuwa raisi wa Paradou AC kuanzia mwaka [[1994]]. <ref>{{cite web |title=Zetchi, nouveau patron du foot algérien |url=http://www.competition.dz/actualites/91-equipe-nationale/59766-zetchi-nouveau-patron-du-foot-algerien.html |accessdate=2025-07-10 |archive-date=2024-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208025654/https://www.competition.dz/actualites/91-equipe-nationale/59766-zetchi-nouveau-patron-du-foot-algerien.html |url-status=dead }}</ref> Alichaguliwa kama mkuu wa Shirikisho la Soka la Algeria tarehe [[20 Machi]] [[2017]]. <ref>{{cite web |title=FAF : Khereddine Zetchi nouveau président |url=http://www.dzfoot.com/2017/03/20/faf-khereddine-zetchi-nouveau-president-101199.php }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:wafanyabiashara wa Algeria]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] [[jamii:waliozaliwa 1965]] [[jamii:watu walio hai]] [[Jamii:AWC Zanzibar]] 07ztpmdes5pqy4r2rspyghyqfh6xd04 0 212113 1539741 1515543 2026-05-10T12:35:50Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539741 wikitext text/x-wiki '''Jill Morgenthaler''' ([[31 Machi]] [[1954]] – [[23 Februari]] [[2019]])<ref name="auto">{{Rejea tovuti|url=https://chicago.suntimes.com/entertainment/jill-morgenthaler-obituary-army-colonel-iraq-illinois-homeland-security-rod-blagojevich-peter-roskam/|title=Col. Jill Morgenthaler, Iraq vet, onetime Dem candidate, dies on scuba trip|date=February 25, 2019}}</ref> alikuwa mgombea wa Chama cha Democratic mwaka 2008 wa [[Illinois' 6th congressional district|Jimbo la 6 la Congress la Illinois]], akimshinda [[Stan Jagla]] katika kura za mchujo. Morgenthaler alishindwa na [[Peter Roskam]], wa chama cha Republican kutoka [[Wheaton, Illinois]], katika uchaguzi mkuu wa Novemba [[2008]] kwa tofauti ya asilimia 16 (58% dhidi ya 42%).<ref>[http://www.dailyherald.com/story/?id=248529&src=2 Morgenthaler concedes to Roskam.] ''[[Chicago Daily Herald]]'', Novemba 5, 2008.</ref> Morgenthaler alikuwa [[Kanali]] mstaafu katika [[Jeshi la Marekani]], ambapo alihudumu kwa takribani miaka 30.<ref name="auto"/> ==Elimu== Alipata Shahada ya Uzamili katika Masomo ya kimkakati kutoka Chuo cha Vita cha Jeshi la Marekani, Shahada ya Uzamili ya Sanaa katika masomo ya sera za kimataifa kutoka Taasisi ya Monterey ya Masomo ya Kimataifa, na Shahada ya Kwanza ya Sanaa kutoka [[Pennsylvania State University]].<ref>{{cite web|url=http://www.pritzkermilitary.org/whats_on/pritzker-military-presents/front-center-john-callaway-today/ |title=Front & Center with John Callaway: Today's National Guard &#124; Pritzker Military Museum & Library &#124; Chicago |publisher=Pritzkermilitary.org |date=September 6, 2007 |accessdate=August 19, 2014}}</ref> ==Kazi ya kijeshi== Aliingia katika Corps ya Mafunzo ya Maafisa Wastaafu katika Pennsylvania State University, ambapo alikuwa mmoja wa [[wanawake]] kumi katika programu waliopata ufadhili kamili ili kuanzisha ushirikishwaji wa wanawake katika programu hiyo.<ref>[https://www.politico.com/printstory.cfm?uuid=F2E7ACA9-3048-5C12-0040D5E59AF61432 Likely nominee chided for Abu Ghraib comment] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220164618/http://dyn.politico.com/printstory.cfm?uuid=F2E7ACA9-3048-5C12-0040D5E59AF61432 |date=February 20, 2014 }}, Josh Kraushaar, ''Politico'', October 30, 2007</ref><ref>[http://www.military.com/NewsContent/0,13319,FL_geneva_050104,00.html] {{Wayback|url=http://www.military.com/NewsContent/0,13319,FL_geneva_050104,00.html |date=20160303213903 }}, ''Military.com''</ref><ref>[http://www.baltimoresun.com/sports/olympics/bal-te.md.unit30apr30,0,1821450.story Lack of training, stress are blamed in abuse of Iraqis] {{Wayback|url=http://www.baltimoresun.com/sports/olympics/bal-te.md.unit30apr30,0,1821450.story |date=20200414124626 }}, Tom Bowman, ''Baltimore Sun'', April 30, 2004</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1954|2019}} [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] [[Jamii:Wanajeshi wa Marekani]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] hgpjax12pkvd54x709gpskosl3z3qh6 0 212523 1539773 1449038 2026-05-10T15:17:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539773 wikitext text/x-wiki '''Kanuni ya Kijinsia ya Thuluthi Mbili nchini Kenya''' iliyoainishwa katika Kifungu cha 27 cha [[Katiba ya Kenya]] <ref>{{Rejea tovuti|date=2025-08-27|title=The missing third: 15 years of struggling with gender balance|url=https://nation.africa/kenya/news/gender/the-missing-third-15-years-of-struggling-with-gender-balance-5168576|accessdate=2025-08-28|work=Daily Nation|language=en}}</ref> <ref>{{Rejea jarida |last=Kasera |first=Odhiambo Alphonce |last2=Omondi |first2=Barack Calvince |last3=Wangila |first3=Phanice Fedha |last4=Ghabon |first4=Yasin Kuso |last5=Ojok |first5=Denis Ambrose |date=2025-07-12 |title=Hyper-visible yet voiceless: The gendered architecture of electoral campaigns in Kenya’s rural areas |url=https://quarterlyreview.net/ojs/index.php/aqssr/article/view/149 |journal=African Quarterly Social Science Review |language=en |volume=2 |issue=3 |pages=16–35 |doi=10.51867/AQSSR.2.3.2 |issn=3006-3493}}</ref> inatoa kipengele cha usawa wa kijinsia katika utawala kwa kuamuru kwamba "si zaidi ya theluthi mbili ya wanachama katika bodi za kuchaguliwa au za uteuzi wanapaswa kuwa wa jinsia sawa". Kanuni hii inalenga kuhakikisha usawa wa kijinsia katika taasisi za umma na uwakilishi wa kisiasa. <ref>https://nation.africa/kenya/news/gender/men-s-parliament-or-people-s-parliament-inside-kenya-s-gender-rule-battle-4804720</ref> Katiba inawatambua wanawake, vijana, watu wenye ulemavu, na makabila madogo kama makundi maalum yanayostahili kulindwa kikatiba, huku Ibara ya 81 (b) ikisema kuwa “si zaidi ya theluthi mbili ya wajumbe wa mashirika ya umma waliochaguliwa watakuwa wa jinsia moja”. Kifungu cha 27 kinaenda mbali zaidi kulazimisha serikali kuunda na kupitisha sera na sheria, ikiwa ni pamoja na mipango ya hatua na sera za kukabiliana na ubaguzi wa zamani ambao wanawake wamekabiliana nao. <ref>{{Rejea tovuti|date=2023-06-02|title=Achieving Gender Equality in Kenya: ‘A constitution is just a piece of paper if it’s not implemented’ {{!}} Chatham House – International Affairs Think Tank|url=https://www.chathamhouse.org/2020/07/achieving-gender-equality-kenya-constitution-just-piece-paper-if-its-not-implemented|accessdate=2025-08-28|work=www.chathamhouse.org|language=en}}</ref> Ni mojawapo ya vifungu vya katiba mpya chini ya [[Bill of rights|Mswada wa Haki za Haki]] <ref>{{Rejea tovuti|title=Chapter Four - The Bill of Rights - Kenya Law Reform Commission (KLRC)|url=https://www.klrc.go.ke/index.php/constitution-of-kenya/110-chapter-four-the-bill-of-rights|accessdate=2025-08-29|work=www.klrc.go.ke}}</ref> ambayo yamesifiwa miongoni mwa mafanikio makubwa yaliyoletwa na katiba, lakini pia ambayo utekelezaji wake umebakia kuwa ngumu, kwa kiasi kikubwa kutokana na ukosefu wa nia njema ya kisiasa. Licha ya kuwa ni hitaji la kikatiba, imekabiliwa na changamoto, na lengo la kufikia usawa kamili wa kijinsia bado ni ngumu. Licha ya maamuzi mengi ya mahakama na utetezi endelevu wa wanaharakati wa haki za kijinsia, Bunge limeshindwa mara kwa mara kutunga sheria wezeshi, na kuwaacha wanawake wakiwa na uwakilishi mdogo katika nafasi za uongozi na maamuzi. <ref>{{Rejea tovuti|date=2017-03-29|title=High Court orders parliament to enact gender parity in 60 days or else|url=https://kenyaforum.net/politics/high-court-orders-parliament-and-ag-to-enact-two-thirds-gender-rule-in-60-days/|accessdate=2025-08-28|work=The Kenya Forum|language=en}}</ref> Rais [[William Ruto]] wakati wa kampeni zake za 2022 aliahidi kwamba serikali yake itawasilisha theluthi mbili ya jinsia ambayo haikueleweka ndani ya mwaka mmoja, ikiwa itachaguliwa katika uchaguzi wa Agosti 2022. Ruto, ambaye wakati huo alikuwa akizungumza wakati wa mdahalo wa urais wa 2022 nchini Kenya, alisema, ndani ya siku 90, atatunga sera ya kusimamia utekelezaji wa sheria ya kijinsia ya thuluthi mbili, ahadi ambayo bado haijatekelezwa miaka mitatu madarakani. <ref>{{Citation|last=Mersie|first=Ayenat|title=Kenya's women leaders look to new president to keep his promises|date=2022-09-14|url=https://www.reuters.com/world/africa/kenyas-women-leaders-look-new-president-keep-his-promises-2022-09-14/|work=Reuters|language=en|access-date=2025-08-29}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|date=2022-07-27|title=Ruto Pledges to Deliver Two-Thirds Gender Rule|url=https://kenyaforum.net/politics/ruto-pledges-to-deliver-two-thirds-gender-rule/|accessdate=2025-08-28|work=The Kenya Forum|language=en}}</ref> == Vita vya Kisheria == Katika uamuzi wa kihistoria uliotolewa mwaka wa 2017, Jaji [[John Mativo]] alishutumu [[Bunge la Taifa la Kenya|Bunge la Kitaifa]] na Seneti kwa kupuuza mamlaka yao ya kikatiba kwa kukosa kutunga sheria ya kuhakikisha usawa wa kijinsia na kuagiza [[Bunge la Kenya]] na [[Mwanasheria Mkuu|Mwanasheria Mkuu wa Serikali]] kutunga sheria ya theluthi mbili ya jinsia ndani ya siku 60. Pia aliamua kwamba “ ''Kushindwa kupitisha Mswada wa Jinsia ya Theluthi Mbili ulikuwa ukiukaji mkubwa wa Katiba'' Miaka ''minane'' baadaye, uamuzi wa Jaji Mativo haujawahi kufanyiwa kazi <ref>{{Rejea tovuti|date=2017-03-29|title=High Court orders parliament to enact gender parity in 60 days or else|url=https://kenyaforum.net/politics/high-court-orders-parliament-and-ag-to-enact-two-thirds-gender-rule-in-60-days/|accessdate=2025-08-28|work=The Kenya Forum|language=en}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|date=2020-07-03|title=Senate to appeal gender rule verdict|url=https://nation.africa/kenya/news/politics/senate-to-appeal-gender-rule-verdict-384814|accessdate=2025-08-28|work=Daily Nation|language=en}}</ref> == Wabunge wanawake wanatayarisha mswada wa kulinda sheria ya kijinsia ya thuluthi mbili == Katika juhudi za kukwepa vizuizi na hali ya kufadhaika kutokana na kushindwa kutekeleza kanuni ya thuluthi mbili ya jinsia, wabunge wanawake wa Kenya mwaka wa 2015 walichagua kuandaa Mswada wao wenyewe kuhusu kanuni ya thuluthi mbili ya jinsia, ili kukabiliana na Miswada sawa na ambayo imewasilishwa katika Bunge la Kitaifa na kamati ya Haki na Masuala ya Kisheria. <ref>{{Rejea tovuti|title=Two Thirds Gender Bill to be Thrashed Out|url=https://www.ngeckenya.org/news/8211/two-thirds-gender-bill-to-be-thrashed-out|accessdate=2025-08-28|work=www.ngeckenya.org|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mswada huo ulitaka kupendekeza ongezeko la idadi ya Wawakilishi Wanawake waliochaguliwa hadi wawili kwa kila [[County|kaunti]] . <ref>{{Rejea tovuti|title=As Kenya election approaches, two-thirds gender rule hangs over parliament - The EastAfrican|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/as-kenya-election-approaches-two-thirds-gender-rule-hangs-over-parliament--1365184|accessdate=2025-08-28|work=www.theeastafrican.co.ke}}</ref> Pia ilipendekeza kwamba vyama vya kisiasa vilazimishwe kuteua idadi maalum ya wanawake kama wagombeaji wa viti vya kuchaguliwa. Hata hivyo, Mswada huu ulishindwa mara tano bungeni kutokana na kukosekana kwa akidi, katika nyumba yenye wanaume wengi. Mwenyekiti wa Chama cha Wabunge Wanawake Kenya (KEWOPA), alipokuwa akitetea Mswada huo, alilaani Mswada mwingine (Katiba ya Kenya (Marekebisho) 2015) ambao ulikuwa umependekeza utekelezaji wa kimaendeleo wa kanuni ya kijinsia ya thuluthi mbili, ukiondoa ratiba ya miaka mitano. <ref>{{Rejea tovuti|date=2015-05-08|title=Female parliamentarians draft bill to protect two-thirds gender rule|url=https://kenyaforum.net/politics/female-parliamentarians-draft-bill-to-protect-two-thirds-gender-rule/|accessdate=2025-08-28|work=The Kenya Forum|language=en}}</ref> == NGO inapingana na Mwanasheria Mkuu wa Serikali mahakamani kuhusu kanuni ya theluthi mbili ya jinsia == Mnamo 2015, shirika lisilo la kiserikali nchini Kenya, The Center for Rights Education and [[Ann Njogu|Awareness]] (CREAW), lilishutumu aliyekuwa Mwanasheria Mkuu wa wakati huo [[Githu Muigai]] kwa kushindwa kutoa mfumo wa kisheria wa utekelezaji wa kanuni ya theluthi mbili ya jinsia kama ilivyoainishwa katika katiba. vitendo ni ukiukaji wa Katiba. NGO nyingine mbili, ikiwa ni pamoja na [[Federation of Women Lawyers (FIDA)|Shirikisho la Wanasheria Wanawake (FIDA) Kenya]] na [[Kenya National Human Rights Commission|Tume ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu ya Kenya]], pia walijiunga katika kesi hiyo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Hope as parliament agrees to build consensus on Two Thirds Gender rule|url=https://www.ngeckenya.org/news/6089/hope-as-parliament-agrees-to-build-consensus-on-two-thirds-gender-rule|accessdate=2025-08-28|work=www.ngeckenya.org|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mashirika yasiyo ya faida yalitaka maagizo ya kuelekeza AG na Tume ya Utekelezaji wa Katiba (CIC) kuandaa Mswada husika kwa ajili ya kuwasilishwa Bungeni kama ilivyoelezwa katika vifungu 27(8) na 81(8) vya Katiba <ref>{{Cite thesis|last=Ibrahim|first=Yussuf,|title=The International Wildlife Conservation Agreements and Protection of Community Rights: a Case Study Conservation in Isiolo, Kenya|date=2021|publisher=University of Nairobi|url=http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/160588|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909082428/http://erepository.uonbi.ac.ke/handle/11295/160588|archive-date=2024-09-09|access-date=2025-08-29|url-status=live}}</ref> . == Marejeo == <references /> {{mbegu-sheria}} [[Jamii:Siasa ya Kenya]] 2i60b78a3ulaurc7nyuzqzur8ztr844 0 221392 1539774 1508496 2026-05-10T15:25:15Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539774 wikitext text/x-wiki [[Picha:KareemaJasim2013.jpg|thumb|Kareema Saleh Jasim ]] '''Kareema Saleh Jasim''' (alizaliwa [[18 Februari]] [[1988]]) ni [[mwanariadha]] wa kitaalamu wa mbio za mbali aliyezaliwa [[Kenya]] lakini anaishi [[Bahrain]], anayeshindana katika mbio za umbali wa [[Mita ya mraba|mita]] 3000 hadi nusu marathoni, pamoja na steeplechase. Yeye ndiye rekodi ya taifa ya Bahrain katika 10,000 m na steeplechase.<ref>[http://www.iaaf.org/wxc11/results/eventCode=4527/sex=W/discCode=XSE/combCode=hash/roundCode=f/team.html#det Official Team Results Senior Race - W]. IAAF. Retrieved on 2012-04-21.</ref> Jasim alijulikana baada ya kushinda medali ya fedha katika 10,000 m kwenye Michezo ya Asia 2006, na kisha kushinda mbio zote za mbali kwenye Mshindano wa Shirikisho la Riadha Asia 2007. Ameweza pia kupata medali mara mbili katika Military World Games (5000 m) na Pan Arab Games (nusu marathon). Amehusika marudio matatu kwenye IAAF World Cross Country Championships na alikuwa wa pili katika Asian Cross Country Championships 2007. == Kazi == Akiwa amezaliwa Kenya, mwanariadha huyu alianza kuwakilisha Bahrain katika mashindano ya kimataifa mwaka 2005. Ushiriki wake wa kwanza ulikuwa katika Mashindano ya Riadha ya Kiarabu mwaka huo, ambapo alishinda medali ya shaba katika mbio za mita 5000 kabla ya kushinda mbio za mita 10,000 na nusu marathon. Muda wake wa dakika 34:45.47 katika mbio za mita 10,000 uliweka rekodi mpya ya kitaifa ya Bahrain katika umbali huo.<ref>Gomri, Slim (2005-09-18). [http://www.iaaf.org/news/Kind=2/newsId=32127.html Mashindano ya Kiarabu, Siku ya Tatu]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>Gomri, Slim (2005-09-19). [http://www.iaaf.org/news/Kind=2/newsId=32138.html Mashindano ya Kiarabu, Siku ya Mwisho]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref> Alielekea Ulaya mwanzoni mwa msimu wa 2006, ambapo alimaliza katika nafasi ya pili katika Cross della Vallagarina, kabla ya kushinda mbio za barabarani za Corrida di San Geminiano. Katika Mashindano ya Riadha ya Ndani ya Asia ya 2006, alishika nafasi ya nne katika mbio za mita 3000, huku akiweka rekodi mpya ya kitaifa ya dakika 9:28.90. Ushiriki wake wa kwanza katika mashindano ya kiwango cha dunia ulikuwa katika Mashindano ya Dunia ya Msalaba ya IAAF ya 2006, katika mbio fupi, ambapo alimaliza katika nafasi ya 28. Baadaye mwaka huo, katika Mashindano ya Riadha ya Vijana ya Asia ya 2006, alishika nafasi ya nne katika mbio za mita 3000 na kushinda medali ya fedha katika mita 5000. Hata hivyo, katika Mashindano ya Dunia ya Vijana ya 2006, alimaliza katika nafasi ya 13 katika mbio za mita 3000. Katika Mashindano ya Vijana ya Kiarabu, alifanya vizuri zaidi kwa kushinda medali kadhaa za dhahabu, akitwaa mataji katika mbio za mita 3000, mita 5000, pamoja na mbio za kuruka viunzi (steeplechase), ambapo aliweka rekodi mpya ya kitaifa ya dakika 10:35.8 katika tukio hilo.<ref>Sampaolo, Diego (2006-01-22). [http://www.iaaf.org/news/Kind=2/newsId=33218.html Kirui na Jepleting wachukua mataji ya Vallagarina]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>David Monti & Franco Civai (2012-02-07). [https://arrs.run/HP_SGm13.htm Corrida di San Geminiano kilomita 13.1]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Chama cha Wanatakwimu wa Mashindano ya Barabarani]]. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref> Michezo ya Asia ya 2006 ilikuwa hatua muhimu katika mafanikio yake kama mwanariadha wa kiwango cha juu. Ingawa alishindwa na Kayoko Fukushi katika mbio za mita 10,000, alimaliza mbele ya Hiromi Ominami na kushinda medali ya fedha, akiweka pia rekodi mpya ya kitaifa ya dakika 32:17.14. Mnamo 2007, alikuwa sehemu ya timu ya Bahrain iliyoshinda medali katika Mashindano ya Msalaba ya Asia, ambapo alimaliza katika nafasi ya pili nyuma ya mwenzake Maryam Yusuf Jamal. Katika Mashindano ya Riadha ya Kiarabu yaliyofanyika Mei mwaka huo, alishika nafasi ya pili katika mbio za mita 5000 na kufanikiwa kutetea taji lake la nusu marathon.<ref name="Tilas">[http://www.tilastopaja.org/db/atw.php?ID=37807&Season=2006&Odd=0 Karima Saleh Jassem]. Tilastopaja. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref name="IAAFBio">[http://www.iaaf.org/athletes/biographies/country=brn/athcode=223426/index.html Jasim Kareema]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>[http://www.tilastopaja.org/staticresults/9009011.htm AsC Pattaya THA 10 - 12 Februari 2 ya Ndani, Mashindano ya Ndani ya Asia, Uwanja wa Ndani wa Pattaya] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120914063433/http://www.tilastopaja.org/staticresults/9009011.htm|date=2012-09-14}}. Tilastopaja. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref> Pia aliweka rekodi yake bora katika mbio za mita 3000 kwa muda wa dakika 9:14.30 katika mashindano ya Hanžeković Memorial. Baadaye alishiriki katika Mashindano ya Riadha ya Asia ya 2007, akishiriki katika mbio za masafa marefu.<ref>Negash, Elshadai (2006-12-09). [http://www.iaaf.org/news/Kind=2/newsId=36994.html Zhang atupa Rekodi ya Nyundo ya Asia - Michezo ya Asia, Siku ya Pili]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>Krishnan, Ram. Murali (2007-03-11). [http://www.iaaf.org/history/WXC/season=2007/eventCode=3651/news/kind=100/newsid=37916.html Jamal na Hassan watawala katika mashindano ya Asia XC - IMESASISHWA]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>[http://www.iaaf.org/news/Kind=2/newsId=39998.html Mashindano ya Asia - Siku ya Nne]. IAAF (2007-07-29). Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref> Katika msimu huo huo, alimaliza katika nafasi ya tatu katika mbio za mita 5000 kwenye Michezo ya Dunia ya Kijeshi ya 2007, na pia akashinda mbio za nusu marathon katika Michezo ya Pan Arab ya 2007. Aidha, aliweka muda wake bora zaidi katika nusu marathon wa dakika 71:52 alipomaliza wa pili katika Route du Vin Half Marathon.<ref name="IAAFBio" /><ref>Krishnan, Ram. Murali (2007-10-18). [http://www.iaaf.org/news/kind=2/newsid=42109.html Korir, mshindi wa medali ya shaba duniani katika mbio za mita 1500, ashindwa bila kutarajia - Michezo ya Kijeshi Duniani, Siku ya 3]. IAAF. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref><ref>[http://www.africathle.com/gb/perso/perf/112007.html Matukio ya kufuatilia - Michezo ya Pan Arab, Cairo (Misri) 21-24/11] {{Wayback|url=http://www.africathle.com/gb/perso/perf/112007.html |date=20181006215749 }}. AfricaAthle. Ilipatikana mnamo 2012-04-21.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanariadha-kenya}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Kenya]] rnvev1fx6y8xoshtrioxmubhfqd9sek 0 221395 1539905 1517843 2026-05-10T20:34:35Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539905 wikitext text/x-wiki '''Adetola Abdullateef Adedimeji''' (alizaliwa [[1 Februari]] [[1984]]) ni [[mwigizaji]] na mtengenezaji wa filamu kutoka [[Nigeria]]. <ref name=":1">{{Rejea tovuti|last=The360reporters|date=18 July 2021|title=Lateef Adedimeji Net Worth: Lateef Adedimeji Biography, Age, Career And Net Worth.|url=https://the360report.com/lateef-adedimeji-net-worth-and-biography/|access-date=20 November 2021|website=The360Report|language=en-US|archive-date=2021-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120112114/https://the360report.com/lateef-adedimeji-net-worth-and-biography/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |date=2022-05-21 |title=Lateef Adedimeji: The more the fame, the more we need a lot of improvement |url=https://guardian.ng/saturday-magazine/lateef-adedimeji-the-more-the-fame-the-more-we-need-a-lot-of-improvement/ |access-date=2022-07-17 |website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref> Alipata umaarufu kwa jukumu lake kuu la kwanza katika filamu aliyofanya na [[Yewande Adekoya]] ya [[2013]] inayoitwa Kudi Klepto na ameigiza zaidi ya filamu 100 za Kinigeria <ref>{{Rejea tovuti|last=Mbuthia|first=Mercy|date=1 February 2021|title=Lateef Adedimeji biography: age, wife, children, net worth, songs|url=https://www.legit.ng/1399886-lateef-adedimeji-biography-age-wife-children-net-worth-songs.html|access-date=20 November 2021|website=Legit.ng – Nigeria news.|language=en}}</ref> tangu aanze kuigiza miaka 15 iliyopita. Kwa sasa yeye ni balozi wa chapa ya Airtel na Numatville Megacity.<ref name="Afro23">{{cite web|url=https://afro23.com/blog/biography-and-net-worth-of-lateef-adedimeji/|title=Biography and net worth of Lateef Adedimeji|access-date=7 October 2019|archive-date=7 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007162152/https://afro23.com/blog/biography-and-net-worth-of-lateef-adedimeji/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wasanii wa Nigeria]] [[Jamii:Watu wa Nigeria]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria]] i9j3jmi6pa9s47vqhdw525i5rsoxmn3 0 221449 1539752 1516024 2026-05-10T13:58:49Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539752 wikitext text/x-wiki {{Mtu |rangi = |jina =Joyciline Jepkosgei |picha =Joyciline Jepkosgei 2017 Prague Half Marathon.jpg |maelezo_ya_picha =Jepkosgei katika mbio za 2017 Prague Half Marathon |jina la kuzaliwa = |alizaliwa = 8/12/1993 |alikufa = |nchi =Kenya |kazi yake = |ndoa = |wazazi = |watoto = |tovuti rasmi = }}'''Joyciline Jepkosgei''' (alizaliwa tarehe [[8 Desemba]] [[1993]]) ni [[mwanariadha]] wa mbio ndefu wa kike kutoka [[Kenya]] anayeshindana kutoka umbali wa mita 10,000 hadi marathon. Hapo awali alikuwa mshikilia rekodi ya dunia ya nusu marathon katika mashindano ya mchanganyiko wa wanaume na wanawake kwa muda wake bora wa dakika 64:51, na pia alikuwa rekodi ya dunia ya mbio za kilomita 10 kwa muda wa dakika 29:43.<ref>{{Rejea tovuti|last=Kelsall|first=Christopher|date=2019-02-14|title=World record holder Joyciline Jepkosgei runs marathon debut in Hamburg|url=https://athleticsillustrated.com/world-record-holder-joyciline-jepkosgei-runs-marathon-debut-in-hamburg/|access-date=2019-02-14|website=Athletics Illustrated|language=en-CA}}</ref> Mwaka 2016, alishinda medali ya shaba katika mbio za mita 10,000 kwenye Mashindano ya Afrika ya Riadha. Jepkosgei aliweka rekodi ya dunia ya nusu marathon ya saa 1:04:52 katika Prague Half Marathon mwezi Aprili 2017, na kuwa mwanamke wa kwanza kuwahi kuvunja muda wa dakika 65. Katika mbio hiyo, aliivunja pia rekodi zilizothibitishwa na IAAF kwa umbali wa 10 km, 15 km na 20 km, hivyo kuvunja jumla ya rekodi nne za dunia katika tukio moja. Hivyo, alikua mwanariadha wa kwanza wa Kenya kuvunja rekodi sita za dunia ndani ya miezi sita.<ref name="ARRS">[https://more.arrs.run/runner/41864 Joyciline Chepkosgei]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Association_of_Road_Racing_Statisticians]]. Retrieved on 1 April 2017.</ref> == Vifaa bora vya kibinafsi == * mita 5000 (njia ya nje) – 15:19.1h ([[Nairobi]] 2019) * Kilomita 5 (barabara) - 14:32 ([[Prague]] 2017) * Mita 10,000 (njia) – 31:28.28 ([[Durban]] 2016) * Kilomita 10 (barabara) – 29:43 ([[Prague]] 2017) Rekodi ya zamani ya dunia * Kilomita 15 (barabara) – 45:37 ([[Prague]] 2017) * Kilomita 20 (barabara) – 1:01:25 ([[Prague]] 2017) Bora zaidi duniani * Nusu marathon – 1:04:51 ([[Valencia]] 2017) * [[Marathon]] – 2:16:24 ([[London]] 2024) == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanariadha-kenya}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Kenya]] n62y6880g9w0d9hwt4lqs7yjatwm86k 0 222803 1539934 1501393 2026-05-10T21:36:22Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539934 wikitext text/x-wiki [[Faili:Lina Boussaha 26 août 2020.png|thumb|Boussaha mwaka wa [[2020]]]] '''Lina Boussaha''' (alizaliwa [[16 Januari]] [[1999]]) ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa anayecheza katika nafasi ya [[kiungo]]. Anachezea klabu ya Al-Ittihad inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya [[Saudi Arabia]]. Akiwa amezaliwa nchini [[Ufaransa]], anaiwakilisha timu ya taifa ya [[Algeria]] katika ngazi ya kimataifa.<ref>{{cite web|title=PSG vs. Metz - 9 October 2016|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/10/09/france/feminine-division-1/paris-saint-germain-fc/metz/2298526/|access-date=7 August 2019}}</ref> == Kazi ya Klabu == Akiwa mhitimu wa akademi ya vijana ya [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]], Boussaha alianza kucheza soka lake la kitaaluma kwa klabu hiyo tarehe [[9 Oktoba]] [[2016]] katika ushindi wa ligi wa 3-0 dhidi ya Metz.<ref>{{cite web|title=PSG dhidi ya Metz - Oktoba 9, 2016|url=https://us.soccerway.com/matches/2016/10/09/france/feminine-division-1/paris-saint-germain-fc/metz/2298526/|access-date=Agosti 7, 2019}}</ref> Mnamo [[Julai 10]], [[2018]], Boussaha alijiunga na Lille OSC (women)|Lille] kwa mkataba wa mkopo wa msimu mzima.<ref>{{cite web|title=LINA BOUSSAHA, ANASAINI KWA KWANZA KWA AJILI YA WANAWAKE TEAM!|url=https://www.losc.fr/actualites-foot-lille/lina-boussaha-première-recrue-des-féminines|access-date=Agosti 7, 2019}}</ref><ref>{{cite news|publisher=[[La Voix du Nord (daily)|La Voix du Nord]]|title=Lina Boussaha compte bien briller avec Lille pour s'imposer au PSG|url=https://www.lavoixdunord.fr/467958/article/2018-10-12/lina-boussaha-compte-bien-briller-avec-lille-pour-s-imposer-au-psg|language=fr|date=12 October 2018|access-date=22 March 2020}}</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika maisha yake ya soka mnamo Septemba 30, 2018 katika sare ya 1-1 dhidi ya klabu mama yake. PSG.<ref>{{cite web|title=PSG dhidi ya Lille - 30 Septemba 2018|url=https://us.soccerway.com/matches/2018/09/30/france/feminine-division-1/paris-saint-germain-fc/fc-templemars-vendeville/2844276/|access-date=7 Agosti 2019}}</ref> Pia alifunga mabao katika robo fainali na nusu fainali ya Kombe la Ufaransa la Wanawake, ambayo iliisaidia klabu hiyo kufikia fainali yao ya kwanza ya kombe.<ref>{{cite web|website=coeursdefoot.fr|title=Lina Boussaha (LOSC): "Tunaenda fainali kushinda"|url=https://coeursdefoot.fr/event/lina-boussaha-losc-on-va-en-finale-pour-gagner-/|language=fr|date=10 Machi 2019|accessdate=2026-03-27|archive-date=2025-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250312144948/https://www.coeursdefoot.fr/event/lina-boussaha-losc-on-va-en-finale-pour-gagner-/|url-status=dead}}</ref> Mnamo tarehe 19 Desemba 2022, klabu ya Al Nassr ya Saudi Arabia ilitangaza kumsajili Boussaha. Katika msimu wa 2022–23, alifunga mabao mawili katika mechi nne na kusaidia timu yake kushinda ubingwa wa kwanza kabisa wa Ligi Kuu ya Wanawake ya Saudi Arabia.<ref name="swpl">{{cite web|title=Al-Nassr alitawazwa mabingwa wa Ligi Kuu ya Wanawake ya Saudia ya kwanza|url=https://www.arabnews.com/node/2249471/football|date=12 Februari 2023}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1999]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Algeria]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Algeria]] bygsk4demm5ahm2vk9n0q7ic269owdd 0 223348 1540149 1521918 2026-05-11T08:32:53Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540149 wikitext text/x-wiki '''Natasha Shirazi''' ([[Kiajemi]]: نتاشا شیرازی; alizaliwa [[8 Februari]] [[1996]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa wanawake anayecheza katika nafasi ya [[mshambuliaji]] kutoka nchini [[Uganda]]. Anaiwakilisha [[timu ya taifa]] ya wanawake ya Uganda na pia anachezea klabu ya Odysseas Moschatou nchini Ugiriki.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://prosports.dk/players.php?pid=177|website=ProSports Management|title=Natasha Shirazi|accessdate=24 April 2022}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="fm1">{{cite news|url=https://www.fotomac.com.tr/besiktas/2022/08/16/besiktas-natasha-shirazi-transferini-acikladi|newspaper=Foto Maç|title=Beşiktaş Natasha Shirazi transferini açıkladı|date=16 August 2022|language=tr|accessdate=27 October 2022}}</ref> == Maisha ya Kibinafsi == Shirazi pia ana uraia wa Denmark.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://prosports.dk/players.php?pid=177|website=ProSports Management|title=Natasha Shirazi|accessdate=24 Aprili 2022}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kazi ya Klabu == Shirazi amechezea BSF, B.93, na Nordsjælland nchini [[Denmark]], kwa Rayo Vallecano na La Solana nchini [[Uhispania]] na kwa Maccabi Kishronot Hadera nchini [[Israeli]]. Mnamo [[Agosti]] [[2022]], alihamia [[Uturuki]] na kujiunga na [[Beşiktaş]] huko [[Istanbul]] kucheza katika msimu wa [[2022]]–[[2023|23]] Ligi Kuu. Mnamo [[Januari]] [[2025]], alirudi Uturuki baada ya kuchezea REA huko Ugiriki na kwa Rodez AF huko [[Ufaransa]]. Alisaini mkataba na klabu hiyo yenye makao yake makuu Bornova Hitab yenye makao yake makuu [[İzmir]] kwa kipindi cha pili cha msimu wa [[2024]]–25 Ligi Kuu. == Kazi ya kimataifa == Shirazi alichezea Uganda katika kiwango cha juu mnamo tarehe [[3 Julai]] [[2016]] katika mchezo wa kirafiki dhidi ya [[Kenya]].<ref>{{Rejea habari|url=https://www.goal.com/en-ke/news/21652/kenyan-womens-football/2016/07/03/25291872/kenya-4-0-uganda-starlets-smash-cranes-in-friendly|title=Kenya 4-0 Uganda: Starlets yawashinda Cranes katika rafiki|kwanza=Chrisphine|mwisho=Magak|tarehe=3 Julai 2016|tovuti=Lengo|tarehe ya kufikia=24 Aprili 2022}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Uganda]] [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] qrsnpxtk00fdk467spa5qz44n423kcy 0 225040 1539751 1538462 2026-05-10T13:47:34Z Rei Momo 16685 1539751 wikitext text/x-wiki [[Image:Elena Cazzulani.jpg|thumb|220px|Elena Cazzulani.]] '''Elena Cazzulani''' (maarufu kwa [[Kifupi|kifupisho]] '''Ena'''; [[Lodi (Lombardia)|Lodi]], [[20 Desemba]] [[1920]] - [[Vigevano]], [[17 Oktoba]] [[2005]]) alikuwa [[mwandishi]] wa [[Italia]]. Kwa zaidi ya miaka 30 klabu yake kuhusu [[fasihi]] ilikuwa muhimu kwa mji wa Lodi na [[Lombardia]] kwa jumla. Aliandika [[Biografia|wasifu]] wa [[Mwanamke|wanawake]] maarufu kadhaa wa Lodi. [[Image:Lodi collegio Cazzulani.JPG|Right|thumb|280px|Collegio «Cazzulani», Lodi.]] [[Image:Elena Cazzulani convention 70s.jpg|Right|thumb|280px|Elena Cazzulani, 1970s.]] [[Familia]] yake imeunda ''Collegio Cazzulani''.<ref>{{cite web |url=http://www.istitutocazzulani.gov.it/sitovecchio/collegio_cazzulani/storia.html |title=C'era una volta il Collegio |publisher=istitutocazzulani.gov.it |accessdate=10 January 2026 |archive-date=2016-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827175601/http://www.istitutocazzulani.gov.it/sitovecchio/collegio_cazzulani/storia.html |url-status=dead }}</ref> Mwaka 2014 [[manispaa]] ya Lodi imeita kwa jina lake barabara moja ya mji huo. <ref>{{cite web |url=https://www.comune.lodi.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5907 |title=Intitolate tre nuove vie in zona Codignola |author=Comune di Lodi |date=24 December 2014 |publisher=comune.lodi.it |accessdate=10 January 2026 |language=Italian}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ilcittadino.it/stories/cultura/lodi-omaggia-sue-figlie-migliori-o_11080_96/ |title=Lodi omaggia le sue figlie migliori |author=Fabio Ravera |date=15 October 2012 |publisher=ilcittadino.it |accessdate=25 February 2026 |language=Italian}}</ref> ==Vitabu vyake== * 1982: ''Cristina di Belgioioso'', Ed. Lodigraf, Lodi * 1983: ''Il muro sul ponte'', Ed. Lodigraf, Lodi * 1984: ''Giuseppina Strepponi, biografia'', Ed. Lodigraf, Lodi * 1985: pamoja na Gilberto Coletto: ''Francesco de Lemene. Poesia e teatro'', Ed. del Campus, Lodi * 1988: ''Il collegio Cazzulani'', Edizioni Lodigraf, Lodi * 1989: ''Maria Hadfield Cosway. Biografia, diari e scritti della fondatrice del collegio delle Dame Inglesi in Lodi'', Ed. L’Immagine, Lodi * 1991: ''Il viale delle ortensie'', Ed. L’Immagine, Lodi * 1992: ''Carlotta Ferrari da Lodi. Poetessa e musicista'', Ed. L’Immagine, Lodi * 1993: ''Ritorno al viale delle ortensie'', Ed. L'Immagine, Lodi * 1996: ''Il cielo comincia dal suolo'', Ed. L’Immagine, Lodi ==Tanbihi== <references /> ==Marejeo== * Ercole Ongaro, ''Il Lodigiano nel Novecento: la cultura'', Milano, Franco Angeli, 2006 {{ISBN | 978-88-464-7142-0}} {{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1920]] [[Jamii:Waliofariki 2005]] [[Jamii:Waandishi wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] mdgmcdqu9u5xofsylnrp63ngf6cyhxx 0 226258 1539983 1508335 2026-05-11T01:51:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539983 wikitext text/x-wiki '''Mary Davidson Gunn''' ([[15 Machi]] [[1899]] - [[31 Agosti]] [[1989]])<ref name="CRCPress1994"/> alikuwa mkutubi na mwandishi wa wasifu wa Afrika Kusini ambaye aliendeleza na kupanua [[Mary Gunn Library|Maktaba ya Mary Gunn]] kuwa moja ya rasilimali muhimu zaidi kuhusu botania na bioanuwai barani [[Afrika]].<ref name="BHLBlog"/> == Maisha ya awali == Gunn alizaliwa Kirriemuir huko [[Uskoti|Scotland]] mnamo tarehe 15 Machi 1899. Baba yake aliamua kuhamia [[Afrika Kusini]] na familia yake baada ya kutumikia huko katika Vita vya Makaburu.<ref name="Bothalia1990"/> Alisomshwa katika shule ya Gymnasium<ref name=Bothalia1990 /> na akapata kazi kama karani katika Idara ya Botania na Patholojia ya Mimea huko Pretoria mwezi Septemba, 1916.<ref name="Balkeman1981"/> == Kazi kama mkutubi == Alipewa jukumu la kudumisha na kujenga maktaba ya Idara ya Botania iliyoundwa na Dkt. Pole-Evans.<ref name="SANBI"/> Gunn alibobea katika maeneo mawili mahususi ya utafiti. Alitafiti taarifa za wasifu kuhusu wataalamu wa mimea wa awali na wachoraji wa mimea, na akawa mtaalamu wa fasihi ya zamani ya mimea. Kwa sababu ya uhaba wa fedha, njia na mbinu mbalimbali zilipaswa kubuniwa ili kupata hazina. Alikuwa na ushawishi mkubwa katika kupata vitabu adimu na vya gharama kubwa vichangiwe au kufadhiliwa kwenye maktaba wakati wake kama mkutubi. Maktaba ya Bi. Gunn ilijaa watu kwa kupata zawadi, pamoja na kununua na kubadilishana vitabu na majarida hadi alipokuwa na aina mbalimbali za kutosha kwa umma. Hadi leo, mpango wa kubadilishana wa kimataifa unabaki kuwa mojawapo ya njia kuu ambazo Maktaba ya Mary Gunn hupata majarida mapya. == Kuandika == Akiwa na mtaalamu wa mimea Leslie Edward Wostall Codd, alishiriki nae katika uandishi ''wa Uchunguzi wa Mimea wa Kusini mwa Afrika'' mwaka wa 1981, historia ya ukusanyaji wa mimea nchini, wakusanyaji na vielelezo vya mimea vya mapema.<ref name=BHLBlog /> Ufuatiliaji wa haya yote ulichapishwa mwaka wa 1985.<ref name= CoddandGunn/>{{Efn|A revised and expanded version was reissued in 2010 by Glen and Germishuizen<ref name="glenetal"/>}} Alijulikana kwa utaalamu wa kubobea kwenye maswala ya mimea yasio wa kisasa. Mwanafunzi mmoja aliwahi kumuuliza swali kuhusu mtaalamu wa mimea wa kisasa ambalo alijibu "...Mimi nashughulika na wataalamu wa mimea waliokufa tu, chagua kumuua au kumuuliza Codd aliye karibu!".<ref name="glenetal"/> == Heshima == Maktaba ya Kitaifa ya Mimea ilipewa jina jipya na kuwa Maktaba ya Mary Gunn kwa heshima yake mwaka1970.<ref name="SANBI" /> Mwaka1976, Jumuiya ya Mimea ya Afrika Kusini ilimtunuku Gunn Nishani ya [[Harry Bolus]].<ref name=Balkeman1981 /> == Vidokezo == {{Tanbihi}} == Marejeo == {{Reflist|30em|refs=<ref name= CoddandGunn>{{cite journal|last1=Codd|first1=L. E.|last2=Gunn|first2=M|authorlink1=L. E. Codd|authorlink2=Mary Gunn|title=Additional biographical notes on plant collectors in southern Africa|url=https://archive.org/stream/bothaliavolume1515unse#page/647/mode/2up|journal=[[Bothalia]]|date=15 December 1984|volume=15|issue=3/4|pages=631–654|doi=10.4102/abc.v15i3/4.1832|doi-access=free}} </ref> <ref name=CRCPress1994>{{cite book|last1=Desmond|first1=Ray|last2=Ellwood|first2=Christine|title=Dictionary of British and Irish botanists and horticulturists : including plant collectors, flower painters and garden designers|date=1994|publisher=Taylor & Francis|location=London|isbn=9780850668438|page=304|edition=[Rev. and updated ed.].|url=https://books.google.com/books?id=thmPzIltAV8C&pg=PA304 |accessdate=28 January 2016}}</ref> <ref name=BHLBlog>{{cite web|last1=Fourie|first1=Anne-Lise|title=Celebrating Mary Gunn and 100 Years of Library Excellence in South Africa|url=http://blog.biodiversitylibrary.org/2016/01/celebrating-mary-gunn-and-100-years-of.html|website=Biodiversity Heritage Library|date=28 January 2016 |publisher=Biodiversity Heritage Library|accessdate=28 January 2016}}</ref> <ref name=Bothalia1990>{{cite journal|last1=Fourie|first1=D. M. C.|title=Obituary Mary Davidson Gunn (1899 - 1989)|journal=Bothalia|date=1990|volume=20|issue=1|pages=127–130|doi=10.4102/abc.v20i1.906|url=http://abcjournal.org/index.php/ABC/article/view/906|accessdate=29 January 2016|doi-access=free|archive-date=2016-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417173658/http://abcjournal.org/index.php/ABC/article/view/906|url-status=dead}}</ref> <ref name=Balkeman1981>{{cite book|last1=Gunn|first1=Mary|last2=Codd|first2=L. E.|title=Botanical exploration of southern Africa : introductory volume to the Flora of southern Africa : an illustrated history of early botanical literature on the Cape flora, biographical accounts of the leading plant collectors and their activities in southern Africa from the days of the East India company until modern times|date=1981|publisher=A. A. Balkema|location=Cape Town|isbn=9780869611296|pages=174–175|url=https://books.google.com/books?id=mkfdQ3l1YQUC&q=Mary+Davidson+Gunn&pg=PA174|accessdate=29 January 2016}}</ref> <ref name="SANBI">{{cite web|title=Mary Gunn Library|url=http://www.sanbi.org/information/libraries/mary-gunn-library|website=South African National Biodiversity Institute|publisher=South African National Biodiversity Institute|accessdate=1 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711125535/http://www.sanbi.org/information/libraries/mary-gunn-library|archive-date=11 July 2017|url-status=dead}}</ref> <ref name="glenetal">{{citation|last1=Glen|first1=H F|last2=Germishuizen|first2=G|title=Botanical Exploration of Southern Africa|page=200|url=http://biodiversityadvisor.sanbi.org/wp-content/uploads/2015/11/Strelitzia_26_2010.pdf|accessdate=1 April 2016|location=Pretoria|publisher=South African National Biodiversity Institute|year=2010|isbn=978-1-919976-54-9|work=Strelitzia|edition=2nd|volume=26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128025222/http://biodiversityadvisor.sanbi.org/wp-content/uploads/2015/11/Strelitzia_26_2010.pdf|archive-date=28 January 2017|url-status=dead}}</ref>}} [[Jamii:Waliofariki 1989]] [[Jamii:Waliozaliwa 1899]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii:waandishi wa Afrika Kusini]] rquk7vti7g5ue0s5qge1w7x3wnuvosl 0 226686 1539964 1508868 2026-05-11T00:41:56Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539964 wikitext text/x-wiki '''Margaret Wild''' (alizaliwa 1948) ni mwandishi wa vitabu vya watoto wa Australia. <ref name="austlit">{{Rejea tovuti|title=Austlit — Margaret Wild|publisher=Austlit|url=https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A29397|accessdate=24 April 2024|archive-date=2017-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420131510/https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A29397|url-status=dead}}</ref> Ameandika vitabu zaidi ya 40 kwa ajili ya watoto. Kazi yake imechapishwa kote ulimwenguni na imeshinda tuzo kadhaa. Alipewa Tuzo ya Mafanikio ya Maisha yote na Baraza la Vitabu vya Watoto la Australia mnamo mwaka 2022. == Maisha == Wild alizaliwa Eshowe, Afrika Kusini, makazi ya mapema ya Wazungu. Familia ya baba yake aliyekuwa meneja wa benki ilihamia mara kwa mara na alijifunza katika shule za serikali jijini Johannesburg. Alifika Australia mwaka 1972, alifanya kazi kama mwandishi wa makala ya majarida, na alimaliza masomo yake katika Chuo Kikuu cha Taifa cha Australia mjini Canberra. Huko Sydney alilea familia, alifanya kazi kama mwandishi wa kujitegemea, alifanya kazi kwa miaka kumi na sita kama mhariri wa vitabu katika uchapishaji wa vitabu vya watoto — 1984 hadi 2000, hatimaye katika ABC Books, Shirika la Utangazaji la Australia.Sonnet 4.6 == Mwandishi == Vitabu vya Wild vinaangalia mada mbalimbali lakini anajulikana sana kwa kuchunguza masuala ya utambulisho, uaminifu, na kifo. ''Let the Celebrations Begin'' ( mwaka 1991) ililenga kuachiliwa huru kwa wafungwa wa Kiyahudi kutoka [[Kambi za KZ|kambi ya mateso ya Nazi]], <ref name="austlit"/> huku katika ''The Very Best of Friends'' (mwaka 1989) kifo cha mkulima kilimsukuma mkewe mjane kupata upendo wa kuwatunza wanyama wao wa kipenzi, paka na mbwa, kwa usawa. ''Fox'' (2000), iliyoonyeshwa na Ron Brooks kwa kutumia rangi za mandhari ya Australia, ni hadithi yenye nguvu kuhusu uaminifu na usaliti. === Riwaya === * Tuzo ya Won – Nan Chauncy (2008) <ref>{{Rejea tovuti|title="CBCA Nan Chauncy Award"|publisher=CBCA|url=https://cbca.org.au/NanChauncyAward|accessdate=24 April 2024|archive-date=2023-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230303172108/https://cbca.org.au/NanChauncyAward|url-status=dead}}</ref> * Tuzo ya Won – Mafanikio ya Maisha Yote, Baraza la Vitabu vya Watoto la Australia (2022) === Kwa vitabu === ; ''The Midnight GangKuna Bahari Chumbani Mwangu'' * Imeorodheshwa - Tuzo la Kitabu cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Kitabu cha Picha (1985) * Waliochaguliwa - Tuzo la Kate Greenaway (Uingereza) (1985) ; ''Marafiki Bora Zaidi'' * Tuzo la Won – Kitabu Bora cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Kitabu cha Picha (1990) <ref name="austlit"/> ; * Won – Vitabu Ninavyopenda Zaidi Kila Mwaka: Tuzo la Wasomaji wa Mapema (1998) <ref name="austlit"/> ; ''Boa ya Nzuri ya Manyoya ya Pinki ya Miss Lily'' * Waliochaguliwa - Tuzo ya Kitabu Bora cha Vijana wa Australia: Kitabu cha Picha (mwaka 1999) ; ''Jenny Angel'' * Imeorodheshwa - Tuzo la Familia kwa Vitabu vya Watoto: Kitabu cha Picha (1999) * Walioorodheshwa - Chama cha Wachapishaji cha Australia: Ubunifu (1999) * Waliochaguliwa - Tuzo la Fasihi la Jimbo la New South Wales: Msomaji Mdogo (2000) * Tuzo la Won – Kitabu Bora cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Kitabu cha Picha (2000) <ref name="austlit"/> * Waliochaguliwa - Tuzo la Kitabu Bora cha Vijana wa Australia: Kitabu cha Picha (2001) ; ''Mbwa wa Mfukoni'' * Waliochaguliwa - Tuzo ya Kitabu cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Utotoni wa Mapema (2001) * Waliochaguliwa - Tuzo la Kitabu Bora cha Vijana wa Australia: Kitabu cha Picha (2003) * Walioorodheshwa - Tuzo ya BILBY#Tuzo ya Wasomaji wa Mapema#Vitabu Ninavyopenda Zaidi Kila Mwaka: Tuzo ya Wasomaji wa Mapema (2003) ; ''Mbweha'' * Tuzo la Won – Kitabu Bora cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Kitabu cha Picha (2001) <ref name="austlit"/> * Won – Tuzo za Fasihi za Waziri Mkuu wa Queensland : Tuzo la Kitabu cha Watoto (2001) <ref>{{Rejea tovuti|url=http://premiers.qld.gov.au/awardsevents/awards/Queensland_Premiers_Literary_awards/Past_Winners|title="Past Winners (Previous Literary Award winners)"|accessdate=2014-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013193342/http://premiers.qld.gov.au/awardsevents/awards/Queensland_Premiers_Literary_awards/Past_Winners|archivedate=13 October 2007}}. Queensland Premier's Literary Awards. 26 June 2007. Archived 31 October 2007. Retrieved 2014-07-19.</ref> * Won – Deutscher Jugendliteraturpreis (2004) <ref>{{Rejea tovuti|title="Deutscher Jugendliteraturpreis"|publisher=Deutscher Jugendliteraturpreis|url=https://www.jugendliteratur.org/buch/fuchs-818|accessdate=24 April 2024}}</ref> ; ''Vijiti vya Watoto wachanga'' * Won – Vitabu Ninavyopenda Zaidi Kila Mwaka: Tuzo la Wasomaji wa Mapema (2006) <ref name="austlit"/> ; ''Woolvs katika Tovuti'' * Alishinda - Tuzo ya Aurealis kwa Hadithi Bora za Watoto (2006) * Waliochaguliwa - Tuzo ya Kitabu Bora cha Mwaka cha Watoto cha CBCA : Kitabu cha Picha (2007) * Waliochaguliwa - Tuzo za Ubunifu wa Vitabu za ABPA: Kitabu cha Picha (2007) ; ''Kisanduku cha mazungumzo'' == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Waandishi wa Australia]] 0w5w6qvu04n414v4hwp10v1kgnh68ks 0 226868 1539918 1502312 2026-05-10T20:57:39Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539918 wikitext text/x-wiki '''Leila Aboulela''' FRSL (Kiarabu:ليلى فؤاد ابوالعلا; alizaliwa [[1964]]) ni mwandishi wa hadithi za kubuni, insha na tamthilia mwenye asili ya [[Sudan]] anayeishi [[Aberdeen]], [[Uskoti]]. <ref name=":02">{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela - Official website|url=http://www.leila-aboulela.com/|accessdate=2022-04-25|language=en-US}}</ref> Alilelewa huko [[Khartoum]], Sudan, na mnamo 1990 alihamia Uskoti, ambapo alianza kazi yake ya fasihi. Kufikia mwaka wa 2023, Aboulela alichapisha riwaya sita na hadithi fupi kadhaa, ambazo zimefanikiwa zimetafsiriwa katika lugha kumi na tano. Riwaya zake maarufu zaidi, ''Minaret'' (2005) na ''The Translator'' (1999) zote zinaangazia hadithi za wanawake Waislamu nchini Uingereza na ziliorodheshwa kwa muda mrefu kwa Tuzo ya Kimataifa ya Fasihi ya Dublin na Tuzo ya Chungwa. <ref name=":14">{{Rejea jarida |last=Chambers |first=Claire |year=2009 |title=An Interview with Leila Aboulela |url=https://academic.oup.com/cww/article-lookup/doi/10.1093/cww/vpp003 |journal=Contemporary Women's Writing |volume=3 |pages=86–102 |doi=10.1093/cww/vpp003 |url-access=subscription |access-date=2022-04-25}}</ref> Kazi za Aboulela zimejumuishwa kwenye machapisho kama vile ''Jarida la Harper'', ''Granta'', ''The Washington Post'' na ''The Guardian'' . ''Redio ya BBC'' imebadilisha kazi yake kwa kiasi kikubwa na kutangaza tamthilia zake kadhaa, ikiwa ni pamoja na ''The Insider'', ''The Mystic Life'' na tamthilia ya kihistoria ''The Lion of Chechnya'' . <ref name=":22">{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela - Literature|url=https://literature.britishcouncil.org/writer/leila-aboulela|accessdate=2022-04-25|work=literature.britishcouncil.org}}</ref> Uandishi wa vipindi vitano wa redio wa riwaya yake ya mwaka 1999 '', The Translator'', uliorodheshwa kwa Tuzo la Race In the Media (RIMA). <ref name=":22" /> Kazi ya Aboulela inasifiwa na kukosolewa sana kwa uwakilishi wake wa wahamiaji Waislamu Magharibi na changamoto wanazokabiliana nazo. Kazi yake inaathiriwa sana na uzoefu wake kama mhamiaji nchini [[Uingereza]] na magumu aliyopitia wakati wa kutulia kwenye makazi. Kazi yake inajikita kwenye masuala ya kisiasa na mada kama vile utambulisho, mahusiano ya tamaduni nyingi, mgawanyiko wa mashariki-magharibi, uhamiaji, na hali ya kiroho ya Kiislamu. Nathari yake imeshangiliwa na [[J. M. Coetzee|JM Coetzee]], [[Ben Okri]] na Ali Smith . Riwaya yake ya mwaka wa 2023, ''Roho ya Mtoni'', ilisifiwa na [[Abdulrazak Gurnah]] kwa "huruma na ufahamu wake wa ajabu". <ref>{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela Announces First Set of Dates for River Spirit Book Tour|url=https://brittlepaper.com/2023/02/leila-aboulela-announces-first-set-of-dates-for-river-spirit-book-tour/|date=27 February 2023|accessdate=2023-03-22|work=brittlepaper.com}}</ref> Aboulela alitangazwa tarehe 9 Julai 2025 kama mshindi wa Tuzo ya PEN Pinter, inayotolewa mwaka hadi mwaka na English PEN. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.thebookseller.com/news/leila-aboulela-wins-pen-pinter-prize-2025-for-her-extraordinary-writing|title=Leila Aboulela wins PEN Pinter Prize 2025 for her 'extraordinary' writing|work=[[The Bookseller]]|date=9 July 2025|first=Melina|author=Spanoudi}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Alizaliwa mnamo 1964 huko [[Kairo]], Misri, <ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela|url=https://literaturfestival.com/en/authors/leila-aboulela/|accessdate=2023-06-22|work=international literature festival berlin|language=en-US}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kwa mama Mmisri na baba Msudani. Aboulela alihamia Khartoum, Sudan akiwa na umri wa wiki sita, ambapo aliishi mfululizo hadi kufikia mwaka 1987. <ref>{{Rejea tovuti|date=2015-12-08|title=Leila Aboulela- Biography|url=http://www.leila-aboulela.com/about/biography/|accessdate=2022-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208144741/http://www.leila-aboulela.com/about/biography/|archivedate=2015-12-08}}</ref>&nbsp;Baba yake Aboulela anatoka katika familia maarufu ya Wasudani - binamu yake ni mshairi Hassan Awad Aboulela - <ref name=":44">{{Rejea tovuti|date=2019-12-10|title=Writing as Spiritual Offering: A Conversation with Leila Aboulela|first=Keija|author=Parssinen|url=https://www.worldliteraturetoday.org/2020/winter/writing-spiritual-offering-conversation-leila-aboulela-keija-parssinen|accessdate=2022-04-25|work=World Literature Today|language=en}}</ref> na alisomea kwenye Chuo cha Victoria huko Misri na Chuo cha Trinity, Dublin . <ref name=":54">{{Rejea tovuti|date=2010-12-17|first=Arifa|author=Akbar|title=Back to Khartoum: Leila Aboulela returns to the land of her fathers|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/back-to-khartoum-leila-aboulela-returns-to-the-land-of-her-fathers-2162261.html|accessdate=2022-04-25|work=The Independent|language=en}}</ref> Mama yake alikuwa profesa [[Takwimu|wa takwimu]] kwenye [[Chuo Kikuu cha Khartoum]] na [[Demografia|mtaalamu wa demografia]] wa kwanza kwenye nchi ya Sudan baada ya kupata Shahada ya Uzamivu kwenye somo hilo kutoka kwenye chuo kikuu huko London. <ref name=":32">{{Rejea tovuti|title=Interview with Leila Aboulela, star of the new generation of British Muslim writers Interviewed by Olatoun Gabi-Williams|url=https://bordersliteratureonline.net/africanpublishing/New-Interview-with-Leila-Aboulela|accessdate=2022-04-25|work=bordersliteratureonline.net}}</ref> Malezi yake ya kitamaduni mbalimbali yalionyeshwa kweneye likizo za kiangazi huko Cairo, ambapo aliweza kuunda uhusiano na familia ya mama yake na kunasa utamaduni wa Wamisri kupitia chakula, vyombo vya habari maarufu, na filamu. <ref name=":32" /> Alipokuwa mtoto alipata elimu kwenye Shule ya Wamarekani ya Khartoum na Shule ya Masista, shule ya sekondari ya kibinafsi ya taasisi ya Wakatoliki. <ref name=":14"/> Alielezea elimu yake kwenye Shule ya Wasudani kama ile yenye "wanafunzi wachache sana wa Wasudani na bila walimu wa Wasudani". <ref name="NationalArabShowcase">{{Rejea tovuti|date=2021-01-26|title=Deviation from the mean: the move that gave Leila Aboulela something to write home about|first=Malika|author=Browne|url=https://www.thenationalnews.com/world/europe/deviation-from-the-mean-the-move-that-gave-leila-aboulela-something-to-write-home-about-1.1125684|accessdate=6 May 2023|work=The National {{!}} Arab Showcase|language=en}}</ref> Aboulela alikulia akizungumza Kiingereza na Kiarabu; hata hivyo, anakumbuka kuwa mwathirika wa uonevu shuleni kutokana na matumizi yake ya Kiarabu cha Kimisri cha mazungumzo, ambacho alijifunza kutoka kwa mama yake mzazi. <ref name=":32" /> Hapo baadae Aboulela alipata elimu kwenye Chuo Kikuu cha Khartoum, akahitimu mnamo 1985 akiwa na shahada ya uchumi. <ref name=":14"/> Mwaka wa 1991, alipewa shahada ya Uzamili ya Sayansi (M.Sc.) na Shahada ya Uzamili ya Falsafa (MPhil) kwenye takwimu kutokea [[London School of Economics|Shule ya Uchumi ya London]] . <ref name=":2"/> Tasnifu yake inaitwa ''Mifumo ya Hisa na Mtiririko kwa mfumo wa elimu wa Sudan'' . == Maisha ya kibinafsi == Hadi mwaka wa 2012, Aboulela alikua anaishi Aberdeen, [[Uskoti|Scotland]]. Mume wake, Nadir Mahjoub, mhandisi wa mafuta, ni nusu Msudan, nusu Mwingereza, <ref>{{Rejea tovuti|title=Interview with Sudanese-Egyptian writer Leila Aboulela: The challenge of identity in a non-monochrome world - Qantara.de|url=https://en.qantara.de/content/interview-with-sudanese-egyptian-writer-leila-aboulela-the-challenge-of-identity-in-a-non|accessdate=2022-04-27|work=Qantara.de - Dialogue with the Islamic World|language=en}}</ref> pia ni kaka mdogo wa mwandishi wa riwaya Jamal Mahjoub, na anahesabiwa miongoni mwa ushawishi kwenye uandishi wake mama yake Mwingereza, marehemu Judith Mahjoub. <ref name="NationalArabShowcase"/> Wana watoto watatu pamoja. <ref name=":54"/> Mwaka wa 1990, Aboulela alihamia Aberdeen pamoja na mume wake na watoto wao, hatua anayoitaja kama msukumo wa riwaya yake ya kwanza, ''The Translator'' . <ref>{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela- The Translator Inspiration|url=http://www.leila-aboulela.com/books/the-translator/inspiration/|accessdate=2022-04-27|language=en-US|archivedate=31 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731170315/http://www.leila-aboulela.com/books/the-translator/inspiration/}}</ref> Aboulela alianza safari ya uandikaji mwaka wa 1992 alipokuwa akifanya kazi kama mhadhiri katika Chuo cha Aberdeen na hapo baadaye kama msaidizi wa utafiti kwenye Chuo Kikuu cha Aberdeen . <ref>{{Rejea tovuti|date=2015-12-08|title=Leila Aboulela- Biography|url=http://www.leila-aboulela.com/about/biography/|accessdate=2022-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208144741/http://www.leila-aboulela.com/about/biography/|archivedate=2015-12-08}}</ref> Mwaka wa 2006, alirudi Khartoum kumtunza baba yake mgonjwa, ambaye alifariki dunia mnamo 2008. <ref name=":54" /> Kati ya mwaka 2000 na 2012, Aboulela aliishi [[Jakarta]], [[Dubai (mji)|Dubai]], [[Abu Dhabi]], na [[Doha]] . <ref>{{Rejea tovuti|date=2005-06-05|title=Keep the faith|authorlink=Anita Sethi|first=Anita|author=Sethi|url=http://www.theguardian.com/books/2005/jun/05/fiction.features2|accessdate=2022-04-27|work=[[The Observer]]|language=en}}</ref> Aboulela ni Mwislamu mcha Mungu, na imani yake inaeleza mengi kuhusu kazi yake ya maandishi. <ref>{{Rejea kitabu|title=Dictionary of African biography|date=2012|publisher=Oxford University Press|others=Emmanuel Kwaku Akyeampong, Henry Louis, Jr. Gates|isbn=978-0-19-538207-5|location=Oxford|oclc=706025122}}</ref> == Kazi ya fasihi == Aboulela aliamua kuanza kuandika kwenye umri wa miaka 28, baada ya kuhamia Aberdeen, Scotland, huku watoto wake wawili wadogo wakichochewa na kazi ya mumewe kwenye machimbo ya mafuta. <ref name=":32"/> Alianza kuandika baada ya kuweka jina lake kwenye kozi ya uandishi wa ubunifu kwenye Maktaba Kuu ya Aberdeen, ambapo alitiwa moyo na kuungwa mkono na mwandishi anayeishi huko, Todd McEwen, ambaye alimpa kazi ya Aboulela kwa mhariri wake. <ref name=":54"/> Aboulela anaandika kwa Kiingereza, uamuzi alioufanya tangu utotoni mwake, na anabainisha kuwa alichagua kujieleza kwa Kiingereza kwa sababu ilikuwa "lugha ya tatu, isiyo nilazimu kuchagua kati ya lugha ya baba yangu na lugha ya mama yangu", akimaanisha Kiarabu cha kawaida cha Misri na Sudan . <ref name=":32" /> Yeye ni mchangiaji mzuri wa mkusanyiko wa vitabu vya mwaka 2019, Watoto Wapya wa Afrika, uliohaririwa na [[Margaret Busby]], inachokusanya kazi za waandishi wanawake 200 wenye asili ya Kiafrika. <ref>{{Rejea tovuti|date=2020-07-05|title='New Daughters of Africa' is a must read for aspiring young women writers|url=https://nation.africa/kenya/life-and-style/weekend/-new-daughters-of-africa-is-a-must-read-for-aspiring-young-women-writers-241888|accessdate=2022-04-27|first=Tom|author=Odhiambo|work=Nation|language=en}}</ref> Mkusanyiko huo unajumuisha aina kadhaa za vitabu kama vile wasifu, kumbukumbu, barua, hadithi fupi, riwaya, ushairi, tamthilia, ucheshi, uandishi wa habari, insha na hotuba. <ref>{{Rejea tovuti|title=New Daughters of Africa|url=https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa-pbk/|accessdate=2022-04-27|work=Myriad|language=en-GB|archivedate=25 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220125001517/https://myriadeditions.com/books/new-daughters-of-africa-pbk/}}</ref> Katika mahojiano ya mwaka wa 2023, Aboulela alitoa maoni yake juu ya riwaya za kihistoria za Kiafrika na kinacho msukuma kutumia vyanzo vilivyoandikwa katika lugha za Kiafrika: <ref name=":0">{{Rejea tovuti|author=Aboulela|first=Leila|date=2023-03-07|title='Mainstream history was written by the coloniser…it's time we wrote ours'|url=https://africanarguments.org/2023/03/river-spirit-mainstream-history-was-written-by-the-coloniser-time-we-wrote-ours/|accessdate=2023-03-15|work=African Arguments|language=en-GB}}</ref> === Riwaya === * ''Mtafsiri'' : Ilichapishwa awali mnamo 1999, ''The Translator'', kitabu cha Kiislamu kinachosimulia ''Jane Eyre'', <ref>{{Rejea tovuti|title='I still feel the need for resistance in my writing': Sudanese author Leila Aboulela|url=https://www.middleeasteye.net/features/i-still-feel-need-resistance-my-writing-sudanese-author-leila-aboulela/|accessdate=2023-03-05|work=Middle East Eye|first=Ilham|author=Essalih|date=5 November 2018|language=en-GB}}</ref> ni riwaya ya kwanza ya Aboulela. Kinaelezea hadithi ya mjane wa Sudan huko Scotland ambaye anafanya kazi kama mtafsiri na uhusiano wake na mwajiri wake wa kidunia wa Scotland. <ref name=":44"/> Mwaka wa 2006, ''The Translator'' iliorodheshwa na ''[[The New York Times]]'' kama mojawapo ya Vitabu 100 Vinavyojulikana vya Mwaka . <ref>{{Rejea tovuti|title=100 Notable Books of the Year - The New York Times Book Review - New York Times|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/ref/books/review/20061203notable-books.html|date=4 December 2005|accessdate=2022-04-27|work=archive.nytimes.com}}</ref> * ''Minaret'' : Iliyochapishwa mnamo 2005, ''Minaret'' inamtazama Najwa, ambaye alilazimika kukimbia Sudan na kuishi uhamishoni London kufuatia mapinduzi yaliyopindua utawala wa baba yake, waziri, ambaye alihudumu chini yake. <ref name=":6">{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela- Minaret|url=http://www.leila-aboulela.com/books/minaret/|accessdate=2022-04-27|language=en-US}}</ref> Hadithi ya Najwa ni moja ya mlipuko wa kitamaduni, mahaba, hasira dhidi ya Uislamu, na uhamiaji. Pia inaelezea safari ya mwanamke kijana kuishi na kupata makazi kwenye mazingira mapya, yasiyo ya kawaida. <ref name=":6" /> * ''Mashairi ya Alley'' : Ilichapishwa kwa mara ya kwanza mnamo 2010, ''Mashairi ya Alley'' ni riwaya ya tatu ya Aboulela na mshindi wa tuzo ya Kitabu cha Mwaka cha Uskoti kwa ajili ya hadithi za kubuni. <ref>{{Rejea tovuti|author=BookBrowse|title=Summary and reviews of Lyrics Alley by Leila Aboulela|url=https://www.bookbrowse.com/bb_briefs/detail/index.cfm/ezine_preview_number/5936/lyrics-alley|accessdate=2022-04-27|work=BookBrowse.com|language=en}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|date=2011-11-01|title='Lyrics Alley' by Leila Aboulela|url=https://www.thebottleimp.org.uk/2011/11/lyrics-alley-by-leila-aboulela/|accessdate=2022-04-27|work=The Bottle Imp|language=en-GB}}</ref> ''Mashairi ya Alley'' yamedhihirishwa na maisha ya mjomba wake, mshairi Hassan Awad Aboulela. <ref name=":54"/> Imewekwa kwenye miaka ya baada ya ukoloni nchi ya Sudan enzi ya miaka ya 1950, riwaya hii&nbsp;Inasimulia hadithi ya nchi inayopitia maisha ya familia wenye uwezo wanapopoteza maisha waliyokuwa wamezoea na kupata msiba wa nguvu, ambao hubadilisha mwelekea wao na kuishi milele. <ref>{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela- Lyrics Alley|url=http://www.leila-aboulela.com/books/lyrics-alley/|accessdate=2022-04-27|language=en-US}}</ref> * ''Wema wa Maadui'' : Ilichapishwa mnamo 2015, ''Kitabu cha Wema wa Maadui'' kinaelezea hadithi ya profesa wa nusu Mrusi, nusu Msudani ambaye anaanza hatua ya kuandika maisha ya mtu mashuhuri wa kihistoria wa Kiislamu, Imam Shamil, ambaye alipata umaarufu kupitia jukumu lake kuu katika harakati za upinzani dhidi ya Urusi za Vita vya Caucasian . <ref name=":7">{{Rejea kitabu|url=https://groveatlantic.com/book/the-kindness-of-enemies/|title=The Kindness of Enemies {{!}} Grove Atlantic|language=en}}</ref> Kitabu hiki kilichoandikwa mnamo 2010, pia kinashughulikia mada ya maisha kama Mwislamu katika enzi ya baada ya 9/11. <ref name=":7" /> * ''Wito wa Ndege'' : Iliyochapishwa mnamo 2019, ''Wito wa Ndege'' ni hadithi ya wanawake watatu Waislamu wanaosafiri hadi Nyanda za Juu za Uskoti kutembelea kaburi la Lady Evelyn Cobbold, mwanamke wa kwanza Mwingereza kukamilisha hija ya [[Hajj]] kwenda eneo la [[Makka]] . Safari hiyo inabadilika na kuwa moja ya matukio na ugunduzi binafsi kwa wanawake hao. <ref name=":8">{{Rejea tovuti|first=Yelizaveta P.|author=Renfro|title=Bird Summons: A Novel {{!}} Washington Independent Review of Books|url=https://www.washingtonindependentreviewofbooks.com/index.php/bookreview/bird-summons-a-novel|date=6 May 2020|accessdate=2022-04-27|work=www.washingtonindependentreviewofbooks.com}}</ref> Uhuru waliopewa kupitia umbali kutoka nyumbani kwao na mandhari nzuri ya Uskoti unawahamasisha kutafakari maisha yao na maamuzi yaliyowafikisha hapo walipo. <ref name=":8" /> * ''River Spirit'' : Riwaya hii iliyochapishwa mnamo 2023 inafanyika Sudani kwenye miaka ya 1880. Mada kuu ni jumlishi na [[Dola la Mahdi|Vita vya Mahdi]] juu ya utawala wa Anglo-Uturuki na utumwa wa Sudani kwenye karne ya 19. Mbali na watu mashuhuri wa kihistoria kama vile [[Mahdi]] [[Muhammad Ahmad ibn Abd Allah Al-Mahdi|Muhammad Ahmed]] na Gavana Charles Gordon, Abouleila aliwaza wahusika kadhaa wa wanawake kushuhudia majukumu yao kwenye jamii. Mmoja wa wahusika wakuu wa hadithi hiyo ni Akuany, msichana yatima kutokea Kusini, ambaye anauzwa utumwani, na anakuwa sehemu ya kaya ya mfanyabiashara Yaseen. <ref name=":0"/> === Makusanyo ya hadithi fupi === * ''Taa za Rangi'' : Ilichapishwa awali mnamo 2001, ''Taa za Rangi'' ni mkusanyiko wa kwanza wa hadithi fupi ya Aboulela. Una hadithi fupi kiujumla kumi na moja. <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=PTxaAAAAMAAJ|title=Coloured lights|last=Aboulela|first=Leila|date=2001|publisher=Polygon|isbn=9780748662982|location=Edinburgh|language=English|oclc=606546929}}</ref> Mkusanyiko huu unaangazia hadithi za wanawake vijana wa Sudan katika mazingira tofauti, wanapopitia maisha yao wakitafuta maana na umiliki. <ref>{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela- Coloured Lights|url=http://www.leila-aboulela.com/books/coloured-lights/|accessdate=2022-04-27|language=en-US}}</ref> Hadithi nyingi zinaonyesha masiha ya wahamiaji na changamoto za mabadiliko kutoka maisha ya Mashariki hadi utamaduni wa Magharibi. Hadithi fupi ya Aboulela "Jumba la Makumbusho" - ambayo imejumuishwa katika ''Taa za Rangi'' - ilitunukiwa Tuzo ya kwanza ya Caine ya Uandishi wa Kiafrika mwaka wa 2000. <ref>{{Rejea tovuti|author=admin|date=2018-08-01|title=The Museum by Leila Aboulela|url=https://projectmyopia.com/the-museum/|accessdate=2022-04-27|work=Project Myopia|language=en-GB|archivedate=17 May 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220517013618/https://projectmyopia.com/the-museum/}}</ref> Inasimulia hadithi ya mwanafunzi wa Sudan huko Aberdeen na tarehe yake ya kwanza na mwanafunzi mwenzake wa Uskoti. Jumba la makumbusho la jina linarejelea ukosoaji wa hadithi kuhusu maonyesho ya sanaa ya Kiafrika katika majumba ya makumbusho ya Uskoti na urithi wa taasisi za kikoloni. <ref name=":14"/> * ''Kwingineko, Nyumbani'' : Ilichapishwa mnamo 2018, mkusanyiko huu ulipewa tuzo ya Kitabu cha Mwaka cha Hadithi za Saltire na una hadithi fupi kumi na tatu. <ref name=":9">{{Rejea tovuti|date=2018-07-09|title=Elsewhere, Home by Leila Aboulela – review|url=http://www.theguardian.com/books/2018/jul/09/elsewhere-home-leila-aboulela-review|accessdate=2022-04-27|work=The Guardian|first=Arifa|author=Akbar|language=en}}</ref> <ref name=":10">{{Rejea tovuti|title=Scotland's National Book Awards 2018: Fiction Shortlist|url=https://www.saltiresociety.org.uk/scotlands-national-book-awards-2018-fiction-shortlist|accessdate=2022-04-27|work=The Saltire Society|date=6 January 2021|language=en}}</ref> Inaonyesha hadithi za mahusiano ya tamaduni mbalimbali, urafiki, na hasara, ''Kwingineko, Nyumbani'' ni mkusanyiko wa hadithi zinazofuata maisha ya wahusika wanapobadilika na kujibadilisha. <ref name=":11">{{Rejea tovuti|author=BookBrowse|title=Elsewhere Home by Leila Aboulela: Summary and reviews|url=https://www.bookbrowse.com/reviews/index.cfm/book_number/3922/elsewhere-home|accessdate=2022-04-27|work=BookBrowse.com|language=en}}</ref> Hadithi hizo zimewekwa Abu Dhabi, Aberdeen, Edinburgh, na London. <ref name=":11" /> Kwenye ''Pages of Fruit'', mama wa nyumbani mpweke anasafiri hadi kuelekea kwenye tamasha la vitabu la Edinburgh kukutana na mwandishi ambaye anamthamini, lakini anajikuta hana lengo na amekata tamaa kufuatia mkutano wao wa hovyo. <ref name=":9" /> Wakati huo huo, katika ''Something Old, Something New'', Mwislamu Mskoti [[Uongofu|aliyebadili dini]] anatembelea Khartoum kumwona mchumba wake wa Sudan na anaanza kupata shaka kuhusu uhusiano wao anapokabiliwa na hisia zake za tuhuma na hofu ya wageni kwenye nchi ya mbali. <ref name=":9" /> === Maigizo === Aboulela ameandika tamthilia kadhaa za redio, japo nyingi hazijachapishwa kwa njia ya kuchapishwa. Tamthilia zake za ''The Insider, The Mystic Life, The Lion of Chechnya'', na ''The Sea Warrior'' zilitangazwa ndani ya vipindi vya redio vya BBC . <ref>{{Rejea tovuti|title=Leila Aboulela|url=http://www.leila-aboulela.com/|accessdate=2022-04-27|language=en-US}}</ref> ''The Mystic Life'' ni nakala ya hadithi kutoka kwa mkusanyiko wake wa hadithi fupi, ''Coloured Lights'', huku ''The Lion of Chechnya'' ikisimulia hadithi ya Imam Shamil (1797–1871), kiongozi wa kisiasa wa Kiislamu na mada ya riwaya yake, ''The Kindness of Enemies'' . <ref name=":14"/> Riwaya yake ''The Translator'' na hadithi yake fupi "The Museum" pia ziliingia kuwa mfumo wa tamthilia za redio, huku tamthilia yake ya jukwaani ''Friends and Neighbours'' ikionyeshwa huko Aberdeen mwaka wa 1998. <ref name=":14" /> == Bibliografia == * 1999: ''Mtafsiri'', Grove Press, Black Cat&nbsp;– iliyotafsiriwa kwa Kiarabu na Elkhatim Adl'an <ref>{{Rejea kitabu|url=https://groveatlantic.com/book/the-translator/|title=The Translator {{!}} Grove Atlantic|language=en}}</ref> * 2001: ''Taa za Rangi'', Poligoni, Edinburgh <ref>{{Rejea kitabu|title=Twentieth-century economics; an analysis and prediction of the Nation's economy|last=Bjornson|first=Gordon B|date=1968|publisher=Exposition Press|location=New York|language=English|oclc=606}}</ref> * 2005: ''Minaret'', Grove Press, Black Cat – iliyotafsiriwa kwa Kiarabu na Badreldin Hashimi <ref>{{Rejea kitabu|url=https://groveatlantic.com/book/lyrics-alley/|title=Lyrics Alley {{!}} Grove Atlantic|language=en}}</ref> * 2011: ''Mashairi Alley'', Grove Press&nbsp;– imetafsiriwa kwa Kiarabu na Badreldin Hashimi <ref name=":7">{{Rejea kitabu|url=https://groveatlantic.com/book/the-kindness-of-enemies/|title=The Kindness of Enemies {{!}} Grove Atlantic|language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="">[https://groveatlantic.com/book/the-kindness-of-enemies/ ''The Kindness of Enemies | Grove Atlantic''].</cite></ref> * 2015: Weidenfeld & Nicolson – ''iliyotafsiriwa'' kwa Kiarabu na Badreldin Hashimi <ref name=":7" /> * 2018: ''Kwingineko, Nyumbani'', Vitabu vya Telegramu <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.telegraph.co.uk/Product/Leila-Aboulela/Elsewhere-Home/24870860|title=Elsewhere Home|last=Aboulela|first=Leila|date=2019-12-02|publisher=Grove Press|isbn=978-0-8021-4694-6|language=en-gb}}</ref> * 2019: ''Wito wa Ndege'', Weidenfeld na Nicolson <ref>{{Rejea kitabu|url=https://www.weidenfeldandnicolson.co.uk/titles/leila-aboulela/bird-summons/9781474600149/|title=Bird Summons|last=Aboulela|first=Leila|date=2018-09-07|publisher=Orion|isbn=978-1-4746-0014-9|language=en-US}}</ref> * 2023: ''River Spirit'', Grove Atlantic, Vitabu vya Saqi <ref>{{Rejea kitabu|url=https://groveatlantic.com/book/river-spirit/|title=River Spirit {{!}} Grove Atlantic|language=en}}</ref> == Zawadi na tuzo == * 2000: Tuzo ya Caine kwa Uandishi wa Kiafrika, kwa "Jumba la Makumbusho". <ref>{{Rejea tovuti|title=Previous Winners|url=http://www.caineprize.com/previous-winners|accessdate=2022-04-27|work=The Caine Prize for African Writing|language=en-US}}</ref> * 2000: Tuzo la Kitabu cha Kwanza cha Mwaka cha Saltire Society Scotland (orodha fupi), ''Mtafsiri'' . <ref name=":102">{{Rejea tovuti|title=Scotland's National Book Awards 2018: Fiction Shortlist|url=https://www.saltiresociety.org.uk/scotlands-national-book-awards-2018-fiction-shortlist|accessdate=2022-04-27|work=The Saltire Society|date=6 January 2021|language=en}}</ref> * 2002: PEN Macmillan Macmillan Tuzo ya Fedha ya PEN (orodha fupi), ''Taa za Rangi'' . <ref>{{Rejea tovuti|date=2020-04-17|title=Sudanese Novelist Leila Aboulela Becomes International Figure Through Religion, Alienation|url=https://fanack.com/faces-en/leila-aboulela~112336/|accessdate=2022-04-27|work=Fanack.com|language=en-US}}</ref> * 2003: Tuzo ya Mbio na Vyombo vya Habari (orodha fupi - uundaji wa mfululizo wa tamthilia za redio), ''The Translator'' . <ref name=":102" /> * 2011: Waliochaguliwa kwa Tuzo ya Waandishi wa Jumuiya ya Madola - Ulaya na Kusini mwa Asia, ''Nyimbo za Alley'' . <ref>{{Rejea tovuti|title=Lyrics Alley short-listed for Commonwealth Writers' Prize! {{!}} Leila Aboulela|url=http://www.leila-aboulela.com/important-dates/|accessdate=2022-04-27|language=en-US|archivedate=27 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220427070428/http://www.leila-aboulela.com/important-dates/}}</ref> * 2011: Mshindi wa Tuzo za Vitabu vya Uskoti, ''Nyimbo za Alley'' . <ref>{{Rejea tovuti|date=2020-07-01|title=Lyrics Alley|url=https://scottishpen.org/book/lyrics-alley/|accessdate=2022-04-27|work=Scottish PEN|language=en-US}}</ref> * 2018: Tuzo ya Kitabu cha Mwaka cha Hadithi za Saltire, ''Kwingineko, Nyumbani'' . <ref>{{Rejea tovuti|title=Scotland's National Book Awards 2018: Fiction Shortlist|url=https://www.saltiresociety.org.uk/scotlands-national-book-awards-2018-fiction-shortlist|accessdate=2022-04-27|work=The Saltire Society|date=6 January 2021|language=en}}</ref> * 2023: Mwanachama Aliyechaguliwa wa Jumuiya ya Kifalme ya Fasihi * 2025: Tuzo ya PEN Pinter == Marejeo == {{Reflist|30em}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Wanawake wa Sudan]] [[Jamii:Waandishi wa Sudan]] [[Jamii:Pages with unreviewed translations]] bhczixvkeyeucmgwjt9ja1pf6tkid3r 0 227185 1539766 1516217 2026-05-10T14:39:23Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539766 wikitext text/x-wiki '''Sr. Dr. Justina Geraldine Najjuka''' ni sista wa Kanisa Katoliki wa [[Uganda]] na [[daktari]] upasuaji wa plastiki. Yeye alikuwa sista Mkatoliki wa Kiafrika wa kwanza kuwa daktari upasuaji katika [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]] na Kati.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|last=Nakamya|first=Culton Scovia|date=6 April 2021|title=Sister Dr Najjuka broke all glass ceilings to become plastic surgeon|url=https://observer.ug/lifestyle/69123-sister-dr-najjuka-broke-all-glass-ceilings-to-become-plastic-surgeon|access-date=2022-04-02|website=The Observer - Uganda|language=en-gb}}</ref> == Usuli na elimu == Najjuka alikuwa wa kwanza kati ya watoto 25 wa Eli Canaan Sserwanga, mchoraji wa ardhi, na Maria Hellena Namazzi, mwalimu na mmoja wa waanzilishi wa Uganda Martyrs Secondary School Namugongo.<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=ASSOCIATION OF SURGEONS OF UGANDA. Celebrating Women Surgeons in Uganda. International Women s Day PDF Free Download|url=https://docplayer.net/218380493-Association-of-surgeons-of-uganda-celebrating-women-surgeons-in-uganda-international-women-s-day-2021.html|access-date=2022-04-02|website=docplayer.net}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo 1970, Najjuka aliingia katika Little Sisters of St. Francis katika Kiwanda cha Nkokonjeru, na mnamo 21 Desemba 1975 alitangaza kuwa sista. Aliendelea na masomo yake na alijiandikisha kwenye mtihani wa O Level mwaka 1980 katika Saint Joseph’s Girls School, Nsambya, na baadaye akaendelea na A Levels katika Mount Saint Mary's College, Namagunga. Baada ya kuhitimu kutoka [[Chuo Kikuu cha Makerere]] mwaka 1988 akiwa na Shahada ya Tiba na Upasuaji, Najjuka akawa sister wa kwanza mkatoliki wa Kiafrika kuwa daktari upasuaji katika Afrika Mashariki na Kati. Aliendelea na mafunzo yake ya ndani ya hospitali (internship) katika Rubaga Hospital. Mnamo 1996, alisomea na kupata mafunzo ya upasuaji wa plastiki na urejeshaji katika Sri Ramachandra College, India. Pia ana Masters katika Usimamizi wa Huduma za Afya kutoka Uganda Martyrs University, Nkozi. == Kazi == Baada ya kufanya mafunzo ya ndani (internship) katika Rubaga Hospital, Najjuka alihudumu kama Medical Superintendent wa St. Francis Hospital, Nkokonjeru kwa kipindi cha miaka saba, kisha akaamua kurudi shule kuendeleza masomo yake. Baadaye alifanya kazi katika huduma za umma, tena katika Rubaga Hospital, na baadaye kama Medical Officer katika Tororo Hospital. Alihamishiwa Nsambya Hospital kama daktari wa upasuaji wa jumla na baadaye kuwa Kiongozi wa Idara ya Upasuaji. Pia alihudumu kama daktari wa upasuaji wa plastiki na Kiongozi wa Idara ya Upasuaji wa Plastiki na Urejeshaji katika Mbarara Regional Referral Hospital. Kitaaluma, Najjuka ni mwanachama wa Association of Surgeons of Uganda na amethibitishwa rasmi. Pia ni Fellow wa College of Surgeons, East Central and Southern Africa na Fellow wa International College of Surgeons.<ref>{{Rejea tovuti|title=Members & Fellows Directory – COSECSA|url=https://www.cosecsa.org/members-fellows-directory-2/|access-date=2022-04-04|language=en-US|archive-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925173243/https://www.cosecsa.org/members-fellows-directory-2/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:watawa]] [[Jamii:Wafransisko]] ijtbsyrjlq19vsn23w9mgmqhygjhl6p 0 227260 1540135 1521768 2026-05-11T08:08:19Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540135 wikitext text/x-wiki '''Naledi Nokukhanya Chirwa-Mpungose''' (aliyezaliwa [[Julai 22]], [[1993]]) ni [[mwanasiasa]] kutokea nchini [[Afrika Kusini]] na pia ni [[mwanaharakati]] wa zamani wa wanafunzi kutoka katika jimbo la [[Gauteng]]. Anawakilisha Wapigania Uhuru wa Kiuchumi (EFF) katika Bunge la Kitaifa. Chirwa-Mpungose aliwai kuwa mbunge wa Bunge la Kitaifa kati ya Mei [[2019]] na Juni [[2024]], na kabla ya hapo alihudumu kwa muda mfupi katika Baraza la Kitaifa la Mikoa kabla ya kuhamishiwa Bungeni kuchukua nafasi ya Mbuyiseni Ndlozi. Alipata umaarufu mkubwa kutokana na ushiriki wake katika maandamano ya wanafunzi ya #FeesMustFall katika Chuo Kikuu cha Pretoria kati ya [[2015]] na [[2016]], tukio lililomsaidia kujipatia hadhi ya kisiasa na kujitambulisha kama mlio wa vijana wa Afrika Kusini.<ref name="SunWorld">{{cite news|last1=Zwane|first1=Nokuthula|title=Naledi Chirwa: Voice of the voiceless|url=https://www.sowetanlive.co.za/sundayworld/news/2019-06-04-naledi-chirwa-voice-of-the-voiceless/|access-date=13 April 2020|newspaper=Sunday World|date=4 June 2019}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Naledi Nokukhanya Chirwa-Mpungose alizaliwa Julai 22, 1993, huko Vosloorus, [[East Rand]], [[Gauteng]]. Alilelewa na bibi yake katika eneo la Mamelodi, [[Pretoria]]. Akiwa na umri wa miaka 15, mnamo mwaka [[2009]], alihudumu kama naibu rais wa Chuo kikuu cha Tshwane North (TNC) cha Elimu na Mafunzo Zaidi (FET), ambacho sasa kinajulikana kama TNC TVET.<ref>{{cite web|title=Ms Naledi Nokukhanya Chirwa|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/36|website=Parliament of South Africa|access-date=19 June 2021|archive-date=2020-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200523205836/https://www.parliament.gov.za/person-details/36|url-status=dead}}</ref> Chirwa alisoma Chuo Kikuu cha Pretoria, ambapo alipata Shahada ya Sanaa pamoja na Shahada ya Heshima katika Tamthilia na Masomo ya Filamu. Kufikia mwaka wa 2019, alikuwa akifuatilia Shahada ya Uzamili ya Sanaa katika Tamthilia na Utendaji katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand, akionyesha azma yake ya kuendeleza taaluma yake ya sanaa na utendaji. == Maisha binafsi == Naledi Chirwa ameolewa tangu Oktoba 2022, na baada ya ndoa hiyo alibadilisha rasmi jina lake la ukoo alilokuwa akilitumia kwa muda wote. Ana watoto wawili; mtoto wa kwanza alizaliwa mnamo mwaka wa 2021, na mtoto wa pili alizaliwa mwaka wa 2023, jambo linaloonesha furaha na mshikamano wa familia yake. Familia ya Chirwa inaendelea kuishi kwa amani na mshikamano, huku akizingatia kuwa wazazi wake wawili wachangie katika malezi ya watoto wake na kuhakikisha mazingira ya upendo, msaada, na ustawi wa familia yanadumishwa kwa muda mrefu.<ref>{{Rejea tovuti|last=Goba|first=Thabiso|date=1 May 2024|title=Chirwa decided to work throughout pregnancy, it's not reflective of EFF policies: Malema|url=https://www.ewn.co.za/2024/05/01/chirwa-decided-to-work-throughout-pregnancy-its-not-reflective-of-eff-policies-malema|access-date=2024-06-16|website=EWN|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|date=2025-08-11|title='Mrs Naledi Nokukhanya Chirwa-Mpungose'|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/5463|access-date=2024-06-16|website=Parliament of the Republic of South Africa|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=Kahla|first=Cheryl|date=2022-11-03|title='Getting married for haters' – EFF's Naledi Chirwa ties the knot [PICS]|url=https://www.citizen.co.za/news/eff-naledi-chirwa-married-2022/|access-date=2023-01-03|website=The Citizen|language=en}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii: Waliozaliwa 1993]] [[Jamii: Watu walio hai]] [[Jamii: Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanasiasa wanawake Afrika Kusini]] 1nu26cunjywd7vak0anpebxyfeu2wxw 0 228014 1539988 1519917 2026-05-11T02:06:02Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539988 wikitext text/x-wiki '''Masefako Clarah Dikgale''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] ambaye alikuwa Mbunge wa Bunge la Taifa la Afrika Kusini kuanzia mwaka 2019 hadi 2023. Kabla ya hapo, alihudumu kama mjumbe wa kudumu katika Baraza la Kitaifa la Mikoa (National Council of Provinces) akiwakilisha Limpopo kuanzia mwaka 2009 hadi 2019. Dikgale ni mwanachama wa African National Congress (ANC)..<ref name="Parl">{{Rejea tovuti|title=Mrs Masefako Clarah Dikgale - Parliament of South Africa|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/45|access-date=2021-08-28|website=www.parliament.gov.za|archive-date=2021-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828230023/https://www.parliament.gov.za/person-details/45|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]] 8skcw7e8caztydnrxqya0rdxqf5kaz0 0 228344 1540195 1522326 2026-05-11T10:03:16Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540195 wikitext text/x-wiki '''Nolitha Ntobongwana''' (alizaliwa tarehe [[22 Oktoba]] [[1969]]) ni [[mwalimu]] na [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]]. Alihudumu kama mwenyekiti wa Kamati ya Kwingineko ya Kazi za Umma na Miundombinu katika Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini, pamoja na kuwa mbunge katika bunge hilo kuanzia mwaka [[2019]] hadi [[2024]]. Kabla ya hapo, Ntobongwana aliwahi pia kuhudumu katika Eastern Cape Provincial Legislature, akiwakilisha jimbo la [[Eastern Cape]]. == Usuli == Nolitha Ntobongwana alizaliwa tarehe 22 Oktoba 1969 huko Qumbu katika Mkoa wa zamani wa Cape (sasa sehemu ya Eastern Cape). Ana diploma ya ualimu wa sekondari pamoja na Shahada ya Biashara katika Uhasibu. Aidha, alipata Shahada ya Uzamili katika Utawala wa Umma kutoka University of Fort Hare. Katika harakati za kisiasa na kijamii, ameshika nyadhifa mbalimbali, zikiwemo naibu katibu wa South African Democratic Teachers Union (SADTU) tawi la Qumbu; katibu wa tawi la Maqhutyana la [[African National Congress]] (ANC) katika eneo la Mhlontlo; mweka hazina wa ANC katika eneo la OR Tambo; pamoja na mratibu na baadaye katibu wa mkoa wa ANC Women's League katika Eastern Cape.<ref name="Parl">{{Rejea tovuti|title=Ms Nolitha Ntobongwana - Parliament of South Africa|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/287|access-date=2021-09-30|website=www.parliament.gov.za}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ntobongwana pia aliwahi kuwa [[diwani]] wa ANC katika Manispaa ya Mtaa wa Mhlontlo kuanzia [[2006]] hadi [[2011]], na baadaye diwani katika Manispaa ya Wilaya ya OR Tambo kuanzia 2011 hadi [[2015]], ambapo pia alikuwa mjumbe mkuu wa baraza hilo. Aidha, aliwahi kuhudumu katika Bunge la Mkoa wa Rasi ya Mashariki kama mwakilishi wa ANC. == Kazi ya Bunge == Nolitha Ntobongwana alichaguliwa kuwa Mbunge katika uchaguzi mkuu wa 2019 kupitia orodha ya African National Congress (ANC) kutoka jimbo la Eastern Cape.<ref>{{Rejea tovuti|title=SEE: These are the people who will represent you in Parliament, provincial legislatures|url=https://www.news24.com/news24/Elections/News/see-these-are-the-people-who-will-represent-you-in-parliament-provincial-legislatures-20190515|access-date=2021-09-30|website=News24|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|last=News|first=Eyewitness|title=Who's nominated for the National Assembly & provincial legislatures?|url=https://ewn.co.za/2019/05/15/who-s-nominated-for-the-national-assembly-and-provincial-legislatures|access-date=2021-09-30|website=ewn.co.za|language=en}}</ref> Akiwa bungeni, alihudumu kama Mwenyekiti wa Kamati ya Kwingineko ya Kazi za Umma na Miundombinu katika Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Election of Chairperson {{!}} PMG|url=https://pmg.org.za/committee-meeting/28620/|access-date=2021-09-30|website=pmg.org.za|language=en}}</ref> Hata hivyo, hakugombea tena katika uchaguzi mkuu wa 2024 na hivyo akaondoka rasmi bungeni baada ya kumalizika kwa muhula wake.<ref>{{Rejea tovuti|title=The ANC`s candidate lists for the 2024 elections - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb|url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-candidate-lists-for-the-2024-elections|access-date=2024-12-04|website=www.politicsweb.co.za|language=en}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} [[Jamii: Waliozaliwa 1969]] [[Jamii: Watu walio hai]] [[Jamii: Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanaharakati wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanasiasa wanawake Afrika Kusini]] lovu6e7xr7ej5ymvkndrn3x7y22l4lw 0 228927 1539941 1518304 2026-05-10T21:52:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539941 wikitext text/x-wiki '''Lizzie Fikelephi Shabalala''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] ambaye amekuwa Mbunge wa Bunge la Taifa kwa tiketi ya chama cha African National Congress (ANC).<ref>{{Rejea tovuti|title=Ms Lizzie Fikelephi Shabalala - Parliament of South Africa|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/323|access-date=2021-09-15|website=www.parliament.gov.za}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] ll270429cmor625at6r8lm8qt4tjvjd 0 229018 1539968 1506987 2026-05-11T01:11:58Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539968 wikitext text/x-wiki '''Marie Elizabeth Sukers''' (alizaliwa [[18 Juni]] [[1972]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] kutoka jimbo la Western Cape. Alihudumu kama Mbunge wa Bunge la Taifa la Afrika Kusini kwa tiketi ya chama cha African Christian Democratic Party kuanzia Mei 2019 hadi Mei 2024.<ref name="Parl">{{cite web|title=Ms Marie Elizabeth Sukers|url=https://www.parliament.gov.za/person-details/351|website=Parliament of South Africa|access-date=15 September 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] h746key8skh8diwqh11x5a1zf0yme6h 0 230801 1539750 1515942 2026-05-10T13:46:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539750 wikitext text/x-wiki '''Josephine Stephenson''' (amezaliwa 1990) ni mtunzi wa muziki, mpangaji wa muziki, mwimbaji na mpiga ala wa [[Kifaransa]]-[[Uingereza]] anayefanya kazi katika mitindo mbalimbali ya muziki.<ref name="opera lille">{{cite web|date=4 October 2019|title=What does it mean to be a composer today?|url=[https://www.gramophone.co.uk/features/article/what-does-it-mean-to-be-a-composer-today|website=Gramophone|language=en}}](https://www.gramophone.co.uk/features/article/what-does-it-mean-to-be-a-composer-today|website=Gramophone|language=en}})</ref> == Maisha ya awali na elimu == Stephenson alijifunza kupiga cello na piano akiwa mtoto, na akiwa kijana alihudhuria Maîtrise de Radio France (shule ya kwaya ya Radio France).<ref name="maison">{{cite web|last=Christian|first=Wasselin|date=15 March 2016|title=C'EST ELLE, JOSÉPHINE|url=[https://www.maisondelaradio.fr/article/cetait-elle|website=Maison](https://www.maisondelaradio.fr/article/cetait-elle|website=Maison) de la Radio|language=fr}}</ref> Baada ya kusoma kwa muda mfupi falsafa katika Chuo cha Sorbonne huko Paris,<ref name="brittensinfonia">{{Rejea tovuti|url=[https://brittensinfonia.com/2019/06/11/josephine-stephenson-on-composition/|title=Josephine](https://brittensinfonia.com/2019/06/11/josephine-stephenson-on-composition/|title=Josephine) Stephenson on composition|date=6 November 2019|website=Brittensinfonia.com|access-date=10 October 2020}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> alihamia Uingereza ambako alisoma katika Clare College, Cambridge ya [[University of Cambridge]] kama mwanafunzi wa kwaya (*choral scholar*) na kupata shahada ya muziki. Baadaye alipata shahada ya uzamili katika utunzi wa muziki kutoka Royal College of Music, ambapo alisoma chini ya Kenneth Hesketh.<ref>{{Rejea tovuti|date=2017-03-06|title=Josephine Stephenson|url=[https://britishmusiccollection.org.uk/composer/josephine-stephenson|access-date=2020-07-06|website=British](https://britishmusiccollection.org.uk/composer/josephine-stephenson|access-date=2020-07-06|website=British) Music Collection|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kuanzia 2017 hadi 2019 alikuwa mtunzi katika programu ya “Writing The Future” ya London Sinfonietta.<ref>{{Rejea tovuti|title=Writing the Future|url=[https://londonsinfonietta.org.uk/new-music/writing-future|access-date=2020-07-06|website=London](https://londonsinfonietta.org.uk/new-music/writing-future|access-date=2020-07-06|website=London) Sinfonietta|language=en}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1990|}} [[Jamii:Wanawake wa Ufaransa]] a5lx0fo66bbhpdg028xv6gkl6697wek 0 230879 1539744 1513287 2026-05-10T13:07:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539744 wikitext text/x-wiki '''John Affleck''' (12 Februari 1710 – 17 Februari 1776) alikuwa mwanasiasa wa Tory wa [[Uingereza]] aliyekuwa mbunge katika House of Commons kati ya mwaka 1743 na 1761. [[File:Dalham Hall - geograph.org.uk - 949686.jpg|thumb|Dalham Hall, Suffolk]] Affleck alikuwa mtoto wa pili na wa kwanza kuishi wa Gilbert Affleck wa Dalham Hall, Suffolk na mkewe Anna Dolben, binti wa John Dolben. Ndugu yake mdogo alikuwa Sir Edmund Affleck, 1st Baronet. Alipata elimu katika Westminster School (1722), Christ Church, Oxford (1727) na alisomea sheria katika Inner Temple (1728).<ref name=HOP>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1715-1754/member/affleck-john-1710-76|title=AFFLECK, John (1710-76), of Dalham Hall, Suff.|publisher=History of Parliament Online|accessdate=24 Februari 2018}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1710|1776}} [[Jamii:Wanasiasa wa Uingereza]] i76307cxr8z2q0srfde7wnfm8khiqy4 0 230900 1539986 1519898 2026-05-11T02:01:30Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539986 wikitext text/x-wiki '''María Luisa Ross Landa''' (14 Agosti 1887 – 12 Juni 1945) alikuwa mwandishi wa kifeministi, mwandishi wa habari, mwalimu, mwigizaji na mtumishi wa umma wa [[Meksiko]]. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa redio ya kitamaduni nchini Meksiko, na mkurugenzi wa kwanza wa [[Radio Educación]]. ==Maisha ya awali== María Luisa Ross Landa alizaliwa [[Pachuca]], Hidalgo tarehe 14 Agosti 1887, ila baadhi ya vyanzo hutaja mahali pa kuzaliwa kuwa [[Tulancingo]].<ref name=elem>{{Rejea tovuti |url=[http://www.elem.mx/autor/datos/958](http://www.elem.mx/autor/datos/958) |title=María Luisa Ross Landa |website=[[Enciclopedia de la literatura en México]] |publisher=[[Secretariat of Culture]] |language=es |access-date=2022-09-28}}</ref><ref name=participación>{{Cite thesis |url=[https://repositorio.unam.mx/contenidos/la-participacion-femenina-en-el-periodismo-nacional-durante-la-revolucion-mexicana-1910-1917-71209](https://repositorio.unam.mx/contenidos/la-participacion-femenina-en-el-periodismo-nacional-durante-la-revolucion-mexicana-1910-1917-71209) |title=La participación femenina en el periodismo nacional durante la Revolución Mexicana (1910–1917) |trans-title=Ushiriki wa wanawake katika uandishi wa habari wa kitaifa wakati wa Mapinduzi ya Meksiko (1910–1917) |first=Elvira Laura |last=Hernández Carballido |publisher=[[National Autonomous University of Mexico]] |pages=70–72 |language=es |date=2003 |access-date=2022-09-29 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hata hivyo, nyaraka alizosaini kama mtumishi wa serikali ya shirikisho pamoja na cheti chake cha kifo zinaonyesha Pachuca.<ref name="Mendiola 9–10">{{Cite thesis |url=[https://uh-ir.tdl.org/bitstream/handle/10657/1102/MENDIOLA-DISSERTATION-2014.pdf](https://uh-ir.tdl.org/bitstream/handle/10657/1102/MENDIOLA-DISSERTATION-2014.pdf) |title=María Luisa Ross en la historia hispana de Estados Unidos |trans-title=María Luisa Ross katika historia ya Kihispania ya Marekani |first=Maria D. |last=Mendiola |publisher=[[University of Houston]] |pages=9–10 |language=es |date=Mei 2014 |access-date=2022-09-28}}</ref> Baadhi ya vyanzo pia hutaja mwaka wa kuzaliwa kuwa 1891.<ref name=Revoluciones>{{Rejea kitabu |url=[https://www.uaeh.edu.mx/investigacion/productos/6824/2013libro-revoluciones-.pdf](https://www.uaeh.edu.mx/investigacion/productos/6824/2013libro-revoluciones-.pdf) |title=2010–1910–1810 Revoluciones femeninas |chapter=María Luisa Ross Landa: mujer de discurso perfecto que logró cautivar a una ciudad y a un beso |trans-chapter=María Luisa Ross Landa: Mwanamke mwenye hotuba kamilifu aliyefaulu kuuteka mji na busu |first=Rosalinda |last=Sandoval Orihuela |publisher=[[Universidad Autónoma del Estado de Hidalgo]] |isbn=9786074823080 |pages=117–128 |language=es |date=2013 |access-date=2022-09-28}}</ref>}} Alikuwa binti wa Alejandro Ross, daktari wa kijeshi wa asili ya Uskoti, na Elena Landa, mkaguzi wa shule mwenye asili ya Kihispania. Baba yake alikuwa naibu mkurugenzi wa [[General Hospital of Mexico]], mkurugenzi wa Hospitali Kuu ya Pachuca, na alikuwa na uhusiano na serikali ya [[Porfirio Díaz]]. Mama yake alikuwa mkaguzi katika Shule ya Sekondari ya Taifa ya Wasichana huko Pachuca. Hadhi ya kijamii ya familia yao ilimwezesha María Luisa kupata elimu bora ya binafsi, jambo ambalo lilikuwa nadra kwa wanawake wengi wakati huo. Walimu wake walimhamasisha kufuata taaluma ya kitaaluma.<ref name=participación/><ref name="Mendiola 9–10"/> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwandishi}} {{BD|1887|1945}} [[Jamii:Waandishi wa Mexiko]] [[Jamii:Wanawake wa Mexiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Mexiko]] 2tjut67l2q3j1z52905d84dqhjhk25o 0 230903 1539979 1519730 2026-05-11T01:40:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539979 wikitext text/x-wiki '''Martha Fernanda Sánchez Soler''' (amezaliwa 1941) ni mwanasosholojia na mwanaharakati wa [[Meksiko]]. Yeye ni rais wa [[Movimiento Migrante Mesoamericano]] (MMM), harakati iliyoanzishwa mwaka 2006 ambayo inalenga kuwasaidia akina mama wa wahamiaji waliopotea kuwatafuta wapendwa wao kwa kusafiri kwa msafara kwa siku kadhaa kupitia njia ambazo wahamiaji hupitia wanaposafiri kutoka nchi zao kuelekea Marekani.{{sfn|Ávila|2015|p=895}}{{sfn|Chávez|2015|p=39}} Mwaka 2016, alitajwa miongoni mwa wanawake tisa wa Amerika ya Kusini waliotia moyo na kuwa na ushawishi katika orodha ya [[BBC]] ya [[100 Women (BBC)|''100 Women'']].{{sfn|''BBC''|2016}}{{sfn|''BBC Mundo''|2016}} ==Maisha ya awali== Sánchez Soler alizaliwa katika [[Montauban]], Ufaransa mwaka 1941, akiwa mtoto wa wakimbizi waliokuwa wakikimbia utawala wa [[Francoist Spain]].<ref>{{Rejea tovuti |date=2018-07-23 |title=¿Conoces a Marta Sanchez Soler? |url=[https://blog.edufors.com/2018/07/23/conoces-a-marta-sanchez-soler/](https://blog.edufors.com/2018/07/23/conoces-a-marta-sanchez-soler/) |access-date=2025-10-03 |website=Instituto Superior De Educación E Innovación en Responsabilidad Social |language=es }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alikulia nchini Meksiko na baadaye alikamilisha masomo yake ya chuo kikuu nchini Marekani,{{sfn|Maurer|Sälzer|2015|p=8}} akisomea sayansi ya jamii katika [[San Diego State University]] ya California.{{sfn|''Revista Líder Empresarial''|2016}} Mume wake wa pili, José Jacques y Medina, alikuwa mwanaharakati wa wanafunzi aliyekimbilia Marekani ili kuepuka kukamatwa kutokana na kushiriki maandamano wakati wa [[Mexican Student Movement of 1968]].{{sfn|Maurer|Sälzer|2015|p=8}}{{sfn|Marlo|2013}} == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1941|}} [[Jamii:Wanasosholojia wa Meksiko]] [[Jamii:Wanaharakati wa Mexiko]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] 0qrxf2ouby0wo9fpf4rliqehr8ry4qc 0 230921 1539965 1519374 2026-05-11T00:46:12Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539965 wikitext text/x-wiki '''Margarita Bravo Hollis''' (10 Juni 1911 – 13 Desemba 2011) alikuwa mtaalamu wa vimelea (parasitologist) wa [[Meksiko]]. Alikuwa Mshirika wa Guggenheim mwaka 1955 na mtaalamu wa [[helminthology]] (sayansi ya minyoo ya vimelea). Alifanya kazi katika [[National Autonomous University of Mexico]] (UNAM) kama mtafiti na mwalimu, na alisimamia utafiti wa helmintholojia wa UNAM kama mkurugenzi wa Mkusanyiko wa Helminthology wa Taasisi ya Biolojia na pia alikuwa mshirika katika uanzishaji wa Maabara ya Helminthology. ==Wasifu== Margarita Bravo Hollis alizaliwa tarehe 10 Juni 1911 katika eneo la [[Mixcoac]], wakati huo likiwa sehemu ya [[Mexican Federal District]] tofauti na [[Mexico City]].Dada yake alikuwa mwanabotania maarufu [[Helia Bravo Hollis]].<ref>{{Rejea tovuti |title=Helia Bravo Hollis |url=[https://www.biodiversidad.gob.mx/biodiversidad/curiosos/helia-bravo-hollis](https://www.biodiversidad.gob.mx/biodiversidad/curiosos/helia-bravo-hollis) |access-date=2024-09-29 |website=Biodiversidad Mexicana |language=es }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alijiunga na Taasisi ya Biolojia ya [[National Autonomous University of Mexico]] (UNAM) katika miaka ya 1930,{{efn|Vyanzo vinatofautiana kuhusu mwaka aliojiunga; Lamothe-Argumedo anataja 1932,<ref name="ibunam" /> wakati ''Reports of the Secretary and Treasurer'' inataja 1931. Ambapo alianza kazi kama msaidizi wa utafiti na baadaye akawa mtafiti mkuu.<ref name="ibunam" /> Alipandishwa cheo kuwa profesa mwaka 1947, kabla ya kupata shahada ya uzamili katika sayansi kutoka UNAM mwaka 1949. Mwaka 1955, alipewa ufadhili wa [[Guggenheim Fellowship]]<ref>{{Rejea tovuti |title=Margarita Bravo Hollis |url=[https://www.gf.org/fellows/margarita-bravo-hollis/](https://www.gf.org/fellows/margarita-bravo-hollis/) |access-date=2024-09-28 |website=John Simon Guggenheim Memorial Foundation |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kwa “utafiti wa vimelea aina ya [[trematode]] katika samaki”; alifanya kazi chini ya Harold W. Manter katika Chuo Kikuu cha Nebraska.<ref name="ibunam" /> Aliporudi UNAM, alihudumu kama mkurugenzi wa Mkusanyiko wa Helminthology wa Taasisi ya Biolojia kuanzia 1960 hadi 1980, na alichapisha katalogi ya mkusanyiko huo mwaka 1973.<ref name="ibunam" /> Alitunukiwa Medali ya Heshima ya Chuo Kikuu cha UNAM mwaka 1981 kutokana na miaka yake zaidi ya 50 ya kazi.<ref name="ibunam" /> Pia alifundisha zoolojia ya wanyama wasio na uti wa mgongo na mbinu za maabara katika Kitivo cha Sayansi cha UNAM.<ref name="ibunam" /> Akiwa amechapisha angalau utafiti mmoja kila mwaka kwa karibu miongo sita,<ref name="redalyc">{{Rejea jarida |last=Lamothe Argumedo |first=Rafael |date=1991 |title=Semblanza de la Maestra en Ciencias Margarita Bravo-Hollis |url=[https://www.redalyc.org/pdf/458/45862101.pdf](https://www.redalyc.org/pdf/458/45862101.pdf) |journal=Anales del Instituto de Biología serie Zoología |language=es |volume=62 |issue=1}}</ref> alistaafu mwaka 1992.<ref name="ibunam" /> Kitaaluma, alibobea katika [[monogenea]] pamoja na utafiti wake kuhusu aina nyingine za minyoo ya vimelea.<ref name="ibunam" /> Utafiti wake ulisababisha machapisho 96, pamoja na kutambuliwa kwa familia moja na spishi 105 mpya za minyoo ya vimelea. Moja ya spishi hizo, ''[[Pseudobivagina aniversaria]]'', iliitwa kwa heshima ya miaka 50 ya Taasisi ya Biolojia mwaka 1979.<ref name="ibunam" /><ref name="redalyc" /> Mwaka 1970 alitunukiwa toleo maalum la jarida la Annals of the Institute of Biology (Zoology series).<ref name="ibunam" /> Pia genera tano na spishi 27 zilipewa majina kwa heshima yake.<ref name="ibunam" /> Pamoja na mwalimu wake {{ill|Eduardo Caballero y Caballero|species}}, alisaidia kuifanya Maabara ya Helminthology ya UNAM kuwa “moja ya vituo vinavyoongoza vya utafiti wa taaluma hii Amerika ya Kusini”.<ref name="ibunam" /> Marcos Rafael Lamothe-Argumedo alimuelezea kama “moja ya nguzo za helminthology nchini Meksiko”.<ref name="ibunam" /> Alifariki tarehe 13 Desemba 2011 mjini Mexico City akiwa na umri wa miaka 100.<ref name="ibunam" /> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasayansi}} {{BD|1911|2011}} [[Jamii:Wanabiolojia wa Meksiko]] [[Jamii:Wanawake wa Meksiko]] i58iurqqj96gsxopz867pc3bpn47x75 0 230953 1540302 1514325 2026-05-11T11:58:51Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540302 wikitext text/x-wiki '''Oxana Vasilievna Kharissova''' (amezaliwa mwaka 1969) ni mwananasayansi wa nanoteknolojia kutoka [[Ukraini|Ukraine]] na [[Meksiko|Mexico]] anayejishughulisha na tafiti za usanisi na umumunyifu wa nanopartikeli.<ref name="apasionada">{{citation|url=[https://www.uanl.mx/noticias/oxana-vasilievna-una-apasionada-de-la-nanociencia/|title=Oxana](https://www.uanl.mx/noticias/oxana-vasilievna-una-apasionada-de-la-nanociencia/|title=Oxana) Vasilievna, una apasionada de la nanociencia|date=13 July 2018|publisher=Autonomous University of Nuevo León|access-date=2023-02-08}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ni profesa na mtafiti katika Kitivo cha Sayansi za Fizikia na Hisabati katika Chuo Kikuu Huria cha Nuevo León (UANL).<ref name="uanl">{{citation|url=[https://www.uanl.mx/investigadores/oxana-vasilievna-kharissova/|title=Oxana](https://www.uanl.mx/investigadores/oxana-vasilievna-kharissova/|title=Oxana) Vasilievna Kharissova|work=Researchers|publisher=Autonomous University of Nuevo León|access-date=2023-02-08}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Elimu na taaluma == Kharissova alizaliwa mwaka 1969 nchini Ukraine, wakati huo ikiwa sehemu ya Umoja wa Kisovyeti.<ref name="achh">{{citation|contribution-url=[https://books.google.com/books?id=BF4tEAAAQBAJ&pg=PR7|contribution=About](https://books.google.com/books?id=BF4tEAAAQBAJ&pg=PR7|contribution=About) the Editors|page=vii|title=All-carbon Composites and Hybrids|editor1-first=Oxana V.|editor1-last=Kharissova|editor2-first=Boris|editor2-last=Kharissov|publisher=Royal Society of Chemistry|year=2021|isbn=9781839161766}}</ref> Alipata shahada ya kwanza katika jiokemia mwaka 1993 na shahada ya uzamili katika kristalografia mwaka 1994, zote kutoka Chuo Kikuu cha Jimbo la Moscow.<ref name="apasionada" /> Mwaka 1995 alihamia Mexico na baadaye akapata uraia wa nchi hiyo.<ref name="achh" /> Alipata shahada ya uzamivu (Ph.D.) katika sayansi ya nyenzo mwaka 2001 kutoka Chuo Kikuu Huria cha Nuevo León, ambako pia anafanya kazi kama profesa na mtafiti.<ref name="apasionada" /> == Vitabu == Kharissova ameshiriki kuandika au kuhariri vitabu kadhaa, vikiwemo: * ''Handbook of Less-Common Nanostructures'' (pamoja na Boris I. Kharisov na Ubaldo Ortiz-Mendez, CRC Press, 2012) * ''Solubilization and Dispersion of Carbon Nanotubes'' (pamoja na Boris I. Kharisov, Springer, 2017) * ''Carbon Allotropes: Metal-Complex Chemistry, Properties and Applications'' (pamoja na Boris I. Kharisov, Springer, 2019)<ref name="ca">{{citation| last = Sharma | first = Geeta | date = August 2020 | doi = 10.1557/mrs.2020.220 | issue = 8 | journal = MRS Bulletin | pages = 678 | title = Review of ''Carbon Allotropes'' | volume = 45| s2cid = 225383826 | doi-access = free }}</ref> == Tuzo na utambuzi == Kharissova ni mwanachama wa Chuo cha Sayansi cha Mexico tangu mwaka 2010.<ref name="amc">{{citation|url=[https://www.amc.mx/amc/membresia/INGENIERIA2022.pdf|title=Engineering](https://www.amc.mx/amc/membresia/INGENIERIA2022.pdf|title=Engineering) section members|publisher=Mexican Academy of Sciences|year=2022|access-date=2023-02-08}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="uanl" /> Mwaka 2017, Chuo Kikuu Huria cha Nuevo León kilimtunuku tuzo ya “Flama, Vida y Mujer” katika eneo la ufundishaji na utafiti.<ref name="fvm">{{citation|url=[http://revista-equidad.com/?p=47538|title=Entrega](http://revista-equidad.com/?p=47538|title=Entrega) Rector de UANL reconocimiento "Flama, Vida y Mujer"|date=9 March 2017|journal=Revista Equidad|first=Joanna|last=Garcia|access-date=2023-02-08}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{DEFAULTSORT:Kharissova, Oxana}} {{BD|1949|}} 3qcf2pannsuz8yz8r2gf1zvbcz8fbno 0 231175 1539754 1522850 2026-05-10T14:02:44Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539754 wikitext text/x-wiki '''Ju''' (alizaliwa '''Tin Tin Win'''; 20 Septemba 1958) ni mwandishi wa riwaya kutoka [[Myanmar]],<ref name="ytp">{{cite news|url=[http://www.yatanarpon.com.mm/entertainment/book/author_bio/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%E1%80%B8|title=ဂျူး|date=25](http://www.yatanarpon.com.mm/entertainment/book/author_bio/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%E1%80%B8|title=ဂျူး|date=25) Machi 2011|work=Yatanarpon|language=Burmese|access-date=17 Julai 2015|archive-url=[https://archive.today/20161219130311/http://www.yatanarpon.com.mm/entertainment/book/author_bio/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%E1%80%B8|archive-date=19](https://archive.today/20161219130311/http://www.yatanarpon.com.mm/entertainment/book/author_bio/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%E1%80%B8|archive-date=19) Desemba 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=[http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/6834-50-years-of-good-literature-lost.html|title=50](http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/6834-50-years-of-good-literature-lost.html|title=50) outstanding Myanmar women|date=10 Juni 2013|work=Myanmar Times|access-date=17 Julai 2015}}</ref> anayejulikana kwa wahusika wake wa kike wenye nguvu na akili. == Maisha ya awali na elimu == Ju alizaliwa tarehe 20 Septemba 1958 katika Yenangyaung.<ref name="Ju">{{cite web|url=[https://magwayauthors.blogspot.com/search/label/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%20%E1%80%B8|title=Collections](https://magwayauthors.blogspot.com/search/label/%E1%80%82%E1%80%BA%E1%80%B4%20%E1%80%B8|title=Collections) of Magway's Art and Science|date=1 Julai 2012|access-date=25 Mei 2013}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ni mtoto wa tatu kati ya watoto sita wa U Thaung na Daw Nyein. Alihitimu elimu ya sekondari katika shule ya Yenangyaung mwaka 1975 na baadaye akapata shahada ya MBBS kutoka Taasisi ya Tiba, Mandalay mwaka 1983.<ref name="Ju" /> == Kazi == Licha ya kuwa na shauku kubwa ya uandishi, kwa ushawishi wa mama yake alichagua kusomea udaktari katika Taasisi ya Tiba, Mandalay.<ref name="ytp"/> Alianza kuandika alipokuwa bado mwanafunzi wa udaktari katika University of Medicine, Mandalay, na hadithi yake ya kwanza fupi ({{lang|my|ရာဇဝင်ထဲမှာမောင့်ကိုထားရစ်ခဲ့}}) ilichapishwa mwaka 1979. Kazi yake ya uandishi ilianza kushika kasi mwishoni mwa miaka ya 1980, baada ya kuchapishwa kwa riwaya yake ya kwanza, ''Remembrance'' ({{lang|my|အမှတ်တရ}}) mwaka 1987.<ref name="ytp"/><ref name="irr">{{cite news|url=[http://www2.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3225|title=Burma's](http://www2.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3225|title=Burma's) Influential Figures|date=Desemba 2003|work=The Irrawaddy|access-date=17 Julai 2015|archive-date=21 Julai 2015|archive-url=[https://web.archive.org/web/20150721042142/http://www2.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3225|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20150721042142/http://www2.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3225|url-status=dead}})</ref> Riwaya hiyo iliyouzwa sana ilisababisha mjadala kutokana na kuunga mkono falsafa ya uwepo (existentialism) ya Magharibi na kuonyesha mahusiano ya wenzi wanaoishi pamoja bila ndoa.<ref name="irr"/><ref name="Ju1">{{cite web|url=[https://sites.google.com/site/thingsmyanmar/selected-myanmar-short-stories|title=Selected](https://sites.google.com/site/thingsmyanmar/selected-myanmar-short-stories|title=Selected) Myanmar Short Stories|author=Thanegi|year=2008|access-date=20 Mei 2013}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwandishi}} {{BD|1958|}} [[Jamii:Waandishi wa Myanmar]] csjuccr8bbj9skrl0b9evm77hqejj7g 0 231304 1539938 1527542 2026-05-10T21:43:38Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539938 wikitext text/x-wiki '''Lior Rosner''' ni mtunzi wa [[muziki]] wa [[filamu]], televisheni na muziki wa klasiki, pamoja na kuwa kondakta mzaliwa wa [[Israeli|Israel]].<ref name=":1">{{Rejea tovuti |title=Lior Rosner |access-date=16 Machi 2026 |url= https://www.wisemusicclassical.com/composer/4937/Lior-Rosner/}}</ref> Rosner alitunga muziki wa utambulisho wa kipindi cha ''[[The Ellen DeGeneres Show]]''. Aliteuliwa kuwania tuzo ya [[International Film Music Critics Association]] (IFMCA) kupitia wimbo wa "They’ll Remember You," ambao ni onyesho la kwaya na okestra lililotumika mwishoni mwa filamu ya [[Valkyrie (film)|''Valkyrie'']]. == Maisha ya Awali == Rosner alizaliwa nchini Israel na kuhitimu shahada ya utungaji wa muziki na nadharia kutoka chuo cha [[Jerusalem Academy of Music and Dance]]. Alihamia [[Los Angeles]], [[Marekani]], ambapo aliendelea na masomo ya muziki katika chuo cha [[UCLA]], na masomo ya uongozaji okestra katika chuo cha [[USC Thornton School of Music]]. Kazi yake ya utungaji wa muziki wa filamu ilianzia katika kampuni ya [[Fox Entertainment Group]], ambapo alitunga muziki kwa zaidi ya vipindi 200 vya watoto na filamu mbalimbali. Baada ya hapo, alijitegemea na kutunga muziki kwa ajili ya [[Disney/ABC Television Group]].<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Exclusive Interview – Composer Lior Rosner discusses his scores to Will & Grace, Sugar Plum on the Run and more|url=https://www.flickeringmyth.com/2019/11/exclusive-interview-composer-lior-rosner-discusses-his-scores-to-will-grace-sugar-plum-on-the-run-and-more/|date=2019-11-06|website=Flickering Myth|language=en-US|access-date=2020-04-04}}</ref> == Kazi za Filamu na Televisheni == Lior Rosner amechangia katika utungaji na upangaji wa muziki kwenye filamu nyingi maarufu, zikiwemo ''[[X-Men: Days of Future Past]]'', ''[[Valkyrie (filamu)|Valkyrie]]'', ''[[Little Fockers]]'', na ''[[The Losers (filamu ya 2010)|The Losers]]''. Wimbo wake wa kwaya, "They’ll Remember You," uliotumiwa kwenye filamu ya ''Valkyrie'' iliyoigizwa na [[Tom Cruise]], uliteuliwa kuwania tuzo ya [[World Soundtrack Award]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.thatmomentin.com/composer-lior-rosner-interview/|title=Interview: Composer Lior Rosner on NBC's 'Will and Grace' and Sony Music's 'Sugar Plum on the Run'|date=2019-11-06|website=That Moment In|language=en-US|access-date=2020-04-04}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=2008 IFMCA Awards |access-date=16 Machi 2026 |url= https://filmmusiccritics.org/awards-archive/2008-ifmca-awards/}}</ref> Katika televisheni, amefanya kazi kwenye mfululizo wa Netflix wa ''Q-Force'', ''[[AJ and the Queen]]'',<ref>{{Rejea tovuti|title=Lior Rosner Scoring Netflix's 'AJ and the Queen'|url=https://filmmusicreporter.com/2019/04/28/lior-rosner-scoring-netflixs-aj-and-the-queen/|access-date=2020-04-04}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Composer Lior Rosner on Scoring the New RuPaul Series 'AJ and the Queen'|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/composer-lior-rosner-on-scoring-the-new-rupaul-series-aj-and-the-queen/|date=2020-01-10|website=What's on Netflix|access-date=2020-04-04}}</ref> na msimu mpya wa ''[[Will & Grace]]'' wa NBC,<ref>{{Rejea tovuti|title=BWW Interview: Composer Lior Rosner Talks Will and Grace and Sugar Plum on the Run|url=https://www.broadwayworld.com/bwwtv/article/BWW-Interview-Composer-Lior-Rosner-Talks-Will-and-Grace-and-Sugar-Plum-on-the-Run-20191107|last=Yunis|first=Brooke|website=BroadwayWorld.com|access-date=2020-04-04}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title="Will and Grace" Composer Lior Rosner Discusses Scoring the Hit NBC Show and More|url=https://www.tvovermind.com/will-and-grace-composer-lior-rosner-discusses-scoring-the-hit-nbc-show-and-more/|last=Moore|first=Dan|date=2019-12-04|website=TVOvermind|access-date=2020-04-04}}</ref> ambapo aliboresha muziki wa utambulisho wa kipindi hicho na kupata tuzo kadhaa za [[ASCAP]]. Pia alitunga muziki wa ''The History of Comedy'' ya CNN na ''[[Battle Creek (TV series)|Battle Creek]]''. Rosner pia alitunga kazi ya okestra iitwayo ''Sugar Plum on the Run'', iliyotolewa na Sony Classical, ambayo inashirikisha okestra ya [[Royal Philharmonic Orchestra]] na usimulizi wa [[Jeremy Irons]].<ref>{{Rejea tovuti |title=Sugar Plum On The Run |work=sonyclassical.com |access-date=16 Machi 2026 |url= https://www.sonyclassical.com/news/news-details/sugar-plum-on-the-run-jeremy-irons-narrates-a-new-nutcracker-story-with-music-by-lior-rosner}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=‘Sugar Plum on the Run’ Musical Holiday Story - Classical KUSC |work=Classical KUSC |access-date=16 Machi 2026 |url= https://www.kusc.org/articles/sugar-plum-on-the-run-musical-holiday-story}}</ref> == Michezo ya Video na Matangazo == Rosner aliandika muziki wa michezo ya video ya Sony kama vile ''SOCOM Fireteam Bravo 3'' na ''Syphon Filter: Dark Mirror''. Aidha, amehusika katika kutengeneza muziki wa vionjo (trailers) vya filamu na mfululizo maarufu kama ''[[Game of Thrones]]'', ''[[The Imitation Game]]'', ''[[Paddington (film)|Paddington]]'', ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2]]'', na ''[[Toy Story 3]]''. Vilevile, ametengeneza muziki wa matangazo ya biashara kwa kampuni kubwa kama [[Mercedes-Benz]], [[Campari]], na Hitachi. == Muziki wa Klasiki == Mbali na kazi za filamu, Rosner anaendelea kutunga muziki wa klasiki. Albamu yake ya hivi karibuni, ''Awake and Dream'', inashirikisha mwimbaji wa soprano Janai Brugger na okestra ya [[Hollywood Studio Symphony]]. Kazi zake zimekuwa zikichezwa mubashara na vikundi kama Armadillo String Quartet na Kaleidoscope Orchestra. == Marejeo == {{reflist}} [[Jamii:Waliozaliwa Israel]] [[Jamii:Watunzi wa muziki wa filamu]] [[Jamii:Watu walioishi Los Angeles]] 2jnubacage9mei8y6d0p4b96jblum8g 0 231462 1539782 1531106 2026-05-10T16:00:29Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539782 wikitext text/x-wiki '''Kedar Prasad Chalise''' ni jaji wa Nepal, Kwa sasa ni jaji wa mahakama ya juu ya Nepal.<ref>{{cite web |title=माननीय न्यायाधीश श्री केदारप्रसाद चालिसे |url=http://supremecourt.gov.np/pages/cv_justices/kedar.html |website=supremecourt.gov.np |accessdate=29 December 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=सर्वोच्च अदालत नेपाल |url=http://www.supremecourt.gov.np/web/justices |website=www.supremecourt.gov.np |accessdate=29 December 2018 |archive-date=2019-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119130436/http://www.supremecourt.gov.np/web/justices |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Nepal appoints 11 justices at Supreme Court - Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2016-08/01/c_135555602.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229171525/http://www.xinhuanet.com/english/2016-08/01/c_135555602.htm |url-status=dead |archive-date=December 29, 2018 |website=www.xinhuanet.com |accessdate=29 December 2018}}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-mtu}} [[jamii:watu walio hai]] [[jamii:watu wa Nepal]] kcexpmefi8thyp0us0i1xk3n7idpp0c 0 231855 1539975 1531717 2026-05-11T01:23:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539975 wikitext text/x-wiki '''Marion Hamilton MacMillan Pictet''' ([[Oktoba 17]], [[1932]] – [[Agosti 30]], [[2009]]) alikuwa moja ya warithi wa cargill nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web|url=http://www.startribune.com/obituaries/detail/12166383/|title=Marion Hamilton MacMillan|publisher=StarTribune|accessdate=23 July 2019}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>Alikuwa mjukuu wa [[William Wallace Cargill]], mwanzilishi wa ''Cargill''. Baba yake alikuwa [[John H. MacMillan]]. Alikuwa na kaka wawili, [[John Hugh MacMillan]] na [[Whitney Duncan MacMillan]].Aliishi Hamilton, [[Bermuda]],<ref name="forbes2010">{{cite web|url=https://www.forbes.com/lists/2010/10/billionaires-2010_Marion-MacMillan-Pictet_R148.html|title=#176 Marion MacMillan Pictet - Forbes.com|website=www.forbes.com}}</ref>mwaka [[2010]], mali zake zilikadiriwa kuwa takriban dola bilioni 4.5. Alifariki [[Bahamas]] mnamo Agosti 2009<ref name="forbes">{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/marion-macmillan-pictet/|title=Marion MacMillan Pictet|website=[[Forbes]]|publisher=}}</ref><ref name="secretive">Brian Solomon, [https://www.forbes.com/sites/briansolomon/2011/09/22/the-secretive-cargill-billionaires-and-their-family-tree/ The Secretive Cargill Billionaires And Their Family Tree], ''[[Forbes]]'', 9/22/2011</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1932]] [[Jamii:Waliofariki 2009]] 4pfzk9fhsgi80lzcoffag0i0aihi4j6 0 232324 1539958 1536374 2026-05-11T00:06:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539958 wikitext text/x-wiki '''Fode''' '''Cissé''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Guinea]] ambaye alishika nyadhifa muhimu za uongozi wakati wa utawala wa Jamhuri ya Kwanza chini ya Rais Ahmed Sékou Touré.<ref>{{Rejea tovuti|title=Asia Times Online :: Korea News - Seoul cleans up in Africa|url=http://www.atimes.com/atimes/Korea/HI06Dg01.html|work=www.atimes.com|accessdate=2026-05-07|author=Asia Time Online|archive-date=2006-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20061019075310/http://www.atimes.com/atimes/Korea/HI06Dg01.html|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Watu walio hai]] t6h7xx3i491i65gstyscs1mxlfjhdv2 0 232483 1539767 1538089 2026-05-10T14:40:54Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539767 wikitext text/x-wiki '''K'''. '''Guilavogui''' ni [[mwanasiasa]] na mhandisi wa [[Guinea]], na aliwahi kuwa Waziri wa Ujenzi wa Maji na Nishati nchini Guinea. Alishiriki na kutoa hotuba katika mkutano wa HYDRO 2006 uliofanyika Porto Carras, Ugiriki, pamoja na HYDRO 2007 uliofanyika Huerta del Sello, Granada, Hispania. Katika mikutano hiyo, alizungumzia kuhusu uwezo mkubwa wa nishati ya maji (hydro potential) wa Guinea na jinsi unavyoweza kusaidia kukidhi mahitaji ya nishati ya ukanda huo katika siku zijazo.<ref>{{Rejea tovuti|title=European Small Hydropower Association - ESHA: HYDRO07|url=http://www.esha.be/index.php?id=96|work=www.esha.be|accessdate=2026-05-07|archive-date=2011-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706134251/http://www.esha.be/index.php?id=96|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Guinea]] ajlxibj0i3i0z3vhyomugeyl12x3le4 0 232600 1539956 1538002 2026-05-11T00:05:36Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539956 wikitext text/x-wiki '''Mamadou''' '''Bobo''' '''Diallo''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Guinea]] anayewakilisha jimbo la Boké katika Bunge la Taifa la Guinea. Yeye ni mwanachama wa chama tawala cha Rally of the Guinean People (RPG) cha rais wa zamani Alpha Conde.<ref>{{Citation|title=Election du 22 mars : Voici la liste des nouveaux députés guinéens - La Guinee 224|date=2020-04-16|url=https://www.laguinee224.com/election-du-22-mars-voici-la-liste-des-nouveaux-deputes-guineens/|work=La Guinee 224|language=fr-FR|access-date=2026-05-08|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028202642/https://www.laguinee224.com/election-du-22-mars-voici-la-liste-des-nouveaux-deputes-guineens/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Guinea]] k3qmkd03jjddb0udjw1aaz113g6yw72 0 232735 1539902 1538621 2026-05-10T20:31:11Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539902 wikitext text/x-wiki '''Landing''' '''Badji''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Senegal]] na mwanachama wa Baraza la Kiuchumi, Kijamii na Kiutamaduni (ECOSOCC) la Umoja wa Afrika, akiiwakilisha Afrika Magharibi. Pia, Badji ni mwenyekiti wa Kamati ya Masuala ya Kisiasa, ambayo ni moja kati ya Kamati 10 za Kisekta za Umoja wa Afrika, na ni mkurugenzi wa ANRAC (l'Agence nationale pour la relance des activités économiques et sociales en Casamance), wakala uliowekwa mahususi kwa ajili ya maendeleo ya mkoa wa Casamancenchini Senegal.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.africa-union.org/ECOSOC/LIST%20OF%20%20MEMBERS%20OF%20%20ECOSOCC%20COMMITTEES.pdf|work=www.africa-union.org|accessdate=2026-05-08|archive-date=2010-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20101205221923/http://www.africa-union.org/ECOSOC/LIST%20OF%20%20MEMBERS%20OF%20%20ECOSOCC%20COMMITTEES.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The African Executive {{!}} Gigantic Task|url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=33|work=www.africanexecutive.com|accessdate=2026-05-08|author=The African Executive}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Senegal]] gs37ytu4a3s6l8fic9i4nc6zj16ic1v 0 232785 1539746 1538612 2026-05-10T13:20:52Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539746 wikitext text/x-wiki '''John P. Sall''' (alizaliwa [[1948]]) ni [[mfanyabiashara]] na [[msanidi programu]] wa kompyuta bilionea nchini [[Marekani]], ambaye alianzisha ''SAS Institute'', kampuni ya programu ya uchambuzi wa data, na akaunda programu ya takwimu ya ''JMP (programu)''.<ref>{{Rejea tovuti |last=Vellanki |first=Bhamini |date=2020-07-27 |title=Leadership Profile: John P. Sall, Founder of SAS Institute |url=https://kenan.ethics.duke.edu/leadership-profile-john-p-sall-founder-of-sas-institute/ |access-date=2024-03-05 |website=The Kenan Institute for Ethics at Duke University |language=en-US |archive-date=2024-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224124330/https://kenan.ethics.duke.edu/leadership-profile-john-p-sall-founder-of-sas-institute/ |url-status=dead }}</ref> Mwaka [[1976]], alianzisha SAS Institute pamoja na [[James Goodnight]], [[Anthony James Barr]], na [[Jane Helwig]]. Sall anamiliki takriban theluthi moja ya SAS Institute, na kulingana na [[Forbes]], utajiri wake ulikuwa karibu dola bilioni 4.2 mwaka [[2016]].<ref name="eight3">{{cite news |last=Lai |first=Eric |date=September 18, 2009 |title=Billionaire SAS co-founder keeps on Coding |url=http://www.computerworld.com/s/article/9138264/Billionaire_SAS_co_founder_keeps_on_coding |accessdate=December 15, 2011 |newspaper=Computerworld |archive-date=February 23, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130223170644/http://www.computerworld.com/s/article/9138264/Billionaire_SAS_co_founder_keeps_on_coding |url-status=dead }}</ref><ref name="seven3">{{cite news |last=Ohri |first=Ajay |date=July 28, 2000 |title=Interview John Sall Founder JMP/SAS Institute |url=http://www.decisionstats.com/interview-john-sall-jmp/ |accessdate=December 15, 2011 |publisher=DecisionStats}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Wahandisi wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Watu walio hai]] pdc8reee9a6req13sur3cbw6bvy0d07 0 232805 1539967 1538638 2026-05-11T01:11:55Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539967 wikitext text/x-wiki '''Marie Sarr Mbodj''' (aliyezaliwa tarehe 28 Septemba 1935 huko '''Thiès''', Senegal) ni [[mwanasiasa]] wa [[Senegal]]. Alihudumu kama Katibu wa Jimbo kwa Waziri wa Elimu ya Kitaifa anayehusika na elimu ya ufundi na taaluma kuanzia tarehe 3 Aprili 1983 hadi tarehe 2 Januari 1986. Baadaye, alikuwa '''Waziri wa Afya ya Umma''' kuanzia tarehe 2 Januari 1986 hadi tarehe 5 Aprili 1988 chini ya urais wa '''Abdou Diouf'''. Alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza kuwa mawaziri nchini Senegal, na mwanamke wa kwanza kushika nafasi ya Waziri wa Afya ya Umma.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=http://www.sengenre-ucad.org/gouvernements-senegal.pdf|work=www.sengenre-ucad.org|accessdate=2026-05-08|archive-date=2013-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20130626194756/http://www.sengenre-ucad.org/gouvernements-senegal.pdf|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1935]] [[Jamii:Watu walio hai]] hpwkk1gqn3umzqkfv299ptp88wscu89 0 232809 1539957 1538634 2026-05-11T00:05:50Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539957 wikitext text/x-wiki '''Mamadou''' '''Lamine''' '''Loum''' (Kiarabu: محمدُ الآمين الأم; aliyezaliwa tarehe 3 Februari 1952) ni kiongozi wa kisiasa wa [[Senegal]]. Akichukuliwa kama mtaalamu (technocrat), alihudumu kama Waziri Mkuu wa Senegal kuanzia tarehe 3 Julai 1998 hadi tarehe 5 Aprili 2000.<ref>{{Rejea tovuti|title=MINISTRES EN CHARGE DE L’ECONOMIE|url=http://www.finances.gouv.sn/histo.htm|work=www.finances.gouv.sn|accessdate=2026-05-08|archive-date=2006-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20060216221908/http://www.finances.gouv.sn/histo.htm|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Watu walio hai]] j4wna1hgb6jytnqqow20w43pm9rj5mz 0 232872 1539738 1538732 2026-05-10T12:17:36Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539738 wikitext text/x-wiki '''Jerry Obiang''' (alizaliwa 10 Juni 1992 huko Libreville) ni [[mchezaji]] wa soka wa kulipwa kutoka [[Gabon]] ambaye anaiwakilisha [[timu]] ya taifa ya Gabon kama kiungo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Men's Football - Olympic Football|url=http://www.london2012.com/football/event/men/|work=london2012.com|accessdate=2026-05-08|language=en|archive-date=2012-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120801011711/http://www.london2012.com/football/event/men/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1992]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Gabon]] 34fjwtdp9np9eaiztopygzunqzoggk9 0 232882 1539942 1538738 2026-05-10T21:52:50Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539942 wikitext text/x-wiki '''Lloyd Palun''' (alizaliwa 28 Novemba 1988) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa kulipwa anae cheza nafasi ya beki au mlinzi wa kulia au kiungo wa ulinzi, amewahi kucheza katika ngazi ya kimataifa kwa timu ya taifa ya Gabon.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lloyd Palun au Red Star|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Lloyd-palun-au-red-star/577282|work=L'Équipe|accessdate=2026-05-08|language=fr}}</ref> == Kazi ya klabu == Alijiunga na OGC Nice baada ya kucheza katika klabu za vijana na za amateur kama FC Martigues na US Trinité Sport Football. Baadaye alicheza pia katika [[klabu]] ya Ligue 2 ya SC Bastia.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lloyd Palun, l'envol d'un Aiglon|url=http://www.foot-express.com/palun,-lenvol-dun-aiglon.html|work=www.foot-express.com|accessdate=2026-05-08|author=Boolkit|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426010759/http://www.foot-express.com/palun,-lenvol-dun-aiglon.html|url-status=dead}}</ref> == Timu ya taifa == Anaiwakilisha timu ya taifa ya Gabon katika mashindano ya kimataifa. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Gabon]] [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] 6lfbhsasugsuonyuopr02j7u9foj7z3 0 233190 1539955 1539320 2026-05-11T00:05:22Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539955 wikitext text/x-wiki '''Mamadi Berthe''' (alizaliwa Januari 17, 1983) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka kutoka [[Ufaransa]]. == Kazi ya Soka == Berthe alikuwa sehemu ya timu ya [[Mali]] ya vijana chini ya miaka 20 (Mali U-20) ambayo ilimaliza nafasi ya tatu katika hatua ya makundi ya [[Kombe]] la [[Dunia]] la Vijana la FIFA 2003 (2003 FIFA World Youth Championship). Pia alikuwa sehemu ya timu ya Olimpiki ya Mali 2004, ambayo ilifika hatua ya robo fainali. Timu hiyo ilimaliza kilele cha Kundi A, lakini ilishindwa na Italia katika hatua iliyofuata.<ref>{{Rejea tovuti|title=Football : La fiche de BERTHE|url=http://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur15955.html|work=www.lequipe.fr|accessdate=2026-05-09|archive-date=2002-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20020203040540/http://www.lequipe.fr/Football/FootballFicheJoueur15955.html|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji wa Mali]] 7b4h21pifya7hqgeu4xlyqhc2x8qe2l 0 233200 1539772 1539307 2026-05-10T14:54:08Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539772 wikitext text/x-wiki '''Kalifa Coulibaly''' (alizaliwa Agosti 21, 1991) ni [[mchezaji]] wa soka wa kulipwa kutoka [[Mali]] anayekuwa akicheza nafasi ya [[mshambuliaji]] (forward) katika timu ya taifa ya Mali. == Maisha ya Klabu == Alizaliwa Bamako, Coulibaly alianza kucheza soka la [[klabu]] akiwa na Real Bamako, kisha akaendelea na Paris Saint-Germain B na Sporting Charleroi. Mnamo Juni 2015<ref>{{Citation|title=Coulibaly tekent bij AA Gent, Pollet maakt de omgekeerde beweging|url=http://sporza.be/cm/sporza/voetbal/Jupiler_Pro_League/1.2373432|work=sporza|language=nl|access-date=2026-05-09|archive-date=2015-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150622064227/https://sporza.be/cm/sporza/voetbal/Jupiler_Pro_League/1.2373432|url-status=dead}}</ref> alisaini mkataba wa miaka minne na KAA Gent. Tarehe 18 Agosti 2017, alihamia FC Nantes kwa [[mkataba]] wa miaka mitano. Mnamo 29 Agosti 2022, alisaini na Red Star Belgrade hadi mwisho wa msimu, na chaguo la kuongeza mkataba. == Kazi ya Kimataifa == Coulibaly alicheza kwa mara ya kwanza katika [[timu]] ya taifa ya Mali mwaka 2013. Alikuwa sehemu ya kikosi cha Mali katika Kombe la Mataifa ya Afrika 2017 (2017 Africa Cup of Nations).<ref>{{Rejea tovuti|title=Mali : 3 recalés, la liste des 23 pour la CAN|url=https://www.afrik-foot.com/mali-3-recales-la-liste-des-23-pour-la-can|date=2017-01-04|accessdate=2026-05-09|language=fr|author=Rédaction}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1991]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji wa Mali]] qrr1tr2puuna9o759om1xpt81zdul2g 0 233226 1539904 1539315 2026-05-10T20:34:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539904 wikitext text/x-wiki '''Ibrahima Lassana Diallo''' (alizaliwa 24 Juni 1984) ni [[mchezaji]] wa zamani wa soka kutoka [[Mali]] aliyekuwa akicheza nafasi ya [[mshambuliaji]] (striker). == Maisha ya Klabu == Diallo alizaliwa Bamako na alianza kazi yake ya soka akiwa na Djoliba AC. Mwaka 2003 alihamia Ufaransa kujiunga na LB Châteauroux. Mwaka 2006 alirudi Mali na kusaini na Stade Malien. Mnamo Agosti 2007, alifanya majaribio na [[klabu]] ya Algeria MC Alger lakini hakufanikiwa kusajiliwa. == Kazi ya Kimataifa == Diallo alikuwa sehemu ya timu ya Mali ya vijana chini ya miaka 17 (Mali U-17) ambayo ilimaliza nafasi ya tatu katika hatua ya makundi ya [[Kombe]] la [[Dunia]] la Vijana U-17 la FIFA 2001 (2001 FIFA U-17 World Championship).<ref>{{Rejea tovuti|title=FIFA.com - Les statistiques des joueurs de la FIFA: Lassana DIALLO|url=http://fr.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=185761/index.html|work=fr.fifa.com|accessdate=2026-05-09|language=fr|author=FIFA.com|archive-date=2012-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225040709/http://fr.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=185761/index.html|url-status=dead}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza na timu ya taifa ya wakubwa ya Mali tarehe 9 Julai 2007 dhidi ya Sierra Leone.<ref>{{Rejea tovuti|title=africafoot.com - africafoot Resources and Information. This website is for sale!|url=http://www.africafoot.com/coupes/can2008/aigles_leone-stars.html|work=www.africafoot.com|accessdate=2026-05-09|archive-date=2012-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304161316/http://www.africafoot.com/coupes/can2008/aigles_leone-stars.html|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji wa Mali]] csl2ff1r6o6kbodzlpvib5opuaqeggt 0 233269 1539990 1539398 2026-05-11T02:14:58Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539990 wikitext text/x-wiki '''Masood Ashraf Raja''' ni [[mwandishi]] na msomi aliyezaliwa [[Pakistani|Pakistan]] na baadaye kuwa raia wa [[Marekani]]. Hapo awali alikuwa Associate Professor wa fasihi na nadharia ya postcolonial katika University of North Texas. Pia ni mhariri na mwanzilishi wa jarida la kitaaluma ''Pakistaniaat: A Journal of Pakistan Studies'', ambalo lilianzishwa mwaka 2009 na linapatikana kwa mfumo wa open-access.<ref>{{cite web|title=Raja Wins Million Dollar Grant|url=http://english.unt.edu/news/2012/oct/raja-wins-million-dollar-grant|publisher=UNT Department of English|accessdate=3 October 2012}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} ktkhwz40mdzpnpje82abypu6jvlvjda 0 233303 1540041 1539662 2026-05-11T05:32:27Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540041 wikitext text/x-wiki '''Moses Chirambo''' alikuwa [[mwanasiasa]] na [[daktari]] bingwa wa macho kutoka Malawi. Kabla ya kuingia kwenye siasa, alikuwa daktari bingwa wa macho na anatajwa kuwa miongoni mwa madaktari wa kwanza wa aina hiyo nchini Malawi. Aliwahi kuwa Waziri wa Afya wa Malawi, akiteuliwa mapema mwaka 2009 na [[rais]] wa zamani Bingu wa Mutharika. Muhula wake ulianza rasmi tarehe 15 Juni 2009.<ref>{{Rejea tovuti|title=International Eye Foundation: Tribute to Dr. Moses Chirambo, Malawi|url=https://internationaleyefoundation.blogspot.com/2010/08/tribute-to-dr-moses-chirambo-malawi.html|work=International Eye Foundation|date=2010-08-19|accessdate=2026-05-10|author=Ief}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10|archive-date=2011-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210030117/http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|url-status=dead}}</ref> Moses Chirambo alifariki dunia tarehe 14 Agosti 2010. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliofariki 2010]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 5reyhk0t7ww8775vykc2p2qb5o6slh9 0 233305 1539794 1539623 2026-05-10T16:53:37Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539794 wikitext text/x-wiki '''Khumbo Chirwa''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Aliwahi kuwa Waziri wa Viwanda, [[Sayansi]] na Teknolojia wa Malawi. Aliteuliwa katika nafasi hiyo mapema mwaka 2004 na rais wa zamani Bakili Muluzi, na muhula wake ulianza rasmi mwezi Juni 2004.<ref>{{Rejea tovuti|title=Office of The President and Cabinet-cabinet Appointments|url=http://www.malawi.gov.mw/CabinetAppointments.htm|work=www.malawi.gov.mw|accessdate=2026-05-10|archive-date=2005-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412185912/http://www.malawi.gov.mw/CabinetAppointments.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Office of The President and Cabinet-cabinet Appointments|url=http://www.malawi.gov.mw/CabinetAppointments.htm|work=www.malawi.gov.mw|accessdate=2026-05-10|archive-date=2005-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412185912/http://www.malawi.gov.mw/CabinetAppointments.htm|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] ctii4myvuycn09vqh3juh3e2j7rbci2 0 233410 1539790 1539647 2026-05-10T16:46:51Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1539790 wikitext text/x-wiki '''Khalid Iqbal Yasir''' (Kiuurdu: خالد اقبال یاسر; alizaliwa [[13 Machi]] [[1952]]) ni [[mwandishi]], msomi, mshairi, na [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Ameandika vitabu kadhaa vinavyohusu historia, maarifa ya jumla, uhakiki wa fasihi, na ushairi. Kwa sasa anahudumu kama mshauri wa masomo ya Pakistan Studies katika Punjab Public Service Commission, mshauri (consultant) katika UNDP, na profesa mgeni katika Allama Iqbal Open University (AIOU), Islamabad.<ref name="PK Today">{{cite web|last1=Pakistan Today|first1=News|title=Khalid Iqbal comes in as new PAL DG|url=http://www.pakistantoday.com.pk/2011/07/23/city/islamabad/khalid-iqbal-comes-in-as-new-pal-dg/|publisher=Pakistan Today|accessdate=22 March 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Danka.pk|first1=Events|title=A DIALOG WITH KHALID IQBAL YASIR|url=http://www.danka.pk/?var_action=event_details&event_id=18042|accessdate=22 March 2015|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225102522/http://www.danka.pk/?var_action=event_details&event_id=18042|url-status=dead}}</ref><ref name="Rekhta Poetry">{{cite web|last1=Khalid Iqbal Yasir|first1=Ghazal|title=Khalid Iqbal Yasir Poetry|url=https://rekhta.org/poets/khalid-iqbal-yasir|website=rekhta.org|publisher=Rekhta|accessdate=22 March 2015}}</ref> == Marejeo == {{reflist|2}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] 74sns6wp03uh81gkbcc87g0e4xb62dx 0 233412 1539781 1539653 2026-05-10T15:53:36Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539781 wikitext text/x-wiki '''Farrukh Shahbaz Warraich''' (Kiuurdu: فرخ شہباز وڑائچ; alizaliwa [[12 Februari]] [[1993]], Lahore) ni [[mwanahabari]] kutoka Pakistan, [[mwandishi]] wa makala za Kiurdu, na mchambuzi wa masuala ya siasa. Yeye ni mshirika wa jukwaa la UrduPoint, na pia aliwahi kufanya kazi na PTV News kama mtayarishaji wa maudhui (content producer) na mtafiti.<ref>{{Rejea tovuti|title=Articles & Columns by FARRUKH SHAHBAZ WARRAICH|url=http://www.hamariweb.com/articles/userarticles.aspx?id=8060|website=www.hamariweb.com|access-date=2016-02-12}}</ref> Makala zake huchapishwa mara kwa mara katika gazeti la Daily Nai Baat, na hapo awali amefanya kazi na magazeti mengine makubwa ya Kiurdu. Alianza kazi ya uandishi akiwa bado mwanafunzi kama freelancer, na tangu wakati huo ameandika makala nyingi za uchambuzi kuhusu siasa za ndani za Pakistan na masuala ya kisiasa ya sasa. == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1923]] h5zkmu8qijufojm5h8scprl9m904tyq 0 233413 1540109 1539656 2026-05-11T07:19:26Z Riccardo Riccioni 452 1540109 wikitext text/x-wiki '''Syed Akber Ali Wahidi''' (7 Agosti [[1957]] – [[25 Aprili]] [[2011]]) alikuwa mwanastatistiki wa michezo, [[mwandishi]], mwanahabari, [[mwanahistoria]], na meneja wa vyombo vya habari wa Pakistan Football Federation. Alijulikana sana Pakistan kama “Walking Encyclopedia of Football” kutokana na ujuzi wake mkubwa wa historia, takwimu, na rekodi za mchezo wa mpira wa miguu na hoki ya uwanjani.<ref>{{Cite web|date=2011-04-25|title=Condolence: PFF media manager passes away|url=https://tribune.com.pk/story/156482/condolence-pff-media-manager-passes-away|access-date=2024-04-07|website=The Express Tribune|language=en}}</ref> Kazi zake zilijikita zaidi katika uchambuzi wa takwimu za michezo, na alitoa marekebisho muhimu ya rekodi za FIFA kuhusu waendeshaji wa mabao ya haraka zaidi, ambapo utafiti wake ulibadilisha baadhi ya maingizo ya rekodi za kimataifa. Mwaka 2010, FIFA ilimualika kuhudhuria na kufuatilia michuano ya Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 2010, kutokana na mchango wake katika takwimu za soka. == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1957]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] [[Jamii:waandishi wa Pakistan]] qy2p40asvtoaly521ljk5pnhu4282d7 0 233444 1539816 1539724 2026-05-10T17:44:59Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539816 wikitext text/x-wiki '''Mir Shakil-ur-Rahman''' (MSR; alizaliwa [[8 Januari]] [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] wa vyombo vya habari kutoka [[Pakistani|Pakistan]] na mmiliki wa taasisi kubwa za habari nchini humo. Yeye ni mwanzilishi wa mtandao wa televisheni wa saa 24 wa Geo TV. Pia anamiliki kundi la vyombo vya habari la Jang Group of Newspapers pamoja na gazeti la The News International, lililoanzishwa awali na baba yake Mir Khalil-ur-Rahman. Aidha, yeye ni mmiliki mshirika wa Independent Media Corporation, ambalo linachapisha magazeti na majarida ya Kiurdu na Kiingereza pamoja na kumiliki Geo TV.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://pakistan.mom-gmr.org/en/owners/individual-owners/detail/owner/owner/show/the-mir-family/|title=The Mir Family|website=pakistan.mom-gmr.org}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1957]] bhg94y18cxgm92gceyn2r2y64p91nia 0 233446 1539730 2026-05-10T12:00:59Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Zia Shahid''' ([[4 Januari]] [[1945]] – [[12 Aprili]] [[2021]]) alikuwa [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Aliwahi kuwa Mhariri Mkuu wa Channel Five na gazeti la Kiurdu Roznama Khabrain, ambazo ni miongoni mwa vyombo vya habari vinavyojulikana nchini Pakistan. Pia alikuwa mmiliki wa Liberty Papers Private Ltd, kampuni inayomiliki kituo cha televisheni na kuchapisha magazeti kadhaa ya kila siku.<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/new...' 1539730 wikitext text/x-wiki '''Zia Shahid''' ([[4 Januari]] [[1945]] – [[12 Aprili]] [[2021]]) alikuwa [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Aliwahi kuwa Mhariri Mkuu wa Channel Five na gazeti la Kiurdu Roznama Khabrain, ambazo ni miongoni mwa vyombo vya habari vinavyojulikana nchini Pakistan. Pia alikuwa mmiliki wa Liberty Papers Private Ltd, kampuni inayomiliki kituo cha televisheni na kuchapisha magazeti kadhaa ya kila siku.<ref>{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1617860|title=Journalist Zia Shahid passes away|first=The Newspaper's Staff|last=Reporter|date=April 13, 2021|website=DAWN.COM}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1945]] [[Jamii:Waliofariki 2021]] 2vesyh52e7f5ka9rg2zbhvegqnk2tzv 1539879 1539730 2026-05-10T19:57:39Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539879 wikitext text/x-wiki '''Zia Shahid''' ([[4 Januari]] [[1945]] – [[12 Aprili]] [[2021]]) alikuwa [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Aliwahi kuwa Mhariri Mkuu wa Channel Five na gazeti la Kiurdu Roznama Khabrain, ambazo ni miongoni mwa vyombo vya habari vinavyojulikana nchini Pakistan. Pia alikuwa mmiliki wa Liberty Papers Private Ltd, kampuni inayomiliki kituo cha televisheni na kuchapisha magazeti kadhaa ya kila siku.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.dawn.com/news/1617860|title=Journalist Zia Shahid passes away|first=The Newspaper's Staff|last=Reporter|date=April 13, 2021|website=DAWN.COM}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1945]] [[Jamii:Waliofariki 2021]] dxjbk5phe0c2uzahkkh0177xmttmi9k 0 233448 1539732 2026-05-10T12:04:50Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Riaz Shahid''' ([[1927]] – [[1 Oktoba]] [[1972]]) alikuwa mtengenezaji wa filamu, [[mwandishi]] wa filamu, na [[mwanahabari]] kutoka Pakistan. Alikuwa ameathiriwa na mshairi Habib Jalib, ambaye baadaye alikuja kuwa rafiki yake. Shahid alishiriki mara kwa mara katika mikutano ya kisiasa ya wanaharakati wa mrengo wa kijamaa (socialist) huko Lahore. Msimamo wake wa kuunga mkono harakati za Pan-Islamic na mapambano ya Palestina, Algeria, na Kashmir ulia...' 1539732 wikitext text/x-wiki '''Riaz Shahid''' ([[1927]] – [[1 Oktoba]] [[1972]]) alikuwa mtengenezaji wa filamu, [[mwandishi]] wa filamu, na [[mwanahabari]] kutoka Pakistan. Alikuwa ameathiriwa na mshairi Habib Jalib, ambaye baadaye alikuja kuwa rafiki yake. Shahid alishiriki mara kwa mara katika mikutano ya kisiasa ya wanaharakati wa mrengo wa kijamaa (socialist) huko Lahore. Msimamo wake wa kuunga mkono harakati za Pan-Islamic na mapambano ya Palestina, Algeria, na Kashmir uliathiri kwa kiasi kikubwa maudhui ya filamu zake na kazi zake za kisanii..<ref name="Tribune">{{cite news|url=https://tribune.com.pk/story/2266629/the-magic-and-memories-of-riaz-shahid|title=The magic and memories of Riaz Shahid|date=2 October 2020|newspaper=The Express Tribune|author=Adnan Lodhi and Ather Ahmad|access-date=8 February 2022}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1927]] [[Jamii:Waliofariki 1972]] rnhgjysu2w9jweybipv8nmc33qucktd 0 233449 1539734 2026-05-10T12:07:43Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kamran Shahid''' (Kipunjabi/Kiuurdu: کامران شاہِد) ni mtangazaji wa [[televisheni]], msomi, mwandishi, na [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Yeye ni mtangazaji mkuu wa kipindi cha habari na mjadala kinachoitwa ''On The Front with Kamran Shahid'' kinachorushwa kupitia Dunya News.<ref name="herald">[http://www.pakistanherald.com/profile/kamran-shahid-1378 Profile of Kamran Shahid on PakistanHerald.com website] {{Webarchive|url=http...' 1539734 wikitext text/x-wiki '''Kamran Shahid''' (Kipunjabi/Kiuurdu: کامران شاہِد) ni mtangazaji wa [[televisheni]], msomi, mwandishi, na [[mwanahabari]] kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Yeye ni mtangazaji mkuu wa kipindi cha habari na mjadala kinachoitwa ''On The Front with Kamran Shahid'' kinachorushwa kupitia Dunya News.<ref name="herald">[http://www.pakistanherald.com/profile/kamran-shahid-1378 Profile of Kamran Shahid on PakistanHerald.com website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220220223958/http://www.pakistanherald.com/profile/kamran-shahid-1378|date=20 February 2022}} Retrieved 13 August 2021</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} pi1eopcj8lpzdf3cx1qinz6gukk61jy 0 233450 1539735 2026-05-10T12:10:53Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Zulfiqar Shah''' (Kisindhi: ذوالفقار شاہ / Hindi: जुल्फिकार शाह) ni [[mwanaharakati]] wa haki za kiraia, mwanahabari, na [[mwandishi]] mwenye asili ya Sindh, [[Pakistani|Pakistan]]. Alikuwa mwanzilishi wa Institute for Social Movements Pakistan, taasisi iliyojikita katika masuala ya harakati za kijamii na haki za binadamu. Kuna taarifa kwamba alilazimika kuondoka Pakistan mwaka 2012 na taasisi hiyo kusitishwa, ingawa...' 1539735 wikitext text/x-wiki '''Zulfiqar Shah''' (Kisindhi: ذوالفقار شاہ / Hindi: जुल्फिकार शाह) ni [[mwanaharakati]] wa haki za kiraia, mwanahabari, na [[mwandishi]] mwenye asili ya Sindh, [[Pakistani|Pakistan]]. Alikuwa mwanzilishi wa Institute for Social Movements Pakistan, taasisi iliyojikita katika masuala ya harakati za kijamii na haki za binadamu. Kuna taarifa kwamba alilazimika kuondoka Pakistan mwaka 2012 na taasisi hiyo kusitishwa, ingawa baadhi ya madai hayo yanatajwa bila uthibitisho wa wazi katika vyanzo vya umma. Baada ya kuhamia Nepal, aliendelea na kazi ya uandishi wa kujitegemea (freelance journalism), akichapisha makala kuhusu masuala ya Pakistan, hasa mkoa wa Sindh na eneo lenye migogoro la Balochistan.<ref>{{cite web|url=http://www.truth-out.org/speakout/item/19236-living-a-death|title=Living a Death|website=www.truth-out.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317075703/http://www.truth-out.org/speakout/item/19236-living-a-death|archive-date=2014-03-17}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thestatesman.net/news/22731-pak-couple-seeks-asylum.html|title=Pak couple seeks asylum|date=31 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1131023/jsp/nation/story_17482361.jsp#.UnzFRSce4wo|title=Pak couple's asylum plea from Delhi streets|website=www.telegraphindia.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131026105246/http://www.telegraphindia.com/1131023/jsp/nation/story_17482361.jsp|archive-date=2013-10-26}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/ISI-tried-to-poison-us-says-Pakistans-activist-couple/articleshow/24676678.cms?referral=PM|title=ISI tried to poison us, says Pakistan's activist couple &#124; Delhi News - Times of India|website=[[The Times of India]]|date=25 October 2013}}</ref> Kwa mujibu wa taarifa zilizoripotiwa, alipata hadhi ya ukimbizi kupitia UNHCR akiwa Kathmandu. == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} ra9qlm0xuzge46jvh8hsd3638mbikms 0 233451 1539736 2026-05-10T12:14:04Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pir Zubair Shah''' ni mwanahabari kutoka [[Pakistani|Pakistan]], asili ya South Waziristan katika mkoa wa Khyber Pakhtunkhwa. Tangu 2015, anafanya kazi kama mwandishi wa habari za multimedia katika Voice of America. Kati ya 2008 hadi 2011, alifanya kazi kama mwandishi wa habari wa The New York Times, akiripoti kuhusu maeneo ya makabila yaliyoko mpakani mwa Pakistan na Afghanistan. Mwaka 2008, alitekwa pamoja na mwandishi huru Akhtar Soomro na wanacha...' 1539736 wikitext text/x-wiki '''Pir Zubair Shah''' ni mwanahabari kutoka [[Pakistani|Pakistan]], asili ya South Waziristan katika mkoa wa Khyber Pakhtunkhwa. Tangu 2015, anafanya kazi kama mwandishi wa habari za multimedia katika Voice of America. Kati ya 2008 hadi 2011, alifanya kazi kama mwandishi wa habari wa The New York Times, akiripoti kuhusu maeneo ya makabila yaliyoko mpakani mwa Pakistan na Afghanistan. Mwaka 2008, alitekwa pamoja na mwandishi huru Akhtar Soomro na wanachama wa Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) katika eneo la Ziarat Marble, Lakaro tehsil, wakati wakiwa kazini kwa ajili ya New York Times. Waliachiliwa huru baada ya siku moja.<ref name="CharlieRose2009-05-29">{{cite news|title=Season 69, Episode 05.29.09 -- Charlie Rose - Jane Perlez / Eric Schmitt / Mark Mazzetti / Pir Zubair Shah / Jake Tapper Airdate: 29-May-2009|date=2009-05-29|author=Charlie Rose|author-link=Charlie Rose|publisher=[[Charlie Rose show]]}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} 5ezfaazhk4naegy63xphfxbv8yn5j3v 0 233452 1539737 2026-05-10T12:17:23Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ashraf Shad''' (Kiuurdu: اشرف شاد) ni [[mwandishi]], mshairi, na [[mwanahabari]] mwenye uraia na uzoefu wa Pakistan na [[Australia]]. Alizaliwa Moradabad, India, na baada ya mgawanyiko wa India (Partition), alihamia Pakistan. Baadaye, mwaka 1989, alihamia Australia ambako ameishi na kufanya kazi kama mwandishi. Katika maisha yake, pia ameishi katika nchi mbalimbali ikiwemo Marekani, Hungary, Falme za Kiarabu (UAE), Bahrain, Brunei, na Kuwait, j...' 1539737 wikitext text/x-wiki '''Ashraf Shad''' (Kiuurdu: اشرف شاد) ni [[mwandishi]], mshairi, na [[mwanahabari]] mwenye uraia na uzoefu wa Pakistan na [[Australia]]. Alizaliwa Moradabad, India, na baada ya mgawanyiko wa India (Partition), alihamia Pakistan. Baadaye, mwaka 1989, alihamia Australia ambako ameishi na kufanya kazi kama mwandishi. Katika maisha yake, pia ameishi katika nchi mbalimbali ikiwemo Marekani, Hungary, Falme za Kiarabu (UAE), Bahrain, Brunei, na Kuwait, jambo linaloonyesha uzoefu wake mpana wa kimataifa katika uandishi na maisha ya uhamaji. {{Mbegu-mtu}} a7unleeh8yllofo7j2yxvlzqgxeoq1p 0 233453 1539739 2026-05-10T12:22:19Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mahmood Shaam''' (jina la kuzaliwa Tariq Mahmood; Kiuurdu: محمود شام / طارق محمود; alizaliwa [[5 Februari]] [[1940]]) ni [[mwanahabari]] wa lugha ya Kiurdu, mshairi, [[mwandishi]], na mchambuzi wa habari kutoka Pakistan. Alifanya kazi kwa zaidi ya miaka 16 katika kundi kubwa la vyombo vya habari la Jang Group of Newspapers akiwa Group Editor. Mnamo 21 Septemba 2010, alijiunga na ARY Digital Network ili kusaidia kuanzisha gazeti jipya...' 1539739 wikitext text/x-wiki '''Mahmood Shaam''' (jina la kuzaliwa Tariq Mahmood; Kiuurdu: محمود شام / طارق محمود; alizaliwa [[5 Februari]] [[1940]]) ni [[mwanahabari]] wa lugha ya Kiurdu, mshairi, [[mwandishi]], na mchambuzi wa habari kutoka Pakistan. Alifanya kazi kwa zaidi ya miaka 16 katika kundi kubwa la vyombo vya habari la Jang Group of Newspapers akiwa Group Editor. Mnamo 21 Septemba 2010, alijiunga na ARY Digital Network ili kusaidia kuanzisha gazeti jipya la Kiurdu. Pia ameandika vitabu vingi vinavyogusa mada mbalimbali za kijamii, kisiasa na fasihi.<ref name="EducationKalpoint">{{cite web|url=http://education.kalpoint.com/pow/modules.php?name=News&file=article&sid=105|title=Mehmood Sham (Group Editor, Jang Group of Newspapers)|publisher=Education.Kalpoint.com|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221134926/http://education.kalpoint.com/pow/modules.php?name=News&file=article&sid=105|archive-date=21 February 2014|df=dmy-all}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1940]] [[Jamii:Watu walio hai]] c8dvbanlj61ayb88fzrqo6p1ipglqpf 0 233454 1539740 2026-05-10T12:28:59Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ali Sethi''' (Kiuurdu/Kipunjabi: علی عزیز سیٹھی; alizaliwa [[2 Julai]] [[1984]]) ni [[mwimbaji]], mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa muziki, na [[mwandishi]] mwenye uraia wa [[Pakistani|Pakistan]] na Marekani. Alitoka katika familia ya wanahabari na wanasiasa, akiwa mtoto wa Najam Sethi na Jugnu Mohsin. Alijipatia umaarufu wa awali kupitia riwaya yake ya kwanza ''The Wish Maker'' (2009). Ingawa alipata mafunzo ya awali ya muziki akiwa mtoto...' 1539740 wikitext text/x-wiki '''Ali Sethi''' (Kiuurdu/Kipunjabi: علی عزیز سیٹھی; alizaliwa [[2 Julai]] [[1984]]) ni [[mwimbaji]], mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa muziki, na [[mwandishi]] mwenye uraia wa [[Pakistani|Pakistan]] na Marekani. Alitoka katika familia ya wanahabari na wanasiasa, akiwa mtoto wa Najam Sethi na Jugnu Mohsin. Alijipatia umaarufu wa awali kupitia riwaya yake ya kwanza ''The Wish Maker'' (2009). Ingawa alipata mafunzo ya awali ya muziki akiwa mtoto, alianza rasmi kujifunza muziki wa kitamaduni wa Hindustani baada ya chuo kikuu. Alifundishwa na mabingwa wa muziki wa classical kama Ustad Naseeruddin Saami na Farida Khanum.,<ref name=":31">{{Cite web|last=Baloch|first=Shah Meer|date=May 13, 2022|title=Global hit Pasoori opens doors for Pakistani pop|url=https://www.theguardian.com/world/2022/may/13/global-hit-pasoori-opens-doors-for-pakistani-pop|access-date=2022-06-05|website=The Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=May 11, 2022|title=How 'Coke Studio Pakistan' is building bridges through music|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/2022/05/11/how-coke-studio-pakistan-is-building-bridges-through-music/|access-date=2022-06-05|website=The National|language=en}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] do9hdmf50whf5cw9dp5ql1be48aq6vw 0 233455 1539749 2026-05-10T13:40:20Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sehat Sutardja''' ([[Julai 9]], [[1961]] – [[Septemba 18]], [[2024]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Marekani]] mwenye asili ya Indonesia na [[China]], ambaye alikuwa mwanzilishi mwenza wa [[Marvell Technology]].<ref name="kompas">{{cite web |title=Pendiri Marvell Technology, Sehat Sutardja, Meninggal Dunia |url=https://www.kompas.com/tren/read/2024/09/19/140328365/pendiri-marvell-technology-sehat-sutardja-meninggal-dunia |website=Kompas...' 1539749 wikitext text/x-wiki '''Sehat Sutardja''' ([[Julai 9]], [[1961]] – [[Septemba 18]], [[2024]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Marekani]] mwenye asili ya Indonesia na [[China]], ambaye alikuwa mwanzilishi mwenza wa [[Marvell Technology]].<ref name="kompas">{{cite web |title=Pendiri Marvell Technology, Sehat Sutardja, Meninggal Dunia |url=https://www.kompas.com/tren/read/2024/09/19/140328365/pendiri-marvell-technology-sehat-sutardja-meninggal-dunia |website=Kompas.com |date=2024-09-19 |access-date=2026-05-10}}</ref> Marvell ilihusika na sehemu za tasnia zikiwemo uhifadhi wa data, simu za mkononi na TV mahiri. Wakati wa kifo chake. [[Forbes]] ilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.3, na kumfanya kuwa mtu tajiri wa 2,390 duniani.Alizaliwa [[Jakarta]], [[Indonesia]], na alihitimu kutoka SMA Kanisius Jakarta.Alipata digrii zake za elimu ya juu katika ''Iowa State University'' na Chuo Kikuu cha California, [[Berkeley]].<ref name="tribun">{{cite web |title=Profil Sehat Sutardja, Pendiri Marvell Technology Meninggal Dunia pada Usia 63 tahun |url=https://medan.tribunnews.com/amp/2024/09/20/profil-sehat-sutardja-pendiri-marvell-technology-meninggal-dunia-pada-usia-63-tahun |website=Tribun-medan.com |date=2024-09-20 |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1961]] [[Jamii:Waliofariki 2024]] tqlh8r3jqibc2iocywfnti5wngc98te 0 233456 1539753 2026-05-10T13:59:43Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sohail Sangi''' (Kisindhi: سهيل سانگي) ni [[mwanahabari]] mwandamizi na mwanaharakati wa mrengo wa kushoto (leftist movement) nchini [[Pakistani|Pakistan]]. Kwa sasa anafanya kazi na gazeti la Dawn. Pia amewahi kuwa mhadhiri mgeni katika Idara ya Mawasiliano ya Umma (Mass Communication) ya University of Sindh. Hivi sasa, anahudumu kama mhadhiri mgeni katika Idara ya Mass Communication (Abdul Haq Campus, Karachi) ya Federal Urdu University.<r...' 1539753 wikitext text/x-wiki '''Sohail Sangi''' (Kisindhi: سهيل سانگي) ni [[mwanahabari]] mwandamizi na mwanaharakati wa mrengo wa kushoto (leftist movement) nchini [[Pakistani|Pakistan]]. Kwa sasa anafanya kazi na gazeti la Dawn. Pia amewahi kuwa mhadhiri mgeni katika Idara ya Mawasiliano ya Umma (Mass Communication) ya University of Sindh. Hivi sasa, anahudumu kama mhadhiri mgeni katika Idara ya Mass Communication (Abdul Haq Campus, Karachi) ya Federal Urdu University.<ref name="Dawn">{{cite news|url=https://www.dawn.com/news/1419531|title=GDA causes a ripple in Sindh, but unlikely to make waves|author=Cyril Almeida|newspaper=Dawn (newspaper)|date=12 July 2018|accessdate=3 August 2020}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} ekhabnovoq511etjthmapwzsaw6gbut 0 233457 1539755 2026-05-10T14:03:47Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ahmad Salim''' (pia anajulikana kama Muhammad Salim Khawaja; [[26 Januari]] [[1945]] – [[11 Desemba]] [[2023]]) alikuwa [[mwandishi]] na mhifadhi wa nyaraka (archivist) kutoka Pakistan. Alikuwa mwanzilishi mwenza wa South Asian Resource and Research Centre, kumbukumbu binafsi iliyoanzishwa mwaka 2001 kwa ajili ya kuhifadhi na kukuza tafiti na nyaraka za Asia ya Kusini.<ref name="Institute2005">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ErrsAAA...' 1539755 wikitext text/x-wiki '''Ahmad Salim''' (pia anajulikana kama Muhammad Salim Khawaja; [[26 Januari]] [[1945]] – [[11 Desemba]] [[2023]]) alikuwa [[mwandishi]] na mhifadhi wa nyaraka (archivist) kutoka Pakistan. Alikuwa mwanzilishi mwenza wa South Asian Resource and Research Centre, kumbukumbu binafsi iliyoanzishwa mwaka 2001 kwa ajili ya kuhifadhi na kukuza tafiti na nyaraka za Asia ya Kusini.<ref name="Institute2005">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ErrsAAAAMAAJ|title=Sustainable Development: Social policy|publisher=SDPI|year=2005|isbn=978-0-19-597998-5}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1945]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] 0exuz7uft41ciuyj7mgy5u0l57wmzbu 0 233458 1539756 2026-05-10T14:11:18Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Farrukh Saleem''' (Kiuurdu: فاروخ سليم) ni [[mwanasayansi]] wa [[siasa]], mchumi, mchambuzi wa masuala ya fedha, [[mwanahabari]], na mtangazaji wa [[televisheni]] anayeishi Islamabad, [[Pakistani|Pakistan]]. Ameandika makala nyingi kuhusu siasa za kimataifa (geopolitics), ushindani wa kiuchumi, na mageuzi ya elimu.<ref name="Perlez 2008">{{cite web|last=Perlez|first=Jane|title=A New Diplomatic Order in Pakistan|website=The New York Times|date=...' 1539756 wikitext text/x-wiki '''Farrukh Saleem''' (Kiuurdu: فاروخ سليم) ni [[mwanasayansi]] wa [[siasa]], mchumi, mchambuzi wa masuala ya fedha, [[mwanahabari]], na mtangazaji wa [[televisheni]] anayeishi Islamabad, [[Pakistani|Pakistan]]. Ameandika makala nyingi kuhusu siasa za kimataifa (geopolitics), ushindani wa kiuchumi, na mageuzi ya elimu.<ref name="Perlez 2008">{{cite web|last=Perlez|first=Jane|title=A New Diplomatic Order in Pakistan|website=The New York Times|date=28 March 2008|url=https://www.nytimes.com/2008/03/28/world/asia/28pstan.html|access-date=9 February 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MgjxPyxAVV0C&pg=PT173|title=The Most Dangerous Place: Pakistan's Lawless Frontier|author=Imtiaz Gul|date=10 June 2010|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-1-101-43476-5|pages=173–}}</ref><ref name="pakistanherald">{{cite news|last=Pakistan Herald|title=Farrukh Salim|url=http://www.pakistanherald.com/Profile/Dr-Farrukh-Saleem-362|accessdate=7 June 2013|newspaper=Pakistan Herald|archive-date=4 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004103640/http://pakistanherald.com/Profile/Dr-Farrukh-Saleem-362|url-status=dead}}</ref><ref name="Khan2014">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=XW8KBAAAQBAJ&pg=PA82|title=Pakistan's Nuclear Policy: A Minimum Credible Deterrence|author=Zafar Khan|date=17 July 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-67601-0|pages=82–}}</ref><ref name="Asia Sentinel 2017">{{cite web|title=CPEC Turns into a Chinese Albatross on Pakistan's neck|website=Asia Sentinel|date=1 December 2017|url=https://www.asiasentinel.com/econ-business/cpec-chinese-albatross-pakistan-neck/|access-date=9 February 2018}}</ref> Aliwahi kuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Center for Research and Security Studies (CRSS), na pia Mwenyekiti wa Pakistan Footwear Manufacturers Association (PFMA). == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Wanasayansi wa Pakistan]] dpl1w0s7x7bj6ebf70mynwe2b6lczue 0 233459 1539758 2026-05-10T14:15:12Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Syed Saleem Shahzad''' (Kiuurdu: سید سلیم شہزاد; 3 [[Novemba]] [[1970]] – [[30 Mei]] [[2011]]) alikuwa [[mwanahabari]] wa uchunguzi kutoka [[Pakistani|Pakistan]] aliyeandika kwa vyombo mbalimbali vya habari vya Ulaya na Asia. Alihudumu kama Mkuu wa Ofisi ya Pakistan wa Asia Times Online na pia kwa shirika la habari la Italia Adnkronos International (AKI). Mwezi Mei 2011, alitekwa nyara na baadaye kupatikana amefariki siku iliyofuata kati...' 1539758 wikitext text/x-wiki '''Syed Saleem Shahzad''' (Kiuurdu: سید سلیم شہزاد; 3 [[Novemba]] [[1970]] – [[30 Mei]] [[2011]]) alikuwa [[mwanahabari]] wa uchunguzi kutoka [[Pakistani|Pakistan]] aliyeandika kwa vyombo mbalimbali vya habari vya Ulaya na Asia. Alihudumu kama Mkuu wa Ofisi ya Pakistan wa Asia Times Online na pia kwa shirika la habari la Italia Adnkronos International (AKI). Mwezi Mei 2011, alitekwa nyara na baadaye kupatikana amefariki siku iliyofuata katika mfereji kaskazini-mashariki mwa Pakistan, akiwa na dalili za mateso. Human Rights Watch ilitoa madai kuwa vyombo vya ujasusi vya Pakistan vilihusika katika kifo chake, huku maafisa wa utawala wa Barack Obama wakisema kuwa walikuwa na taarifa za kiintelijensia zinazoonyesha uwezekano huo. Hata hivyo, Inter-Services Intelligence (ISI) ilikanusha madai hayo na kuyataja kuwa hayana msingi.<ref name="filkins" />.<ref>{{cite news|title=The Journalist and the Spies|url=http://www.newyorker.com/magazine/2011/09/19/the-journalist-and-the-spies|agency=New Yorker}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] flpi1nbugl66cmskkaqgaj5t3gzjx5b 1539759 1539758 2026-05-10T14:15:27Z EdwardJacobo42 48620 1539759 wikitext text/x-wiki '''Syed Saleem Shahzad''' (Kiuurdu: سید سلیم شہزاد; 3 [[Novemba]] [[1970]] – [[30 Mei]] [[2011]]) alikuwa [[mwanahabari]] wa uchunguzi kutoka [[Pakistani|Pakistan]] aliyeandika kwa vyombo mbalimbali vya habari vya Ulaya na Asia. Alihudumu kama Mkuu wa Ofisi ya Pakistan wa Asia Times Online na pia kwa shirika la habari la Italia Adnkronos International (AKI). Mwezi Mei 2011, alitekwa nyara na baadaye kupatikana amefariki siku iliyofuata katika mfereji kaskazini-mashariki mwa Pakistan, akiwa na dalili za mateso. Human Rights Watch ilitoa madai kuwa vyombo vya ujasusi vya Pakistan vilihusika katika kifo chake, huku maafisa wa utawala wa Barack Obama wakisema kuwa walikuwa na taarifa za kiintelijensia zinazoonyesha uwezekano huo. Hata hivyo, Inter-Services Intelligence (ISI) ilikanusha madai hayo na kuyataja kuwa hayana msingi..<ref>{{cite news|title=The Journalist and the Spies|url=http://www.newyorker.com/magazine/2011/09/19/the-journalist-and-the-spies|agency=New Yorker}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] 2d5v5rowye8c075wl77s28ik4727mlc 0 233460 1539761 2026-05-10T14:28:46Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ghazi Salahuddin''' (Kiuurdu: غازى صلاح الدين; alizaliwa [[1939]]) ni [[mwanahabari]], [[mwandishi]], msomi wa [[sayansi]] ya [[siasa]], na mtu mashuhuri katika fasihi kutoka Pakistan. Anajulikana kwa mchango wake katika uandishi wa habari, fasihi, na uchambuzi wa masuala ya kisiasa na kijamii nchini Pakistan.<ref>{{cite news|url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_08_2016_005_003|title=President confers civil awards on 1...' 1539761 wikitext text/x-wiki '''Ghazi Salahuddin''' (Kiuurdu: غازى صلاح الدين; alizaliwa [[1939]]) ni [[mwanahabari]], [[mwandishi]], msomi wa [[sayansi]] ya [[siasa]], na mtu mashuhuri katika fasihi kutoka Pakistan. Anajulikana kwa mchango wake katika uandishi wa habari, fasihi, na uchambuzi wa masuala ya kisiasa na kijamii nchini Pakistan.<ref>{{cite news|url=https://epaper.dawn.com/DetailImage.php?StoryImage=15_08_2016_005_003|title=President confers civil awards on 109 Pakistanis, 23 foreigners|newspaper=Dawn newspaper|date=15 August 2016|access-date=5 January 2024}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1939]] dqg85e6pqcsxmytmeovc75ax6uvxsgd 0 233461 1539762 2026-05-10T14:31:13Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Saleem Safi''' (Kiuurdu: سلیم صافی; alizaliwa [[7 Machi]] [[1968]]) ni [[mwanahabari]] na mtangazaji wa kipindi cha mjadala kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Anajulikana kwa kuandaa kipindi cha ''Jirga'' kinachorushwa kupitia Geo News, na anahusishwa na Jang Media Group. Ana utaalamu katika masuala ya sera za nje, ugaidi, mgogoro wa Kashmir, mgogoro wa Afghanistan, pamoja na siasa za ndani za Pakistan.<ref name="Dawn" /><ref name=":0">{{cite news...' 1539762 wikitext text/x-wiki '''Saleem Safi''' (Kiuurdu: سلیم صافی; alizaliwa [[7 Machi]] [[1968]]) ni [[mwanahabari]] na mtangazaji wa kipindi cha mjadala kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Anajulikana kwa kuandaa kipindi cha ''Jirga'' kinachorushwa kupitia Geo News, na anahusishwa na Jang Media Group. Ana utaalamu katika masuala ya sera za nje, ugaidi, mgogoro wa Kashmir, mgogoro wa Afghanistan, pamoja na siasa za ndani za Pakistan.<ref name="Dawn" /><ref name=":0">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6252975.stm|title=Afghan warlord 'aided Bin Laden' (Gulbuddin Hekmatyar) - interview conducted by Saleem Safi|website=BBC News website|url-status=dead|date=11 January 2007|access-date=17 March 2026|archive-date=22 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070122155255/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6252975.stm}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} 9tzx7v4htzmcm4z5t1fh3vz5pv22car 1539763 1539762 2026-05-10T14:31:30Z EdwardJacobo42 48620 1539763 wikitext text/x-wiki '''Saleem Safi''' (Kiuurdu: سلیم صافی; alizaliwa [[7 Machi]] [[1968]]) ni [[mwanahabari]] na mtangazaji wa kipindi cha mjadala kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Anajulikana kwa kuandaa kipindi cha ''Jirga'' kinachorushwa kupitia Geo News, na anahusishwa na Jang Media Group. Ana utaalamu katika masuala ya sera za nje, ugaidi, mgogoro wa Kashmir, mgogoro wa Afghanistan, pamoja na siasa za ndani za Pakistan.<ref name=":0">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6252975.stm|title=Afghan warlord 'aided Bin Laden' (Gulbuddin Hekmatyar) - interview conducted by Saleem Safi|website=BBC News website|url-status=dead|date=11 January 2007|access-date=17 March 2026|archive-date=22 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070122155255/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6252975.stm}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} 2evrs8zdficnqtkyzmcicfxmxkcseta 0 233462 1539764 2026-05-10T14:34:40Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''I. A. Rehman''' (Ibn Abdur Rehman; [[1 Septemba]] [[1930]] – [[12 Septemba]] [[2020]]) alikuwa [[mwanaharakati]] wa amani na haki za binadamu, [[mwanasiasa]] mwenye msimamo wa kikomunisti, na mwanahabari kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Alijulikana kwa mchango wake mkubwa katika kutetea haki za binadamu, uhuru wa kujieleza, na haki za kijamii nchini Pakistan.<ref name="LSE">{{cite news|url=https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2018/08/07/if-the-state-start...' 1539764 wikitext text/x-wiki '''I. A. Rehman''' (Ibn Abdur Rehman; [[1 Septemba]] [[1930]] – [[12 Septemba]] [[2020]]) alikuwa [[mwanaharakati]] wa amani na haki za binadamu, [[mwanasiasa]] mwenye msimamo wa kikomunisti, na mwanahabari kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Alijulikana kwa mchango wake mkubwa katika kutetea haki za binadamu, uhuru wa kujieleza, na haki za kijamii nchini Pakistan.<ref name="LSE">{{cite news|url=https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2018/08/07/if-the-state-starts-to-see-sense-then-people-will-follow-but-i-think-this-will-take-time-ibn-abdur-rehman/|title="If the state starts to see sense, then people will follow. But I think this will take time" – Ibn Abdur Rehman|work=London School of Economics|date=7 August 2018|access-date=17 September 2023|first=Amber|last=Darr|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808090711/https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2018/08/07/if-the-state-starts-to-see-sense-then-people-will-follow-but-i-think-this-will-take-time-ibn-abdur-rehman/|archive-date=8 August 2018|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1930]] [[Jamii:Waliofariki 2020]] 1djihewo9zxpen3z6ecbymypc0gx5wo 0 233463 1539765 2026-05-10T14:38:57Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Zabir Saeed''' (Kiuurdu: زابر سعید; alizaliwa [[22 Mei]] 1972) ni [[mwanahabari]] na mhariri kutoka Pakistan, anayejulikana kwa makala zake katika magazeti ya Kiurdu na Kiingereza. Pia ni mwandishi na mtaalamu wa mahusiano ya umma (public relations practitioner). Ameandika zaidi ya vitabu 50 vinavyohusu mawasiliano ya umma (mass communication) na uandishi wa habari.<ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-5-235879-Book-publishe...' 1539765 wikitext text/x-wiki '''Zabir Saeed''' (Kiuurdu: زابر سعید; alizaliwa [[22 Mei]] 1972) ni [[mwanahabari]] na mhariri kutoka Pakistan, anayejulikana kwa makala zake katika magazeti ya Kiurdu na Kiingereza. Pia ni mwandishi na mtaalamu wa mahusiano ya umma (public relations practitioner). Ameandika zaidi ya vitabu 50 vinavyohusu mawasiliano ya umma (mass communication) na uandishi wa habari.<ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-5-235879-Book-published|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk}}</ref><ref name="Journalist awarded">{{Cite web|url=https://nation.com.pk/24-May-2019/journalist-awarded|title=Journalist awarded|date=2019-05-24|website=The Nation|language=en|access-date=2019-09-08}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] abpupcax61w65dfyivo307xx6iw5y4v 1539877 1539765 2026-05-10T19:56:49Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539877 wikitext text/x-wiki '''Zabir Saeed''' (Kiuurdu: زابر سعید; alizaliwa [[22 Mei]] 1972) ni [[mwanahabari]] na mhariri kutoka Pakistan, anayejulikana kwa makala zake katika magazeti ya Kiurdu na Kiingereza. Pia ni mwandishi na mtaalamu wa mahusiano ya umma (public relations practitioner). Ameandika zaidi ya vitabu 50 vinavyohusu mawasiliano ya umma (mass communication) na uandishi wa habari.<ref>{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-5-235879-Book-published|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|website=www.thenews.com.pk}}</ref><ref name="Journalist awarded">{{Rejea tovuti|url=https://nation.com.pk/24-May-2019/journalist-awarded|title=Journalist awarded|date=2019-05-24|website=The Nation|language=en|access-date=2019-09-08}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] ppzu93mlf7lnd2ulqin5c1wzyibu27t 0 233464 1539768 2026-05-10T14:41:13Z Shyakagdfre 89232 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Maelezo mafupi|Jukwaa la mitandao ya kijamii}} [[Faili:Apachat.jpg|thumb|254x254px]] '''apachat''' ni jukwaa la [[mitandao ya kijamii]] linaloruhusu watumiaji kushiriki picha na video, kutazama video fupi, kutuma ujumbe wa muda halisi, na kuchapisha hadithi za saa 24. Jukwaa linapatikana kwenye vifaa vya [[kivinjari cha wavuti]], [[Android (mfumo endeshi)|Android]], na [[iOS]].<ref>{{cite web |url=https://apachat.com/about.html |title=About apachat |pub...' 1539768 wikitext text/x-wiki {{Maelezo mafupi|Jukwaa la mitandao ya kijamii}} [[Faili:Apachat.jpg|thumb|254x254px]] '''apachat''' ni jukwaa la [[mitandao ya kijamii]] linaloruhusu watumiaji kushiriki picha na video, kutazama video fupi, kutuma ujumbe wa muda halisi, na kuchapisha hadithi za saa 24. Jukwaa linapatikana kwenye vifaa vya [[kivinjari cha wavuti]], [[Android (mfumo endeshi)|Android]], na [[iOS]].<ref>{{cite web |url=https://apachat.com/about.html |title=About apachat |publisher=apachat |accessdate=2025}}</ref> ==Muhtasari== [[Faili:Apachatscreenshot.png|thumb]] apachat ni [[huduma ya mitandao ya kijamii]] inayochanganya vipengele kutoka kwa majukwaa mengi ya mitandao ya kijamii katika programu moja. Watumiaji wanaweza kuunda wasifu, kufuata watumiaji wengine, kushiriki maudhui ya media titika, na kuingiliana kupitia maoni, vipendwa, na ujumbe wa moja kwa moja. Jukwaa hilo linajumuisha mfumo wa uchumaji mapato wa waundaji unaoruhusu waundaji wa maudhui kupata mapato kutokana na machapisho na reli zao.<ref>{{cite web |url=https://apachat.com |title=apachat — Shiriki Nyakati, Unganisha na Tazama Reli |publisher=apachat |accessdate=2025}}</ref> ==History== apachat ilitengenezwa na kuzinduliwa kama jukwaa huru la mitandao ya kijamii. Huduma hii inaendeshwa na kudumishwa na timu ndogo ya maendeleo iliyoko [[Kigali]], [[Rwanda]]. Jukwaa hili lilijengwa kwa kutumia teknolojia za kisasa za wavuti ikiwa ni pamoja na [[React (maktaba ya JavaScript)|React]], [[Node.js]], na PocketBase, huku hifadhi ya vyombo vya habari ikishughulikiwa kupitia [[Cloudinary]].<ref>{{cite web |url=https://www.producthunt.com/products/apachat |title=apachat kwenye Product Hunt |publisher=Product Hunt |accessdate=2025}}</ref> ==Features== ===Machapisho=== Watumiaji wanaweza kushiriki picha na video kwenye mlisho wao wa wasifu. Machapisho yanaunga mkono manukuu, vipendwa, maoni, na alamisho. Watumiaji wengine wanaweza kuingiliana na machapisho kupitia mfumo wa ushiriki wa jukwaa. ===Reels=== apachat inajumuisha kipengele cha video cha umbo fupi kinachoitwa Reels, ambapo watumiaji wanaweza kupakia na kutazama video fupi za wima. Sehemu ya Reels ina mlisho usio na kikomo wa kusogeza sawa na majukwaa mengine ya video ya umbo fupi. ===Ujumbe=== Jukwaa hutoa [[ujumbe wa papo hapo|ujumbe wa moja kwa moja]] wa muda halisi kati ya watumiaji. Mfumo wa ujumbe huunga mkono ujumbe mfupi, kushiriki picha, ujumbe wa sauti, na kushiriki [[Graphics Interchange Format|GIF]] kwa kutumia API ya [[GIPHY]]. Ujumbe hutolewa kwa wakati halisi kwa kutumia miundombinu ya ujumbe wa Ably. ===Hadithi=== Watumiaji wanaweza kuchapisha hadithi za saa 24 ambazo hutoweka kiotomatiki baada ya muda wake kuisha. Hadithi huunga mkono picha, video, vibandiko, vichujio, na manukuu. ===Uchumaji wa Mapato kwa Muumba=== apachat inajumuisha mfumo wa uchumaji mapato unaoruhusu waundaji wa maudhui kupata mapato kulingana na ushiriki na maudhui yao. Waundaji wanaweza kutoa mapato yao kupitia mfumo wa uondoaji wa jukwaa unaoendeshwa na [[Stripe (kampuni)|Stripe]]. ===Beji Zilizothibitishwa=== Jukwaa linatoa mfumo wa uthibitishaji ambapo watumiaji mashuhuri, watu mashuhuri wa umma, biashara, na waundaji wanaweza kuomba beji iliyothibitishwa inayoonyeshwa kwenye wasifu wao. ===Notisi za Kushinikiza=== apachat inasaidia [[notisi ya kushinikiza wavuti]], ikiruhusu watumiaji kupokea arifa za wakati halisi za vipendwa, maoni, wafuasi, ujumbe, na mwingiliano mwingine hata wakati hawatumii mfumo kikamilifu. ==Teknolojia== apachat imejengwa kwa kutumia teknolojia zifuatazo: * '''Mbele:''' [[React (maktaba ya JavaScript)|React.js]] na [[Vite]], [[Tailwind CSS]] * '''Nyuma ya Nyuma:''' [[Node.js]] na [[Express.js|Express]], [[PHP]] * ​​'''Hifadhidata:''' [[MySQL]], PocketBase * '''Hifadhi ya Vyombo vya Habari:''' [[Cloudinary]] * '''Ujumbe wa Wakati Halisi:''' Ably * '''Malipo:''' [[Stripe (kampuni)|Stripe]] * '''Upangishaji:''' Hostinger ==Upatikanaji== apachat inapatikana kwenye mifumo ifuatayo: * [[Kivinjari cha Wavuti]] katika https://apachat.com * [[Android (mfumo endeshi)|Android]] (Upakuaji wa APK) * [[iOS]] (kupitia [[Apache Cordova|Capacitor]]) ==Marejeleo== {{Reflist}} ==Viungo vya nje== * [Tovuti Rasmi ya https://apachat.com] * [https://apachat.com/about.html Kuhusu apachat] * [https://apachat.com/privacy.html Sera ya Faragha] * [https://www.producthunt.com/products/apachat apachat kwenye Utafutaji wa Bidhaa] [[Jamii:Huduma za mitandao ya kijamii]] [[Jamii:Programu za simu]] [[Jamii:Tovuti za Rwanda]] [[Jamii:Upangishaji video]] [[Jamii:Ujumbe wa papo hapo]] i7uo58v7ehb41duakqn74gog92pxh8n 1540204 1539768 2026-05-11T10:35:54Z Riccardo Riccioni 452 1540204 wikitext text/x-wiki {{Maelezo mafupi|Jukwaa la mitandao ya kijamii}} [[Faili:Apachat.jpg|thumb|254x254px]] '''apachat''' ni jukwaa la [[mitandao ya kijamii]] linaloruhusu watumiaji kushiriki picha na video, kutazama video fupi, kutuma ujumbe wa muda halisi, na kuchapisha hadithi za saa 24. Jukwaa linapatikana kwenye vifaa vya [[kivinjari cha wavuti]], [[Android (mfumo endeshi)|Android]], na [[iOS]].<ref>{{cite web |url=https://apachat.com/about.html |title=About apachat |publisher=apachat |accessdate=2025}}</ref> ==Muhtasari== [[Faili:Apachatscreenshot.png|thumb]] apachat ni [[huduma ya mitandao ya kijamii]] inayochanganya vipengele kutoka kwa majukwaa mengi ya mitandao ya kijamii katika programu moja. Watumiaji wanaweza kuunda wasifu, kufuata watumiaji wengine, kushiriki maudhui ya media titika, na kuingiliana kupitia maoni, vipendwa, na ujumbe wa moja kwa moja. Jukwaa hilo linajumuisha mfumo wa uchumaji mapato wa waundaji unaoruhusu waundaji wa maudhui kupata mapato kutokana na machapisho na reli zao.<ref>{{cite web |url=https://apachat.com |title=apachat — Shiriki Nyakati, Unganisha na Tazama Reli |publisher=apachat |accessdate=2025}}</ref> ==Historia== Apachat ilitengenezwa na kuzinduliwa kama jukwaa huru la mitandao ya kijamii. Huduma hii inaendeshwa na kudumishwa na timu ndogo ya maendeleo iliyoko [[Kigali]], [[Rwanda]]. Jukwaa hili lilijengwa kwa kutumia teknolojia za kisasa za wavuti ikiwa ni pamoja na [[React (maktaba ya JavaScript)|React]], [[Node.js]], na PocketBase, huku hifadhi ya vyombo vya habari ikishughulikiwa kupitia [[Cloudinary]].<ref>{{cite web |url=https://www.producthunt.com/products/apachat |title=apachat kwenye Product Hunt |publisher=Product Hunt |accessdate=2025}}</ref> ==Huduma== ===Machapisho=== Watumiaji wanaweza kushiriki picha na video kwenye mlisho wao wa wasifu. Machapisho yanaunga mkono manukuu, vipendwa, maoni, na alamisho. Watumiaji wengine wanaweza kuingiliana na machapisho kupitia mfumo wa ushiriki wa jukwaa. ===Reels=== apachat inajumuisha kipengele cha video cha umbo fupi kinachoitwa Reels, ambapo watumiaji wanaweza kupakia na kutazama video fupi za wima. Sehemu ya Reels ina mlisho usio na kikomo wa kusogeza sawa na majukwaa mengine ya video ya umbo fupi. ===Ujumbe=== Jukwaa hutoa [[ujumbe wa papo hapo|ujumbe wa moja kwa moja]] wa muda halisi kati ya watumiaji. Mfumo wa ujumbe huunga mkono ujumbe mfupi, kushiriki picha, ujumbe wa sauti, na kushiriki [[Graphics Interchange Format|GIF]] kwa kutumia API ya [[GIPHY]]. Ujumbe hutolewa kwa wakati halisi kwa kutumia miundombinu ya ujumbe wa Ably. ===Hadithi=== Watumiaji wanaweza kuchapisha hadithi za saa 24 ambazo hutoweka kiotomatiki baada ya muda wake kuisha. Hadithi huunga mkono picha, video, vibandiko, vichujio, na manukuu. ===Uchumaji wa Mapato kwa Muumba=== apachat inajumuisha mfumo wa uchumaji mapato unaoruhusu waundaji wa maudhui kupata mapato kulingana na ushiriki na maudhui yao. Waundaji wanaweza kutoa mapato yao kupitia mfumo wa uondoaji wa jukwaa unaoendeshwa na [[Stripe (kampuni)|Stripe]]. ===Beji Zilizothibitishwa=== Jukwaa linatoa mfumo wa uthibitishaji ambapo watumiaji mashuhuri, watu mashuhuri wa umma, biashara, na waundaji wanaweza kuomba beji iliyothibitishwa inayoonyeshwa kwenye wasifu wao. ===Notisi za Kushinikiza=== Apachat inasaidia [[notisi ya kushinikiza wavuti]], ikiruhusu watumiaji kupokea arifa za wakati halisi za vipendwa, maoni, wafuasi, ujumbe, na mwingiliano mwingine hata wakati hawatumii mfumo kikamilifu. ==Teknolojia== Apachat imejengwa kwa kutumia teknolojia zifuatazo: * '''Mbele:''' [[React (maktaba ya JavaScript)|React.js]] na [[Vite]], [[Tailwind CSS]] * '''Nyuma ya Nyuma:''' [[Node.js]] na [[Express.js|Express]], [[PHP]] * ​​'''Hifadhidata:''' [[MySQL]], PocketBase * '''Hifadhi ya Vyombo vya Habari:''' [[Cloudinary]] * '''Ujumbe wa Wakati Halisi:''' Ably * '''Malipo:''' [[Stripe (kampuni)|Stripe]] * '''Upangishaji:''' Hostinger ==Upatikanaji== Apachat inapatikana kwenye mifumo ifuatayo: * [[Kivinjari cha Wavuti]] katika https://apachat.com * [[Android (mfumo endeshi)|Android]] (Upakuaji wa APK) * [[iOS]] (kupitia [[Apache Cordova|Capacitor]]) ==Marejeo== {{Reflist}} ==Viungo vya nje== * [https://apachat.com Tovuti Rasmi] * [https://apachat.com/about.html Kuhusu apachat] * [https://apachat.com/privacy.html Sera ya Faragha] * [https://www.producthunt.com/products/apachat apachat kwenye Utafutaji wa Bidhaa] [[Jamii:mitandao ya kijamii]] brhrlumdwscf3z0hhs12c5jagzvtjtf 0 233465 1539775 2026-05-10T15:27:57Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539775 wikitext text/x-wiki '''Okere Adams''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka wa 2002, Adams aliteuliwa kuwa Waziri wa Rasilimali za Bahari chini ya uongozi wa Ahmed Tejan Kabbah.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Web - President Bio's Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Web - President Kabbah's Fourth Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet-kabbah4.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] [[Jamii:Watu walio hai]] hvxbair7ytm0suuqzaxzdj49kdiol5r 1539841 1539775 2026-05-10T18:36:46Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539841 wikitext text/x-wiki '''Okere Adams''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka wa 2002, Adams aliteuliwa kuwa Waziri wa Rasilimali za Bahari chini ya uongozi wa Ahmed Tejan Kabbah.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone Web - President Bio's Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone Web - President Kabbah's Fourth Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet-kabbah4.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] [[Jamii:Watu walio hai]] 4ghrx3er886sedhdg3eyez0cfqrg8w3 1540202 1539841 2026-05-11T10:33:44Z Riccardo Riccioni 452 1540202 wikitext text/x-wiki '''Okere Adams''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka wa 2002, Adams aliteuliwa kuwa Waziri wa Rasilimali za Bahari chini ya uongozi wa Ahmed Tejan Kabbah.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone Web - President Bio's Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone Web - President Kabbah's Fourth Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/cabinet-kabbah4.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] [[Jamii:Watu walio hai]] 6yn8jjmg8sm3ikrsd1jaoja0cu1ysbw 0 233466 1539776 2026-05-10T15:32:02Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sun Hongbin''' (Alizaliwa [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] wa [[China]] na [[Marekani]].<ref name="etnet">{{cite web |title=Sun Hongbin Shareholding |url=http://corpsv.etnet.com.hk/webservice/jsp/CACHE/CoInfo_Cache.jsp?MAINTYPE=COMPANY&ENCODING=ENG&SUBTYPE=BRIEF&CLIENT=ETNET&STOCKCODE=1918 |website=Etnet |access-date=2026-05-10}}</ref> Yeye ni mwanzilishi, mwenyekiti, na mmiliki mkuu wa Sunac. Alizaliwa mkoa wa [[Shanxi]], China. Kabla ya kuanzisha Sunac...' 1539776 wikitext text/x-wiki '''Sun Hongbin''' (Alizaliwa [[1963]]) ni [[mfanyabiashara]] wa [[China]] na [[Marekani]].<ref name="etnet">{{cite web |title=Sun Hongbin Shareholding |url=http://corpsv.etnet.com.hk/webservice/jsp/CACHE/CoInfo_Cache.jsp?MAINTYPE=COMPANY&ENCODING=ENG&SUBTYPE=BRIEF&CLIENT=ETNET&STOCKCODE=1918 |website=Etnet |access-date=2026-05-10}}</ref> Yeye ni mwanzilishi, mwenyekiti, na mmiliki mkuu wa Sunac. Alizaliwa mkoa wa [[Shanxi]], China. Kabla ya kuanzisha Sunac mwaka [[2003]], alihudumu kama mkurugenzi wa soko katika [[Lenovo|Lenovo Group]].<ref name="sunac">{{cite web |title=Sun Hongbin - Founder of Sunac China Holdings |url=https://www.sunac.com.cn/en/about/management/sunhongbin/ |website=Sunac China Holdings |access-date=2026-05-10}}</ref><ref name="bloomberg.com">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/hongbin-sun/|title=Bloomberg Billionaires Index - Sun Hongbin|author=|newspaper=Bloomberg.com |date=|publisher=|accessdate=10 April 2018|via=www.bloomberg.com}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1963]] [[Jamii:Watu walio hai]] i5zakajnysoj35utbzmygo2861fa2ze 0 233467 1539779 2026-05-10T15:45:07Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Patricia A. Stryker''' (Alizaliwa [[Aprili 6]], [[1956]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea, mfadhili, na mwanaharakati wa siasa nchini [[Marekani]]. Stryker ni mjukuu wa [[Homer Stryker]], mwanzilishi wa Stryker Corporation, kampuni ya teknolojia ya matibabu.Mwaka [[2001]], alianzisha Bohemian Foundation, ambayo inaangazia muziki, sanaa na jamii. Yeye ni mmoja wa wafadhili wakuu wa Democratic Party katika jimbo la [[Colorado]].Aliolewa na ana watoto wanne...' 1539779 wikitext text/x-wiki '''Patricia A. Stryker''' (Alizaliwa [[Aprili 6]], [[1956]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea, mfadhili, na mwanaharakati wa siasa nchini [[Marekani]]. Stryker ni mjukuu wa [[Homer Stryker]], mwanzilishi wa Stryker Corporation, kampuni ya teknolojia ya matibabu.Mwaka [[2001]], alianzisha Bohemian Foundation, ambayo inaangazia muziki, sanaa na jamii. Yeye ni mmoja wa wafadhili wakuu wa Democratic Party katika jimbo la [[Colorado]].Aliolewa na ana watoto wanne.<ref>[http://edgar.brand.edgar-online.com/EFX_dll/EDGARpro.dll?FetchFilingHtmlSection1?SectionID=614585-1881-13816&SessionID=81WZHvEvZgiik77 SEC regarding Stryker Corp.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710170552/http://edgar.brand.edgar-online.com/EFX_dll/EDGARpro.dll?FetchFilingHtmlSection1%3FSectionID=614585-1881-13816&SessionID=81WZHvEvZgiik77 |date=2011-07-10 }}</ref><ref name="Colorado Encyclopedia 2020">{{cite web |title=Pat Stryker |website=Colorado Encyclopedia |date=6 July 2020 |url=https://coloradoencyclopedia.org/article/pat-stryker |access-date=19 January 2024}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1956]] [[Jamii:Watu walio hai]] jpl9jdl5qtvn8eyxs770x75q97v2hki 0 233468 1539780 2026-05-10T15:47:47Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ronda E. Stryker''' (alizaliwa [[1954]]) ni mrithi bilionea nchini [[Marekani]], mjukuu wa [[Homer Stryker]], mwanzilishi wa kampuni ya vifaa vya matibabu ''Stryker Corporation'', ambapo yeye ni mkurugenzi.<ref name="tipranks">{{cite web |title=Stryker Shareholders Reelect Board |url=https://www.tipranks.com/news/company-announcements/stryker-shareholders-reelect-board-and-approve-governance-measures |website=TipRanks |date=2026-05-07 |access-date=2026-...' 1539780 wikitext text/x-wiki '''Ronda E. Stryker''' (alizaliwa [[1954]]) ni mrithi bilionea nchini [[Marekani]], mjukuu wa [[Homer Stryker]], mwanzilishi wa kampuni ya vifaa vya matibabu ''Stryker Corporation'', ambapo yeye ni mkurugenzi.<ref name="tipranks">{{cite web |title=Stryker Shareholders Reelect Board |url=https://www.tipranks.com/news/company-announcements/stryker-shareholders-reelect-board-and-approve-governance-measures |website=TipRanks |date=2026-05-07 |access-date=2026-05-10}}</ref> Alichaguliwa tena kama mkurugenzi katika mkutano wa mwaka wa Stryker Corporation mnamo Mei 2026. Yeye na mumewe, [[William U. Parfet]], ni watia saini wa Giving Pledge na walijenga Kalamazoo Nature Center.<ref>{{cite web |title=William Parfet and Ronda Stryker |url=https://givingpledge.org/Pledger.aspx?id=257 |website=Giving Pledge |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Watu walio hai]] dxcwvoypfyxaom0ky8a3sbn3h0raplk 0 233469 1539783 2026-05-10T16:05:52Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Robert P. Stiller''' ni [[mjasiriamali]] bilionea wa [[Marekani]] ambaye alianzisha [[E-Z Wider]] mwaka [[1972]] na kampuni ya kahawa ya Keurig Green Mountain mwaka [[1981]].<ref name="forbes-stiller">{{cite web |title=Robert Stiller |url=https://www.forbes.com/profile/robert-stiller/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/robert-stiller/|title=Robert Stiller|website=Forbes|language=en|access-d...' 1539783 wikitext text/x-wiki '''Robert P. Stiller''' ni [[mjasiriamali]] bilionea wa [[Marekani]] ambaye alianzisha [[E-Z Wider]] mwaka [[1972]] na kampuni ya kahawa ya Keurig Green Mountain mwaka [[1981]].<ref name="forbes-stiller">{{cite web |title=Robert Stiller |url=https://www.forbes.com/profile/robert-stiller/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/robert-stiller/|title=Robert Stiller|website=Forbes|language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>Alihitimu kutoka New York Military Academy na Parsons College. Mwaka [[2001]], alitajwa kuwa [[Forbes]]kuwa wa kwanza "Entrepreneur of the Year" na mmoja wa Investors Business Daily "Top 10 leaders and successful CEOs. Mwaka [[2018]], alihukumiwa kifungo cha miaka minne gerezani kutokana na kukwepa kodi.<ref>{{cite web |title=Green Mountain Coffee Roasters founder sentenced to 4 years in prison for tax evasion |url=https://www.cnn.com/2018/11/08/business/robert-stiller-sentenced/index.html |website=CNN |date=2018-11-08 |access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nyma.org/page.cfm?p=325 |title=Robert P. Stiller '61 |publisher=New York Military Academy |accessdate=August 4, 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305044730/http://www.nyma.org/page.cfm?p=325 |archivedate=March 5, 2016 }}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Wajasiriamali wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa mwaka usiojulikana]] tkreu05n8byxsgzfaq45j96yz8z23g4 0 233470 1539785 2026-05-10T16:39:29Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Matthew Richard Stone''' (anayejulikana kama Matt Stone; alizaliwa [[Mei 26]], [[1971]]) ni [[mwigizaji]], mhuishaji, [[mwandishi]], mtayarishaji, na mtunzi wa nyimbo nchini [[Marekani]].<ref>{{cite news|url= https://www.upi.com/Top_News/2020/05/26/UPI-Almanac-for-Tuesday-May-26-2020/8311589816609/|title= UPI Almanac for Tuesday, May 26, 2020|work= [[United Press International]] | date= May 26, 2020|access-date=June 10, 2020 | archive-date= June 11, 202...' 1539785 wikitext text/x-wiki '''Matthew Richard Stone''' (anayejulikana kama Matt Stone; alizaliwa [[Mei 26]], [[1971]]) ni [[mwigizaji]], mhuishaji, [[mwandishi]], mtayarishaji, na mtunzi wa nyimbo nchini [[Marekani]].<ref>{{cite news|url= https://www.upi.com/Top_News/2020/05/26/UPI-Almanac-for-Tuesday-May-26-2020/8311589816609/|title= UPI Almanac for Tuesday, May 26, 2020|work= [[United Press International]] | date= May 26, 2020|access-date=June 10, 2020 | archive-date= June 11, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200611014223/https://www.upi.com/Top_News/2020/05/26/UPI-Almanac-for-Tuesday-May-26-2020/8311589816609/|url-status=live|quote=… filmmaker/actor Matt Stone in 1971 (age 49)}}</ref> Anajulikana zaidi kwa kuunda pamoja kipindi cha televisheni cha katuni ''South Park'' (tangu [[1997]]) na ''The Book of Mormon'' ([[2011]]) pamoja na mshirika wake [[Trey Parker]]<ref name=tvg>{{cite magazine |title=Matt Stone: Biography |url=https://www.tvguide.com/celebrities/matt-stone/bio/165314/ | magazine=[[TV Guide]] |access-date=February 27, 2019|archive-date=May 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190517092710/https://www.tvguide.com/celebrities/matt-stone/bio/165314/|url-status=live}}</ref> . == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waigizaji wa Marekani]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Watu walio hai]] kjo9nhxgstrdi7aa2qxni1zwtekyq16 1539786 1539785 2026-05-10T16:40:03Z Ally0111 85292 1539786 wikitext text/x-wiki '''Matthew Richard Stone''' (anayejulikana kama '''Matt Stone'''; alizaliwa [[Mei 26]], [[1971]]) ni [[mwigizaji]], mhuishaji, [[mwandishi]], mtayarishaji, na mtunzi wa nyimbo nchini [[Marekani]].<ref>{{cite news|url= https://www.upi.com/Top_News/2020/05/26/UPI-Almanac-for-Tuesday-May-26-2020/8311589816609/|title= UPI Almanac for Tuesday, May 26, 2020|work= [[United Press International]] | date= May 26, 2020|access-date=June 10, 2020 | archive-date= June 11, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200611014223/https://www.upi.com/Top_News/2020/05/26/UPI-Almanac-for-Tuesday-May-26-2020/8311589816609/|url-status=live|quote=… filmmaker/actor Matt Stone in 1971 (age 49)}}</ref> Anajulikana zaidi kwa kuunda pamoja kipindi cha televisheni cha katuni ''South Park'' (tangu [[1997]]) na ''The Book of Mormon'' ([[2011]]) pamoja na mshirika wake [[Trey Parker]]<ref name=tvg>{{cite magazine |title=Matt Stone: Biography |url=https://www.tvguide.com/celebrities/matt-stone/bio/165314/ | magazine=[[TV Guide]] |access-date=February 27, 2019|archive-date=May 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190517092710/https://www.tvguide.com/celebrities/matt-stone/bio/165314/|url-status=live}}</ref> . == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waigizaji wa Marekani]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Watu walio hai]] bekwp5funq22a4d17ph0vx6lajqijpv 0 233471 1539787 2026-05-10T16:44:23Z Elizabeth Samwel 75873 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353156757|Eva Cox]]" 1539787 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' {{post-nominals|AO|country=AUS}} (née '''Hauser''' ; alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. s0afazvbtugbzjpmj0x6c8a9e2po4al 1539789 1539787 2026-05-10T16:45:54Z Elizabeth Samwel 75873 1539789 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Marejeo== {{Marejeo}} alk2s8iz767u43nd14je2se4y212aku 1539792 1539789 2026-05-10T16:50:12Z Elizabeth Samwel 75873 1539792 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney. ==Marejeo== {{Marejeo}} 5yuxkltdfodiukqw8q228yeo52kq80q 1539795 1539792 2026-05-10T16:55:44Z Elizabeth Samwel 75873 1539795 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} d5slyqbm82j3lcblevkpotl2gkndnv7 1539796 1539795 2026-05-10T16:57:17Z Elizabeth Samwel 75873 1539796 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} khdsqbk2dd9eftvrwqq4wfw0opduie5 1539798 1539796 2026-05-10T16:57:56Z Elizabeth Samwel 75873 1539798 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 2hbj0tis5yvmgkemoqbkt51eb82vcul 1539799 1539798 2026-05-10T17:05:29Z Elizabeth Samwel 75873 1539799 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox. Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Marejeo== {{Marejeo}} iwb6lfs3cbpuuejzgjbcaus5ueuu2vr 1539800 1539799 2026-05-10T17:08:48Z Elizabeth Samwel 75873 1539800 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria. Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Marejeo== {{Marejeo}} a028ke8lqsd4rf5z7jyj0wec7iom9gk 1539801 1539800 2026-05-10T17:12:15Z Elizabeth Samwel 75873 1539801 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Marejeo== {{Marejeo}} jqrtvdqhfrq2kblgnzq4herkb90bh33 1539802 1539801 2026-05-10T17:15:39Z Elizabeth Samwel 75873 1539802 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980. ==Marejeo== {{Marejeo}} awbmdy6rvfrhre17lf3lj25mgju99ze 1539803 1539802 2026-05-10T17:17:40Z Elizabeth Samwel 75873 1539803 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} axzwamdui8jnyqxuylicw28eh3qddlt 1539806 1539803 2026-05-10T17:24:47Z Elizabeth Samwel 75873 1539806 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Hausa|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} cgybdptpre352yfyu2r4u00hqnx94qy 1539808 1539806 2026-05-10T17:27:38Z Elizabeth Samwel 75873 1539808 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} 6uiwch4hsdfzba3e6znmrtd7aklbp35 1539809 1539808 2026-05-10T17:30:16Z Elizabeth Samwel 75873 1539809 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} oxjl4wym6h9lso31r1u105if661pcrp 1539810 1539809 2026-05-10T17:34:37Z Elizabeth Samwel 75873 1539810 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labour (mpaka mwaka 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} h0pt86f96jbpm5dxd3oqw8bv6rcakqn 1539811 1539810 2026-05-10T17:35:49Z Elizabeth Samwel 75873 1539811 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labor (mpaka mwaka 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} rykd18fv93rprbj0791obhshx2quqwr 1539813 1539811 2026-05-10T17:37:36Z Elizabeth Samwel 75873 1539813 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labor (mpaka miaka ya 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)|uraia=Australia}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} b9fxiuytnkiid1p0dx1hvvo7wu7755p 1539817 1539813 2026-05-10T17:46:13Z Elizabeth Samwel 75873 1539817 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Cite web|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labor (mpaka miaka ya 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)|uraia=Australia}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Cite web|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Cite web|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> Cox alikuwa sehemu ya jarida la wanawake la Refractory Girl katika miaka ya 1980 na akawa msemaji wa vyombo vya habari, pamoja na harakati zake za kupinga vita na masuala ya wanawake. Pia alianzisha kituo cha kwanza cha kulea watoto baada ya shule kilichofadhiliwa na Jumuiya ya Madola, katika Shule ya Umma ya Glenmore Road huko Paddington, New South Wales. ==Marejeo== {{Marejeo}} ti4e14gyy7yfj3yw4o8bxaphe4tdpsy 1539917 1539817 2026-05-10T20:54:33Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1539917 wikitext text/x-wiki '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi wa Australia, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labor (mpaka miaka ya 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)|uraia=Australia}} ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Rejea tovuti|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Rejea tovuti|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> Cox alikuwa sehemu ya jarida la wanawake la Refractory Girl katika miaka ya 1980 na akawa msemaji wa vyombo vya habari, pamoja na harakati zake za kupinga vita na masuala ya wanawake. Pia alianzisha kituo cha kwanza cha kulea watoto baada ya shule kilichofadhiliwa na Jumuiya ya Madola, katika Shule ya Umma ya Glenmore Road huko Paddington, New South Wales. ==Marejeo== {{Marejeo}} 2iwr5tcews4rvblyf9zbs39wlxbbfbo 1540205 1539917 2026-05-11T10:37:56Z Riccardo Riccioni 452 1540205 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Eva Cox|jina la kuzaliwa=Eva Maria Hauser|tarehe ya kuzaliwa=21 February 1938|kazi yake=Mtafiti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|elimu=Chuo kikuu cha South Wales|wazazi=Richard Hauser na Ruth Hauser|chama=Labor (mpaka miaka ya 1980)|anajulikana kwa ajili ya=Mwanachama mwanzilishi wa Women's Electoral Lobby (WEL)|uraia=Australia}} '''Eva Maria Cox''' (alizaliwa 21 Februari 1938) ni mwandishi, [[Ufeministi|mwanaharakati wa haki za wanawake]], mwanasosholojia, mtoa maoni wa kijamii na mwanaharakati wa Australia aliyezaliwa Austria.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Eva Cox - Hire Keynote and Guest Speaker|url=https://www.icmi.com.au/eva-cox/|work=ICMI|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Amekuwa mtetezi hai wa kuunda jamii "ya kiraia zaidi". Alikuwa mwanachama wa muda mrefu wa ''Women's Electoral Lobby''(WEL), na bado anafuatilia mabadiliko ya ufeministi kwa kuweka thamani mpya ya michango ya kijamii na ustawi kwenye ajenda za kisiasa, na pia kutambua msingi wa pamoja kati ya Mataifa ya Kwanza ya Australia na maadili ya ufeministi kuhusu umuhimu wa kijamii. ==Maisha ya Awali== Eva Maria Hauser Cox alizaliwa katika familia ya Kiyahudi huko Vienna mnamo 1938, chini ya wiki tatu kabla ya Anschluss (12 Machi 1938) ambayo ilimwacha yeye na familia yake bila uraia. Mwaka uliofuata, alisafiri na mama yake Ruth, mwanafunzi wa mwaka wa mwisho wa udaktari, hadi Uingereza, Uingereza; aliishi vitani—kimsingi kama mgeni adui huko Surrey. Baba yake, Richard Hauser, alijiunga na Jeshi la Uingereza huko Palestina, na babu na nyanya zake na jamaa zake wengine walitafuta hifadhi huko Sydney. Baada ya vita, baba yake alifanya kazi katika Chama cha Wakimbizi cha Umoja wa Mataifa huko Roma, Italia, ambapo Cox aliendelea na masomo yake kwa miaka miwili. Mnamo 1948 alijiunga na familia kubwa ya mama yake huko Sydney.<ref>{{Rejea tovuti|title=Eva Cox feminist|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20040523140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/11779/20040524-0000/www.nla.gov.au/ntwkpubs/gw/58/p09a01.html|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Huko Sydney alihudhuria Shule ya Upili ya Wasichana ya Sydney. Miaka miwili baada ya kuwasili, baba yake alianza uhusiano na mpiga piano Hephzibah Menuhin, ambaye wakati huo alikuwa ameolewa na mchunga mifugo kutoka Australia, Lindsay Nicholas, na alikuwa akiishi magharibi mwa Victoria. Hauser na Menuhin waliachana na wenzi wao ili waoane, na Menuhin akawa mama wa kambo wa Cox.<ref>{{Rejea tovuti|title=Hephzibah|url=http://aso.gov.au/titles/documentaries/hephzibah/clip1/|work=australianscreen|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Damien Parer}}</ref> Cox alihudhuria Chuo Kikuu cha Sydney kuanzia 1956 hadi 1957, ambapo alikutana na Germaine Greer na Robert Hughes na akajiunga na Sydney Push. Hata hivyo, alichagua kuacha chuo kikuu ili kusafiri kote Ulaya, ambapo alikutana na John Cox. Walifunga ndoa waliporudi Sydney, na mnamo 1964, wakawa wazazi wa binti, aliyeitwa Rebecca. Rebecca alizaliwa Hughenden, Queensland, ambapo Eva Cox alienda kuungana tena na mumewe baada ya kutengana. Mnamo 1969 walitengana tena. ==Kazi== Cox alirudi kusoma kama mama asiye na mume mwanzoni mwa miaka ya 1970, akihitimu na shahada ya Heshima katika sosholojia kutoka Chuo Kikuu cha New South Wales (UNSW) mnamo 1974, na akawa mwalimu na mshauri wa utafiti katika idara hiyo. Katika miaka ya 1970, Cox akawa msemaji wa WEL na baadaye alisaidia kuanzisha Tangi la Kufikiri la Kiuchumi la Wanawake. Cox alikuwa mkurugenzi wa Baraza la Huduma za Kijamii la New South Wales (NCOSS) kuanzia 1977 hadi 1981 na alipewa Ushirika wa Churchill mnamo 1980.<ref name=":0" /> Cox alikuwa sehemu ya jarida la wanawake la Refractory Girl katika miaka ya 1980 na akawa msemaji wa vyombo vya habari, pamoja na harakati zake za kupinga vita na masuala ya wanawake. Pia alianzisha kituo cha kwanza cha kulea watoto baada ya shule kilichofadhiliwa na Jumuiya ya Madola, katika Shule ya Umma ya Glenmore Road huko Paddington, New South Wales. ==Marejeo== {{Marejeo}} {{BD|1938|}} [[Jamii:Wayahudi]] [[Jamii:wanaharakati wa Australia]] 5oqwbugx6hg1yr50aqo4705sh30gr6a 0 233472 1539791 2026-05-10T16:49:17Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dean A. Stoecker''' (alizaliwa [[1956]] au [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]], na mwanzilishi mwenza (mwaka [[1997]]), mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wa zamani (1997 – [[2020]]) wa [[Alteryx]], kampuni ya programu za kompyuta.<ref name="Marketscreener">{{cite web |title=Dean Stoecker |url=https://www.marketscreener.com/business-leaders/Dean-Stoecker-9587/biography/ |website=Marketscreener |accessdate=1 September 2019}}</ref> Stoec...' 1539791 wikitext text/x-wiki '''Dean A. Stoecker''' (alizaliwa [[1956]] au [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]], na mwanzilishi mwenza (mwaka [[1997]]), mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wa zamani (1997 – [[2020]]) wa [[Alteryx]], kampuni ya programu za kompyuta.<ref name="Marketscreener">{{cite web |title=Dean Stoecker |url=https://www.marketscreener.com/business-leaders/Dean-Stoecker-9587/biography/ |website=Marketscreener |accessdate=1 September 2019}}</ref> Stoecker alizaliwa na kukulia huko [[Colorado]]. Familia yake anatoka [[Boulder, Colorado]], ambapo "baba yake alikuwa mjasiriamali aliyejenga nyumba za A-Frame", na Dean alikuwa mtoto wa mwisho.<ref name="em360tech.com">{{cite news |title=CxO of the week: Dean A. Stoecker, CEO of Alteryx |url=https://www.em360tech.com/featured/analytics-ceo/ |accessdate=1 September 2019 |work=em360tech.com |date=10 October 2018}}</ref> Alipata [[shahada]] ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Colorado, na shahada ya uzamili ya biashara kutoka Chuo Kikuu cha Pepperdine.<ref name="Inc.com">{{cite news |last1=Cohan |first1=Peter |title=Inside A $333 Million Founder's 20 Year Journey To A Rocketing 146% Post-IPO Stock Jolt |url=https://www.inc.com/peter-cohan/inside-a-333-million-founders-20-year-journey-to-a-rocketing-146-post-ipo-stock-jolt.html |accessdate=1 September 2019 |work=Inc.com |date=13 March 2018}}</ref> Mnamo Agosti [[2019]], [[Forbes]] ilikadiria utajiri wa Stoecker kuwa dola bilioni 1.2, kufuatia kupanda kwa bei ya hisa ya Alteryx kwa karibu asilimia 900 tangu IPO yake mwaka [[2017]].<ref name="Forbes">{{cite news |last1= Kirsch |first1=Noah |title=New Billionaire: Dean Stoecker's 22-Year Journey |url=https://www.forbes.com/sites/noahkirsch/2019/08/29/dean-stoecker-alteryx/ |accessdate=1 September 2019 |work=Forbes |date=29 August 2019}}</ref> Alikuwa mjumbe wa ngazi ya wilaya katika Mkutano wa Kitaifa wa Republican mwaka [[2016]] kutoka [[California]].<ref name="Bloomberg">{{cite web |title=Dean A Stoecker: Chairman/CEO/Co-Founder, Alteryx Inc |url=https://www.bloomberg.com/profile/person/15337797 |website=Bloomberg LP |accessdate=1 September 2019}}</ref> Alimuoa Angie.<ref name="ocbj.com">{{cite news |title=OC 500: Dean Stoecker |url=https://www.ocbj.com/news/2019/mar/07/2018-oc-500-dean-stoecker/ |accessdate=1 September 2019 |work=ocbj.com |date=7 March 2019}}</ref>Wanaishi [[Irvine, California]].<ref name="RNC">{{cite web |title=Dean Stoecker - Ballotpedia |url=https://ballotpedia.org/Dean_Stoecker |website=Ballotpedia |accessdate=22 June 2020 |ref=RNC}}</ref><ref name="Forbes profile">{{cite web |title=Forbes profile: Dean Stoecker |url=https://www.forbes.com/profile/dean-stoecker/ |website=Forbes |accessdate=1 September 2019}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1956]] sgk2d8qq2za9x5q3jb6r8y8xjquvvq4 0 233473 1539804 2026-05-10T17:19:47Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''William Charles Stone''' (anayejulikana kama '''Bill Stone''') ni mwanzilishi, mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji (CEO) wa SS&C Technologies , mtoa huduma na programu kwa tasnia ya huduma za kifedha na afya.<ref name="forbes-ssc">{{cite web |title=Bill Stone |url=https://www.forbes.com/profile/bill-stone/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Alianzisha SS&C Technologies mwaka [[1986]] na kuipeana hadharani mwaka [[1996]]. Chini ya uongozi wake...' 1539804 wikitext text/x-wiki '''William Charles Stone''' (anayejulikana kama '''Bill Stone''') ni mwanzilishi, mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji (CEO) wa SS&C Technologies , mtoa huduma na programu kwa tasnia ya huduma za kifedha na afya.<ref name="forbes-ssc">{{cite web |title=Bill Stone |url=https://www.forbes.com/profile/bill-stone/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Alianzisha SS&C Technologies mwaka [[1986]] na kuipeana hadharani mwaka [[1996]]. Chini ya uongozi wake, kampuni ilikua kupitia ununuzi zaidi ya 120. Kufikia [[2025]], [[Forbes]] ilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 4.6<ref name=Bloomberg>[https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapid=204939169 SS&C Technologies, Inc.: Private Company Information - Bloomberg] March 2019</ref><ref name=Nasdaq>[https://www.nasdaq.com/symbol/ssnc SSNC Stock Quote] March 2019</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Watu walio hai]] piycj42uu76v9fxqmiq14myjc1wo176 0 233474 1539805 2026-05-10T17:23:16Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539805 wikitext text/x-wiki '''Chernor Ramadan Maju Bah''' (aliyezaliwa Aprili 29, 1972), anayejulikana pia kwa jina la utani Chericoco, ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Sierra Leone]] ambaye kwa sasa ni kiongozi wa upinzani tangu mwaka 2019.<ref>{{Cite web|title=Political maturity never seen before! {{!}} Sierra Leone News Hunters|url=http://www.sierraleonenewshunters.com/content/political-maturity-never-seen|work=www.sierraleonenewshunters.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hon. Chernor Bah Raps With Fullah Community|url=http://www.thetorchlight.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4164:hon-chernor-bah-raps-with-fullah-community&catid=36:local-news&Itemid=27|work=www.thetorchlight.com|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=Administrator}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Watu walio hai]] c64gvk1b5h7x5vygsevq4obiqmo469e 1540206 1539805 2026-05-11T10:38:58Z Riccardo Riccioni 452 1540206 wikitext text/x-wiki '''Chernor Ramadan Maju Bah''' (alizaliwa Aprili 29, 1972), anayejulikana pia kwa jina la utani Chericoco, ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Sierra Leone]] ambaye kwa sasa ni kiongozi wa upinzani tangu mwaka 2019.<ref>{{Cite web|title=Political maturity never seen before! {{!}} Sierra Leone News Hunters|url=http://www.sierraleonenewshunters.com/content/political-maturity-never-seen|work=www.sierraleonenewshunters.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Hon. Chernor Bah Raps With Fullah Community|url=http://www.thetorchlight.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4164:hon-chernor-bah-raps-with-fullah-community&catid=36:local-news&Itemid=27|work=www.thetorchlight.com|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=Administrator}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:wanasiasa wa Sierra Leone]] p45lhrnq28qs5fvtbg29q45hujclwy3 0 233475 1539812 2026-05-10T17:36:02Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539812 wikitext text/x-wiki '''Minkailu Bah''' (alifariki Mei 18, 2020, Magburaka, Wilaya ya Tonkolili) alikuwa mwanasiasa na mhadhiri wa [[Sierra Leone]]. Alihudumu kama Waziri wa Elimu''',''' Vijana na Michezo wa Sierra Leone. Alizaliwa mjini Magburaka, na kabla ya kuteuliwa kuwa waziri, alikuwa kaimu mkuu wa idara ya Umeme na Elektroniki katika Chuo cha Fourah Bay, Chuo Kikuu cha Sierra Leone. Bah alifariki dunia kutokana na COVID-19 mnamo mwaka 2020.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone’s former minister of education Minkailu Bah has died|url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/sierra-leones-former-minister-of-education-minkailu-bah-has-died/|work=The Sierra Leone Telegraph|date=2020-05-18|accessdate=2026-05-10|language=en-US|author=Abdul Rashid Thomas}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2020]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] ru78uu3nj4nic83s9mv6lqy1qocaqob 1539815 1539812 2026-05-10T17:44:49Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539815 wikitext text/x-wiki '''Minkailu Bah''' (alifariki Mei 18, 2020, Magburaka, Wilaya ya Tonkolili) alikuwa mwanasiasa na mhadhiri wa [[Sierra Leone]]. Alihudumu kama Waziri wa Elimu''',''' Vijana na Michezo wa Sierra Leone. Alizaliwa mjini Magburaka, na kabla ya kuteuliwa kuwa waziri, alikuwa kaimu mkuu wa idara ya Umeme na Elektroniki katika Chuo cha Fourah Bay, Chuo Kikuu cha Sierra Leone. Bah alifariki dunia kutokana na COVID-19 mnamo mwaka 2020.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone’s former minister of education Minkailu Bah has died|url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/sierra-leones-former-minister-of-education-minkailu-bah-has-died/|work=The Sierra Leone Telegraph|date=2020-05-18|accessdate=2026-05-10|language=en-US|author=Abdul Rashid Thomas}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2020]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] mwp6sngxlkrs99h30bjg7upiaktp31c 0 233476 1539814 2026-05-10T17:43:35Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539814 wikitext text/x-wiki '''George Banda-Thomas''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Aliteuliwa kuwa Waziri wa Biashara na Viwanda chini ya Rais Ahmad Tejan Kabbah. Banda-Thomas alimuunga mkono mgombea urais Charles Margai katika Mkutano Mkuu wa chama cha SLPP mnamo Septemba 2005, jambo ambalo lilimfanya apoteze kazi yake baada ya Margai kushindwa katika uchaguzi huo. Baadaye, alipewa uteuzi mpya kama Waziri wa Mambo ya Ndani wa Sierra Leone.<ref>{{Cite web|title=Standard Times Press - It Consulting Services Uses|url=https://standardtimespress.net/|date=2019-09-13|accessdate=2026-05-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Government of the Republic of Sierra Leone - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/cabinet0502.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 8l8js2amkug0fongp9r35r1ds57vw8j 1539922 1539814 2026-05-10T21:06:25Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539922 wikitext text/x-wiki '''George Banda-Thomas''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Aliteuliwa kuwa Waziri wa Biashara na Viwanda chini ya Rais Ahmad Tejan Kabbah. Banda-Thomas alimuunga mkono mgombea urais Charles Margai katika Mkutano Mkuu wa chama cha SLPP mnamo Septemba 2005, jambo ambalo lilimfanya apoteze kazi yake baada ya Margai kushindwa katika uchaguzi huo. Baadaye, alipewa uteuzi mpya kama Waziri wa Mambo ya Ndani wa Sierra Leone.<ref>{{Rejea tovuti|title=Standard Times Press - It Consulting Services Uses|url=https://standardtimespress.net/|date=2019-09-13|accessdate=2026-05-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Government of the Republic of Sierra Leone - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/cabinet0502.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 38v0eqzat0w42rgxhm26ivoouuhjmq2 0 233477 1539818 2026-05-10T17:49:21Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539818 wikitext text/x-wiki '''Alimamy''' '''Pallo''' '''Bangura''' ni [[mwanasiasa]] nchini [[Sierra Leone]]. Katika kipindi cha miaka 12 iliyopita, Bangura amecheza nafasi kubwa katika siasa za Sierra Leone na alikuwa mwanachama wa chama cha Revolutionary United Front (RUF), ambapo alichukua nafasi ya kiongozi wa waasi Foday Sankoh kufuatia kukamatwa kwa Sankoh mnamo Mei 2000 na kuondolewa kwake katika kinyang'anyiro cha uchaguzi wa mwaka 2002.<ref>{{Cite web|title=Feature: Interview with Pallo Bangura - Peter C. Andersen - Sierra Leone Web|url=http://sierra-leone.org/feature-pallobangura.html|work=sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Citation|title=Vying for Kabbah's office|date=2002-05-14|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1986682.stm|language=en-GB|access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 5fy087y730nvoc4uzkojdh4bki41dd3 0 233478 1539819 2026-05-10T17:50:08Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jon Lloyd Stryker''' (alizaliwa [[1958]]) ni mbunifu, mfadhili, na mrithi bilionea wa utajiri wa kampuni ya teknolojia ya matibabu ya Stryker Corporation nchini [[Marekani]].<ref>Forbes (April 10, 2025). [https://www.forbes.com/profile/jon-stryker/ Jon Stryker. $5.3B Real Time Net Worth.]</ref>Stryker ni mwanzilishi na rais wa Arcus Foundation, ambayo inasaidia hasa juhudi za uhifadhi wa sokwe na haki za kijamii za LGBT, na ametoa zaidi ya dola milio...' 1539819 wikitext text/x-wiki '''Jon Lloyd Stryker''' (alizaliwa [[1958]]) ni mbunifu, mfadhili, na mrithi bilionea wa utajiri wa kampuni ya teknolojia ya matibabu ya Stryker Corporation nchini [[Marekani]].<ref>Forbes (April 10, 2025). [https://www.forbes.com/profile/jon-stryker/ Jon Stryker. $5.3B Real Time Net Worth.]</ref>Stryker ni mwanzilishi na rais wa Arcus Foundation, ambayo inasaidia hasa juhudi za uhifadhi wa sokwe na haki za kijamii za LGBT, na ametoa zaidi ya dola milioni 500 katika ruzuku. Aina ya tumbili iliyo hatarini kutoweka ''Rhinopithecus strykeri'' ilipewa jina lake. Kulingana na [[Forbes]], utajiri wa Stryker unakadiriwa kuwa dola za [[Marekani]] bilioni 5.3<ref>{{cite web|last=Jones|first=Rebecca|url=http://azbilingualed.org/AABE%20Site/Bilingual%20Education%20in%20the%20News_files/31_has_worthy_foe.htm |title=31 has Worthy Foe: Mom in a Minivan |publisher=Rocky Mountain News |date=October 12, 2002 |accessdate=October 15, 2011}}</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1958]] [[Jamii:Watu walio hai]] la3gdcocl9rc1hn8trtqsaccpffof3t 0 233479 1539821 2026-05-10T17:58:22Z Elizabeth Samwel 75873 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348315004|Zelda D'Aprano]]" 1539821 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. o8jkk4g8jk0exfkhusoxccc6x2nl3oq 1539822 1539821 2026-05-10T17:59:19Z Elizabeth Samwel 75873 1539822 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Marejeo== {{Marejeo}} rgdea5xm6b18pg0lw52qpldxr7df15v 1539825 1539822 2026-05-10T18:05:24Z Elizabeth Samwel 75873 1539825 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni. Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie. Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la mishahara. Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} 7fat6lg8ymc0i11492ttucrq16ye0mu 1539828 1539825 2026-05-10T18:10:08Z Elizabeth Samwel 75873 1539828 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie. Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la mishahara. Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} p3b8rne47g07synwyiaqwndhgiler0x 1539829 1539828 2026-05-10T18:12:32Z Elizabeth Samwel 75873 1539829 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la mishahara. Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} dpgub9ujhe48m1l47f3d12j05prpszi 1539831 1539829 2026-05-10T18:15:48Z Elizabeth Samwel 75873 1539831 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref>Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la mishahara. Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} hinlxc3tf6d7zzhh92tk5vp9mh8cxb5 1539832 1539831 2026-05-10T18:16:31Z Elizabeth Samwel 75873 1539832 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la mishahara. Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} 5ozluevkawipyjwxtu4801kxlbmmy7k 1539837 1539832 2026-05-10T18:30:22Z Elizabeth Samwel 75873 1539837 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi. Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} 7dyf8k98y4bocx4s48d1rg6eu8q2ye9 1539838 1539837 2026-05-10T18:33:03Z Elizabeth Samwel 75873 1539838 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971. ==Marejeo== {{Marejeo}} pcmzjoplf73kcznswqiqlyyroc8ua3o 1539839 1539838 2026-05-10T18:35:46Z Elizabeth Samwel 75873 1539839 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} qr84zb9flkys1jrm33b6gue5m4rz2mu 1539842 1539839 2026-05-10T18:38:07Z Elizabeth Samwel 75873 1539842 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Marejeo== {{Marejeo}} rfslfkjxxu5lstaiphbxqk3w0gxw0a0 1539845 1539842 2026-05-10T18:44:18Z Elizabeth Samwel 75873 1539845 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua. ==Marejeo== {{Marejeo}} 6fwi6hhsku2o8uw4ta0i1wt42qajepv 1539846 1539845 2026-05-10T18:45:09Z Elizabeth Samwel 75873 1539846 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref>{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua. ==Marejeo== {{Marejeo}} ckav99ybp64brdilayiganjtnnet3r3 1539847 1539846 2026-05-10T18:47:59Z Elizabeth Samwel 75873 1539847 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Marejeo== {{Marejeo}} 91iu8rbp6xg1mbe4trlba7jeiw60w2d 1539848 1539847 2026-05-10T18:51:34Z Elizabeth Samwel 75873 1539848 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} 908g65zqnkcgsb4t4ywix6nvk37b6la 1539849 1539848 2026-05-10T18:57:17Z Elizabeth Samwel 75873 1539849 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. {{Infobox person|name=Zelda D'Aprano|picha=ZeldaStatue.jpg|maelezo=Sanamu la Zelda|uraia=Australia|kazi yake=Mwanaharakati wa haki za wanawake}} ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} 01etjaxresjasvtvyx2lcbrd7j7w1p6 1539850 1539849 2026-05-10T18:59:57Z Elizabeth Samwel 75873 1539850 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. {{Infobox person|name=Zelda D'Aprano|picha=ZeldaStatue.jpg|maelezo=Sanamu la Zelda|uraia=Australia|kazi yake=Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=24 Januari 1928|tarehe ya kufa=21 Februari 2018}} ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} gbvqneuz3xijgm1p1wdxun3lckdfq6l 1539852 1539850 2026-05-10T19:02:56Z Elizabeth Samwel 75873 1539852 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. {{Infobox person|name=Zelda D'Aprano|picha=ZeldaStatue.jpg|maelezo=Sanamu la Zelda|uraia=Australia|kazi yake=Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=24 Januari 1928|tarehe ya kufa=21 Februari 2018|elimu=Chuo kikuu cha Macquarie}} ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Cite web|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Cite web|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Cite web|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} 6guarciajzgr0cp80ktfgkefrnmfw0w 1539878 1539852 2026-05-10T19:57:29Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 5 template(s) replaced. 1539878 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. {{Infobox person|name=Zelda D'Aprano|picha=ZeldaStatue.jpg|maelezo=Sanamu la Zelda|uraia=Australia|kazi yake=Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=24 Januari 1928|tarehe ya kufa=21 Februari 2018|elimu=Chuo kikuu cha Macquarie}} ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Rejea tovuti|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} nh6ic1fnmmd9ux0uc4qua7z5iglujno 1540207 1539878 2026-05-11T10:40:05Z Riccardo Riccioni 452 1540207 wikitext text/x-wiki '''Zelda Fay D'Aprano''' (24 Januari 1928 <ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=cBAxAQAAIAAJ&q=Zelda+D'Aprano+1928|title=Who's who in Australia|date=16 July 2007|publisher=Herald and Weekly Times|isbn=9781740951302|via=Google Books}}</ref> - 21 Februari 2018) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake wa Australia aliyeishi [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]]. Alipigania hali bora na malipo sawa kwa wanawake mahali pa kazi. Mnamo 1969 kesi ya mahakama ya malipo sawa iliposhindwa katika mahakama ya usuluhishi, D'Aprano alijifunga minyororo kwenye milango ya jengo la jumuiya ya madola huko Melbourne. Siku kumi baadaye alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, walipojifunga kwenye jengo la mahakama ya usuluhishi. Pamoja na Geikie na Solomon, D'Aprano aliendelea kuanzisha Kamati ya Utekelezaji ya Wanawake. Mnamo 2023, sanamu ya D'Aprano ilizinduliwa nje ya Ukumbi wa Trades huko Melbourne. {{Infobox person|name=Zelda D'Aprano|picha=ZeldaStatue.jpg|maelezo=Sanamu la Zelda|uraia=Australia|kazi yake=Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=24 Januari 1928|tarehe ya kufa=21 Februari 2018|elimu=Chuo kikuu cha Macquarie}} ==Early life and education== D'Aprano (aliyezaliwa Zelda Fay Orloff) alikulia katika nyumba ya vyumba viwili vya kulala huko Carlton pamoja na kaka yake Maurice, dada yake Clara na wazazi wake Shimshon na Rachel Leah Orloff. Alikulia katika familia ya Wayahudi wa Orthodox, lakini mama yake akawa mkomunisti D'Aprano alipokuwa bado mtoto, na kumfanya D'Aprano kuwa mmoja wao katika miaka ya baadaye. Aliacha shule kabla ya kufikia umri wa miaka 14 ili kufanya kazi katika viwanda mbalimbali, licha ya kuwekwa katika darasa lenye kipaji shuleni.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=D'Aprano, Zelda Fay|url=https://www.womenaustralia.info/entries/daprano-zelda-fay/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> Aliolewa akiwa na umri wa miaka 16 na Charlie D'Aprano, ambaye alimwacha miaka 21 baadaye, na akapata mtoto alipokuwa na umri wa miaka 17, binti anayeitwa Leonie.<ref>{{Rejea tovuti|title=It's back to the future|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/its-back-to-the-future-20100308-pqzx.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2010-03-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Virginia Haussegger}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Zelda D'Aprano Obituary (2018) - Melbourne, Victoria - The Age|url=https://tributes.theage.com.au/au/obituaries/theage-au/name/zelda-d-aprano-obituary?id=43615889|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> Ilikuwa katika kazi hizi za kiwandani alipoanza kugundua ukosefu wa usawa ambao wafanyakazi wanawake walikabiliana nao, hasa kuhusiana na pengo la malipo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Zelda D'Aprano {{!}} Ergo|url=https://ergo.slv.vic.gov.au/explore-history/fight-rights/womens-rights/zelda-daprano|work=ergo.slv.vic.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> Alifukuzwa kazi kadhaa kwa kujaribu kuboresha mazingira ambayo wanawake walifanya kazi.<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=D'Aprano, Zelda - Woman - The Encyclopedia of Women and Leadership in Twentieth-Century Australia|url=https://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0523b.htm|work=www.womenaustralia.info|accessdate=2026-05-10|language=en-gb|author=The University of Melbourne}}</ref> Alijiunga na Chama cha Kikomunisti mwaka wa 1950 na alikuwa mwanachama hadi 1971.<ref name=":0" /> D'Aprano aliacha shule kabla ya kutimiza miaka kumi na nne ili kuisaidia familia yake. Baadaye alihitimu kikamilifu kama muuguzi wa meno mwaka wa 1961. Alikamilisha Cheti chake cha Kuacha Kazi mwaka wa 1965, wakati huo huo na binti yake. Alihudhuria shule ya usiku kwa miaka miwili, akihitimu mwaka wa 1967 kama mtaalamu wa tiba ya mifupa, ingawa hakuwahi kufanyia mazoezi fani hiyo. ==Kazi== Baada ya kazi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kiwanda cha shortbread na duka la mboga, D'Aprano alienda kufanya kazi katika Hospitali ya Akili ya Larundel kama muuguzi wa meno. Alijiunga na Tawi la 2 la Shirikisho la Wafanyakazi wa Hospitali, ambapo hakukuwa na usaidizi mwingi kwake, hasa kwa vile alikuwa mwanamke. Alifanywa msimamizi wa duka akiwa huko, akimweka kuwa msimamizi wa wanawake wote waliofanya kazi kama wauguzi wa meno. Pia alifanya kazi siku mbili kwa wiki katika hospitali ya watoto wenye ulemavu, siku zingine tatu alizotumia katika hospitali ya magonjwa ya akili. Mnamo 1969, alijiunga na Chama cha Wafanyakazi wa Sekta ya Nyama cha Australasia (AMIEU), akifanya kazi kama karani huko. Alishtushwa na hali ilivyokuwa ofisini, na zaidi alipogundua kwamba hakukuwa na mtu wa kuzungumza naye kuwahusu. Alijaribu kuwa hai katika AMIEU na kazini katika kujaribu kurekebisha hali za kazi ambazo wanawake walikabiliana nazo, lakini alikataliwa kila mara na juhudi zake zilipuuzwa. Baada ya kufukuzwa kazi kutoka AMIEU kwa kumkosoa bosi wake, alijiunga na Mail Exchange kama mchambuzi wa barua.<ref name=":1" /> ==Uwanaharakati== Ilikuwa mwaka wa 1969, wakati D'Aprano alipokuwa akifanya kazi katika AMIEU, ndipo chama cha wafanyakazi kilikuwa kinatumika kama kesi ya majaribio kwa ajili ya Kesi ya Malipo Sawa. D'Aprano na wanawake wengine kadhaa walisubiri kesi hiyo ilipokuwa ikiamuliwa katika Mahakama ya Usuluhishi. Mnamo tarehe 21 Oktoba 1969, baada ya kesi hiyo kushindwa, alijifunga minyororo kwenye milango ya Jengo la Jumuiya ya Madola wakati wa mapumziko yake ya chakula cha mchana, huku wanawake waliofanya kazi katika jengo hilo wakimsaidia. Hatimaye aliachiliwa huru na polisi. Siku kumi baadaye, tarehe 31 Oktoba, alijiunga na Alva Geikie na Thelma Solomon, na wakajifunga minyororo kwenye milango ya Mahakama ya Usuluhishi, ile ambayo ilikuwa imetupilia mbali Kesi ya Malipo Sawa ==Marejeo== {{Marejeo}} {{BD|1928|2018}} [[Jamii:wanaharakati wa Australia]] iz1ifsbbxk8v65yd6ppo11w38fmnfow 0 233480 1539823 2026-05-10T18:02:00Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539823 wikitext text/x-wiki '''Isata''' '''Dora''' '''Bangura''' ni mwalimu na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa mgombea mwenza wa mgombea urais Charles Margai katika uchaguzi mkuu wa Sierra Leone wa mwaka 2018. Yeye ni mwanamke wa pili katika historia ya Sierra Leone kugombea nafasi ya Makamu wa Rais.<ref>{{Cite web|title=- YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=BuN2oDQDYbI|work=www.youtube.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] tmnvq309anx6f2i2s8otytjej7panv1 1539932 1539823 2026-05-10T21:30:00Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539932 wikitext text/x-wiki '''Isata''' '''Dora''' '''Bangura''' ni mwalimu na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa mgombea mwenza wa mgombea urais Charles Margai katika uchaguzi mkuu wa Sierra Leone wa mwaka 2018. Yeye ni mwanamke wa pili katika historia ya Sierra Leone kugombea nafasi ya Makamu wa Rais.<ref>{{Rejea tovuti|title=- YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=BuN2oDQDYbI|work=www.youtube.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] crwds23f3v2nugbmf1851gvi2xom48l 0 233481 1539824 2026-05-10T18:02:56Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Vala Fareed''' (amezaliwa mnamo mwaka 1975) ni Waziri wa Nchi, katika kanda ya [[Kurdistan]] nchini [[Iraq]]. Mwanzoni alichaguliwa kuwa mwanamke wa kwanza kuwa spika wa bunge mwezi Februari 2019.<ref>{{cite web |url=[https://www.rudaw.net/english/kurdistan/190220191](https://www.rudaw.net/english/kurdistan/190220191) |title=Vala Fareed elected first female speaker of Kurdistan parliament |publisher=Rudaw |date=19 Februari 2019 |access-date=9 Mei 2026}}...' 1539824 wikitext text/x-wiki '''Vala Fareed''' (amezaliwa mnamo mwaka 1975) ni Waziri wa Nchi, katika kanda ya [[Kurdistan]] nchini [[Iraq]]. Mwanzoni alichaguliwa kuwa mwanamke wa kwanza kuwa spika wa bunge mwezi Februari 2019.<ref>{{cite web |url=[https://www.rudaw.net/english/kurdistan/190220191](https://www.rudaw.net/english/kurdistan/190220191) |title=Vala Fareed elected first female speaker of Kurdistan parliament |publisher=Rudaw |date=19 Februari 2019 |access-date=9 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=[https://www.kurdistan24.net/en/story/19057-Kurdistan-Parliament-elects-first-female-speaker](https://www.kurdistan24.net/en/story/19057-Kurdistan-Parliament-elects-first-female-speaker) |title=Kurdistan Parliament elects first female speaker |publisher=Kurdistan24 |date=19 Februari 2019 |access-date=9 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1975|}} [[Jamii:Watu wa Iraq]] notfiu2y2kpkm1ukr8a8q0k5swv4sc0 0 233482 1539826 2026-05-10T18:07:24Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539826 wikitext text/x-wiki '''Thaimu''' '''Bangura''' (alifariki mwaka 1999) alikuwa [[mwanasiasa]] kutoka [[Sierra Leone]]. Alikuwa waziri wa serikali kuanzia mwaka 1980 hadi 1982, na tena kuanzia mwaka 1996 hadi 1999. Kuanzia mwaka 1991 hadi 1999, Bangura alikuwa Kiongozi wa Kitaifa wa chama cha People's Democratic Party (PDP) cha Sierra Leone, pamoja na kuwa mgombea wao wa urais katika uchaguzi wa mwaka 1996. Katika uchaguzi huo, Bangura alishika nafasi ya tatu nyuma ya mshindi na rais wa wakati huo, Ahmad Tejan Kabbah (SLPP), na John Karefa-Smart (UNPP), akipata asilimia 16.07 ya kura katika duru ya kwanza. Hakufanikiwa kuingia katika duru ya pili ya uchaguzi (run-off). Pia, alihudumu kama Waziri wa Fedha wa Sierra Leone kuanzia Machi 1996 hadi Mei 1997. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 1999]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] eipruyr60ohi7qgr6v9teeldak6m5dc 0 233483 1539827 2026-05-10T18:08:10Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Juwan Fuad Masum''' (amezaliwa mnamo mwaka 1972) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye alikuwa Waziri wa Mawasiliano katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]].<ref>{{cite web|url=[http://www.spiegel.de/international/spiegel/good-morning-baghdad-nightclubs-corruption-and-iraq-s-new-normalcy-a-656329.html|title='Good](http://www.spiegel.de/international/spiegel/good-morning-baghdad-nightclubs-corruption-and-iraq-s-new-normalcy-a-656329.html|title='Go...' 1539827 wikitext text/x-wiki '''Juwan Fuad Masum''' (amezaliwa mnamo mwaka 1972) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye alikuwa Waziri wa Mawasiliano katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]].<ref>{{cite web|url=[http://www.spiegel.de/international/spiegel/good-morning-baghdad-nightclubs-corruption-and-iraq-s-new-normalcy-a-656329.html|title='Good](http://www.spiegel.de/international/spiegel/good-morning-baghdad-nightclubs-corruption-and-iraq-s-new-normalcy-a-656329.html|title='Good) Morning Baghdad': Nightclubs, Corruption and Iraq's New Normalcy|last=Zand|first=Bernhard|publisher=Spiegel Online|accessdate=12 Juni 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1972|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Watu wa Iraq]] abzmm8dvxztellb20g7asz2cba58j7j 0 233484 1539830 2026-05-10T18:14:14Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tayseer Najeh Awad al-Mashhadani''' Alikuwa mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]]. Alichaguliwa kuwa mjumbe wa [[Bunge la Kitaifa la Iraq]] katika uchaguzi wa Desemba 2005 akiwa sehemu ya [[Iraqi Accord Front]] iliyoongozwa na Waarabu wa [[Sunni]]. Alikuwa mhandisi kwa taaluma na mwanachama wa [[Chama cha Kiislamu cha Iraq]].(alikufa 18 Agosti 2012)<ref>{{cite web |url=[https://www.nytimes.com/2006/03/27/world/middleeast/iraqi-lawmaker-kidnapped.html](ht...' 1539830 wikitext text/x-wiki '''Tayseer Najeh Awad al-Mashhadani''' Alikuwa mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]]. Alichaguliwa kuwa mjumbe wa [[Bunge la Kitaifa la Iraq]] katika uchaguzi wa Desemba 2005 akiwa sehemu ya [[Iraqi Accord Front]] iliyoongozwa na Waarabu wa [[Sunni]]. Alikuwa mhandisi kwa taaluma na mwanachama wa [[Chama cha Kiislamu cha Iraq]].(alikufa 18 Agosti 2012)<ref>{{cite web |url=[https://www.nytimes.com/2006/03/27/world/middleeast/iraqi-lawmaker-kidnapped.html](https://www.nytimes.com/2006/03/27/world/middleeast/iraqi-lawmaker-kidnapped.html) |title=Iraqi Lawmaker Kidnapped |publisher=The New York Times |date=27 Machi 2006 |access-date=9 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=[https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2006/03/200852512594638149.html](https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2006/03/200852512594638149.html) |title=Iraqi MP kidnapped in Baghdad |publisher=Al Jazeera |date=26 Machi 2006 |access-date=9 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Watu wa Iraq]] [[Jamii:Wahandisi wa Iraq]] p8mgylrb6o5oou0wwsrazujob99483r 0 233485 1539833 2026-05-10T18:18:22Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539833 wikitext text/x-wiki '''John''' '''Oponjo''' '''Benjamin''' (aliyezaliwa Novemba 29, 1952) ni mchumi na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] mwenye asili ya Kimende. Alikuwa kiongozi wa chama kikuu cha upinzani, Sierra Leone People's Party (SLPP), hadi mwaka 2013. Alihudumu kama Waziri wa Fedha wa Sierra Leone kuanzia mwaka 2002 hadi 2007. Katika kipindi hicho, Benjamin alisaidia kuiongoza Sierra Leone kupitia mpango wa Paris Club wa kufuta deni kwa asilimia 100. Aidha, Benjamin alikuwa mwenyekiti wa Baraza la Makatibu wa Jimbo (Council of State Secretaries) mnamo mwaka 1992.<ref>{{Cite web|title=Index Bb-Bh|url=http://rulers.org/indexb2.html|work=rulers.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Watu walio hai]] aitjub3s0w78semnipq11lys3s6y0o5 1539937 1539833 2026-05-10T21:41:44Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539937 wikitext text/x-wiki '''John''' '''Oponjo''' '''Benjamin''' (aliyezaliwa Novemba 29, 1952) ni mchumi na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] mwenye asili ya Kimende. Alikuwa kiongozi wa chama kikuu cha upinzani, Sierra Leone People's Party (SLPP), hadi mwaka 2013. Alihudumu kama Waziri wa Fedha wa Sierra Leone kuanzia mwaka 2002 hadi 2007. Katika kipindi hicho, Benjamin alisaidia kuiongoza Sierra Leone kupitia mpango wa Paris Club wa kufuta deni kwa asilimia 100. Aidha, Benjamin alikuwa mwenyekiti wa Baraza la Makatibu wa Jimbo (Council of State Secretaries) mnamo mwaka 1992.<ref>{{Rejea tovuti|title=Index Bb-Bh|url=http://rulers.org/indexb2.html|work=rulers.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Watu walio hai]] p1lz1gml16t0zs5zyhca3zc2ljt205b 0 233486 1539834 2026-05-10T18:23:53Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539834 wikitext text/x-wiki '''Sir''' '''Ernest''' '''Samuel''' '''Beoku'''-'''Betts''' '''MBE''' (Machi 15, 1895 – 1957) alikuwa [[mwanasheria]] wa Krio nchini [[Sierra Leone]] aliyekuwa na mchango mkubwa katika masuala ya kijamii. Alianza kutumikia kama mwanachama wa Baraza la Jiji la Freetown na baadaye akawa Meya wa jiji hilo (1925–1926). Pia, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria (Legislative Council) mnamo mwaka 1924, ambapo alifanya kazi kwa karibu na Herbert Bankole-Bright.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leonean Heroes - "Freetown in the Twenties" - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/heroes6.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} ias495ti2cgpar0u9ad1twutcispjp1 1539835 1539834 2026-05-10T18:26:24Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539835 wikitext text/x-wiki '''Sir''' '''Ernest''' '''Samuel''' '''Beoku'''-'''Betts''' '''MBE''' (Machi 15, 1895 – 1957) alikuwa [[mwanasheria]] wa Krio nchini [[Sierra Leone]] aliyekuwa na mchango mkubwa katika masuala ya kijamii. Alianza kutumikia kama mwanachama wa Baraza la Jiji la Freetown na baadaye akawa Meya wa jiji hilo (1925–1926). Pia, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria (Legislative Council) mnamo mwaka 1924, ambapo alifanya kazi kwa karibu na Herbert Bankole-Bright.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leonean Heroes - "Freetown in the Twenties" - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/heroes6.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1895]] [[Jamii:Waliofariki 1957]] cz7n9vin3ngegnt81fu5b26pe1vdpqw 1539915 1539835 2026-05-10T20:52:46Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539915 wikitext text/x-wiki '''Sir''' '''Ernest''' '''Samuel''' '''Beoku'''-'''Betts''' '''MBE''' (Machi 15, 1895 – 1957) alikuwa [[mwanasheria]] wa Krio nchini [[Sierra Leone]] aliyekuwa na mchango mkubwa katika masuala ya kijamii. Alianza kutumikia kama mwanachama wa Baraza la Jiji la Freetown na baadaye akawa Meya wa jiji hilo (1925–1926). Pia, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria (Legislative Council) mnamo mwaka 1924, ambapo alifanya kazi kwa karibu na Herbert Bankole-Bright.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leonean Heroes - "Freetown in the Twenties" - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/heroes6.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1895]] [[Jamii:Waliofariki 1957]] e1fuugh3ml5mp1qkfvjtc7q1b65baj4 0 233487 1539836 2026-05-10T18:30:00Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539836 wikitext text/x-wiki '''Augustine Bockarie''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] kutoka chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP) ambaye alikuwa mbunge anayewakilisha Wilaya ya Kono.<ref>{{Cite web|title=SLPP MPs - Sierra Leone Peoples Party|url=http://slpp.ws/browse.asp?page=426|work=slpp.ws|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> j17k1gfkic2k534v7ul5av5p1wzrq1e 0 233488 1539840 2026-05-10T18:36:26Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539840 wikitext text/x-wiki '''Tamba''' '''Borbor'''-'''Sawyer''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] na ofisa mstaafu wa Jeshi la Polisi la Sierra Leone. Alikuwa mbunge katika bunge la tatu kupitia chama cha upinzani cha Sierra Leone People's Party (SLPP)akikiwakilisha Wilaya ya Kailahun, lakini alisimamishwa uanachama wa chama hicho mwaka 2010 baada ya kukubali nafasi ya uwaziri katika serikali iliyoongozwa na chama cha All People's Congress (APC).<ref>{{Cite web|title=SLPP suspends JB Dauda, Sawyerr|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/slpp-suspends-jb-dauda-sawyerr|work=The Patriotic Vanguard|date=2010-12-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] cutj7h0h1s3a65jblwon8a8zz9g7k7a 1539864 1539840 2026-05-10T19:20:31Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539864 wikitext text/x-wiki '''Tamba''' '''Borbor'''-'''Sawyer''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] na ofisa mstaafu wa Jeshi la Polisi la Sierra Leone. Alikuwa mbunge katika bunge la tatu kupitia chama cha upinzani cha Sierra Leone People's Party (SLPP)akikiwakilisha Wilaya ya Kailahun, lakini alisimamishwa uanachama wa chama hicho mwaka 2010 baada ya kukubali nafasi ya uwaziri katika serikali iliyoongozwa na chama cha All People's Congress (APC).<ref>{{Rejea tovuti|title=SLPP suspends JB Dauda, Sawyerr|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/slpp-suspends-jb-dauda-sawyerr|work=The Patriotic Vanguard|date=2010-12-07|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] hnhw2qduedyuzmp09xg3masecmabg3n 0 233489 1539843 2026-05-10T18:39:41Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539843 wikitext text/x-wiki '''Dennis Bright''' (aliyezaliwa mjini Freetown''',''' Sierra Leone) ni aliyekuwa waziri wa serikali nchini Sierra Leone. Alihudumu kama Waziri wa Vijana na Michezo wa Sierra Leone kuanzia mwaka 2002 hadi 2007. Dennis Bright alifundisha Kifaransa katika chuo kikuu na alikuwa mkurugenzi wa Kituo cha Mafundisho cha Kifaransa na Sierra Leone (''Franco-Sierra Leonean Pedagogical Centre'') mjini Freetown. Yeye ni mwanachama wa kabila la Creole. Alikuwa mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP) kabla ya kujiuzulu mwaka 2017.<ref>{{Cite web|title=Dr. Dennis Bright resigns from SLPP|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/dr-dennis-bright-resigns-from-slpp|work=The Patriotic Vanguard|date=2017-06-08|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} rqist4i6zi34rzrbh529c3o1r8kfxon 1539844 1539843 2026-05-10T18:40:31Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539844 wikitext text/x-wiki '''Dennis Bright''' (aliyezaliwa mjini Freetown''',''' Sierra Leone) ni aliyekuwa waziri wa serikali nchini Sierra Leone. Alihudumu kama Waziri wa Vijana na Michezo wa Sierra Leone kuanzia mwaka 2002 hadi 2007. Dennis Bright alifundisha Kifaransa katika chuo kikuu na alikuwa mkurugenzi wa Kituo cha Mafundisho cha Kifaransa na Sierra Leone (''Franco-Sierra Leonean Pedagogical Centre'') mjini Freetown. Yeye ni mwanachama wa kabila la Creole. Alikuwa mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP) kabla ya kujiuzulu mwaka 2017.<ref>{{Cite web|title=Dr. Dennis Bright resigns from SLPP|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/dr-dennis-bright-resigns-from-slpp|work=The Patriotic Vanguard|date=2017-06-08|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] cmlcbk2htdq4cw4bxrdochxym85mxh4 1539907 1539844 2026-05-10T20:37:40Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539907 wikitext text/x-wiki '''Dennis Bright''' (aliyezaliwa mjini Freetown''',''' Sierra Leone) ni aliyekuwa waziri wa serikali nchini Sierra Leone. Alihudumu kama Waziri wa Vijana na Michezo wa Sierra Leone kuanzia mwaka 2002 hadi 2007. Dennis Bright alifundisha Kifaransa katika chuo kikuu na alikuwa mkurugenzi wa Kituo cha Mafundisho cha Kifaransa na Sierra Leone (''Franco-Sierra Leonean Pedagogical Centre'') mjini Freetown. Yeye ni mwanachama wa kabila la Creole. Alikuwa mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP) kabla ya kujiuzulu mwaka 2017.<ref>{{Rejea tovuti|title=Dr. Dennis Bright resigns from SLPP|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/dr-dennis-bright-resigns-from-slpp|work=The Patriotic Vanguard|date=2017-06-08|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] dcnuba57j5x00ilhsok2ylmd3jypjqp 0 233490 1539851 2026-05-10T19:02:30Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539851 wikitext text/x-wiki '''Kanali''' '''Sir''' '''Frederic''' '''Cardew''', KCMG (27 Septemba 1839 – 6 Julai 1921) alikuwa ofisa wa Jeshi la Uingereza na gavana wa kikoloni. Alikuwa Gavana wa [[Sierra Leone]] kuanzia mwaka 1894 hadi 1900. Kodi ya vibanda(''hut tax'') aliyoianzisha ilisababisha Vita vya Kodi ya Vibanda vya mwaka 1898 (''Hut Tax War of 1898'').<ref>{{Cite journal |last=Abraham |first=Arthur |date=1974 |title=Bai Bureh, The British, and the Hut Tax War |url=https://www.jstor.org/stable/216556 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=7 |issue=1 |pages=99–106 |doi=10.2307/216556 |issn=0361-7882}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1839]] [[Jamii:Waliofariki 1921]] 1il01uoaazan8yhk3haakiaybewqmwa 1539919 1539851 2026-05-10T21:01:59Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539919 wikitext text/x-wiki '''Kanali''' '''Sir''' '''Frederic''' '''Cardew''', KCMG (27 Septemba 1839 – 6 Julai 1921) alikuwa ofisa wa Jeshi la Uingereza na gavana wa kikoloni. Alikuwa Gavana wa [[Sierra Leone]] kuanzia mwaka 1894 hadi 1900. Kodi ya vibanda(''hut tax'') aliyoianzisha ilisababisha Vita vya Kodi ya Vibanda vya mwaka 1898 (''Hut Tax War of 1898'').<ref>{{Rejea jarida |last=Abraham |first=Arthur |date=1974 |title=Bai Bureh, The British, and the Hut Tax War |url=https://www.jstor.org/stable/216556 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=7 |issue=1 |pages=99–106 |doi=10.2307/216556 |issn=0361-7882}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1839]] [[Jamii:Waliofariki 1921]] 601g7ujesaxgcgu45zrmd0zy16n17hb 0 233491 1539853 2026-05-10T19:05:29Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539853 wikitext text/x-wiki '''Charles B. Caulker''' ni '''Chifu Mkuu''' (''Paramount Chief'') wa Chiefdom ya Bumpe, Wilaya ya Moyamba, Jimbo la Kusini, Sierra Leone. Mnamo Aprili 2016, Caulker alifanya safari nchini Marekani ambako alitoa hotuba kuhusu mipango yake ya kusaidia na kuwalinda watoto wa Bumpe. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> oisddohw69npn4ubg0i34lfwodh2iyj 1539855 1539853 2026-05-10T19:07:50Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539855 wikitext text/x-wiki '''Charles B. Caulker''' ni '''Chifu Mkuu''' (''Paramount Chief'') wa Chiefdom ya Bumpe, Wilaya ya Moyamba, Jimbo la Kusini, [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Mnamo Aprili 2016, Caulker alifanya safari nchini Marekani ambako alitoa hotuba kuhusu mipango yake ya kusaidia na kuwalinda watoto wa Bumpe. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> prg2zbcs6e0fjlj8p7pl4pnubwr5zs3 0 233492 1539854 2026-05-10T19:07:29Z JOSHUA BEATUS 53524 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Muhammed Ayub Khan.JPG|thumb|picha ya khan ndani ya mwaka 1961|alt=]] Field Marshal '''Mohammad Ayub Khan''' NPk HJ HPk MBE (14 Mei 1907 - 19 Aprili 1974) alikuwa mwanasiasa na afisa wa kijeshi wa [[Pakistani]] ambaye alishawahi kuwa Rais wa awamu ya 2 wa [[Pakistani]] kuanzia mwaka 1958 hadi alipojiuzulu mwaka wa 1969. Alikuwa [[Amirijeshi mkuu|Amiri Jeshi Mkuu]] wa kwanza mzawa mnamo mwaka 1951 hadi mwaka 1958. Urais wa Khan ulianza mwaka 1...' 1539854 wikitext text/x-wiki [[Faili:Muhammed Ayub Khan.JPG|thumb|picha ya khan ndani ya mwaka 1961|alt=]] Field Marshal '''Mohammad Ayub Khan''' NPk HJ HPk MBE (14 Mei 1907 - 19 Aprili 1974) alikuwa mwanasiasa na afisa wa kijeshi wa [[Pakistani]] ambaye alishawahi kuwa Rais wa awamu ya 2 wa [[Pakistani]] kuanzia mwaka 1958 hadi alipojiuzulu mwaka wa 1969. Alikuwa [[Amirijeshi mkuu|Amiri Jeshi Mkuu]] wa kwanza mzawa mnamo mwaka 1951 hadi mwaka 1958. Urais wa Khan ulianza mwaka 1958 alipompindua Rais Iskander Mirza katika mapinduzi ya kijeshi, na kumalizika mwaka 1969 alipojiuzulu huku kukiwa na maandamano makubwa na migomo kote nchini. == Maisha ya Awali na Elimu == Ayub Khan alizaliwa tarehe 14 Mei mwaka 1907 huko Rehana, kijiji katika wilaya ya Haripur ya Mkoa wa Kaskazini-Magharibi wa Frontier ya Uingereza India katika familia inayozungumza [[Kihindko cha Kaskazini|Kihindko]] yenye asili ya Pashtun, kutoka kabila la Tareen.<ref>{{Citation|title=Field Marshal Ayub Dead; Ex‐President of Pakistan (Published 1974)|date=1974-04-21|url=https://www.nytimes.com/1974/04/21/archives/field-marshalayub-deadexpresident-of-pakistan-stability-in.html|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?newbks=0&id=ouRtAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rehana+|title=Ayub Khan: Pakistan's First Military Ruler|last=Gauhar|first=Altaf|date=1993|publisher=Oxford University Press|isbn=978-969-35-0295-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=TRW_M_xybyYC&pg=PA74&redir_esc=y|title=Pakistan and the Emergence of Islamic Militancy in Afghanistan|last=Hussain|first=Rizwan|date=2005|publisher=Ashgate|isbn=978-0-7546-4434-7|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Where pragmatism holds sway|url=https://www.dawn.com/2013/04/23/where-pragmatism-holds-sway/|work=Dawn|date=2013-04-23|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Intikhab Amir}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9sI_Y2CKAcC&pg=PA69|title=A History of Pakistan and Its Origins|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2004-09-28|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-149-2|language=en}}</ref>. Alikuwa mtoto wa kwanza wa mke wa pili wa Mir Dad Khan, Risaldar-Major (majeshi ya kijeshi JCO ambayo wakati huo ilijulikana kama VCO) katika ''Hodson's Horse'' ya 9 ambayo ilikuwa kikosi cha wapanda farasi cha [[Jeshi]] la Wahindi la Uingereza. Kwa elimu yake ya msingi, aliandikishwa katika shule ya Sarai Saleh, ambayo ilikuwa takriban maili 4 kutoka kijijini kwao. Alikuwa akienda shuleni kwa mgongo wa [[nyumbu]] na kuhamishwa hadi shule ya Haripur, ambako alianza kuishi na bibi yake. == Marejeo == <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1907]] [[Jamii:Wanasiasa nchi kwa nchi]] [[Jamii:Wiki for Minorities in Tanzania]] l2uq0qip5ngytjo07wrnelz5kevgy69 1540208 1539854 2026-05-11T10:42:07Z Riccardo Riccioni 452 1540208 wikitext text/x-wiki [[Faili:Muhammed Ayub Khan.JPG|thumb|picha ya khan ndani ya mwaka 1961|alt=]] Field Marshal '''Mohammad Ayub Khan''' NPk HJ HPk MBE (14 Mei 1907 - 19 Aprili 1974) alikuwa mwanasiasa na afisa wa kijeshi wa [[Pakistani]] ambaye alishawahi kuwa Rais wa awamu ya 2 wa Pakistani kuanzia mwaka 1958 hadi alipojiuzulu mwaka wa 1969. Alikuwa [[Amirijeshi mkuu]] wa kwanza mzawa mnamo mwaka 1951 hadi mwaka 1958. Urais wa Khan ulianza mwaka 1958 alipompindua Rais Iskander Mirza katika mapinduzi ya kijeshi, na kumalizika mwaka 1969 alipojiuzulu huku kukiwa na maandamano makubwa na migomo kote nchini. == Maisha ya Awali na Elimu == Ayub Khan alizaliwa tarehe 14 Mei mwaka 1907 huko Rehana, kijiji katika wilaya ya Haripur ya Mkoa wa Kaskazini-Magharibi wa Frontier ya Uingereza India katika familia inayozungumza [[Kihindko cha Kaskazini|Kihindko]] yenye asili ya Pashtun, kutoka kabila la Tareen.<ref>{{Citation|title=Field Marshal Ayub Dead; Ex‐President of Pakistan (Published 1974)|date=1974-04-21|url=https://www.nytimes.com/1974/04/21/archives/field-marshalayub-deadexpresident-of-pakistan-stability-in.html|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?newbks=0&id=ouRtAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rehana+|title=Ayub Khan: Pakistan's First Military Ruler|last=Gauhar|first=Altaf|date=1993|publisher=Oxford University Press|isbn=978-969-35-0295-4|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=TRW_M_xybyYC&pg=PA74&redir_esc=y|title=Pakistan and the Emergence of Islamic Militancy in Afghanistan|last=Hussain|first=Rizwan|date=2005|publisher=Ashgate|isbn=978-0-7546-4434-7|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Where pragmatism holds sway|url=https://www.dawn.com/2013/04/23/where-pragmatism-holds-sway/|work=Dawn|date=2013-04-23|accessdate=2026-05-10|language=en|author=Intikhab Amir}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q9sI_Y2CKAcC&pg=PA69|title=A History of Pakistan and Its Origins|last=Jaffrelot|first=Christophe|date=2004-09-28|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-149-2|language=en}}</ref>. Alikuwa mtoto wa kwanza wa mke wa pili wa Mir Dad Khan, Risaldar-Major (majeshi ya kijeshi JCO ambayo wakati huo ilijulikana kama VCO) katika ''Hodson's Horse'' ya 9 ambayo ilikuwa kikosi cha wapanda farasi cha [[Jeshi]] la Wahindi la Uingereza. Kwa elimu yake ya msingi, aliandikishwa katika shule ya Sarai Saleh, ambayo ilikuwa takriban maili 4 kutoka kijijini kwao. Alikuwa akienda shuleni kwa mgongo wa [[nyumbu]] na kuhamishwa hadi shule ya Haripur, ambako alianza kuishi na bibi yake. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1907]] [[Jamii:waliofariki 1974]] [[Jamii:Marais wa Pakistan]] [[Jamii:Wiki for Minorities in Tanzania]] oxnkyxrdvqnavfnzu4vd2u8aebgwlp4 0 233493 1539856 2026-05-10T19:11:33Z Elizabeth Samwel 75873 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1343526569|Louisa Margaret Dunkley]]" 1539856 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikuwa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. of2hoxk0jqtdu652zhcz86t5tdgijyv 1539858 1539856 2026-05-10T19:12:24Z Elizabeth Samwel 75873 1539858 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikuwa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Marejeo== {{Marejeo}} 57v8huq8ospr6r20cxgw71w508sj3d6 1539859 1539858 2026-05-10T19:12:46Z Elizabeth Samwel 75873 /* */ 1539859 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Marejeo== {{Marejeo}} m4j2bpe17srjc85xoo25qr47ug492sv 1539861 1539859 2026-05-10T19:15:53Z Elizabeth Samwel 75873 1539861 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki. ==Marejeo== {{Marejeo}} iqlxmt3shsvwuonjct98j252rlvbh02 1539862 1539861 2026-05-10T19:17:32Z Elizabeth Samwel 75873 1539862 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} brx8n7c8oacy01wqavuv2rmzv3iu36b 1539865 1539862 2026-05-10T19:23:01Z Elizabeth Samwel 75873 1539865 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887 na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. ==Marejeo== {{Marejeo}} 4wgha6qw2xu9td9hqba4ruj6nlxzzem 1539867 1539865 2026-05-10T19:25:57Z Elizabeth Samwel 75873 1539867 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. ==Marejeo== {{Marejeo}} ghsjvhtrpnrj36erwcvfv38nidyejcc 1539869 1539867 2026-05-10T19:31:10Z Elizabeth Samwel 75873 1539869 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. ==Marejeo== {{Marejeo}} boacdyoh4m2drfmecwmvwycfcbhbbym 1539871 1539869 2026-05-10T19:36:21Z Elizabeth Samwel 75873 1539871 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920. ==Marejeo== {{Marejeo}} gzlecc6ryklpd1fmo2x2jp3zjgmkrtn 1539872 1539871 2026-05-10T19:38:02Z Elizabeth Samwel 75873 1539872 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 14h04haebe4igo4p245niehhjbu6rf2 1539881 1539872 2026-05-10T19:58:52Z Elizabeth Samwel 75873 1539881 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi= Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria, katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana aliyezaliwa mwaka wa 1906. ==Marejeo== {{Marejeo}} n5wnzmexw95gfmvqpr72imhotqyhcrt 1539882 1539881 2026-05-10T19:59:36Z Elizabeth Samwel 75873 1539882 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria, katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana aliyezaliwa mwaka wa 1906. ==Marejeo== {{Marejeo}} 9iolae3sujdasog50fg7d69pmpgtxs2 1539885 1539882 2026-05-10T20:02:37Z Elizabeth Samwel 75873 1539885 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana aliyezaliwa mwaka wa 1906. ==Marejeo== {{Marejeo}} jih09fvyar685jfypw3nigur6ucml90 1539886 1539885 2026-05-10T20:02:58Z Elizabeth Samwel 75873 1539886 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. ==Marejeo== {{Marejeo}} q7v3t3b48jq9h0ya60er5uqbjafwk3d 1539888 1539886 2026-05-10T20:06:51Z Elizabeth Samwel 75873 1539888 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref>{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini. Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence. ==Marejeo== {{Marejeo}} r6udtuk7uqp5jnnainmmhk5fnp9gw2o 1539891 1539888 2026-05-10T20:10:45Z Elizabeth Samwel 75873 1539891 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 24yyawzebhlmu0qn7p70ei8cd1sestd 1539893 1539891 2026-05-10T20:12:36Z Elizabeth Samwel 75873 1539893 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Cite web|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 2m7vzskjjwxi7q1hkwpatic60mb4drb 1539894 1539893 2026-05-10T20:15:07Z Elizabeth Samwel 75873 1539894 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Cite web|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} fnzquzekgmgax6t421ca774s3umlau5 1539897 1539894 2026-05-10T20:22:12Z Elizabeth Samwel 75873 1539897 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. {{Infobox person|name=Louisa Margaret Dunkley|uraia=Australia|kazi yake=Telegraphisti na Mwanaharakati wa haki za wanawake}} ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Cite web|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} jlp5bb4aik9l10myueik1p40ma2bu1n 1539898 1539897 2026-05-10T20:23:33Z Elizabeth Samwel 75873 1539898 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. {{Infobox person|name=Louisa Margaret Dunkley|uraia=Australia|kazi yake=Telegraphisti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=28 Mei 1866}} ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Cite web|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 5ir6hw23s1f9qwpayzybnxymzz6qyxf 1539900 1539898 2026-05-10T20:24:30Z Elizabeth Samwel 75873 1539900 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. {{Infobox person|name=Louisa Margaret Dunkley|uraia=Australia|kazi yake=Telegraphisti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=28 Mei 1866|tarehe ya kufa=10 Machi 1927}} ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Cite web|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Cite web|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} lteun5iyg6713etn38vuyukc3kizbba 1539947 1539900 2026-05-10T22:39:32Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539947 wikitext text/x-wiki '''Louisa Margaret Dunkley''' (alizaliwa 28 Mei 1866 &#x2013; alikufa 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia wa Australia na mratibu wa kazi ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa jumuiya ya madola ya nchini Australia. {{Infobox person|name=Louisa Margaret Dunkley|uraia=Australia|kazi yake=Telegraphisti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=28 Mei 1866|tarehe ya kufa=10 Machi 1927}} ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti wa William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Rejea tovuti|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} 0jpmtkk1h0i3mhewh7dzf0ryku2o0og 1540211 1539947 2026-05-11T10:43:52Z Riccardo Riccioni 452 1540211 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Louisa Margaret Dunkley|uraia=Australia|kazi yake=Telegraphisti na Mwanaharakati wa haki za wanawake|tarehe ya kuzaliwa=28 Mei 1866|tarehe ya kufa=10 Machi 1927}} '''Louisa Margaret Dunkley''' (28 Mei 1866 &#x2013; 10 Machi 1927) alikuwa mwandishi wa telegrafia na mratibu wa kazi wa Australia ambaye alifanikiwa kufanya kampeni ya haki ya wanawake kupata malipo sawa kwa kazi sawa katika utumishi wa umma wa Jumuiya ya Madola ya nchini Australia. ==Maisha ya awali na elimu== Louisa Margaret Dunkley alizaliwa Richmond, Melbourne, Australia. Alikuwa binti William James Dunkley, muagizaji wa mabuti, na Mary Ann Regan, wote kutoka London, Uingereza. Alisoma katika shule za wasichana za Kikatoliki.<ref name=":0">{{Citation|last=Baker|first=J. S.|title=Louisa Margaret Dunkley (1866–1927)|url=https://adb.anu.edu.au/biography/dunkley-louisa-margaret-6047|work=Australian Dictionary of Biography|publisher=National Centre of Biography, Australian National University|language=en|access-date=2026-05-10}}</ref> ==Kazi== Dunkley alianza kufanya kazi katika Idara ya Postmaster-General mnamo 1882. Alisomea telegrafia, akafaulu Mtihani wa Utumishi wa Umma mnamo tarehe 11 Juni 1887<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article207772154</ref> na akaendelea kuwa mwendeshaji mnamo 1888, akifanya kazi katika ofisi za posta na telegrafu za jiji la Melbourne. Mnamo 1890 alihitimu kama mpiga picha wa telegrafia na akapandishwa cheo hadi nafasi katika Ofisi Kuu ya Telegrafia. Alipokuwa akifanya kazi kama mpiga picha wa telegrafia mwanzoni mwa miaka ya 1890, aligundua kuhusu malipo yasiyo sawa na hali ya kazi ya waendeshaji wanawake. Kujifunza kuhusu juhudi za wanawake wanaopiga simu huko New South Wales ili kufikia usawa katika malipo na hadhi, Aliunda kamati ya kutetea maboresho kama hayo katika Idara ya Posta na Telegramu ya Victoria. Ingawa juhudi zake zilisababisha ongezeko la mishahara kwa waendeshaji wanawake, hazikufikia usawa na waendeshaji wanaume na utata uliotokana ulisababisha kuhamishiwa kwenye ofisi ya posta ya mbali. Mnamo 1900, Dunkley na waendeshaji wengine walianzisha Chama cha Posta na Telegraph cha Wanawake cha Victoria ili kutetea usawa wa malipo na mazingira ya kazi. Bi. Webb, mhudumu wa posta, alichaguliwa kuwa rais, na Dunkley alichaguliwa kuwa makamu wa rais na msemaji (1900–1904). Alichaguliwa kama mjumbe wa mkutano wa waandishi wa habari za simu huko Sydney mnamo Oktoba 1900, na hapo aliwasilisha hoja yake ya usawa chini ya masharti mapya ya Utumishi wa Umma wa Jumuiya ya Madola. Ingawa baadhi ya watu kwenye mkutano walimpinga, aliweza kupata uungwaji mkono wa Bunge na, kwa sababu hiyo, kifungu cha malipo sawa kwa wanawake wanaopiga simu na wahudumu wa posta kilijumuishwa katika Sheria ya Utumishi wa Umma ya Jumuiya ya Madola ya 1902. Chama cha Wanawake cha Posta na Telegraph cha Victoria kiliendelea kuwepo ndani ya Chama cha Jumuiya ya Madola cha Australia na Chama cha Telegraph, kwanza kama chama cha serikali na kisha tawi la serikali la chombo cha shirikisho, hadi 1920.<ref>{{Rejea tovuti|title=Victorian Women's Post and Telegraph Association|url=https://www.womenaustralia.info/entries/victorian-womens-post-and-telegraph-association/|work=AWR|accessdate=2026-05-10|language=en-AU}}</ref> ==Maisha binafsi na Utambuzi== Tarehe 23 Desemba 1903, Dunkley alifunga ndoa na Edward Charles Kraegen, huko Oakleigh, Victoria,<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article82410361</ref> katibu wa vyama vya New South Wales na Commonwealth Post and Telegraph (1885–1904), na akaacha huduma ya Posta na Telegraph. Edward Kraegen alikuwa mwana wa Carl Wilhelm Kraegen, ambaye pia alifanya kazi katika huduma ya posta na telegrafu, ikiwa ni pamoja na kuhudumu kama mkuu wa kituo cha kwanza katika Kituo cha Kurudia cha Overland Telegraph Line huko Peake, huko Australia Kusini. Wanandoa hao walikuwa na binti aliyezaliwa mwaka wa 1904, na mwana wa kiume aliyezaliwa mwaka wa 1906. Louisa Margaret Dunkley Kraegen alifariki kutokana na saratani ambayo haikutambuliwa, mnamo tarehe 10 Machi 1927 huko Longueville, Sydney na amezikwa katika Makaburi ya Vitongoji vya Kaskazini.<ref name=":0" /> Wapiga kura wa shirikisho la Victoria wa Dunkley wamepewa jina lake kama ilivyo Dunkley Place katika kitongoji cha Canberra cha Spence.<ref>http://nla.gov.au/nla.news-article127217286</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Profile of the electoral division of Dunkley (Vic)|url=https://www.aec.gov.au/profiles/vic/dunkley.htm|work=Australian Electoral Commission|accessdate=2026-05-10|language=en-AU|author=Canberra ACT 2600; contact=13 23 26 corporateName=Australian Electoral Commission; address=10 Mort Street}}</ref><ref>http://nla.gov.au/nla.news-article237708927</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} {{BD|1966|2027}} [[Jamii:wanaharakati wa Australia]] jxsrdk7b51eatz4rm1g4os7qo6r1jin 0 233494 1539857 2026-05-10T19:11:48Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539857 wikitext text/x-wiki '''Charles''' '''Caulker''' (alifariki mwaka 1842) alikuwa chifu wa Chiefdom ya Bumpe kuanzia mwaka 1832 hadi 1842, katika koloni la [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Pia akijulikana kama Ba Charley, alimrithi kaka yake Thomas Kon Tham mnamo mwaka 1832.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Traditional States|url=https://www.worldstatesmen.org/Sierra_Leone_native.html|work=www.worldstatesmen.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> 4ehkr7k40gren8cuuisoblp400snt30 1539860 1539857 2026-05-10T19:15:43Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539860 wikitext text/x-wiki '''Charles''' '''Caulker''' (alifariki mwaka 1842) alikuwa chifu wa Chiefdom ya Bumpe kuanzia mwaka 1832 hadi 1842, katika koloni la [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Pia akijulikana kama Ba Charley, alimrithi kaka yake Thomas Kon Tham mnamo mwaka 1832.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Traditional States|url=https://www.worldstatesmen.org/Sierra_Leone_native.html|work=www.worldstatesmen.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 1842]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 21mopaznasnjhhdam0lp3i6ewt6ncsw 0 233495 1539863 2026-05-10T19:19:00Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539863 wikitext text/x-wiki '''Alhassan''' '''Cole''' (aliyezaliwa Julai 15, 1955) ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] ambaye amekuwa mwenyekiti wa halmashauri ya wilaya ya Western Area Rural tangu mwaka 2008. Alichaguliwa tena kama mwenyekiti wa halmashauri ya Wilaya ya Western Area Rural katika uchaguzi wa serikali za mitaa wa Sierra Leone wa mwaka 2012. Yeye ni mwanachama mashuhuri wa chama cha All People's Congress (APC).<ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=http://www.nec-sierraleone.org/index_files/Nomination/List%20of%20Local%20Council%20Nominated%20Candidates%202012.pdf|work=www.nec-sierraleone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Watu walio hai]] q82r62pe0l9s74ylt5ds8vnvspsfh0b 0 233496 1539866 2026-05-10T19:24:22Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539866 wikitext text/x-wiki '''Dkt'''. '''Kandeh''' '''Baba''' '''Conteh''' (aliyezaliwa Oktoba 15, 1958) ni mwanasiasa wa Sierra Leone na mwanasayansi wa siasa. Yeye ni kiongozi wa chama cha Peace and Liberation Party (PLP).<ref>{{Cite web|title=PLP Parliamentary Candidates - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/list-PLP.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|title=Armed Forces Revolutionary Council - 11 September 1997 - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/govt7.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1958]] qih9wp49l9a8474e9t3nzi5d32lzkva 1539940 1539866 2026-05-10T21:50:26Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539940 wikitext text/x-wiki '''Dkt'''. '''Kandeh''' '''Baba''' '''Conteh''' (aliyezaliwa Oktoba 15, 1958) ni mwanasiasa wa Sierra Leone na mwanasayansi wa siasa. Yeye ni kiongozi wa chama cha Peace and Liberation Party (PLP).<ref>{{Rejea tovuti|title=PLP Parliamentary Candidates - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/list-PLP.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Armed Forces Revolutionary Council - 11 September 1997 - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/govt7.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1958]] 2s7rquj3ag90166czmpk6t43l6y2i8e 0 233497 1539868 2026-05-10T19:29:21Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539868 wikitext text/x-wiki '''Patrick Conteh''' alikuwa kiongozi wa kijeshi na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka 1968, akishirikiana na John Amadu Bangura, alishiriki katika mapinduzi yaliyojulikana kama Mapinduzi ya Ma Sajenti (''Sergeants' Coup''). Conteh alichukua madaraka kupitia vuguvugu lake la ''Anti-Corruption Revolutionary Movement'' (ACRM) mnamo Aprili 18, 1968, kama mwenyekiti wa Baraza la Kitaifa la Mpito (''National Interim Council'') na kuhitimisha kipindi kirefu cha mapinduzi. Alishika nafasi ya Waziri Mkuu mnamo Aprili 19 na kukabidhi madaraka mnamo Aprili 22, 1968, wakati serikali ya kiraia ilipoundwa chini ya Banja Tejan-Sie kama Gavana Mkuu na Siaka Probyn Stevens kama Waziri Mkuu.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RwfKAgAAQBAJ&pg=PA2067&dq=patrick+conteh+sierra+leone&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiP76Da_9STAxXQliYFHTQjFuAQ6AF6BAgNEAM|title=Heads of States and Governments Since 1945|last=Lentz|first=Harris M.|date=2014-02-04|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-26497-1|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] mw2ccx8042wahhdc5je3tex2oz6rwzd 1539960 1539868 2026-05-11T00:23:44Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539960 wikitext text/x-wiki '''Patrick Conteh''' alikuwa kiongozi wa kijeshi na [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka 1968, akishirikiana na John Amadu Bangura, alishiriki katika mapinduzi yaliyojulikana kama Mapinduzi ya Ma Sajenti (''Sergeants' Coup''). Conteh alichukua madaraka kupitia vuguvugu lake la ''Anti-Corruption Revolutionary Movement'' (ACRM) mnamo Aprili 18, 1968, kama mwenyekiti wa Baraza la Kitaifa la Mpito (''National Interim Council'') na kuhitimisha kipindi kirefu cha mapinduzi. Alishika nafasi ya Waziri Mkuu mnamo Aprili 19 na kukabidhi madaraka mnamo Aprili 22, 1968, wakati serikali ya kiraia ilipoundwa chini ya Banja Tejan-Sie kama Gavana Mkuu na Siaka Probyn Stevens kama Waziri Mkuu.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=RwfKAgAAQBAJ&pg=PA2067&dq=patrick+conteh+sierra+leone&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiP76Da_9STAxXQliYFHTQjFuAQ6AF6BAgNEAM|title=Heads of States and Governments Since 1945|last=Lentz|first=Harris M.|date=2014-02-04|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-26497-1|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 1s49xxq9t2uqxrv5ev3nhxolz09f81f 0 233498 1539870 2026-05-10T19:32:59Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539870 wikitext text/x-wiki '''Edmond K. Cowan''' (aliyezaliwa mwaka 1937) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa Spika wa Bunge la Sierra Leone kuanzia mwaka 2000 hadi 2007. Baadaye, aliteuliwa kuwa mwanasheria wa malalamiko ya umma (Ombudsman) wa nchi hiyo.<ref>{{Cite web|title=Dr. Abdulai Conteh Comments on Controversial Speaker Issue|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/dr-abdulai-conteh-comments-on-controversial-speaker-issue|work=The Patriotic Vanguard|date=2013-11-22|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> ta7eckqbxgpaebfslsi5uikwxhr5u2h 1539911 1539870 2026-05-10T20:44:43Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539911 wikitext text/x-wiki '''Edmond K. Cowan''' (aliyezaliwa mwaka 1937) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa Spika wa Bunge la Sierra Leone kuanzia mwaka 2000 hadi 2007. Baadaye, aliteuliwa kuwa mwanasheria wa malalamiko ya umma (Ombudsman) wa nchi hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Dr. Abdulai Conteh Comments on Controversial Speaker Issue|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/dr-abdulai-conteh-comments-on-controversial-speaker-issue|work=The Patriotic Vanguard|date=2013-11-22|accessdate=2026-05-10|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> 5bwm1rl23ootoo7pa68ctp8sqmc5ism 0 233499 1539873 2026-05-10T19:38:10Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539873 wikitext text/x-wiki '''Eustace''' '''Henry''' '''Taylor''' '''Cummings''' CBE (1890 – 1967) alifuzu kama daktari katika Chuo Kikuu cha [[Liverpool]] na baadaye alihudumu kama ofisa wa matibabu nchini [[Sierra Leone|Sierra]] Leone. Alihudumu kama Meya wa Freetown kuanzia mwaka 1948 hadi 1954. Baba yake, Emmanuel Cummings, pia alikuwa meya wa Freetown.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leonean Heroes - "Achievement of Independence" - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/heroes8.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1890]] [[Jamii:Waliofariki 1967]] gcqx5vj95qq1xax33b2opjudr783ypr 1539916 1539873 2026-05-10T20:54:23Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539916 wikitext text/x-wiki '''Eustace''' '''Henry''' '''Taylor''' '''Cummings''' CBE (1890 – 1967) alifuzu kama daktari katika Chuo Kikuu cha [[Liverpool]] na baadaye alihudumu kama ofisa wa matibabu nchini [[Sierra Leone|Sierra]] Leone. Alihudumu kama Meya wa Freetown kuanzia mwaka 1948 hadi 1954. Baba yake, Emmanuel Cummings, pia alikuwa meya wa Freetown.<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leonean Heroes - "Achievement of Independence" - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/heroes8.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1890]] [[Jamii:Waliofariki 1967]] auljdjokbhwqqamqy0d2dk8jqkcqag3 0 233500 1539874 2026-05-10T19:50:17Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539874 wikitext text/x-wiki '''Alhaji''' '''Mohamed''' '''B'''. '''Daramy''' (aliyezaliwa mwaka 1955 mjini [[Panguma]], Chiefdom ya Lower [[Bamba la Uhindi|Bambara]], Wilaya ya Kenema, koloni la Uingereza la Sierra Leone) ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Amefanya kazi viwandani, sekta binafsi, na serikalini, na amewahi kuwa Waziri wa Kazi, Waziri wa Biashara, Waziri wa Uchukuzi, Waziri wa Fedha, na hivi karibuni Waziri wa Maendeleo na Mipango ya Uchumi.<ref>{{Cite web|title=Mohamed Daramy Salary Profile|url=https://capology.com/|work=Capology.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Watu walio hai]] bkmsch0tjcbqsjosdwcvt2fdwrd9qwk 1539951 1539874 2026-05-10T23:19:34Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539951 wikitext text/x-wiki '''Alhaji''' '''Mohamed''' '''B'''. '''Daramy''' (aliyezaliwa mwaka 1955 mjini [[Panguma]], Chiefdom ya Lower [[Bamba la Uhindi|Bambara]], Wilaya ya Kenema, koloni la Uingereza la Sierra Leone) ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Amefanya kazi viwandani, sekta binafsi, na serikalini, na amewahi kuwa Waziri wa Kazi, Waziri wa Biashara, Waziri wa Uchukuzi, Waziri wa Fedha, na hivi karibuni Waziri wa Maendeleo na Mipango ya Uchumi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mohamed Daramy Salary Profile|url=https://capology.com/|work=Capology.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Watu walio hai]] q0s32rfi7facw8va1cnxkj33q9tj02i 0 233501 1539875 2026-05-10T19:54:58Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Trasizio Gowelo''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Aliwahi kuwa Waziri wa [[Serikali]] za Mitaa na Maendeleo ya Vijijini wa Malawi, baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwaka 2014 na [[rais]] wa zamani wa Malawi, Peter Mutharika. Muhula wake ulianza tarehe 31 Mei 2014.<ref>{{Cite web|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-...' 1539875 wikitext text/x-wiki '''Trasizio Gowelo''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Aliwahi kuwa Waziri wa [[Serikali]] za Mitaa na Maendeleo ya Vijijini wa Malawi, baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwaka 2014 na [[rais]] wa zamani wa Malawi, Peter Mutharika. Muhula wake ulianza tarehe 31 Mei 2014.<ref>{{Cite web|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 75f7qpu2kqtv9jxh20ieibe8880vvwo 1539970 1539875 2026-05-11T01:16:44Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539970 wikitext text/x-wiki '''Trasizio Gowelo''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Aliwahi kuwa Waziri wa [[Serikali]] za Mitaa na Maendeleo ya Vijijini wa Malawi, baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwaka 2014 na [[rais]] wa zamani wa Malawi, Peter Mutharika. Muhula wake ulianza tarehe 31 Mei 2014.<ref>{{Rejea tovuti|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] itlgs7lvr59dpgsawvoebckqaaywoug 0 233502 1539876 2026-05-10T19:55:06Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539876 wikitext text/x-wiki '''Albert''' '''Joe''' '''Demby''' (aliyezaliwa mwaka 1934 mjini Gerihun, Wilaya ya Bo, koloni la Uingereza la [[Sierra Leone]]; alifariki mwaka 2021 mjini Freetown) alikuwa daktari, [[mwanasiasa]] wa Sierra Leone, na mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP). Alihudumu kama Makamu wa [[Rais]] wa Sierra Leone kuanzia Machi 29, 1996, hadi Mei 25, 1997, wakati serikali ilipopinduliwa na utawala wa kijeshi (junta). Baada ya utawala huo wa kijeshi kuondolewa madarakani mwaka 1998, aliendelea na muhula wake hadi muhula wa Rais Ahmad Tejan Kabbah ulipoisha mwaka 2002. Demby alirithiwa katika nafasi ya makamu wa rais na Solomon Berewa, ambaye hapo awali alihudumu kama Waziri wa Sheria na Mwanasheria Mkuu. Kama ilivyokuwa kwa Berewa, Joe Demby alitoka katika kabila la Mende.<ref>{{Cite web|title=International Justice Tribune|url=http://www.justicetribune.com/index.php?page=v2_article&id=2759|work=International Justice Tribune|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1934]] [[Jamii:Waliofariki 2021]] j84zzo1wasw9bqoirm0wbyeob0l3uz5 0 233503 1539880 2026-05-10T19:57:47Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Deus Gumba''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Kwa sasa ni Waziri wa Ardhi wa [[Malawi]], baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa sasa wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Cite web|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</r...' 1539880 wikitext text/x-wiki '''Deus Gumba''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Kwa sasa ni Waziri wa Ardhi wa [[Malawi]], baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa sasa wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Cite web|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] g6adgx7gn2xdsmmc58a14mmdwpnisiy 1539908 1539880 2026-05-10T20:38:18Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539908 wikitext text/x-wiki '''Deus Gumba''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwalimu]] kutoka Malawi. Kwa sasa ni Waziri wa Ardhi wa [[Malawi]], baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa sasa wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Rejea tovuti|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 2d2r5kivna1dpw1cqxw0v99pt2q0jha 0 233504 1539883 2026-05-10T20:00:06Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539883 wikitext text/x-wiki '''Luteni-Jenerali Sir Richard Doherty''' (jina la kuzaliwa O'Dogherty; 1785 – 2 Septemba 1862) alikuwa msimamizi wa [[Ukoloni|kikoloni]] kutoka Ireland na ofisa wa Jeshi la [[Uingereza]]. Alihudumu kama Gavana wa [[Sierra Leone]] (1837–1840), Luteni-Gavana wa St Vincent (1842–1845), na Amiri Jeshi Mkuu nchini Jamaica (1853–1855).<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LUlDAQAAMAAJ&q=%22Richard+Doherty%22+Sierra+Leone&pg=PA508|title=Gentleman's Magazine and Historical Review|last=Cave|first=Edward|last2=Henry|first2=David|last3=Nichols|first3=John|last4=Nichols|first4=John Bowyer|last5=Mitford|first5=John|last6=Nichols|first6=John Gough|last7=Parker|first7=John Henry|last8=Hatton|first8=Joseph|last9=Knight|first9=Joseph|date=1862|publisher=F. Jefferies|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AmU3AQAAMAAJ&pg=PA508|title=The Gentleman's Magazine|date=1862|publisher=E. Cave, jun. at St John's Gate|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1862]] [[Jamii:Waliofariki 1862]] i5dybep7hlszuwtxosrkucrmuykeanc 1539963 1539883 2026-05-11T00:37:42Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539963 wikitext text/x-wiki '''Luteni-Jenerali Sir Richard Doherty''' (jina la kuzaliwa O'Dogherty; 1785 – 2 Septemba 1862) alikuwa msimamizi wa [[Ukoloni|kikoloni]] kutoka Ireland na ofisa wa Jeshi la [[Uingereza]]. Alihudumu kama Gavana wa [[Sierra Leone]] (1837–1840), Luteni-Gavana wa St Vincent (1842–1845), na Amiri Jeshi Mkuu nchini Jamaica (1853–1855).<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=LUlDAQAAMAAJ&q=%22Richard+Doherty%22+Sierra+Leone&pg=PA508|title=Gentleman's Magazine and Historical Review|last=Cave|first=Edward|last2=Henry|first2=David|last3=Nichols|first3=John|last4=Nichols|first4=John Bowyer|last5=Mitford|first5=John|last6=Nichols|first6=John Gough|last7=Parker|first7=John Henry|last8=Hatton|first8=Joseph|last9=Knight|first9=Joseph|date=1862|publisher=F. Jefferies|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.com/books?id=AmU3AQAAMAAJ&pg=PA508|title=The Gentleman's Magazine|date=1862|publisher=E. Cave, jun. at St John's Gate|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1862]] [[Jamii:Waliofariki 1862]] i409f6r19hgzhzqxjcbig2djukv0l1c 0 233505 1539884 2026-05-10T20:00:54Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jacob Hara''' ni [[mwanasiasa]] na mwalimu kutoka Malawi. Alikuwa [[Waziri]] wa Uchukuzi na Kazi za [[Umma]] wa Malawi baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Cite web|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=e...' 1539884 wikitext text/x-wiki '''Jacob Hara''' ni [[mwanasiasa]] na mwalimu kutoka Malawi. Alikuwa [[Waziri]] wa Uchukuzi na Kazi za [[Umma]] wa Malawi baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Cite web|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> Hara alichaguliwa katika Jimbo la Mzimba Solora Constituency kama mgombea wa Malawi Congress Party mwaka 2018. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 5ydmnp6ewcuihqevv8cys4cftdularc 1539933 1539884 2026-05-10T21:32:17Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539933 wikitext text/x-wiki '''Jacob Hara''' ni [[mwanasiasa]] na mwalimu kutoka Malawi. Alikuwa [[Waziri]] wa Uchukuzi na Kazi za [[Umma]] wa Malawi baada ya kuteuliwa katika nafasi hiyo mwanzoni mwa Januari 2023 na rais wa Malawi, Lazarus Chakwera. Muhula wake ulianza tarehe 31 Januari 2023.<ref>{{Rejea tovuti|title=TRT World - Malawi president sacks eight ministers in cabinet reshuffle|url=https://www.trtworld.com/article/12795246|work=www.trtworld.com|accessdate=2026-05-10|language=en}}</ref> Hara alichaguliwa katika Jimbo la Mzimba Solora Constituency kama mgombea wa Malawi Congress Party mwaka 2018. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] ljf0s3wa4lsajdz5pbyip4c31a5f4h0 0 233506 1539887 2026-05-10T20:03:38Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539887 wikitext text/x-wiki '''Ahmed Ramadan Dumbuya''' ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Dumbuya alihudumu kama Waziri wa Mambo ya Nje mara mbili; kwa kipindi kifupi mwaka 1992 na kuanzia mwaka 2001 hadi 2002. Yeye ni mwanachama wa kabila la Susu.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone's Foreign Minister Unveils Portraits of her Predecessors: Sierra Leone News|url=http://69.4.229.6/drwebsite/exec/view.cgi?archive=9&num=11759|work=69.4.229.6|accessdate=2026-05-10|author=Sylvia Blyden}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1942]] qbk2jureqcbu7f9yqq4kiocy4y2ht3h 0 233507 1539889 2026-05-10T20:07:18Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Otria Moyo Jere''' (alizaliwa mwaka 1959) ni [[mwanasiasa]] aliyeteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na [[Teknolojia]] katika baraza la mawaziri la Malawi mwezi Juni 2009. Otria Moyo Jere alizaliwa mwaka 1959. Alisoma Chuo cha Malawi, Chuo cha Chancellor College, na kuhitimu mwaka 1985 akiwa na shahada ya Elimu. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1999 alikuwa mwalimu wa shule na mkuu wa shule. Mwaka 1999 alikua afisa wa masomo katika Bodi ya Mitihani ya T...' 1539889 wikitext text/x-wiki '''Otria Moyo Jere''' (alizaliwa mwaka 1959) ni [[mwanasiasa]] aliyeteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na [[Teknolojia]] katika baraza la mawaziri la Malawi mwezi Juni 2009. Otria Moyo Jere alizaliwa mwaka 1959. Alisoma Chuo cha Malawi, Chuo cha Chancellor College, na kuhitimu mwaka 1985 akiwa na shahada ya Elimu. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1999 alikuwa mwalimu wa shule na mkuu wa shule. Mwaka 1999 alikua afisa wa masomo katika Bodi ya Mitihani ya Taifa ya Malawi. Alirejea Chancellor College na kupata shahada ya uzamili mwaka 2007 katika upimaji wa elimu, vipimo na tathmini. Jere anamiliki biashara ya kuku na kilimo, pamoja na nyumba za kupangisha mjini Blantyre.<ref>{{Cite web|title=Cabinet Profiles - June 2010|url=http://www.bestofmalawi.com/news/174/ARTICLE/1929/2010-06-09.html|work=www.bestofmalawi.com|accessdate=2026-05-10|author=DVL Writer}}</ref> Jere alianza kujihusisha na siasa mwaka 2007. Katika uchaguzi wa Mei 2009 alichaguliwa kuwa Mbunge wa Jimbo la Kasungu West kupitia chama cha Democratic Progressive Party. Katika baraza la mawaziri lililoanza kazi tarehe 15 Juni 2009, aliteuliwa kuwa Naibu [[Waziri]] wa [[Elimu]] anayehusika na Elimu ya Juu, Sayansi na Teknolojia. Aliendelea kushika nafasi hiyo katika mabadiliko ya baraza la mawaziri ya tarehe 9 Agosti 2010.<ref>{{Cite web|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1959]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 6x6xz56vcmvl6enotu58ygtr59ma7l4 1539959 1539889 2026-05-11T00:18:55Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539959 wikitext text/x-wiki '''Otria Moyo Jere''' (alizaliwa mwaka 1959) ni [[mwanasiasa]] aliyeteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na [[Teknolojia]] katika baraza la mawaziri la Malawi mwezi Juni 2009. Otria Moyo Jere alizaliwa mwaka 1959. Alisoma Chuo cha Malawi, Chuo cha Chancellor College, na kuhitimu mwaka 1985 akiwa na shahada ya Elimu. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1999 alikuwa mwalimu wa shule na mkuu wa shule. Mwaka 1999 alikua afisa wa masomo katika Bodi ya Mitihani ya Taifa ya Malawi. Alirejea Chancellor College na kupata shahada ya uzamili mwaka 2007 katika upimaji wa elimu, vipimo na tathmini. Jere anamiliki biashara ya kuku na kilimo, pamoja na nyumba za kupangisha mjini Blantyre.<ref>{{Rejea tovuti|title=Cabinet Profiles - June 2010|url=http://www.bestofmalawi.com/news/174/ARTICLE/1929/2010-06-09.html|work=www.bestofmalawi.com|accessdate=2026-05-10|author=DVL Writer}}</ref> Jere alianza kujihusisha na siasa mwaka 2007. Katika uchaguzi wa Mei 2009 alichaguliwa kuwa Mbunge wa Jimbo la Kasungu West kupitia chama cha Democratic Progressive Party. Katika baraza la mawaziri lililoanza kazi tarehe 15 Juni 2009, aliteuliwa kuwa Naibu [[Waziri]] wa [[Elimu]] anayehusika na Elimu ya Juu, Sayansi na Teknolojia. Aliendelea kushika nafasi hiyo katika mabadiliko ya baraza la mawaziri ya tarehe 9 Agosti 2010.<ref>{{Rejea tovuti|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1959]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] iu2d5i0ebxp8s6zek6gnqp95q33qbi2 1540281 1539959 2026-05-11T11:46:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540281 wikitext text/x-wiki '''Otria Moyo Jere''' (alizaliwa mwaka 1959) ni [[mwanasiasa]] aliyeteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Elimu, Sayansi na [[Teknolojia]] katika baraza la mawaziri la Malawi mwezi Juni 2009. Otria Moyo Jere alizaliwa mwaka 1959. Alisoma Chuo cha Malawi, Chuo cha Chancellor College, na kuhitimu mwaka 1985 akiwa na shahada ya Elimu. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1999 alikuwa mwalimu wa shule na mkuu wa shule. Mwaka 1999 alikua afisa wa masomo katika Bodi ya Mitihani ya Taifa ya Malawi. Alirejea Chancellor College na kupata shahada ya uzamili mwaka 2007 katika upimaji wa elimu, vipimo na tathmini. Jere anamiliki biashara ya kuku na kilimo, pamoja na nyumba za kupangisha mjini Blantyre.<ref>{{Rejea tovuti|title=Cabinet Profiles - June 2010|url=http://www.bestofmalawi.com/news/174/ARTICLE/1929/2010-06-09.html|work=www.bestofmalawi.com|accessdate=2026-05-10|author=DVL Writer|archive-date=2010-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101115064246/http://www.bestofmalawi.com/news/174/ARTICLE/1929/2010-06-09.html|url-status=dead}}</ref> Jere alianza kujihusisha na siasa mwaka 2007. Katika uchaguzi wa Mei 2009 alichaguliwa kuwa Mbunge wa Jimbo la Kasungu West kupitia chama cha Democratic Progressive Party. Katika baraza la mawaziri lililoanza kazi tarehe 15 Juni 2009, aliteuliwa kuwa Naibu [[Waziri]] wa [[Elimu]] anayehusika na Elimu ya Juu, Sayansi na Teknolojia. Aliendelea kushika nafasi hiyo katika mabadiliko ya baraza la mawaziri ya tarehe 9 Agosti 2010.<ref>{{Rejea tovuti|title=Malawi’s 43 member cabinet list as unveiled by President Mutharika {{!}} Malawi news|url=http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|work=www.nyasatimes.com|accessdate=2026-05-10|archive-date=2011-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110210030117/http://www.nyasatimes.com/politics/43-member-full-cabinet-list-as-unveiled-by-bingu.html|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1959]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] eket01zoo6bsn3w95bmb87orfo5kjf6 0 233508 1539890 2026-05-10T20:09:53Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539890 wikitext text/x-wiki '''Alhaji Mohamed Kemoh Fadika''' (aliyezaliwa mjini Bo, Sierra Leone) ni [[mwanadiplomasia]] wa [[Sierra Leone]] ambaye hapo awali alihudumu kama balozi wa Sierra Leone nchini [[Irani|Iran]]. Aliteuliwa katika nafasi hiyo na rais wa nchi hiyo, Ernest Bai Koroma, mnamo Juni 21, 2008. Fadika amewahi kuhudumu kama balozi wa Sierra Leone nchini Misri kuanzia mwaka 1981 hadi 1983, na pia alihudumu kama Naibu Balozi Mdogo (''High Commissioner'') wa Sierra Leone nchini Nigeria kuanzia mwaka 1977 hadi 1981.<ref>{{Cite web|title=APPEAL FOR GOLLEY’S RELEASE (FROM LONDON ) – Cocorioko|url=https://cocorioko.net/appeal-for-golleys-release-from-london/|accessdate=2026-05-10|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] bq6i29zzvzrjoscnqosbhqtasgke6h7 1539943 1539890 2026-05-10T21:55:32Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539943 wikitext text/x-wiki '''Alhaji Mohamed Kemoh Fadika''' (aliyezaliwa mjini Bo, Sierra Leone) ni [[mwanadiplomasia]] wa [[Sierra Leone]] ambaye hapo awali alihudumu kama balozi wa Sierra Leone nchini [[Irani|Iran]]. Aliteuliwa katika nafasi hiyo na rais wa nchi hiyo, Ernest Bai Koroma, mnamo Juni 21, 2008. Fadika amewahi kuhudumu kama balozi wa Sierra Leone nchini Misri kuanzia mwaka 1981 hadi 1983, na pia alihudumu kama Naibu Balozi Mdogo (''High Commissioner'') wa Sierra Leone nchini Nigeria kuanzia mwaka 1977 hadi 1981.<ref>{{Rejea tovuti|title=APPEAL FOR GOLLEY’S RELEASE (FROM LONDON ) – Cocorioko|url=https://cocorioko.net/appeal-for-golleys-release-from-london/|accessdate=2026-05-10|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] kfyvoufib5jrobu183ygigrngrioivz 0 233509 1539892 2026-05-10T20:11:06Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Joel Chigona''' ni [[mwanasiasa]] wa Malawi ambaye kwa sasa anahudumu kama [[Waziri]] wa Kazi, Ujuzi na Ubunifu. Aliteuliwa kushika nafasi hiyo na Rais Peter Mutharika tarehe 30 Oktoba 2025.<ref>{{Cite web|title=Mutharika’s “New” Cabinet Draws Ire: Bloated, Regionally Skewed, and Breaking Key Promises - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi|url=https://www.nyasatimes.com/mutharikas-new-cabinet-draws-ire-bloated-regionally-skewed-and-b...' 1539892 wikitext text/x-wiki '''Joel Chigona''' ni [[mwanasiasa]] wa Malawi ambaye kwa sasa anahudumu kama [[Waziri]] wa Kazi, Ujuzi na Ubunifu. Aliteuliwa kushika nafasi hiyo na Rais Peter Mutharika tarehe 30 Oktoba 2025.<ref>{{Cite web|title=Mutharika’s “New” Cabinet Draws Ire: Bloated, Regionally Skewed, and Breaking Key Promises - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi|url=https://www.nyasatimes.com/mutharikas-new-cabinet-draws-ire-bloated-regionally-skewed-and-breaking-key-promises/|work=www.nyasatimes.com|date=2025-10-31|accessdate=2026-05-10|language=en-GB|author=NyasaAuthor1}}</ref><ref>{{Cite web|title=Malawi Government Shake-Up: Mutharika Unveils New Cabinet|url=https://malawi24.com/2025/10/05/malawi-government-shake-up-mutharika-unveils-new-cabinet/|work=Malawi24|date=2025-10-05|accessdate=2026-05-10|language=en-GB|author=Malawi24 Reporter}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] 37ajcyklvdom6a3joorino5v30jy4jj 1539935 1539892 2026-05-10T21:40:22Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1539935 wikitext text/x-wiki '''Joel Chigona''' ni [[mwanasiasa]] wa Malawi ambaye kwa sasa anahudumu kama [[Waziri]] wa Kazi, Ujuzi na Ubunifu. Aliteuliwa kushika nafasi hiyo na Rais Peter Mutharika tarehe 30 Oktoba 2025.<ref>{{Rejea tovuti|title=Mutharika’s “New” Cabinet Draws Ire: Bloated, Regionally Skewed, and Breaking Key Promises - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi|url=https://www.nyasatimes.com/mutharikas-new-cabinet-draws-ire-bloated-regionally-skewed-and-breaking-key-promises/|work=www.nyasatimes.com|date=2025-10-31|accessdate=2026-05-10|language=en-GB|author=NyasaAuthor1}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Malawi Government Shake-Up: Mutharika Unveils New Cabinet|url=https://malawi24.com/2025/10/05/malawi-government-shake-up-mutharika-unveils-new-cabinet/|work=Malawi24|date=2025-10-05|accessdate=2026-05-10|language=en-GB|author=Malawi24 Reporter}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Malawi]] mpk7e4sdbt3k1nijmdr3ymhj8a23sb8 0 233510 1539895 2026-05-10T20:15:31Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539895 wikitext text/x-wiki '''Kai Abdul Foday''' (2 Machi 1924 – 29 Machi 2013) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] aliyehudumu kama mbunge wa Bunge la Sierra Leone akiwakilisha mji wa nyumbani kwake wa Wilaya ya Kono. Alikuwa mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP).<ref>{{Cite web|title=Parliament Of Sierra Leone|url=http://parliamentsl.org/members.htm|work=parliamentsl.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2013]] as9i17ex9pyh0aj4y60o95oviencl6r 1539939 1539895 2026-05-10T21:48:24Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539939 wikitext text/x-wiki '''Kai Abdul Foday''' (2 Machi 1924 – 29 Machi 2013) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] aliyehudumu kama mbunge wa Bunge la Sierra Leone akiwakilisha mji wa nyumbani kwake wa Wilaya ya Kono. Alikuwa mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP).<ref>{{Rejea tovuti|title=Parliament Of Sierra Leone|url=http://parliamentsl.org/members.htm|work=parliamentsl.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2013]] brlglge0h495ny7h081oepnrsopyvkd 0 233511 1539896 2026-05-10T20:19:45Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1539896 wikitext text/x-wiki '''Youkie Foday''' ni mwanasiasa wa Sierra Leone. Yeye ni mwanachama wa chama cha [[Sierra Leone]] People's Party (SLPP) na ni mmoja wa wawakilishi katika Bunge la Sierra Leone kwa ajili ya Wilaya ya Bo, aliyemteuliwa mwaka 2007<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Web - 2002 Parliamentary Election Results|url=https://www.sierra-leone.org/elections2002b.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] rp17aw04bo6ipmda2g1d2prp7znpobx 1539982 1539896 2026-05-11T01:49:40Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539982 wikitext text/x-wiki '''Youkie Foday''' ni mwanasiasa wa Sierra Leone. Yeye ni mwanachama wa chama cha [[Sierra Leone]] People's Party (SLPP) na ni mmoja wa wawakilishi katika Bunge la Sierra Leone kwa ajili ya Wilaya ya Bo, aliyemteuliwa mwaka 2007<ref>{{Rejea tovuti|title=Sierra Leone Web - 2002 Parliamentary Election Results|url=https://www.sierra-leone.org/elections2002b.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 1jpqz4nl0gleraylnbgf710s6u0s5mo 0 233512 1539910 2026-05-10T20:40:08Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Donald T. Sterling''' (Alizaliwa [[Aprili 26]], [[1934]]) ni wakili na [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alikuwa mmiliki wa [[Los Angeles Clippers]] ya [[National Basketball Association]] (NBA) kuanzia [[1981]] hadi [[2014]].<ref>{{cite news|first1=Nathan|last1=Fenno|first2=Kim|last2=Christensen|first3=James|last3=Rainey|title=Donald Sterling built an empire and an image; words were his undoing|date=August 2, 2014|work=Los Angeles Times|url=...' 1539910 wikitext text/x-wiki '''Donald T. Sterling''' (Alizaliwa [[Aprili 26]], [[1934]]) ni wakili na [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alikuwa mmiliki wa [[Los Angeles Clippers]] ya [[National Basketball Association]] (NBA) kuanzia [[1981]] hadi [[2014]].<ref>{{cite news|first1=Nathan|last1=Fenno|first2=Kim|last2=Christensen|first3=James|last3=Rainey|title=Donald Sterling built an empire and an image; words were his undoing|date=August 2, 2014|work=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/local/la-me-donald-sterling-20140803-story.html|access-date=September 16, 2022}}</ref> Mwaka 2014, alipigwa marufuku maisha na NBA na kufinyangwa dola milioni 250 baada ya matamshi yake ya kibaguzi kuhusu watu weusi kuvuja kwenye vyombo vya habari. Alimuuzia [[Steve Ballmer]] timu ya Clippers mwezi Agosti 2014 kwa dola bilioni 2.<ref>{{cite web |title=Donald Sterling: A timeline of the Clippers' former owner's racist rant, ban and departure |url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/10906771/donald-sterling-timeline-los-angeles-clippers-owner-remark-suspension-lifetime-ban |website=ESPN |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1934]] [[Jamii:Watu walio hai]] koj6gib943f6xsdvlkshb536mzrrn3e 0 233513 1539912 2026-05-10T20:44:53Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Leonard Norman Stern''' (alizaliwa [[Machi 28]], [[1938]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea na mfadhili nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=Leonard Stern |url=https://www.forbes.com/profile/leonard-stern/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Yeye ni mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wa Hartz Group inayomilikiwa na watu binafsi yenye makao yake [[New York]]. Alijiunga na biashara ya pet supply ya baba yake Max mwaka [[1959]]. Miaka saba b...' 1539912 wikitext text/x-wiki '''Leonard Norman Stern''' (alizaliwa [[Machi 28]], [[1938]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea na mfadhili nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=Leonard Stern |url=https://www.forbes.com/profile/leonard-stern/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Yeye ni mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wa Hartz Group inayomilikiwa na watu binafsi yenye makao yake [[New York]]. Alijiunga na biashara ya pet supply ya baba yake Max mwaka [[1959]]. Miaka saba baadaye alipanua biashara hadi katika mali zisizohamishika, akinunua ghala huko [[New Jersey]].<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=04pmAAAAMAAJ&q=%22Stern,+Leonard+Norman%22+AND+%221938%22 |title=World Who's who in Commerce and Industry - Google Books |date=1944-01-01 |accessdate=2014-03-05}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1938]] [[Jamii:Watu walio hai]] 6t9b2zvf9mg6p7vzuytfjd94f24xxv3 0 233514 1539914 2026-05-10T20:49:06Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Barry Stuart Sternlicht''' (alizaliwa [[Novemba 27]], [[1960]]) ni bilionea wa [[Marekani]] na mwanzilishi mwenza (pamoja na Bob Faith), mwenyekiti, na afisa mkuu mtendaji wa ''Starwood Capital Group''.Kampuni ya hazina ya uwekezaji yenye zaidi ya dola bilioni 100 za mali chini ya usimamizi.<ref>{{cite book | title=Corporate Yellow Book: Who's who at the Leading Listed U.S. Companies |url=https://books.google.com/books?id=kW0sAQAAIAAJ |year=2008 | publi...' 1539914 wikitext text/x-wiki '''Barry Stuart Sternlicht''' (alizaliwa [[Novemba 27]], [[1960]]) ni bilionea wa [[Marekani]] na mwanzilishi mwenza (pamoja na Bob Faith), mwenyekiti, na afisa mkuu mtendaji wa ''Starwood Capital Group''.Kampuni ya hazina ya uwekezaji yenye zaidi ya dola bilioni 100 za mali chini ya usimamizi.<ref>{{cite book | title=Corporate Yellow Book: Who's who at the Leading Listed U.S. Companies |url=https://books.google.com/books?id=kW0sAQAAIAAJ |year=2008 | publisher=Monitor Publishing Company}}</ref>Yeye pia ni mwenyekiti wa Starwood Property Trust. Yeye ni mwanzilishi wa Starwood Hotels and Resorts Worldwide na alikuwa mwenyekiti na afisa mkuu mtendaji wake kuanzia [[1995]] hadi [[2005]]. Kufikia Mei [[2023]], utajiri wake ulikadiriwa kuwa dola bilioni 4.6.<ref name=f>{{cite web | work=[[Forbes]] |url=https://www.forbes.com/profile/barry-sternlicht/ | title=Forbes profile: Barry Sternlicht}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] [[Jamii:Watu walio hai]] am3ype99vplhws2kfi9eq7qdzt5rxgq 0 233515 1539920 2026-05-10T21:05:07Z Elizabeth Samwel 75873 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1326177928|Miles Franklin]]" 1539920 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> 98wv5wh2f5xj3ga8we49hxqow6mb5np 1539921 1539920 2026-05-10T21:06:16Z Elizabeth Samwel 75873 1539921 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} f7fkq8ho3l3lz28ky2makv4rtggftut 1539923 1539921 2026-05-10T21:10:53Z Elizabeth Samwel 75873 1539923 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Caption]] ==Marejeo== {{Marejeo}} 1lnxjolopee697sutr0ayls6qmwkw7f 1539924 1539923 2026-05-10T21:12:52Z Elizabeth Samwel 75873 1539924 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]] ==Marejeo== {{Marejeo}} nfq88uqtaiyyzq4dbc26sgnkbebxl1n 1539925 1539924 2026-05-10T21:14:59Z Elizabeth Samwel 75873 Elizabeth Samwel alihamisha ukurasa wa [[Maili Franklin]] hadi [[Miles Franklin]]: Misspelled title 1539924 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]] ==Marejeo== {{Marejeo}} nfq88uqtaiyyzq4dbc26sgnkbebxl1n 1539927 1539925 2026-05-10T21:20:06Z Elizabeth Samwel 75873 1539927 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo ==Marejeo== {{Marejeo}} nk97in7ubhpa4bc7itl9jxjidg6k363 1539929 1539927 2026-05-10T21:23:16Z Elizabeth Samwel 75873 1539929 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Cite web|title=Making sure you're not a bot!|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} orho9sq5ih5038qqb648beuu0ndmfe3 1539930 1539929 2026-05-10T21:24:38Z Elizabeth Samwel 75873 1539930 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Cite web|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> ==Marejeo== {{Marejeo}} rx6u5lqhvkpswwl40q37z7nma0zqxfn 1539931 1539930 2026-05-10T21:27:22Z Elizabeth Samwel 75873 1539931 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Cite web|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} 074jte1nkzsuf87stcms8moyosiujsz 1539949 1539931 2026-05-10T23:10:36Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1539949 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia. <ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} ptjfa1z5viesg2623i4jps27rl9brrb 1540004 1539949 2026-05-11T03:24:36Z Elizabeth Samwel 75873 1540004 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} lza4zmo49arqf0kk60e1x4gi61ppdxp 1540005 1540004 2026-05-11T03:29:34Z Elizabeth Samwel 75873 1540005 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} hqz7aahv98c56q8fvi2ddnpyn0swfba 1540006 1540005 2026-05-11T03:32:29Z Elizabeth Samwel 75873 1540006 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} jyqrip9crdudmt874klpf9kuq0voogm 1540007 1540006 2026-05-11T03:37:02Z Elizabeth Samwel 75873 1540007 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} 5p1w6nqtrhzk4wqr108utrc0p7bnn9a 1540008 1540007 2026-05-11T03:39:55Z Elizabeth Samwel 75873 1540008 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] ==Marejeo== {{Marejeo}} 2qfgz9xm5qcdghgank2wno455jbo874 1540011 1540008 2026-05-11T03:46:55Z Elizabeth Samwel 75873 1540011 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales. Ilichapishwa mwaka wa 1901 kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi 1946. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba 2009. ==Marejeo== {{Marejeo}} paz26rkhi2gia809ouny7z6hsby5ehy 1540012 1540011 2026-05-11T03:52:59Z Elizabeth Samwel 75873 1540012 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka Australia ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa 1901 kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi 1946. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba 2009. ==Marejeo== {{Marejeo}} muq6h9axzqyonbgvr9xqaxyrz46x3gl 1540013 1540012 2026-05-11T03:54:42Z Elizabeth Samwel 75873 1540013 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, New South Wales, na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa 1901 kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi 1946. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba 2009. ==Marejeo== {{Marejeo}} rwcluq5hzuejol2li213u2qwyvihwci 1540014 1540013 2026-05-11T03:55:24Z Elizabeth Samwel 75873 1540014 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, [[New South Wales]], na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa 1901 kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi 1946. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba 2009. ==Marejeo== {{Marejeo}} 9zq8ido8curbrq0q97wc3pq73gsyw8v 1540017 1540014 2026-05-11T03:56:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1540017 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, [[New South Wales]], na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=http://www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa 1901 kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi 1946. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba 2009. ==Marejeo== {{Marejeo}} 3o2pau3lrw71wv0ijrw89ukzxu2i8go 1540018 1540017 2026-05-11T03:57:49Z Elizabeth Samwel 75873 1540018 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (14 Oktoba 1879){{Spaced ndash}} Mnamo Septemba 19, 1954), <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> anayejulikana kama '''Miles Franklin''', alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, [[New South Wales]], na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=http://www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa [[1901]] kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi [[1946]]. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba [[2009]]. ==Marejeo== {{Marejeo}} 5q8w4sv9zljzhhcm5stf8aui7nvsp4v 1540212 1540018 2026-05-11T10:46:23Z Riccardo Riccioni 452 1540212 wikitext text/x-wiki '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (anajulikana kama '''Miles Franklin'''; 14 Oktoba 1879 {{Spaced ndash}} Septemba 19, 1954) <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, [[New South Wales]], na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=http://www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa [[1901]] kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi [[1946]]. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba [[2009]]. ==Marejeo== {{Marejeo}} {{Mbegu-mwandishi}} {{BD|1879|1954}} [[Jamii:waandishi wa Australia]] rfx8l0le4l9cgw5g8vf14u1cwlfdfyf 1540213 1540212 2026-05-11T10:47:14Z Riccardo Riccioni 452 1540213 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Miles Franklin|picha=Miles franklin.jpg|uraia=Australia|kazi maarufu=Mwandishi wa vitabu na mtetezi wa haki za wanawake|jina la kuzaliwa=Stella Maria Sarah Miles Franklin|tarehe ya kuzaliwa=14 Octoba 1879|tarehe ya kufa=19 Septemba 1954|maelezo=Miles Franklin miaka ya 1940|mahali alipofia=Drummoyne, New South Wales, Australia}} '''Stella Maria Sarah Miles Franklin''' (anajulikana kama '''Miles Franklin'''; 14 Oktoba 1879 {{Spaced ndash}} Septemba 19, 1954) <ref name="ADB">{{Rejea tovuti|title=Stella Maria Sarah Miles Franklin (1879–1954) by Jill Roe|publisher=Australian Dictionary of Biography|url=https://adb.anu.edu.au/biography/franklin-miles-6235|accessdate=15 April 2024}}</ref> alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Australia]] ambaye anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya ''My Brilliant Career'', iliyochapishwa na Blackwoods wa Edinburgh mnamo 1901. Ingawa aliandika katika maisha yake yote, mafanikio yake mengine makubwa ya fasihi, ''All That Swagger'', hayakuchapishwa hadi mwaka 1936. Alijitolea katika uundaji wa aina ya kipekee ya fasihi ya Australia, na alifuatilia lengo hili kikamilifu kwa kuwasaidia waandishi, majarida ya fasihi na mashirika ya waandishi. Amekuwa na athari ya kudumu katika maisha ya fasihi ya Australia kupitia zawadi yake ya tuzo kubwa ya kila mwaka ya fasihi kuhusu "Maisha ya Australia katika awamu zake zozote", <ref>{{Rejea tovuti|title=History of the Award|url=http://www.milesfranklin.com.au/about_history|work=www.milesfranklin.com.au|accessdate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906153522/http://www.milesfranklin.com.au/about_history|archivedate=6 September 2015}}</ref> Tuzo ya Miles Franklin. Athari yake ilitambuliwa zaidi mwaka 2013 kwa kuundwa kwa Tuzo ya Stella, inayotolewa kila mwaka kwa kazi bora ya fasihi na mwanamke wa Australia.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|title=About the Stella Prize|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419173832/http://thestellaprize.com.au/about-us/about-the-stella-prize/|archivedate=19 April 2015}}</ref> ==Maisha na Kazi== [[File:SLNSW 822152 No 39 Suzannah F amp John Franklin parents of Stella Miles Franklin.jpg|thumb|Wazazi wa Franklin Suzannah na John Franklin]]Franklin alizaliwa Talbingo, [[New South Wales]], na alikulia katika Bonde la Brindabella kwenye eneo linaloitwa Kituo cha Brindabella. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wazazi waliozaliwa Australia, John Maurice Franklin na Susannah Margaret Eleanor Franklin, née Lampe, ambaye alikuwa mjukuu wa Edward Miles (au Moyle) ambaye alikuwa amewasili na Kikosi cha Kwanza cha Wanajeshi huko Scarborough akiwa na kifungo cha miaka saba kwa wizi. Familia yake ilikuwa mwanachama wa utawala wa squattocracy. Alisomea nyumbani hadi 1889 aliposoma Thornford Public. Katika kipindi hiki alitiwa moyo katika uandishi wake na mwalimu wake, Mary Gillespie (1856–1938) na Tom Hebblewhite (1857–1923) mhariri wa gazeti la Goulburn la eneo hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Miles Franklin pdf|url=http://www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|work=webarchive.nla.gov.au|accessdate=2026-05-10|archive-date=2007-10-10|archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20071010140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/77226/20071011-0000/www.sl.nsw.gov.au/exhibitions/miles/miles_guide.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref> [[File:Miles Franklin, 1901 (31523140262).jpg|thumb|Miles mwaka 1901]] Riwaya yake inayojulikana zaidi, ''My Brilliant Career,'' inasimulia hadithi ya msichana kijana asiyeweza kuzuilika, Sybylla Melvyn, akikua hadi kuwa mwanamke katika vijijini vya New South Wales.<ref>https://www.britannica.com/biography/Miles-Franklin</ref> Ilichapishwa mwaka wa [[1901]] kwa msaada wa mwandishi wa Australia, Henry Lawson. Baada ya kuchapishwa kwake, Franklin alijaribu kazi ya uuguzi, na kisha kama mfanyakazi wa nyumbani huko Sydney na Melbourne. Wakati akifanya hivi alichangia vipande vya ''The Daily Telegraph'' na ''The Sydney Morning'' Herald chini ya majina bandia "''An Old Bachelor"'' na "Vernacular". Katika kipindi hiki aliandika kitabu ''My Career Goes Bung'' ambacho Sybylla anakutana na seti ya fasihi ya Sydney, lakini haikutolewa kwa umma hadi [[1946]]. Tamthilia iliyopinga vita waziwazi, ''The Dead Must Not Return'', haikuchapishwa au kuigizwa lakini ilisomwa hadharani mnamo Septemba [[2009]]. ==Marejeo== {{Marejeo}} {{Mbegu-mwandishi}} {{BD|1879|1954}} [[Jamii:waandishi wa Australia]] [[Jamii:wanaharakati wa Australia]] q8s20qtrs0xrpb66wwkm0igdbk5e5hh 0 233516 1539926 2026-05-10T21:14:59Z Elizabeth Samwel 75873 Elizabeth Samwel alihamisha ukurasa wa [[Maili Franklin]] hadi [[Miles Franklin]]: Misspelled title 1539926 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Miles Franklin]] fccdfed24imn1asf0kzjp9o9lmcy4hg 0 233517 1539972 2026-05-11T01:18:35Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Antonio Bachour''' (amezaliwa 1975 katika Rio Grande, Puerto Rico) ni [[Puerto Rico|Mpuerto Rico]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef).<ref name="MiamiNewTimes">[[http://www.miaminewtimes.com/2013-08-29/restaurants/antonio-bachour-pastry-chef-st-regis/](http://www.miaminewtimes.com/2013-08-29/restaurants/antonio-bachour-pastry-chef-st-regis/) Antonio Bachour: Pastry Genius], at the [[Miami New Times]]; by Emily Codik; published August 29, 2013; retrieve...' 1539972 wikitext text/x-wiki '''Antonio Bachour''' (amezaliwa 1975 katika Rio Grande, Puerto Rico) ni [[Puerto Rico|Mpuerto Rico]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef).<ref name="MiamiNewTimes">[[http://www.miaminewtimes.com/2013-08-29/restaurants/antonio-bachour-pastry-chef-st-regis/](http://www.miaminewtimes.com/2013-08-29/restaurants/antonio-bachour-pastry-chef-st-regis/) Antonio Bachour: Pastry Genius], at the [[Miami New Times]]; by Emily Codik; published August 29, 2013; retrieved January 12, 2014</ref> Mwaka 2011 alitajwa kuwa mmoja wa wapishi kumi bora wa vitindamlo nchini Marekani, na baadaye alishinda Tuzo ya Zest ya 2012 ya Ubunifu wa Uokaji na Vitindamlo baada ya kuteuliwa pia mwaka 2011.<ref>[[http://blog.ice.edu/2011/06/07/top-ten-pastry-chefs-in-america-at-ice](http://blog.ice.edu/2011/06/07/top-ten-pastry-chefs-in-america-at-ice) Top Ten Pastry Chefs in America at ICE], at the [[Institute for Culinary Education]]; published 7 June 2011; retrieved 12 January 2014</ref><ref>[[https://www.jwu.edu/content.aspx?id=965935](https://www.jwu.edu/content.aspx?id=965935) JWU & MIAMI Magazine ZEST Awards Honor Miami's Top Chefs], at [[Johnson & Wales University]]; published April 25, 2013; retrieved January 14, 2014</ref><ref>[[http://www.miami.com/johnson-amp-wales-salutes-south-florida-quotleaders-culinary-artsquot-its-new-zest-awards-article](http://www.miami.com/johnson-amp-wales-salutes-south-florida-quotleaders-culinary-artsquot-its-new-zest-awards-article) Johnson & Wales salutes South Florida "leaders in culinary arts" with its new Zest awards], at [[Miami.com]]; published March 29, 2012; retrieved January 14, 2014</ref> Jarida la Zagat limemuelezea kama “bwana wa vitindamlo vilivyopambwa” ("confection master").<ref>[[http://www.zagat.com/b/miami/macaron-making-with-chef-antonio-bachour](http://www.zagat.com/b/miami/macaron-making-with-chef-antonio-bachour) Making Macarons With Chef Antonio Bachour], at [[Zagat]]; by Carissa Chesanek; published December 18, 2013; retrieved January 14, 2014</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1975|}} [[Jamii:Watu wa Puerto Rico]] emmt16mlb4fg14fldd0j32r56e7v0sx 0 233518 1539974 2026-05-11T01:22:59Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Auzerais Bellamy''' ni Waamerika wenye asili ya [[Afrika]] mpishi wa vitindamlo anayemiliki na kuanzisha duka la mikate la Blondery lililopo [[Brooklyn]], New York.<ref>{{Cite web |last=Turiano |first=John Bruno |date=2023-01-20 |title=Blondery Brings Its Waitlist-Worthy Blondies to Peekskill |url=[https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/](https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/) |access-date=2024-01-24...' 1539974 wikitext text/x-wiki '''Auzerais Bellamy''' ni Waamerika wenye asili ya [[Afrika]] mpishi wa vitindamlo anayemiliki na kuanzisha duka la mikate la Blondery lililopo [[Brooklyn]], New York.<ref>{{Cite web |last=Turiano |first=John Bruno |date=2023-01-20 |title=Blondery Brings Its Waitlist-Worthy Blondies to Peekskill |url=[https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/](https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/) |access-date=2024-01-24 |website=Westchester Magazine |language=en-US |archive-date=2023-05-28 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230528002356/https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/](https://web.archive.org/web/20230528002356/https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/) |url-status=live }}</ref> Anajulikana kwa kutengeneza vitindamlo aina ya blondies kupitia biashara yake ya Blondery, ambayo imepata umaarufu nchini Marekani. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] 374oo6i486klrgalkgoo8meqimt24x9 1540214 1539974 2026-05-11T10:48:34Z Riccardo Riccioni 452 1540214 wikitext text/x-wiki '''Auzerais Bellamy''' ni Mmarekani mwenye asili ya [[Afrika]] mpishi wa vitindamlo anayemiliki na kuanzisha duka la mikate la Blondery lililopo [[Brooklyn]], New York.<ref>{{Cite web |last=Turiano |first=John Bruno |date=2023-01-20 |title=Blondery Brings Its Waitlist-Worthy Blondies to Peekskill |url=[https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/](https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/) |access-date=2024-01-24 |website=Westchester Magazine |language=en-US |archive-date=2023-05-28 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20230528002356/https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/](https://web.archive.org/web/20230528002356/https://westchestermagazine.com/food/blondery-blondies-peekskill/) |url-status=live }}</ref> Anajulikana kwa kutengeneza vitindamlo aina ya blondies kupitia biashara yake ya Blondery, ambayo imepata umaarufu nchini Marekani. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980|}} [[Jamii:Wamarekani Weusi]] j9emu7s0n8r6w4ijgeddbjbkkk4uz8e 0 233519 1539976 2026-05-11T01:25:50Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Florian Bellanger''' {{IPA|fr|bɛlɑ̃ˈʒe|}} (amezaliwa 20 Aprili 1968) ni mpishi wa vitamu (pastry chef) kutoka [[Ufaransa]]. Aliwahi kuwa mpishi mkuu wa vitamu katika duka maarufu la keki na pipi la Paris lijulikanalo kama Fauchon.<ref>{{Cite web|url=[http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27details|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020033225/http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27deta...' 1539976 wikitext text/x-wiki '''Florian Bellanger''' {{IPA|fr|bɛlɑ̃ˈʒe|}} (amezaliwa 20 Aprili 1968) ni mpishi wa vitamu (pastry chef) kutoka [[Ufaransa]]. Aliwahi kuwa mpishi mkuu wa vitamu katika duka maarufu la keki na pipi la Paris lijulikanalo kama Fauchon.<ref>{{Cite web|url=[http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27details|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020033225/http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27details|url-status=dead|archive-date=20](http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27details|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020033225/http://www.celebbdays.com/celebritydetails.php?id=10236&details=%27details|url-status=dead|archive-date=20) October 2017|title=Celebrity Birthday {{!}} Florian Bellanger {{!}} Birthday: 1968 April 20|last=Celebbdays.com|website=[www.celebbdays.com|access-date=2019-04-23](http://www.celebbdays.com|access-date=2019-04-23)}}</ref>{{unreliablesource|date=November 2019}} Bellanger pia ni jaji wa kudumu katika kipindi cha mashindano ya upishi cha Food Network kiitwacho ''Cupcake Wars'', ambapo ameonekana katika zaidi ya misimu tisa na vipindi zaidi ya 135. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1968|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] c5a1qtel4ijewd42urr68lnr2ndili2 0 233520 1539977 2026-05-11T01:29:14Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ron Ben-Israel''' ( amezaliwa 1957) ni [[Israel|Mwisraeli]]-[[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mpishi mkuu na mmiliki wa Ron Ben-Israel Cakes iliyopo [[Jiji la New York]]. Anajulikana kwa kutengeneza keki za harusi na hafla maalumu, pamoja na ustadi wake wa kutengeneza maua ya sukari kwa kutumia sugar paste. Kuanzia mwaka 2011 hadi 2013 alikuwa mtangazaji wa kipindi cha mashindano ya upishi cha televisheni kiitwacho Swee...' 1539977 wikitext text/x-wiki '''Ron Ben-Israel''' ( amezaliwa 1957) ni [[Israel|Mwisraeli]]-[[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mpishi mkuu na mmiliki wa Ron Ben-Israel Cakes iliyopo [[Jiji la New York]]. Anajulikana kwa kutengeneza keki za harusi na hafla maalumu, pamoja na ustadi wake wa kutengeneza maua ya sukari kwa kutumia sugar paste. Kuanzia mwaka 2011 hadi 2013 alikuwa mtangazaji wa kipindi cha mashindano ya upishi cha televisheni kiitwacho Sweet Genius. Ben-Israel pia amekuwa jaji katika vipindi mbalimbali vya Food Network, ikiwa ni pamoja na Cake Wars, Chopped, Guy's Grocery Games na Worst Cooks in America.<ref name=fnbio>{{cite web |title=Ron Ben Israel Bio |website=[[Food Network]] |url=[https://www.foodnetwork.com/profiles/talent/ron-ben-israel/bio}}](https://www.foodnetwork.com/profiles/talent/ron-ben-israel/bio}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1957|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu wa Israeli]] 5a46ia3331yzurpj9g75z2uubckq68w 0 233521 1539978 2026-05-11T01:35:55Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Begard Talabani''' (amezaliwa mnamo 27 Desemba 1978 mjini Dukan, Slemani) Yeye ni Waziri wa Kilimo na Rasilimali za Maji katika [[Serikali ya Mkoa wa Kurdistan]] nchini [[Iraq]].<ref>{{cite news|title=Begard Talabani|location=Erbil, Iraq|work=gov.krd|url=[https://gov.krd/english/government/the-cabinet/begard-dlshad-shukralla/}}](https://gov.krd/english/government/the-cabinet/begard-dlshad-shukralla/}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{B...' 1539978 wikitext text/x-wiki '''Begard Talabani''' (amezaliwa mnamo 27 Desemba 1978 mjini Dukan, Slemani) Yeye ni Waziri wa Kilimo na Rasilimali za Maji katika [[Serikali ya Mkoa wa Kurdistan]] nchini [[Iraq]].<ref>{{cite news|title=Begard Talabani|location=Erbil, Iraq|work=gov.krd|url=[https://gov.krd/english/government/the-cabinet/begard-dlshad-shukralla/}}](https://gov.krd/english/government/the-cabinet/begard-dlshad-shukralla/}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1978|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Watu wa Iraq]] nqhvfjwxu45dxaqyimbe43y539cdwkw 0 233522 1539980 2026-05-11T01:41:01Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ala Talabani''' ({{|ku|ئاڵا تاڵەبانی}}) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] na alikuwa kiongozi mkuu wa kundi la [[Patriotic Union of Kurdistan]] katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]]. Pia ni mbunge aliwahi kuchaguliwa mara tatu katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]].<ref>{{cite web|title=Ala Talabani|url=[https://www.rudaw.net/english/tag/ala-talabani|website=Rudaw|access-date=11](https://www.rudaw.net/english/tag/ala-talab...' 1539980 wikitext text/x-wiki '''Ala Talabani''' ({{|ku|ئاڵا تاڵەبانی}}) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] na alikuwa kiongozi mkuu wa kundi la [[Patriotic Union of Kurdistan]] katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]]. Pia ni mbunge aliwahi kuchaguliwa mara tatu katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]].<ref>{{cite web|title=Ala Talabani|url=[https://www.rudaw.net/english/tag/ala-talabani|website=Rudaw|access-date=11](https://www.rudaw.net/english/tag/ala-talabani|website=Rudaw|access-date=11) Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Ala Talabani|url=[https://www.bloomberg.com/profile/person/18506229|website=Bloomberg|access-date=11](https://www.bloomberg.com/profile/person/18506229|website=Bloomberg|access-date=11) Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] [[Jamii:Watu wa Iraq]] mkziiohtpv8abdwby1zumr8ayydnd1u 0 233523 1539981 2026-05-11T01:47:04Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sawsan Ali Majid Al-Sharifi''' ({{|ar|سوسن علي ماجد الشريفي}}; alizaliwa mnamo mwaka 1956) ni mwanasiasa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye aliteuliwa kuwa [[Waziri wa Kilimo]] katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]] chini ya uongozi wa [[Iyad Allawi]] mnamo mwaka 2004.<ref>{{cite web|title=Iraqi Interim Government Members|url=[https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|website=Council](https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-int...' 1539981 wikitext text/x-wiki '''Sawsan Ali Majid Al-Sharifi''' ({{|ar|سوسن علي ماجد الشريفي}}; alizaliwa mnamo mwaka 1956) ni mwanasiasa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye aliteuliwa kuwa [[Waziri wa Kilimo]] katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]] chini ya uongozi wa [[Iyad Allawi]] mnamo mwaka 2004.<ref>{{cite web|title=Iraqi Interim Government Members|url=[https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|website=Council](https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|website=Council) on Foreign Relations|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Iraq Interim Government|url=[https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/government-interim.htm|website=GlobalSecurity.org|access-date=11](https://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/government-interim.htm|website=GlobalSecurity.org|access-date=11) Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|}} [[Jamii:Watu wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] av069fdoalioofl5te62ufen0fana81 0 233524 1539984 2026-05-11T01:52:31Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shatha Mousa Sadiq al-Musawi''' ({{|ar|شذى موسى صادق الموسوي}}) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa [[Bunge la Taifa la Iraq]] la mpito muda mwezimmoja, mwezi Januari 2005, na baadaye kuchaguliwa katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]] mnamo mwezi Desemba 2005 akiwa mgombea wa muungano wa [[United Iraqi Alliance]].<ref>{{cite web|url=[http://www.halbijardin.org/datahalbijardin/naweparlamantarakan...' 1539984 wikitext text/x-wiki '''Shatha Mousa Sadiq al-Musawi''' ({{|ar|شذى موسى صادق الموسوي}}) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Iraq]] ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa [[Bunge la Taifa la Iraq]] la mpito muda mwezimmoja, mwezi Januari 2005, na baadaye kuchaguliwa katika [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]] mnamo mwezi Desemba 2005 akiwa mgombea wa muungano wa [[United Iraqi Alliance]].<ref>{{cite web|url=[http://www.halbijardin.org/datahalbijardin/naweparlamantarakan_15-12.pdf|title=Council](http://www.halbijardin.org/datahalbijardin/naweparlamantarakan_15-12.pdf|title=Council) of Representatives Elections December 15 /2005|publisher=The Independent Electoral Commission of Iraq|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite book|url=[https://archive4.parliament.iq/wp-content/uploads/2017/07/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-2003-2007.pdf|title=العملية](https://archive4.parliament.iq/wp-content/uploads/2017/07/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-2003-2007.pdf|title=العملية) التشريعية في العراق 2003-2007|publisher=Council of Representatives of Iraq|year=2008|location=Baghdad|pages=17|language=ar|trans-title=The Legislative Process in Iraq 2003-2007}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} == Bibliografia == {{refbegin}} * {{cite news|last1=Cave|first1=Damien|title=Shiite’s Tale: How Gulf With Sunnis Widened|url=[https://www.nytimes.com/2007/08/31/world/middleeast/31lawmaker.html|access-date=6](https://www.nytimes.com/2007/08/31/world/middleeast/31lawmaker.html|access-date=6) Mei 2024|work=The New York Times|date=31 Agosti 2007}} * {{cite book|last1=Enloe|first1=Cynthia H.|title=Nimo's War, Emma's War: Making Feminist Sense of the Iraq War|date=2010|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-26077-1|language=en}} * {{cite book|last1=Muttitt|first1=Greg|title=Fuel on the Fire: Oil and Politics in Occupied Iraq|date=21 Aprili 2011|publisher=Random House|isbn=978-1-4090-2921-2|language=en}} * {{cite book|last1=Petersen|first1=Roger D.|title=Western Intervention in the Balkans: The Strategic Use of Emotion in Conflict|date=30 Septemba 2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-50330-3|language=en}} {{refend}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Iran]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] 5ccuvpzssl5aetok4djp3yb4233vn17 0 233525 1539985 2026-05-11T01:58:45Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alaa Abdullah Hamoud Al Saadoun''' ({{|ar|آلاء عبد الله حمود السعدون}}; alizaliwa mwaka 1956) ni mwanasiasa ktoka nchini [[Iraq]] ambaye alikuwa mwakilishi wa [[Bunge la Taifa la Mpito la Iraq]] kwa muda wa mwaka mmoja, kuanzia mwaka 2004 hadi 2005.<ref>{{cite web|url=[http://www.alwasatnews.com/news/409994.html|title=أحزاب](http://www.alwasatnews.com/news/409994.html|title=أحزاب) الحكومة تسيطر على المج...' 1539985 wikitext text/x-wiki '''Alaa Abdullah Hamoud Al Saadoun''' ({{|ar|آلاء عبد الله حمود السعدون}}; alizaliwa mwaka 1956) ni mwanasiasa ktoka nchini [[Iraq]] ambaye alikuwa mwakilishi wa [[Bunge la Taifa la Mpito la Iraq]] kwa muda wa mwaka mmoja, kuanzia mwaka 2004 hadi 2005.<ref>{{cite web|url=[http://www.alwasatnews.com/news/409994.html|title=أحزاب](http://www.alwasatnews.com/news/409994.html|title=أحزاب) الحكومة تسيطر على المجلس الوطني العراقي الجديد|language=ar|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.alwatanvoice.com/arabic/content/print/8726.html|title=قائمة](https://www.alwatanvoice.com/arabic/content/print/8726.html|title=قائمة) اعضاء المجلس الوطني العراقي الجديد|language=ar|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://alqabas.com/129721/|title=مرشحو](https://alqabas.com/129721/|title=مرشحو) قائمة الملتقى: ديموقراطية منقوصة المؤتمر اختار في جلسة صاخبة أعضاء المـجلس الوطني|language=ar|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia alikuwa mbunge wa [[Baraza la Wawakilishi la Iraq]] akiwakilisha [[Baghdad]] katika kipindi cha kwanza cha bunge kuanzia mwaka 2005 hadi 2010 kupitia [[Iraqi Islamic Party]] ndani ya muungano wa [[Iraqi Accord Front]].<ref>{{cite web|url=[http://burathanews.com/arabic/news/94490|title=آلاء](http://burathanews.com/arabic/news/94490|title=آلاء) السعدون: المفوضية قررت مسبقا أن تكون نتيجة العد والفرز متطابقة والمفوضية ترفض التصريح|language=ar|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Katika kipindi hicho, Yeye alikuwa mwenyekiti wa Kamati ya Fedha na pia mwanachama wa kamati iliyoshiriki kuandaa [[Katiba ya Iraq]] ya mwaka 2005.<ref>{{cite web|url=[https://ar.qantara.de/content/ldstwr-lrqy-ljdyd-hl-mn-lmmkn-n-tkwn-lfydrly-llmny-nmwdhj-llrq|title=هل](https://ar.qantara.de/content/ldstwr-lrqy-ljdyd-hl-mn-lmmkn-n-tkwn-lfydrly-llmny-nmwdhj-llrq|title=هل) من الممكن أن تكون الفيدرالية الألمانية نموذجا للعراق؟|language=ar|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|}} [[Jamii:Watu wa Iran]] [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] r3qt9fj1snhacrh41uu7cy77yvog8b5 0 233526 1539987 2026-05-11T02:05:02Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shirin Hassani Ramazan''' ({{|ku|شیرین حسنی ره‌مه‌زان}}; alizaliwa mnamo mwaka 1980) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] na mwanachama wa [[Kurdistan Democratic Party]] (KDP). Alizaliwa katika mji wa [[Zakho]].<ref>{{cite web|url=[http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=members&idm=20575|title=Kurdistan](http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=members&idm=20575|title=Kurdistan) Parliament - Shi...' 1539987 wikitext text/x-wiki '''Shirin Hassani Ramazan''' ({{|ku|شیرین حسنی ره‌مه‌زان}}; alizaliwa mnamo mwaka 1980) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] na mwanachama wa [[Kurdistan Democratic Party]] (KDP). Alizaliwa katika mji wa [[Zakho]].<ref>{{cite web|url=[http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=members&idm=20575|title=Kurdistan](http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=members&idm=20575|title=Kurdistan) Parliament - Shirin Hassani Ramazan|website=Kurdistan Parliament|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980|}} [[Jamii:Watu wa Iraq]] [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] m6mdnyeysoyk4xxmeiaqlhopkq1hwq3 0 233527 1539989 2026-05-11T02:09:06Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dkt. Bayan Nouri Tawfeeq Nadir''' (alizaliwa mnamo tarehe 11 Januari 1960, [[Sulaymaniyah]], [[Iraq]]) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Masuala ya Wanawake kwa muda wa mwaka mmoja, kuanzia tarehe 18 Oktoba 2014 hadi 16 Agosti 2015.<ref name=":0">{{cite web|url=[http://www.kurdiu.org/details.php?section=hawal&lang=3&id=18384|title=Biography](http://www.kurdiu.org/details.php?section=hawal&lang=3&id=18384|title...' 1539989 wikitext text/x-wiki '''Dkt. Bayan Nouri Tawfeeq Nadir''' (alizaliwa mnamo tarehe 11 Januari 1960, [[Sulaymaniyah]], [[Iraq]]) ni mwanasiasa wa Kikurdi kutoka nchini [[Iraq]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Masuala ya Wanawake kwa muda wa mwaka mmoja, kuanzia tarehe 18 Oktoba 2014 hadi 16 Agosti 2015.<ref name=":0">{{cite web|url=[http://www.kurdiu.org/details.php?section=hawal&lang=3&id=18384|title=Biography](http://www.kurdiu.org/details.php?section=hawal&lang=3&id=18384|title=Biography) of Minister of State for Women's Affairs|publisher=Kurdistan Islamic Union|date=18 Oktoba 2014|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref name="aawsat19oct">{{cite web|url=[http://www.aawsat.net/2014/10/article55337678|title=Iraq](http://www.aawsat.net/2014/10/article55337678|title=Iraq) parliament approves new Defense, Interior ministers|publisher=Asharq Al-Awsat|date=19 Oktoba 2014|access-date=11 Mei 2026|archive-date=29 Novemba 2014|archive-url=[https://web.archive.org/web/20141129233808/http://www.aawsat.net/2014/10/article55337678|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20141129233808/http://www.aawsat.net/2014/10/article55337678|url-status=dead}})</ref><ref name="ScrapPosts">{{cite web|url=[https://www.rferl.org/a/iraq-reforms-cabinet-posts-eliminated/27191927.html|title=Iraqi](https://www.rferl.org/a/iraq-reforms-cabinet-posts-eliminated/27191927.html|title=Iraqi) PM Scraps 11 Cabinet Posts In Reform Drive|publisher=Radio Free Europe|date=16 Agosti 2015|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Yeye ni mwanachama wa [[Kurdistan Islamic Union]].<ref name=":0" /> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1960|}} [[Jamii:Watu wa Iraq]] [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] jryzf1x30xwawvyhiqn5s6jedavz28j 0 233528 1539991 2026-05-11T02:40:52Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Amice Calverley''' (alizaliwa [[9 Aprili]] [[1896]] – [[10 Aprili]] [[1959]]) alikuwa mtaalamu wa akiolojia ya Misri (Egyptologist) aliyezaliwa nchini United Kingdom na baadaye kuhusishwa na [[Kanada|Canada]]. Alijulikana kwa mchango wake mkubwa katika kurekodi na kuchapisha michoro na mapambo ya hekalu la Seti I huko Abydos nchini Egypt. Wakati na baada ya World War II, alijihusisha na kazi za kibinadamu, hasa katika Crete ambako alihudumia majeruh...' 1539991 wikitext text/x-wiki '''Amice Calverley''' (alizaliwa [[9 Aprili]] [[1896]] – [[10 Aprili]] [[1959]]) alikuwa mtaalamu wa akiolojia ya Misri (Egyptologist) aliyezaliwa nchini United Kingdom na baadaye kuhusishwa na [[Kanada|Canada]]. Alijulikana kwa mchango wake mkubwa katika kurekodi na kuchapisha michoro na mapambo ya hekalu la Seti I huko Abydos nchini Egypt. Wakati na baada ya World War II, alijihusisha na kazi za kibinadamu, hasa katika Crete ambako alihudumia majeruhi mstari wa mbele wa vita na kurekodi matukio ya vita kwa filamu. Baadaye alitumia filamu hizo kutafuta msaada kwa watu waliopata ulemavu kutokana na vita. Mbali na kazi zake za akiolojia na misaada ya kibinadamu, Calverley pia alikuwa mtunzi wa muziki, akiandika kazi mbalimbali za muziki wa chamber na orchestra, ikiwemo ''String Quartet in F minor'' na ''Variations on a Harmonic Theme''.<ref>{{cite web|last1=Evison|first1=Fiona|title=Spring 2021 Journal|url=https://acwc.ca/wp-content/uploads/2021/06/ACWC_AFCC-Spring-2021-rev..pdf|publisher=Association of Canadian Women Composers|access-date=20 March 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Fahn|first1=Eric D.|last2=Munarriz|first2=Alberto J.|title=Program Notes|url=https://oakvillechamber.org/wp-content/uploads/2017/05/program_notes_mar_2017.pdf|publisher=Oakville Chamber Orchestra|access-date=20 March 2022}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1896]] [[Jamii:Waliofariki 1959]] o0951e73m8pfcokaof5m02d6cyr06wu 1540216 1539991 2026-05-11T10:50:34Z Riccardo Riccioni 452 1540216 wikitext text/x-wiki '''Amice Calverley''' ([[9 Aprili]] [[1896]] – [[10 Aprili]] [[1959]]) alikuwa mtaalamu wa akiolojia ya Misri (Egyptologist) aliyezaliwa nchini Ufalme wa Muungano na baadaye kuhusishwa na [[Kanada]]. Alijulikana kwa mchango wake mkubwa katika kurekodi na kuchapisha michoro na mapambo ya hekalu la Seti I huko Abydos nchini Misri. Wakati na baada ya [[Vita Vikuu vya Pili vya Dunia]], alijihusisha na kazi za kibinadamu, hasa katika Crete ambako alihudumia majeruhi mstari wa mbele wa vita na kurekodi matukio ya vita kwa filamu. Baadaye alitumia filamu hizo kutafuta msaada kwa watu waliopata ulemavu kutokana na vita. Mbali na kazi zake za akiolojia na misaada ya kibinadamu, Calverley pia alikuwa mtunzi wa muziki, akiandika kazi mbalimbali za muziki wa chamber na orchestra, ikiwemo ''String Quartet in F minor'' na ''Variations on a Harmonic Theme''.<ref>{{cite web|last1=Evison|first1=Fiona|title=Spring 2021 Journal|url=https://acwc.ca/wp-content/uploads/2021/06/ACWC_AFCC-Spring-2021-rev..pdf|publisher=Association of Canadian Women Composers|access-date=20 March 2022}}</ref><ref>{{cite web|last1=Fahn|first1=Eric D.|last2=Munarriz|first2=Alberto J.|title=Program Notes|url=https://oakvillechamber.org/wp-content/uploads/2017/05/program_notes_mar_2017.pdf|publisher=Oakville Chamber Orchestra|access-date=20 March 2022}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1896]] [[Jamii:Waliofariki 1959]] [[Jamii:wanaakiolojia wa Kanada]] 1iodnsccz1vbp2i5larwdulo0ew304f 0 233529 1539992 2026-05-11T02:45:03Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Charles Thomas Beer''' (alizaliwa [[18 Novemba]] [[1915]] – [[15 Juni]] [[2010]]) alikuwa [[mwanakemia]] wa kikaboni kutoka [[Kanada|Canada]] ambaye alisaidia kugundua dawa ya saratani iitwayo Vinblastine. Alizaliwa katika Leigh nchini United Kingdom, na alipata shahada ya D.Phil. ya kemia kutoka University of Oxford mwaka 1948. Mwanzoni mwa miaka ya 1950 alihamia Amerika Kaskazini na kujiunga na idara ya utafiti wa tiba katika University of Western...' 1539992 wikitext text/x-wiki '''Charles Thomas Beer''' (alizaliwa [[18 Novemba]] [[1915]] – [[15 Juni]] [[2010]]) alikuwa [[mwanakemia]] wa kikaboni kutoka [[Kanada|Canada]] ambaye alisaidia kugundua dawa ya saratani iitwayo Vinblastine. Alizaliwa katika Leigh nchini United Kingdom, na alipata shahada ya D.Phil. ya kemia kutoka University of Oxford mwaka 1948. Mwanzoni mwa miaka ya 1950 alihamia Amerika Kaskazini na kujiunga na idara ya utafiti wa tiba katika University of Western Ontario kufanya kazi pamoja na Robert L. Noble. Mwaka 1958 walifanikiwa kutenganisha dawa ya vinblastine kutoka kwenye majani ya mmea wa Madagascar periwinkle (''vinca rosea''). Ugunduzi huo ulionekana kuwa hatua muhimu katika maendeleo ya tiba ya kemotherapi dhidi ya saratani. Mwaka 1960, Beer alikua profesa wa biokemia katika University of British Columbia. Baada ya kustaafu, aliendelea kuwa mwanasayansi mwandamizi wa heshima katika idara ya endocrinology ya saratani ya British Columbia Cancer Agency. Mwaka 1997 aliingizwa katika Canadian Medical Hall of Fame, na mwaka 2003 alit {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1915]] [[Jamii:Waliofariki 2010]] [[Jamii:Wanakemia wa Kanada]] po1ijwntupn93q8i6otsz1nb9rwdpat 1540217 1539992 2026-05-11T10:51:59Z Riccardo Riccioni 452 1540217 wikitext text/x-wiki '''Charles Thomas Beer''' ([[18 Novemba]] [[1915]] – [[15 Juni]] [[2010]]) alikuwa [[mwanakemia]] wa kikaboni kutoka [[Kanada]] ambaye alisaidia kugundua dawa ya saratani iitwayo Vinblastine. Alizaliwa Leigh nchini Ufalme wa Muungano, na alipata shahada ya D.Phil. ya kemia kutoka University of Oxford mwaka 1948. Mwanzoni mwa miaka ya 1950 alihamia Amerika Kaskazini na kujiunga na idara ya utafiti wa tiba katika University of Western Ontario kufanya kazi pamoja na Robert L. Noble. Mwaka 1958 walifanikiwa kutenganisha dawa ya vinblastine kutoka kwenye majani ya mmea wa Madagascar periwinkle (''vinca rosea''). Ugunduzi huo ulionekana kuwa hatua muhimu katika maendeleo ya tiba ya kemotherapi dhidi ya saratani. Mwaka 1960, Beer alikua profesa wa biokemia katika University of British Columbia. Baada ya kustaafu, aliendelea kuwa mwanasayansi mwandamizi wa heshima katika idara ya endocrinology ya saratani ya British Columbia Cancer Agency. Mwaka 1997 aliingizwa katika Canadian Medical Hall of Fame, na mwaka 2003 alit {{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1915]] [[Jamii:Waliofariki 2010]] [[Jamii:Wanakemia wa Kanada]] nekenqja4gqb2nxq7dfw59amss88qjg 0 233530 1539993 2026-05-11T02:49:01Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Derek Robert Campbell Bedson''' (alizaliwa [[21 Oktoba]] [[1920]] – [[14 Mei]] [[1989]]) alikuwa mtumishi wa umma wa [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa mjini [[London]] akiwa mjukuu wa Samuel Lawrence Bedson, lakini alikulia katika jimbo la Manitoba. Mwaka 1941 alipata shahada ya Sanaa katika historia kutoka University of Manitoba. Baada ya kuhudumu katika Royal Canadian Army Service Corps wakati wa World War II, aliendelea na masomo katika Balliol Colleg...' 1539993 wikitext text/x-wiki '''Derek Robert Campbell Bedson''' (alizaliwa [[21 Oktoba]] [[1920]] – [[14 Mei]] [[1989]]) alikuwa mtumishi wa umma wa [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa mjini [[London]] akiwa mjukuu wa Samuel Lawrence Bedson, lakini alikulia katika jimbo la Manitoba. Mwaka 1941 alipata shahada ya Sanaa katika historia kutoka University of Manitoba. Baada ya kuhudumu katika Royal Canadian Army Service Corps wakati wa World War II, aliendelea na masomo katika Balliol College ndani ya University of Oxford. Akiwa Oxford, alianzisha urafiki wa maisha yote na George Grant. Bedson pia alitunukiwa heshima ya Order of Canada (OC).<ref>{{cite web|url=http://www.mhs.mb.ca/docs/people/bedson_d.shtml|title=Memorable Manitobans: Derek Robert Campbell Bedson (1921-1989)}}</ref> == Marejeo == {{Reflist|30em}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1920]] [[Jamii:Waliofariki 1989]] b4t7i299mfkhohjuy3cozjqfbrp8ver 1540218 1539993 2026-05-11T10:53:22Z Riccardo Riccioni 452 1540218 wikitext text/x-wiki '''Derek Robert Campbell Bedson''' ([[21 Oktoba]] [[1920]] – [[14 Mei]] [[1989]]) alikuwa mtumishi wa umma wa [[Kanada]]. Alizaliwa mjini [[London]] akiwa mjukuu wa Samuel Lawrence Bedson, lakini alikulia katika jimbo la Manitoba. Mwaka 1941 alipata shahada ya Sanaa katika historia kutoka University of Manitoba. Baada ya kuhudumu katika Royal Canadian Army Service Corps wakati wa [[Vita Vikuu vya Pili vya Dunia]], aliendelea na masomo katika Balliol College ndani ya University of Oxford. Akiwa Oxford, alianzisha urafiki wa maisha yote na George Grant. Bedson pia alitunukiwa heshima ya Order of Canada (OC).<ref>{{cite web|url=http://www.mhs.mb.ca/docs/people/bedson_d.shtml|title=Memorable Manitobans: Derek Robert Campbell Bedson (1921-1989)}}</ref> == Marejeo == {{Reflist|30em}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1920]] [[Jamii:Waliofariki 1989]] [[Jamii:wanahistoria wa Kanada]] 6sha5cdni5df6w9lhqnudkoez3rxdkh 0 233531 1539994 2026-05-11T02:53:30Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Spencer Argyle Bedford''' (alizaliwa [[1 Februari]] [[1851]] – [[15 Desemba]] [[1933]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada|Canada]] aliyezaliwa nchini [[Ufalme wa Muungano|United Kingdom]]. Alihudumu katika Baraza la kwanza la North-West Territories akiwakilisha eneo la Moosomin kuanzia mwaka 1885 hadi 1888.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/cihm_32959|title=The Canadian Parliamentary Companion|last1=Gemmill|first1=John Alexander|last2=...' 1539994 wikitext text/x-wiki '''Spencer Argyle Bedford''' (alizaliwa [[1 Februari]] [[1851]] – [[15 Desemba]] [[1933]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada|Canada]] aliyezaliwa nchini [[Ufalme wa Muungano|United Kingdom]]. Alihudumu katika Baraza la kwanza la North-West Territories akiwakilisha eneo la Moosomin kuanzia mwaka 1885 hadi 1888.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/cihm_32959|title=The Canadian Parliamentary Companion|last1=Gemmill|first1=John Alexander|last2=Mackintosh|first2=Charles Herbert|year=1887|isbn=9780665329593|page=[https://archive.org/details/cihm_32959/page/n403 379]|quote=MArshallsay charles 1843.|access-date=February 19, 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1851]] [[Jamii:Waliofariki 1933]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] gfu4um5v96160dd904llraxfyallkw5 1540220 1539994 2026-05-11T10:56:36Z Riccardo Riccioni 452 1540220 wikitext text/x-wiki '''Spencer Argyle Bedford''' ([[1 Februari]] [[1851]] – [[15 Desemba]] [[1933]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada]] aliyezaliwa nchini [[Ufalme wa Muungano]]. Alihudumu katika Baraza la kwanza la North-West Territories akiwakilisha eneo la Moosomin kuanzia mwaka 1885 hadi 1888.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/cihm_32959|title=The Canadian Parliamentary Companion|last1=Gemmill|first1=John Alexander|last2=Mackintosh|first2=Charles Herbert|year=1887|isbn=9780665329593|page=[https://archive.org/details/cihm_32959/page/n403 379]|quote=MArshallsay charles 1843.|access-date=February 19, 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1851]] [[Jamii:Waliofariki 1933]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 0tf6oog5iacrx9zucex6qu4gw4njm9c 0 233532 1539996 2026-05-11T02:57:41Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Anthony J. Batten''' (alizaliwa [[6 Novemba]] [[1940]] – [[27 Desemba]] [[2020]]) alikuwa msanii wa sanaa za kuona kutoka [[Kanada|Canada]]. Alijulikana zaidi kwa kazi zake za sanaa zilizohamasishwa na usanifu wa majengo, ambazo zilionyesha na kukosoa kupuuzwa kwa uhifadhi wa majengo ya kihistoria na usanifu wa zamani katika jamii za kisasa.<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/royal-canadian-air-farce-set-to-end-1.735937|work=CB...' 1539996 wikitext text/x-wiki '''Anthony J. Batten''' (alizaliwa [[6 Novemba]] [[1940]] – [[27 Desemba]] [[2020]]) alikuwa msanii wa sanaa za kuona kutoka [[Kanada|Canada]]. Alijulikana zaidi kwa kazi zake za sanaa zilizohamasishwa na usanifu wa majengo, ambazo zilionyesha na kukosoa kupuuzwa kwa uhifadhi wa majengo ya kihistoria na usanifu wa zamani katika jamii za kisasa.<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/royal-canadian-air-farce-set-to-end-1.735937|work=CBC News|title=Royal Canadian Air Farce set to end|date=April 1, 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506093913/http://www.cbc.ca/arts/story/2008/04/01/air-farce.html|archive-date=May 6, 2008}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1940]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] 9gsof5atk6lyps393oe6n41ovtv6gyj 1540221 1539996 2026-05-11T10:57:12Z Riccardo Riccioni 452 1540221 wikitext text/x-wiki '''Anthony J. Batten''' ([[6 Novemba]] [[1940]] – [[27 Desemba]] [[2020]]) alikuwa msanii wa sanaa za kuona kutoka [[Kanada]]. Alijulikana zaidi kwa kazi zake za sanaa zilizohamasishwa na usanifu wa majengo, ambazo zilionyesha na kukosoa kupuuzwa kwa uhifadhi wa majengo ya kihistoria na usanifu wa zamani katika jamii za kisasa.<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/royal-canadian-air-farce-set-to-end-1.735937|work=CBC News|title=Royal Canadian Air Farce set to end|date=April 1, 2008|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506093913/http://www.cbc.ca/arts/story/2008/04/01/air-farce.html|archive-date=May 6, 2008}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1940]] [[Jamii:Waliofariki 2020]] [[Jamii:wasanii wa Kanada]] g6ak03d4iom4mckonjnp6jg38f76i9d 0 233533 1539997 2026-05-11T03:01:12Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Arthur James Bater''' (alizaliwa [[29 Desemba]] [[1889]] – [[5 Aprili]] [[1969]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mkulima wa asili ya Kiingereza-[[Kanada|Canada]]. Alichaguliwa kuwa mbunge wa House of Commons of Canada katika uchaguzi wa mwaka 1949, lakini alishindwa katika uchaguzi wa mwaka 1953. Alijihusisha na siasa na shughuli za kilimo nchini Canada. {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1889]] [[Jamii:Waliofariki 1969]] Jamii:Wanasiasa wa Kana...' 1539997 wikitext text/x-wiki '''Arthur James Bater''' (alizaliwa [[29 Desemba]] [[1889]] – [[5 Aprili]] [[1969]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mkulima wa asili ya Kiingereza-[[Kanada|Canada]]. Alichaguliwa kuwa mbunge wa House of Commons of Canada katika uchaguzi wa mwaka 1949, lakini alishindwa katika uchaguzi wa mwaka 1953. Alijihusisha na siasa na shughuli za kilimo nchini Canada. {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1889]] [[Jamii:Waliofariki 1969]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] dk4rj1x2z7cl4zelht49tx7swdx2vi7 1540223 1539997 2026-05-11T10:58:00Z Riccardo Riccioni 452 1540223 wikitext text/x-wiki '''Arthur James Bater''' ([[29 Desemba]] [[1889]] – [[5 Aprili]] [[1969]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mkulima wa asili ya Uingereza-[[Kanada]]. Alichaguliwa kuwa mbunge wa House of Commons of Canada katika uchaguzi wa mwaka 1949, lakini alishindwa katika uchaguzi wa mwaka 1953. Alijihusisha na siasa na shughuli za kilimo nchini Kanada. {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1889]] [[Jamii:Waliofariki 1969]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] jpe0qd835yyl74qyptcye3pmboqct4e 0 233534 1539998 2026-05-11T03:05:17Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Charles Thornton Bate (''' '''alizaliwa''' [[10 Februari]] [[1825]] – [[10 Aprili]] [[1889]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mfanyabiashara wa [[Kanada|Canada]] ambaye alihudumu kama meya wa Ottawa mwaka 1884. Alizaliwa katika Cornwall akiwa mwana wa Henry Newell Bate na Lisette Meyer. Familia yake ilihamia St. Catharines mwaka 1833. Katika miaka ya 1850, alianzisha biashara kubwa ya jumla ya bidhaa za vyakula iitwayo C. T. Bate & Co. mjini Ottawa pamoja...' 1539998 wikitext text/x-wiki '''Charles Thornton Bate (''' '''alizaliwa''' [[10 Februari]] [[1825]] – [[10 Aprili]] [[1889]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mfanyabiashara wa [[Kanada|Canada]] ambaye alihudumu kama meya wa Ottawa mwaka 1884. Alizaliwa katika Cornwall akiwa mwana wa Henry Newell Bate na Lisette Meyer. Familia yake ilihamia St. Catharines mwaka 1833. Katika miaka ya 1850, alianzisha biashara kubwa ya jumla ya bidhaa za vyakula iitwayo C. T. Bate & Co. mjini Ottawa pamoja na ndugu yake Henry Newell Bate. Ndugu yake Henry Newell Bate baadaye alikuwa mkuu wa kwanza wa Ottawa Improvement Commission, taasisi iliyokuja kuwa National Capital Commission, na alitunukiwa hadhi ya “Sir” mwaka 1910.<ref>Dave Mullington "Chain of Office: Biographic Sketches of Ottawa's Mayors (1847-1948)" (Renfrew, Ontario: General Store Publishing House, 2005)</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1925]] [[Jamii:Waliofariki 1889]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 08tc07mf8cq3zr3urb5ro4d0a246uuj 1540225 1539998 2026-05-11T10:58:43Z Riccardo Riccioni 452 1540225 wikitext text/x-wiki '''Charles Thornton Bate''' (alizaliwa [[10 Februari]] [[1825]] – [[10 Aprili]] [[1889]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[mfanyabiashara]] wa [[Kanada]] ambaye alihudumu kama meya wa Ottawa mwaka 1884. Alizaliwa katika Cornwall akiwa mwana wa Henry Newell Bate na Lisette Meyer. Familia yake ilihamia St. Catharines mwaka 1833. Katika miaka ya 1850, alianzisha biashara kubwa ya jumla ya bidhaa za vyakula iitwayo C. T. Bate & Co. mjini Ottawa pamoja na ndugu yake Henry Newell Bate. Ndugu yake Henry Newell Bate baadaye alikuwa mkuu wa kwanza wa Ottawa Improvement Commission, taasisi iliyokuja kuwa National Capital Commission, na alitunukiwa hadhi ya “Sir” mwaka 1910.<ref>Dave Mullington "Chain of Office: Biographic Sketches of Ottawa's Mayors (1847-1948)" (Renfrew, Ontario: General Store Publishing House, 2005)</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1925]] [[Jamii:Waliofariki 1889]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 9rdl0eum8r42b8latb7nb57qav1wcu5 0 233535 1539999 2026-05-11T03:09:03Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''William Benjamin Bashford''' (alizaliwa [[1 Julai]] [[1872]] – [[20 Oktoba]] [[1955]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mkulima na [[mwanasiasa]] wa Saskatchewan nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa mjini London akiwa mwana wa Reverend Bob Bashford na Ellen Mary Brown. Baada ya kumaliza masomo yake, alifanya kazi kama karani katika kampuni ya biashara ya jumla. Baadaye alihamia Canada na kufanya kazi na wafanyabiashara katika Morden. Mwaka 1898 alihamia R...' 1539999 wikitext text/x-wiki '''William Benjamin Bashford''' (alizaliwa [[1 Julai]] [[1872]] – [[20 Oktoba]] [[1955]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mkulima na [[mwanasiasa]] wa Saskatchewan nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa mjini London akiwa mwana wa Reverend Bob Bashford na Ellen Mary Brown. Baada ya kumaliza masomo yake, alifanya kazi kama karani katika kampuni ya biashara ya jumla. Baadaye alihamia Canada na kufanya kazi na wafanyabiashara katika Morden. Mwaka 1898 alihamia Rosthern ambapo alianzisha duka lake la biashara. Alimuoa Susan A. Hawkins mwaka 1902. Bashford aliwakilisha Rosthern katika Legislative Assembly of Saskatchewan kuanzia mwaka 1914 hadi 1921 akiwa mwanachama wa Liberal Party of Saskatchewan. Mwaka 1922 alianzisha Rosthern Creamery and Produce Company. Pia alijihusisha na kilimo pamoja na ufugaji wa kondoo na ng’ombe. Aidha, alihudumu katika baraza la mji wa Rosthern na bodi ya shule ya eneo hilo.<ref name="hawkes">{{cite book|url=http://www.ourroots.ca/page.aspx?id=165111|title=The story of Saskatchewan and its people|last=Hawkes|first=John|year=1924|volume=3|pages=1416–7|accessdate=2012-03-21}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1872]] [[Jamii:Waliofariki 1955]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] i1s2r7avjq42kawi8rlda8fdglql4qo 1540226 1539999 2026-05-11T10:59:17Z Riccardo Riccioni 452 1540226 wikitext text/x-wiki '''William Benjamin Bashford''' ([[1 Julai]] [[1872]] – [[20 Oktoba]] [[1955]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mkulima na [[mwanasiasa]] wa Saskatchewan nchini [[Kanada]]. Alizaliwa mjini London akiwa mwana wa Reverend Bob Bashford na Ellen Mary Brown. Baada ya kumaliza masomo yake, alifanya kazi kama karani katika kampuni ya biashara ya jumla. Baadaye alihamia Canada na kufanya kazi na wafanyabiashara katika Morden. Mwaka 1898 alihamia Rosthern ambapo alianzisha duka lake la biashara. Alimuoa Susan A. Hawkins mwaka 1902. Bashford aliwakilisha Rosthern katika Legislative Assembly of Saskatchewan kuanzia mwaka 1914 hadi 1921 akiwa mwanachama wa Liberal Party of Saskatchewan. Mwaka 1922 alianzisha Rosthern Creamery and Produce Company. Pia alijihusisha na kilimo pamoja na ufugaji wa kondoo na ng’ombe. Aidha, alihudumu katika baraza la mji wa Rosthern na bodi ya shule ya eneo hilo.<ref name="hawkes">{{cite book|url=http://www.ourroots.ca/page.aspx?id=165111|title=The story of Saskatchewan and its people|last=Hawkes|first=John|year=1924|volume=3|pages=1416–7|accessdate=2012-03-21}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1872]] [[Jamii:Waliofariki 1955]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] dki269gc7h4dnymxvxy97vavgoedceq 0 233536 1540000 2026-05-11T03:13:10Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Thomas Aidan Barrow''' (alizlaiwa [[7 Oktoba]] [[1916]] – [[14 Juni]] [[1982]]) alikuwa [[mwanasiasa]] katika jimbo la Manitoba nchini [[Kanada|Canada]]. Alikuwa mwanachama wa New Democratic Party of Manitoba na alihudumu katika Legislative Assembly of Manitoba kuanzia mwaka 1969 hadi 1981. Barrow alikuwa mwana wa Thomas Aidan Barrow na Jean Bond. Alizaliwa katika Ryhope na alipata elimu nchini Uingereza pamoja na Springhill. Baadaye alihamia kaska...' 1540000 wikitext text/x-wiki '''Thomas Aidan Barrow''' (alizlaiwa [[7 Oktoba]] [[1916]] – [[14 Juni]] [[1982]]) alikuwa [[mwanasiasa]] katika jimbo la Manitoba nchini [[Kanada|Canada]]. Alikuwa mwanachama wa New Democratic Party of Manitoba na alihudumu katika Legislative Assembly of Manitoba kuanzia mwaka 1969 hadi 1981. Barrow alikuwa mwana wa Thomas Aidan Barrow na Jean Bond. Alizaliwa katika Ryhope na alipata elimu nchini Uingereza pamoja na Springhill. Baadaye alihamia kaskazini mwa Manitoba ambako alifanya kazi kama mchimbaji wa madini. Mwaka 1940 alimwoa Hazel Evelyn Nelson.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/manitobavotes2007/riding/012|title=Flin Flon|publisher=CBC News|work=Manitoba Votes 2007|accessdate=2014-01-05}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1916]] [[Jamii:Waliofariki 1982]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 1v505p6e2i5zvb93d58mtrhvkrdx6ed 1540227 1540000 2026-05-11T10:59:50Z Riccardo Riccioni 452 1540227 wikitext text/x-wiki '''Thomas Aidan Barrow''' ([[7 Oktoba]] [[1916]] – [[14 Juni]] [[1982]]) alikuwa [[mwanasiasa]] katika jimbo la Manitoba nchini [[Kanada]]. Alikuwa mwanachama wa New Democratic Party of Manitoba na alihudumu katika Legislative Assembly of Manitoba kuanzia mwaka 1969 hadi 1981. Barrow alikuwa mwana wa Thomas Aidan Barrow na Jean Bond. Alizaliwa katika Ryhope na alipata elimu nchini Uingereza pamoja na Springhill. Baadaye alihamia kaskazini mwa Manitoba ambako alifanya kazi kama mchimbaji wa madini. Mwaka 1940 alimwoa Hazel Evelyn Nelson.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/manitobavotes2007/riding/012|title=Flin Flon|publisher=CBC News|work=Manitoba Votes 2007|accessdate=2014-01-05}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1916]] [[Jamii:Waliofariki 1982]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 2n1yajyuoebyx70hgq6ahs87rx2jcjx 0 233537 1540002 2026-05-11T03:17:00Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Henry Joseph Macaulay Barnett''' (alizlaiwa [[10 Februari]] [[1922]] – [[20 Oktoba]] [[2016]]), anayejulikana pia kama “Barney”, alikuwa daktari na mtaalamu wa magonjwa ya mfumo wa neva (neurologist) kutoka Canada. Alijulikana kama mmoja wa watafiti wakuu wa kliniki katika eneo la kiharusi (stroke), akiwa mtafiti mkuu katika majaribio kadhaa muhimu ya kitabibu. Barnett alifanya utafiti wa msingi kuhusu kinga ya kiharusi, hasa matumizi ya dawa ya...' 1540002 wikitext text/x-wiki '''Henry Joseph Macaulay Barnett''' (alizlaiwa [[10 Februari]] [[1922]] – [[20 Oktoba]] [[2016]]), anayejulikana pia kama “Barney”, alikuwa daktari na mtaalamu wa magonjwa ya mfumo wa neva (neurologist) kutoka Canada. Alijulikana kama mmoja wa watafiti wakuu wa kliniki katika eneo la kiharusi (stroke), akiwa mtafiti mkuu katika majaribio kadhaa muhimu ya kitabibu. Barnett alifanya utafiti wa msingi kuhusu kinga ya kiharusi, hasa matumizi ya dawa ya Aspirin katika kuzuia mashambulizi ya kiharusi, jambo lililokuwa hatua muhimu katika maendeleo ya tiba ya kisasa ya magonjwa ya mishipa ya damu ya ubongo. Pia alitunukiwa heshima ya Order of Canada (CC) kutokana na mchango wake mkubwa katika tiba na utafiti wa kitabibu.<ref>{{Cite web|url=http://humphreymiles.com/tribute/details/4766/Henry-Barnett/obituary.html|title=Obituary of Henry Joseph Barnett &#124; Humphrey Funeral Home A.W. Miles-Newbigging Chapel Limited|access-date=27 October 2016|archive-date=1 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401233254/http://humphreymiles.com/tribute/details/4766/Henry-Barnett/obituary.html}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1922]] [[Jamii:Waliofariki 2016]] asm7mwc2wt8gkei6oepz2kmopjt6drl 1540228 1540002 2026-05-11T11:00:39Z Riccardo Riccioni 452 1540228 wikitext text/x-wiki '''Henry Joseph Macaulay Barnett''' ([[10 Februari]] [[1922]] – [[20 Oktoba]] [[2016]]), anayejulikana pia kama “Barney”, alikuwa daktari na mtaalamu wa magonjwa ya mfumo wa neva kutoka Kanada. Alijulikana kama mmoja wa watafiti wakuu wa kliniki katika eneo la kiharusi, akiwa mtafiti mkuu katika majaribio kadhaa muhimu ya kitabibu. Barnett alifanya utafiti wa msingi kuhusu kinga ya kiharusi, hasa matumizi ya dawa ya Aspirin katika kuzuia mashambulizi ya kiharusi, jambo lililokuwa hatua muhimu katika maendeleo ya tiba ya kisasa ya magonjwa ya mishipa ya damu ya ubongo. Pia alitunukiwa heshima ya Order of Canada (CC) kutokana na mchango wake mkubwa katika tiba na utafiti wa kitabibu.<ref>{{Cite web|url=http://humphreymiles.com/tribute/details/4766/Henry-Barnett/obituary.html|title=Obituary of Henry Joseph Barnett &#124; Humphrey Funeral Home A.W. Miles-Newbigging Chapel Limited|access-date=27 October 2016|archive-date=1 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401233254/http://humphreymiles.com/tribute/details/4766/Henry-Barnett/obituary.html}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1922]] [[Jamii:Waliofariki 2016]] [[Jamii:wanabiolojia wa Kanada]] 1dsxq8505fo0ri1vn9jgrrir58v0qv2 0 233538 1540003 2026-05-11T03:20:50Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''James Alexander Barclay''' (alizaliwa [[29 Oktoba]] [[1923]] – [[3 Desemba]] [[2011]]) alikuwa mhandisi wa sekta ya mafuta, mtendaji wa kampuni, mchezaji wa gofu, na [[mwanahistoria]] wa gofu mwenye asili ya Uskoti na uraia wa Canada. Alizaliwa katika Glasgow na alianza kucheza gofu akiwa kijana, akitumia vifaa vya zamani vya miti (hickory-shafted clubs). Alisoma katika University of Glasgow ambapo alihitimu katika Applied Chemistry. Baadaye alifany...' 1540003 wikitext text/x-wiki '''James Alexander Barclay''' (alizaliwa [[29 Oktoba]] [[1923]] – [[3 Desemba]] [[2011]]) alikuwa mhandisi wa sekta ya mafuta, mtendaji wa kampuni, mchezaji wa gofu, na [[mwanahistoria]] wa gofu mwenye asili ya Uskoti na uraia wa Canada. Alizaliwa katika Glasgow na alianza kucheza gofu akiwa kijana, akitumia vifaa vya zamani vya miti (hickory-shafted clubs). Alisoma katika University of Glasgow ambapo alihitimu katika Applied Chemistry. Baadaye alifanya kazi katika sekta ya mafuta na gesi, akipanda hadi ngazi ya makamu wa rais (vice-president) katika taaluma yake ya uhandisi na usimamizi wa biashara. Mwaka 2008 alichaguliwa kuingia katika Canadian Golf Hall of Fame kutokana na mchango wake katika mchezo wa gofu na historia yake. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1923]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] 0v7n4vkmv3nvhc5vxbunpsz65l69l94 1540229 1540003 2026-05-11T11:01:23Z Riccardo Riccioni 452 1540229 wikitext text/x-wiki '''James Alexander Barclay''' ([[29 Oktoba]] [[1923]] – [[3 Desemba]] [[2011]]) alikuwa mhandisi wa sekta ya mafuta, mtendaji wa kampuni, mchezaji wa gofu, na [[mwanahistoria]] wa gofu mwenye asili ya Uskoti na uraia wa Kanada. Alizaliwa katika Glasgow na alianza kucheza gofu akiwa kijana, akitumia vifaa vya zamani vya miti (hickory-shafted clubs). Alisoma katika University of Glasgow ambapo alihitimu katika Applied Chemistry. Baadaye alifanya kazi katika sekta ya mafuta na gesi, akipanda hadi ngazi ya makamu wa rais (vice-president) katika taaluma yake ya uhandisi na usimamizi wa biashara. Mwaka 2008 alichaguliwa kuingia katika Canadian Golf Hall of Fame kutokana na mchango wake katika mchezo wa gofu na historia yake. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1923]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] [[Jamii:wahandisi wa Kanada]] i1lhxhwq924ji25gkozsxn7snyaizss 0 233539 1540009 2026-05-11T03:40:22Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''James Barber''' (alizlaiwa [[23 Machi]] [[1923]] – [[29 Novemba]] [[2007]]) alikuwa [[mwandishi]] wa vitabu vya mapishi na mtangazaji wa runinga kutoka [[Kanada|Canada]]. Alijulikana zaidi kwa kuendesha kipindi cha upishi cha The Urban Peasant kilichorushwa na CBC Television, ambapo alifundisha mapishi rahisi na ya vitendo kwa watazamaji. Barber pia aliandika vitabu kadhaa vya mapishi, akichangia sana katika utamaduni wa upishi wa Canada kwa mtindo...' 1540009 wikitext text/x-wiki '''James Barber''' (alizlaiwa [[23 Machi]] [[1923]] – [[29 Novemba]] [[2007]]) alikuwa [[mwandishi]] wa vitabu vya mapishi na mtangazaji wa runinga kutoka [[Kanada|Canada]]. Alijulikana zaidi kwa kuendesha kipindi cha upishi cha The Urban Peasant kilichorushwa na CBC Television, ambapo alifundisha mapishi rahisi na ya vitendo kwa watazamaji. Barber pia aliandika vitabu kadhaa vya mapishi, akichangia sana katika utamaduni wa upishi wa Canada kwa mtindo wake wa rahisi, wa nyumbani na unaofikika kwa watu wengi.<ref name="globe">{{cite news|last=Hawthorn|first=Tom|date=2007-12-03|title=James Barber, 84|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/james-barber-84/article20406478/|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=2025-02-08}}</ref><ref name="shore">{{cite web|url=https://www.nsnews.com/living/the-legacy-of-barber-lives-on-2913657|title=The legacy of Barber lives on|last=Lancaster|first=Deanna|work=[[North Shore News]]|date=2012-08-29|access-date=2024-08-13}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1923]] [[Jamii:Waliofariki 2007]] nf1qjy50t4wgg7ry5ror6ea8s3zeapv 1540230 1540009 2026-05-11T11:02:08Z Riccardo Riccioni 452 1540230 wikitext text/x-wiki '''James Barber''' ([[23 Machi]] [[1923]] – [[29 Novemba]] [[2007]]) alikuwa [[mwandishi]] wa vitabu vya mapishi na mtangazaji wa runinga kutoka [[Kanada]]. Alijulikana zaidi kwa kuendesha kipindi cha upishi cha The Urban Peasant kilichorushwa na CBC Television, ambapo alifundisha mapishi rahisi na ya vitendo kwa watazamaji. Barber pia aliandika vitabu kadhaa vya mapishi, akichangia sana katika utamaduni wa upishi wa Canada kwa mtindo wake wa rahisi, wa nyumbani na unaofikika kwa watu wengi.<ref name="globe">{{cite news|last=Hawthorn|first=Tom|date=2007-12-03|title=James Barber, 84|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/james-barber-84/article20406478/|work=[[The Globe and Mail]]|access-date=2025-02-08}}</ref><ref name="shore">{{cite web|url=https://www.nsnews.com/living/the-legacy-of-barber-lives-on-2913657|title=The legacy of Barber lives on|last=Lancaster|first=Deanna|work=[[North Shore News]]|date=2012-08-29|access-date=2024-08-13}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1923]] [[Jamii:Waliofariki 2007]] [[Jamii:waandishi wa Kanada]] 6y6iqc4zuzrpb8qokumzz02egrhuffb 0 233540 1540010 2026-05-11T03:44:14Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Joseph McKay Bannerman''' (alizaliwa [[12 Machi]] [[1850]] – [[17 Aprili]] [[1932]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada|Canada]]. Alihudumu katika Northwest Territories kama mwakilishi wa eneo la East Calgary kuanzia mwaka 1894 hadi 1898. Bannerman alihesabiwa miongoni mwa wabunge wa mwanzo kabisa wa eneo la Calgary, akichangia katika uanzishaji wa siasa za uwakilishi katika kipindi cha awali cha maendeleo ya magharibi mwa Canada.<ref>{{Cite web|url...' 1540010 wikitext text/x-wiki '''Joseph McKay Bannerman''' (alizaliwa [[12 Machi]] [[1850]] – [[17 Aprili]] [[1932]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada|Canada]]. Alihudumu katika Northwest Territories kama mwakilishi wa eneo la East Calgary kuanzia mwaka 1894 hadi 1898. Bannerman alihesabiwa miongoni mwa wabunge wa mwanzo kabisa wa eneo la Calgary, akichangia katika uanzishaji wa siasa za uwakilishi katika kipindi cha awali cha maendeleo ya magharibi mwa Canada.<ref>{{Cite web|url=http://pioneersalberta.org/profiles/b.html#bannerman_jo|title=Pioneer Profile (B) &#124; Southern Alberta Pioneers and their Descendants|website=pioneersalberta.org}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1850]] [[Jamii:Waliofariki 1932]] j1unb1gv8xbrlvxgj64uijyvvsv6d3n 1540231 1540010 2026-05-11T11:02:40Z Riccardo Riccioni 452 1540231 wikitext text/x-wiki '''Joseph McKay Bannerman''' ([[12 Machi]] [[1850]] – [[17 Aprili]] [[1932]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Kanada]]. Alihudumu katika Northwest Territories kama mwakilishi wa eneo la East Calgary kuanzia mwaka 1894 hadi 1898. Bannerman alihesabiwa miongoni mwa wabunge wa mwanzo kabisa wa eneo la Calgary, akichangia katika uanzishaji wa siasa za uwakilishi katika kipindi cha awali cha maendeleo ya magharibi mwa Canada.<ref>{{Cite web|url=http://pioneersalberta.org/profiles/b.html#bannerman_jo|title=Pioneer Profile (B) &#124; Southern Alberta Pioneers and their Descendants|website=pioneersalberta.org}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1850]] [[Jamii:Waliofariki 1932]] [[Jamii:wanasiasa wa Kanada]] kg8mmiynxmifx1l3i8itwfn5m1yp9jo 0 233541 1540015 2026-05-11T03:55:46Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mishkat Al-Moumin''' ({{|ar|مشكاة المؤمن}} ''Mishkāt al-Mū‘min'', pia huandikwa ''al-Mumin'') ni mwanasheria na mhadhiri kutoka nchini [[Iraq]]. Aliwahi kushikilia nafasi ya Uwaziri wa Mazingira katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]] chini ya uongozi wa [[Iyad Allawi]] kuanzia mwaka 2004 hadi 2005.<ref>{{cite web|url=[https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|title=Iraq's](https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-gover...' 1540015 wikitext text/x-wiki '''Mishkat Al-Moumin''' ({{|ar|مشكاة المؤمن}} ''Mishkāt al-Mū‘min'', pia huandikwa ''al-Mumin'') ni mwanasheria na mhadhiri kutoka nchini [[Iraq]]. Aliwahi kushikilia nafasi ya Uwaziri wa Mazingira katika [[Serikali ya Mpito ya Iraq]] chini ya uongozi wa [[Iyad Allawi]] kuanzia mwaka 2004 hadi 2005.<ref>{{cite web|url=[https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|title=Iraq's](https://www.cfr.org/backgrounder/iraqs-interim-government|title=Iraq's) Interim Government|publisher=Council on Foreign Relations|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Baada ya kunusurika katika majaribio kadhaa ya kuuawa kutokana na harakati zake za kutetea [[haki za wanawake]], alihamia nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web|url=[https://www.wilsoncenter.org/person/mishkat-al-moumin|title=Mishkat](https://www.wilsoncenter.org/person/mishkat-al-moumin|title=Mishkat) Al-Moumin|publisher=Wilson Center|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Iraq]] [[Jamii:Wanawake wa Iraq]] [[Jamii:Wanasiasa wa Iraq]] ih9t9a4zcj8fnjwdfqk6hygbvbvkwyp 0 233542 1540016 2026-05-11T03:55:58Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''James Frederick Bancroft''' (alizaliwa [[5 Agosti]] [[1855]] – [[3 Septemba]] [[1929]]) alikuwa mwalimu na mtaalamu wa elimu katika Newfoundland nchini [[Kanada|Canada]]. Alijihusisha na maendeleo ya elimu katika kipindi ambacho Newfoundland ilikuwa bado kama koloni na baadaye Dominion, akichangia katika kuimarisha mifumo ya shule na elimu ya umma katika eneo hilo. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1855]] [[Jamii:Waliofariki 1929]]' 1540016 wikitext text/x-wiki '''James Frederick Bancroft''' (alizaliwa [[5 Agosti]] [[1855]] – [[3 Septemba]] [[1929]]) alikuwa mwalimu na mtaalamu wa elimu katika Newfoundland nchini [[Kanada|Canada]]. Alijihusisha na maendeleo ya elimu katika kipindi ambacho Newfoundland ilikuwa bado kama koloni na baadaye Dominion, akichangia katika kuimarisha mifumo ya shule na elimu ya umma katika eneo hilo. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1855]] [[Jamii:Waliofariki 1929]] tq4tdtll0q25k9svxa75mbogsrmj0z8 1540232 1540016 2026-05-11T11:03:27Z Riccardo Riccioni 452 1540232 wikitext text/x-wiki '''James Frederick Bancroft''' ([[5 Agosti]] [[1855]] – [[3 Septemba]] [[1929]]) alikuwa mwalimu na mtaalamu wa elimu katika Newfoundland nchini [[Kanada]]. Alijihusisha na maendeleo ya elimu katika kipindi ambacho Newfoundland ilikuwa bado kama koloni na baadaye Dominion, akichangia katika kuimarisha mifumo ya shule na elimu ya umma katika eneo hilo. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1855]] [[Jamii:Waliofariki 1929]] [[Jamii:watu wa Kanada]] 0h3kv6pdxvfll6uugy024bhir9l4ekb 0 233543 1540019 2026-05-11T03:59:32Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Peter William Ball''' (aliyezaliwa [[1932]] mjini Croydon) ni mtaalamu wa mimea, mkusanyaji wa mimea, na mwanataxonomia kutoka United Kingdom. Bally anajulikana kwa utaalamu wake katika “caricology”, yaani utafiti wa jenasi ya mimea ya Carex. Baada ya kumaliza elimu ya sekondari (O-Levels) mwaka 1948, alisoma katika Whitgift School, ambako alifundishwa na Cecil Thomas Prime. Mwaka 1952 alijiunga na University of Leicester na alihitimu Shahada ya S...' 1540019 wikitext text/x-wiki '''Peter William Ball''' (aliyezaliwa [[1932]] mjini Croydon) ni mtaalamu wa mimea, mkusanyaji wa mimea, na mwanataxonomia kutoka United Kingdom. Bally anajulikana kwa utaalamu wake katika “caricology”, yaani utafiti wa jenasi ya mimea ya Carex. Baada ya kumaliza elimu ya sekondari (O-Levels) mwaka 1948, alisoma katika Whitgift School, ambako alifundishwa na Cecil Thomas Prime. Mwaka 1952 alijiunga na University of Leicester na alihitimu Shahada ya Sayansi (B.Sc.) mwaka 1955 na Ph.D. mwaka 1960. Akiwa mwanafunzi wa uzamili, alifanya kazi chini ya usimamizi wa Tom G. Tutin na alishiriki katika marekebisho ya jenasi ya Salicornia kwa toleo la pili la ''Flora of the British Isles'' (1962). Pia alishiriki katika mradi mkubwa wa Flora Europaea akiwa katika University of Liverpool, akiendeleza utafiti wake kupitia ufadhili wa Leverhulme Fellowship na baadaye utafiti wa kitaaluma hadi mwaka 1969. {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1932]] a6pwyx5y9rjhxc9mvxxj3mhrjobp4wc 0 233544 1540020 2026-05-11T04:04:38Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Herbert Henry Ball''' (alizaliwa [[9 Septemba]] [[1863]] – [[26 Februari]] [[1943]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[mwandishi]] wa habari kutoka [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na mwaka 1885 alifunga ndoa na Mary Ann Martin mjini Bristol.<ref>Normandin, Major A. L. The Canadian Parliamentary Guide 1929. Ottawa: The Mortimer Co. Limited Printers, 1929. Page 493.</ref>Mwaka 1886 alihamia Canada pamoja na mke wake na kuishi kaskazini mw...' 1540020 wikitext text/x-wiki '''Herbert Henry Ball''' (alizaliwa [[9 Septemba]] [[1863]] – [[26 Februari]] [[1943]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[mwandishi]] wa habari kutoka [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na mwaka 1885 alifunga ndoa na Mary Ann Martin mjini Bristol.<ref>Normandin, Major A. L. The Canadian Parliamentary Guide 1929. Ottawa: The Mortimer Co. Limited Printers, 1929. Page 493.</ref>Mwaka 1886 alihamia Canada pamoja na mke wake na kuishi kaskazini mwa Toronto katika eneo lililojulikana wakati huo kama Davisville. Katika miaka ya 1890 alianza kazi ya uandishi wa habari katika gazeti la Toronto World, ambapo alifanya kazi hadi lilipofungwa mwaka 1921. Wakati huo alipanda cheo hadi kuwa mhariri wa masuala ya fedha (financial editor). Mbali na uandishi wa habari, Ball pia alijihusisha na siasa nchini Canada == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1863]] [[Jamii:Waliofariki 1943]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 69bc1b353pumfacnj9trkyz4ev8c6mk 1540233 1540020 2026-05-11T11:03:53Z Riccardo Riccioni 452 1540233 wikitext text/x-wiki '''Herbert Henry Ball''' ([[9 Septemba]] [[1863]] – [[26 Februari]] [[1943]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na [[mwandishi]] wa habari kutoka [[Kanada]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na mwaka 1885 alifunga ndoa na Mary Ann Martin mjini Bristol.<ref>Normandin, Major A. L. The Canadian Parliamentary Guide 1929. Ottawa: The Mortimer Co. Limited Printers, 1929. Page 493.</ref>Mwaka 1886 alihamia Canada pamoja na mke wake na kuishi kaskazini mwa Toronto katika eneo lililojulikana wakati huo kama Davisville. Katika miaka ya 1890 alianza kazi ya uandishi wa habari katika gazeti la Toronto World, ambapo alifanya kazi hadi lilipofungwa mwaka 1921. Wakati huo alipanda cheo hadi kuwa mhariri wa masuala ya fedha (financial editor). Mbali na uandishi wa habari, Ball pia alijihusisha na siasa nchini Canada == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1863]] [[Jamii:Waliofariki 1943]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] rw4u39a8zopu6jhw2pc8knb5qw731f2 0 233545 1540021 2026-05-11T04:10:24Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Reginald Ernest Balch''' (alizaliwa [[29 Desemba]] [[1894]] – [[1994]]) alikuwa mpiga picha na [[mwanasayansi]] kutoka [[Kanada|Canada]]. Balch alijulikana kwa kazi zake za upigaji picha na pia mchango wake katika utafiti wa kisayansi, akichanganya sanaa ya picha na uchunguzi wa kitaaluma. Alikuwa miongoni mwa wataalamu wa mapema waliotumia upigaji picha kama nyenzo ya nyaraka za kisayansi na utafiti wa mazingira na asili. {{Mbegu-mwanasayansi}} ...' 1540021 wikitext text/x-wiki '''Reginald Ernest Balch''' (alizaliwa [[29 Desemba]] [[1894]] – [[1994]]) alikuwa mpiga picha na [[mwanasayansi]] kutoka [[Kanada|Canada]]. Balch alijulikana kwa kazi zake za upigaji picha na pia mchango wake katika utafiti wa kisayansi, akichanganya sanaa ya picha na uchunguzi wa kitaaluma. Alikuwa miongoni mwa wataalamu wa mapema waliotumia upigaji picha kama nyenzo ya nyaraka za kisayansi na utafiti wa mazingira na asili. {{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1894]] [[Jamii:Waliofariki 1994]] dozwbjnsfhd9le8iok713a5viwikl6c 1540234 1540021 2026-05-11T11:05:03Z Riccardo Riccioni 452 1540234 wikitext text/x-wiki {{vyanzo}} '''Reginald Ernest Balch''' ([[29 Desemba]] [[1894]] – [[1994]]) alikuwa mpiga picha na [[mwanasayansi]] kutoka [[Kanada]]. Balch alijulikana kwa kazi zake za upigaji picha na pia mchango wake katika utafiti wa kisayansi, akichanganya sanaa ya picha na uchunguzi wa kitaaluma. Alikuwa miongoni mwa wataalamu wa mapema waliotumia upigaji picha kama nyenzo ya nyaraka za kisayansi na utafiti wa mazingira na asili. {{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1894]] [[Jamii:Waliofariki 1994]] [[Jamii:wasanii wa Kanada]] i3k680q1r5qntnom4ms91j13kafa2j4 0 233546 1540022 2026-05-11T04:15:43Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Edgar Crow Baker''' (alizaliwa [[16 Septemba]] [[1845]] – [[3 Novemba]] [[1920]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa Canada kutoka jimbo la British [[Columbia, Missouri|Columbia]]. Alizaliwa katika Lambeth, akiwa mwana wa Edward William Whitley Baker, na alisoma katika Royal Hospital School mjini Greenwich. Mwaka 1860 alijiunga na Royal Navy, ambako alihudumu kama afisa wa urambazaji (navigating lieutenant). Alistaafu mwaka 1878 akiwa na cheo cha kijeshi cha...' 1540022 wikitext text/x-wiki '''Edgar Crow Baker''' (alizaliwa [[16 Septemba]] [[1845]] – [[3 Novemba]] [[1920]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa Canada kutoka jimbo la British [[Columbia, Missouri|Columbia]]. Alizaliwa katika Lambeth, akiwa mwana wa Edward William Whitley Baker, na alisoma katika Royal Hospital School mjini Greenwich. Mwaka 1860 alijiunga na Royal Navy, ambako alihudumu kama afisa wa urambazaji (navigating lieutenant). Alistaafu mwaka 1878 akiwa na cheo cha kijeshi cha juu baada ya huduma yake ya majini. Mwaka 1869 alioa Frances Mary Jones. Baadaye alihamia Canada na kuingia katika siasa, akihudumu kama mwanasiasa katika British Columbia.<ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/26959558/edgar_crow_baker_clapham_connection_1/|title=Former City Member Passes at Ripe Age: Edgar Crow Baker|work=[[Victoria Daily Times]]|page=16|date=November 4, 1920|access-date=2020-01-09|via=Newspapers.com}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1845]] [[Jamii:Waliofariki 1920]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] sh961hetg3qsehzcqreb3zi7kpeyo91 1540236 1540022 2026-05-11T11:05:59Z Riccardo Riccioni 452 1540236 wikitext text/x-wiki '''Edgar Crow Baker''' ([[16 Septemba]] [[1845]] – [[3 Novemba]] [[1920]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa Kanada kutoka jimbo la [[British Columbia]]. Alizaliwa katika Lambeth, akiwa mwana wa Edward William Whitley Baker, na alisoma katika Royal Hospital School mjini Greenwich. Mwaka 1860 alijiunga na Royal Navy, ambako alihudumu kama afisa wa urambazaji (navigating lieutenant). Alistaafu mwaka 1878 akiwa na cheo cha kijeshi cha juu baada ya huduma yake ya majini. Mwaka 1869 alioa Frances Mary Jones. Baadaye alihamia Canada na kuingia katika siasa, akihudumu kama mwanasiasa katika British Columbia.<ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/26959558/edgar_crow_baker_clapham_connection_1/|title=Former City Member Passes at Ripe Age: Edgar Crow Baker|work=[[Victoria Daily Times]]|page=16|date=November 4, 1920|access-date=2020-01-09|via=Newspapers.com}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1845]] [[Jamii:Waliofariki 1920]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 9ozyfu8mr5u9bwkdtp8rst2cdx589uy 0 233547 1540023 2026-05-11T04:20:24Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''James Watson Bain''' (alizaliwa [[14 Novemba]] [[1875]] – [[23 Januari]] [[1964]]) alikuwa [[mwanakemia]] kutoka [[Kanada|Canada]]. Alifanya kazi katika University of Toronto na anajulikana kama mmoja wa waanzilishi wa jamii ya kwanza ya kemia nchini Canada, tawi la Kanada la Society of Chemical Industry. Pia alikuwa rais wa kwanza wa Chemical Institute of Canada, taasisi muhimu inayowakilisha wanakemia nchini Canada.<ref>{{Cite news|date=1947-12-17...' 1540023 wikitext text/x-wiki '''James Watson Bain''' (alizaliwa [[14 Novemba]] [[1875]] – [[23 Januari]] [[1964]]) alikuwa [[mwanakemia]] kutoka [[Kanada|Canada]]. Alifanya kazi katika University of Toronto na anajulikana kama mmoja wa waanzilishi wa jamii ya kwanza ya kemia nchini Canada, tawi la Kanada la Society of Chemical Industry. Pia alikuwa rais wa kwanza wa Chemical Institute of Canada, taasisi muhimu inayowakilisha wanakemia nchini Canada.<ref>{{Cite news|date=1947-12-17|title=Prof. Bain Receives Portrait In Honor of Engineering Work|work=The Globe and Mail}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1875]] [[Jamii:Waliofariki 1964]] eo9dgba80ou06emxkt0cf4bfl87t3f6 1540237 1540023 2026-05-11T11:06:36Z Riccardo Riccioni 452 1540237 wikitext text/x-wiki '''James Watson Bain''' ([[14 Novemba]] [[1875]] – [[23 Januari]] [[1964]]) alikuwa [[mwanakemia]] kutoka [[Kanada]]. Alifanya kazi katika University of Toronto na anajulikana kama mmoja wa waanzilishi wa jamii ya kwanza ya kemia nchini Canada, tawi la Kanada la Society of Chemical Industry. Pia alikuwa rais wa kwanza wa Chemical Institute of Canada, taasisi muhimu inayowakilisha wanakemia nchini Canada.<ref>{{Cite news|date=1947-12-17|title=Prof. Bain Receives Portrait In Honor of Engineering Work|work=The Globe and Mail}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1875]] [[Jamii:Waliofariki 1964]] [[Jamii:wanakemia wa Kanada]] mdj53bgc1u51smmt7bqqr7l2smzhdj5 0 233548 1540024 2026-05-11T04:34:57Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''James Bain''' ( alizaliwa [[2 Agosti]] [[1842]] – [[22 Mei]] [[1908]]) alikuwa muuzaji wa vitabu, mchapishaji, na msimamizi wa maktaba mwenye asili ya Scotland-[[Kanada|Canada]] kutoka Canada. Alizaliwa mjini London, na familia yake ilihamia Toronto alipokuwa na umri wa miaka 6. Baada ya kusoma katika Toronto Grammar School, alianza kufanya kazi katika biashara ya baba yake ya kuuza vifaa vya maandishi na vitabu. Baadaye alijihusisha na sekta ya uch...' 1540024 wikitext text/x-wiki '''James Bain''' ( alizaliwa [[2 Agosti]] [[1842]] – [[22 Mei]] [[1908]]) alikuwa muuzaji wa vitabu, mchapishaji, na msimamizi wa maktaba mwenye asili ya Scotland-[[Kanada|Canada]] kutoka Canada. Alizaliwa mjini London, na familia yake ilihamia Toronto alipokuwa na umri wa miaka 6. Baada ya kusoma katika Toronto Grammar School, alianza kufanya kazi katika biashara ya baba yake ya kuuza vifaa vya maandishi na vitabu. Baadaye alijihusisha na sekta ya uchapishaji nchini [[Uingereza]] na Canada, akijiunga na kampuni ya John Nimmo & Son ambayo baadaye ilijulikana kama ''Nimmo & Bain''. Alirudi Canada mwaka 1882 na kuongoza Canada Publishing Company. Mwaka 1883 aliteuliwa kuwa mkuu wa kwanza wa maktaba ya umma ya Toronto Public Library, nafasi aliyoshikilia hadi kifo chake mwaka 1908.<ref>{{cite web|url=http://www.torontopubliclibrary.ca/abo_his_index.jsp|title=Toronto Public Library > About the Library > History of TPL|access-date=2009-11-15|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100203045338/http://www.torontopubliclibrary.ca/abo_his_index.jsp|archive-date=2010-02-03}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1842]] [[Jamii:Waliofariki 1908]] 0pbwedw0m0raf2ht32qsgmt7ozcofvf 1540252 1540024 2026-05-11T11:29:03Z Riccardo Riccioni 452 1540252 wikitext text/x-wiki '''James Bain''' ([[2 Agosti]] [[1842]] – [[22 Mei]] [[1908]]) alikuwa muuzaji wa vitabu, mchapishaji, na msimamizi wa maktaba mwenye asili ya Uskoti-[[Kanada]]. Alizaliwa mjini London, na familia yake ilihamia Toronto alipokuwa na umri wa miaka 6. Baada ya kusoma katika Toronto Grammar School, alianza kufanya kazi katika biashara ya baba yake ya kuuza vifaa vya maandishi na vitabu. Baadaye alijihusisha na sekta ya uchapishaji nchini [[Uingereza]] na Canada, akijiunga na kampuni ya John Nimmo & Son ambayo baadaye ilijulikana kama ''Nimmo & Bain''. Alirudi Canada mwaka 1882 na kuongoza Canada Publishing Company. Mwaka 1883 aliteuliwa kuwa mkuu wa kwanza wa maktaba ya umma ya Toronto Public Library, nafasi aliyoshikilia hadi kifo chake mwaka 1908.<ref>{{cite web|url=http://www.torontopubliclibrary.ca/abo_his_index.jsp|title=Toronto Public Library > About the Library > History of TPL|access-date=2009-11-15|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100203045338/http://www.torontopubliclibrary.ca/abo_his_index.jsp|archive-date=2010-02-03}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1842]] [[Jamii:Waliofariki 1908]] [[Jamii:watu wa Kanada]] s8txdxmj8u69s10u3yh64dejfo71swv 0 233549 1540025 2026-05-11T04:40:38Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''George Wilson Baillie''' (alizaliwa [[19 Mei]] [[1919]] – [[21 Julai]] [[2014]]) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya Uingereza na Canada. Alishiriki katika mashindano ya wanaume ya hoki ya barafu kwenye 1948 Winter Olympics, akiwakilisha timu ya Canada katika mchezo huo wa kimataifa. Baada ya mashindano hayo, Baillie alibaki akijulikana kama mchezaji wa zamani wa kiwango cha Olimpiki katika historia ya hoki ya...' 1540025 wikitext text/x-wiki '''George Wilson Baillie''' (alizaliwa [[19 Mei]] [[1919]] – [[21 Julai]] [[2014]]) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya Uingereza na Canada. Alishiriki katika mashindano ya wanaume ya hoki ya barafu kwenye 1948 Winter Olympics, akiwakilisha timu ya Canada katika mchezo huo wa kimataifa. Baada ya mashindano hayo, Baillie alibaki akijulikana kama mchezaji wa zamani wa kiwango cha Olimpiki katika historia ya hoki ya barafu ya Canada.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/83799|title=George Baillie|work=Olympedia|accessdate=22 June 2020}}</ref><ref name="SportsRef">{{cite Sports-Reference|url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/george-baillie-1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418041316/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ba/george-baillie-1.html|url-status=dead|archive-date=18 April 2020|title=George Baillie Olympic Results|access-date=12 May 2019}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1919]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] c47evzei9ziz33djbsifqw718blrzf1 1540026 1540025 2026-05-11T04:41:05Z EdwardJacobo42 48620 1540026 wikitext text/x-wiki '''George Wilson Baillie''' (alizaliwa [[19 Mei]] [[1919]] – [[21 Julai]] [[2014]]) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya Uingereza na Canada. Alishiriki katika mashindano ya wanaume ya hoki ya barafu kwenye 1948 Winter Olympics, akiwakilisha timu ya Canada katika mchezo huo wa kimataifa. Baada ya mashindano hayo, Baillie alibaki akijulikana kama mchezaji wa zamani wa kiwango cha Olimpiki katika historia ya hoki ya barafu ya Canada.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/83799|title=George Baillie|work=Olympedia|accessdate=22 June 2020}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1919]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] r7fvleg1rt7loeevnd1l4df3s8uwq8l 1540254 1540026 2026-05-11T11:29:39Z Riccardo Riccioni 452 1540254 wikitext text/x-wiki '''George Wilson Baillie''' ([[19 Mei]] [[1919]] – [[21 Julai]] [[2014]]) alikuwa mchezaji wa hoki ya barafu kutoka [[Kanada]] mwenye asili ya Uingereza na Kanada. Alishiriki katika mashindano ya wanaume ya hoki ya barafu kwenye 1948 Winter Olympics, akiwakilisha timu ya Canada katika mchezo huo wa kimataifa. Baada ya mashindano hayo, Baillie alibaki akijulikana kama mchezaji wa zamani wa kiwango cha Olimpiki katika historia ya hoki ya barafu ya Canada.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/83799|title=George Baillie|work=Olympedia|accessdate=22 June 2020}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1919]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] [[Jamii:wachezaji wa Kanada]] ahnfthw96hujcr3zir802kk19l433oe 0 233550 1540027 2026-05-11T04:48:33Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Charles Arthur Ayre''' (alizaliwa [[24 Novemba]] [[1890]] – [[1 Februari]] [[1974]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mtumishi wa serikali na [[mwanasiasa]] wa Canada mwenye asili ya [[Uingereza]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na baadaye alihamia Saskatchewan. Aliwakilisha eneo la uchaguzi la Turtleford katika Legislative Assembly of Saskatchewan kuanzia mwaka 1929 hadi 1938 akiwa mwanachama wa Liberal Party of Saskatchewan.<ref name="turtleford">{{ci...' 1540027 wikitext text/x-wiki '''Charles Arthur Ayre''' (alizaliwa [[24 Novemba]] [[1890]] – [[1 Februari]] [[1974]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mtumishi wa serikali na [[mwanasiasa]] wa Canada mwenye asili ya [[Uingereza]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na baadaye alihamia Saskatchewan. Aliwakilisha eneo la uchaguzi la Turtleford katika Legislative Assembly of Saskatchewan kuanzia mwaka 1929 hadi 1938 akiwa mwanachama wa Liberal Party of Saskatchewan.<ref name="turtleford">{{cite book|url=http://www.ourroots.ca/page.aspx?id=3939936|title=Turtleford treasures : histories of Beaverbrook, Cleeves, Turtle Grove, Warnock, Clayville, Handsworth, Vimy Ridge, West Hazel, Hillhead|author=Turtleford Historical Society|year=1986|pages=177–79|accessdate=2012-04-22}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1890]] [[Jamii:Waliofariki 1974]] 734cv63epesc13dwutn4dycwva4ozqq 1540256 1540027 2026-05-11T11:30:27Z Riccardo Riccioni 452 1540256 wikitext text/x-wiki '''Charles Arthur Ayre''' ([[24 Novemba]] [[1890]] – [[1 Februari]] [[1974]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mtumishi wa serikali na [[mwanasiasa]] wa Kanada mwenye asili ya [[Uingereza]] aliyehamia Saskatchewan. Aliwakilisha eneo la uchaguzi la Turtleford katika Legislative Assembly of Saskatchewan kuanzia mwaka 1929 hadi 1938 akiwa mwanachama wa Liberal Party of Saskatchewan.<ref name="turtleford">{{cite book|url=http://www.ourroots.ca/page.aspx?id=3939936|title=Turtleford treasures : histories of Beaverbrook, Cleeves, Turtle Grove, Warnock, Clayville, Handsworth, Vimy Ridge, West Hazel, Hillhead|author=Turtleford Historical Society|year=1986|pages=177–79|accessdate=2012-04-22}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1890]] [[Jamii:Waliofariki 1974]] [[Jamii:wanasiasa wa Kanada]] mltrpyevqs66ylvlxt7q79o7j7463ys 0 233551 1540028 2026-05-11T04:52:45Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jehannine Claire Austin''' ni mtaalamu wa jenetiki wa magonjwa ya akili (neuropsychiatric genetics) na mshauri wa kijeni kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya United Kingdom. Yeye ni profesa katika University of British [[Columbia, South Carolina|Columbia]] na pia ni Mkurugenzi Mtendaji wa BC Mental Health and Substance Use Services Research Institute chini ya Provincial Health Services Authority.<ref>{{cite web|title=Jehannine Austin|url=https://ww...' 1540028 wikitext text/x-wiki '''Jehannine Claire Austin''' ni mtaalamu wa jenetiki wa magonjwa ya akili (neuropsychiatric genetics) na mshauri wa kijeni kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya United Kingdom. Yeye ni profesa katika University of British [[Columbia, South Carolina|Columbia]] na pia ni Mkurugenzi Mtendaji wa BC Mental Health and Substance Use Services Research Institute chini ya Provincial Health Services Authority.<ref>{{cite web|title=Jehannine Austin|url=https://www.thesciencerunway.org/mentors/jehannineaustin|publisher=The Science Runway|access-date=16 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216185440/https://www.thesciencerunway.org/mentors/jehannineaustin|archive-date=16 December 2022}}</ref> Mwaka 2012, Austin alianzisha huduma ya kwanza duniani maalum ya ushauri wa kijeni kwa magonjwa ya akili, hatua iliyosaidia kuunganisha uelewa wa jenetiki na huduma za afya ya akili. Kazi yake imechangia kwa kiasi kikubwa maendeleo ya tiba na ushauri wa kijeni katika magonjwa ya akili na matumizi ya dawa za kisaikolojia.<ref name="x">{{cite web|title=Dr. Jehannine Austin to strengthen mental health and substance use research|url=http://www.bcmhsus.ca/about/news-stories/stories/dr-jehannine-austin-to-strengthen-mental-health-and-substance-use-research|publisher=BC Mental Health & Substance Use Services|access-date=December 16, 2022|date=December 18, 2017|archive-date=16 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216200224/http://www.bcmhsus.ca/about/news-stories/stories/dr-jehannine-austin-to-strengthen-mental-health-and-substance-use-research|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} en6vecq4fh2wrlgkeujj5ggxchb1xmg 0 233552 1540029 2026-05-11T04:58:39Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Ernest Aubin''' (alizaliwa [[29 Juni]] [[1907]] – [[6 Machi]] [[1999]]) alikuwa mwogeleaji wa mbinu ya breaststroke kutoka [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa katika Twickenham nchini United Kingdom. Aubin alishiriki katika 1928 Summer Olympics huko Amsterdam, ambapo alishindana katika mbio za mita 200 za breaststroke lakini akaondolewa katika raundi ya kwanza. Miaka miwili baadaye, alishinda mbio za yadi 200 za breaststroke katika 1930 British Empir...' 1540029 wikitext text/x-wiki '''John Ernest Aubin''' (alizaliwa [[29 Juni]] [[1907]] – [[6 Machi]] [[1999]]) alikuwa mwogeleaji wa mbinu ya breaststroke kutoka [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa katika Twickenham nchini United Kingdom. Aubin alishiriki katika 1928 Summer Olympics huko Amsterdam, ambapo alishindana katika mbio za mita 200 za breaststroke lakini akaondolewa katika raundi ya kwanza. Miaka miwili baadaye, alishinda mbio za yadi 200 za breaststroke katika 1930 British Empire Games, hatua iliyokuwa mafanikio makubwa katika taaluma yake ya michezo. {{Mbegu-mtu}} c3nwvapz7op64p9cl1vfp4v67zatx38 1540258 1540029 2026-05-11T11:31:34Z Riccardo Riccioni 452 1540258 wikitext text/x-wiki '''John Ernest Aubin''' ([[29 Juni]] [[1907]] – [[6 Machi]] [[1999]]) alikuwa mwogeleaji wa mbinu ya breaststroke kutoka [[Kanada]]. Alizaliwa katika Twickenham nchini Ufalme wa Muungano. Aubin alishiriki katika 1928 Summer Olympics huko Amsterdam, ambapo alishindana katika mbio za mita 200 za breaststroke lakini akaondolewa katika raundi ya kwanza. Miaka miwili baadaye, alishinda mbio za yadi 200 za breaststroke katika 1930 British Empire Games, hatua iliyokuwa mafanikio makubwa katika taaluma yake ya michezo. {{Mbegu-mtu}} {{BD|1907|1999}} [[Jamii:wanariadha wa Kanada]] bs81yolhzhe1t0vh88uyda11wvnr472 0 233553 1540030 2026-05-11T05:03:42Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Henry Philemon Attwater''' (alizaliwa [[28 Aprili]] [[1854]] – [[25 Septemba]] [[1931]]) alikuwa [[mwanasayansi]] wa asili (naturalist) na mlinzi wa mazingira (conservationist) mwenye asili ya [[Uingereza]], Kanada na Marekani. Alizaliwa katika Brighton na baadaye alihamia Amerika Kaskazini, ambapo alifanya kazi kubwa katika utafiti wa wanyama, mimea, na uhifadhi wa mazingira. Attwater alihusishwa na juhudi za mapema za uhifadhi wa asili nchini Mare...' 1540030 wikitext text/x-wiki '''Henry Philemon Attwater''' (alizaliwa [[28 Aprili]] [[1854]] – [[25 Septemba]] [[1931]]) alikuwa [[mwanasayansi]] wa asili (naturalist) na mlinzi wa mazingira (conservationist) mwenye asili ya [[Uingereza]], Kanada na Marekani. Alizaliwa katika Brighton na baadaye alihamia Amerika Kaskazini, ambapo alifanya kazi kubwa katika utafiti wa wanyama, mimea, na uhifadhi wa mazingira. Attwater alihusishwa na juhudi za mapema za uhifadhi wa asili nchini Marekani, hasa katika eneo la Houston ambako pia alifariki mwaka 1931. Mchango wake katika elimu ya mazingira na uhifadhi wa viumbe ulimfanya kuwa miongoni mwa waanzilishi muhimu wa harakati za uhifadhi wa asili katika Amerika Kaskazini.<ref>{{cite journal |author=Attwater, H. P. |date=July 1892 |title=List of Birds Observed in the Vicinity of San Antonio, Bexar County, Texas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/89079 |journal=The Auk |volume=9 |issue=3 |pages=229–238 |doi=10.2307/4067774 |jstor=4067774}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1854]] [[Jamii:Waliofariki 1931]] 1imb6fvvmu1lflpigwaiqrhgvh8fuiq 1540260 1540030 2026-05-11T11:32:38Z Riccardo Riccioni 452 1540260 wikitext text/x-wiki '''Henry Philemon Attwater''' ([[28 Aprili]] [[1854]] – [[25 Septemba]] [[1931]]) alikuwa [[mwanasayansi]] wa uasilia na mhifadhi wa mazingira mwenye asili ya [[Uingereza]], Kanada na Marekani. Alizaliwa katika Brighton na baadaye alihamia Amerika Kaskazini, ambapo alifanya kazi kubwa katika utafiti wa wanyama, mimea, na uhifadhi wa mazingira. Attwater alihusishwa na juhudi za mapema za uhifadhi wa asili nchini Marekani, hasa katika eneo la Houston ambako pia alifariki mwaka 1931. Mchango wake katika elimu ya mazingira na uhifadhi wa viumbe ulimfanya kuwa miongoni mwa waanzilishi muhimu wa harakati za uhifadhi wa asili katika Amerika Kaskazini.<ref>{{cite journal |author=Attwater, H. P. |date=July 1892 |title=List of Birds Observed in the Vicinity of San Antonio, Bexar County, Texas |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/89079 |journal=The Auk |volume=9 |issue=3 |pages=229–238 |doi=10.2307/4067774 |jstor=4067774}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1854]] [[Jamii:Waliofariki 1931]] [[Jamii:wanasayansi wa Uingereza]] eopg2s64fu3fpmuvqk39z5ul510qbss 0 233554 1540031 2026-05-11T05:05:59Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540031 wikitext text/x-wiki '''Moinina''' '''Fofana''' (aliyezaliwa mwaka 1950 mjini Bullom, Wilaya ya Bonthe, koloni la Uingereza la [[Sierra Leone|Sierra Leone)]] ni aliyekuwa kamanda wa kijeshi wa Sierra Leone ambaye alikuwa jenerali kiongozi katika wanamgambo wa Kamajors na mkurugenzi wa Vikosi vya Ulinzi wa [[Raia]] (''Civil Defence Forces - CDF'') wakati wa Vita vya Kijeshi vya Sierra Leone. Alichukuliwa kuwa mmoja wa viongozi wa CDF, sawa na Samuel Hinga Norman na Allieu Kondewa.<ref>{{Cite web|title=Trial Watch : Moinina Fofana|url=http://www.trial-ch.org/en/trial-watch/profile/db/facts/moinina_fofana_400.html|work=www.trial-ch.org|accessdate=2026-05-11}}</ref><ref>{{Citation|title=S Leone militia leaders convicted|date=2007-08-02|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6927550.stm|language=en-GB|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Watu walio hai]] c8ix87vjaeuvrdhlni36eqmroq9bpfi 0 233555 1540032 2026-05-11T05:09:03Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stella Atkins''' ni [[Profesa]] Emerita wa sayansi ya [[kompyuta]] nchini [[Kanada|Canada]]. Yeye anahusishwa na Simon Fraser University, ambako amefanya utafiti na kufundisha katika nyanja za kompyuta, hasa matumizi ya teknolojia katika afya. Atkins ni mmoja wa waanzilishi wa jamii ya Systers, mtandao wa kimataifa unaolenga kusaidia wanawake katika taaluma ya kompyuta na teknolojia. Utafiti wake mkuu unahusu kompyuta ya kitabibu (medical computing),...' 1540032 wikitext text/x-wiki '''Stella Atkins''' ni [[Profesa]] Emerita wa sayansi ya [[kompyuta]] nchini [[Kanada|Canada]]. Yeye anahusishwa na Simon Fraser University, ambako amefanya utafiti na kufundisha katika nyanja za kompyuta, hasa matumizi ya teknolojia katika afya. Atkins ni mmoja wa waanzilishi wa jamii ya Systers, mtandao wa kimataifa unaolenga kusaidia wanawake katika taaluma ya kompyuta na teknolojia. Utafiti wake mkuu unahusu kompyuta ya kitabibu (medical computing), ikijumuisha upasuaji wa laparoscopic, tafiti za usingizi, telehealth, pamoja na uchambuzi na uonyeshaji wa picha za kitabibu (medical image display and analysis).<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.sfu.ca/aq/issues/november2001/features/stella-atkins.html|title=The Evolving Pattern that is Stella Atkins - November 2001 - Simon Fraser University|website=www.sfu.ca|access-date=2018-09-22}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} o8pg0udjpfg9htq4anek4hrr1xzn25j 0 233556 1540033 2026-05-11T05:10:45Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540033 wikitext text/x-wiki '''Abu Bakarr Fofanah''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] ambaye amekuwa Waziri wa Afya na Usafi katika Baraza la Mawaziri la Sierra Leone tangu mwaka 2014. Hapo awali, alikuwa mhadhiri katika Chuo cha Tiba na Sayansi ya Afya Shirikishi (''College of Medicine and Allied Health Sciences'') nchini Sierra Leone.<ref>{{Cite web|title=Change Of Guard At Health Ministry|url=http://www.newctzen.com/index.php/editoral/11-news/526-change-of-guard-at-health-ministry|work=www.newctzen.com|accessdate=2026-05-11|language=en-gb|author=MICHAEL}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 6tupw32ojxppelrcumj73fhy8diboou 0 233557 1540034 2026-05-11T05:13:21Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Paulina Patience Tangoba Abagaye''' (alizaliwa mnamo tarehe 14 Julai 1969) ni mwanadiplomasia wa kutoka nchini [[Ghana]] na mwanachama wa [[New Patriotic Party]] ya Ghana. Aliwahi kuwa balozi wa Ghana nchini [[Italia]], akiteuliwa mwaka 2017 chini ya serikali ya [[Nana Addo Akufo-Addo]].<ref name="former Italy ambassador">{{cite web|url=[https://gna.org.gh/2024/02/former-italy-ambassador-appointed-upper-east-regional-minister/|title=Former](https://gna....' 1540034 wikitext text/x-wiki '''Paulina Patience Tangoba Abagaye''' (alizaliwa mnamo tarehe 14 Julai 1969) ni mwanadiplomasia wa kutoka nchini [[Ghana]] na mwanachama wa [[New Patriotic Party]] ya Ghana. Aliwahi kuwa balozi wa Ghana nchini [[Italia]], akiteuliwa mwaka 2017 chini ya serikali ya [[Nana Addo Akufo-Addo]].<ref name="former Italy ambassador">{{cite web|url=[https://gna.org.gh/2024/02/former-italy-ambassador-appointed-upper-east-regional-minister/|title=Former](https://gna.org.gh/2024/02/former-italy-ambassador-appointed-upper-east-regional-minister/|title=Former) Italy Ambassador appointed Upper East Regional Minister|publisher=Ghana News Agency|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref name="11july">{{cite web|url=[https://www.graphic.com.gh/news/politics/president-akufo-addo-appoints-22-ambassadors.html|title=President](https://www.graphic.com.gh/news/politics/president-akufo-addo-appoints-22-ambassadors.html|title=President) Akufo-Addo appoints ambassadors|publisher=Graphic Online|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia aliwahi kuwa Waziri wa Mkoa wa Upper East.<ref name="former Italy ambassador"/><ref name="MyJoyOnline.com">{{cite news|title=Minister explains why Covid-19 patient left Bolgatanga Regional Hospital|url=[https://www.myjoyonline.com/news/regional/minister-explains-why-covid-19-patient-left-bolgatanga-regional-hospital/|publisher=MyJoyOnline|date=5](https://www.myjoyonline.com/news/regional/minister-explains-why-covid-19-patient-left-bolgatanga-regional-hospital/|publisher=MyJoyOnline|date=5) Aprili 2020|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1969|}} [[Jamii:Watu hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]] [[Jamii:Wanawake wa Ghana]] eesaci6f0tygils9wy6iqf2vct7u1vo 0 233558 1540035 2026-05-11T05:15:23Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''William Henry Atherton''' (alizaliwa [[15 Novemba]] [[1867]] – [[6 Julai]] [[1950]]) alikuwa mwandishi, [[mwanahistoria]], msomi na mwanataaluma kutoka [[Kanada|Canada]], hasa jijini Montreal. Alizaliwa nchini United Kingdom na baadaye akahamia Canada, ambako alijulikana kwa kazi zake za utafiti wa historia na uandishi wa kitaaluma. Atherton alihusishwa na taaluma ya uandishi wa historia na elimu ya juu, akichangia katika kuelewa historia ya jamii n...' 1540035 wikitext text/x-wiki '''William Henry Atherton''' (alizaliwa [[15 Novemba]] [[1867]] – [[6 Julai]] [[1950]]) alikuwa mwandishi, [[mwanahistoria]], msomi na mwanataaluma kutoka [[Kanada|Canada]], hasa jijini Montreal. Alizaliwa nchini United Kingdom na baadaye akahamia Canada, ambako alijulikana kwa kazi zake za utafiti wa historia na uandishi wa kitaaluma. Atherton alihusishwa na taaluma ya uandishi wa historia na elimu ya juu, akichangia katika kuelewa historia ya jamii na maendeleo ya kitamaduni ya Canada, hasa katika eneo la Quebec. Alitunukiwa heshima ya Order of the British Empire (MBE) kutokana na mchango wake katika elimu na utafiti wa kihistoria.<ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/montrealunderthe03atheuoft|title=Montreal (1535-1914): 3 Volumes|author=Atherton, William Henry|publisher=The S.J. Clarke Publishing Company, Montreal|year=1914}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1867]] [[Jamii:Waliofariki 1950]] karn2jqn154mi769w5abifit6kgbxrd 1540261 1540035 2026-05-11T11:33:54Z Riccardo Riccioni 452 1540261 wikitext text/x-wiki '''William Henry Atherton''' ([[15 Novemba]] [[1867]] – [[6 Julai]] [[1950]]) alikuwa mwandishi, [[mwanahistoria]] na mwanataaluma kutoka [[Kanada]], hasa jijini Montreal. Alizaliwa nchini Ufalme wa Muungano na baadaye akahamia Kanada, ambako alijulikana kwa kazi zake za utafiti wa historia na uandishi wa kitaaluma. Atherton alihusishwa na taaluma ya uandishi wa historia na elimu ya juu, akichangia katika kuelewa historia ya jamii na maendeleo ya kitamaduni ya Canada, hasa katika eneo la Quebec. Alitunukiwa heshima ya Order of the British Empire (MBE) kutokana na mchango wake katika elimu na utafiti wa kihistoria.<ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/montrealunderthe03atheuoft|title=Montreal (1535-1914): 3 Volumes|author=Atherton, William Henry|publisher=The S.J. Clarke Publishing Company, Montreal|year=1914}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1867]] [[Jamii:Waliofariki 1950]] [[Jamii:wanahistoria wa Kanada]] clzilh9fklsu9ostxsvxdruw58ukvp8 0 233559 1540036 2026-05-11T05:22:03Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gerald Oliver Aspirall''' ([[1924]] – [[11 Septemba]] [[2005]]) alikuwa mwanakemia mwenye asili ya [[Uingereza]] na [[Kanada|Canada]]. Alikuwa Profesa Mwandamizi wa Utafiti (Distinguished Research Professor) katika York University kuanzia mwaka 1988, ambapo alifanya utafiti wa kina katika kemia. Mwaka 1991 alichaguliwa kuwa Mshiriki wa Royal Society of Canada, heshima inayotolewa kwa wasomi wakuu nchini Canada. Kabla ya hapo, mwaka 1986 alitunukiwa...' 1540036 wikitext text/x-wiki '''Gerald Oliver Aspirall''' ([[1924]] – [[11 Septemba]] [[2005]]) alikuwa mwanakemia mwenye asili ya [[Uingereza]] na [[Kanada|Canada]]. Alikuwa Profesa Mwandamizi wa Utafiti (Distinguished Research Professor) katika York University kuanzia mwaka 1988, ambapo alifanya utafiti wa kina katika kemia. Mwaka 1991 alichaguliwa kuwa Mshiriki wa Royal Society of Canada, heshima inayotolewa kwa wasomi wakuu nchini Canada. Kabla ya hapo, mwaka 1986 alitunukiwa Claude Hudson Award na American Chemical Society kwa mchango wake katika kemia.<ref>{{Cite web|url=http://secretariat.info.yorku.ca/senate/awards-committee/distinguished-research-professors/|title=Distinguished Research Professors|publisher=yorku.ca|accessdate=February 4, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rsc-src.ca/civicrm/file?reset=1&id=128&eid=625|title=Gerald Oliver Aspirall|publisher=rsc-src.ca|accessdate=February 4, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://yfile-archive.news.yorku.ca/2005/09/16/memorial-service-today-for-distinguished-research-prof-gerald-aspinall/|title=Memorial Service|date=16 September 2005|publisher=yorku.ca|accessdate=February 4, 2017}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2005]] soew1p8msjdfyjsrav60cqwvx1uqv9k 0 233560 1540038 2026-05-11T05:29:17Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Adeline Magloire Chancy''' (alizaliwa tarehe 4 Aprili 1931)<ref name=":4">{{cite web|url=[https://www.britannica.com/biography/Adeline-Magloire-Chancy|title=Adeline](https://www.britannica.com/biography/Adeline-Magloire-Chancy|title=Adeline) Magloire-Chancy|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwalimu, mtetezi wa [[ufeministi]], na mwanasiasa kutoka [[Haiti]]. Amefanya kazi ya kuhamasisha utambuzi wa [[Krioli ya Haiti]] ka...' 1540038 wikitext text/x-wiki '''Adeline Magloire Chancy''' (alizaliwa tarehe 4 Aprili 1931)<ref name=":4">{{cite web|url=[https://www.britannica.com/biography/Adeline-Magloire-Chancy|title=Adeline](https://www.britannica.com/biography/Adeline-Magloire-Chancy|title=Adeline) Magloire-Chancy|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwalimu, mtetezi wa [[ufeministi]], na mwanasiasa kutoka [[Haiti]]. Amefanya kazi ya kuhamasisha utambuzi wa [[Krioli ya Haiti]] kama lugha kamili inayojitegemea.<ref>{{cite web|url=[https://www.unesco.org/en/articles/adeline-magloire-chancy-haitian-creole-and-education|title=Adeline](https://www.unesco.org/en/articles/adeline-magloire-chancy-haitian-creole-and-education|title=Adeline) Magloire-Chancy and Haitian Creole|publisher=UNESCO|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1931|}} [[Jamii:Watu hai]] [[Jamii:Walimu wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] 5qu0lqrmbl9rsgx0z0cblas2ttihwvk 0 233561 1540040 2026-05-11T05:31:49Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Willem Berkhoff''' (alizaliwa Varssevel, [[Uholanzi]], tarehe 12 Juni 1863 – alifariki [[Amsterdam]], Uholanzi, tarehe 12 Januari 1953) alikuwa mpishi wa vitamu kutoka [[Uholanzi]] ambaye alikua mwenyekiti wa kwanza wa bodi ya wakurugenzi ya shule ya kwanza ya ufundi ya wapishi wa vitamu nchini humo. Shule hiyo ilianzishwa mwaka 1924 mjini Amsterdam na tangu mwaka 1956 ikajulikana kwa jina la De Berkhoff]]. Berkhoff alipata umaarufu baada ya kumzawad...' 1540040 wikitext text/x-wiki '''Willem Berkhoff''' (alizaliwa Varssevel, [[Uholanzi]], tarehe 12 Juni 1863 – alifariki [[Amsterdam]], Uholanzi, tarehe 12 Januari 1953) alikuwa mpishi wa vitamu kutoka [[Uholanzi]] ambaye alikua mwenyekiti wa kwanza wa bodi ya wakurugenzi ya shule ya kwanza ya ufundi ya wapishi wa vitamu nchini humo. Shule hiyo ilianzishwa mwaka 1924 mjini Amsterdam na tangu mwaka 1956 ikajulikana kwa jina la De Berkhoff]]. Berkhoff alipata umaarufu baada ya kumzawadia Malkia Wilhelmina (1880–1962) na Prince Henry (1876–1934) keki ya jadi ya harusi ya Kiingereza (wedding cake) katika sherehe ya ndoa yao mwaka 1901. Tangu wakati huo, keki ya harusi ikawa sehemu ya kawaida ya sherehe za harusi nchini Uholanzi. Duka lake la “Pâtisserie and Refreshment Room”<ref>Kwa Kiholanzi cha mwanzoni mwa karne ya 20: "Banketbakkerij en Salon voor Ververschingen".</ref> lililokuwa katika barabara ya Leidsestraat lilijulikana sana ndani na nje ya Amsterdam kwa zaidi ya miaka sabini na tano. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1863|1953}} [[Jamii:Watu wa Uholanzi]] t05ihmoagsb47xdwjdqritaokg3ph6b 1540263 1540040 2026-05-11T11:34:40Z Riccardo Riccioni 452 1540263 wikitext text/x-wiki '''Willem Berkhoff''' (Varssevel, [[Uholanzi]], 12 Juni 1863 – [[Amsterdam]], Uholanzi, 12 Januari 1953) alikuwa mpishi wa vitamu kutoka [[Uholanzi]] ambaye alikua mwenyekiti wa kwanza wa bodi ya wakurugenzi ya shule ya kwanza ya ufundi ya wapishi wa vitamu nchini humo. Shule hiyo ilianzishwa mwaka 1924 mjini Amsterdam na tangu mwaka 1956 ikajulikana kwa jina la De Berkhoff]]. Berkhoff alipata umaarufu baada ya kumzawadia Malkia Wilhelmina (1880–1962) na Prince Henry (1876–1934) keki ya jadi ya harusi ya Kiingereza (wedding cake) katika sherehe ya ndoa yao mwaka 1901. Tangu wakati huo, keki ya harusi ikawa sehemu ya kawaida ya sherehe za harusi nchini Uholanzi. Duka lake la “Pâtisserie and Refreshment Room”<ref>Kwa Kiholanzi cha mwanzoni mwa karne ya 20: "Banketbakkerij en Salon voor Ververschingen".</ref> lililokuwa katika barabara ya Leidsestraat lilijulikana sana ndani na nje ya Amsterdam kwa zaidi ya miaka sabini na tano. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1863|1953}} [[Jamii:Watu wa Uholanzi]] 02386796bvz7vpilxdb2z25au7nvdd5 0 233562 1540042 2026-05-11T05:33:04Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lilas Desquiron''' (alizaliwa mnamo mwaka 1946) ni mwandishi na mwanaethnolojia aliyezaliwa nchini [[Haiti]]. Kuanzia mwaka 2001 hadi 2004, alifanya kazi kama Waziri wa Utamaduni na Mawasiliano katika serikali ya [[Jean-Bertrand Aristide]].<ref name="ileenile">{{cite web|url=[https://ile-en-ile.org/desquiron-lilas/|title=Lilas](https://ile-en-ile.org/desquiron-lilas/|title=Lilas) Desquiron|website=Île en île|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo...' 1540042 wikitext text/x-wiki '''Lilas Desquiron''' (alizaliwa mnamo mwaka 1946) ni mwandishi na mwanaethnolojia aliyezaliwa nchini [[Haiti]]. Kuanzia mwaka 2001 hadi 2004, alifanya kazi kama Waziri wa Utamaduni na Mawasiliano katika serikali ya [[Jean-Bertrand Aristide]].<ref name="ileenile">{{cite web|url=[https://ile-en-ile.org/desquiron-lilas/|title=Lilas](https://ile-en-ile.org/desquiron-lilas/|title=Lilas) Desquiron|website=Île en île|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Waandishi wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] 656ijkslj0eedjsh51xpkyrkrk68kca 0 233563 1540043 2026-05-11T05:33:24Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Herbert Bertie Anscomb''' (alizaliwa [[23 Februari]] [[1892]] – [[12 Novemba]] [[1972]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa jimbo la British Columbia nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na alihamia Canada mwaka 1911, akikaa katika Victoria. Kabla ya kuingia katika siasa, Anscomb alifanya kazi kama mhasibu katika Victoria Brewing Company, na baadaye akawa meneja wa kampuni hiyo licha ya yeye mwenyewe kuwa mtu asiye kunywa pombe (teetotal...' 1540043 wikitext text/x-wiki '''Herbert Bertie Anscomb''' (alizaliwa [[23 Februari]] [[1892]] – [[12 Novemba]] [[1972]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa jimbo la British Columbia nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini United Kingdom na alihamia Canada mwaka 1911, akikaa katika Victoria. Kabla ya kuingia katika siasa, Anscomb alifanya kazi kama mhasibu katika Victoria Brewing Company, na baadaye akawa meneja wa kampuni hiyo licha ya yeye mwenyewe kuwa mtu asiye kunywa pombe (teetotaller). Katika taaluma yake ya kisiasa, alihudumu kama kiongozi wa Conservative Party of British Columbia kuanzia 1946 hadi 1952, na pia alikuwa waziri katika serikali za Byron Ingemar Johnson na John Hart.<ref name="oak">[http://www.webturf.com/oakbay/history/encyclopedia/a.html Herbert Anscomb], ''Oak Bay Encyclopedia''</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1892]] [[Jamii:Waliofariki 1972]] 1ywoh0kgpuf2239k3eh9kysmhsd90vc 1540265 1540043 2026-05-11T11:35:58Z Riccardo Riccioni 452 1540265 wikitext text/x-wiki '''Herbert Bertie Anscomb''' ([[23 Februari]] [[1892]] – [[12 Novemba]] [[1972]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa jimbo la British Columbia nchini [[Kanada]]. Alizaliwa nchini Ufalme wa Muungano na alihamia Kanada mwaka 1911, akikaa Victoria. Kabla ya kuingia katika siasa, Anscomb alifanya kazi kama mhasibu katika Victoria Brewing Company, na baadaye akawa meneja wa kampuni hiyo licha ya yeye mwenyewe kuwa mtu asiyekunywa pombe kabisa. Katika taaluma yake ya kisiasa, alihudumu kama kiongozi wa Conservative Party of British Columbia kuanzia 1946 hadi 1952, na pia alikuwa waziri katika serikali za Byron Ingemar Johnson na John Hart.<ref name="oak">[http://www.webturf.com/oakbay/history/encyclopedia/a.html Herbert Anscomb], ''Oak Bay Encyclopedia''</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1892]] [[Jamii:Waliofariki 1972]] [[Jamii:wanasiasa wa Kanada]] 3hm9x39is4gwwsjuobm7248qz0xwxa1 0 233564 1540044 2026-05-11T05:37:32Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Florence Duperval Guillaume''' ({{IPA|fr|flɔʁɑ̃s dypɛʁval ɡijom}}) ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Afya ya Umma na Idadi ya Watu wa Haiti. Pia alikuwa kaimu [[Waziri Mkuu wa Haiti]] Mnamo tarehe 20 Desemba 2014 hadi 16 Januari 2015.<ref>{{cite news|title=Haiti health minister Florence Guillaume named interim prime minister|url=[http://www.cbc.ca/news/world/haiti-health-minister-florence-guillaume-named-interim-prime-minis...' 1540044 wikitext text/x-wiki '''Florence Duperval Guillaume''' ({{IPA|fr|flɔʁɑ̃s dypɛʁval ɡijom}}) ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Afya ya Umma na Idadi ya Watu wa Haiti. Pia alikuwa kaimu [[Waziri Mkuu wa Haiti]] Mnamo tarehe 20 Desemba 2014 hadi 16 Januari 2015.<ref>{{cite news|title=Haiti health minister Florence Guillaume named interim prime minister|url=[http://www.cbc.ca/news/world/haiti-health-minister-florence-guillaume-named-interim-prime-minister-1.2880707|access-date=16](http://www.cbc.ca/news/world/haiti-health-minister-florence-guillaume-named-interim-prime-minister-1.2880707|access-date=16) Januari 2015|agency=Thomson Reuters|publisher=CBC/Radio-Canada|date=21 Desemba 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] fh2vqc2dr2o89pqlsfl2xx2dvsoa0ik 0 233565 1540046 2026-05-11T05:39:04Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wayne Harley Brachman''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo, mwandishi wa vitabu vya mapishi, na mtangazaji wa televisheni.<ref>{{cite news |title=As French as Apple Pie |url=[https://www.nytimes.com/2004/11/17/dining/17PIES.html?pagewanted=print&position=](https://www.nytimes.com/2004/11/17/dining/17PIES.html?pagewanted=print&position=) |work=[[New York Times]] |date=2004-11-17 |accessdate=2008-02-25 | first=Florence | last=Fabricant}}</ref...' 1540046 wikitext text/x-wiki '''Wayne Harley Brachman''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo, mwandishi wa vitabu vya mapishi, na mtangazaji wa televisheni.<ref>{{cite news |title=As French as Apple Pie |url=[https://www.nytimes.com/2004/11/17/dining/17PIES.html?pagewanted=print&position=](https://www.nytimes.com/2004/11/17/dining/17PIES.html?pagewanted=print&position=) |work=[[New York Times]] |date=2004-11-17 |accessdate=2008-02-25 | first=Florence | last=Fabricant}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wayne Harley Brachman |url=[https://www.imdb.com/name/nm2471450/](https://www.imdb.com/name/nm2471450/) |access-date=2024-09-30 |website=IMDb |language=en-US}}</ref> Anajulikana zaidi kwa watazamaji kama mmoja wa watangazaji wenza waliokuwa wakibadilishana katika kipindi cha Food Network kiitwacho ''Melting Pot'', kilichoonyeshwa mwanzoni mwa miaka ya 2000. Kipindi hicho kilikuwa na wapishi wawili katika kila sehemu wakipika vyakula vinavyoakisi tamaduni na asili zao za kikabila.<ref>{{Citation |title=Melting Pot |type=Reality-TV |url=[https://www.imdb.com/title/tt0910332/?ref_=nm_flmg_knf_t_3](https://www.imdb.com/title/tt0910332/?ref_=nm_flmg_knf_t_3) |access-date=2024-09-30 |others=Michael Symon, Wayne Harley Brachman, Padma Lakshmi}}</ref> Vipindi vya Brachman viliongozwa pamoja na Michael Symon.<ref>{{Cite web |last=Neese |first=Joseph |date=2019-12-07 |title=Iron chef Michael Symon had to change his mindset about food in order to heal himself |url=[https://www.salon.com/2019/12/07/iron-chef-michael-symon-had-to-change-his-mindset-about-food-in-order-to-heal-himself/](https://www.salon.com/2019/12/07/iron-chef-michael-symon-had-to-change-his-mindset-about-food-in-order-to-heal-himself/) |access-date=2024-09-29 |website=Salon |language=en}}</ref> Brachman alitumia urithi wake wa Kiyahudi katika mapishi yake, huku Symon akipika mapishi ya familia kutoka kwa babu yake wa Kiromania. Vipindi vyao viliorodheshwa kama vya vyakula vya Ulaya Mashariki kulingana na mgawanyo wa kipindi hicho.<ref>{{Cite AV media |url=[https://www.foodnetwork.com/shows/melting-pot?oc=linkback](https://www.foodnetwork.com/shows/melting-pot?oc=linkback) |title=Melting Pot |language=en |access-date=2024-09-29 |via=[www.foodnetwork.com](http://www.foodnetwork.com)}}</ref> Brachman pia alionekana mara nyingi kama mtangazaji mgeni mwenza katika kipindi cha vitindamlo cha Food Network kiitwacho ''Sweet Dreams'', kilichoongozwa na Gale Gand.<ref>{{Cite AV media |url=[https://www.foodnetwork.com/shows/sweet-dreams](https://www.foodnetwork.com/shows/sweet-dreams) |title=Sweet Dreams |language=en |access-date=2024-09-29 |via=[www.foodnetwork.com](http://www.foodnetwork.com)}}</ref> Aidha, alifanya kazi kama msemaji wa kampuni ya Hass Avocados from Mexico katikati hadi mwishoni mwa miaka ya 2000.<ref>{{Cite AV media |url=[https://www.youtube.com/watch?v=3XgmrzU_s3U](https://www.youtube.com/watch?v=3XgmrzU_s3U) |title=Hass Avocados - "Hass"pitality Snacks |date=2009-03-13 |last=RuskinInternational |access-date=2024-09-29 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=[https://www.youtube.com/watch?v=BMOxj5ukHCg](https://www.youtube.com/watch?v=BMOxj5ukHCg) |title=Hass Avocados 2007 Satellite Media Tour with Wayne Harley and Dave Blaney |date=2009-03-14 |last=RuskinInternational |access-date=2024-09-29 |via=YouTube}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1950|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] ir6eflbok79hj0fyouxgj4ti01fv4dv 0 233566 1540047 2026-05-11T05:40:10Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Trey Anthony''' (aliyezaliwa [[18 Februari]] [[1974]]) ni [[mwandishi]] wa tamthilia, muigizaji, na mtayarishaji kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya United Kingdom. Anajulikana zaidi kwa kazi yake maarufu ya tamthilia na kipindi cha televisheni Da Kink in My Hair, ambacho kilipata tuzo na umaarufu mkubwa. Kama mtayarishaji, alifanya kazi na Women's Television Network na pia katika Urban Women's Comedy Festival. Aidha, alianzisha Trey Anthony Stu...' 1540047 wikitext text/x-wiki '''Trey Anthony''' (aliyezaliwa [[18 Februari]] [[1974]]) ni [[mwandishi]] wa tamthilia, muigizaji, na mtayarishaji kutoka [[Kanada|Canada]] mwenye asili ya United Kingdom. Anajulikana zaidi kwa kazi yake maarufu ya tamthilia na kipindi cha televisheni Da Kink in My Hair, ambacho kilipata tuzo na umaarufu mkubwa. Kama mtayarishaji, alifanya kazi na Women's Television Network na pia katika Urban Women's Comedy Festival. Aidha, alianzisha Trey Anthony Studios, kampuni inayolenga kuzalisha kazi mpya za sanaa ya maigizo na televisheni.<ref>{{Cite web|url=http://www.treyanthonystudios.com|title=Trey Anthony Studios|website=www.treyanthonystudios.com|access-date=2018-05-17}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1974]] 1bx0bttp26nm486918uhnjdj2f6vnyh 0 233567 1540048 2026-05-11T05:41:50Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gabrielle Hyacinthe''' ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye alishika nafasi mbalimbali serikalini chini ya urais wa [[Michel Martelly]] pamoja na serikali za mpito zilizofuata.<ref>{{cite web|url=[https://www.hpnhaiti.com/site/index.php/politique/14154-haiti-politique-installation-de-gabrielle-hyacinthe-au-ministere-des-haitiens-vivant-a-l-etranger|title=Installation](https://www.hpnhaiti.com/site/index.php/politique/14154-haiti-politique-installation-de-g...' 1540048 wikitext text/x-wiki '''Gabrielle Hyacinthe''' ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye alishika nafasi mbalimbali serikalini chini ya urais wa [[Michel Martelly]] pamoja na serikali za mpito zilizofuata.<ref>{{cite web|url=[https://www.hpnhaiti.com/site/index.php/politique/14154-haiti-politique-installation-de-gabrielle-hyacinthe-au-ministere-des-haitiens-vivant-a-l-etranger|title=Installation](https://www.hpnhaiti.com/site/index.php/politique/14154-haiti-politique-installation-de-gabrielle-hyacinthe-au-ministere-des-haitiens-vivant-a-l-etranger|title=Installation) de Gabrielle Hyacinthe au ministère des Haïtiens vivant à l'étranger|website=Haiti Press Network|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] 9kiyzyinwz9ni90udcnt197rwl97zjy 0 233568 1540049 2026-05-11T05:44:17Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sébastien Canonne''' MOF (amezaliwa mwaka 1968)<ref>Virginia Gerst, [[https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/](https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/) "Crème of the crop,"] ''[[Chicago Tribune]]'', Juni 1, 2005.</ref> ni mpishi wa vitamu kutoka Ufaransa na mwanzilishi mwenza wa French Pastry School mjini Chicago, jukwaa la mtandaoni la Butter Book, pamoja na kampuni ya EQUII. Mwaka 2004 alipata hadhi ya Meil...' 1540049 wikitext text/x-wiki '''Sébastien Canonne''' MOF (amezaliwa mwaka 1968)<ref>Virginia Gerst, [[https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/](https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/) "Crème of the crop,"] ''[[Chicago Tribune]]'', Juni 1, 2005.</ref> ni mpishi wa vitamu kutoka Ufaransa na mwanzilishi mwenza wa French Pastry School mjini Chicago, jukwaa la mtandaoni la Butter Book, pamoja na kampuni ya EQUII. Mwaka 2004 alipata hadhi ya Meilleur Ouvrier de France, moja ya heshima kubwa kwa mafundi na wataalamu nchini Ufaransa. Mwaka 2012 alitunukiwa hadhi ya shujaa (knight) na serikali ya Ufaransa katika Order of Academic Palms, na mwaka 2015 katika National Order of the Legion of Honour.<ref name="jrfuller">Janet Rausa Fuller, [[https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award](https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award) "Chicago Pastry Chef Sebastien Canonne Wins France's Top Award,"] {{webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160611111514/https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award](https://web.archive.org/web/20160611111514/https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award) |date=2016-06-11 }} [[DNAinfo.com|DNAinfo Chicago]], Septemba 15, 2015.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1968|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] ggd11va1dmpp9i3v02qu882ulg1dn2g 1540050 1540049 2026-05-11T05:44:46Z Valuegirl 87699 1540050 wikitext text/x-wiki '''Sébastien Canonne''' MOF (amezaliwa mwaka 1968)<ref>Virginia Gerst, [[https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/](https://www.chicagotribune.com/2005/06/01/creme-of-the-crop/) "Crème of the crop,"] ''[[Chicago Tribune]]'', Juni 1, 2005.</ref> ni mpishi wa vitamu kutoka [[Ufaransa]] na mwanzilishi mwenza wa French Pastry School mjini Chicago, jukwaa la mtandaoni la Butter Book, pamoja na kampuni ya EQUII. Mwaka 2004 alipata hadhi ya Meilleur Ouvrier de France, moja ya heshima kubwa kwa mafundi na wataalamu nchini Ufaransa. Mwaka 2012 alitunukiwa hadhi ya shujaa (knight) na serikali ya Ufaransa katika Order of Academic Palms, na mwaka 2015 katika National Order of the Legion of Honour.<ref name="jrfuller">Janet Rausa Fuller, [[https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award](https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award) "Chicago Pastry Chef Sebastien Canonne Wins France's Top Award,"] {{webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160611111514/https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award](https://web.archive.org/web/20160611111514/https://www.dnainfo.com/chicago/20150915/loop/chicago-pastry-chef-sebastien-canonne-wins-frances-top-award) |date=2016-06-11 }} [[DNAinfo.com|DNAinfo Chicago]], Septemba 15, 2015.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1968|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] ff0xjqgsmu4b4g5lb7goq5hnngzz14x 0 233569 1540051 2026-05-11T05:45:54Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marie Carmelle Jean-Marie''' ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Fedha na Uchumi wa nchi hiyo.<ref>{{cite web|url=[http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|website=Ministère](http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|website=Ministère) de l’Economie et des Finances de la République d’Haïti|title=Haiti|access-date=17 Januari 2015|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20150104141606/http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|archive-date...' 1540051 wikitext text/x-wiki '''Marie Carmelle Jean-Marie''' ni mwanasiasa wa [[Haiti]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Fedha na Uchumi wa nchi hiyo.<ref>{{cite web|url=[http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|website=Ministère](http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|website=Ministère) de l’Economie et des Finances de la République d’Haïti|title=Haiti|access-date=17 Januari 2015|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20150104141606/http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|archive-date=4](https://web.archive.org/web/20150104141606/http://mefhaiti.gouv.ht/?p=1973|archive-date=4) Januari 2015}}</ref> Hapo mwanzon, Jean-Marie alishika nafasi hiyo kuanzia majira ya joto ya mwaka 2012 hadi alipojiuzulu mwezi Aprili 2013.<ref name="Jean-Marie Resigns">{{cite news|last1=Caribbean Journal staff|title=Haiti Finance Minister Marie Carmelle Jean-Marie Resigns|url=[http://www.caribjournal.com/2013/04/10/haiti-finance-minister-marie-carmelle-jean-marie-resigns/|access-date=24](http://www.caribjournal.com/2013/04/10/haiti-finance-minister-marie-carmelle-jean-marie-resigns/|access-date=24) Aprili 2015|agency=Caribbean Journal|publisher=Caribbean Journal|date=10 Aprili 2013}}</ref> Alirejea tena katika nafasi hiyo mwezi Aprili 2014 baada ya mawaziri wapya 10 kuteuliwa katika mabadiliko makubwa ya serikali.<ref name="Major cabinet reshuffle">{{cite news|last1=Baron|first1=Amelie|title=Haitian government announces major cabinet reshuffle|url=[https://news.yahoo.com/haitian-government-announces-major-cabinet-reshuffle-034055606--business.html|access-date=24](https://news.yahoo.com/haitian-government-announces-major-cabinet-reshuffle-034055606--business.html|access-date=24) Aprili 2015|agency=Reuters|publisher=Yahoo News|date=2 Aprili 2014}}</ref> Aliondoka madarakani tena mwezi Januari 2015 wakati Rais wa Haiti [[Michel Martelly]] alipofanya mabadiliko ya serikali kwa kumteua [[Waziri Mkuu wa Haiti]] mpya pamoja na mawaziri na wajumbe wengine wa baraza la mawaziri.<ref name="new government">{{cite news|last1=Charles|first1=Jacqueline|title=Martelly assumes responsibility for crisis as Haiti gets new government|url=[http://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/haiti/article7601129.html|access-date=24](http://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/americas/haiti/article7601129.html|access-date=24) Aprili 2015|publisher=Miami Herald|date=20 Januari 2015}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] parnxjh8dhmf5tkudaplb6nqozm968l 0 233570 1540052 2026-05-11T05:46:20Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Frederick William Archer''' (alizaliwa [[17 Agosti]] [[1859]] – [[19 Oktoba]] [[1936]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa ngazi ya mkoa katika Alberta nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini Ireland na alihamia Canada mwaka 1883. Baadaye alihudumu katika Boulton's Mounted Infantry wakati wa North-West Rebellion. Archer aligombea kwa mara ya kwanza katika uchaguzi wa Alberta mwaka 1913 na akamshinda mgombea wa Liberal John Simpson kwa tofauti ya kura 10,...' 1540052 wikitext text/x-wiki '''Frederick William Archer''' (alizaliwa [[17 Agosti]] [[1859]] – [[19 Oktoba]] [[1936]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa ngazi ya mkoa katika Alberta nchini [[Kanada|Canada]]. Alizaliwa nchini Ireland na alihamia Canada mwaka 1883. Baadaye alihudumu katika Boulton's Mounted Infantry wakati wa North-West Rebellion. Archer aligombea kwa mara ya kwanza katika uchaguzi wa Alberta mwaka 1913 na akamshinda mgombea wa Liberal John Simpson kwa tofauti ya kura 10, akichukua kiti hicho kwa Chama cha Conservative. Alihudumu kwa muhula mmoja kama mwanachama wa upinzani rasmi. Katika uchaguzi wa mwaka 1917, alishindwa na Daniel Morkberg wa Liberal alipokuwa akijaribu kuchaguliwa tena.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=zaQKAQAAIAAJ&q=%22Archer,+frederick+william%22|title=The Canadian Parliamentary Guide|year=1914}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1859]] [[Jamii:Waliofariki 1936]] 5ctjy3uz2ds28t1sji0y8dj7vil6735 1540267 1540052 2026-05-11T11:37:00Z Riccardo Riccioni 452 1540267 wikitext text/x-wiki '''Frederick William Archer''' ([[17 Agosti]] [[1859]] – [[19 Oktoba]] [[1936]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa ngazi ya mkoa katika Alberta nchini [[Kanada]]. Alizaliwa nchini Ireland na alihamia Kanada mwaka 1883. Baadaye alihudumu katika Boulton's Mounted Infantry wakati wa North-West Rebellion. Archer aligombea kwa mara ya kwanza katika uchaguzi wa Alberta mwaka 1913 na akamshinda mgombea wa Liberal John Simpson kwa tofauti ya kura 10, akichukua kiti hicho kwa Chama cha Conservative. Alihudumu kwa muhula mmoja kama mwanachama wa upinzani rasmi. Katika uchaguzi wa mwaka 1917, alishindwa na Daniel Morkberg wa Liberal alipokuwa akijaribu kuchaguliwa tena.<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=zaQKAQAAIAAJ&q=%22Archer,+frederick+william%22|title=The Canadian Parliamentary Guide|year=1914}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1859]] [[Jamii:Waliofariki 1936]] [[Jamii:wanasiasa wa Kanada]] svllatzrnshl5ebzcpak5itbilb9psi 0 233571 1540053 2026-05-11T05:48:04Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Philippe Conticini''' (amezaliwa 16 Agosti 1963) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] [[mpishi]] na mpishi wa vitindamlo. Philippe Conticini ameelezewa na vyombo vya habari vya Ufaransa kama “gwiji wa vitindamlo” na “mmoja wa wapishi wakubwa zaidi wa vitindamlo wa kizazi chake”.<ref>{{Cite web |date=2020-06-03 |title=[Top Chef 2020] 9 choses à savoir sur Philippe Conticini, génie de la pâtisserie |url=[https://www.lexpress.fr/styles/plaisirs/saveurs/top...' 1540053 wikitext text/x-wiki '''Philippe Conticini''' (amezaliwa 16 Agosti 1963) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] [[mpishi]] na mpishi wa vitindamlo. Philippe Conticini ameelezewa na vyombo vya habari vya Ufaransa kama “gwiji wa vitindamlo” na “mmoja wa wapishi wakubwa zaidi wa vitindamlo wa kizazi chake”.<ref>{{Cite web |date=2020-06-03 |title=[Top Chef 2020] 9 choses à savoir sur Philippe Conticini, génie de la pâtisserie |url=[https://www.lexpress.fr/styles/plaisirs/saveurs/top-chef-2020-9-choses-a-savoir-sur-philippe-conticini-genie-xxl-de-la-patisserie_2127310.html](https://www.lexpress.fr/styles/plaisirs/saveurs/top-chef-2020-9-choses-a-savoir-sur-philippe-conticini-genie-xxl-de-la-patisserie_2127310.html) |access-date=2024-01-26 |website=L'Express |language=fr}}</ref> Anajulikana kwa ubunifu wake katika sanaa ya vitindamlo vya Kifaransa na mchango wake katika maendeleo ya upishi wa kisasa wa desserts. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1963|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] g08t4mi0hp240w9xdcaoj0pclk4e30q 0 233572 1540054 2026-05-11T05:49:28Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marie-Laurence Josselyn Lassègue''' (alizaliwa tarehe 1 Machi 1955) Yeye mwandishi wa habari, mtetezi wa [[ufeministi]] na mwanasiasa kutoka [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[https://www.wikidata.org/wiki/Q6762708|title=Marie-Laurence](https://www.wikidata.org/wiki/Q6762708|title=Marie-Laurence) Josselyn Lassègue|website=Wikidata|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.haitilibre.com/en/news-1513-haiti-politics-marie-laurence-lass...' 1540054 wikitext text/x-wiki '''Marie-Laurence Josselyn Lassègue''' (alizaliwa tarehe 1 Machi 1955) Yeye mwandishi wa habari, mtetezi wa [[ufeministi]] na mwanasiasa kutoka [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[https://www.wikidata.org/wiki/Q6762708|title=Marie-Laurence](https://www.wikidata.org/wiki/Q6762708|title=Marie-Laurence) Josselyn Lassègue|website=Wikidata|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.haitilibre.com/en/news-1513-haiti-politics-marie-laurence-lassegue-installs-the-new-secretary-of-state-for-literacy.html|title=Marie-Laurence](https://www.haitilibre.com/en/news-1513-haiti-politics-marie-laurence-lassegue-installs-the-new-secretary-of-state-for-literacy.html|title=Marie-Laurence) Lassègue installs the new Secretary of State for Literacy|website=Haiti Libre|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1955|}} [[Jamii:Wanawake wa habari]] [[Jamii:Watu wa Haiti]] swnnlyc6qzmkjy1urbboeg7cp28dzm5 0 233573 1540055 2026-05-11T05:49:46Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''William Charles Gordon Armstrong''' alikuwa mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa awali wa maendeleo ya Calgary nchini [[Kanada|Canada]].<ref>"Col Armstrong is Honored by Riflemen Here", ''Calgary Herald'', 27 Jan 1922</ref> Alijulikana kama mfanyabiashara mwenye mafanikio katika sekta ya mali isiyohamishika (real estate), mwanasiasa wa manispaa, na afisa wa kijeshi. Mchango wake mkubwa zaidi ulikuwa katika uanzishaji wa vitengo vya kijeshi vya mapema mji...' 1540055 wikitext text/x-wiki '''William Charles Gordon Armstrong''' alikuwa mmoja wa waanzilishi mashuhuri wa awali wa maendeleo ya Calgary nchini [[Kanada|Canada]].<ref>"Col Armstrong is Honored by Riflemen Here", ''Calgary Herald'', 27 Jan 1922</ref> Alijulikana kama mfanyabiashara mwenye mafanikio katika sekta ya mali isiyohamishika (real estate), mwanasiasa wa manispaa, na afisa wa kijeshi. Mchango wake mkubwa zaidi ulikuwa katika uanzishaji wa vitengo vya kijeshi vya mapema mjini Calgary. Aliandaa kikosi cha kwanza cha kijeshi cha jiji, Canadian Mounted Rifles, na pia alisaidia kuanzisha na kuongoza kikosi cha kwanza cha askari wa miguu, 103rd Regiment (Calgary Rifles). Kazi yake ilimfanya kukumbukwa kama mmoja wa watu waliokuwa na mchango mkubwa katika ujenzi wa taasisi za kijeshi na maendeleo ya awali ya Calgary.<ref>[https://cgwp.uvic.ca/person.php?pid=120892 University of Victoria Archives]</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} 3m7dcnvtoa2naixmdc8m2ejxw6nd6vt 0 233574 1540056 2026-05-11T05:52:41Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Cheryl Day''' (amezaliwa mwaka 1961) ni mwokaji mikate na keki pamoja na mwandishiwa vyakula kutoka [[Marekani]] ambaye ni mmiliki wa Back in the Day Bakery mjini [[Savannah, Georgia|Savannah]], Georgia, na mwanzilishi mwenza wa Southern Restaurants for Racial Justice. Yeye ni mwandishi wa vitabu viwili vya mapishi vilivyokuwa maarufu sana, alivyoandika pamoja na mume wake Griff Day. Mwaka 2015 alikuwa miongoni mwa walioingia nusu fainali za Tuzo za Jam...' 1540056 wikitext text/x-wiki '''Cheryl Day''' (amezaliwa mwaka 1961) ni mwokaji mikate na keki pamoja na mwandishiwa vyakula kutoka [[Marekani]] ambaye ni mmiliki wa Back in the Day Bakery mjini [[Savannah, Georgia|Savannah]], Georgia, na mwanzilishi mwenza wa Southern Restaurants for Racial Justice. Yeye ni mwandishi wa vitabu viwili vya mapishi vilivyokuwa maarufu sana, alivyoandika pamoja na mume wake Griff Day. Mwaka 2015 alikuwa miongoni mwa walioingia nusu fainali za Tuzo za James Beard katika kipengele cha Mwokaji Bora (Outstanding Baker). == Wasifu == Day alizaliwa mwaka 1961.<ref>{{Cite news|last=Moskin|first=Julia|date=2020-07-21|title=When the Bake Sale Goes Global, Millions Are Raised to Fight Injustice|language=en-US|work=The New York Times|url=[https://www.nytimes.com/2020/07/21/dining/bake-sale-activism-racism.html|access-date=2022-01-23|issn=0362-4331}}](https://www.nytimes.com/2020/07/21/dining/bake-sale-activism-racism.html|access-date=2022-01-23|issn=0362-4331}})</ref> Bibi yake mkubwa wa kizazi cha pili, Hannah Queen Grubbs, alikuwa mpishi mtumwa wa vitamu (pastry chef) aliyejulikana kwa ustadi wake wa kuoka, hasa pai na mapambo ya keki (frosting).<ref name=":2">{{Cite web|date=March 9, 2021|first=Keia|last=Mastrianni|title=Back in the Day Bakery Is Savannah's Sweetest Spot|url=[https://www.southernliving.com/travel/georgia/back-in-the-day-bakery-savannah|access-date=2022-01-23|website=Southern](https://www.southernliving.com/travel/georgia/back-in-the-day-bakery-savannah|access-date=2022-01-23|website=Southern) Living|language=en}}</ref> Day amesema kuwa historia hiyo ya kifamilia hufanya kazi yake ionekane kuwa na umuhimu mkubwa zaidi kwake. Alifundishwa kuoka na bibi yake wakati wa likizo za majira ya joto alizokuwa akikaa naye huko Alabama.<ref name=":0" /> Mwaka 2002 alianzisha Back in the Day Bakery, na kufikia mwaka 2020 alikuwa akiendesha biashara hiyo pamoja na mume wake, Griff.<ref name=":0">{{Cite web|last=Endolyn|first=Osayi|date=2015-04-30|title=Back in the Day bakery owners talk new cookbook at Atlanta events|url=[https://www.atlantamagazine.com/dining-news/back-in-the-day-bakery-owners-talk-new-cookbook-at-atlanta-events/|access-date=2022-01-23|website=Atlanta](https://www.atlantamagazine.com/dining-news/back-in-the-day-bakery-owners-talk-new-cookbook-at-atlanta-events/|access-date=2022-01-23|website=Atlanta) Magazine|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1961|}} [[Jamii:Wanawake wa Marekani]] ggvg1f2m39lc103wue5afcdomtxl5v6 0 233575 1540057 2026-05-11T05:54:54Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myriam Merlet''' (14 Oktoba 1956 – 12 Januari 2010) alikuwa mwanaharakati wa kisiasa, msomi na mchumi kutoka nchini [[Haiti]] ambaye alifanya kama Kiongozi wa Watumishi katika [[Wizara ya Masuala ya Jinsia na Haki za Wanawake]] ya Haiti (''Ministère à la Condition Féminine et aux Droits des Femmes'' - MCFDF) kuanzia mwaka 2006 hadi 2008.<ref name="OREGAND-Obit-2010">{{cite news|title=Myriam Merlet (1956-2010)|url=[http://www.oregand.ca/veille/2010/...' 1540057 wikitext text/x-wiki '''Myriam Merlet''' (14 Oktoba 1956 – 12 Januari 2010) alikuwa mwanaharakati wa kisiasa, msomi na mchumi kutoka nchini [[Haiti]] ambaye alifanya kama Kiongozi wa Watumishi katika [[Wizara ya Masuala ya Jinsia na Haki za Wanawake]] ya Haiti (''Ministère à la Condition Féminine et aux Droits des Femmes'' - MCFDF) kuanzia mwaka 2006 hadi 2008.<ref name="OREGAND-Obit-2010">{{cite news|title=Myriam Merlet (1956-2010)|url=[http://www.oregand.ca/veille/2010/01/myriam-merlet.html|access-date=13](http://www.oregand.ca/veille/2010/01/myriam-merlet.html|access-date=13) Agosti 2016|work=Observatoire sur le développement régional et l'analyse différenciée selon les sexes (ORÉGAND)|date=21 Januari 2010}}</ref><ref name="CNN-Mourn3HaitianLeaders-2010">{{cite web|last1=Ravitz|first1=Jessica|title=Women's movement mourns death of 3 Haitian leaders|url=[http://www.cnn.com/2010/LIVING/01/20/haitian.womens.movement.mourns/?hpt=Sbin|website=CNN|date=25](http://www.cnn.com/2010/LIVING/01/20/haitian.womens.movement.mourns/?hpt=Sbin|website=CNN|date=25) Januari 2010|access-date=12 Januari 2016}}</ref> Moja ya maeneo makuu aliyoyapa kipaumbele katika kazi yake ni eneo la ubakaji na desturi ya ubakaji vilivyotumika kama silaha ya kisiasa nchini Haiti, ambapo ubakaji haukutambuliwa rasmi kama kosa la jinai hadi mwaka 2005.<ref>{{cite web|author=Mar|url=[https://mongoosechronicles.blogspot.com/2010/01/myriam-merlet.html|title=The](https://mongoosechronicles.blogspot.com/2010/01/myriam-merlet.html|title=The) Mongoose Chronicles|publisher=Mongoose Chronicles|date=15 Januari 2010|access-date=12 Aprili 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|2010}} [[Jamii:Wanaharakati wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] h1xejvpmssvbimdr0fc7bvpgt28pxzu 0 233576 1540058 2026-05-11T05:55:32Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Elizabeth Falkner''' (amezaliwa 1966) ni [[Marekani|Mmarekani]] [[mpishi]] na mmiliki wa mikahawa. Ameonekana kama mshiriki na jaji katika mashindano ya upishi ya televisheni ya aina ya reality show, na pia ni mmoja wa washiriki wa kipindi cha televisheni cha ''Top Chef''. == Maisha ya awali na elimu == Elizabeth Falkner alizaliwa mwaka 1966 katika [[San Francisco]], California, na kulelewa Kusini mwa California.<ref>{{Cite web |title=Falkner, Elizabet...' 1540058 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Falkner''' (amezaliwa 1966) ni [[Marekani|Mmarekani]] [[mpishi]] na mmiliki wa mikahawa. Ameonekana kama mshiriki na jaji katika mashindano ya upishi ya televisheni ya aina ya reality show, na pia ni mmoja wa washiriki wa kipindi cha televisheni cha ''Top Chef''. == Maisha ya awali na elimu == Elizabeth Falkner alizaliwa mwaka 1966 katika [[San Francisco]], California, na kulelewa Kusini mwa California.<ref>{{Cite web |title=Falkner, Elizabeth, 1966- |url=[https://id.loc.gov/authorities/names/no2021054332.html](https://id.loc.gov/authorities/names/no2021054332.html) |website=LOC |publisher=The Library of Congress}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Lucchesi |first=Paolo |date=2012-06-03 |title=Citizen Cake's Elizabeth Falkner leaving for N.Y. |url=[https://www.sfgate.com/restaurants/article/Citizen-Cake-s-Elizabeth-Falkner-leaving-for-N-Y-3603021.php](https://www.sfgate.com/restaurants/article/Citizen-Cake-s-Elizabeth-Falkner-leaving-for-N-Y-3603021.php) |access-date=2022-04-10 |website=SFGATE |language=en-US}}</ref> Baba yake alikuwa profesa wa sanaa.<ref name=":0" /> Falkner alihitimu kutoka San Francisco Art Institute mwaka 1989 akiwa na shahada ya BFA (Bachelor of Fine Arts).<ref name=":0" /> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1966|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] e1ni3vjz48bnbsuexgorfpatvtibj0p 0 233577 1540059 2026-05-11T05:58:31Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ann Valérie Timothée Milfort''' ({{IPA|fr|an valeʁi timɔte milfɔʁ}}; alizaliwa mwaka 1973 huko nchini [[Ubelgiji]]) ni kiongozi wa wafanyakazi wa baraza la mawaziri nchini [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-martelly|title=Haïti-politique](http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-marte...' 1540059 wikitext text/x-wiki '''Ann Valérie Timothée Milfort''' ({{IPA|fr|an valeʁi timɔte milfɔʁ}}; alizaliwa mwaka 1973 huko nchini [[Ubelgiji]]) ni kiongozi wa wafanyakazi wa baraza la mawaziri nchini [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-martelly|title=Haïti-politique](http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-martelly|title=Haïti-politique) : une femme chef de cabinet du président Martelly|publisher=Haiti Press Network|access-date=30 Novemba 2015|archive-date=28 Aprili 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190428104811/http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-martelly|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20190428104811/http://hpnhaiti.com/site/index.php/politique/6267-haiti-politique-une-femme-chef-de-cabinet-du-president-martelly|url-status=dead}})</ref> Pia ni rais wa sasa wa [[Parti Haïtien Tèt Kale]] (PHTK).<ref>{{cite web|title=Parti haïtien Tèt Kale, le pouvoir se dote d'un 'chapeau légal'|work=Le Nouvelliste|date=16 Agosti 2012|author=Roberson Alphonse|url=[http://www.lenouvelliste.com/print.php?newsid=108116|access-date=30](http://www.lenouvelliste.com/print.php?newsid=108116|access-date=30) Novemba 2015|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120823094218/http://lenouvelliste.com/print.php?newsid=108116|archive-date=23](https://web.archive.org/web/20120823094218/http://lenouvelliste.com/print.php?newsid=108116|archive-date=23) Agosti 2012}}</ref><ref name="ayitinews.com20120817">{{cite web|language=fr|url=[http://ayitinews.com/tet-kale-est-desormais-un-parti-politique/|title='Tèt](http://ayitinews.com/tet-kale-est-desormais-un-parti-politique/|title='Tèt) Kale' est désormais un parti politique|date=17 Agosti 2012|work=Ayiti News|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20151208065009/http://ayitinews.com/tet-kale-est-desormais-un-parti-politique/|archive-date=8](https://web.archive.org/web/20151208065009/http://ayitinews.com/tet-kale-est-desormais-un-parti-politique/|archive-date=8) Desemba 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.vday.org/anniversary-events/superlove/bios/milfort|title=D'après](http://www.vday.org/anniversary-events/superlove/bios/milfort|title=D'après) Vday.org|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20141129051306/http://www.vday.org/anniversary-events/superlove/bios/milfort|archive-date=29](https://web.archive.org/web/20141129051306/http://www.vday.org/anniversary-events/superlove/bios/milfort|archive-date=29) Novemba 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1973|}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] f9wi9qnuyhyjbkd4flsl7gk61tm6skp 0 233578 1540060 2026-05-11T05:58:42Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gale Gand''' ni mpishi wa vitamu mwenye makazi yake mjini [[Chicago]], [[Marekani]]. Pia ni mwandishi wa vitabu vya mapishi, mtu wa televisheni, na mshindi wa Tuzo ya James Beard Foundation ya mwaka 2001 katika kipengele cha Mpishi Bora wa Vitamu (Outstanding Pastry Chef). Gand alikuwa mtangazaji wa kipindi cha Food Network kiitwacho ''Sweet Dreams''.<ref>[[http://www.huffingtonpost.com/gale-gand](http://www.huffingtonpost.com/gale-gand) Gale Gand's Bi...' 1540060 wikitext text/x-wiki '''Gale Gand''' ni mpishi wa vitamu mwenye makazi yake mjini [[Chicago]], [[Marekani]]. Pia ni mwandishi wa vitabu vya mapishi, mtu wa televisheni, na mshindi wa Tuzo ya James Beard Foundation ya mwaka 2001 katika kipengele cha Mpishi Bora wa Vitamu (Outstanding Pastry Chef). Gand alikuwa mtangazaji wa kipindi cha Food Network kiitwacho ''Sweet Dreams''.<ref>[[http://www.huffingtonpost.com/gale-gand](http://www.huffingtonpost.com/gale-gand) Gale Gand's Biography on the Huffington Post]</ref> Pia alikuwa Mpishi Mkazi (Chef-in-Residence) katika Elawa Farm huko Lake Forest, Illinois. Yeye ni mshirika na alikuwa mpishi mkuu mwanzilishi wa vitamu katika Tru,<ref>[[http://chicago.metromix.com/restaurants/review/review-tru/163495/content](http://chicago.metromix.com/restaurants/review/review-tru/163495/content) Review: Tru]</ref> mgahawa wa kisasa wa hadhi ya juu uliokuwa ukihusishwa na Lettuce Entertain You Enterprises. Gand na washirika wake wa Tru walishinda Tuzo ya James Beard Foundation ya mwaka 2007 katika kipengele cha Huduma Bora. Pia aliandika blogu kwa ajili ya ''Huffington Post'',<ref>[[http://www.huffingtonpost.com/gale-gand/real-pastry-the-places-so_b_153301.html](http://www.huffingtonpost.com/gale-gand/real-pastry-the-places-so_b_153301.html) Huffington Post]</ref> alikuwa mshiriki katika kipindi cha Iron Chef America katika msimu wa 2006–2007,<ref>List of Iron Chef America Episodes</ref> na alikuwa jaji katika kipindi cha Bravo cha Top Chef mwaka 2008 katika sehemu iliyoitwa ''Wedding Wars''.<ref>Top Chef (season 4)#Episode 9: Wedding Wars|Top Chef (season 4)</ref> Gand pia alionekana katika kipindi cha televisheni cha [[Great Chefs]].<ref>[[https://archive.today/20130125082023/http://www.greatchefs.com/?page_id=547](https://archive.today/20130125082023/http://www.greatchefs.com/?page_id=547) Great Chefs The Women]</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] 2r2al6ildhsgxdzvu69k4oq9dlcfu7q 0 233579 1540061 2026-05-11T06:01:36Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maryse Narcisse''' (alizaliwa mwaka 1958) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]].<ref name="hpnhaiti.com">{{cite web|language=fr|url=[http://www.hpnhaiti.com/site/index.php/elections/17123-haiti-elections-profil-du-candidat-a-la-presidence-maryse-narcisse|title=Maryse](http://www.hpnhaiti.com/site/index.php/elections/17123-haiti-elections-profil-du-candidat-a-la-presidence-maryse-narcisse|title=Maryse) Narcisse|website=Haiti Press Network|access-date=...' 1540061 wikitext text/x-wiki '''Maryse Narcisse''' (alizaliwa mwaka 1958) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]].<ref name="hpnhaiti.com">{{cite web|language=fr|url=[http://www.hpnhaiti.com/site/index.php/elections/17123-haiti-elections-profil-du-candidat-a-la-presidence-maryse-narcisse|title=Maryse](http://www.hpnhaiti.com/site/index.php/elections/17123-haiti-elections-profil-du-candidat-a-la-presidence-maryse-narcisse|title=Maryse) Narcisse|website=Haiti Press Network|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alikuwa mgombea katika uchaguzi wa urais wa Haiti wa mwaka [[Uchaguzi wa urais wa Haiti wa 2015|2015]] na [[Uchaguzi wa urais wa Haiti wa Novemba 2016|2016]] kupitia chama cha [[Fanmi Lavalas]].<ref name="rfi.fr20151001">{{cite web|language=fr|url=[https://www.rfi.fr/ameriques/20151001-haiti-jean-bertrand-aristide-lavalas-maryse-narcisse-scrutin-presidentiel|title=Haïti](https://www.rfi.fr/ameriques/20151001-haiti-jean-bertrand-aristide-lavalas-maryse-narcisse-scrutin-presidentiel|title=Haïti): Jean-Bertrand Aristide appelle à voter Maryse Narcisse|date=1 Oktoba 2015|access-date=22 Oktoba 2015|website=RFI}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1958|}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] 9gdmq5n7yavv49ewfr4ofiflau59pkb 0 233580 1540062 2026-05-11T06:03:45Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Carine Goren''' ( alizaliwa mwaka 1974) ni Mpishi wa vitindamlo (pastry chef) kutoka [[Israeli]], mwandishi wa vitabu vya mapishi vilivyouza sana, na mtu wa televisheni. Alianza kazi yake ya upishi akiwa na umri wa miaka 26 kama mwandishi na mhariri wa mapishi katika jarida la chakula la Israel liitwalo ''Al Hashulchan'' (yaani “Kwenye Meza”). Mwaka 2006 alichapisha kitabu chake cha kwanza cha mapishi ya vitamu kiitwacho ''Sweet Secrets''. Kufikia...' 1540062 wikitext text/x-wiki '''Carine Goren''' ( alizaliwa mwaka 1974) ni Mpishi wa vitindamlo (pastry chef) kutoka [[Israeli]], mwandishi wa vitabu vya mapishi vilivyouza sana, na mtu wa televisheni. Alianza kazi yake ya upishi akiwa na umri wa miaka 26 kama mwandishi na mhariri wa mapishi katika jarida la chakula la Israel liitwalo ''Al Hashulchan'' (yaani “Kwenye Meza”). Mwaka 2006 alichapisha kitabu chake cha kwanza cha mapishi ya vitamu kiitwacho ''Sweet Secrets''. Kufikia mwaka 2016 alikuwa amechapisha jumla ya vitabu vitano vya mapishi, likiwemo moja la watoto. Pia ana kipindi chake cha televisheni cha upishi cha kuoka keki kinachoitwa ''Sweet Secrets''. Mwaka 2016 alikua jaji katika kipindi kipya cha uhalisia cha Israel kiitwacho ''Bake-Off Israel''. Alikuwa mtu aliyesomewa zaidi kwenye Google nchini Israel mwaka 2015.<ref>{{cite web |url=[https://labs.time.com/story/see-the-most-googled-person-in-each-country-in-2015/|title=See](https://labs.time.com/story/see-the-most-googled-person-in-each-country-in-2015/|title=See) the Most Googled Person in Each Country in 2015|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|first=Megan|last=McCluskey|date=30 Desemba 2015|access-date=22 Novemba 2016}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Israeli]] elvckhjl7rrpuilzt6rgbjnyz6yet4q 0 233581 1540063 2026-05-11T06:05:01Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michèle Duvivier Pierre-Louis''' ({{IPA|fr|miʃɛl pjɛʁ lwi}}; alizaliwa tarehe 5 Oktoba 1947) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]] ambaye alikuwa [[Waziri Mkuu wa Haiti]] kuanzia Septemba 2008 hadi Novemba 2009.<ref>{{cite web|url=[http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|title=Preval](http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|title=Preval)...' 1540063 wikitext text/x-wiki '''Michèle Duvivier Pierre-Louis''' ({{IPA|fr|miʃɛl pjɛʁ lwi}}; alizaliwa tarehe 5 Oktoba 1947) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]] ambaye alikuwa [[Waziri Mkuu wa Haiti]] kuanzia Septemba 2008 hadi Novemba 2009.<ref>{{cite web|url=[http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|title=Preval](http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|title=Preval) nominates Michele Pierre-Louis for Prime Minister|website=Haiti Analysis|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20081203010121/http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|archive-date=3](https://web.archive.org/web/20081203010121/http://www.haitianalysis.com/2008/7/2/preval-nominates-michele-pierre-louis-for-prime-minister|archive-date=3) Desemba 2008}}</ref><ref name="Preval">{{cite web|url=[http://afp.google.com/article/ALeqM5jBrxIyAASYKNrbuTDHLN0Xcm7wSA|title=Haitian](http://afp.google.com/article/ALeqM5jBrxIyAASYKNrbuTDHLN0Xcm7wSA|title=Haitian) president Preval names a new prime minister|publisher=AFP|date=23 Juni 2008|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20080703225048/http://afp.google.com/article/ALeqM5jBrxIyAASYKNrbuTDHLN0Xcm7wSA|archive-date=3](https://web.archive.org/web/20080703225048/http://afp.google.com/article/ALeqM5jBrxIyAASYKNrbuTDHLN0Xcm7wSA|archive-date=3) Julai 2008}}</ref> Alikuwa mwanamke wa pili kuwa Waziri Mkuu wa nchini Haiti,<ref name="Ratify">{{cite web|url=[http://ap.google.com/article/ALeqM5grULsXQJWoWboAIQfzc3juYgfiKQD9293GO00|title=Haiti](http://ap.google.com/article/ALeqM5grULsXQJWoWboAIQfzc3juYgfiKQD9293GO00|title=Haiti) lawmakers ratify 2nd female prime minister|publisher=Associated Press|date=31 Julai 2008|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20080818200727/http://ap.google.com/article/ALeqM5grULsXQJWoWboAIQfzc3juYgfiKQD9293GO00|archive-date=18](https://web.archive.org/web/20080818200727/http://ap.google.com/article/ALeqM5grULsXQJWoWboAIQfzc3juYgfiKQD9293GO00|archive-date=18) Agosti 2008}}</ref> baada ya [[Claudette Werleigh]] aliyeshika wadhifa huo kuanzia mwaka 1995 hadi 1996.<ref>{{cite book|last=Skard|first=Torild|title=Women of Power - Half a Century of Female Presidents and Prime Ministers Worldwide|publisher=Policy Press|location=Bristol|year=2014|isbn=978-1-44731-578-0}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1947|}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] akvjnfcg7hnmz0qalkr2kdfx3vvzop3 0 233582 1540064 2026-05-11T06:05:07Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540064 wikitext text/x-wiki '''Komba Claudius Gbamanja''' (1925 - 2009) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] kutoka chama cha upinzani cha Sierra Leone People's Party (SLPP). Alikuwa mbunge wa Bunge la Sierra Leone akiwakilisha Wilaya ya Kono. Alikuwa mwanachama wa kabila la Kono. == <ref>{{Cite web|title=Hon K. C. Gbamanja: The passing of a great Kono leader – Sierra Express Media|url=https://sierraexpressmedia.com/?p=1867|work=sierraexpressmedia.com|accessdate=2026-05-11|language=en-GB}}</ref>Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2009]] [[Jamii:Waliozaliwa 1925]] o5f66jxdyx8rj4dgb8wju44rufhvlac 0 233583 1540065 2026-05-11T06:08:04Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jeffrey Adam “Duff” Goldman''' (amezaliwa 17 Desemba 1974) ni [[Marekani|Mmarekani]] mfanyabiashara, mpishi wa vitindamlo (pastry chef), mtu wa televisheni, na mwandishi. Yeye ni mpishi mkuu mtendaji wa duka la keki la Charm City Cakes lililopo [[Baltimore]], ambalo lilionyeshwa katika kipindi cha reality cha Food Network kiitwacho ''Ace of Cakes''. Pia ni mpishi mkuu mtendaji wa Charm City Cakes West iliyopo [[Los Angeles]], ambayo ilionekana kati...' 1540065 wikitext text/x-wiki '''Jeffrey Adam “Duff” Goldman''' (amezaliwa 17 Desemba 1974) ni [[Marekani|Mmarekani]] mfanyabiashara, mpishi wa vitindamlo (pastry chef), mtu wa televisheni, na mwandishi. Yeye ni mpishi mkuu mtendaji wa duka la keki la Charm City Cakes lililopo [[Baltimore]], ambalo lilionyeshwa katika kipindi cha reality cha Food Network kiitwacho ''Ace of Cakes''. Pia ni mpishi mkuu mtendaji wa Charm City Cakes West iliyopo [[Los Angeles]], ambayo ilionekana katika vipindi vya Food Network kama ''Duff Till Dawn'' na mfululizo wa ''Cake Masters''.<ref name="BaltBizJourn">Julekha Dash. "[[http://baltimore.bizjournals.com/baltimore/stories/2004/05/24/smallb1.html](http://baltimore.bizjournals.com/baltimore/stories/2004/05/24/smallb1.html) Audacity brings chef sweet success]", ''Baltimore Business Journal''. Accessed January 20, 2007.</ref> Kazi yake pia imeonekana katika vipindi mbalimbali vya televisheni, ikiwa ni pamoja na ''Food Network Challenge'', ''Iron Chef America'', ''Oprah'', ''The Tonight Show with Jay Leno'', ''Man v. Food'', ''Buddy vs. Duff'', ''Duff Takes the Cake'', na ''Duff's Fun Bake Time''. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] neis7ad7jzqv69cv65t5sfd1b1z7vjg 0 233584 1540066 2026-05-11T06:08:32Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540066 wikitext text/x-wiki '''Ambrose Patrick Genda''' (20 Aprili 1927 – 2002) alikuwa mwanasiasa wa [[Sierra Leone]].<ref>{{Citation|last=TIME|title=Sierra Leone: End of the Exception|url=https://time.com/archive/6874159/sierra-leone-end-of-the-exception/|work=TIME|language=en|access-date=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RAjAnZwNxhcC&q=david%2520lansana&pg=PA41|title=Democracy by Force?: A Study of International Military Intervention in the Civil War in Sierra Leone from 1991-2000|last=Bundu|first=Abass|date=2001|publisher=Universal-Publishers|isbn=978-1-58112-698-3|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> mvccb9d75df842dxi7ki238oa4wio3v 0 233585 1540067 2026-05-11T06:08:36Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dithny Joan Raton''' (alizaliwa tarehe mnamo 10 Septemba 1974)<ref name="Nou">{{cite web|url=[https://lenouvelliste.com/article/155602/dithny-joan-raton-nouvelle-ministre-de-la-culture|title=Dithny](https://lenouvelliste.com/article/155602/dithny-joan-raton-nouvelle-ministre-de-la-culture|title=Dithny) Joan Raton, nouvelle ministre de la Culture|website=Le Nouvelliste|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]] ambaye aliwah...' 1540067 wikitext text/x-wiki '''Dithny Joan Raton''' (alizaliwa tarehe mnamo 10 Septemba 1974)<ref name="Nou">{{cite web|url=[https://lenouvelliste.com/article/155602/dithny-joan-raton-nouvelle-ministre-de-la-culture|title=Dithny](https://lenouvelliste.com/article/155602/dithny-joan-raton-nouvelle-ministre-de-la-culture|title=Dithny) Joan Raton, nouvelle ministre de la Culture|website=Le Nouvelliste|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Haiti]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Utamaduni katika [[Baraza la Mawaziri la Haiti]] kuanzia mwaka 2015 hadi 2017. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] 8z0kql08bm0znxne0gd8s68vhm7ta0h 0 233586 1540068 2026-05-11T06:10:17Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shayne Greenman''' (amezaliwa 11 Januari 1969 mjini Benalla,<ref>{{cite web|url=[http://www.benalla.vic.gov.au/|title=Benalla](http://www.benalla.vic.gov.au/|title=Benalla) Rural City Home Page|publisher=|accessdate=16 Desemba 2014}}</ref> Victoria, Australia) ni mwokaji wa sanaa (artisan baker), fundi wa mapambo ya sukari (sugar craftsman), na msanii wa sanaa ya upishi (culinary artist) kutoka [[Australia]].<ref>{{cite web|url=[http://shaynegreenman.co...' 1540068 wikitext text/x-wiki '''Shayne Greenman''' (amezaliwa 11 Januari 1969 mjini Benalla,<ref>{{cite web|url=[http://www.benalla.vic.gov.au/|title=Benalla](http://www.benalla.vic.gov.au/|title=Benalla) Rural City Home Page|publisher=|accessdate=16 Desemba 2014}}</ref> Victoria, Australia) ni mwokaji wa sanaa (artisan baker), fundi wa mapambo ya sukari (sugar craftsman), na msanii wa sanaa ya upishi (culinary artist) kutoka [[Australia]].<ref>{{cite web|url=[http://shaynegreenman.com/|title=Shayne](http://shaynegreenman.com/|title=Shayne) Greenman|accessdate=16 Desemba 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1969|}} [[Jamii:Watu wa Australia]] 9gwvwdkopvc02yukruen1utj5zy7zz0 0 233587 1540069 2026-05-11T06:12:59Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gérandale Télusma''' (alizaliwa mnamo tarehe 27 Oktoba 1972 – 20 Desemba 2010) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa wa kuotka nchini [[Haiti]] ambaye alifanya kazi katika [[Baraza la Manaibu la Haiti]] kuanzia mwaka 2006 hadi alipofariki mwaka 2010. Alikuwa mwanachama wa chama cha [[Christian Movement for a New Haiti]] na aliwakilisha eneo la [[Gros-Morne, Haiti|Gros Morne]] bungeni. Katika kipindi chake cha uongozi, Télusma alihusika kwa kiasi kikub...' 1540069 wikitext text/x-wiki '''Gérandale Télusma''' (alizaliwa mnamo tarehe 27 Oktoba 1972 – 20 Desemba 2010) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa wa kuotka nchini [[Haiti]] ambaye alifanya kazi katika [[Baraza la Manaibu la Haiti]] kuanzia mwaka 2006 hadi alipofariki mwaka 2010. Alikuwa mwanachama wa chama cha [[Christian Movement for a New Haiti]] na aliwakilisha eneo la [[Gros-Morne, Haiti|Gros Morne]] bungeni. Katika kipindi chake cha uongozi, Télusma alihusika kwa kiasi kikubwa katika juhudi za kuongeza [[kima cha chini cha mshahara]] nchini Haiti, na alizingatiwa kuwa miongoni mwa watetezi mashuhuri wa haki za wanawake nchini humo. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1972|2010}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] qfmx6u7btik0t9sdc08s4xfluxsjg7j 1540272 1540069 2026-05-11T11:38:11Z Riccardo Riccioni 452 1540272 wikitext text/x-wiki '''Gérandale Télusma''' (27 Oktoba 1972 – 20 Desemba 2010) alikuwa mwanasheria na mwanasiasa wa nchini [[Haiti]] ambaye alifanya kazi katika [[Baraza la Manaibu la Haiti]] kuanzia mwaka 2006 hadi alipofariki mwaka 2010. Alikuwa mwanachama wa chama cha [[Christian Movement for a New Haiti]] na aliwakilisha eneo la [[Gros-Morne, Haiti|Gros Morne]] bungeni. Katika kipindi chake cha uongozi, Télusma alihusika kwa kiasi kikubwa katika juhudi za kuongeza [[kima cha chini cha mshahara]] nchini Haiti, na alizingatiwa kuwa miongoni mwa watetezi mashuhuri wa haki za wanawake nchini humo. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1972|2010}} [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] 4pt1bog8miaa7qzlw7fvy0hfaz13l0o 0 233588 1540070 2026-05-11T06:13:24Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540070 wikitext text/x-wiki '''Herbert''' '''George'''-'''Williams''' ni mwanasiasa wa Sierra Leone na aliyekuwa meya wa Freetown. Anatoka chama cha kisiasa cha All People's Congress (APC). Mnamo Januari 17, 2008, George-Williams alichukua nafasi ya meya aliyeng'olewa madarakani, Winstanley Bankole Johnson.<ref>{{Cite web|title=Herbert George-Williams is the new Mayor of Freetown in Sierra Leone: Sierra Leone News|url=http://news.sl/drwebsite/exec/view.cgi?archive=5&num=7410|work=news.sl|accessdate=2026-05-11|author=Sylvia Blyden}}</ref> Kama ilivyokuwa kwa Johnson, George-Williams {{Mbegu-mwanasiasa}} pia ni wa kabila la Krio (''Creole''). Aliondolewa madarakani kwa tuhuma mbalimbali za ufisadi, lakini katika kesi iliyofuata, karibu tuhuma zote zilitupiliwa mbali. == Marejeo == <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] a1i2l7vequpwjr639vcwehinbgyunfc 0 233589 1540071 2026-05-11T06:13:52Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Cédric Grolet''' (amezaliwa 28 Agosti 1985, Firminy, [[Ufaransa]]) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mpishi mkuu wa vitindamlo katika hoteli ya Le Meurice iliyopo Paris, ambayo ni sehemu ya kundi la hoteli la Dorchester Collection. Grolet anajulikana kwa mtindo wake wa vitindamlo vinavyozingatia matunda na uundaji upya wa desserts za jadi za Kifaransa. Ameshajipatia umaarufu kwa kutengeneza vitindamlo vinavyofanana s...' 1540071 wikitext text/x-wiki '''Cédric Grolet''' (amezaliwa 28 Agosti 1985, Firminy, [[Ufaransa]]) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mpishi mkuu wa vitindamlo katika hoteli ya Le Meurice iliyopo Paris, ambayo ni sehemu ya kundi la hoteli la Dorchester Collection. Grolet anajulikana kwa mtindo wake wa vitindamlo vinavyozingatia matunda na uundaji upya wa desserts za jadi za Kifaransa. Ameshajipatia umaarufu kwa kutengeneza vitindamlo vinavyofanana sana na matunda halisi ambayo vinatokana nayo.<ref>{{cite news|url=[https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/my-life-in-food-c-dric-grolet-pastry-chef-8916504.html|title=My](https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/my-life-in-food-c-dric-grolet-pastry-chef-8916504.html|title=My) life in food: Cédric Grolet, pastry chef|website=Independent.co.uk|accessdate=1 June 2018}}</ref><ref name="bloomberg.com">{{cite web|url=[https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-01/cedric-grolet-is-breaking-the-rules-of-french-dessert|title=Paris](https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-12-01/cedric-grolet-is-breaking-the-rules-of-french-dessert|title=Paris) Pastry Chefs Are Bucking Tradition to Unforgettable Effect|date=1 December 2017|website=Bloomberg.com|accessdate=1 June 2018|via=[www.bloomberg.com](http://www.bloomberg.com)}}</ref> Ili kufanikisha muonekano huo, hutumia ganda jembamba la chokoleti nyeupe na kupaka rangi kwa njia ya airbrush ili kuiga umbo na muonekano wa matunda kama limao, tufaha na tini. Pia ameandika kitabu cha mapishi kiitwacho ''Fruits'', kinachoeleza mbinu zake za vitindamlo vinavyotokana na matunda.<ref>{{cite web|url=[https://www.vogue.com/article/cedric-grolet-fruit-pastries-instagram|title=Surreal](https://www.vogue.com/article/cedric-grolet-fruit-pastries-instagram|title=Surreal) Fruit Pastries Have Made This Chef an Instagram Star|website=Vogue.com|date=18 October 2017 |accessdate=1 June 2018}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1985|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] 9gnvwv0og2y61zilsgu0sn4cccf4bwa 0 233590 1540072 2026-05-11T06:16:22Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stéphanie Balmir Villedrouin''' ({{IPA|fr|stefani balmiʁ vildʁwɛ̃}}; alizaliwa mnamo tarehe 29 Machi 1982) ni mfanyabiashara wa kutoka nchini Haiti ambaye aliwahi kufanya kazi kama Waziri wa Utalii wa [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[https://lenouvelliste.com/article/109624/stephanie-balmir-villedrouin-nouvelle-ministre-du-tourisme|title=Stéphanie](https://lenouvelliste.com/article/109624/stephanie-balmir-villedrouin-nouvelle-ministre-du-tourisme|ti...' 1540072 wikitext text/x-wiki '''Stéphanie Balmir Villedrouin''' ({{IPA|fr|stefani balmiʁ vildʁwɛ̃}}; alizaliwa mnamo tarehe 29 Machi 1982) ni mfanyabiashara wa kutoka nchini Haiti ambaye aliwahi kufanya kazi kama Waziri wa Utalii wa [[Haiti]].<ref>{{cite web|url=[https://lenouvelliste.com/article/109624/stephanie-balmir-villedrouin-nouvelle-ministre-du-tourisme|title=Stéphanie](https://lenouvelliste.com/article/109624/stephanie-balmir-villedrouin-nouvelle-ministre-du-tourisme|title=Stéphanie) Balmir Villedrouin nouvelle ministre du Tourisme|website=Le Nouvelliste|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1982|}} [[Jamii:Watu wa Haiti]] [[Jamii:Wanasiasa wa Haiti]] [[Jamii:Wanawake wa Haiti]] 55ilet32ujdkpmaztiwltx6rcmc2vt4 0 233591 1540073 2026-05-11T06:16:36Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Amaury Guichon''' (amezaliwa 15 Machi 1991)<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Amaury Guichon |url=[https://reportergourmet.com/en/chef/253-amaury-guichon](https://reportergourmet.com/en/chef/253-amaury-guichon) |access-date=2024-03-26 |website=reportergourmet.com |language=en}}</ref> ni Mpishi wa vitindamlo(pastry chef) na mtaalamu wa chokoleti (chocolatier) mwenye uraia wa [[Ufaransa]] na [[Uswisi]]. Anajulikana sana kwa ubunifu wake katika mapambo...' 1540073 wikitext text/x-wiki '''Amaury Guichon''' (amezaliwa 15 Machi 1991)<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Amaury Guichon |url=[https://reportergourmet.com/en/chef/253-amaury-guichon](https://reportergourmet.com/en/chef/253-amaury-guichon) |access-date=2024-03-26 |website=reportergourmet.com |language=en}}</ref> ni Mpishi wa vitindamlo(pastry chef) na mtaalamu wa chokoleti (chocolatier) mwenye uraia wa [[Ufaransa]] na [[Uswisi]]. Anajulikana sana kwa ubunifu wake katika mapambo ya keki na sanamu za chokoleti. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1991|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] ri2uqs9w8llx0nc6szxlmf7rc73usq7 0 233592 1540074 2026-05-11T06:19:30Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tariq Hanna''' alikuwa Mpishi Mkuu wa Vitindamlo (Executive Pastry Chef) na mshirika katika mgahawa wa vitindamlo wa Sucré uliopo [[New Orleans]], [[Louisiana]].<ref>''Newsweek'' | "Viva The New Big Easy" | [http://www.newsweek.com/2008/09/19/viva-the-new-big-easy.html](http://www.newsweek.com/2008/09/19/viva-the-new-big-easy.html)</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]]' 1540074 wikitext text/x-wiki '''Tariq Hanna''' alikuwa Mpishi Mkuu wa Vitindamlo (Executive Pastry Chef) na mshirika katika mgahawa wa vitindamlo wa Sucré uliopo [[New Orleans]], [[Louisiana]].<ref>''Newsweek'' | "Viva The New Big Easy" | [http://www.newsweek.com/2008/09/19/viva-the-new-big-easy.html](http://www.newsweek.com/2008/09/19/viva-the-new-big-easy.html)</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] a75v0ca9sqo4qhm9r1uosndrk1esywa 0 233593 1540075 2026-05-11T06:19:59Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540075 wikitext text/x-wiki '''Frank''' '''Kposowa''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Yeye ni mwanachama wa chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP) na ni mmoja wa wawakilishi katika Bunge la Sierra Leone kwa ajili ya Wilaya ya Bo, aliyemteuliwa mwaka 2007.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Web - 2002 Parliamentary Election Results|url=https://www.sierra-leone.org/elections2002b.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> pjlajnqswqhg7zjqcgl0uwi3ymwibk4 0 233594 1540076 2026-05-11T06:20:40Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tanya Chan''' ({{lang-zh|t=陳淑莊|link=no}}; alizaliwa mnamo tarehe 14 Septemba 1971) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Hong Kong]] ambaye aliwahi kuwa mjumbe wa [[Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong]] akiwakilisha eneo la [[Hong Kong Island (constituency)|Hong Kong Island]] kuanzia mwaka 2008 hadi 2012, na tena kuanzia mwaka 2016 hadi 2020. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa chama cha [[Civic Party]]. Chan wakati mwingine hujulikana kama “Zhou Xun...' 1540076 wikitext text/x-wiki '''Tanya Chan''' ({{lang-zh|t=陳淑莊|link=no}}; alizaliwa mnamo tarehe 14 Septemba 1971) ni mwanasiasa wa kutoka nchini [[Hong Kong]] ambaye aliwahi kuwa mjumbe wa [[Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong]] akiwakilisha eneo la [[Hong Kong Island (constituency)|Hong Kong Island]] kuanzia mwaka 2008 hadi 2012, na tena kuanzia mwaka 2016 hadi 2020. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa chama cha [[Civic Party]]. Chan wakati mwingine hujulikana kama “[[Zhou Xun]] wa Civic Party”.<ref name="NextMag">{{cite news|"Tanya Chan of the Civic Party"|Next Magazine|18 Januari 2007}}</ref> Mnamo tarehe 29 Septemba 2020, Chan alitangaza kuachana na siasa.<ref>{{cite news|url=[https://www.thestandard.com.hk/section-news/section/11/223454/Chan-says-heart-told-her-it's-time-to-quit-politics|title=Chan](https://www.thestandard.com.hk/section-news/section/11/223454/Chan-says-heart-told-her-it's-time-to-quit-politics|title=Chan) says heart told her it's time to quit politics|work=The Standard|date=30 Septemba 2020}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1971|}} [[Jamii:Watu wa Honk Kong]] [[Jamii:Wanasiasa wa Hong Kong]] [[Jamii:Wanawake wa Hong Kong]] 4wfr9mh5k58ov0st8oivkbmuhxxum64 0 233595 1540077 2026-05-11T06:21:58Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maida Heatter''' (7 Septemba 1916 – 6 Juni 2019) alikuwa Mpishi wa vitindamlo (pastry chef) na mwandishi wa vitabu vya mapishi kutoka [[Marekani]] aliyebobea katika uokaji (baking) na utengenezaji wa dessert. ==Maisha ya awali== Heatter alizaliwa katika [[Baldwin, Nassau County, New York|Baldwin, New York]], akiwa binti wa mtangazaji wa redio Gabriel Heatter na Saidie Heatter (née Hermalin).<ref>{{cite news|url = [https://www.nytimes.com/2019/06/07/...' 1540077 wikitext text/x-wiki '''Maida Heatter''' (7 Septemba 1916 – 6 Juni 2019) alikuwa Mpishi wa vitindamlo (pastry chef) na mwandishi wa vitabu vya mapishi kutoka [[Marekani]] aliyebobea katika uokaji (baking) na utengenezaji wa dessert. ==Maisha ya awali== Heatter alizaliwa katika [[Baldwin, Nassau County, New York|Baldwin, New York]], akiwa binti wa mtangazaji wa redio Gabriel Heatter na Saidie Heatter (née Hermalin).<ref>{{cite news|url = [https://www.nytimes.com/2019/06/07/obituaries/maida-heatter-dead.html|title](https://www.nytimes.com/2019/06/07/obituaries/maida-heatter-dead.html|title) = Maida Heatter, Cookbook Writer and the 'Queen of Cake,' Dies at 102|last = Genzlinger|first = Neil|date = June 7, 2019|accessdate = June 8, 2019|work = [[The New York Times]]}}</ref> Alisoma katika New York’s Pratt Institute, ambako alipata mafunzo ya usanifu wa mitindo (fashion design). Kisha alianza kazi kama mchoraji wa bidhaa (illustrator) katika biashara ya bidhaa, akahamia baadaye kwenye usanifu wa vito ([[jewellery]] design), na hatimaye akawa mpishi wa vitamu na mwalimu wa uokaji.<ref name=sav>{{citation |title=The Queen of Cake |first=Christy |last=Hobart |publisher=Saveur |url=[http://www.saveur.com/article.jsp?ID=4291&typeID=100](http://www.saveur.com/article.jsp?ID=4291&typeID=100) |access-date=2010-02-14 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20110613035951/http://www.saveur.com/article.jsp?ID=4291&typeID=100](https://web.archive.org/web/20110613035951/http://www.saveur.com/article.jsp?ID=4291&typeID=100) |archive-date=2011-06-13 |url-status=dead }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1916|2019}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] j610c4hsnjkx8o3kwnt13q7c4dzcypq 0 233596 1540078 2026-05-11T06:25:08Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pierre Hermé''' ({{IPA|fr|pjɛʁ ɛʁme}}; amezaliwa 20 Novemba 1961) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) na mtengeneza chokoleti (chocolatier). Alianza kazi yake akiwa na umri wa miaka 14 kama mwanafunzi wa Gaston Lenôtre. Jarida la ''Vogue'' lilimpa jina la “Picasso wa vitindamlo”, na mwaka 2016 alitunukiwa hadhi ya Mpishi Bora wa Vitindamlo Duniani na The World's 50 Best Restaurants.<ref>{{Cite news|url=[https://www.lep...' 1540078 wikitext text/x-wiki '''Pierre Hermé''' ({{IPA|fr|pjɛʁ ɛʁme}}; amezaliwa 20 Novemba 1961) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) na mtengeneza chokoleti (chocolatier). Alianza kazi yake akiwa na umri wa miaka 14 kama mwanafunzi wa Gaston Lenôtre. Jarida la ''Vogue'' lilimpa jina la “Picasso wa vitindamlo”, na mwaka 2016 alitunukiwa hadhi ya Mpishi Bora wa Vitindamlo Duniani na The World's 50 Best Restaurants.<ref>{{Cite news|url=[https://www.lepoint.fr/gastronomie/pierre-herme-sacre-meilleur-patissier-du-monde-14-06-2016-2046470_82.php|title=Pierre](https://www.lepoint.fr/gastronomie/pierre-herme-sacre-meilleur-patissier-du-monde-14-06-2016-2046470_82.php|title=Pierre) Hermé sacré "meilleur pâtissier du monde"|date=2016-06-14|newspaper=Le Point|language=fr-FR|access-date=2016-11-24}}</ref> Pia aliorodheshwa kama Mfaransa wa nne mwenye ushawishi mkubwa zaidi duniani na jarida la ''Vanity Fair''.<ref>{{Cite news|url=[https://www.vanityfair.fr/actualites/pouvoir/diaporama/les-50-francais-les-plus-influents-du-monde-2016/38807#4-pierre-herme-patissier-55-ans|title=Les](https://www.vanityfair.fr/actualites/pouvoir/diaporama/les-50-francais-les-plus-influents-du-monde-2016/38807#4-pierre-herme-patissier-55-ans|title=Les) 50 Français les plus influents du monde|newspaper=Vanity Fair|access-date=2016-11-24}}</ref> Mwaka 1998, Hermé alianzisha chapa yake mwenyewe pamoja na Charles Znaty. Ameandika au kushiriki kuandika zaidi ya vitabu 40. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1961|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] kzfurm6b1y9dsxi74mc5yebsqwsdu9o 0 233597 1540079 2026-05-11T06:25:09Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540079 wikitext text/x-wiki '''Augustine Kortu''' (aliyezaliwa mjini Kailahun, Wilaya ya Kailahun) ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa mwenyekiti wa Baraza la Wilaya ya Kailahun na meya wa Kailahun hadi Julai 2008. Yeye ni mwanachama wa kabila la Kissi.<ref>{{Cite web|title=The New People Newspaper Online|url=http://thenewpeople.com/080623williamsmith.htm|work=thenewpeople.com|accessdate=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=Awoko Newspaper -|url=https://awoko.org/|work=Awoko Newspaper|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] fjj6728lcrirjk1untnbqw9gywwfaio 0 233598 1540080 2026-05-11T06:25:58Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ann Chiang Lai-wan''' ({{zh|t=蔣麗芸}}; alizaliwa mnamo tarehe 16 Mei 1955)<ref>{{cite web|url=[https://www.facebook.com/annchianghk/about|title=Ann](https://www.facebook.com/annchianghk/about|title=Ann) Chiang Lai-wan|website=Facebook|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwenyekiti wa C&L Holdings na mwanasiasa wa zamani wa Hong Kong aliyekuwa mwanachama wa [[Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong]] akiwa upande unaounga mkono Beijing. Yeye ni mtoto wa...' 1540080 wikitext text/x-wiki '''Ann Chiang Lai-wan''' ({{zh|t=蔣麗芸}}; alizaliwa mnamo tarehe 16 Mei 1955)<ref>{{cite web|url=[https://www.facebook.com/annchianghk/about|title=Ann](https://www.facebook.com/annchianghk/about|title=Ann) Chiang Lai-wan|website=Facebook|access-date=11 Mei 2026}}</ref> ni mwenyekiti wa C&L Holdings na mwanasiasa wa zamani wa Hong Kong aliyekuwa mwanachama wa [[Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong]] akiwa upande unaounga mkono Beijing. Yeye ni mtoto wa pili wa mfanyabiashara wa Hong Kong [[Chiang Chen]]. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1955|}} 9l0sst705fgqqmjxp9383vrnm6ml6q8 0 233599 1540081 2026-05-11T06:28:16Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Johnny Iuzzini''' /u-zee-nee/ (amezaliwa 31 Agosti 1974) ni Mpishi wa vitindamlo kutoka Marekani mwenye makazi yake [[New York City]]. Pia ni mtu maarufu wa televisheni na mwandishi wa vitabu vya mapishi. Alihudumu kama mpishi mkuu wa vitamu katika mgahawa wa Daniel kuanzia mwaka 2001 hadi 2002, na baadaye katika mgahawa wa Jean Georges kuanzia mwaka 2002 hadi 2011. Iuzzini pia ni mwandishi wa vitabu viwili vya mapishi.<ref>Vallis, Alexandra, http:/...' 1540081 wikitext text/x-wiki '''Johnny Iuzzini''' /u-zee-nee/ (amezaliwa 31 Agosti 1974) ni Mpishi wa vitindamlo kutoka Marekani mwenye makazi yake [[New York City]]. Pia ni mtu maarufu wa televisheni na mwandishi wa vitabu vya mapishi. Alihudumu kama mpishi mkuu wa vitamu katika mgahawa wa Daniel kuanzia mwaka 2001 hadi 2002, na baadaye katika mgahawa wa Jean Georges kuanzia mwaka 2002 hadi 2011. Iuzzini pia ni mwandishi wa vitabu viwili vya mapishi.<ref>Vallis, Alexandra, [[http://www.grubstreet.com/2008/09/practice_your_fourplay_with_johnny_iuzzini.html](http://www.grubstreet.com/2008/09/practice_your_fourplay_with_johnny_iuzzini.html) "Practice Your ‘FourPlay’ With Johnny Iuzzini"], ''grubstreet.com'', Septemba 22, 2008</ref><ref>Merwin, Hugh, [[http://www.grubstreet.com/2012/01/johnny-iuzzini-new-cookbook-details.html](http://www.grubstreet.com/2012/01/johnny-iuzzini-new-cookbook-details.html) "Post-Retirement, Johnny Iuzzini Has a New Cookbook in the Works"], ''grubstreet.com'', Januari 3, 2012</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] scfxvdvl2aprjr1nc57sikv9ui1cjsp 1540282 1540081 2026-05-11T11:47:00Z Riccardo Riccioni 452 1540282 wikitext text/x-wiki '''Johnny Iuzzini''' (amezaliwa 31 Agosti 1974) ni mpishi wa vitindamlo kutoka Marekani mwenye makazi yake [[New York City]]. Pia ni mtu maarufu wa televisheni na mwandishi wa vitabu vya mapishi. Alihudumu kama mpishi mkuu wa vitamu katika mgahawa wa Daniel kuanzia mwaka 2001 hadi 2002, na baadaye katika mgahawa wa Jean Georges kuanzia mwaka 2002 hadi 2011. Iuzzini pia ni mwandishi wa vitabu viwili vya mapishi.<ref>Vallis, Alexandra, [[http://www.grubstreet.com/2008/09/practice_your_fourplay_with_johnny_iuzzini.html](http://www.grubstreet.com/2008/09/practice_your_fourplay_with_johnny_iuzzini.html) "Practice Your ‘FourPlay’ With Johnny Iuzzini"], ''grubstreet.com'', Septemba 22, 2008</ref><ref>Merwin, Hugh, [[http://www.grubstreet.com/2012/01/johnny-iuzzini-new-cookbook-details.html](http://www.grubstreet.com/2012/01/johnny-iuzzini-new-cookbook-details.html) "Post-Retirement, Johnny Iuzzini Has a New Cookbook in the Works"], ''grubstreet.com'', Januari 3, 2012</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] eukzmsrob1gy9ijpiqkyutseotqecwk 0 233600 1540082 2026-05-11T06:30:48Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540082 wikitext text/x-wiki '''Momodu''' '''Koroma''' (aliyezaliwa mwaka 1956 mjini Yonibana, Wilaya ya Tonkolili, koloni la Uingereza la Sierra Leone) ni [[mwanasiasa]] wa Sierra Leone. Yeye ni aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje na mwanachama wa chama cha [[Sierra Leone]] People's Party (SLPP). Alikuwa waziri wa mambo ya nje mnamo Mei 2002, kama sehemu ya baraza jipya la mawaziri lililoteuliwa kufuatia kuchaguliwa tena kwa Rais Ahmed Tejan Kabbah mapema mwezi huo. Koroma hapo awali alikuwa Waziri wa Masuala ya Rais. Alizaliwa katika mji mdogo wa Yonibana katika Wilaya ya Tonkolili; baba yake alikuwa wa kabila la Temne, wakati mama yake alitoka katika kabila la Mende. Ni nadra sana nchini Sierra Leone kuona ndoa za mchanganyiko kati ya makabila mawili makubwa zaidi nchini humo, Watemne na Wamende.<ref>{{Citation|title=New cabinet for Sierra Leone|date=2002-05-22|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2002526.stm|language=en-GB|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1956]] [[Jamii:Watu walio hai]] c7cti8el04w2jl6p3il38emieg4wfet 0 233601 1540083 2026-05-11T06:32:35Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Angel Chong Nga-ting''' ni diwani wa wilaya wa [[Hong Kong]] katika wilaya ya Sai Kung District. Yeye ni mwanachama wa chama cha wanaounga mkono serikali ya China cha Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB). Aliteuliwa kuwa mmoja wa madiwani wachanga zaidi katika kipindi cha 2023 akiwa na umri wa miaka 23.<ref name="HK01February2024">{{cite web|title=Youngest appointed district councillor in 2023 term|website=HK01|date=Feb...' 1540083 wikitext text/x-wiki '''Angel Chong Nga-ting''' ni diwani wa wilaya wa [[Hong Kong]] katika wilaya ya Sai Kung District. Yeye ni mwanachama wa chama cha wanaounga mkono serikali ya China cha Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB). Aliteuliwa kuwa mmoja wa madiwani wachanga zaidi katika kipindi cha 2023 akiwa na umri wa miaka 23.<ref name="HK01February2024">{{cite web|title=Youngest appointed district councillor in 2023 term|website=HK01|date=Februari 2024|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} nssikxsye0g6s2egfsmk8258sn1urg5 0 233602 1540084 2026-05-11T06:36:25Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540084 wikitext text/x-wiki '''Alimamy''' '''I.B.''' '''Koroma''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] kutoka chama cha All People's Congress (APC) na ndiye Waziri wa Biashara na Viwanda wa sasa wa Sierra Leone. Aliteuliwa katika nafasi hiyo na Rais Ernest Bai Koroma mnamo Oktoba 2007.<ref>{{Cite web|title=Ernest Koroma|url=http://www.ernestkoroma.org/cabinet.htm|work=www.ernestkoroma.org|accessdate=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] s8jmlyofk7oow4mcoa0p5nb4j9mmmh5 0 233603 1540085 2026-05-11T06:39:19Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Audrey Eu Yuet-mee''' ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Hong Kong]] ambaye aliwakilisha eneo la Hong Kong Island (1998 constituency)|Hong Kong Island katika Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 2000 hadi 2012.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr00-04/eu.htm|title=Audrey](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr00-04/eu.htm|title=Audrey) Eu Yuet-mee|website=Legislative Council of Hong Kong|acc...' 1540085 wikitext text/x-wiki '''Audrey Eu Yuet-mee''' ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Hong Kong]] ambaye aliwakilisha eneo la Hong Kong Island (1998 constituency)|Hong Kong Island katika Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 2000 hadi 2012.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr00-04/eu.htm|title=Audrey](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr00-04/eu.htm|title=Audrey) Eu Yuet-mee|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Eu alikuwa kiongozi mwanzilishi wa Civic Party na pia mwanachama wa kamati tendaji ya chama hicho, akijikita zaidi katika maendeleo ya chama.<ref>{{cite web|url=[https://www.civicparty.hk/|title=Civic](https://www.civicparty.hk/|title=Civic) Party|website=Civic Party|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Katika siasa, Eu alijikita katika masuala yanayohusiana na Sheria ya Msingi ya Hong Kong (Basic Law).<ref>{{cite web|url=[https://www.britannica.com/biography/Audrey-Eu|title=Audrey](https://www.britannica.com/biography/Audrey-Eu|title=Audrey) Eu|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa China]] 9xozw8r78pm786zy70c35gcbwfwjsxi 0 233604 1540086 2026-05-11T06:40:13Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Cheryl Koh''' (amezaliwa takriban mwaka 1981)<ref>{{cite news|url=[https://www.lifestyleasia.com/sg/food-drink/dining/pass-salt-cheryl-koh-pastry-chef-les-amis/|first=Sara|last=Yap|title=Pass](https://www.lifestyleasia.com/sg/food-drink/dining/pass-salt-cheryl-koh-pastry-chef-les-amis/|first=Sara|last=Yap|title=Pass) the Salt: Cheryl Koh, pastry chef of Les Amis|work=Lifestyle Asia|date=21 February 2017|access-date=31 October 2020}}</ref> ni Singapore...' 1540086 wikitext text/x-wiki '''Cheryl Koh''' (amezaliwa takriban mwaka 1981)<ref>{{cite news|url=[https://www.lifestyleasia.com/sg/food-drink/dining/pass-salt-cheryl-koh-pastry-chef-les-amis/|first=Sara|last=Yap|title=Pass](https://www.lifestyleasia.com/sg/food-drink/dining/pass-salt-cheryl-koh-pastry-chef-les-amis/|first=Sara|last=Yap|title=Pass) the Salt: Cheryl Koh, pastry chef of Les Amis|work=Lifestyle Asia|date=21 February 2017|access-date=31 October 2020}}</ref> ni [[Singapore|Msingapuri]] mpishi wa vitindamlo anayefanya kazi katika mgahawa wa vyakula vya [[Ufaransa|Kifaransa]] wa Les Amis uliopo [[Singapore]]. Mwaka 2016 alitajwa kuwa Mpishi Bora wa Vitindamlo Barani Asia na The World's 50 Best Restaurants. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1981|}} [[Jamii:Watu wa Singapuri]] [[Jamii:Watu walio hai]] dc573vsk7tpmlg7sfifq1rdip5kgefg 0 233605 1540087 2026-05-11T06:40:43Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540087 wikitext text/x-wiki '''Abu Aiah Koroma''' (26 Novemba 1928 – 5 Machi 2005) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] nchini [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Koroma alianza kazi yake ya kisiasa kama Mwanasheria Mkuu mnamo mwaka 1967 na 1968. Alirejea serikalini mwaka 1976 alipokuwa Mkurugenzi Mtendaji wa Kampuni ya Taifa ya Uchimbaji Almasi (''National Diamond Mining Company'') hadi mwaka 1987.<ref>{{Cite web|title=LEADING KONO POLITICIAN DIES – Cocorioko|url=https://cocorioko.net/leading-kono-politician-dies/|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref> Mnamo mwaka 1991 na 1992, Koroma alikuwa Waziri wa Rasilimali za Madini. Mwaka 1996, aligombea urais kupitia chama cha ''Democratic Centre Party'' na kupata asilimia 4.9 tu ya kura za kitaifa katika mzunguko wa kwanza wa upigaji kura. Baada ya Ahmed Tejan Kabbah kushinda urais, Koroma aliteuliwa kuwa Waziri wa Masuala ya Kisiasa na Bunge, nafasi aliyoidumu nayo hadi Kabbah alipochaguliwa tena mwaka 2002. Koroma alifariki dunia mwaka 2005 akiwa na umri wa miaka 76. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1928]] [[Jamii:Waliofariki 2005]] h2qmg3aixwdc7fcly09zunfnk5nvz8d 0 233606 1540088 2026-05-11T06:43:57Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Beulah Levy Ledner''' (5 Januari 1894 – 30 Machi 1988) alikuwa mpishi wa dessert na mpishi wa vitamu kutoka [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alijulikana zaidi kwa kuvumbua keki za Doberge cakes, ambazo zilikuwa toleo lililorekebishwa kwa ladha za Louisiana la keki ya Kihungaria/Kiaustria ijulikanayo kama dobos torte.<ref name=Obit>''New Orleans Times-Picayune'' obituary, Aprili 1, 1988.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|189...' 1540088 wikitext text/x-wiki '''Beulah Levy Ledner''' (5 Januari 1894 – 30 Machi 1988) alikuwa mpishi wa dessert na mpishi wa vitamu kutoka [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alijulikana zaidi kwa kuvumbua keki za Doberge cakes, ambazo zilikuwa toleo lililorekebishwa kwa ladha za Louisiana la keki ya Kihungaria/Kiaustria ijulikanayo kama dobos torte.<ref name=Obit>''New Orleans Times-Picayune'' obituary, Aprili 1, 1988.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1894|1988}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] iykomoynyr5b5sgr8ogmoyvhbakmpzy 0 233607 1540089 2026-05-11T06:44:13Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540089 wikitext text/x-wiki '''Abdul''' '''Karim''' '''Koroma''' (aliyezaliwa tarehe 25 Septemba 1944 mjini Mabonto, Wilaya ya Tonkolili) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Sierra Leone]]. Koroma alihudumu katika serikali ya Sierra Leone kama Waziri wa Elimu (1977–1982), Waziri wa Kanda ya Mkoa wa Kaskazini (1982–1985), na Waziri wa Mambo ya Nje(1985–1992). Kuanzia mwaka 1998 hadi 2000, Koroma alihudumu katika Kamati ya Kitaifa ya Ushauri wa Sera ya Rais wakati wa mwisho wa Vita vya Kijeshi vya Sierra Leone. Pia amewahi kuwa Balozi Mdogo (''High Commissioner'') nchini Australia. Ni mwandishi wa machapisho yafuatayo<ref>{{Citation|title=Wayback Machine|date=2026-05-10|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wayback_Machine&oldid=1353467699|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> nipw7mli2am6wpsd10upaam7ukdphwe 0 233608 1540090 2026-05-11T06:44:49Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rita Fan Hsu Lai-tai''''; jina la kuzaliwa '''Hsu Ching-li''' {{lang|zh|徐靜麗}}; alizaliwa tarehe 20 Septemba 1945) ni mwanasiasa mwandamizi wa [[Hong Kong]]. Alikuwa Rais wa kwanza wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong la Eneo Maalumu la Utawala wa Hong Kong kuanzia mwaka 1998 hadi 2008.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/fan.htm|title=Rita](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/fan.ht...' 1540090 wikitext text/x-wiki '''Rita Fan Hsu Lai-tai''''; jina la kuzaliwa '''Hsu Ching-li''' {{lang|zh|徐靜麗}}; alizaliwa tarehe 20 Septemba 1945) ni mwanasiasa mwandamizi wa [[Hong Kong]]. Alikuwa Rais wa kwanza wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong la Eneo Maalumu la Utawala wa Hong Kong kuanzia mwaka 1998 hadi 2008.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/fan.htm|title=Rita](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/fan.htm|title=Rita) Fan Hsu Lai-tai|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia alikuwa mwanachama wa Kamati ya Kudumu ya Bunge la Kitaifa la Watu la China (NPCSC).<ref>{{cite web|url=[https://www.britannica.com/biography/Rita-Fan-Hsu-Lai-tai|title=Rita](https://www.britannica.com/biography/Rita-Fan-Hsu-Lai-tai|title=Rita) Fan Hsu Lai-tai|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1945|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China] [[Jamii:Wanawake wa China]] oq7glwhdss3g1lvd94upktnxcwo1vtp 0 233609 1540092 2026-05-11T06:49:04Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540092 wikitext text/x-wiki Chifu Mkuu (Paramount Chief) '''Abu Mbawa Kongobah''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Yeye ni mwanachama wa Bunge la Afrika (Pan-African Parliament) na ni Chifu Mkuu kutoka Wilaya ya Kono. Katika Bunge la Afrika, yumo katika Kamati ya Uchumi wa Vijijini, Kilimo, Rasilimali Watu, na Mazingira.<ref>{{Citation|title=Wayback Machine|date=2026-05-10|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wayback_Machine&oldid=1353467699|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] i43aq5ial4ibxsu5jffm57ess79lii4 0 233610 1540093 2026-05-11T06:49:14Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nellie Fong Wong Kut-man''' ; alizaliwa mwaka 1949) ni mbunge, mwanaharakati wa huduma za afya na mhasibu mwenye taaluma ya ukaguzi wa hesabu kutoka [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr97-98/fong.htm|title=Nellie](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr97-98/fong.htm|title=Nellie) Fong Wong Kut-man|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[ht...' 1540093 wikitext text/x-wiki '''Nellie Fong Wong Kut-man''' ; alizaliwa mwaka 1949) ni mbunge, mwanaharakati wa huduma za afya na mhasibu mwenye taaluma ya ukaguzi wa hesabu kutoka [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr97-98/fong.htm|title=Nellie](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr97-98/fong.htm|title=Nellie) Fong Wong Kut-man|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=[https://www.hkicpa.org.hk/en/Membership/Member-support/Professional-recognition-awards/Honorary-awards|title=FHKICPA](https://www.hkicpa.org.hk/en/Membership/Member-support/Professional-recognition-awards/Honorary-awards|title=FHKICPA) Members|website=Hong Kong Institute of Certified Public Accountants|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1949|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] bbjheqf75w226dk2exoc0t0z0lmeeta 0 233611 1540094 2026-05-11T06:49:29Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alain Lenotre''' ni Mpishi wa vitindamlo, mtengenezaji wa pipi, na mtengenezaji wa aisikrimu. Alipata mafunzo ya upishi katika mgahawa maarufu wa nyota tatu za Michelin mjini Paris uitwao Grand Véfour.<ref>{{cite book|last=Reichl|first=Ruth|title=Remembrance of Things Paris: Sixty Years of Writing from Gourmet|year=2004|publisher=Conde Nast|isbn=0-679-64309-5|pages=100|url=[https://books.google.com/books?id=eGaCJxXhJfEC&dq=Alain+Lenotre&pg=PA100}}](htt...' 1540094 wikitext text/x-wiki '''Alain Lenotre''' ni Mpishi wa vitindamlo, mtengenezaji wa pipi, na mtengenezaji wa aisikrimu. Alipata mafunzo ya upishi katika mgahawa maarufu wa nyota tatu za Michelin mjini Paris uitwao Grand Véfour.<ref>{{cite book|last=Reichl|first=Ruth|title=Remembrance of Things Paris: Sixty Years of Writing from Gourmet|year=2004|publisher=Conde Nast|isbn=0-679-64309-5|pages=100|url=[https://books.google.com/books?id=eGaCJxXhJfEC&dq=Alain+Lenotre&pg=PA100}}](https://books.google.com/books?id=eGaCJxXhJfEC&dq=Alain+Lenotre&pg=PA100}})</ref> Pia alikuwa Mkurugenzi Mkuu wa LENOTRE PARIS kuanzia mwaka 1972 hadi 1982.<ref name="ckwluxe">{{cite web |title=Alain and Marie LeNôtre |url=[https://www.ckwluxe.com/top20ceo-alain-and-marie-lenotre](https://www.ckwluxe.com/top20ceo-alain-and-marie-lenotre) |website=Caring, Kindness, and Wisdom |access-date=16 October 2023 |language=en}}</ref> Aidha, alipokea Cheti cha Master Baker kutoka Retail Bakers of America mwezi Julai 1987.<ref name="ckwluxe"/> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] ogdpcc3rvl48yiyeube0g5t21yhtohf 0 233612 1540095 2026-05-11T06:53:09Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540095 wikitext text/x-wiki '''Komba Eric Koedoyoma''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] katika chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP). Koedoyoma ni mbunge anayewakilisha mji wa nyumbani kwake wa Wilaya ya Kono.[http://sierraexpressmedia.com/?p=77994] == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] 0jibxm7svu8ij3e9fdzrnctbxxbl8f1 0 233613 1540096 2026-05-11T06:53:24Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Doreen Kong Yuk-foon''' (alizaliwa tarehe 12 Julai 1970) ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Hong Kong]].<ref name="South China Morning Post - 2 November 2021 - Hong Kong elections">{{cite news|last1=Lau|first1=Chris|title=Hong Kong elections: securing nominations for Legislative Council poll no easy task, aspiring candidates find|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/3154624/hong-kong-elections-securing-nominations-legislative|access-...' 1540096 wikitext text/x-wiki '''Doreen Kong Yuk-foon''' (alizaliwa tarehe 12 Julai 1970) ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Hong Kong]].<ref name="South China Morning Post - 2 November 2021 - Hong Kong elections">{{cite news|last1=Lau|first1=Chris|title=Hong Kong elections: securing nominations for Legislative Council poll no easy task, aspiring candidates find|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/3154624/hong-kong-elections-securing-nominations-legislative|access-date=22](https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/3154624/hong-kong-elections-securing-nominations-legislative|access-date=22) Januari 2022|work=South China Morning Post|date=2 Novemba 2021|language=en}}</ref> Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kupitia jimbo la Election Committee (constituency)|Kamati ya Uchaguzi akiwa mwanachama huru wa kundi linalounga mkono Beijing nchini Hong Kong.<ref name=":1">{{cite news|date=2021-12-20|title=Hong Kong: Pro-Beijing candidates sweep controversial LegCo election|language=en-GB|work=BBC News|url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-59717343|access-date=2022-01-22}}](https://www.bbc.com/news/world-asia-china-59717343|access-date=2022-01-22}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] 7eagd7fbvrq4sdiy1amsafv6lt4tf6n 0 233614 1540097 2026-05-11T06:54:01Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gaston Lenôtre''' ({{IPA|fr|ɡastɔ̃ lənotʁ}}; 28 Mei 1920 – 8 Januari 2009) alikuwa [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Anajulikana kama mmoja wa watu wanaodhaniwa kuvumbua opera cake (''gâteau opéra''),<ref>{{cite web|url=[http://www.scena.org/lsm/sm7-8/cake.html](http://www.scena.org/lsm/sm7-8/cake.html) |title=Opera Cake |publisher=Scena.org |date=2002-05-01 |accessdate=2018-01-31}}</ref><ref>{{cite web|last=Shelton |fi...' 1540097 wikitext text/x-wiki '''Gaston Lenôtre''' ({{IPA|fr|ɡastɔ̃ lənotʁ}}; 28 Mei 1920 – 8 Januari 2009) alikuwa [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Anajulikana kama mmoja wa watu wanaodhaniwa kuvumbua opera cake (''gâteau opéra''),<ref>{{cite web|url=[http://www.scena.org/lsm/sm7-8/cake.html](http://www.scena.org/lsm/sm7-8/cake.html) |title=Opera Cake |publisher=Scena.org |date=2002-05-01 |accessdate=2018-01-31}}</ref><ref>{{cite web|last=Shelton |first=Renee |url=[http://pastrysampler.blogspot.com/2012/06/opera-cake.html](http://pastrysampler.blogspot.com/2012/06/opera-cake.html) |title=Opera Cake - Pastry Sampler's Pastry and Bakery News |publisher=Pastrysampler.blogspot.com |accessdate=2018-01-31}}</ref> pamoja na kuanzisha Lenôtre, himaya ya upishi iliyojumuisha mikahawa, huduma za upishi, biashara za rejareja, na shule za mapishi. Pia alikuwa mmoja wa waanzilishi watatu, pamoja na Paul Bocuse na Roger Verge, wa mgahawa wa Les Chefs de France uliopo Epcot katika [[Orlando, Florida]], nchini Marekani. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1920|2009}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] j4vhl3rw5tn3awynj2x9alnunsnzmo4 0 233615 1540098 2026-05-11T06:57:25Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540098 wikitext text/x-wiki '''King''' '''Tom''' alikuwa mtawala wa Kitemne wa ardhi ambapo Province of Freedom nchini [[Sierra Leone]] ilianzishwa kwa mara ya kwanza. Alifafanuliwa na John C. Lettsome kama "mtu maridadi sana, kwa kadiri ya mavazi yanavyohusika, kwani kwa kawaida huvaa rangi angavu mchanganyiko; kofia yake ni kubwa ajabu, na upande mzima wa pindo umefunikwa kwa kamba za dhahabu, ambazo anajivunia sana. Hata hivyo, kasri lake ni sawa na kibanda." Lettsome pia alieleza kuwa wakati fulani, King Tom alikuwa mkwe wa Henry Smeathman.<ref>{{Citation|title=King Tom|date=2022-09-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=King_Tom&oldid=1110892130|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] mgzk8bpi6gehj3dqs50fan3rggp0lw7 0 233616 1540099 2026-05-11T06:57:35Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Carrie Lam Cheng Yuet-ngor''' ; alizaliwa tarehe 13 Mei 1957) ni mwanasiasa mstaafu wa [[Hong Kong]] ambaye alikuwa Mtendaji Mkuu wa nne wa Hong Kong kuanzia mwaka 2017 hadi 2022.<ref>{{cite news|title=Hong Kong chooses first woman head|url=[http://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-carrie-lam-amid-political-tension/article17666890.ece?homepage=true|agency=Reuters|work=The](http://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-...' 1540099 wikitext text/x-wiki '''Carrie Lam Cheng Yuet-ngor''' ; alizaliwa tarehe 13 Mei 1957) ni mwanasiasa mstaafu wa [[Hong Kong]] ambaye alikuwa Mtendaji Mkuu wa nne wa Hong Kong kuanzia mwaka 2017 hadi 2022.<ref>{{cite news|title=Hong Kong chooses first woman head|url=[http://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-carrie-lam-amid-political-tension/article17666890.ece?homepage=true|agency=Reuters|work=The](http://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-carrie-lam-amid-political-tension/article17666890.ece?homepage=true|agency=Reuters|work=The) Hindu|orig-date=2017-03-26|date=27 Machi 2017|access-date=27 Machi 2017|archive-date=7 Januari 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190107043722/https://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-carrie-lam-amid-political-tension/article17666890.ece?homepage=true|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20190107043722/https://www.thehindu.com/news/international/hong-kong-chooses-carrie-lam-amid-political-tension/article17666890.ece?homepage=true|url-status=live}})</ref> Kabla ya hapo, alihudumu kama Chief Secretary for Administration kwa kipindi cha miaka mitano.<ref>{{cite web|url=[https://www.britannica.com/biography/Carrie-Lam|title=Carrie](https://www.britannica.com/biography/Carrie-Lam|title=Carrie) Lam|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1957|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] r6enz02e3t5vlwl137kxcx3zfj9qiim 0 233617 1540101 2026-05-11T07:02:45Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540101 wikitext text/x-wiki '''John Arouna Karimu''' ni mwanachama wa kabila la Mende anayetokea katika Kijiji cha Daru, Wilaya ya Kailahun, katika Mkoa wa Mashariki wa [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Alikuwa mhadhiri katika Chuo cha Fourah Bay, ambapo alikutana na mke wake, Gertrude Gbessay Karimu (aliyezaliwa Sellu), ambaye pia alikuwa mwanafunzi hapo. Baadaye alifanya kazi katika Mradi wa Bo/Pujehun. Kisha akawa Mkurugenzi wa shirika la CUSO nchini Gambia.<ref>{{Cite book|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/000637844|title=Chiefs of State and Cabinet members of foreign governments|last=National Foreign Assessment Center (U.S.)|last2=United States|last3=National Foreign Assessment Center (U.S.)|date=-2003|publisher=The Center : Document Expediting (DOCEX) Project, Exchange and Gift Division, Library of Congress distributor ; National Technical Information Service distributor|location=Washington, D.C. : Springfield, Va.}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 5onkz5z0l4fki63bilug0mmmi8p6fbf 0 233618 1540102 2026-05-11T07:04:59Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lam Shuk-yee''' alizaliwa Juni 1953) ni rais wa zamani wa Hong Kong Federation of Trade Unions (FTU), chama cha wafanyakazi chenye ushawishi mkubwa nchini [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.ftu.org.hk/en/about?id=6|title=Hong](https://www.ftu.org.hk/en/about?id=6|title=Hong) Kong Federation of Trade Unions|website=FTU|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia ni mwanachama wa sasa wa Kamati ya Taifa ya Chinese People's Political Consultative Conf...' 1540102 wikitext text/x-wiki '''Lam Shuk-yee''' alizaliwa Juni 1953) ni rais wa zamani wa Hong Kong Federation of Trade Unions (FTU), chama cha wafanyakazi chenye ushawishi mkubwa nchini [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.ftu.org.hk/en/about?id=6|title=Hong](https://www.ftu.org.hk/en/about?id=6|title=Hong) Kong Federation of Trade Unions|website=FTU|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia ni mwanachama wa sasa wa Kamati ya Taifa ya Chinese People's Political Consultative Conference (CPPCC).<ref>{{cite web|url=[https://www.cppcc.gov.cn/|title=Chinese](https://www.cppcc.gov.cn/|title=Chinese) People's Political Consultative Conference|website=CPPCC|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1953|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] 07ehj54cqx6dhs7kygcrvtbx7jiw23o 0 233619 1540103 2026-05-11T07:05:03Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chef Nicholas Lodge''' (amezaliwa 12 Juni 1962) alikuwa Mpishi wa vitindamlo, msanii bingwa wa mapambo ya keki, mwandishi, na mwalimu. Alikuwa mmiliki mwenza wa International Sugar Art Collection iliyoko [[Atlanta]], Marekani, ambayo ni jumba la maonyesho na shule inayofundisha viwango vyote vya mapambo ya keki na sanaa ya sukari. Alijulikana zaidi kwa kutengeneza maua ya gum paste yanayofanana kwa usahihi na maua ya asili (botanically correct flowers)...' 1540103 wikitext text/x-wiki '''Chef Nicholas Lodge''' (amezaliwa 12 Juni 1962) alikuwa Mpishi wa vitindamlo, msanii bingwa wa mapambo ya keki, mwandishi, na mwalimu. Alikuwa mmiliki mwenza wa International Sugar Art Collection iliyoko [[Atlanta]], Marekani, ambayo ni jumba la maonyesho na shule inayofundisha viwango vyote vya mapambo ya keki na sanaa ya sukari. Alijulikana zaidi kwa kutengeneza maua ya gum paste yanayofanana kwa usahihi na maua ya asili (botanically correct flowers). Lodge pia alikuwa mwalimu katika French Pastry School iliyoko [[Chicago, Illinois]].<ref>{{cite web|title=The French Pastry School|url=[http://www.frenchpastryschool.com/about/bio/1787/nicholas-lodge|website=www.frenchpastryschool.com|accessdate=28](http://www.frenchpastryschool.com/about/bio/1787/nicholas-lodge|website=www.frenchpastryschool.com|accessdate=28) Septemba 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1962|}} [[Jamii:Watu wa Uingereza]] [[Jamii:Watu wa Marekani]] cbcxegq9a67f61pjslsai5rsat491ku 0 233620 1540104 2026-05-11T07:07:28Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540104 wikitext text/x-wiki '''Momodu''' '''Kargbo''' ni [[mwanasiasa]] na mwanauchumi wa [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Alihudumu kama Waziri wa Fedha wa Sierra Leone kuanzia Machi 13, 2016 hadi Aprili 2018. Kabla ya hapo, alihudumu kama gavana wa Benki ya Sierra Leone tangu Julai 17, 2014 hadi mwaka 2016.<ref>{{Cite web|title=Momodu Kargbo|url=https://www.betterthancash.org/about/contributors/momodu-kargbo|work=Better Than Cash Alliance|accessdate=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=Momudu Kargbo|url=https://live.worldbank.org/en/experts/m/momudu-kargbo|work=World Bank Live|accessdate=2026-05-11|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 2f8hefeq5v4q9od3i5zshk0mld6et0u 0 233621 1540105 2026-05-11T07:11:11Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540105 wikitext text/x-wiki '''Karefa Kargbo''' (aliyezaliwa mnamo Agosti 1967) ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]<ref>{{Cite web|title=Speaker|url=https://events.nma.gov.sl/speaker/|work=Sierra Leone Mining Week|date=2018-10-05|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref>. Alikuwa waziri wa mambo ya nje chini ya Valentine Strasser mnamo mwaka 1993 na 1994, wakati wa utawala wa National Provisional Ruling Council (NPRC), baraza la kijeshi lililopindua utawala wa Rais Joseph Saidu Momoh.<ref>{{Cite web|title=Foreign ministers S-Z|url=https://www.rulers.org/fm4.html|work=www.rulers.org|accessdate=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> le37nmfyk13eih19uxeu5pauqzjxlit 0 233622 1540106 2026-05-11T07:11:51Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Emily Lau Wai-hing''' alizaliwa tarehe 21 Januari 1952) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]]. Akiwa mwandishi wa habari wa zamani, alikua mwanamke wa kwanza kuchaguliwa moja kwa moja katika Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kupitia uchaguzi wa 1991 Hong Kong legislative election|LegCo wa mwaka 1991.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/lauwh.htm|title=Emily](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/l...' 1540106 wikitext text/x-wiki '''Emily Lau Wai-hing''' alizaliwa tarehe 21 Januari 1952) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]]. Akiwa mwandishi wa habari wa zamani, alikua mwanamke wa kwanza kuchaguliwa moja kwa moja katika Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kupitia uchaguzi wa 1991 Hong Kong legislative election|LegCo wa mwaka 1991.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/lauwh.htm|title=Emily](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/lauwh.htm|title=Emily) Lau Wai-hing|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alihudumu kama mjumbe wa Baraza la Kutunga Sheria akiwakilisha jimbo la New Territories East (constituency)|New Territories East katika miaka ya 1990 na 2000 hadi alipojiuzulu mwaka 2016.<ref>{{cite web|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1106843/emily-lau-wai-hing-elected-democratic-party-chairwoman|title=Emily](https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1106843/emily-lau-wai-hing-elected-democratic-party-chairwoman|title=Emily) Lau Wai-hing elected Democratic Party chairwoman|newspaper=South China Morning Post|date=16 Desemba 2012|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia alikuwa mwenyekiti wa Democratic Party (Hong Kong)|Democratic Party]] ya Hong Kong hadi mwaka 2016.<ref name="Chair">{{cite news|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1106843/emily-lau-wai-hing-elected-democratic-party-chairwoman|title=Emily](https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1106843/emily-lau-wai-hing-elected-democratic-party-chairwoman|title=Emily) Lau Wai-hing elected Democratic Party chairwoman|newspaper=South China Morning Post|date=16 Desemba 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1952|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] k0tf1nffwgypbqppx2h5f21ujc83uqd 0 233623 1540107 2026-05-11T07:15:24Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Norman Love''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) anayeishi katika [[Fort Myers, Florida]]. == Kazi == Love aliwahi kuwa mpishi mkuu mtendaji wa vitindamlo (corporate executive pastry chef) katika kampuni ya hoteli ya kifahari Ritz-Carlton kuanzia 1991 hadi 2001. Katika kipindi hicho, alisaidia kufungua jikoni za vitindamlo katika hoteli mbalimbali zikiwemo [[Boston]], [[Dubai]] na [[Bali]]. Baada ya miaka 10 katika Ritz-Carl...' 1540107 wikitext text/x-wiki '''Norman Love''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) anayeishi katika [[Fort Myers, Florida]]. == Kazi == Love aliwahi kuwa mpishi mkuu mtendaji wa vitindamlo (corporate executive pastry chef) katika kampuni ya hoteli ya kifahari Ritz-Carlton kuanzia 1991 hadi 2001. Katika kipindi hicho, alisaidia kufungua jikoni za vitindamlo katika hoteli mbalimbali zikiwemo [[Boston]], [[Dubai]] na [[Bali]]. Baada ya miaka 10 katika Ritz-Carlton, aliondoka ili kuzingatia kampuni ya uzalishaji wa matukio ya upishi iitwayo Carymax LLC, aliyoiunda pamoja na mshirika wake Michael Schneider. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1950|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] 6vfxrx4fju3ohvhabgxi3v2imyn81dp 0 233624 1540108 2026-05-11T07:16:11Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Starry Lee Wai-king'''; alizaliwa tarehe 13 Machi 1974) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] ambaye amekuwa Rais wa nne wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong tangu mwaka 2026.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/leewk.htm|title=Starry](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/leewk.htm|title=Starry) Lee Wai-king|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Tangu mwaka 202...' 1540108 wikitext text/x-wiki '''Starry Lee Wai-king'''; alizaliwa tarehe 13 Machi 1974) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] ambaye amekuwa Rais wa nne wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong tangu mwaka 2026.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/leewk.htm|title=Starry](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/leewk.htm|title=Starry) Lee Wai-king|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Tangu mwaka 2023 pia amekuwa mwakilishi pekee wa Hong Kong katika Kamati ya Kudumu ya Bunge la Kitaifa la Watu la China.<ref>{{cite web|url=[https://www.npc.gov.cn/englishnpc/|title=National](https://www.npc.gov.cn/englishnpc/|title=National) People's Congress of China|website=NPC|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] [[Jamii:Wanawake wa China]] lqz84ic8ufgb0x1fifyym2qlp21nubp 0 233625 1540114 2026-05-11T07:21:56Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Emily Underhill Luchetti''' (née Emily White Underhill; alizaliwa mwaka 1957)<ref name=":0">{{Cite news |date=1992-02-26 |title=Corning native 'wrote the book for home cooks' |pages=21 |work=Star-Gazette |url=[https://www.newspapers.com/clip/37734640/1992-home-cook/](https://www.newspapers.com/clip/37734640/1992-home-cook/) |access-date=2022-11-13}}</ref><ref>{{Cite web |title=Luchetti, Emily 1957- |url=[https://www.encyclopedia.com/arts/educational-ma...' 1540114 wikitext text/x-wiki '''Emily Underhill Luchetti''' (née Emily White Underhill; alizaliwa mwaka 1957)<ref name=":0">{{Cite news |date=1992-02-26 |title=Corning native 'wrote the book for home cooks' |pages=21 |work=Star-Gazette |url=[https://www.newspapers.com/clip/37734640/1992-home-cook/](https://www.newspapers.com/clip/37734640/1992-home-cook/) |access-date=2022-11-13}}</ref><ref>{{Cite web |title=Luchetti, Emily 1957- |url=[https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/luchetti-emily-1957](https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/luchetti-emily-1957) |access-date=2022-11-13 |website=Encyclopedia.com}}</ref> ni mpishi wa vitamu (pastry chef), mwandishi wa vitabu vya mapishi (cookbook author), na mwalimu kutoka [[Marekani]]. Yeye ni mshindi wa Tuzo ya James Beard ya mwaka 2004 katika kipengele cha Mpishi Bora wa Vitamu (Outstanding Pastry Chef).<ref>{{Cite news |last=Fabricant |first=Florence |date=2004-05-12 |title=New York Tops List of Winners at Beard Awards |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=[https://www.nytimes.com/2004/05/12/dining/new-york-tops-list-of-winners-at-beard-awards.html](https://www.nytimes.com/2004/05/12/dining/new-york-tops-list-of-winners-at-beard-awards.html) |access-date=2022-11-13 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 13, 2004 |title=2004 James Beard winners named |url=[https://www.post-gazette.com/life/food/2004/05/13/2004-James-Beard-winners-named/stories/200405130173](https://www.post-gazette.com/life/food/2004/05/13/2004-James-Beard-winners-named/stories/200405130173) |access-date=2022-11-13 |website=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |language=en}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1957|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] ougwu45svfocog5yz9k9143gur6o5en 0 233626 1540115 2026-05-11T07:24:03Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Priscilla Leung Mei-fun'''; alizaliwa tarehe 18 Novemba 1960, [[Hong Kong]]) ni wakili wa mahakama ya juu na mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong, akiwakilisha Election Committee (constituency)|Kamati ya Uchaguzi tangu mwaka 2022 hadi sasa.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr2022/leungmeifun.htm|title=Priscilla](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr2022/leungmeifun.htm|title=Priscilla) Leu...' 1540115 wikitext text/x-wiki '''Priscilla Leung Mei-fun'''; alizaliwa tarehe 18 Novemba 1960, [[Hong Kong]]) ni wakili wa mahakama ya juu na mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong, akiwakilisha Election Committee (constituency)|Kamati ya Uchaguzi tangu mwaka 2022 hadi sasa.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr2022/leungmeifun.htm|title=Priscilla](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr2022/leungmeifun.htm|title=Priscilla) Leung Mei-fun|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Hapo awali aliwakilisha jimbo la Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West kuanzia mwaka 2008 hadi 2021. Pia alikuwa mwanachama wa Kowloon City District Council.<ref>{{cite web|url=[http://www.districtcouncils.gov.hk/klc_d/english/member_detail.htm#member2|title=Priscilla](http://www.districtcouncils.gov.hk/klc_d/english/member_detail.htm#member2|title=Priscilla) Leung biodata|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20051204091218/http://www.districtcouncils.gov.hk/klc_d/english/member_detail.htm#member2|archive-date=4](https://web.archive.org/web/20051204091218/http://www.districtcouncils.gov.hk/klc_d/english/member_detail.htm#member2|archive-date=4) Desemba 2005}}</ref><ref>{{cite web|url=[http://www.info.gov.hk/cml/eng/miscell/index2.htm|title=Recipients](http://www.info.gov.hk/cml/eng/miscell/index2.htm|title=Recipients) of HKSAR Honours and Awards|access-date=26 Agosti 2013|archive-date=26 Oktoba 2018|archive-url=[https://web.archive.org/web/20181026204102/https://www.info.gov.hk/cml/eng/miscell/index2.htm|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20181026204102/https://www.info.gov.hk/cml/eng/miscell/index2.htm|url-status=dead}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1960|}} [[Jamii:Watu wa China]] escjtocw60kojegooa9nccw1syjpi3w 0 233627 1540116 2026-05-11T07:31:40Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540116 wikitext text/x-wiki '''Edward Kargbo''' (aliyezaliwa Januari 24, 1963) ni [[mwanasiasa]] nchini [[Sierra Leone]]. Aligombea Urais mnamo mwaka 1996 lakini alishindwa, akipata asilimia 2.1 ya kura za kitaifa.[http://www.ourcampaigns.com/CandidateDetail.html?CandidateID=49207] == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1963]] [[Jamii:Watu walio hai]] b93knhxrdoi0hfn9vv6m1ru33qnah1a 0 233628 1540121 2026-05-11T07:41:01Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540121 wikitext text/x-wiki '''Alhaji''' '''Andrew''' '''Kanu''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] kutoka Makeni, Wilaya ya Bombali. Kanu ni meya wa Makeni na ni mwanachama wa chama tawala cha All People's Congress (APC).[https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine] == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] s3q6w2zl02z8yq7g3ehewjtv9fwp2wb 0 233629 1540122 2026-05-11T07:44:40Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sophie Leung Lau Yau-fun''' ; alizaliwa tarehe 9 Oktoba 1945, [[Macau]]) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]]. Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 1996 hadi 2012, akiwakilisha sekta ya nguo na mavazi.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr08-12/lyf.htm|title=Sophie](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr08-12/lyf.htm|title=Sophie) Leung Lau Yau-fun|website=Legislative Council...' 1540122 wikitext text/x-wiki '''Sophie Leung Lau Yau-fun''' ; alizaliwa tarehe 9 Oktoba 1945, [[Macau]]) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]]. Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 1996 hadi 2012, akiwakilisha sekta ya nguo na mavazi.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr08-12/lyf.htm|title=Sophie](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr08-12/lyf.htm|title=Sophie) Leung Lau Yau-fun|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Mwaka 2003 alikua Naibu wa Bunge la Kitaifa la Watu wa Jamhuri ya Watu wa China.<ref>{{cite web|url=[https://www.npc.gov.cn/englishnpc/|title=National](https://www.npc.gov.cn/englishnpc/|title=National) People's Congress of China|website=NPC|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1945|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] e92zt764qdm8am5a0ga40xpc73h0tke 0 233630 1540123 2026-05-11T07:46:11Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540123 wikitext text/x-wiki '''Sheik''' '''I.''' '''Kamara''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Yeye ni mbunge kutoka Wilaya ya Vijijini ya Eneo la Magharibi (au Wilaya ya West-East) kupitia chama cha Sierra Leone People's Party (SLPP), na pia ni mwakilishi katika Bunge la Afrika (Pan-African Parliament).<ref>{{Citation|title=Wayback Machine|date=2026-05-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wayback_Machine&oldid=1353605699|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 6drcac0z2vh63z8vuryxh2118jbyn51 0 233631 1540124 2026-05-11T07:49:20Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gladys Veronica Li''' <small>'''QC, SC'''</small> ({{zh|c=李志喜}}; alizaliwa mwaka 1948) ni aliyekuwa wakili wa mahakama kuu nchini Uingereza, mshauri mkuu wa sheria katika Hong Kong Bar, na amejikita katika sheria za [[katiba]] pamoja na sheria za haki za binadamu.<ref>{{cite web|url=[https://wma.hk/collaborators/gladys-li/|title=Gladys](https://wma.hk/collaborators/gladys-li/|title=Gladys) Li|website=WMA.hk|publisher=WMA Hong Kong|access-date=28 M...' 1540124 wikitext text/x-wiki '''Gladys Veronica Li''' <small>'''QC, SC'''</small> ({{zh|c=李志喜}}; alizaliwa mwaka 1948) ni aliyekuwa wakili wa mahakama kuu nchini Uingereza, mshauri mkuu wa sheria katika Hong Kong Bar, na amejikita katika sheria za [[katiba]] pamoja na sheria za haki za binadamu.<ref>{{cite web|url=[https://wma.hk/collaborators/gladys-li/|title=Gladys](https://wma.hk/collaborators/gladys-li/|title=Gladys) Li|website=WMA.hk|publisher=WMA Hong Kong|access-date=28 Machi 2026}}</ref> Pia ni mmoja wa waanzilishi wa chama cha Civic Party cha Hong Kong.<ref>{{cite web|url=[https://www.civicparty.hk/|title=Civic](https://www.civicparty.hk/|title=Civic) Party|website=Civic Party|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1948|}} [[Jamii:Watu wa China]] cjp1xzx2gel83prrp68nc9zukrf1rl8 0 233632 1540125 2026-05-11T07:50:28Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540125 wikitext text/x-wiki '''Mohamed''' '''Lamin''' '''Kamara''' (aliyezaliwa mwaka 1943) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Kamara alihudumu kama Waziri wa Mambo ya Nje kuanzia mwaka 1992 hadi 1993. Chini ya utawala wa Ahmed Tejan Kabbah, alikuwa Naibu Waziri wa Mambo ya Nje.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=We5yAAAAMAAJ&q=%22Mohamed+Lamin+Kamara%22|title=West Africa|date=1992|publisher=West Africa Publishing Company, Limited|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> trs1qqcj0hdtz1evy4kmm46atll9h7w 1540126 1540125 2026-05-11T07:52:14Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540126 wikitext text/x-wiki '''Mohamed''' '''Lamin''' '''Kamara''' (aliyezaliwa mwaka 1943) ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Sierra Leone|Sierra Leone.]] Kamara alihudumu kama Waziri wa Mambo ya Nje kuanzia mwaka 1992 hadi 1993. Chini ya utawala wa Ahmed Tejan Kabbah, alikuwa Naibu Waziri wa Mambo ya Nje.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=We5yAAAAMAAJ&q=%22Mohamed+Lamin+Kamara%22|title=West Africa|date=1992|publisher=West Africa Publishing Company, Limited|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliozaliwa 1943]] [[Jamii:Watu walio hai]] nrcbuax8aigjooyiuwcttkoykvpsvww 0 233633 1540127 2026-05-11T07:54:09Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dkt. Sarah Mary Liao Sau-tung''' (alizaliwa tarehe 25 Desemba 1951) ni alikuwa Katibu wa Mazingira, Uchukuzi na Ujenzi wa Eneo Maalumu la Utawala la [[Hong Kong]] la Jamhuri ya Watu wa China. Pia alikuwa mwanachama wa Baraza la Utendaji la Hong Kong tangu mwaka 2002.<ref name="harvardhk.org">{{cite web|url=[http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|title=Dr](http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|title=Dr). Sarah Liao...' 1540127 wikitext text/x-wiki '''Dkt. Sarah Mary Liao Sau-tung''' (alizaliwa tarehe 25 Desemba 1951) ni alikuwa Katibu wa Mazingira, Uchukuzi na Ujenzi wa Eneo Maalumu la Utawala la [[Hong Kong]] la Jamhuri ya Watu wa China. Pia alikuwa mwanachama wa Baraza la Utendaji la Hong Kong tangu mwaka 2002.<ref name="harvardhk.org">{{cite web|url=[http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|title=Dr](http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|title=Dr). Sarah Liao discusses the challenges of environmental protection in HK & China|publisher=Harvard Club of Hong Kong|date=10 Machi 2009|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://archive.today/20120802115838/http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|archive-date=2](https://archive.today/20120802115838/http://www.harvardhk.org/calendar/detail.asp?RecordId=577|archive-date=2) Agosti 2012}}</ref> Aliteuliwa tarehe 1 Agosti 2002 na alihudumu hadi mwaka 2007.<ref name="harvardhk.org" /> Pia ni mshauri mwandamizi wa Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Hong Kong kuhusu masuala ya mazingira na maendeleo endelevu.<ref>{{cite web|url=[http://www.hku.hk/vco/menu/our_staff.htm|title=Vice-Chancellor's](http://www.hku.hk/vco/menu/our_staff.htm|title=Vice-Chancellor's) Office Communications Directory at the University of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120110074544/http://www.hku.hk/vco/menu/our_staff.htm|archive-date=10](https://web.archive.org/web/20120110074544/http://www.hku.hk/vco/menu/our_staff.htm|archive-date=10) Januari 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1951|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] dwkr48fzck3nj6k1p6j7qh0x5d1l557 0 233634 1540128 2026-05-11T07:56:15Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540128 wikitext text/x-wiki '''Dauda Sulaiman Kamara''' (alifariki mnamo Februari 2024) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Kamara alichaguliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Ndani chini ya Rais Ernest Bai Koroma. Alikuwa mwanachama wa chama cha All People's Congress (APC) kutoka Wilaya ya Kambia, akiwa mmoja wa wabunge watatu tu wa APC kutoka wilaya hiyo. Alikuwa mbunge katika Bunge la Sierra Leone pamoja na Bunge la Afrika (Pan-African Parliament).<ref>{{Cite web|title=APC names members of its Constitutional Review Committee|url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/apc-names-members-of-its-constitutional-review-committee/|work=The Sierra Leone Telegraph|date=2018-11-22|accessdate=2026-05-11|language=en-US|author=Abdul Rashid Thomas}}</ref><ref>{{Cite web|title=Members of Parliament - 2002 Elections - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/parliament-2002.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2024]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] p2jdxw5t1o9i96tjdnjyocicophh9l6 1540292 1540128 2026-05-11T11:52:26Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1540292 wikitext text/x-wiki '''Dauda Sulaiman Kamara''' (alifariki mnamo Februari 2024) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]]. Kamara alichaguliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Ndani chini ya Rais Ernest Bai Koroma. Alikuwa mwanachama wa chama cha All People's Congress (APC) kutoka Wilaya ya Kambia, akiwa mmoja wa wabunge watatu tu wa APC kutoka wilaya hiyo. Alikuwa mbunge katika Bunge la Sierra Leone pamoja na Bunge la Afrika (Pan-African Parliament).<ref>{{Rejea tovuti|title=APC names members of its Constitutional Review Committee|url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/apc-names-members-of-its-constitutional-review-committee/|work=The Sierra Leone Telegraph|date=2018-11-22|accessdate=2026-05-11|language=en-US|author=Abdul Rashid Thomas}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Members of Parliament - 2002 Elections - Sierra Leone Web|url=http://www.sierra-leone.org/parliament-2002.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-11}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2024]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] kc30zx8g34pdacm1ptr9p6nzw9vdefv 0 233635 1540129 2026-05-11T07:59:07Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Claudia Mo Man-ching''' (alizaliwa tarehe 18 Januari 1957) ni mwandishi wa habari na mwanasiasa wa [[Hong Kong]], na mwanachama wa kundi la Pro-democracy camp in Hong Kong|wanademokrasia wa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong](https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong) Kong pro-democracy lawmakers resign after China ruling|publisher=BBC|date=12 Novemba 2020|access-date=15 Desem...' 1540129 wikitext text/x-wiki '''Claudia Mo Man-ching''' (alizaliwa tarehe 18 Januari 1957) ni mwandishi wa habari na mwanasiasa wa [[Hong Kong]], na mwanachama wa kundi la Pro-democracy camp in Hong Kong|wanademokrasia wa Hong Kong.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong](https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong) Kong pro-democracy lawmakers resign after China ruling|publisher=BBC|date=12 Novemba 2020|access-date=15 Desemba 2020}}</ref> Aliwakilisha jimbo la Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West katika Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong hadi Novemba 2020, alipojiuzulu pamoja na wabunge wengine wa upinzani kupinga hatua ya serikali ya kuwaondoa wabunge wenzao wanne kutoka madarakani.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong](https://www.bbc.com/news/world-asia-china-54899171|title=Hong) Kong pro-democracy lawmakers resign after China ruling|publisher=BBC|date=12 Novemba 2020|access-date=15 Desemba 2020}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1957|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Waandishi wa China]] 81thr6zx3q0i8j2d99ioimyt8vra88i 0 233636 1540130 2026-05-11T07:59:19Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540130 wikitext text/x-wiki '''Abu Bakar Kamara''' (aliyezaliwa 29 Julai 1929), pia akijulikana kama A.B. Kamara, ni [[mwanasiasa]] wa zamani wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa Waziri wa Fedha wa Sierra Leone kuanzia mwaka 1977 hadi 1978 chini ya Rais Siaka Stevens. Alihudumu kama Makamu wa Kwanza wa Rais wa Sierra Leone kuanzia mwaka 1987 hadi 1991 chini ya Rais Joseph Saidu Momoh. Yeye pamoja na Makamu wa Pili wa Rais, Salia Jusu-Sheriff, walijiuzulu mnamo Septemba 1991.[https://hdl.handle.net/2027/osu.32435079631990]<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=jj4J-AXGDaQC&q=Abu+Kamara&pg=PA969|title=Africa South of the Sahara 2004|last=Publications|first=Europa|date=2003|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-85743-183-4|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> blyo5dxy6foisr5mpdb1qqgym6asduo 0 233637 1540131 2026-05-11T08:03:03Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Margaret Ng Ngoi-yee''' ({{zh|t=吳靄儀}}; alizaliwa tarehe 25 Januari 1948) ni mwanasiasa, wakili, mwandishi na mwandishi wa safu za magazeti kutoka [[Hong Kong]]. Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 1995 hadi 2012.<ref>{{cite web|url=[http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|title=2008](http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|title=2008) Legislative Council Election|access-da...' 1540131 wikitext text/x-wiki '''Margaret Ng Ngoi-yee''' ({{zh|t=吳靄儀}}; alizaliwa tarehe 25 Januari 1948) ni mwanasiasa, wakili, mwandishi na mwandishi wa safu za magazeti kutoka [[Hong Kong]]. Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kuanzia mwaka 1995 hadi 2012.<ref>{{cite web|url=[http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|title=2008](http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|title=2008) Legislative Council Election|access-date=14 Machi 2011|url-status=dead|archive-url=[https://web.archive.org/web/20110616155104/http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|archive-date=16](https://web.archive.org/web/20110616155104/http://www.elections.gov.hk/legco2008/eng/pf_fc_legal.html|archive-date=16) Juni 2011|df=dmy-all}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1948|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] ayu6zdo4y09ytepikpn5wa4w2bm9090 0 233638 1540132 2026-05-11T08:03:35Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540132 wikitext text/x-wiki '''Alhaji Mohamed Kakay''' ni [[mwanasiasa]] wa Sierra Leone ambaye ni mbunge wa [[Sierra Leone]] anayewakilisha mji wa nyumbani kwake wa Wilaya ya Koinadugu, moja ya wilaya tano zinazounda Mkoa wa Kaskazini. Kakay anatokea katika kabila la Wamandingo. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> g7t1qzmcp6zfqfqbyb9wg0mevxe5e2c 1540136 1540132 2026-05-11T08:08:59Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540136 wikitext text/x-wiki '''Alhaji Mohamed Kakay''' ni [[mwanasiasa]] wa Sierra Leone ambaye ni mbunge wa [[Sierra Leone]] anayewakilisha mji wa nyumbani kwake wa Wilaya ya Koinadugu, moja ya wilaya tano zinazounda Mkoa wa Kaskazini. Kakay anatokea katika kabila la Wamandingo. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] 7osl22s8corha349nhqeiwlq65n1anf 0 233639 1540133 2026-05-11T08:05:16Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jean-Philippe Maury''' ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef), ambaye kwa sasa anamiliki iDessert katika [[San Diego]] na pia anasimamia maduka mawili ya vitindamlo yaliyopo ndani ya meli za kitalii. == Maisha ya awali na historia == Maury alizaliwa na kukulia katika [[Perpignan]], kusini mwa [[Ufaransa]]. Akiwa na umri wa miaka minane, alikuwa akimsaidia shangazi yake wakati wa kuoka, jambo lililomfanya apate hamasa na kuvutiwa na...' 1540133 wikitext text/x-wiki '''Jean-Philippe Maury''' ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef), ambaye kwa sasa anamiliki iDessert katika [[San Diego]] na pia anasimamia maduka mawili ya vitindamlo yaliyopo ndani ya meli za kitalii. == Maisha ya awali na historia == Maury alizaliwa na kukulia katika [[Perpignan]], kusini mwa [[Ufaransa]]. Akiwa na umri wa miaka minane, alikuwa akimsaidia shangazi yake wakati wa kuoka, jambo lililomfanya apate hamasa na kuvutiwa na sanaa ya vitindamlo.<ref name=":0">{{Cite web|title = Interview with Jean-Philippe Maury, an Executive Pastry Chef at Jean-Philippe Pâtisserie |url = [http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|website](http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|website) = frenchquartermag.com|accessdate = 2015-11-23|archive-date = 2015-11-24|archive-url = [https://web.archive.org/web/20151124114124/http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|url-status](https://web.archive.org/web/20151124114124/http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|url-status) = dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] rnvuivkf0pgldlysze90z8fqdzif95w 0 233640 1540134 2026-05-11T08:06:12Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pauline Ngan Po-ling''' ni mfanyabiashara wa China ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa la Watu wa China la 13 katika 2017 National People's Congress election in Hong Kong|uchaguzi wa mwaka 2017 huko Hong Kong]].<ref>{{cite web|date=2017-11-24|title=Can Hong Kong deputies in China's legislature deliver on demands?|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/2121325/new-faces-new-expectations-will-hongkongers-chinas|access-da...' 1540134 wikitext text/x-wiki '''Pauline Ngan Po-ling''' ni mfanyabiashara wa China ambaye alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa la Watu wa China la 13 katika 2017 National People's Congress election in Hong Kong|uchaguzi wa mwaka 2017 huko Hong Kong]].<ref>{{cite web|date=2017-11-24|title=Can Hong Kong deputies in China's legislature deliver on demands?|url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/2121325/new-faces-new-expectations-will-hongkongers-chinas|access-date=2022-03-08|website=South](https://www.scmp.com/news/hong-kong/politics/article/2121325/new-faces-new-expectations-will-hongkongers-chinas|access-date=2022-03-08|website=South) China Morning Post|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=香港中華總商會 The Chinese General Chamber of Commerce|url=[https://www.cgcc.org.hk/en/member_detail/Pauline+NGAN+Po-ling|access-date=2022-03-08|website=The](https://www.cgcc.org.hk/en/member_detail/Pauline+NGAN+Po-ling|access-date=2022-03-08|website=The) Chinese General Chamber of Commerce}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wafanyabiashara wa China]] 6ocnbmohznu43y3eh16ahuu7flmrnhy 0 233641 1540137 2026-05-11T08:10:41Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jean-Philippe Maury''' ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef), ambaye kwa sasa anamiliki iDessert katika [[San Diego]] na pia anasimamia maduka mawili ya vitindamlo yaliyopo ndani ya meli za kitalii. == Maisha ya awali na historia == Maury alizaliwa na kukulia katika [[Perpignan]], kusini mwa [[Ufaransa]]. Akiwa na umri wa miaka minane, alikuwa akimsaidia shangazi yake wakati wa kuoka, jambo lililomfanya apate hamasa na kuvutiwa na...' 1540137 wikitext text/x-wiki '''Jean-Philippe Maury''' ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef), ambaye kwa sasa anamiliki iDessert katika [[San Diego]] na pia anasimamia maduka mawili ya vitindamlo yaliyopo ndani ya meli za kitalii. == Maisha ya awali na historia == Maury alizaliwa na kukulia katika [[Perpignan]], kusini mwa [[Ufaransa]]. Akiwa na umri wa miaka minane, alikuwa akimsaidia shangazi yake wakati wa kuoka, jambo lililomfanya apate hamasa na kuvutiwa na sanaa ya vitindamlo.<ref name=":0">{{Cite web|title = Interview with Jean-Philippe Maury, an Executive Pastry Chef at Jean-Philippe Pâtisserie |url = [http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|website](http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|website) = frenchquartermag.com|accessdate = 2015-11-23|archive-date = 2015-11-24|archive-url = [https://web.archive.org/web/20151124114124/http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|url-status](https://web.archive.org/web/20151124114124/http://frenchquartermag.com/interview-with-jean-philippe-maury-an-executive-pastry-chef-at-jean-philippe-patisserie-in-bellagio-and-aria/|url-status) = dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] rnvuivkf0pgldlysze90z8fqdzif95w 0 233642 1540139 2026-05-11T08:14:32Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Melissa Murphy''' ni mpishi mkuu mtendaji na mmiliki wa Sweet Melissa Patisserie na Sweet Melissa Crémerie, pamoja na kuwa mwandishi wa kitabu cha mapishi kiitwacho ''The Sweet Melissa Baking Book''.<ref>[[https://www.amazon.com/The-Sweet-Melissa-Baking-Book/dp/0670018740/ref=sr_1_4?ie=UTF8&qid=1345732187&sr=8-4&keywords=sweet+melissa](https://www.amazon.com/The-Sweet-Melissa-Baking-Book/dp/0670018740/ref=sr_1_4?ie=UTF8&qid=1345732187&sr=8-4&keywords=s...' 1540139 wikitext text/x-wiki '''Melissa Murphy''' ni mpishi mkuu mtendaji na mmiliki wa Sweet Melissa Patisserie na Sweet Melissa Crémerie, pamoja na kuwa mwandishi wa kitabu cha mapishi kiitwacho ''The Sweet Melissa Baking Book''.<ref>[[https://www.amazon.com/The-Sweet-Melissa-Baking-Book/dp/0670018740/ref=sr_1_4?ie=UTF8&qid=1345732187&sr=8-4&keywords=sweet+melissa](https://www.amazon.com/The-Sweet-Melissa-Baking-Book/dp/0670018740/ref=sr_1_4?ie=UTF8&qid=1345732187&sr=8-4&keywords=sweet+melissa) ''The Sweet Melissa Baking Book'']</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] b3n27koyug0ra38kdr8mskvqb4o4ulb 0 233643 1540140 2026-05-11T08:16:37Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Elizabeth Quat''' ; alizaliwa tarehe 23 Desemba 1966) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] kutoka chama cha Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong kinachounga mkono Beijing.<ref>{{cite web|last=Quat|first=Elizabeth|url=[http://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|date=14](http://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|date=14) Agosti 2012|title=Elizabeth Quat Election Platform|access-date=11 Septemba 2012...' 1540140 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Quat''' ; alizaliwa tarehe 23 Desemba 1966) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] kutoka chama cha Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong kinachounga mkono Beijing.<ref>{{cite web|last=Quat|first=Elizabeth|url=[http://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|date=14](http://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|date=14) Agosti 2012|title=Elizabeth Quat Election Platform|access-date=11 Septemba 2012|archive-date=4 Novemba 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20191104190351/https://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20191104190351/https://www.elections.gov.hk/legco2012/pdf/introd/LC5_06.pdf|url-status=dead}})</ref> Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa Internet Professional Association (iProA), mkurugenzi wa World Summit Award na mtendaji mkuu wa kampuni ya CB Strategic Investment.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/qep.htm|title=Elizabeth](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/qep.htm|title=Elizabeth) Quat|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Quat alihitimu kutoka Greenwich University (Norfolk Island)|Greenwich University, Hawaii, taasisi ambayo baadaye ilifungwa na kutajwa kuwa taasisi isiyotambuliwa rasmi ya utoaji wa vyeti.<ref>{{cite web|url=[http://webb-site.com/articles/quat.asp|title=E](http://webb-site.com/articles/quat.asp|title=E). Quat's degrees don't equate|year=2014|publisher=webb-site|access-date=13 Aprili 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1966|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] 0kw75ngydb2r9c500shqalfj9v4hxe0 0 233644 1540141 2026-05-11T08:21:28Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mandy Tam Heung-man''' ; alizaliwa tarehe 8 Juni 1957) ni mwanasiasa, mshauri wa kodi na mwandishi wa safu za magazeti kutoka [[Hong Kong]]. Kwa sasa ni mwanachama wa Wong Tai Sin District Council, akiwakilisha eneo la Lung Sing (constituency)|Lung Sing.<ref>{{cite web|url=[https://www.districtcouncils.gov.hk/wts/english/members/info/dc_member_list_detail.php?member_id=2602|title=Mandy](https://www.districtcouncils.gov.hk/wts/english/members/info/dc_mem...' 1540141 wikitext text/x-wiki '''Mandy Tam Heung-man''' ; alizaliwa tarehe 8 Juni 1957) ni mwanasiasa, mshauri wa kodi na mwandishi wa safu za magazeti kutoka [[Hong Kong]]. Kwa sasa ni mwanachama wa Wong Tai Sin District Council, akiwakilisha eneo la Lung Sing (constituency)|Lung Sing.<ref>{{cite web|url=[https://www.districtcouncils.gov.hk/wts/english/members/info/dc_member_list_detail.php?member_id=2602|title=Mandy](https://www.districtcouncils.gov.hk/wts/english/members/info/dc_member_list_detail.php?member_id=2602|title=Mandy) Tam Heung-man|website=Wong Tai Sin District Council|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong, ambapo aliwakilisha jimbo la kitaaluma la Accountancy (constituency)|Uhasibu.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/tam.htm|title=Mandy](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr04-08/tam.htm|title=Mandy) Tam Heung-man|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Makala zake zimechapishwa katika gazeti la ''Hong Kong Economic Journal'' pamoja na machapisho mengine.<ref>{{cite web|url=[https://www.hkej.com/|title=Hong](https://www.hkej.com/|title=Hong) Kong Economic Journal|website=HKEJ|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1957|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] 4ei01867dhp4zxfwkgkh76cz1sq4jot 0 233645 1540142 2026-05-11T08:22:37Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Candace Nelson''' (amezaliwa 8 Mei 1974)<ref name="redding">{{cite web |last=Ganus |first=Sara |date=2007-10-04 |title=The Icing on the CupCake: Former bankers' cupcake business sweetened by success |url=[http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/](http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/) |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20100803050915/http://www.redding.com/news/2007/oct/04/th...' 1540142 wikitext text/x-wiki '''Candace Nelson''' (amezaliwa 8 Mei 1974)<ref name="redding">{{cite web |last=Ganus |first=Sara |date=2007-10-04 |title=The Icing on the CupCake: Former bankers' cupcake business sweetened by success |url=[http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/](http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/) |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20100803050915/http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/](https://web.archive.org/web/20100803050915/http://www.redding.com/news/2007/oct/04/the-icing-on-the-cup-cake/) |archive-date=August 3, 2010 |accessdate=2010-08-16 |publisher=redding.com}}</ref> ni [[Indonesia|Mindonesia]]-[[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) na jaji katika vipindi vya televisheni vya mashindano ya upishi kama vile ''Cupcake Wars'' na ''Sugar Rush''. == Maisha ya awali == Nelson alikulia nchini [[Indonesia]].<ref name="culture">{{cite web |url=[http://culturemap.com/newsdetail/06-17-10-for-sprinkles-cupcake-queen-candace-nelson-life-is-pretty-sweet/](http://culturemap.com/newsdetail/06-17-10-for-sprinkles-cupcake-queen-candace-nelson-life-is-pretty-sweet/) |title=For Sprinkles cupcake queen Candace Nelson, life is pretty sweet |last=Rufca |first=Sarah |date=2010-06-17 |accessdate=2010-08-16 |publisher=culturemap.com |archive-date=June 22, 2010 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20100622045747/http://culturemap.com/newsdetail/06-17-10-for-sprinkles-cupcake-queen-candace-nelson-life-is-pretty-sweet/](https://web.archive.org/web/20100622045747/http://culturemap.com/newsdetail/06-17-10-for-sprinkles-cupcake-queen-candace-nelson-life-is-pretty-sweet/) |url-status=dead }}</ref> Uoka wa keki uko kwenye historia ya familia yake, kwani bibi yake wa upande wa Kifaransa-Marekani alikuwa akijulikana kwa vitindamlo alivyotengeneza katika mgahawa wake wa San Francisco katika miaka ya 1930.<ref name="empowers">{{cite web |url=[http://www.womensconference.org/candace-nelson](http://www.womensconference.org/candace-nelson) |title=Candace Nelson: How she empowers others |year=2010 |accessdate=2010-08-16 |publisher=womensconference.org |archive-url=[https://archive.today/20130416114113/http://www.womensconference.org/candace-nelson](https://archive.today/20130416114113/http://www.womensconference.org/candace-nelson) |archive-date=2013-04-16 |url-status=dead }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] jkpvc74hxzdbn1fjoij7ej1xw6x407o 0 233646 1540143 2026-05-11T08:25:38Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Helena Wong Pik-wan''' ; alizaliwa tarehe 21 Machi 1959) ni mwanasiasa wa zamani wa [[Hong Kong]] aliyekuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kwa jimbo la [[Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena) Wong Pik-wan|website=Legislative Council of Hong...' 1540143 wikitext text/x-wiki '''Helena Wong Pik-wan''' ; alizaliwa tarehe 21 Machi 1959) ni mwanasiasa wa zamani wa [[Hong Kong]] aliyekuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kwa jimbo la [[Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena) Wong Pik-wan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia ni mhadhiri na mfanyakazi wa kitaaluma katika Hong Kong Polytechnic Universit.<ref name="PolyU">{{cite web|url=[http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr](http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr) Pik-wan Helena WONG|publisher=Hong Kong Polytechnic University|year=2011|access-date=9 Septemba 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1959|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] owuxlf8dp59n9abcvfmaq2dhhamuuwl 1540286 1540143 2026-05-11T11:50:21Z Riccardo Riccioni 452 1540286 wikitext text/x-wiki '''Helena Wong Pik-wan''' (alizaliwa 21 Machi 1959) ni [[Siasa|mwanasiasa]] wa zamani wa [[Hong Kong]] aliyekuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kwa jimbo la [[Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena) Wong Pik-wan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia ni mhadhiri na mfanyakazi wa kitaaluma katika Hong Kong Polytechnic Universit.<ref name="PolyU">{{cite web|url=[http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr](http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr) Pik-wan Helena WONG|publisher=Hong Kong Polytechnic University|year=2011|access-date=9 Septemba 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1959|}} [[Jamii:Watu wa Hong Kong]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] iz2mvquv8u8semusnrh3c5owyujc390 1540290 1540286 2026-05-11T11:51:49Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Helena Wong (politician)]] hadi [[Helena Wong (mwanasiasa)]] 1540286 wikitext text/x-wiki '''Helena Wong Pik-wan''' (alizaliwa 21 Machi 1959) ni [[Siasa|mwanasiasa]] wa zamani wa [[Hong Kong]] aliyekuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong kwa jimbo la [[Kowloon West (1998 constituency)|Kowloon West]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr12-16/wongpw.htm|title=Helena) Wong Pik-wan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Pia ni mhadhiri na mfanyakazi wa kitaaluma katika Hong Kong Polytechnic Universit.<ref name="PolyU">{{cite web|url=[http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr](http://www.polyu.edu.hk/~gec/staff/gehelena/index.php?p=/Academic%20Staff|title=Dr) Pik-wan Helena WONG|publisher=Hong Kong Polytechnic University|year=2011|access-date=9 Septemba 2012}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1959|}} [[Jamii:Watu wa Hong Kong]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] iz2mvquv8u8semusnrh3c5owyujc390 0 233647 1540145 2026-05-11T08:27:39Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ghaya Oliveira''' ni mpishi wa vitamu (pastry chef) mwenye asili ya Tunisia anayefanya kazi katika mgahawa wa Daniel uliopo [[New York City]], Marekani. Mwaka 2017 alitunukiwa tuzo ya Mpishi Bora wa Vitamu (Outstanding Pastry Chef) na James Beard Foundation Award. ==Kazi== Ghaya Oliveira alizaliwa nchini [[Tunisia]]. Miongoni mwa kumbukumbu zake za awali za upishi ni kazi alizojifunza kutoka kwa bibi yake, hasa utengenezaji wa custard ambayo pia ilitu...' 1540145 wikitext text/x-wiki '''Ghaya Oliveira''' ni mpishi wa vitamu (pastry chef) mwenye asili ya Tunisia anayefanya kazi katika mgahawa wa Daniel uliopo [[New York City]], Marekani. Mwaka 2017 alitunukiwa tuzo ya Mpishi Bora wa Vitamu (Outstanding Pastry Chef) na James Beard Foundation Award. ==Kazi== Ghaya Oliveira alizaliwa nchini [[Tunisia]]. Miongoni mwa kumbukumbu zake za awali za upishi ni kazi alizojifunza kutoka kwa bibi yake, hasa utengenezaji wa custard ambayo pia ilitumika kutengeneza dessert ya kitamaduni ya [[Ramadan]] iitwayo ourta.<ref>{{cite news|last1=Oliveira|first1=Ghaya|title=Ghaya Oliveira on Her Amazing Grandmother|url=[http://www.foodandwine.com/blogs/ghaya-oliveira-her-amazing-grandmother|accessdate=Novemba](http://www.foodandwine.com/blogs/ghaya-oliveira-her-amazing-grandmother|accessdate=Novemba) 28, 2017|work=Food & Wine|date=Januari 16, 2015|archive-date=December 1, 2017|archive-url=[https://web.archive.org/web/20171201044336/http://www.foodandwine.com/blogs/ghaya-oliveira-her-amazing-grandmother|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20171201044336/http://www.foodandwine.com/blogs/ghaya-oliveira-her-amazing-grandmother|url-status=dead}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|}} [[Jamii:Watu wa Tunisia]] [[Jamii:Watu wa Marekani]] hdeaz7wdphp8vyi0p7s00zvum1oslon 0 233648 1540146 2026-05-11T08:28:55Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lily Yam Kwan Pui-ying''' ; jina la ukoo la kuzaliwa '''Kwan'''; alizaliwa tarehe 6 Julai 1946) ni aliyekuwa mtumishi mwandamizi wa serikali ya [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.info.gov.hk/gia/general/200607/05/P200607050147.htm|title=Lily](https://www.info.gov.hk/gia/general/200607/05/P200607050147.htm|title=Lily) Yam Kwan Pui-ying biography|website=Hong Kong Government Information Centre|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{R...' 1540146 wikitext text/x-wiki '''Lily Yam Kwan Pui-ying''' ; jina la ukoo la kuzaliwa '''Kwan'''; alizaliwa tarehe 6 Julai 1946) ni aliyekuwa mtumishi mwandamizi wa serikali ya [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[https://www.info.gov.hk/gia/general/200607/05/P200607050147.htm|title=Lily](https://www.info.gov.hk/gia/general/200607/05/P200607050147.htm|title=Lily) Yam Kwan Pui-ying biography|website=Hong Kong Government Information Centre|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Watu wa China]] ddfiw03nu5tdmss5dtxgjue59hlvktn 0 233649 1540147 2026-05-11T08:32:16Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Anna Olson''' (amezaliwa 4 Mei 1968) ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Hapo awali alikuwa mtangazaji wa kipindi cha Food Network Canada kiitwacho ''Fresh with Anna Olson''.<ref>{{Cite web|url=[http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520092550/http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-date=May]...' 1540147 wikitext text/x-wiki '''Anna Olson''' (amezaliwa 4 Mei 1968) ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Hapo awali alikuwa mtangazaji wa kipindi cha Food Network Canada kiitwacho ''Fresh with Anna Olson''.<ref>{{Cite web|url=[http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520092550/http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-date=May](http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520092550/http://www.foodtv.ca/BLOG/archive/2007/09/14/on-set-of-fresh-with-anna-olson.aspx|archive-date=May) 20, 2011|title=Food Network Canada Blog - On Set of Fresh with Anna Olson|date=September 14, 2007|publisher=[[Food Network (Canada)|Food Network]]|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1968|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] q30vha02h6jf6itk5z1x3om0lnsta2l 0 233650 1540148 2026-05-11T08:32:29Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Denise Yue Chung-yee''' (alizaliwa mwaka 1952) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] na aliyewahi kuwa Katibu wa Huduma za Umma (Secretary for the Civil Service).<ref>{{cite web|url=[https://www.info.gov.hk/gia/general/200404/20/0420190.htm|title=Appointment](https://www.info.gov.hk/gia/general/200404/20/0420190.htm|title=Appointment) of Secretary for the Civil Service|website=Hong Kong Government Information Centre|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo...' 1540148 wikitext text/x-wiki '''Denise Yue Chung-yee''' (alizaliwa mwaka 1952) ni mwanasiasa wa [[Hong Kong]] na aliyewahi kuwa Katibu wa Huduma za Umma (Secretary for the Civil Service).<ref>{{cite web|url=[https://www.info.gov.hk/gia/general/200404/20/0420190.htm|title=Appointment](https://www.info.gov.hk/gia/general/200404/20/0420190.htm|title=Appointment) of Secretary for the Civil Service|website=Hong Kong Government Information Centre|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1952|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] pni87oeezl8k456a188sch7csv8zzeb 0 233651 1540150 2026-05-11T08:36:20Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Erica Yuen Mi-ming''' (alizaliwa tarehe 28 Septemba 1980) ni mwanasiasa, mwigizaji na mtangazaji kutoka [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[http://hk-magazine.com/feature/erica-yuen-mi-ming|title=Erica](http://hk-magazine.com/feature/erica-yuen-mi-ming|title=Erica) Yuen Mi-ming|date=21 Septemba 2007|work=HK Magazine|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Aliwahi kushiriki mashindano ya urembo ya Miss Hong Kong pageant. Baadaye, alihudumu kama mwenyekiti wa cha...' 1540150 wikitext text/x-wiki '''Erica Yuen Mi-ming''' (alizaliwa tarehe 28 Septemba 1980) ni mwanasiasa, mwigizaji na mtangazaji kutoka [[Hong Kong]].<ref>{{cite web|url=[http://hk-magazine.com/feature/erica-yuen-mi-ming|title=Erica](http://hk-magazine.com/feature/erica-yuen-mi-ming|title=Erica) Yuen Mi-ming|date=21 Septemba 2007|work=HK Magazine|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Aliwahi kushiriki mashindano ya urembo ya Miss Hong Kong pageant. Baadaye, alihudumu kama mwenyekiti wa chama cha siasa cha People Power (Hong Kong)|People Power kuanzia mwaka 2013 hadi 2016.<ref>{{cite web|url=[https://www.britannica.com/topic/People-Power-Hong-Kong-political-party|title=People](https://www.britannica.com/topic/People-Power-Hong-Kong-political-party|title=People) Power (Hong Kong political party)|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasiasa wa China]] jfjnxy4ow1zl2wepp7hemtdmbu8znrc 0 233652 1540151 2026-05-11T08:44:54Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pichet Ong''' (hutamkwa “pee-shay”, alizaliwa 28 Oktoba 1969) ni mpishi wa vitamu (pastry chef) ambaye ameteuliwa mara tano kwa tuzo ya James Beard Award. Yeye ni mtaalamu anayejulikana kwa ubunifu wake katika utengenezaji wa dessert na keki.<ref>{{Cite web|url=http://edibledc.com/stories/talking-cake-with-star-baker-pichet-ong|title=Talking Cake with Star Baker Pichet Ong|date=August 29, 2019|access-date=May 24, 2021|archive-date=May 24, 2021|archi...' 1540151 wikitext text/x-wiki '''Pichet Ong''' (hutamkwa “pee-shay”, alizaliwa 28 Oktoba 1969) ni mpishi wa vitamu (pastry chef) ambaye ameteuliwa mara tano kwa tuzo ya James Beard Award. Yeye ni mtaalamu anayejulikana kwa ubunifu wake katika utengenezaji wa dessert na keki.<ref>{{Cite web|url=http://edibledc.com/stories/talking-cake-with-star-baker-pichet-ong|title=Talking Cake with Star Baker Pichet Ong|date=August 29, 2019|access-date=May 24, 2021|archive-date=May 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524093724/http://edibledc.com/stories/talking-cake-with-star-baker-pichet-ong|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1969|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] dtthz4jfqzlzymeps3rzd9pmzsp9039 0 233653 1540152 2026-05-11T08:45:54Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' '''Eunice Yung Hoi-yan''' ; alizaliwa tarehe 7 Juni 1977) ni wakili wa mahakama (barrister) na mwanasiasa wa [[Hong Kong]] anayeunga mkono [[Beijing]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr16-20/yunghy.htm|title=Eunice](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr16-20/yunghy.htm|title=Eunice) Yung Hoi-yan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Aliwahi kuwa makamu mwenyekiti wa Ne...' 1540152 wikitext text/x-wiki '''Eunice Yung Hoi-yan''' ; alizaliwa tarehe 7 Juni 1977) ni wakili wa mahakama (barrister) na mwanasiasa wa [[Hong Kong]] anayeunga mkono [[Beijing]].<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr16-20/yunghy.htm|title=Eunice](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr16-20/yunghy.htm|title=Eunice) Yung Hoi-yan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Aliwahi kuwa makamu mwenyekiti wa New People's Party (Hong Kong)|New People's Party (NPP). Alikuwa mwanachama wa Baraza la Kutunga Sheria la Hong Kong akiwakilisha jimbo la New Territories East (constituency)|New Territories East mwaka 2016, na baadaye akawakilisha Election Committee (constituency)|Kamati ya Uchaguzi mwaka 2021.<ref>{{cite web|url=[https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/yunghy.htm|title=Eunice](https://www.legco.gov.hk/general/english/members/yr20-24/yunghy.htm|title=Eunice) Yung Hoi-yan|website=Legislative Council of Hong Kong|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alijiuzulu mwaka 2025 wakati wa 2025 Hong Kong legislative election|uchaguzi wa 2025, kufuatia wasiwasi kuhusu uwezekano wake wa kushiriki tena uchaguzi baada ya baba mkwe wake kuwekwa kwenye orodha ya watu wanaotafutwa na polisi wa kitengo cha usalama wa taifa.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-china-hong-kong|title=Hong](https://www.bbc.com/news/world-asia-china-hong-kong|title=Hong) Kong politics updates|website=BBC News|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1977|}} [[Jamii:Watu wa China]] [[Jamii:Wanasheria wa China]] g07nye5ny6c6f7qaado8slotjbnp166 0 233654 1540153 2026-05-11T08:46:50Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''François Payard''' (amezaliwa 16 Julai 1966) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) aliyefanya kazi katika baadhi ya mikahawa bora duniani, ikiwa ni pamoja na Le Bernardin na Daniel katika [[Jiji la New York]]. Hapo awali alikuwa mmiliki wa Payard Patisserie & Bistro, FP Patisserie, na FP Bakery huko New York City. Alijiuzulu kama mtendaji mkuu mwaka 2016, na biashara hizo zilifungwa Januari 2018 baada ya takriban miaka kumi ya ku...' 1540153 wikitext text/x-wiki '''François Payard''' (amezaliwa 16 Julai 1966) ni [[Ufaransa|Mfaransa]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) aliyefanya kazi katika baadhi ya mikahawa bora duniani, ikiwa ni pamoja na Le Bernardin na Daniel katika [[Jiji la New York]]. Hapo awali alikuwa mmiliki wa Payard Patisserie & Bistro, FP Patisserie, na FP Bakery huko New York City. Alijiuzulu kama mtendaji mkuu mwaka 2016, na biashara hizo zilifungwa Januari 2018 baada ya takriban miaka kumi ya kuwepo.<ref>{{cite web |url=[https://ny.eater.com/2018/1/22/16920268/payard-bakery-nyc-closing](https://ny.eater.com/2018/1/22/16920268/payard-bakery-nyc-closing) |title=All Three Payard Bakery Locations Shutter |website=Eater |location=New York |date=22 January 2018 |author=Serena Dai }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1966|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] cm2n488u2zzy22lklxj5uvioid7qpxi 0 233655 1540155 2026-05-11T08:49:28Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540155 wikitext text/x-wiki '''Tamba E. Kaingbanja''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] kutoka chama cha upinzani cha Sierra Leone People's Party (SLPP). Yeye ni mbunge katika Bunge la Sierra Leone, akiwakilisha Wilaya ya Kono. Kaingbanja anatokea katika kabila la Wakono.<ref>{{Cite web|title=How to Simplify Your Financial Life in the United Kingdom {{!}} SLPP|url=https://www.slpp.ws/|work=How to Simplify Your Financial Life in the United Kingdom {{!}} SLPP|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Contributions of Robert Owen (1771-1858) to the Development of Economic Thought and Socialism|url=https://wp.towson.edu/iajournal/articles/1980-1989/spring-1989/contributions-of-robert-owen-1771-1858-to-the-development-of-economic-thought-and-socialism/|work=Towson University Journal of International Affairs|date=2016-11-14|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] f17dzjjp961mv997v0a18btmentukqj 0 233656 1540156 2026-05-11T08:52:46Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rosa Silvana Abate''' (alizaliwa tarehe 11 Desemba 1963) ni mwanasiasa wa Italia ambaye alihudumu kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia akiwa mwakilishi wa chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|url=[http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato](http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato) della Repubblica - Scheda di attività di Rosa Silvana Abate|access-date=8 Februari 202...' 1540156 wikitext text/x-wiki '''Rosa Silvana Abate''' (alizaliwa tarehe 11 Desemba 1963) ni mwanasiasa wa Italia ambaye alihudumu kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia akiwa mwakilishi wa chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|url=[http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato](http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato) della Repubblica - Scheda di attività di Rosa Silvana Abate|access-date=8 Februari 2021|website=senato.it}}</ref> Alifukuzwa kutoka chama cha M5S tarehe 17 Februari 2021 pamoja na maseneta wengine 14 waliopiga kura kupinga serikali ya Mario Draghi katika hoja ya kutokuwa na imani.<ref>{{cite web|last=Winfield|first=Nicole|date=18 Februari 2021|title=Italy's 5-Stars divided over Draghi, expel 15 senators|url=[https://www.thestar.com/news/world/europe/italy-s-5-stars-divided-over-draghi-expel-15-senators/article_5762acc0-084d-5a6e-8f94-de3bf721f44f.html|website=Toronto](https://www.thestar.com/news/world/europe/italy-s-5-stars-divided-over-draghi-expel-15-senators/article_5762acc0-084d-5a6e-8f94-de3bf721f44f.html|website=Toronto) Star|access-date=22 Machi 2024}}</ref> Mwaka huohuo alijiunga na chama cha kisiasa cha Alternativa (Italian political party)|Alternativa, kilichoanzishwa na wabunge waliofukuzwa kutoka M5S.<ref>{{cite web|date=23 Februari 2021|title=Espulsi M5S: nasce Alternativa anche al Senato|url=[https://gazzettadelsud.it/articoli/cronaca/2021/02/23/espulsi-m5s-domani-nasce-alternativa-ce-anche-al-senato-917f65c9-da8c-48f2-ae78-7b5241bd2497/|website=Gazzetta](https://gazzettadelsud.it/articoli/cronaca/2021/02/23/espulsi-m5s-domani-nasce-alternativa-ce-anche-al-senato-917f65c9-da8c-48f2-ae78-7b5241bd2497/|website=Gazzetta) del Sud|access-date=22 Machi 2024|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1963|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] psxdd2yoo3ir3vj18r63u43vdl41ewg 1540295 1540156 2026-05-11T11:53:26Z Riccardo Riccioni 452 1540295 wikitext text/x-wiki '''Rosa Silvana Abate''' (alizaliwa 11 Desemba 1963) ni mwanasiasa wa Italia ambaye alihudumu kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia akiwa mwakilishi wa chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|url=[http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato](http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00032576.htm|title=Senato) della Repubblica - Scheda di attività di Rosa Silvana Abate|access-date=8 Februari 2021|website=senato.it}}</ref> Alifukuzwa kutoka chama cha M5S tarehe 17 Februari 2021 pamoja na maseneta wengine 14 waliopiga kura kupinga serikali ya [[Mario Draghi]] katika hoja ya kutokuwa na imani.<ref>{{cite web|last=Winfield|first=Nicole|date=18 Februari 2021|title=Italy's 5-Stars divided over Draghi, expel 15 senators|url=[https://www.thestar.com/news/world/europe/italy-s-5-stars-divided-over-draghi-expel-15-senators/article_5762acc0-084d-5a6e-8f94-de3bf721f44f.html|website=Toronto](https://www.thestar.com/news/world/europe/italy-s-5-stars-divided-over-draghi-expel-15-senators/article_5762acc0-084d-5a6e-8f94-de3bf721f44f.html|website=Toronto) Star|access-date=22 Machi 2024}}</ref> Mwaka huohuo alijiunga na chama cha kisiasa cha Alternativa, kilichoanzishwa na wabunge waliofukuzwa kutoka M5S.<ref>{{cite web|date=23 Februari 2021|title=Espulsi M5S: nasce Alternativa anche al Senato|url=[https://gazzettadelsud.it/articoli/cronaca/2021/02/23/espulsi-m5s-domani-nasce-alternativa-ce-anche-al-senato-917f65c9-da8c-48f2-ae78-7b5241bd2497/|website=Gazzetta](https://gazzettadelsud.it/articoli/cronaca/2021/02/23/espulsi-m5s-domani-nasce-alternativa-ce-anche-al-senato-917f65c9-da8c-48f2-ae78-7b5241bd2497/|website=Gazzetta) del Sud|access-date=22 Machi 2024|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1963|}} [[Jamii:Wanawake wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] rv1badxzkbluttm13iwodc8acfai5oj 0 233657 1540157 2026-05-11T08:54:39Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540157 wikitext text/x-wiki '''Alhaji''' '''Moijueh''' '''Emmanuel''' '''Kaikai''' ni [[mwanasiasa]] wa [[Sierra Leone]] na amekuwa Waziri wa Ustawi wa Jamii, Jinsia na Masuala ya Watoto wa Sierra Leone tangu mwaka 2013. Kabla ya hapo, alihudumu kama Waziri Mkazi wa Mkoa wa Kusini, na Naibu Waziri wa Kazi.<ref>{{Cite web|title=Sierra Leone Web - President Koroma's Third Cabinet|url=https://www.sierra-leone.org/koromacabinet3.html|work=www.sierra-leone.org|accessdate=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=As Moijueh Kai Kai boost Gondahun, Mkangi residents …Benja set to get Court Barry « Awoko Newspaper|url=http://awoko.org/2009/05/21/as-moijueh-kai-kai-boost-gondahun-mkangi-residents-%E2%80%A6benja-set-to-get-court-barry/|work=awoko.org|accessdate=2026-05-11|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> nmk5pq8h19cn204vyyxh86ccxwcb5ug 0 233658 1540158 2026-05-11T08:59:35Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marisa Abbondanzieri''' (alizaliwa tarehe 14 Januari 1956, katika [[Arcevia]]) ni mwanasiasa wa [[Italia]].<ref>{{cite web|title=Marisa Abbondanzieri|url=[https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] Jamii:Wanasia...' 1540158 wikitext text/x-wiki '''Marisa Abbondanzieri''' (alizaliwa tarehe 14 Januari 1956, katika [[Arcevia]]) ni mwanasiasa wa [[Italia]].<ref>{{cite web|title=Marisa Abbondanzieri|url=[https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] g4g8fzedek69bv44o6yow1beivael70 1540296 1540158 2026-05-11T11:54:07Z Riccardo Riccioni 452 1540296 wikitext text/x-wiki '''Marisa Abbondanzieri''' (alizaliwa [[Arcevia]], 14 Januari 1956) ni mwanasiasa wa [[Italia]].<ref>{{cite web|title=Marisa Abbondanzieri|url=[https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/marisa-abbondanzieri-19560114|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1956|}} [[Jamii:Wanawake wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] aatbixcxf4hz91bjv1e1swardc139kw 0 233659 1540160 2026-05-11T09:03:55Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Donatella Agostinelli''' (alizaliwa tarehe 3 Aprili 1974 katika [[Jesi]]) ni mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|title=Donatella Agostinelli|url=[https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alikuwa mwanachama wa Bunge la Italia|Baraza la Manaibu (Chamb...' 1540160 wikitext text/x-wiki '''Donatella Agostinelli''' (alizaliwa tarehe 3 Aprili 1974 katika [[Jesi]]) ni mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|title=Donatella Agostinelli|url=[https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alikuwa mwanachama wa Bunge la Italia|Baraza la Manaibu (Chamber of Deputies) katika List of members of the Italian Chamber of Deputies, 2013–18|Bunge la XVII la Jamhuri ya Italia, akihudumu katika Kamati ya Haki (Justice Commission).<ref>{{cite web|url=[https://www.camera.it/leg17/29?shadow_deputato=306281&idLegislatura=17|title=Donatella](https://www.camera.it/leg17/29?shadow_deputato=306281&idLegislatura=17|title=Donatella) Agostinelli - XVII Legislatura|website=Camera dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] kbwxjeriamhglu0bf2u95dd2tq0mbzf 1540298 1540160 2026-05-11T11:56:34Z Riccardo Riccioni 452 1540298 wikitext text/x-wiki '''Donatella Agostinelli''' (alizaliwa [[Jesi]] 3 Aprili 1974) ni [[Siasa|mwanasiasa]] wa [[Italia]] kutoka chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|title=Donatella Agostinelli|url=[https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/donatella-agostinelli-19740403|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Alikuwa mwanachama wa Bunge la Italia (Chamber of Deputies), 2013–2018, akihudumu katika Kamati ya Haki (Justice Commission).<ref>{{cite web|url=[https://www.camera.it/leg17/29?shadow_deputato=306281&idLegislatura=17|title=Donatella](https://www.camera.it/leg17/29?shadow_deputato=306281&idLegislatura=17|title=Donatella) Agostinelli - XVII Legislatura|website=Camera dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1974|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] kai98he2xyyrmz94h48oziaqd8v1u77 0 233660 1540161 2026-05-11T09:05:32Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540161 wikitext text/x-wiki '''Abdul''' '''Kady''' '''Karim''' (alifariki tarehe 12 au 13 Novemba 2014) alikuwa [[Siasa|mwanasiasa]], mhasibu, na msomi wa [[Sierra Leone]]. Alikuwa mwanachama wa chama cha United National People's Party (UNPP). Aligombea Urais katika uchaguzi mkuu wa Sierra Leone wa Agosti 2007 na kumaliza katika nafasi ya 7, akipata kura 7,260 (asilimia 0.39 ya kura zote) kitaifa.<ref>{{Cite web|title=ABDUL KARIM Obituary (1946 - 2014) - Hyattsville, MD - The Washington Post|url=https://www.legacy.com/us/obituaries/washingtonpost/name/abdul-karim-obituary?id=6041588|work=Legacy.com|accessdate=2026-05-11}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fDFoBQAAQBAJ&q=abdul+kady+karim&pg=PT63|title=Post-Conflict Governance in Sierra Leone|last=Kargbo|first=Abubakar Hassan|date=2014-11-05|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4969-9204-8|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Waliofariki 2014]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] rurl42sq1zgn5jv9343fyihoxnt4hik 0 233661 1540162 2026-05-11T09:09:27Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540162 wikitext text/x-wiki '''Soccoh Kabia''' ni [[mwanasiasa]] na daktari wa [[Sierra Leone]] ambaye alihudumu kama Waziri wa Afya, Waziri wa Ustawi wa Jamii, Jinsia na Masuala ya Watoto, na Waziri wa Uvuvi na Rasilimali za Bahari nchini Sierra Leone kuanzia mwaka 2007 hadi 2013.<ref>{{Cite web|title=Francis Obai Kabia: SLPP Flag bearer Aspirant opens up in Dallas|url=http://www.thepatrioticvanguard.com/francis-obai-kabia-slpp-flag-bearer-aspirant-opens-up-in-dallas|work=The Patriotic Vanguard|date=2010-12-28|accessdate=2026-05-11|language=en|author=The Patriotic Vanguard}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] f5amiedy9zn391uy5ojceqkbar2misj 0 233662 1540164 2026-05-11T09:15:14Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540164 wikitext text/x-wiki '''Alie Koblo Queen Kabia II''' (aliyezaliwa Alhaji Alie Osman Kabia) alikuwa chifu mkuu wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka 1986, alimrithi Bai Koblo Pathbana II na kutawazwa kuwa Chifu Mkuu wa 44 wa Chifu ya Marampa (Marampa Chiefdom). Alitawala kutoka makao yake makuu huko Lunsar, Wilaya ya Port Loko, nchini Sierra Leone.<ref>{{Cite web|title=The Chiefdoms of Sierra Leone - Harvard University - PDF Free Download|url=https://propertibazar.com/article/the-chiefdoms-of-sierra-leone-harvard-university_5abc4463d64ab2420b2cf618.html|work=propertibazar.com|accessdate=2026-05-11|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] sc3uka9edjmvux6cfq7zp5f6cy230bf 0 233663 1540166 2026-05-11T09:19:35Z Don Malya 61486 kuanzisha makala 1540166 wikitext text/x-wiki '''Alie Koblo Queen Kabia II''' (aliyezaliwa Alhaji Alie Osman Kabia) alikuwa chifu mkuu wa [[Sierra Leone]]. Mnamo mwaka 1986, alimrithi Bai Koblo Pathbana II na kutawazwa kuwa Chifu Mkuu wa 44 wa Chifu ya Marampa (Marampa Chiefdom). Alitawala kutoka makao yake makuu huko Lunsar, Wilaya ya Port Loko, nchini Sierra Leone.<ref>{{Cite web|title=African Business|url=https://african.business//2023/08/apo-newsfeed/african-union-committee-of-experts-on-the-rights-and-welfare-of-the-child-meets-with-the-minister-of-foreign-affairs|work=African Business|accessdate=2026-05-11|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} <references /> [[Jamii:Watu walio hai]] 4thfzn7eynq2xspfb86htwpkpq9c6vc 0 233665 1540168 2026-05-11T09:29:30Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jacquy Pfeiffer''' (amezaliwa 1961)<ref name="jhevrdejs">Judy Hevrdejs, [[https://www.chicagotribune.com/2013/12/11/perfecting-pastry/](https://www.chicagotribune.com/2013/12/11/perfecting-pastry/) "Perfecting pastry,"] ''[[Chicago Tribune]]'', December 11, 2013.</ref> ni [[Ufaransa|Mfaransa]] bwana wa mpishi wa vitindamlo na mwalimu wa upishi. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa French Pastry School iliyopo [[Chicago]], na pia alishiriki kuandika kitabu c...' 1540168 wikitext text/x-wiki '''Jacquy Pfeiffer''' (amezaliwa 1961)<ref name="jhevrdejs">Judy Hevrdejs, [[https://www.chicagotribune.com/2013/12/11/perfecting-pastry/](https://www.chicagotribune.com/2013/12/11/perfecting-pastry/) "Perfecting pastry,"] ''[[Chicago Tribune]]'', December 11, 2013.</ref> ni [[Ufaransa|Mfaransa]] bwana wa mpishi wa vitindamlo na mwalimu wa upishi. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa French Pastry School iliyopo [[Chicago]], na pia alishiriki kuandika kitabu cha mapishi ''The Art of French Pastry''. Pfeiffer ndiye mhusika mkuu katika filamu ya hali halisi ya mwaka 2010 iitwayo ''Kings of Pastry''. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1961|}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] p82zsu51h2yo3jz2kx1niabzptfghux 0 233666 1540169 2026-05-11T09:29:50Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Roberta Alaimo''' (alizaliwa mwaka 1979) ni mwanasiasa wa [[Italia]]. Alichaguliwa kuwa mbunge katika Bunge la Italia katika 2018 Italian general election|uchaguzi mkuu wa 2018, akiwa mwanachama wa [[Legislature XVIII of Italy|Bunge la XVIII la Jamhuri ya Italia.<ref>{{cite web|title=Roberta Alaimo|url=[https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera) dei Deputati...' 1540169 wikitext text/x-wiki '''Roberta Alaimo''' (alizaliwa mwaka 1979) ni mwanasiasa wa [[Italia]]. Alichaguliwa kuwa mbunge katika Bunge la Italia katika 2018 Italian general election|uchaguzi mkuu wa 2018, akiwa mwanachama wa [[Legislature XVIII of Italy|Bunge la XVIII la Jamhuri ya Italia.<ref>{{cite web|title=Roberta Alaimo|url=[https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1979|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] 8rkvsplx18hb12yuc2gbpgqejm08uo9 1540301 1540169 2026-05-11T11:57:56Z Riccardo Riccioni 452 1540301 wikitext text/x-wiki '''Roberta Alaimo''' (alizaliwa 1979) ni mwanasiasa wa [[Italia]]. Alichaguliwa kuwa mbunge katika Bunge la Italia mwaka 2018.<ref>{{cite web|title=Roberta Alaimo|url=[https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/roberta-alaimo-1979|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1979|}} [[Jamii:Wanawake wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] 37e1xah3m7wulkj1mpsvvmqznl9rf27 0 233667 1540170 2026-05-11T09:31:55Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michelle Polzine''' ni mpishi wa vitamu (pastry chef) kutoka [[Marekani]], mwandishi, na mmiliki wa zamani wa 20th Century Café iliyokuwa katika [[San Francisco]], [[California]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Michelle Polzine |url=[https://www.foodandwine.com/author/michelle-polzine](https://www.foodandwine.com/author/michelle-polzine) |access-date=2024-04-22 |website=Food & Wine |language=en}}</ref> Pia ni mwandishi wa kitabu cha mapishi kinachozi...' 1540170 wikitext text/x-wiki '''Michelle Polzine''' ni mpishi wa vitamu (pastry chef) kutoka [[Marekani]], mwandishi, na mmiliki wa zamani wa 20th Century Café iliyokuwa katika [[San Francisco]], [[California]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Michelle Polzine |url=[https://www.foodandwine.com/author/michelle-polzine](https://www.foodandwine.com/author/michelle-polzine) |access-date=2024-04-22 |website=Food & Wine |language=en}}</ref> Pia ni mwandishi wa kitabu cha mapishi kinachozingatia desserts za Ulaya, ''Baking at the 20th Century Cafe: iconic European desserts from linzer torte to honey cake'', kilichochapishwa mwaka 2020.<ref name=":1">{{Cite book |last1=Polzine |first1=Michelle |title=Baking at the 20th Century Cafe: iconic European desserts from linzer torte to honey cake |last2=Brackett |first2=Aya |date=2020 |publisher=Artisan Books |others=20th Century Cafe (San Francisco, Calif.) |isbn=978-1-57965-898-4 |location=New York}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] mssdbzx9nh3dp7vkoswv3qm7kz14axu 0 233668 1540172 2026-05-11T09:33:34Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Donatella Albano''' (alizaliwa tarehe 21 Januari 1958) ni mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha Democratic Party (Italy)|Democratic Party.<ref>{{cite web|title=Donatella Albano|url=[http://www.senato.it/leg/17/BGT/Schede_v3/Attsen/00029035.htm|website=Senate](http://www.senato.it/leg/17/BGT/Schede_v3/Attsen/00029035.htm|website=Senate) of the Republic|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Kufikia mwaka 2014, alihudumu kama Seneta katika Bunge la Italia a...' 1540172 wikitext text/x-wiki '''Donatella Albano''' (alizaliwa tarehe 21 Januari 1958) ni mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha Democratic Party (Italy)|Democratic Party.<ref>{{cite web|title=Donatella Albano|url=[http://www.senato.it/leg/17/BGT/Schede_v3/Attsen/00029035.htm|website=Senate](http://www.senato.it/leg/17/BGT/Schede_v3/Attsen/00029035.htm|website=Senate) of the Republic|access-date=11 Mei 2026}}</ref> Kufikia mwaka 2014, alihudumu kama Seneta katika Bunge la Italia akiwakilisha mkoa wa [[Liguria]].<ref>{{cite news|title=Donatella Albano vince le primarie del Partito Democratico in provincia di Imperia|url=[http://www.sanremonews.it/2012/12/29/sommario/annunci/leggi-notizia/argomenti/politica-1/articolo/donatella-albano-vince-le-primarie-del-partito-democratico-grazie-a-tutti.html|publisher=San](http://www.sanremonews.it/2012/12/29/sommario/annunci/leggi-notizia/argomenti/politica-1/articolo/donatella-albano-vince-le-primarie-del-partito-democratico-grazie-a-tutti.html|publisher=San) Remo News|date=29 Desemba 2012|language=it|access-date=13 Juni 2014|archive-url=[https://web.archive.org/web/20140714143810/http://www.sanremonews.it/2012/12/29/sommario/annunci/leggi-notizia/argomenti/politica-1/articolo/donatella-albano-vince-le-primarie-del-partito-democratico-grazie-a-tutti.html|archive-date=14](https://web.archive.org/web/20140714143810/http://www.sanremonews.it/2012/12/29/sommario/annunci/leggi-notizia/argomenti/politica-1/articolo/donatella-albano-vince-le-primarie-del-partito-democratico-grazie-a-tutti.html|archive-date=14) Julai 2014|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1958|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] lxko02nv37go4msvu5q6xgs0a8ez7d9 0 233669 1540173 2026-05-11T09:33:56Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Claire Ptak''' ni mwokaji (baker), mwandishi wa vyakula (food writer), na mtunzi wa mwonekano wa chakula (food stylist) kutoka [[Marekani]].<ref>{{Cite news|url=[https://www.newsweek.com/claire-ptak-prince-harry-meghan-markle-wedding-cake-852977|title=Meet](https://www.newsweek.com/claire-ptak-prince-harry-meghan-markle-wedding-cake-852977|title=Meet) Claire Ptak, the London baker making Prince Harry and Meghan Markle's wedding cake|last=Menta|first=Ann...' 1540173 wikitext text/x-wiki '''Claire Ptak''' ni mwokaji (baker), mwandishi wa vyakula (food writer), na mtunzi wa mwonekano wa chakula (food stylist) kutoka [[Marekani]].<ref>{{Cite news|url=[https://www.newsweek.com/claire-ptak-prince-harry-meghan-markle-wedding-cake-852977|title=Meet](https://www.newsweek.com/claire-ptak-prince-harry-meghan-markle-wedding-cake-852977|title=Meet) Claire Ptak, the London baker making Prince Harry and Meghan Markle's wedding cake|last=Menta|first=Anna|date=2018-03-20|work=Newsweek|access-date=2018-07-19|language=en}}</ref> Anajulikana pia kwa kazi yake ya kuoka mikate London, na alijipatia umaarufu baada ya kuchaguliwa kutengeneza keki ya harusi ya Prince Harry na Meghan Markle. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] a3w2c9zt2jpd6dgtsdwa2s9ohr2ojgw 0 233670 1540175 2026-05-11T09:35:50Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Marc Rivière''' (18 Novemba 1950 – 22 Desemba 2025) alikuwa mkurugenzi wa filamu, mwigizaji na mwandishi wa hati za filamu kutoka [[Ufaransa]].<ref>{{Cite web|url=[https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227234633/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|url-status=dead|archive-date=27](https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|archive-url=https://web.archive.org/web/2017...' 1540175 wikitext text/x-wiki '''Marc Rivière''' (18 Novemba 1950 – 22 Desemba 2025) alikuwa mkurugenzi wa filamu, mwigizaji na mwandishi wa hati za filamu kutoka [[Ufaransa]].<ref>{{Cite web|url=[https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227234633/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|url-status=dead|archive-date=27](https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227234633/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2ba84bbc34|url-status=dead|archive-date=27) Desemba 2017|title=Marc Rivière|website=BFI}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1950|2025}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] jrw2wu7onejsocz5munushrxlfbpqpq 0 233671 1540176 2026-05-11T09:38:35Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lucia Albano''' (alizaliwa tarehe 11 Februari 1965) ni mwanasiasa wa [[Italia]]. Yeye ni mwanachama wa Baraza la Manaibu la Italia (Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies) kutoka chama cha Brothers of Italy .<ref>{{cite web|url=[https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=308421&idLegislatura=18|title=Lucia](https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=308421&idLegislatura=18|title=Lucia) Albano - XVIII Legislatura|website=Camera dei Deput...' 1540176 wikitext text/x-wiki '''Lucia Albano''' (alizaliwa tarehe 11 Februari 1965) ni mwanasiasa wa [[Italia]]. Yeye ni mwanachama wa Baraza la Manaibu la Italia (Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies) kutoka chama cha Brothers of Italy .<ref>{{cite web|url=[https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=308421&idLegislatura=18|title=Lucia](https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=308421&idLegislatura=18|title=Lucia) Albano - XVIII Legislatura|website=Camera dei Deputies|publisher=Parlamento Italiano|access-date=11 Juni 2022|language=it}}</ref> Aliingia katika Bunge la Italia mwezi Oktoba 2020 baada ya kuchukua nafasi ya mbunge aliyekuwa amejiuzulu.<ref>{{cite web|date=21 Septemba 2020|title=Alla Camera Lucia Albano subentra ad Acquaroli|url=[https://www.cronachemaceratesi.it/2020/09/21/alla-camera-lucia-albano-subentra-ad-acquaroli-festeggero-a-casa/1448909/|website=Cronache](https://www.cronachemaceratesi.it/2020/09/21/alla-camera-lucia-albano-subentra-ad-acquaroli-festeggero-a-casa/1448909/|website=Cronache) Maceratesi|access-date=19 Oktoba 2021|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1965|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] s58wrhzvk2kiwgiyjat3c9mjuwmtq5j 0 233672 1540177 2026-05-11T09:44:22Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Francesca Alderisi''' (alizaliwa tarehe 29 Machi 1968) ni mwanasiasa na mtangazaji wa televisheni kutoka [[Italia]]. Tangu 2018 Italian general election|uchaguzi mkuu wa 2018, ni Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia akiwakilisha chama cha Forza Italia (2013)|Forza Italia katika eneo la North and Central America constituency (Italy)|Amerika Kaskazini na Kati.<ref>{{cite web|date=6 Machi 2018|title=Italiani all'estero, Francesca Alderisi sen...' 1540177 wikitext text/x-wiki '''Francesca Alderisi''' (alizaliwa tarehe 29 Machi 1968) ni mwanasiasa na mtangazaji wa televisheni kutoka [[Italia]]. Tangu 2018 Italian general election|uchaguzi mkuu wa 2018, ni Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia akiwakilisha chama cha Forza Italia (2013)|Forza Italia katika eneo la North and Central America constituency (Italy)|Amerika Kaskazini na Kati.<ref>{{cite web|date=6 Machi 2018|title=Italiani all'estero, Francesca Alderisi senatrice|url=[https://www.italiachiamaitalia.it/italiani-allestero-francesca-alderisi-senatrice-commossa-grazie-tutti-cita-tremaglia/|website=Italia](https://www.italiachiamaitalia.it/italiani-allestero-francesca-alderisi-senatrice-commossa-grazie-tutti-cita-tremaglia/|website=Italia) Chiama Italia|access-date=16 Machi 2022|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1968|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] 27d0972a2d8t4i4ayq5xvwbvgrsw9me 3 233673 1540179 2026-05-11T09:48:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1540179 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Mei 2026 (UTC) be94rmc1iysgp93pkm4gprlk58r2vfb 3 233674 1540180 2026-05-11T09:48:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1540180 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Mei 2026 (UTC) be94rmc1iysgp93pkm4gprlk58r2vfb 3 233675 1540181 2026-05-11T09:48:35Z AmmarBot 81277 Karibu 1540181 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Mei 2026 (UTC) be94rmc1iysgp93pkm4gprlk58r2vfb 3 233676 1540182 2026-05-11T09:48:45Z AmmarBot 81277 Karibu 1540182 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Mei 2026 (UTC) be94rmc1iysgp93pkm4gprlk58r2vfb 3 233677 1540183 2026-05-11T09:48:55Z AmmarBot 81277 Karibu 1540183 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Mei 2026 (UTC) be94rmc1iysgp93pkm4gprlk58r2vfb 3 233678 1540184 2026-05-11T09:49:05Z AmmarBot 81277 Karibu 1540184 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233679 1540185 2026-05-11T09:49:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1540185 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233680 1540186 2026-05-11T09:49:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1540186 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233681 1540187 2026-05-11T09:49:35Z AmmarBot 81277 Karibu 1540187 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233682 1540188 2026-05-11T09:49:45Z AmmarBot 81277 Karibu 1540188 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233683 1540189 2026-05-11T09:49:55Z AmmarBot 81277 Karibu 1540189 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 11 Mei 2026 (UTC) f7ebg0543t1nwchgyuagmb7ge29d1vm 3 233684 1540190 2026-05-11T09:50:05Z AmmarBot 81277 Karibu 1540190 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 11 Mei 2026 (UTC) kusm6t3x02iurhhviasmjmk5nn8ipn4 3 233685 1540191 2026-05-11T09:50:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1540191 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 11 Mei 2026 (UTC) kusm6t3x02iurhhviasmjmk5nn8ipn4 3 233686 1540192 2026-05-11T09:50:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1540192 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 11 Mei 2026 (UTC) kusm6t3x02iurhhviasmjmk5nn8ipn4 0 233687 1540193 2026-05-11T09:55:57Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maria Soave Alemanno''' (alizaliwa tarehe 15 Aprili 1972) ni mwanasiasa wa [[Italia]] ambaye alihudumu katika Baraza la Manaibu la Italia (Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies) kuanzia mwaka 2018 hadi 2022. Alichaguliwa kuwa mbunge katika 2018 Italian general election uchaguzi mkuu wa Italia wa 2018 akiwa mwanachama wa Five Star Movement. Baadaye aliondoka katika chama hicho kutokana na mzozo wa kisiasa wakati wa 2022 Italian government cris...' 1540193 wikitext text/x-wiki '''Maria Soave Alemanno''' (alizaliwa tarehe 15 Aprili 1972) ni mwanasiasa wa [[Italia]] ambaye alihudumu katika Baraza la Manaibu la Italia (Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies) kuanzia mwaka 2018 hadi 2022. Alichaguliwa kuwa mbunge katika 2018 Italian general election uchaguzi mkuu wa Italia wa 2018 akiwa mwanachama wa Five Star Movement. Baadaye aliondoka katika chama hicho kutokana na mzozo wa kisiasa wakati wa 2022 Italian government crisis|mgogoro wa serikali wa 2022 na kujiunga na chama cha Italia Viva. Alishindwa kurejea bungeni katika 2022 Italian general election|uchaguzi mkuu wa 2022.<ref>{{cite web|title=Maria Soave Alemanno|url=[https://storia.camera.it/deputato/maria-soave-alemanno-19720415|website=Camera](https://storia.camera.it/deputato/maria-soave-alemanno-19720415|website=Camera) dei Deputati|access-date=11 Mei 2026}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1972|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] fg29lrduxwwwzause9jmkcrp61x41re 0 233688 1540194 2026-05-11T09:59:42Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Valeria Alessandrini''' (alizaliwa tarehe 26 Agosti 1975) ni mwanasiasa wa [[Italia|Italia.]]<ref>{{cite web|title=Senato della Repubblica - Scheda di attività di Valeria Alessandrini|url=[http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00035119.htm|website=senato.it|access-date=22](http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00035119.htm|website=senato.it|access-date=22) Novemba 2020}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1975|}} J...' 1540194 wikitext text/x-wiki '''Valeria Alessandrini''' (alizaliwa tarehe 26 Agosti 1975) ni mwanasiasa wa [[Italia|Italia.]]<ref>{{cite web|title=Senato della Repubblica - Scheda di attività di Valeria Alessandrini|url=[http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00035119.htm|website=senato.it|access-date=22](http://www.senato.it/leg/18/BGT/Schede/Attsen/00035119.htm|website=senato.it|access-date=22) Novemba 2020}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1975|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] eo2cswymplffo4vwd5hb8ydnd2zwfj6 0 233689 1540197 2026-05-11T10:25:38Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Vincenza Aloisio''' (alizaliwa tarehe 15 Desemba 1946) ni mwanasiasa wa [[Italia]] anafanya kazi kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia tangu mwaka 2022, akiwakilisha chama cha [[Five Star Movement]].<ref>{{cite web|title=Scheda di attività di Vincenza Aloisio|website=Senato della Repubblica|url=[https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12](https://www.senato.it/...' 1540197 wikitext text/x-wiki '''Vincenza Aloisio''' (alizaliwa tarehe 15 Desemba 1946) ni mwanasiasa wa [[Italia]] anafanya kazi kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia tangu mwaka 2022, akiwakilisha chama cha [[Five Star Movement]].<ref>{{cite web|title=Scheda di attività di Vincenza Aloisio|website=Senato della Repubblica|url=[https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12](https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12) Juni 2025}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] 1y3t1723oppzfw4thc209l24u5mtqay 1540198 1540197 2026-05-11T10:26:22Z Egipa 87700 1540198 wikitext text/x-wiki '''Vincenza Aloisio''' (alizaliwa tarehe 15 Desemba 1946) ni mwanasiasa wa [[Italia]] anafanya kazi kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia tangu mwaka 2022, akiwakilisha chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|title=Scheda di attività di Vincenza Aloisio|website=Senato della Repubblica|url=[https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12](https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12) Juni 2025}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Watu wa Italia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] 8758ki1mt9wumn6fjvsz7s92e1t9b29 1540199 1540198 2026-05-11T10:29:55Z Riccardo Riccioni 452 1540199 wikitext text/x-wiki '''Vincenza Aloisio''' (alizaliwa 15 Desemba 1946) ni mwanasiasa wa [[Italia]] anayefanya kazi kama Seneta katika Bunge la Seneti la Jamhuri ya Italia tangu mwaka 2022, akiwakilisha chama cha Five Star Movement.<ref>{{cite web|title=Scheda di attività di Vincenza Aloisio|website=Senato della Repubblica|url=[https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12](https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=00036381|language=it|access-date=12) Juni 2025}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wa Italia]] 7vnmh71wa7aff538hi9zogsugzngnov 0 233690 1540200 2026-05-11T10:32:41Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alain Roby''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mmiliki wa rekodi tatu za [[Guinness World Records]].<ref>[[http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html](http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html) "Largest candy cane: Geneva chef breaks Guinness world record"] "World Record Academy", G...' 1540200 wikitext text/x-wiki '''Alain Roby''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mmiliki wa rekodi tatu za [[Guinness World Records]].<ref>[[http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html](http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html) "Largest candy cane: Geneva chef breaks Guinness world record"] "World Record Academy", Geneva, 9 Desemba 2012. Ilipatikana 16 Januari 2013.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1960|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] 1uywlbqktee0xdxd9hwag3tpsmxptna 1540273 1540200 2026-05-11T11:39:27Z Valuegirl 87699 1540273 wikitext text/x-wiki '''Alain Roby''' ni [[Marekani|Mmarekani]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef). Yeye ni mmiliki wa rekodi tatu za Guinness World Records.<ref>[[http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html](http://www.worldrecordacademy.com/food/largest_candy_cane_Geneva_chef_breaks_Guinness_world_record_113157.html) "Largest candy cane: Geneva chef breaks Guinness world record"] "World Record Academy", Geneva, 9 Desemba 2012. Ilipatikana 16 Januari 2013.</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1960|}} [[Jamii:Watu wa Marekani]] [[Jamii:Watu walio hai]] h5eeip55pdoh2037q8p4ckzw5p4jrfw 0 233691 1540210 2026-05-11T10:43:47Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aitor Paredes Casamichana''' (alizaliwa [[29 Aprili]], [[2000]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka Hispania ambaye anacheza kama beki wa kati katika klabu ya Athletic Bilbao na timu ya taifa ya [[Hispania]]. ==Maisha ya klabu== Paredes alizaliwa mjini [[Bilbao]], [[Biscay]], katika Nchi ya Basque. Alijiunga na akademi ya vijana ya Athletic Bilbao mwaka 2010 akitokea Etorkizun KT, klabu iliyopo katika mji wake wa Arrigorriaga. <ref...' 1540210 wikitext text/x-wiki '''Aitor Paredes Casamichana''' (alizaliwa [[29 Aprili]], [[2000]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka Hispania ambaye anacheza kama beki wa kati katika klabu ya Athletic Bilbao na timu ya taifa ya [[Hispania]]. ==Maisha ya klabu== Paredes alizaliwa mjini [[Bilbao]], [[Biscay]], katika Nchi ya Basque. Alijiunga na akademi ya vijana ya Athletic Bilbao mwaka 2010 akitokea Etorkizun KT, klabu iliyopo katika mji wake wa Arrigorriaga. <ref>[https://www.athletic-club.eus/en/news/2022/10/06/aitor-paredes-proud-of-the-entire-journey/ Aitor Paredes: "Proud of the entire journey"], Athletic Club, 6 June 2022</ref><ref>{{cite news|url=https://www.elcorreo.com/deportes/futbol/liga-segunda-b/bilbao-athletic/aitor-paredes-pasajero-20191208143139-nt.html|title=Aitor Paredes, el pasajero 24 del filial|trans-title=Aitor Paredes, the 24th passenger of the reserves|newspaper=[[El Correo]]|publisher=Bilbao Editorial|language=es|date=8 December 2019|access-date=29 July 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://insideathletic.com/2019/12/06/aitor-paredes-makes-bilbao-athletic-debut-in-loss-to-leioa/|title=Aitor Paredes makes Bilbao Athletic debut in loss to Leioa|website=Inside Athletic|date=6 December 2019|access-date=29 July 2021}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|2000|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] rmtuqp7ou8bay72znprtp7o80e6m1ux 0 233692 1540215 2026-05-11T10:49:36Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Daniel Parejo Muñoz''' (alizaliwa [[16 Aprili]], [[1989]]), anayejulikana kama '''Dani Parejo''', ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama kiungo wa kati katika klabu ya Villarreal CF ya [[La Liga]]. Baada ya kuanza soka lake katika Real Madrid, alitolewa kwa mkopo kwenda Queens Park Rangers F.C. nchini England kwa miezi minne. Alijijengea jina katika [[La Liga]] akiwa na Getafe CF. Mwaka 2011 alihamia...' 1540215 wikitext text/x-wiki '''Daniel Parejo Muñoz''' (alizaliwa [[16 Aprili]], [[1989]]), anayejulikana kama '''Dani Parejo''', ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama kiungo wa kati katika klabu ya Villarreal CF ya [[La Liga]]. Baada ya kuanza soka lake katika Real Madrid, alitolewa kwa mkopo kwenda Queens Park Rangers F.C. nchini England kwa miezi minne. Alijijengea jina katika [[La Liga]] akiwa na Getafe CF. Mwaka 2011 alihamia Valencia, ambapo alicheza mechi rasmi 383 na kushinda Copa del Rey ya mwaka 2019. Alisajiliwa na Villarreal CF mwezi Agosti 2020, akicheza karibu mechi 275 na kushinda Europa League ya mwaka 2021. <ref>{{cite news|url=https://elpais.com/diario/2008/02/08/deportes/1202425208_850215.html|title=Parejo, el futbolista de barrio|trans-title=Parejo, the neighbourhood footballer|newspaper=[[El País]]|first=Eleonora|last=Giovio|language=es|date=8 February 2008|access-date=18 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vavel.com/es/futbol/2013/11/26/real-madrid/305872.html|title=La última plantilla que descendió con el Castilla. ¿Qué fue de ellos?|trans-title=The last squad to be relegated with Castilla. What happened to them?|publisher=[[Vavel]]|first=Miguel Ángel|last=Balderas|language=es|date=26 November 2013|access-date=18 January 2020}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1989|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] 409bvqulf8i4iqjp6oly7xzcdv05pff 0 233693 1540219 2026-05-11T10:53:40Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''José Parra Martínez''' (amezaliwa [[28 Agosti]], [[1925]] – amefariki [[29 Februari]], [[2016]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama [[beki]]. ==Maisha ya klabu== Alizaliwa mjini [[Blanes]], [[Girona]], [[Catalonia]]. Maisha yake yote ya soka la kulipwa aliyatumia akiwa na RCD Espanyol katika eneo lake la nyumbani. Alijiunga na klabu hiyo mwaka 1947 akitokea Terrassa FC na baadaye akacheza misimu 12...' 1540219 wikitext text/x-wiki '''José Parra Martínez''' (amezaliwa [[28 Agosti]], [[1925]] – amefariki [[29 Februari]], [[2016]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama [[beki]]. ==Maisha ya klabu== Alizaliwa mjini [[Blanes]], [[Girona]], [[Catalonia]]. Maisha yake yote ya soka la kulipwa aliyatumia akiwa na RCD Espanyol katika eneo lake la nyumbani. Alijiunga na klabu hiyo mwaka 1947 akitokea Terrassa FC na baadaye akacheza misimu 12 katika [[La Liga]] akiwa na Español. <ref>{{cite web|url=http://hallofameperico.wordpress.com/category/hall-of-famers-del-rcde/parra|title=Josep PARRA|publisher=Hall of Fame Perico|language=Spanish|date=21 May 2009|accessdate=10 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rcdespanyol.com/es/actualidad/nos-deja-parra-una-leyenda-del-espanyol/_n:2306/|title=Nos deja Parra, una leyenda del Espanyol|trans-title=Espanyol legend Parra leaves us|publisher=RCD Espanyol|language=Spanish|date=29 February 2016|accessdate=8 March 2016}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1925|2016}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] me9o2uzwxqg1o2c133zancs50uylqhb 0 233694 1540224 2026-05-11T10:58:36Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Cristóbal Parralo Aguilera''' (alizaliwa [[21 Agosti]], [[1967]]), anayejulikana kama '''Cristóbal''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye kwa sasa ni [[kocha]]. Alicheza zaidi kama beki wa kulia, lakini pia aliweza kucheza kama beki wa kati. ==Maisha ya klabu== Cristóbal, ambaye alizaliwa mjini Priego de Córdoba, [[Andalusia]], alikulia katika akademi ya vijana ya FC Barcelona|Barcelona. Alianza kucheza soka...' 1540224 wikitext text/x-wiki '''Cristóbal Parralo Aguilera''' (alizaliwa [[21 Agosti]], [[1967]]), anayejulikana kama '''Cristóbal''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye kwa sasa ni [[kocha]]. Alicheza zaidi kama beki wa kulia, lakini pia aliweza kucheza kama beki wa kati. ==Maisha ya klabu== Cristóbal, ambaye alizaliwa mjini Priego de Córdoba, [[Andalusia]], alikulia katika akademi ya vijana ya FC Barcelona|Barcelona. Alianza kucheza soka la kulipwa katika msimu wa 1987–88 La Liga, akitumika mara kwa mara wakati klabu hiyo ya [[Catalonia]] iliposhinda Copa del Rey ya msimu huo. Baadaye aliichezea [[Real Oviedo]] na CD Logroñés, ambapo kiwango chake kizuri kilimsaidia kurejea tena Camp Nou. <ref name=Minutos>{{cite news|url=https://blogs.20minutos.es/quefuede/2013/05/21/que-fue-de-cristobal-parralo/|title=Qué fue de… Cristóbal Parralo|trans-title=What happened to… Cristóbal Parralo|newspaper=[[20 minutos]]|first=Edu|last=Casado|language=es|date=21 May 2013|access-date=30 October 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sevilla.abc.es/andalucia/cordoba/sevi-diez-cordobeses-mas-partidos-primera-201602160806_noticia.html|title=Los diez cordobeses con más partidos en Primera|trans-title=The ten native from Córdoba with more matches in ''Primera''|newspaper=[[ABC (newspaper)|ABC]]|first=Álvaro|last=Vega|language=es|date=16 February 2016|access-date=20 January 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/torremarathon/2018/10/26/cristobal-parralo-bielsa-me-dejo-manera-ver-futbol-diferente/00031540566811647348232.htm|title=Cristóbal Parralo: "Bielsa me dejó una manera de ver el fútbol muy diferente"|trans-title=Cristóbal Parralo: "Bielsa left me with a very different way to perceive football"|newspaper=[[La Voz de Galicia]]|language=es|date=26 October 2018|access-date=5 December 2019}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1967|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] grhyce04qqtkznoudr3suzf8ewyv8op 0 233695 1540235 2026-05-11T11:05:04Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Luis Casas Pasarín''' (amezaliwa [[16 Aprili]], [[1902]] – amefariki [[17 Agosti]], [[1986]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] aliyekuwa akicheza kama [[beki]], na baadaye akawa [[kocha]]. ==Maisha ya uchezaji== Pasarín alizaliwa mjini [[Pontevedra]], [[Galicia]] na alianza maisha yake ya soka la kulipwa akiwa na RC Celta de Vigo. Alikuwa mmoja wa [[Nahodha]] wa kwanza wa klabu hiyo, na alishiriki katika mashindano rasmi...' 1540235 wikitext text/x-wiki '''Luis Casas Pasarín''' (amezaliwa [[16 Aprili]], [[1902]] – amefariki [[17 Agosti]], [[1986]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] aliyekuwa akicheza kama [[beki]], na baadaye akawa [[kocha]]. ==Maisha ya uchezaji== Pasarín alizaliwa mjini [[Pontevedra]], [[Galicia]] na alianza maisha yake ya soka la kulipwa akiwa na RC Celta de Vigo. Alikuwa mmoja wa [[Nahodha]] wa kwanza wa klabu hiyo, na alishiriki katika mashindano rasmi ya kwanza kabisa ya klabu, Mashindano ya Galicia ya mwaka 1923, ambayo Celta de Vigo ilitwaa ubingwa wake. <ref name=CELTA>[https://yojugueenelcelta.blogspot.com/2008/04/luis-casas-pasarn.html Luis Casas Pasarín]; Yo Jugué en el Celta, 20 April 2008 (in Spanish)</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1902|1986}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] mrlm5l00k4r8oy05od9h8rrvm718sdm 0 233696 1540238 2026-05-11T11:10:07Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Bernardino Pérez Elizarán''' (amezaliwa [[21 Mei]], [[1925]] – amefariki [[21 Oktoba]], [[2002]]), anayejulikana zaidi kama '''Pasieguito''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Kama mchezaji, katika kipindi cha miaka 18 ya uchezaji wake, Pasieguito alichezea klabu tatu, zikiwemo vipindi kadhaa akiwa na Valencia CF. <ref>{{Cite web |last=AS |first=Diario |date=2002-10-22 |title=Pasieguito, el técnico que tr...' 1540238 wikitext text/x-wiki '''Bernardino Pérez Elizarán''' (amezaliwa [[21 Mei]], [[1925]] – amefariki [[21 Oktoba]], [[2002]]), anayejulikana zaidi kama '''Pasieguito''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Kama mchezaji, katika kipindi cha miaka 18 ya uchezaji wake, Pasieguito alichezea klabu tatu, zikiwemo vipindi kadhaa akiwa na Valencia CF. <ref>{{Cite web |last=AS |first=Diario |date=2002-10-22 |title=Pasieguito, el técnico que trajo a Kempes y a Mijatovic a España |url=https://as.com/futbol/2002/10/22/mas_futbol/1035237605_850215.html |access-date=2023-11-30 |website=AS.com |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=324cat |date=2002-10-22 |title=Mor als 77 anys "Pasieguito", ídol a València i el tècnic que va situar el Sabadell a l'elit |url=https://www.ccma.cat/324/mor-als-77-anys-pasieguito-idol-a-valencia-i-el-tecnic-que-va-situar-el-sabadell-a-lelit/noticia/21446/ |access-date=2023-11-30 |website=CCMA |language=ca}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1925|2002}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] hzmjwe8gyi2hr9qx3zq6xh2nxac2274 0 233697 1540239 2026-05-11T11:11:36Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''David Lloyd Steward''' (alizaliwa [[Julai 2]], [[1951]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=David Steward |url=https://www.forbes.com/profile/david-steward/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Duniani kote, yeye ni mtu tajiri wa 234 na tajiri zaidi wa mwafrika wa marekani, akiwa na utajiri unaozidi dola bilioni 10 kufikia [[2025]]. Yeye ni mwenyekiti na mwanzilishi wa World Wide Technology, moja ya bias...' 1540239 wikitext text/x-wiki '''David Lloyd Steward''' (alizaliwa [[Julai 2]], [[1951]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=David Steward |url=https://www.forbes.com/profile/david-steward/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Duniani kote, yeye ni mtu tajiri wa 234 na tajiri zaidi wa mwafrika wa marekani, akiwa na utajiri unaozidi dola bilioni 10 kufikia [[2025]]. Yeye ni mwenyekiti na mwanzilishi wa World Wide Technology, moja ya biashara kubwa zaidi inayomilikiwa na Wamarekani weusi nchini Marekani.<ref name="referenceforbusiness.com">{{cite encyclopedia|title=David L Steward, 1951-|url=http://www.referenceforbusiness.com/biography/S-Z/Steward-David-L-1951.html|encyclopedia=Encyclopedia of Business, 2nd ed|accessdate=25 March 2011}}</ref> Alikulia Kusini mwa Marekani wakati wa ubaguzi wa rangi akiwa na ndugu wanane; baba yake alifanya kazi kama fundi, mlinzi na mtakasa taka. Alianzisha World Wide Technology mwaka 1990<ref>{{Cite web |last=Young |first=Jabari |title=The World’s Black Billionaires 2025 |url=https://www.forbes.com/sites/jabariyoung/2025/04/02/the-worlds-black-billionaires-2025/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Forbes 2025 Billionaires List - The Richest People In The World Ranked |url=https://www.forbes.com/billionaires/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |title=David Steward |url=https://www.forbes.com/profile/david-steward/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=en}}</ref> . == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] [[Jamii:Watu walio hai]] cw3scrc0dci0jyypnhofy2nclb668m2 1540294 1540239 2026-05-11T11:53:12Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1540294 wikitext text/x-wiki '''David Lloyd Steward''' (alizaliwa [[Julai 2]], [[1951]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea nchini [[Marekani]].<ref>{{cite web |title=David Steward |url=https://www.forbes.com/profile/david-steward/ |website=Forbes |access-date=2026-05-10}}</ref> Duniani kote, yeye ni mtu tajiri wa 234 na tajiri zaidi wa mwafrika wa marekani, akiwa na utajiri unaozidi dola bilioni 10 kufikia [[2025]]. Yeye ni mwenyekiti na mwanzilishi wa World Wide Technology, moja ya biashara kubwa zaidi inayomilikiwa na Wamarekani weusi nchini Marekani.<ref name="referenceforbusiness.com">{{cite encyclopedia|title=David L Steward, 1951-|url=http://www.referenceforbusiness.com/biography/S-Z/Steward-David-L-1951.html|encyclopedia=Encyclopedia of Business, 2nd ed|accessdate=25 March 2011}}</ref> Alikulia Kusini mwa Marekani wakati wa ubaguzi wa rangi akiwa na ndugu wanane; baba yake alifanya kazi kama fundi, mlinzi na mtakasa taka. Alianzisha World Wide Technology mwaka 1990<ref>{{Rejea tovuti |last=Young |first=Jabari |title=The World’s Black Billionaires 2025 |url=https://www.forbes.com/sites/jabariyoung/2025/04/02/the-worlds-black-billionaires-2025/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Forbes 2025 Billionaires List - The Richest People In The World Ranked |url=https://www.forbes.com/billionaires/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=English}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=David Steward |url=https://www.forbes.com/profile/david-steward/ |access-date=2025-09-18 |website=Forbes |language=en}}</ref> . == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] [[Jamii:Watu walio hai]] 3iwe762kcdrz6e7i2kgvblxbyy7fgxa 0 233698 1540240 2026-05-11T11:13:55Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Rafael 'Rafa' Paz Marín''' (alizaliwa [[2 Agosti]], [[1965]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza zaidi kama kiungo wa kulia. ==Maisha ya klabu== Paz alizaliwa mjini Puebla de Don Fadrique, katika [[Granada]]. Baada ya kuanza soka la vijana akiwa na CP Granada 74, alisajiliwa na jirani zao Sevilla FC akiwa bado kijana. Aliendelea kucheza mechi 386 za mashindano rasmi akiwa na klabu hiyo na ku...' 1540240 wikitext text/x-wiki '''Rafael 'Rafa' Paz Marín''' (alizaliwa [[2 Agosti]], [[1965]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza zaidi kama kiungo wa kulia. ==Maisha ya klabu== Paz alizaliwa mjini Puebla de Don Fadrique, katika [[Granada]]. Baada ya kuanza soka la vijana akiwa na CP Granada 74, alisajiliwa na jirani zao Sevilla FC akiwa bado kijana. Aliendelea kucheza mechi 386 za mashindano rasmi akiwa na klabu hiyo na kufunga mabao 27. <ref name=SEV>{{cite web|url=http://www.sevillismoenvena.com/2016/03/rafa-paz-el-mitico-7-del-sevilla.html|title=Rafa Paz. El mítico '7' del Sevilla|trans-title=Rafa Paz. Sevilla's legendary '7'|publisher=Sevillismo en Vena|language=Spanish|date=30 March 2016|accessdate=11 August 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1990/06/14/pagina-3/1216400/pdf.html|title=¡Muchas gracias, "Príncipe"!|trans-title=Thanks a lot, "Prince"!|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Tomás|last=Guasch|language=Spanish|date=14 June 1990|accessdate=29 June 2017}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1965|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] 42xcnu0obovxmeim6oyq2oxwltjcbxz 0 233699 1540241 2026-05-11T11:16:44Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Thomas Fahr Steyer''' (Alizaliwa [[Juni 27]], [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] , mfadhili, mtetezi wa mazingira, na mwanaharakati wa siasa za chama cha Democratic bilionea nchini [[Marekani]].<ref>{{cite news|title=Billionaire candidate for California governor catching heat for past business interests, wealth|publisher=Los Angeles Times|author=Seema Mehta|author2=Nicole Nixon|url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-06/billionaire-candidate-f...' 1540241 wikitext text/x-wiki '''Thomas Fahr Steyer''' (Alizaliwa [[Juni 27]], [[1957]]) ni [[mfanyabiashara]] , mfadhili, mtetezi wa mazingira, na mwanaharakati wa siasa za chama cha Democratic bilionea nchini [[Marekani]].<ref>{{cite news|title=Billionaire candidate for California governor catching heat for past business interests, wealth|publisher=Los Angeles Times|author=Seema Mehta|author2=Nicole Nixon|url=https://www.latimes.com/california/story/2026-04-06/billionaire-candidate-for-california-governor-catching-heat-for-past-business-interests-wealth|access-date=May 9, 2026|date=April 6, 2026}}</ref>Alianzisha hazina ya uwekezaji ya ''Farallon Capital'' huko [[San Francisco]] mwaka [[1986]], na alikuwa mshirika mkuu mwenza hadi alipoondoka katika kampuni hiyo mwaka [[2012]].<ref>{{cite news |title=Tom Steyer, Billionaire Climate Activist, Announces Run for California Governor |url=https://www.wsj.com/politics/elections/california-governor-race-tom-steyer-2026 |website=The Wall Street Journal |date=2025-11-19 |access-date=2026-05-10}}</ref> Mnamo Novemba [[2025]], alitangaza kugombea ugavana wa [[California]] katika uchaguzi wa [[2026]].<ref>{{cite news |title=A Politically Restless Billionaire Enters the California Governor's Race |url=https://www.nytimes.com/2025/11/19/us/tom-steyer-california-governor-2026.html |website=The New York Times |date=2025-11-19 |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1957]] [[Jamii:Watu walio hai]] 221hlu4e9j8rdwefn8k0s6d2ks0eylb 0 233700 1540242 2026-05-11T11:17:28Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Paola Ambrogio''' (alizaliwa 2 Desemba 1970) ni mwanasiasa wa Italia anayehuudumu kama mjumbe wa [[Baraza la Seneti la Italia|Seneti]] tangu mwaka 2022.<ref>{{cite web|url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=36382|title=Paola Ambrogio|publisher=[[Senate of the Republic (Italy)|Senate of the Republic]]|language=it}}</ref> Alikuwa diwani wa manispaa ya [[Turin]] kuanzia mwaka 2011 hadi 2016 na kuanzia mwaka 20...' 1540242 wikitext text/x-wiki '''Paola Ambrogio''' (alizaliwa 2 Desemba 1970) ni mwanasiasa wa Italia anayehuudumu kama mjumbe wa [[Baraza la Seneti la Italia|Seneti]] tangu mwaka 2022.<ref>{{cite web|url=https://www.senato.it/composizione/senatori/elenco-alfabetico/scheda-attivita?did=36382|title=Paola Ambrogio|publisher=[[Senate of the Republic (Italy)|Senate of the Republic]]|language=it}}</ref> Alikuwa diwani wa manispaa ya [[Turin]] kuanzia mwaka 2011 hadi 2016 na kuanzia mwaka 2021 hadi 2023.<ref>{{cite web|url=https://parlamento19.openpolis.it/persone/paola-ambrogio-1970-12-02|title=Paola Ambrogio|publisher=[[:it:Openpolis|Openpolis]]|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1970||Ambrogio, Paola}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] h552e6ec4kbc72lad38pj6oluuy08ki 0 233701 1540243 2026-05-11T11:18:08Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alfonso Pedraza Sag''' (alizaliwa [[9 Aprili]], [[1996]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama beki wa kushoto au winga wa kushoto katika klabu ya Villarreal CF ya [[La Liga]]. Alikulia katika akademi ya Villarreal CF na baadaye akaichezea klabu hiyo katika timu ya wakubwa pamoja na CD Lugo|Lugo, Leeds United F.C.|Leeds United, Deportivo Alavés na Real Betis. Alishinda taji la Europa League la msim...' 1540243 wikitext text/x-wiki '''Alfonso Pedraza Sag''' (alizaliwa [[9 Aprili]], [[1996]]) ni [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama beki wa kushoto au winga wa kushoto katika klabu ya Villarreal CF ya [[La Liga]]. Alikulia katika akademi ya Villarreal CF na baadaye akaichezea klabu hiyo katika timu ya wakubwa pamoja na CD Lugo|Lugo, Leeds United F.C.|Leeds United, Deportivo Alavés na Real Betis. Alishinda taji la Europa League la msimu wa 2020–21 akiwa na Villarreal. <ref>{{cite web|url=http://www.minuto90.com/index.php?page=67&ampliar=100056478&p=-1|title=El eballense Alfonso Pedraza debuta con el Villarreal ante el Valencia|trans-title=''Eballense'' Alfonso Pedraza debuts with Villarreal against Valencia|publisher=Minuto 90|language=es|date=5 April 2015|access-date=5 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2014_15/la-liga/jornada_29/val_vil/|title=El Villarreal frena la euforia valencianista|trans-title=Villarreal stop Valencia euphoria|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|last=Campos|first=Tomás|language=es|date=5 April 2015|access-date=5 April 2015}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1996|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] b99hzqnuzuw8wtbol4dakno3sbgb72z 0 233702 1540244 2026-05-11T11:19:15Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stanley Wei Rui Tang''' ({{lang-zh|汤玮锐|p=Tāng Wěi Ruì}}; alizaliwa [[1992]]) ni [[mjasiriamali]] bilionea wa teknolojia nchini [[Marekani]].<ref>{{Cite magazine|last=Levy|first=Steven|date=2015-11-09|title=DoorDash Wants to Own the Last Mile |url=https://www.wired.com/2015/11/doordash-wants-to-own-the-last-mile/|access-date=2021-01-24|magazine=Wired|language=en-US}}</ref> Alijulikana zaidi kama mwanzilishi mwenza na afisa mkuu wa bidhaa katika...' 1540244 wikitext text/x-wiki '''Stanley Wei Rui Tang''' ({{lang-zh|汤玮锐|p=Tāng Wěi Ruì}}; alizaliwa [[1992]]) ni [[mjasiriamali]] bilionea wa teknolojia nchini [[Marekani]].<ref>{{Cite magazine|last=Levy|first=Steven|date=2015-11-09|title=DoorDash Wants to Own the Last Mile |url=https://www.wired.com/2015/11/doordash-wants-to-own-the-last-mile/|access-date=2021-01-24|magazine=Wired|language=en-US}}</ref> Alijulikana zaidi kama mwanzilishi mwenza na afisa mkuu wa bidhaa katika ''DoorDash'', ambayo alianza pamoja na [[Tony Xu]], [[Andy Fang]] na [[Evan Moore]] mwaka [[2013]].<ref>{{Cite web|last=Manfredi|first=Lucas|date=2020-12-09|title=DoorDash IPO turns CEO Tony Xu, co-founders Andy Fang, Stanley Tang into billionaires|url=https://www.foxbusiness.com/money/doordash-ipo-turns-ceo-tony-xu-into-billionaire|access-date=2021-01-09|website=FOXBusiness|language=en-US}}</ref>DoorDash ilifanya IPO yake mnamo Desemba [[2020]], na kufanya utajiri wa Tang kukadiriwa kuwa dola bilioni 2.2 wakati huo.<ref>{{cite web |title=Stanley Tang Net Worth |url=https://www.quiverquant.com/insiders/1832614/Stanley-Tang |website=Quiver Quantitative |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Wajasiriamali wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1992]] [[Jamii:Watu walio hai]] mpsbkqu87exkbk0uvt9olkshdn656h0 1540245 1540244 2026-05-11T11:20:13Z Ally0111 85292 1540245 wikitext text/x-wiki '''Stanley Wei Rui Tang''' (Alizaliwa [[1992]]) ni [[mjasiriamali]] bilionea wa teknolojia nchini [[Marekani]].<ref>{{Cite magazine|last=Levy|first=Steven|date=2015-11-09|title=DoorDash Wants to Own the Last Mile |url=https://www.wired.com/2015/11/doordash-wants-to-own-the-last-mile/|access-date=2021-01-24|magazine=Wired|language=en-US}}</ref> Alijulikana zaidi kama mwanzilishi mwenza na afisa mkuu wa bidhaa katika ''DoorDash'', ambayo alianza pamoja na [[Tony Xu]], [[Andy Fang]] na [[Evan Moore]] mwaka [[2013]].<ref>{{Cite web|last=Manfredi|first=Lucas|date=2020-12-09|title=DoorDash IPO turns CEO Tony Xu, co-founders Andy Fang, Stanley Tang into billionaires|url=https://www.foxbusiness.com/money/doordash-ipo-turns-ceo-tony-xu-into-billionaire|access-date=2021-01-09|website=FOXBusiness|language=en-US}}</ref>DoorDash ilifanya IPO yake mnamo Desemba [[2020]], na kufanya utajiri wa Tang kukadiriwa kuwa dola bilioni 2.2 wakati huo.<ref>{{cite web |title=Stanley Tang Net Worth |url=https://www.quiverquant.com/insiders/1832614/Stanley-Tang |website=Quiver Quantitative |access-date=2026-05-10}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Wajasiriamali wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1992]] [[Jamii:Watu walio hai]] lo7l4o663an81f23zhe1lv3hmzzj29c 0 233703 1540246 2026-05-11T11:22:31Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pedro González López''' (alizaliwa [[25 Novemba]], [[2002]]), anayejulikana zaidi kama '''Pedri''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama [[kiungo]] katika klabu ya Fc Barcelona na timu ya taifa ya Hispania. Anachukuliwa kuwa mmoja wa viungo bora duniani kutokana na uwezo wake wa kudhibiti mpira, kudriboli, kupiga pasi na kutengeneza nafasi za mabao. <ref>{{cite web |last=Maston |first=Tom |date=29 Apr...' 1540246 wikitext text/x-wiki '''Pedro González López''' (alizaliwa [[25 Novemba]], [[2002]]), anayejulikana zaidi kama '''Pedri''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama [[kiungo]] katika klabu ya Fc Barcelona na timu ya taifa ya Hispania. Anachukuliwa kuwa mmoja wa viungo bora duniani kutokana na uwezo wake wa kudhibiti mpira, kudriboli, kupiga pasi na kutengeneza nafasi za mabao. <ref>{{cite web |last=Maston |first=Tom |date=29 April 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 May 2025 |website=Goal.com}}</ref><ref>{{cite web |last=Watach |first=Nestor |date=17 April 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 May 2025 |website=Planet Football}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 June 2025 |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|2002|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] be0xehavlur1b78z29fc12omr3e3akv 0 233704 1540247 2026-05-11T11:23:21Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Adolph Alfred Taubman''' ([[Januari 31]], [[1924]] – [[Aprili 17]], [[2015]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mwekezaji, na mfadhili nchini [[Marekani]].<ref>[https://www.newyorker.com/magazine/2004/03/15/the-terrazzo-jungle "Terrazzo Jungle"]. Malcolm Gladwell, The New Yorker. March 7, 2004. Accessed February 25, 2023.</ref> Mwaka [[2002]], alipatikana na hatia kwa mpango wa kuweka bei za kudanganya kati ya nyumba mbili kubwa za mnada nchini Marekani.<re...' 1540247 wikitext text/x-wiki '''Adolph Alfred Taubman''' ([[Januari 31]], [[1924]] – [[Aprili 17]], [[2015]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mwekezaji, na mfadhili nchini [[Marekani]].<ref>[https://www.newyorker.com/magazine/2004/03/15/the-terrazzo-jungle "Terrazzo Jungle"]. Malcolm Gladwell, The New Yorker. March 7, 2004. Accessed February 25, 2023.</ref> Mwaka [[2002]], alipatikana na hatia kwa mpango wa kuweka bei za kudanganya kati ya nyumba mbili kubwa za mnada nchini Marekani.<ref>{{cite web |title=United States v. Taubman, 297 F.3d 161 (2d Cir. 2002) |url=https://openjurist.org/297/f3d/161 |website=OpenJurist |access-date=2026-05-11}}</ref> Alikuwa mwenyekiti wa bodi ya ''Sotheby's Holdings, Inc.'' alipohusika katika njama ya kurekebisha ada za wauzaji na wanunuzi pamoja na mwenyekiti wa shindani wake Christie's, [[Anthony Tennant]]. Alihukumiwa kifungo cha mwaka mmoja na siku gerezani na kufinyangwa dola milioni 7.5.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2002/04/23/nyregion/ex-chairman-of-sotheby-s-gets-jail-time.html|title=Ex-Chairman Of Sotheby's Gets Jail Time|last1=Vogel|first1=Carol|date=April 23, 2002|work=The New York Times|access-date=January 19, 2019|last2=Blumenthal|first2=Ralph|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/a-alfred-taubman-billionaire-convicted-of-price-fixing-dies-at-91/2015/04/19/8be4899c-e601-11e4-b510-962fcfabc310_story.html|title=A. Alfred Taubman, billionaire convicted of price fixing, dies at 91|date=April 19, 2015|newspaper=Washington Post|access-date=January 19, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.michigandaily.com/content/taubman-sentenced-year-prison-7-5-million-fine|title=Taubman sentenced to year in prison, $7. 5 million fine|last=Sprow|first=Maria|date=April 22, 2002|website=The Michigan Daily|language=en|access-date=January 19, 2019}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Common Good|last=Reich|first=Robert|publisher=Alfred A. Knopf|year=2018|isbn=9780525520498|edition=1st|location=New York|oclc=1014000027}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2015]] 1i7tnc8855dpruei8nzuddosaadk753 0 233705 1540248 2026-05-11T11:23:45Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alessia Ambrosi''' (alizaliwa 14 Aprili 1982) ni mwanasiasa wa Italia wa chama cha Brothers of Italy ambaye alichaguliwa kuwa mbunge wa Baraza la Wawakilishi katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2022.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=308832&idpersona=308832&idlegislatura=19|title=Ambrosi Alessia – FdI|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Kuanzia mwaka 2018 hadi 2022, alihudumu kati...' 1540248 wikitext text/x-wiki '''Alessia Ambrosi''' (alizaliwa 14 Aprili 1982) ni mwanasiasa wa Italia wa chama cha Brothers of Italy ambaye alichaguliwa kuwa mbunge wa Baraza la Wawakilishi katika uchaguzi mkuu wa mwaka 2022.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=308832&idpersona=308832&idlegislatura=19|title=Ambrosi Alessia – FdI|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Kuanzia mwaka 2018 hadi 2022, alihudumu katika Baraza la Kikanda la Trentino-Alto Adige/Südtirol.<ref>{{cite web|url=https://www.consiglio.regione.taa.it/it/consiglio/avanzo-chiara.asp|title=Ambrosi Alessia|publisher=[[Regional Council of Trentino-Alto Adige/Südtirol]]|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1982||Ambrosi, Alessia}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] 8c36w4su62v8998q3i4do12gfy6ts60 0 233706 1540249 2026-05-11T11:26:27Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Murtaza Razvi''' (alizaliwa [[17 Desemba]] [[1964]] – [[19 Aprili]] [[2012]]) alikuwa [[mwandishi]] wa habari mwandamizi kutoka Pakistan aliyefanya kazi na gazeti la Dawn huko Karachi, Pakistan. Mbali na kujua lugha ya Kiurdu na Kiingereza, pia alikuwa na ujuzi wa lugha za Kijerumani, Kifaransa, Kihindi na Kiajemi.<ref name="Tribune">{{cite news|author=Tooba Masood and Saad Hasan|title=Mystery crime: Journalist found dead in artist's DHA studio - Mur...' 1540249 wikitext text/x-wiki '''Murtaza Razvi''' (alizaliwa [[17 Desemba]] [[1964]] – [[19 Aprili]] [[2012]]) alikuwa [[mwandishi]] wa habari mwandamizi kutoka Pakistan aliyefanya kazi na gazeti la Dawn huko Karachi, Pakistan. Mbali na kujua lugha ya Kiurdu na Kiingereza, pia alikuwa na ujuzi wa lugha za Kijerumani, Kifaransa, Kihindi na Kiajemi.<ref name="Tribune">{{cite news|author=Tooba Masood and Saad Hasan|title=Mystery crime: Journalist found dead in artist's DHA studio - Murtaza Razvi was the head of Dawn's magazines|newspaper=The Express Tribune newspaper|date=19 April 2012|url=https://tribune.com.pk/story/367240/mystery-crime-journalist-found-dead-in-artist%E2%80%99s-dha-studio|access-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926224626/https://tribune.com.pk/story/367240/mystery-crime-journalist-found-dead-in-artist%E2%80%99s-dha-studio|url-status=dead|archive-date=26 September 2021}}</ref><ref name="Dawn" /> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waliofariki 2012]] hdey6kc4vw0sxru7tg0i96lzuybt294 1540259 1540249 2026-05-11T11:31:39Z EdwardJacobo42 48620 1540259 wikitext text/x-wiki '''Murtaza Razvi''' (alizaliwa [[17 Desemba]] [[1964]] – [[19 Aprili]] [[2012]]) alikuwa [[mwandishi]] wa habari mwandamizi kutoka Pakistan aliyefanya kazi na gazeti la Dawn huko Karachi, Pakistan. Mbali na kujua lugha ya Kiurdu na Kiingereza, pia alikuwa na ujuzi wa lugha za Kijerumani, Kifaransa, Kihindi na Kiajemi.<ref name="Tribune">{{cite news|author=Tooba Masood and Saad Hasan|title=Mystery crime: Journalist found dead in artist's DHA studio - Murtaza Razvi was the head of Dawn's magazines|newspaper=The Express Tribune newspaper|date=19 April 2012|url=https://tribune.com.pk/story/367240/mystery-crime-journalist-found-dead-in-artist%E2%80%99s-dha-studio|access-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926224626/https://tribune.com.pk/story/367240/mystery-crime-journalist-found-dead-in-artist%E2%80%99s-dha-studio|url-status=dead|archive-date=26 September 2021}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waliofariki 2012]] 7h2gebbgl9p4il1c9z3mpzl60ncugvo 0 233707 1540250 2026-05-11T11:27:45Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma''' (alizaliwa [[28 Julai]], [[1987]]), anayejulikana kama '''Pedro''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama [[winga]] katika klabu ya SS Lazio ya Serie A. Pedro alifunga mabao 99 katika mechi 321 za mashindano yote akiwa na FC Barcelona kuanzia mwaka 2008 hadi 2015. Katika msimu wa 2009–10, alikuwa mchezaji wa kwanza katika historia kufunga bao katika kila mashindano ra...' 1540250 wikitext text/x-wiki '''Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma''' (alizaliwa [[28 Julai]], [[1987]]), anayejulikana kama '''Pedro''', ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa kulipwa kutoka [[Hispania]] ambaye anacheza kama [[winga]] katika klabu ya SS Lazio ya Serie A. Pedro alifunga mabao 99 katika mechi 321 za mashindano yote akiwa na FC Barcelona kuanzia mwaka 2008 hadi 2015. Katika msimu wa 2009–10, alikuwa mchezaji wa kwanza katika historia kufunga bao katika kila mashindano rasmi ya klabu ndani ya msimu mmoja na mwaka mmoja wa kalenda. Alijiunga na Chelsea F.C.|Chelseamwaka 2015 ambapo alifunga mabao 43 katika mechi 206, na kusaidia klabu hiyo kushinda Premier League mwaka 2017, FA Cup mwaka 2018 na UEFA Europa League mwaka 2019. Mwaka 2020 alijiunga na klabu ya AS Roma ya Serie A, kabla ya kuhamia wapinzani wao wa jiji, SS Lazio, mwaka uliofuata. <ref name="LaRendija">{{cite web|url=https://www.larendija.es/el-raqui-recibe-420-000-euros-por-el-fichaje-de-pedro-por-el-chelsea/|title=El 'Raqui' recibe 420.000 euros por el fichaje de 'Pedro' por el Chelsea|trans-title='Raqui' receive 420,000 euros for the transfer of 'Pedro' to Chelsea|website=LaRendija.es|language=es|date=1 September 2015|access-date=21 June 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1059678/five-years-since-pedros-debut-with-the-first-team/|last=Bogunyà|first=Roger|title=Five years since Pedro's debut with the first team|publisher=FC Barcelona|date=11 January 2013|access-date=1 May 2026}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1987|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] kteew4yhmr15a3xh5rg45m59x1p5ut6 0 233708 1540253 2026-05-11T11:29:29Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Robert Irwin Toll''' ([[Desemba 30]], [[1940]] – [[Oktoba 7]], [[2022]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alianzisha kampuni ya kujenga nyumba za kifahari [[Toll Brothers]].<ref>{{cite web |title=Robert Toll, co-founder of Toll Brothers, 81, died |url=https://darik.news/pennsylvania/robert-toll-co-founder-of-toll-brothers-81-died-in/740249.html |website=Darik News |access-date=2026-05-11}}</ref>[[Forbes]] ilikadiria utajiri wake k...' 1540253 wikitext text/x-wiki '''Robert Irwin Toll''' ([[Desemba 30]], [[1940]] – [[Oktoba 7]], [[2022]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alianzisha kampuni ya kujenga nyumba za kifahari [[Toll Brothers]].<ref>{{cite web |title=Robert Toll, co-founder of Toll Brothers, 81, died |url=https://darik.news/pennsylvania/robert-toll-co-founder-of-toll-brothers-81-died-in/740249.html |website=Darik News |access-date=2026-05-11}}</ref>[[Forbes]] ilikadiria utajiri wake kuwa dola bilioni 1.1<ref>[https://www.nytimes.com/2001/10/14/classified/paid-notice-deaths-toll-sylvia-nee-steinberg.html New York Times: "Paid Notice: Deaths TOLL, SYLVIA (NEE STEINBERG)"] October 14, 2001</ref><ref>[http://www.phillymag.com/articles/2006/05/15/house-of-girth/ Philly Magazine: "House of Girth"] May 15, 2016</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1940]] [[Jamii:Waliofariki 2022]] 2nlsf1v6i2q88dsz2x36ibbojfvc6je 0 233709 1540255 2026-05-11T11:30:13Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Giorgia Andreuzza''' (alizaliwa 11 Desemba 1973) ni mwanasiasa wa Italia anayehuudumu kama mjumbe wa Baraza la Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=307686&idpersona=307686&idlegislatura=19|title=Andreuzza Giorgia – Lega|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Alikuwa diwani wa manispaa ya Noventa di Piave kuanzia mwaka 2012 hadi 2015 na kuanz...' 1540255 wikitext text/x-wiki '''Giorgia Andreuzza''' (alizaliwa 11 Desemba 1973) ni mwanasiasa wa Italia anayehuudumu kama mjumbe wa Baraza la Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=307686&idpersona=307686&idlegislatura=19|title=Andreuzza Giorgia – Lega|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Alikuwa diwani wa manispaa ya Noventa di Piave kuanzia mwaka 2012 hadi 2015 na kuanzia mwaka 2017 hadi 2021.<ref>{{cite web|url=https://parlamento19.openpolis.it/persone/giorgia-andreuzza-1973-12-11|title=Giorgia Andreuzza|publisher=[[:it:Openpolis|Openpolis]]|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1973||Andreuzza, Giorgia}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] owskchy6zs2lndvvf5gve89m06eozfg 0 233710 1540257 2026-05-11T11:31:10Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Francisco Javier "Javi" de Pedro Falque''' (alizaliwa [[4 Agosti]], [[1973]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]]. Alicheza kama kiungo wa kushoto, hasa akiwa na klabu ya Real Sociedad na alikuwa na uwezo mkubwa wa kupiga mashuti yenye nguvu kwa mguu wake wa kushoto.<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/201612/20/gica-craioveanu-real-sociedad-zurda-javi-20161220125533.html|title=Gica Craiovea...' 1540257 wikitext text/x-wiki '''Francisco Javier "Javi" de Pedro Falque''' (alizaliwa [[4 Agosti]], [[1973]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]]. Alicheza kama kiungo wa kushoto, hasa akiwa na klabu ya Real Sociedad na alikuwa na uwezo mkubwa wa kupiga mashuti yenye nguvu kwa mguu wake wa kushoto.<ref>{{cite news|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/201612/20/gica-craioveanu-real-sociedad-zurda-javi-20161220125533.html|title=Gica Craioveanu: "La zurda de Javi de Pedro no era caviar, era beluga"|trans-title=Gica Craioveanu: "Javi de Pedro's left was not caviar, it was beluga"|publisher=El Diario Vasco|language=Spanish|date=20 December 2016|accessdate=30 June 2017}}</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/b/blackburn_rovers/4223797.stm Blackburn release winger De Pedro]; BBC Sport, 31 January 2005</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1973|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] pdyxwkpw6ez80np7ov1k4kv7tuwmh2d 0 233711 1540262 2026-05-11T11:34:03Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Alan N. Trefler''' (alizaliwa [[Machi 10]], [[1956]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea na bingwa wa [[Sataranji]] nchini [[Marekani]] anayejulikana zaidi kama afisa mkuu mtendaji (CEO) wa ''Pegasystems'', kampuni ya kimataifa ya programu aliyoianzisha mwaka [[1983]].<ref name=chess-match>{{cite news |last=Loeb McClain |first=Dylan |date=May 18, 2010 |title= A Wall Street Presence in the World of Chess Politics|url=https://cityroom.blogs.nytimes.com/2010/0...' 1540262 wikitext text/x-wiki '''Alan N. Trefler''' (alizaliwa [[Machi 10]], [[1956]]) ni [[mfanyabiashara]] bilionea na bingwa wa [[Sataranji]] nchini [[Marekani]] anayejulikana zaidi kama afisa mkuu mtendaji (CEO) wa ''Pegasystems'', kampuni ya kimataifa ya programu aliyoianzisha mwaka [[1983]].<ref name=chess-match>{{cite news |last=Loeb McClain |first=Dylan |date=May 18, 2010 |title= A Wall Street Presence in the World of Chess Politics|url=https://cityroom.blogs.nytimes.com/2010/05/18/a-wall-street-presence-in-the-world-of-chess-politics/?_r=0 | work=[[The New York Times]] |location=New York City |access-date=July 7, 2017}}</ref> Kabla ya Pegasystems, mwaka [[1975]] Trefler alifunga sare kwa nafasi ya kwanza katika ''World Open Chess Championship'' pamoja na grandmaster [[Pal Benko]], baadaye akifanya kazi kama [[msanidi programu]] kwa ''Casher Associates'' na ''TMI Systems''.<ref name="forbes-profile">{{Citation|title=Alan Trefler Profile |work=[[Forbes]] |url=https://people.forbes.com/profile/alan-trefler/62502 |access-date=July 5, 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601194434/http://people.forbes.com/profile/alan-trefler/62502 |archive-date=June 1, 2012 }}</ref>Akiwa na asilimia 52 ya umiliki katika Pegasystems, utajiri wake ulizidi dola bilioni 1 mwaka [[2013]] na kwa mara ya kwanza alionekana kwenye orodha ya [[Forbes]] ya mabilionea mwaka [[2017]].<ref name=pugatch>{{cite news |date=August 4, 2011 |title=Dorothy (Pugatch) Trefler |url=http://www.legacy.com/obituaries/bostonglobe/obituary.aspx?pid=152866370 | work=[[The Boston Globe]] |access-date=July 7, 2017}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1956]] [[Jamii:Watu walio hai]] 6qhmb1h3ulde0lxwtxlgiz28m0xicju 0 233712 1540264 2026-05-11T11:35:03Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Joaquín Peiró Lucas''' (amezaliwa [[29 Januari]], [[1936]] – amefariki [[18 Machi]], [[2020]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Alicheza kama kiungo mshambuliaji na alijitokeza zaidi akiwa na Atlético Madrid, ambapo alianza na pia kumalizia taaluma yake ya kulipwa. Akiwa na klabu hiyo alicheza mechi 166 za [[La Liga]] na kufunga mabao 95 katika misimu minane. Baadaye alihamia Italia, ambako alicheza kwa...' 1540264 wikitext text/x-wiki '''Joaquín Peiró Lucas''' (amezaliwa [[29 Januari]], [[1936]] – amefariki [[18 Machi]], [[2020]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Alicheza kama kiungo mshambuliaji na alijitokeza zaidi akiwa na Atlético Madrid, ambapo alianza na pia kumalizia taaluma yake ya kulipwa. Akiwa na klabu hiyo alicheza mechi 166 za [[La Liga]] na kufunga mabao 95 katika misimu minane. Baadaye alihamia Italia, ambako alicheza kwa takriban miaka kumi akiwa na klabu tatu tofauti. Pia aliwakilisha timu ya taifa ya Hispania katika [[Kombe la Dunia]] mara mbili. Kuanzia mwaka 1978, Peiró alianza kazi ya ukocha ambayo iliendelea kwa karibu miaka 30 kabla ya kustaafu. <ref name=Gentleman>{{cite web|url=https://murciaplaza.com/joaquin-peiro-un-caballero-del-futbol-que-con-18-anos-fue-clave-para-llevar-al-murcia-a-primera|title=Joaquín Peiró, un caballero del fútbol que con 18 años fue clave para llevar al Murcia a Primera|trans-title=Joaquín Peiró, a football gentleman who at age 18 was key in taking Murcia to ''Primera''|publisher=Murcia Plaza|first=Manuel|last=G. Tallón|language=es|date=18 March 2020|access-date=14 February 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/2012/09/05/futbol/equipos/atletico/1346827047.html|title=La Recopa del Atlético cumple 50 años|trans-title=50th anniversary of Atlético's Cup Winners' Cup|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Javier|last=Vega|language=es|date=5 September 2012|access-date=9 March 2020}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1936|2020}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] e0ya343sk01vdqdir4ayb4va6etogx9 0 233713 1540266 2026-05-11T11:36:18Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Arman Sabir''' (Kiuurdu: ارمان صابر) ni [[mwandishi]] wa habari wa uchunguzi kutoka Pakistan. Alichaguliwa mara mbili kuwa Katibu wa Karachi Press Club katika miaka ya 2019 na 2020.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8155840.stm|title=Lessons for Karachi sex workers|publisher=[[BBC World Service|BBC]] Urdu Service|date=19 July 2009|author=Arman Sabir}}</ref> Anaendesha chaneli yake binafsi ya YouTube iitwayo ''Arman Sab...' 1540266 wikitext text/x-wiki '''Arman Sabir''' (Kiuurdu: ارمان صابر) ni [[mwandishi]] wa habari wa uchunguzi kutoka Pakistan. Alichaguliwa mara mbili kuwa Katibu wa Karachi Press Club katika miaka ya 2019 na 2020.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8155840.stm|title=Lessons for Karachi sex workers|publisher=[[BBC World Service|BBC]] Urdu Service|date=19 July 2009|author=Arman Sabir}}</ref> Anaendesha chaneli yake binafsi ya YouTube iitwayo ''Arman Sabir Vlogs''. Pia alifanya kazi kama Mhariri katika Hamariweb ambapo alianzisha idara ya habari. Alifanya kazi hapo kwa muda wa miezi sita, kuanzia tarehe 2 Juni hadi 30 Novemba 2025. Kabla ya hapo, alikuwa akifanya kazi katika ''Weekly Bol News English'' kama mwandishi mwandamizi hadi kufungwa kwake mwezi Januari 2023. Kabla ya kujiunga na gazeti hilo mwezi Februari 2022, alifanya kazi katika ARY News kuanzia mwaka 2014 hadi 2022. Awali, alihusishwa na BBC Urdu Service kwa karibu miaka sita. Kabla ya hapo, alikuwa akifanya kazi katika mji mkuu wa Islamabad kuanzia Desemba 2009 hadi Mei 2012 baada ya kupandishwa cheo kuwa mtayarishaji (producer). Alijiunga na BBC Urdu Service kama mwandishi wa habari mwezi Agosti 2007..<ref>{{cite news|last=Sabir|first=Arman|title=Makran Coastal Highway in tatters|url=http://article.wn.com/view/2007/07/03/Makran_Coastal_Highway_in_tatters/|accessdate=16 May 2014|newspaper=Dawn|date=2 July 2007}}</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} qj4stzc75xf13ej06dbfa2rmzmnqtg7 0 233714 1540268 2026-05-11T11:37:01Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jordi Roca i Fontané''' (amezaliwa 2 Mei 1978) ni mpishi kutoka [[Hispania]] na mpishi wa vitamu (pastry chef) katika mgahawa maarufu wa El Celler de Can Roca. Mwaka 2014 alishinda tuzo ya kwanza ya “Mpishi Bora wa Vitamu Duniani” (World’s Best Pastry Chef) kutoka jarida la Restaurant.<ref>[[http://www.theworlds50best.com/awards/best-pastry-chef](http://www.theworlds50best.com/awards/best-pastry-chef)] The World’s 50 Best</ref> Mwezi Aprili 20...' 1540268 wikitext text/x-wiki '''Jordi Roca i Fontané''' (amezaliwa 2 Mei 1978) ni mpishi kutoka [[Hispania]] na mpishi wa vitamu (pastry chef) katika mgahawa maarufu wa El Celler de Can Roca. Mwaka 2014 alishinda tuzo ya kwanza ya “Mpishi Bora wa Vitamu Duniani” (World’s Best Pastry Chef) kutoka jarida la Restaurant.<ref>[[http://www.theworlds50best.com/awards/best-pastry-chef](http://www.theworlds50best.com/awards/best-pastry-chef)] The World’s 50 Best</ref> Mwezi Aprili 2018, alionekana katika kipindi cha Netflix cha ''Chef’s Table: Pastry'' kilichomshirikisha kama mmoja wa wahusika wakuu.<ref>{{Cite news|url=[https://www.eater.com/2018/4/13/17223238/chefs-table-pastry-jordi-roca-recap-episode-3|title='Chef's](https://www.eater.com/2018/4/13/17223238/chefs-table-pastry-jordi-roca-recap-episode-3|title='Chef's) Table: Pastry' Recap: Jordi Roca Turns Dirt into Dessert|work=Eater|access-date=2018-10-09}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1978|}} [[Jamii:Watu wa Hispania]] diqj7xj45pilar91gpf9spkrpykvs2i 0 233715 1540269 2026-05-11T11:37:45Z Ally0111 85292 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Preston Robert Tisch''' ([[Aprili 29]], [[1926]] – [[Novemba 15]], [[2005]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alikuwa mwenyekiti wa [[Loews Corporation]], ambayo alimiliki pamoja na kaka yake [[Laurence Tisch]].<ref>{{Cite news|first=Jonathan |last=Kandell |title= Laurence A. Tisch, Investor Known for Saving CBS Inc. From Takeover, Dies at 80 |newspaper=[[The New York Times]]|date=November 16, 2003 |url=https://www.nytimes.com/200...' 1540269 wikitext text/x-wiki '''Preston Robert Tisch''' ([[Aprili 29]], [[1926]] – [[Novemba 15]], [[2005]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] nchini [[Marekani]] ambaye alikuwa mwenyekiti wa [[Loews Corporation]], ambayo alimiliki pamoja na kaka yake [[Laurence Tisch]].<ref>{{Cite news|first=Jonathan |last=Kandell |title= Laurence A. Tisch, Investor Known for Saving CBS Inc. From Takeover, Dies at 80 |newspaper=[[The New York Times]]|date=November 16, 2003 |url=https://www.nytimes.com/2003/11/16/business/laurence-a-tisch-investor-known-for-saving-cbs-inc-from-takeover-dies-at-80.html?pagewanted=all&src=pm}}</ref>Kuanzia [[1991]] hadi kifo chake, Tisch alimiliki nusu ya timu ya [[New York Giants]] akishiriki umiliki pamoja na [[Wellington Mara]].<ref>[http://www.thejewishweek.com/features/preston_robert_tisch_79 The Jewish Week: Obituary "Preston Robert Tisch, 79" by Steve Lipman], November 18, 2005</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] [[Jamii:Waliozaliwa 1926]] [[Jamii:Waliofariki 2005]] 6p9nqngrplu0qbvh844ktfoal3147vb 0 233716 1540270 2026-05-11T11:37:47Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Iván de la Peña López''' (alizaliwa [[6 Mei]], [[1976]]), anayejulikana kama '''Iván de la Peña''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama kiungo wa kati. Alianza maisha yake ya soka akiwa na FC Barcelona na alihitimisha taaluma yake ya miaka 18 ya uchezaji wa kulipwa, ambapo alijulikana kwa majina ya utani '''El Pequeño Buda''' (“Buddha Mdogo”) na '''Lo Pelat''' (“Mtu Mwenye Upara”), kuto...' 1540270 wikitext text/x-wiki '''Iván de la Peña López''' (alizaliwa [[6 Mei]], [[1976]]), anayejulikana kama '''Iván de la Peña''', ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama kiungo wa kati. Alianza maisha yake ya soka akiwa na FC Barcelona na alihitimisha taaluma yake ya miaka 18 ya uchezaji wa kulipwa, ambapo alijulikana kwa majina ya utani '''El Pequeño Buda''' (“Buddha Mdogo”) na '''Lo Pelat''' (“Mtu Mwenye Upara”), kutokana na kichwa chake kilichonyolewa na umbo lake dogo.<ref>{{cite news|url=https://elpais.com/diario/2003/12/26/deportes/1072393201_850215.html|title='Lo Pelat'|newspaper=[[El País]]|first=Ramón|last=Besa|language=es|date=26 December 2003|access-date=11 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/01c1-0ea8bcef52b6-87b499b67369-1000--espanyol-bank-on-little-buddha/|title=Espanyol bank on 'Little Buddha'|publisher=UEFA|first=Graham|last=Hunter|date=15 May 2007|access-date=31 May 2010}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1976|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] 2ckkjkl5mvvtvykmvteaw4mb1aobl61 0 233717 1540271 2026-05-11T11:37:58Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Luana Angeloni''' (alizaliwa 13 Machi 1952) ni mwalimu na mwanasiasa wa Italia ambaye alihudumu katika Bunge na Seneti. Alikuwa mwanamke mdogo zaidi nchini Italia kushika nyadhifa hizo.<ref name=riqu>{{cite news|title=Monterado |url=http://www.riquadro.com/voce/articolo.php?id=829&cat=49|access-date=4 June 2023|work=Riquadro|language=it}}</ref> Alikuwa meya wa [[Senigallia]] kwa vipindi viwili kati ya mwaka 2000 na 2010. == Wasifu == Angeloni alizaliwa...' 1540271 wikitext text/x-wiki '''Luana Angeloni''' (alizaliwa 13 Machi 1952) ni mwalimu na mwanasiasa wa Italia ambaye alihudumu katika Bunge na Seneti. Alikuwa mwanamke mdogo zaidi nchini Italia kushika nyadhifa hizo.<ref name=riqu>{{cite news|title=Monterado |url=http://www.riquadro.com/voce/articolo.php?id=829&cat=49|access-date=4 June 2023|work=Riquadro|language=it}}</ref> Alikuwa meya wa [[Senigallia]] kwa vipindi viwili kati ya mwaka 2000 na 2010. == Wasifu == Angeloni alizaliwa huko Monterado mnamo 13 Machi 1952.<ref name=itap/> Alitunukiwa shahada ya ualimu.<ref name=itap/> Alikuwa mwanachama wa Chama cha Kikomunisti cha Italia.<ref name=itap/> Alichaguliwa kuwa mbunge mnamo Juni 1987 na alihudumu bungeni wakati wa muhula wa kumi wa bunge hadi mwaka 1992.<ref name=itap/> Alijiunga na chama cha [[Democratic Party of the Left]] mnamo mwaka 1991 baada ya kuvunjwa kwa Chama cha Kikomunisti.<ref name=itap>{{cite web|title=Angeloni, Luana|publisher=Italian Parliament|access-date=4 June 2023|language=it|url=http://legislature.camera.it/chiosco.asp?cp=1&position=X%20Legislatura%20/%20I%20Deputati&content=deputati/legislatureprecedenti/Leg10/framedeputato.asp?Deputato=d200023}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1952||Angeloni, Luana}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Walimu wa Italia]] hlgyfdi8jfrqu0k85p2nw594s5ezlbm 0 233718 1540274 2026-05-11T11:39:37Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ilyas Rashidi''' (Kiuurdu: اِلیاس رشیدی) alikuwa mchapishaji na mhariri wa majarida kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Alianzisha jarida la filamu linaloitwa Nigar Magazine mwaka 1948, ambalo lilijikita katika habari za filamu na watu mashuhuri wa tasnia ya filamu. Pia alianzisha tuzo maarufu na za kihistoria za filamu zinazojulikana kama Nigar Awards, ambazo zilianzishwa tarehe 17 Julai 1957.<ref name="Dawn3">{{cite news|url=https://images.daw...' 1540274 wikitext text/x-wiki '''Ilyas Rashidi''' (Kiuurdu: اِلیاس رشیدی) alikuwa mchapishaji na mhariri wa majarida kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Alianzisha jarida la filamu linaloitwa Nigar Magazine mwaka 1948, ambalo lilijikita katika habari za filamu na watu mashuhuri wa tasnia ya filamu. Pia alianzisha tuzo maarufu na za kihistoria za filamu zinazojulikana kama Nigar Awards, ambazo zilianzishwa tarehe 17 Julai 1957.<ref name="Dawn3">{{cite news|url=https://images.dawn.com/news/1191543|url-status=dead|title=What happened to Nigar Weekly? - The Pioneer of film journalism in Pakistan has now faded from our collective memory|author=Wara Irfan|date=25 February 2023|newspaper=Images magazine (Dawn Group of Newspapers)|archive-date=23 July 2023|access-date=20 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723191942/https://images.dawn.com/news/1191543}}</ref><ref name="Tribune" /> Tuzo hizi zilikuwa miongoni mwa tuzo muhimu sana katika tasnia ya filamu nchini Pakistan kwa kutambua mafanikio ya waigizaji, waongozaji na watengenezaji wa filamu. == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} nn2fyona5ln7f5nqjth708l17c3ls1c 1540275 1540274 2026-05-11T11:39:53Z EdwardJacobo42 48620 1540275 wikitext text/x-wiki '''Ilyas Rashidi''' (Kiuurdu: اِلیاس رشیدی) alikuwa mchapishaji na mhariri wa majarida kutoka [[Pakistani|Pakistan]]. Alianzisha jarida la filamu linaloitwa Nigar Magazine mwaka 1948, ambalo lilijikita katika habari za filamu na watu mashuhuri wa tasnia ya filamu. Pia alianzisha tuzo maarufu na za kihistoria za filamu zinazojulikana kama Nigar Awards, ambazo zilianzishwa tarehe 17 Julai 1957.<ref name="Dawn3">{{cite news|url=https://images.dawn.com/news/1191543|url-status=dead|title=What happened to Nigar Weekly? - The Pioneer of film journalism in Pakistan has now faded from our collective memory|author=Wara Irfan|date=25 February 2023|newspaper=Images magazine (Dawn Group of Newspapers)|archive-date=23 July 2023|access-date=20 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723191942/https://images.dawn.com/news/1191543}}</ref> Tuzo hizi zilikuwa miongoni mwa tuzo muhimu sana katika tasnia ya filamu nchini Pakistan kwa kutambua mafanikio ya waigizaji, waongozaji na watengenezaji wa filamu. == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mtu}} 4v0ndts61dwmw2tm7mwd4lvghi6edzu 0 233719 1540277 2026-05-11T11:42:43Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Anacleto José María Peña Salegui''' (amezaliwa [[9 Aprili]], [[1895]] – amefariki [[13 Januari]], [[1989]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa miguu]] na baadaye [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Alizaliwa huko Las Arenas na alianza kucheza kama kiungo katika klabu ya Arenas Club de Getxo mwaka 1913, ambapo alicheza pamoja na kaka yake mkubwa Florencio Peña. Akiwa huko, alishinda Biscay Championship mara nne na Copa del Rey mwaka 1919, pamoja na kuwa ms...' 1540277 wikitext text/x-wiki '''Anacleto José María Peña Salegui''' (amezaliwa [[9 Aprili]], [[1895]] – amefariki [[13 Januari]], [[1989]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa miguu]] na baadaye [[kocha]] kutoka [[Hispania]]. Alizaliwa huko Las Arenas na alianza kucheza kama kiungo katika klabu ya Arenas Club de Getxo mwaka 1913, ambapo alicheza pamoja na kaka yake mkubwa Florencio Peña. Akiwa huko, alishinda Biscay Championship mara nne na Copa del Rey mwaka 1919, pamoja na kuwa mshindi wa pili katika fainali za 1917 na 1925. Mwaka 1926 alihamia Madrid na kujiunga na Real Madrid CF, ambako alicheza kwa miaka sita hadi 1932, akishinda mataji manne ya kikanda ya Campeonato Centro. Pia alifika fainali mbili za Copa del Rey mwaka 1929 na 1930. Klabu ya Real Madrid ilishinda ubingwa wake wa kwanza wa [[La Liga]] msimu wa 1931–32, ingawa Peña mwenye umri wa miaka 36 alicheza mechi nne tu na haijulikani kama anahesabiwa kushinda taji hilo. Katika ngazi ya kimataifa, alicheza mechi 21 kwa timu ya taifa ya Hispania na alishiriki katika Olimpiki ya Majira ya joto ya 1924.<ref>{{cite web|url=https://www.olympedia.org/athletes/24935 |title=José María Peña |work=Olympedia |access-date=26 August 2021}}</ref> <ref>[https://www.realmadrid.com/en/about-real-madrid/history/football-legends/anacleto-jose-maria-pena-salegui Jose María Peña] at Real Madrid</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1895|1989}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] qp1nkyzdhscp8uptmzyo17ctsorj6bi 0 233720 1540278 2026-05-11T11:42:51Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' '''Anna Ascani''' (alizaliwa 17 Oktoba 1987) ni mwanasiasa wa Italia anayehudumu kama mwanachama wa Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=305886&idpersona=305886&idlegislatura=19|title=ASCANI Anna - PD|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Pia, anahudumu kama Makamu wa Rais wa Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 202...' 1540278 wikitext text/x-wiki '''Anna Ascani''' (alizaliwa 17 Oktoba 1987) ni mwanasiasa wa Italia anayehudumu kama mwanachama wa Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 2013.<ref>{{cite web|url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=305886&idpersona=305886&idlegislatura=19|title=ASCANI Anna - PD|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)|Chamber of Deputies]]|language=it}}</ref> Pia, anahudumu kama Makamu wa Rais wa Baraza la Wawakilishi tangu mwaka 2022 na ni mwanachama mashuhuri wa [[Chama cha Kidemokrasia (Italia)|Chama cha Kidemokrasia (PD)]].<ref>{{cite web|url=https://parlamento19.openpolis.it/persone/anna-ascani/100431|title=Anna Ascani|publisher=[[:it:Openpolis|Openpolis]]|language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1987||Ascani, Anna}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanawake wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Watu wa Italia]] 8e8hos1s7as0ws6i41jl1guhbf3hjrj 0 233721 1540279 2026-05-11T11:43:55Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Albert Henri Roux''' OBE (8 Oktoba 1935 – 4 Januari 2021) alikuwa [[Ufaransa|Mfaransa]] mmiliki wa mgahawa na [[mpishi]]. Yeye pamoja na kaka yake Michel waliendesha mgahawa wa Le Gavroche uliopo Mayfair, [[London]], ambao ulikuwa mgahawa wa kwanza nchini Uingereza kupata nyota tatu za Michelin star. Roux alisaidia kufundisha wapishi wengi ambao baadaye walipata nyota za Michelin, na mwanawe Michel Roux, Jr. aliendelea kuendesha Le Gavroche hadi Janu...' 1540279 wikitext text/x-wiki '''Albert Henri Roux''' OBE (8 Oktoba 1935 – 4 Januari 2021) alikuwa [[Ufaransa|Mfaransa]] mmiliki wa mgahawa na [[mpishi]]. Yeye pamoja na kaka yake Michel waliendesha mgahawa wa Le Gavroche uliopo Mayfair, [[London]], ambao ulikuwa mgahawa wa kwanza nchini Uingereza kupata nyota tatu za Michelin star. Roux alisaidia kufundisha wapishi wengi ambao baadaye walipata nyota za Michelin, na mwanawe Michel Roux, Jr. aliendelea kuendesha Le Gavroche hadi Januari 2024. == Maisha ya awali == Albert Roux alizaliwa katika kijiji cha Semur-en-Brionnais katika eneo la [[Saône-et-Loire]], Ufaransa tarehe 8 Oktoba 1935.<ref>{{cite web |title=Albert Roux, OBE, KFO | Roux Scholarship |url=[https://www.rouxscholarship.co.uk/page/albert-roux-obe/](https://www.rouxscholarship.co.uk/page/albert-roux-obe/) |access-date=1 November 2019}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1935|2021}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] 672lt7r8gvpk2exhn09dtjv4qob12eb 0 233722 1540280 2026-05-11T11:44:37Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ahmed Rashid''' (Kiuurdu: احمد رشید; alizaliwa [[1948]] huko Rawalpindi) ni [[mwandishi]] wa habari kutoka [[Pakistani|Pakistan]] na mwandishi maarufu wa vitabu vinavyouzwa sana kuhusu sera za mambo ya nje. Anaandika hasa kuhusu masuala ya Afghanistan, Pakistan, na Asia ya Kati. Vitabu vyake vinachambua siasa, usalama, na mabadiliko ya kikanda katika maeneo hayo, na vinatumika sana kama marejeo katika masomo ya uhusiano wa kimataifa na masuala...' 1540280 wikitext text/x-wiki '''Ahmed Rashid''' (Kiuurdu: احمد رشید; alizaliwa [[1948]] huko Rawalpindi) ni [[mwandishi]] wa habari kutoka [[Pakistani|Pakistan]] na mwandishi maarufu wa vitabu vinavyouzwa sana kuhusu sera za mambo ya nje. Anaandika hasa kuhusu masuala ya Afghanistan, Pakistan, na Asia ya Kati. Vitabu vyake vinachambua siasa, usalama, na mabadiliko ya kikanda katika maeneo hayo, na vinatumika sana kama marejeo katika masomo ya uhusiano wa kimataifa na masuala ya usalama duniani.<ref>[https://tribune.com.pk/story/860609/state-of-play-in-conversation-with-ahmed-rashid/ State of play: In conversation with Ahmed Rashid (an interview)] The Express Tribune (newspaper), Published 29 March 2015, Retrieved 21 January 2019</ref> == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] treihmq2x3cjujra3psl4pl5bxllzv0 0 233723 1540283 2026-05-11T11:47:56Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''José Casas Gris''' (amezaliwa [[16 Novemba]], [[1931]] – amefariki [[12 Oktoba]], [[2010]]), anayejulikana kama '''Pepín''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama mlinda lango. ==Maisha ya klabu== Pepín alizaliwa mjini [[Valencia]]. Baada ya kucheza katika klabu kadhaa za vijana katika Jumuiya ya Valencia, alianza soka la wakubwa akiwa na UD Alzira na Alicante CF. Mwaka 1952 alijiunga na UD Las Palm...' 1540283 wikitext text/x-wiki '''José Casas Gris''' (amezaliwa [[16 Novemba]], [[1931]] – amefariki [[12 Oktoba]], [[2010]]), anayejulikana kama '''Pepín''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama mlinda lango. ==Maisha ya klabu== Pepín alizaliwa mjini [[Valencia]]. Baada ya kucheza katika klabu kadhaa za vijana katika Jumuiya ya Valencia, alianza soka la wakubwa akiwa na UD Alzira na Alicante CF. Mwaka 1952 alijiunga na [[UD Las Palmas]] ya [[La Liga]], akicheza mechi yake ya kwanza ya mashindano katika msimu wa 1951–52 La Liga. Alicheza mechi 14 msimu huo, ambapo timu yake ilimaliza ikiwa ya pili kutoka chini kwenye msimamo. Baadaye, Las Palmas ilirejea katika ligi ya juu mwaka 1954 baada ya kupanda daraja kutoka daraja la pili. <ref>[https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/la-ud-las-palmas-logra-su-sexto-ascenso-a-primera-division La UD Las Palmas logra su sexto ascenso a Primera División (UD Las Palmas achieve their sixth promotion to ''Primera División'')]; UD Las Palmas, 21 June 2015 (in Spanish)</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1931|2010}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] oij3lxanqdxa3rtxz4r42iojz9swvg0 0 233724 1540285 2026-05-11T11:50:19Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michel Roux''', OBE (19 Aprili 1941 – 11 Machi 2020), pia alijulikana kama '''Michel Roux Snr.''', alikuwa mpishi na mmiliki wa migahawa kutoka Ufaransa aliyefanya kazi nchini [[Uingereza]]. Akiwa pamoja na kaka yake [[Albert Roux|Albert]], alifungua mgahawa wa Le Gavroche, ambao baadaye ulikuwa mgahawa wa kwanza nchini Uingereza kupata nyota tatu za Michelin. Pia waliinzisha The Waterside Inn, ambao ulikuwa mgahawa wa kwanza nje ya Ufaransa kushikil...' 1540285 wikitext text/x-wiki '''Michel Roux''', OBE (19 Aprili 1941 – 11 Machi 2020), pia alijulikana kama '''Michel Roux Snr.''', alikuwa mpishi na mmiliki wa migahawa kutoka Ufaransa aliyefanya kazi nchini [[Uingereza]]. Akiwa pamoja na kaka yake [[Albert Roux|Albert]], alifungua mgahawa wa Le Gavroche, ambao baadaye ulikuwa mgahawa wa kwanza nchini Uingereza kupata nyota tatu za Michelin. Pia waliinzisha The Waterside Inn, ambao ulikuwa mgahawa wa kwanza nje ya Ufaransa kushikilia nyota tatu za Michelin kwa miaka 25 mfululizo. Roux alimfuata kaka yake katika taaluma ya Mpishi wa vitindamlo, na pia alifuata njia yake kwenda England kufungua mgahawa wao wa kwanza. Wawili hao waliitwa “mababu wa vyakula vya kisasa vya migahawa nchini Uingereza”. Roux alitunukiwa heshima mbalimbali za kitaifa za Ufaransa (orders) pamoja na tuzo mbili za mafanikio ya maisha kutoka taasisi tofauti. Katika miaka ya 1960, alipata pia tuzo wakati wa huduma ya taifa ya kijeshi nchini Ufaransa. Mwaka 1984, yeye na Albert walianzisha Roux Brothers Scholarship. Kwa miaka mingi alifanya kazi kama mshauri wa kampuni mbalimbali zikiwemo British Airways na Celebrity Cruises. Baada ya yeye na kaka yake kugawana biashara mwaka 1986, Roux alichukua usimamizi wa The Waterside Inn, ambao alimkabidhi mwanawe Alain mwaka 2002. Aliendelea kuwa mwandishi wa masuala ya chakula (food writer) na alionekana katika vipindi vya televisheni kama ''Saturday Kitchen'', ''MasterChef'', kipindi cha familia ya Roux kiitwacho ''The Roux Legacy'', pamoja na kipindi cha ''Woman's Hour'' katika BBC Radio 4.<ref>{{cite web|url=[https://www.bbc.co.uk/programmes/b04hz49k|title=Woman's](https://www.bbc.co.uk/programmes/b04hz49k|title=Woman's) Hour, BBC Radio 4|work=BBC|access-date=27 Septemba 2014}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1941|2020}} [[Jamii:Watu wa Ufaransa]] k6nnv8ntbj60vri0bc5v76rgjeyhi5z 0 233725 1540287 2026-05-11T11:51:16Z EdwardJacobo42 48620 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mumtaz Hamid Rao''' (Kiuurdu: مُمتاز حمِید راؤ) alizaliwa tarehe [[16 Juni]] [[1941]] huko Sialkot, Pakistan, na alifariki dunia tarehe 8 Novemba 2011 huko Rawalpindi. Alikuwa mwandishi wa habari mwandamizi wa Pakistan katika vyombo vya habari vya elektroniki (electronic media) na pia mchambuzi wa masuala mbalimbali. Kazi yake ilihusisha uchambuzi wa habari na matukio muhimu ya kisiasa na kijamii nchini Pakistan na nje ya nchi.<ref name="...' 1540287 wikitext text/x-wiki '''Mumtaz Hamid Rao''' (Kiuurdu: مُمتاز حمِید راؤ) alizaliwa tarehe [[16 Juni]] [[1941]] huko Sialkot, Pakistan, na alifariki dunia tarehe 8 Novemba 2011 huko Rawalpindi. Alikuwa mwandishi wa habari mwandamizi wa Pakistan katika vyombo vya habari vya elektroniki (electronic media) na pia mchambuzi wa masuala mbalimbali. Kazi yake ilihusisha uchambuzi wa habari na matukio muhimu ya kisiasa na kijamii nchini Pakistan na nje ya nchi.<ref name="BR">{{cite web|url=https://www.brecorder.com/2011/11/09/34635/|title=President condoles demise of Mumtaz Rao|date=9 November 2011|publisher=Business Recorder (newspaper)|author=Shoaib Ur Rehman|accessdate=1 December 2018}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1941]] t03gxvl80cuwfv1j2rlpeig3hfhzmdo 0 233726 1540288 2026-05-11T11:51:28Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' '''Stefania Ascari''' (alizaliwa 3 Mei 1980) ni mwanasiasa wa Italia kutoka chama cha [[Five Star Movement]] (M5S). Amekuwa mjumbe wa [[Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi]] kutokea mkoa wa [[Emilia-Romagna]] tangu Uchaguzi mkuu wa Italia wa 2018|uchaguzi mkuu wa mwaka 2018.<ref>{{Cite web |title=XVIII Legislatura - Deputati e Organi - Scheda deputato - ASCARI Stefania |url=https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=307302&idLegislat...' 1540288 wikitext text/x-wiki '''Stefania Ascari''' (alizaliwa 3 Mei 1980) ni mwanasiasa wa Italia kutoka chama cha [[Five Star Movement]] (M5S). Amekuwa mjumbe wa [[Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi]] kutokea mkoa wa [[Emilia-Romagna]] tangu Uchaguzi mkuu wa Italia wa 2018|uchaguzi mkuu wa mwaka 2018.<ref>{{Cite web |title=XVIII Legislatura - Deputati e Organi - Scheda deputato - ASCARI Stefania |url=https://www.camera.it/leg18/29?shadow_deputato=307302&idLegislatura=18 |access-date=2022-07-31 |website=www.camera.it |language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1980||Ascari, Stefania}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Watu wa Italia]] r0pfm1zm6psqctcthjqg2xei2nksla7 0 233727 1540291 2026-05-11T11:51:49Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Helena Wong (politician)]] hadi [[Helena Wong (mwanasiasa)]] 1540291 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Helena Wong (mwanasiasa)]] 6hovluwe5dj99uxgxoeb6ywc8daq2m7 0 233728 1540293 2026-05-11T11:52:48Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jesús María Pereda Ruiz de Temiño''' (amezaliwa [[15 Juni]], [[1938]] – amefariki [[27 Septemba]], [[2011]]), anayejulikana pia kama '''Chus Pereda''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na baadaye kocha kutoka [[Hispania]]. Katika taaluma yake ya miaka 16 kama mchezaji wa kulipwa, alicheza zaidi akiwa na FC Barcelona, akicheza jumla ya mechi 197 za [[La Liga]] na kufunga mabao 55 akiwa na klabu nne tofauti, zikiwemo Real Madrid CF. Mwaka...' 1540293 wikitext text/x-wiki '''Jesús María Pereda Ruiz de Temiño''' (amezaliwa [[15 Juni]], [[1938]] – amefariki [[27 Septemba]], [[2011]]), anayejulikana pia kama '''Chus Pereda''', alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] na baadaye kocha kutoka [[Hispania]]. Katika taaluma yake ya miaka 16 kama mchezaji wa kulipwa, alicheza zaidi akiwa na FC Barcelona, akicheza jumla ya mechi 197 za [[La Liga]] na kufunga mabao 55 akiwa na klabu nne tofauti, zikiwemo Real Madrid CF. Mwaka 1964 alisaidia timu ya taifa ya Hispania kushinda Ubingwa wa Ulaya, akiwa mchezaji wa kimataifa kwa muda wote wa miaka ya 1960. Baada ya kustaafu, Pereda alihudumu kama kocha wa timu mbalimbali za vijana za Hispania, zikiwemo timu ya vijana chini ya miaka 20 na chini ya miaka 21.<ref name="CHUS">[http://www.eldiariomontanes.es/agencias/20110927/deportes/futbol/chus-pereda-heroe-entranable-eurocopa_201109271311.html "Chus" Pereda: el héroe entrañable de la Eurocopa de 1964 ("Chus" Pereda: Euro 1964's loved hero)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912055334/http://www.eldiariomontanes.es/agencias/20110927/deportes/futbol/chus-pereda-heroe-entranable-eurocopa_201109271311.html |date=12 September 2017 }}; [[El Diario Montañés]], 27 September 2011 (in Spanish)</ref><ref>[http://www.jugadorsfcbarcelona.cat/database/index.php?option=com_hotproperty&task=view&id=308&Itemid=27 FC Barcelona profile]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1938|2011}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] bc2otdowtptet1puk8f9f9a8wf4615y 0 233729 1540297 2026-05-11T11:56:13Z Egipa 87700 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' '''Carmela Auriemma''' (alizaliwa 3 Julai 1981) ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha [[Five Star Movement]]. Amekuwa mjumbe wa [[Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi]] tangu tarehe 13 Oktoba 2022.<ref>{{Cite web |title=XIX Legislatura - Deputati e Organi - Scheda deputato - AURIEMMA Carmela |url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=308846&idpersona=308846&idlegislatura=19 |access-date=2025-01-10 |website=w...' 1540297 wikitext text/x-wiki '''Carmela Auriemma''' (alizaliwa 3 Julai 1981) ni mwanasheria na mwanasiasa wa [[Italia]] kutoka chama cha [[Five Star Movement]]. Amekuwa mjumbe wa [[Baraza la Wawakilishi la Italia|Baraza la Wawakilishi]] tangu tarehe 13 Oktoba 2022.<ref>{{Cite web |title=XIX Legislatura - Deputati e Organi - Scheda deputato - AURIEMMA Carmela |url=https://www.camera.it/leg19/29?shadow_deputato=308846&idpersona=308846&idlegislatura=19 |access-date=2025-01-10 |website=www.camera.it |language=it}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1981||Auriemma, Carmela}} [[Jamii:Wanasiasa wa Italia]] [[Jamii:Wanasheria wa Italia]] [[Jamii:Watu wa Italia]] mitchgf6ek9agthb1rj0gsii9l61t1t 0 233730 1540299 2026-05-11T11:57:01Z Valuegirl 87699 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''S. G. Sender''' (12 Desemba 1930 – 12 Julai 2009) alikuwa [[Ubelgiji|Mbelgiji]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) aliyefahamika kama “mtengeneza keki wa wafalme” kutokana na keki zake za harusi zilizokuwa na mapambo ya kifahari alizotengeneza kwa ajili ya wanamfalme na familia za kifalme za Ulaya.<ref name=expatica>{{cite news|title=Belgian "cakemaker to the kings" dies|url=[http://www.expatica.com/be/news/belgian-news/Belgian-_cakemaker_to_the_k...' 1540299 wikitext text/x-wiki '''S. G. Sender''' (12 Desemba 1930 – 12 Julai 2009) alikuwa [[Ubelgiji|Mbelgiji]] mpishi wa vitindamlo (pastry chef) aliyefahamika kama “mtengeneza keki wa wafalme” kutokana na keki zake za harusi zilizokuwa na mapambo ya kifahari alizotengeneza kwa ajili ya wanamfalme na familia za kifalme za Ulaya.<ref name=expatica>{{cite news|title=Belgian "cakemaker to the kings" dies|url=[http://www.expatica.com/be/news/belgian-news/Belgian-_cakemaker_to_the_kings_-dies_54655.html|work=Expatica.com|date=20](http://www.expatica.com/be/news/belgian-news/Belgian-_cakemaker_to_the_kings_-dies_54655.html|work=Expatica.com|date=20) July 2009|access-date=25 July 2009|archive-date=27 July 2009|archive-url=[https://web.archive.org/web/20090727162835/http://www.expatica.com/be/news/belgian-news/Belgian-_cakemaker_to_the_kings_-dies_54655.html|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20090727162835/http://www.expatica.com/be/news/belgian-news/Belgian-_cakemaker_to_the_kings_-dies_54655.html|url-status=dead}})</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1930|2009}} [[Jamii:Watu wa Ubelgiji]] 4m0w9vagwyr8e94wsym5ne3l25u1syl 0 233731 1540300 2026-05-11T11:57:51Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''José Luis Pérez-Payá Soler''' (amezaliwa [[2 Machi]], [[1928]] – amefariki [[12 Agosti]], [[2022]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama [[mshambuliaji]]. Baadaye pia aliwahi kuwa rais wa Shirikisho la Soka la Kifalme la Uhispania kuanzia mwaka 1970 hadi 1975. Yeye ni mmoja wa wachezaji wawili pekee katika historia ya soka ya Hispania kushinda ubingwa wa ligi ya nchi hiyo akiwa na klabu zote mbili za...' 1540300 wikitext text/x-wiki '''José Luis Pérez-Payá Soler''' (amezaliwa [[2 Machi]], [[1928]] – amefariki [[12 Agosti]], [[2022]]) alikuwa [[mchezaji]] wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Hispania]] ambaye alicheza kama [[mshambuliaji]]. Baadaye pia aliwahi kuwa rais wa Shirikisho la Soka la Kifalme la Uhispania kuanzia mwaka 1970 hadi 1975. Yeye ni mmoja wa wachezaji wawili pekee katika historia ya soka ya Hispania kushinda ubingwa wa ligi ya nchi hiyo akiwa na klabu zote mbili za Madrid: Atlético de Madrid katika msimu wa 1950–51 La Liga na Real Madrid CF katika misimu ya 1953–54 La Liga na 1954–55 La Liga. Alifariki tarehe 12 Agosti 2022 akiwa na umri wa miaka 94.<ref>{{Cite news |url=https://www.lanacion.com.ar/agencias/fallece-jose-luis-perez-paya-exjugador-del-real-madrid-y-presidente-de-la-rfef-entre-1970-y-1975-nid12082022/ |title=Fallece José Luis Pérez-Payá, exjugador del Real Madrid y presidente de la RFEF entre 1970 y 1975 |date=12 August 2022 |access-date=13 August 2022 |website=LA NACION |language=es}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1928|2022}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] go7gxdnven2q6aaomtcwrpnqp96pnyp