Wikipedia swwiki https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Maalum Majadiliano Mtumiaji Majadiliano ya mtumiaji Wikipedia Majadiliano ya Wikipedia Faili Majadiliano ya faili MediaWiki Majadiliano ya MediaWiki Kigezo Majadiliano ya kigezo Msaada Majadiliano ya msaada Jamii Majadiliano ya jamii Lango Majadiliano ya lango Wikichanzo Majadiliano ya Wikichanzo TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1799 1610340 1431781 2026-10-23T23:54:27Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610340 wikitext text/x-wiki [[File:Slavezanzibar2.JPG|thumb|Picha ya [[mvulana]] mtumwa huko [[Zanzibar]], [[1890]] hivi.]] '''Utumwa''' ni [[mfumo]] unaotoa fursa kwa [[binadamu]] kummiliki binadamu mwenzake kama [[mali]] yake. Binadamu anayemilikiwa anakuwa na [[hadhi]] sawa na [[chombo]] au [[kifaa]] chochote kinachoweza kuuzwa. Mfumo huu ulianza kabla ya [[uandishi]] kubuniwa, ukawa maarufu hasa kabla ya harakati za [[ukoloni]] duniani, mathalani kuanzia [[karne ya 15]], ambapo watumwa walihitajika katika shughuli za [[kilimo]] na [[uchimbaji madini]] katika sehemu mbalimbali za [[ulimwengu]], hasa [[Amerika]], ingawa katika sehemu nyingine, hasa [[Uarabuni]], walitafutwa hasa watumwa [[wanawake]] kwa ajili ya [[uasherati]]. Mfumo huu huunda ma[[tabaka]] ya "mabwana" ambao humiliki watumwa na "watwana" ambao ni watumwa wenyewe. == Utumwa tofautitofauti == Katika [[historia]] zilitokea aina mbalimbali za utumwa. Kulikuwa na utumwa wa muda (yaani mtu huwa mtumwa kwa miaka kadhaa) au kwa maisha yote. Kulikuwa na utaratibu ambao watoto wa mtumwa walikuwa watumwa tena, hivyo kuzaliwa watumwa; kulikuwa pia na utaratibu wa kwamba watoto wa watumwa walitazamiwa kama watu huru. Kulikuwa na [[jamii]] ambako watumwa hawakuwa na [[haki]] kabisa, yaani mabwana waliweza kuwatendea jinsi walivyotaka, hata kuwaua; lakini kulikuwa pia na jamii zilizojua haki fulani za watumwa: hapo watumwa waliweza kuwa na mali ya binafsi na kwa njia hii hata kununua [[uhuru]] wao kutoka kwa mabwana. Watumwa katika utumishi wa watawala waliweza kupata nafasi muhimu katika jamii; mfano ni [[Wamameluki]] wa [[Misri]] waliokuwa watumwa [[wanajeshi]] wakatawala nchi hiyo kwa [[karne]] kadhaa. == Chanzo cha utumwa == [[Picha:Slavery in Brazil, by Jean-Baptiste Debret (1768-1848).jpg|thumb|200px|left|Mtumwa huko [[Brazil]].]] Chanzo cha utumwa kilikuwa mara nyingi ama [[vita]] ama ma[[deni]]. Vitani waliotekwa wakauzwa kama watumwa wakihesabiwa kama sehemu ya uwindo wa washindi. Sababu kuu nyingine ilikuwa madeni ya watu waliokamatwa na kuuzwa ili madeni yalipwe kwa njia hii. Mahitaji ya kiuchumi ya kupata watumwa wengi yalisababisha [[biashara ya watumwa]]. [[Uchumi]] wa [[Roma ya Kale]] ulitegemea watumwa waliokamatwa na kusafirishwa kutoka pande zote za [[mazingira]] ya [[Bahari Mediteranea]]. Milki za ma[[khalifa]] wa [[Uislamu]] ziliendelea kutegemea watumwa. [[Waosmani]] walichukua watoto wa [[Ukristo|Kikristo]], hasa kutoka nchi za [[Balkani]], na kuwapeleka kama watumwa katika sehemu za kusini za milki yao kama [[Misri]] walipofanya kazi kama [[wanajeshi]]. [[Biashara ya utumwa kupitia Bahari ya Hindi|Biashara ya Waarabu kuhusu watumwa]] ilidumu miaka 1,300, na kupeleka mamilioni ya Waafrika upande wa [[Asia]]. Mahitaji ya uchumi wa kimataifa tangu [[karne ya 15]] yalisababisha kuongezeka kwa biashara ya watumwa hasa kutoka [[Afrika]]; mamilioni walikamatwa na watawala wa milki kwenye pwani za Afrika au [[Waarabu]] na kuuzwa kwa wafanyabiashara [[Wazungu]] waliowapeleka [[Amerika]] walipohitajika kwa kazi kwenye ma[[shamba]] makubwa ya [[miwa]] na [[pamba]]. Biashara hii ilianza kupingwa zaidi tangu mwisho wa [[karne ya 18]]. [[Mkutano wa Vienna]] ([[1814]]-[[1815]]) ulikuwa mapatano ya kwanza ya kimataifa yaliyolenga kukataza biashara ya watumwa kutoka Afrika. Hata hivyo iliendelea kwa miaka kadhaa hasa upande wa [[bahari Hindi]] ambako wanafayabiashara Waislamu kama [[Tippu Tip]] waliendelea kukamata watumwa na kuwapeleka pwani na [[Zanzibar]] kulikokuwa na [[soko la watumwa]] kubwa kuliko yote. [[Ukoloni]] ulimaliza kwa kiasi kikubwa biashara hiyo Afrika pia, ingawa [[Mauritania]] ilifanya utumwa kuwa [[kosa la jinai]] mwaka [[2007]] tu. Tangu [[karne ya 20]] utumwa na pia biashara ya watumwa zimepigwa marufuku katika mapatano ya kimataifa chini ya usimamizi wa [[Umoja wa Mataifa]]. Lakini miaka ya hivi karibuni imeona biashara mpya inayotumia nafasi za usairi wa kisasa; hata kama duniani hakuna utumwa kisheria tena, ni hasa [[wanawake]] na mabinti wanaouzwa kwa [[kazi haramu]] ya [[ukahaba]] kati ya nchi na nchi. ==Uislamu na utumwa== [[Uislamu]] ulikubali utumwa, hivyo katika nchi zinazofuata [[dini]] hiyo utumwa ulichelewa zaidi kufutwa. Lakini Waislamu walifundishwa masharti fulani kama kuwatendea watumwa vizuri. Walifundishwa pia kwamba ni tendo jema mbele ya [[Mungu]] ([[Allah]]) kumwacha huru mtumwa.{{chanzo}} ==Ukombozi wa watumwa== ^{Tazama makala kuu [[Wendo wa ukomeshaji wa utumwa]]} [[File:Fathers of the Redemption.jpg|thumb|[[Watawa]] [[Wamersedari]] walijitosa kukomboa watumwa (mchoro wa mwaka [[1637]]).]] Katika [[historia]] ndefu za utumwa, kulitokea juhudi za kukomboa waliotekwa, hasa kwa kuwanunua ili kuwaacha huru. Kati ya [[Wakatoliki]] yalianzishwa hata mashirika maalumu ya [[utawa|kitawa]] kwa lengo hilo, kwa mfano [[Watrinitari]] na [[Wamersedari]]. ==Ukristo na utumwa== Kwa muda mrefu utumwa ulikuwa utaratibu wa kijamii katika sehemu nyingi za [[dunia]]. Habari za kwanza za kimaandishi juu ya [[Afrika Mashariki]] ([[karne ya 2 K.K.]]) zilisema: "wanaleta kutoka [[pwani]] ile [[ndovu]], [[dhahabu]] na watumwa". Kule [[Ulaya]] kuna kundi la mataifa linaloitwa tangu zamani "[[Waslavi]]" (kama vile [[Warusi]], [[Wapolandi]], [[Waserbia]] n.k.). Kumbe neno "slavi" kiasili linamaanisha "watumwa": watu wa mataifa yale walikamatwa zamani na kuuzwa kama watumwa katika sehemu nyingine za Ulaya, [[Asia]] na pia [[Afrika Kaskazini]]. Hali hiyo ni mbaya sana, hailingani kabisa na [[utu]] na [[heshima]] ya kibinadamu, wala haipatani na [[Ukristo]] unaokiri na kulenga [[udugu]] wa watu wote. Lakini watu walioishi zamani katika mazingira yenye utumwa walikuwa wamezoea hali hiyo. Habari za watumwa tunaweza kuzisoma hata katika [[Biblia]]. Ilikuwa jambo la kawaida katika mazingira ya [[Israeli ya Kale]]. Mtu aliweza kukamatwa na kuuzwa utumwani ili kulipia madeni yake. Mara nyingi watumwa walikuwa watu waliokamatwa vitani. Kwa mfano wakazi wote wa [[Yerusalemu]] walifanywa watumwa baada ya [[mji]] huo kutekwa na [[wanajeshi]] [[Roma ya Kale|Waroma]] mwaka [[70]] [[B.K.]] Wakati wa Biblia [[asilimia]] 20 hivi za wakazi wa [[Dola la Roma]] walikuwa watumwa. Lakini katika nchi ya Israeli hali ilikuwa tofauti. [[Torati|Sheria]] ya [[Musa]] ilimwacha mtumwa awe huru baada ya miaka 7 ([[Kut]] 21:2). Kwa sababu hiyo hawakuwapo watumwa wengi katika Israeli. Labda ndiyo sababu [[Yesu]] hakufundisha juu ya utumwa kwani walikuwa wachache sana katika mazingira yake. [[Mtume Paulo]] aliishi zaidi nje ya eneo la Israeli. Katika miji mikubwa kama [[Antiokia]], [[Korintho]], [[Efeso]] au [[Roma]] watumwa walikuwa wengi. Paulo alifundisha ni [[wajibu]] wa mabwana Wakristo kuwatendea watumwa wao vizuri. Kwa nini hakupinga utumwa? Wataalamu wengi hudhani kwamba Paulo alitegemea [[Ujio wa pili|kurudi kwake Yesu]] na [[mwisho wa dunia]] kuwa karibu sana, hivyo hakuona umuhimu wa kubadilisha taratibu za kijamii. Lakini alisititiza kwamba ndani ya [[Kanisa]] ni marufuku kutofautisha kati ya watumwa na walio huru. Ukristo uliweza kuvuta watumwa wengi, kwani uliwakubali kuwa binadamu wenye utu na heshima kamili. Wapinzani wa Ukristo waliuita "Dini ya watumwa". Walau mtumwa mmoja alichaguliwa kuwa [[Askofu]] wa [[Kanisa la Roma|Roma]]. [[Kanisa Katoliki]] linamkumbuka kama [[Mtakatifu]] [[Papa Kalisti I]]. Baada ya uenezaji wa Ukristo utumwa ulipungua sana Ulaya. Vilevile walimu wengi Wakristo walipinga utumwa wenyewe. Hatimaye mabadiliko ya [[uchumi]] yaliondoa [[faida]] ya kutumia watumwa. Hali hii ilibadilika baada ya kuanzishwa kwa [[ukoloni]] Amerika. [[Wareno]] na [[Wahispania]] walioteka nchi za huko walivutwa na [[tamaa]] ya dhahabu. Mataifa ya Ulaya yalipeleka ng'ambo mara kwa mara wafungwa wao kwa nia ya kusafisha [[jamii]] zao na kupunguza [[gharama]] za [[gereza|magereza]]. Watu waliona kule mbali hawawezi kusababisha hasara. Kumbe hawakujali hali ya wenyeji walioteswa na wale wakorofi walioona nafasi ya kujitajirisha. Hata [[afisa|maafisa]] wa [[serikali]] za kikoloni walishindwa kuwadhibiti vizuri kwani waliwategemea katika kuwatawala wenyeji ambao hawakunyamaza kwa [[hiari]]. Ndipo [[wamisionari]] walipojitahidi kupambana na ukorofi uliokuwepo, lakini kiasi: jinsi [[mapato]] kutoka makoloni yalivyokuwa muhimu kwa makisio ya serikali za Ulaya, haikuwa rahisi kupambana na [[unyonyaji]] katika [[koloni|makoloni]] ya mbali. Kanisa Katoliki halikukubali rasmi biashara ya watumwa, lakini Mapapa waliona hawana nguvu ya kuizuia. Walijaribu zaidi kuweka masharti jinsi ya kuwatendea watumwa. Mataifa kadhaa yalifuata mafundisho ya Kanisa: k.mf. [[Hispania]] na [[Ufaransa]] zilikataa kuwa na [[soko]] la watumwa lakini zilifunga macho [[raia]] wao wakiendesha biashara hiyo nje ya mipaka yao. Wengine kama Wareno hawakuona tatizo kufanya biashara hiyo. Watumwa wa kwanza kutoka [[Afrika]] waliingia [[Ureno]] wakati [[Mfalme]] wa Ureno alipokubali kupokea kutoka kwa [[Waarabu]] wa [[Moroko]] watumwa kadhaa kama malipo ya madeni. [[Wapelelezi]] Wareno walioanza kuzunguka pwani za Afrika walileta tena na tena wafungwa kama watumwa. Lakini mpaka wakati ule walikuwa wachache kwani Ulaya soko lilikuwa dogo. Kumbe baada ya kuanzishwa kwa makoloni Amerika watumwa walitafutwa sana kwa ajili ya kulima mashamba makubwa na kuchimba [[madini]] kule. Hivyo ukoloni Amerika ulisababisha kukua kwa mahitaji ya watumwa. Hapo utaratibu wa kale wa utumwa ulipanuka kuwa mbaya sana kuliko awali. Milioni nyingi za Waafrika waliuawa katika [[vita]] vya kukamata watumwa na nyingine nyingi wakapelekwa wamefungwa kule Amerika katika hali ya kutisha. Vurugu iliyoharibu jamii nyingi za Kiafrika ndiyo iliyosababisha vilevile uharibifu wa [[misheni]] za Kikristo katika [[Karne ya 16|karne za 16]]-[[Karne ya 18|18]]. Uharibifu wa taratibu za kijamii ulikuwa mbaya zaidi katika maeneo ya pwani yaani kulekule walipoingia wamisionari. Si ajabu kwamba [[Waafrika]] wengi walishindwa kutambua tofauti kati ya wamisionari Wareno na [[wafanyabiashara]] ya watumwa kutoka [[taifa]] lilelile. Hali ilikuwa mbaya zaidi wamisionari wenyewe walipojiingiza katika mambo ya utumwa kama walivyofanya wengine. Kwa jumla ni aibu kubwa kwamba Wakristo wengi walitumia muda mrefu mno kutambua kwamba Ukristo na utumwa havipatani. Mwanzoni awamu mpya ya utumwa haikuonekana kwa watu wengi kule Ulaya, maana uliendeshwa hasa Afrika na Amerika. Lakini habari zake zilienea. Mara walijitokeza waliopinga utumwa au waliojaribu kupunguza nguvu yake. Lakini wakati ule katika nchi mbalimbali za Ulaya hata [[wakulima]] wengi hawakuwa huru kweli (ingawa si watumwa). Katika [[karne ya 17]] kule [[Uingereza]] Wakristo wa [[madhehebu]] ya "Marafiki" (waliitwa pia "[[Quakers]]") waliamua kwamba utumwa haupatani na Ukristo, hivyo mwenye watumwa anajitenga nayo. Polepole wengine wakaunga mkono hoja hiyo hata likajitokeza [[tapo]] la kufuta utumwa. Wakristo wa tapo hilo walimshtaki Mwingereza [[mlowezi]] katika [[Visiwa]] vya [[Karibi]] aliyetembelea Uingereza akiwa na mtumwa. Mwaka [[1772]] [[hakimu]] aliamua si halali kuwa na watumwa katika nchi hiyo. Wapinzani wa utumwa wakaendelea kusukuma [[Bunge la Uingereza]]. Lakini ma[[tajiri]] wa [[Liverpool]] (waliofaidika na utumwa kama wenye [[meli]] au kwa sababu waliendesha biashara ya watumwa wenyewe) walitetea vikali hali halisi. Katika [[karne ya 19]] polepole utumwa na biashara ya watumwa vilikomeshwa katika sehemu nyingi za dunia. Mtawanyiko ndani ya Kanisa ulikuwa jambo wa kusikitisha sana. Kumbe hapa tumepata mfano jinsi Mungu alivyotumia vikundi vidogovidogo kuelimisha Wakristo wote. Maana madhehebu makubwa yalikosa nguvu ya kupinga vikali utumwa kwa kuwa karibu mno na serikali, tena matajiri. Ni Wakristo wa madhehebu madogo kama Marafiki au [[Wamethodisti]] waliotangulia na kusaidia Wakatoliki, [[Waanglikana]] na [[Wareformati]] kutambua ukweli. Hali nyingine iliyosaidia kukomesha utumwa ni mabadiliko ya uchumi. Umuhimu wa kazi ya watumwa ulipungua sana kutokana na njia mpya za kuzalisha mali. Si tena wafanyabiashara ya "[[Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki|Biashara kati ya Amerika, Ulaya na Afrika]]" (Triangular trade) waliokuwa na [[pesa]] nyingi (hivyo na athari pia) katika jamii ya Uingereza. Waliopata uzito zaidi ni ma[[bepari]] ambao waliendesha [[viwanda]] wakitumia wafanyakazi huru na si watumwa. Hivyo [[ubepari]] ulibadilisha mkazo ndani ya jamii mbalimbali. ==Tazama pia== * [[Ukomeshaji wa Biashara ya Watumwa]] * [[Sarah Baartman]] * [[Suema Akumboke]] * [[Yosefina Bakhita]] ==Marejeo== ===Ya jumla=== * Bales, Kevin, ''Disposable People: New Slavery in the Global Economy'' (1999) * Campbell, Gwyn, Suzanne Miers, and Joseph C. Miller, eds. ''Women and Slavery. Volume 1: Africa, the Indian Ocean World, and the Medieval Atlantic''; ''Women and Slavery. Volume 2: The Modern Atlantic'' (2007) * {{cite encyclopedia |last= Davies |first= Stephen |authorlink= |editor-first=Ronald |editor-last=Hamowy |editor-link=Ronald Hamowy |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |title= Slavery, World |url= http://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC |accessdate= |edition= |year=2008 |publisher= [[SAGE Publications|SAGE]]; [[Cato Institute]] |location= Thousand Oaks, CA |id= |isbn= 978-1-4129-6580-4 |oclc=750831024| lccn = 2008009151 |pages=464–9 |quote= |ref= }} * Davis, David Brion. ''The Problem of Slavery in the Age of Revolution, 1770-1823'' (1999) * Davis, David Brion. ''[[The Problem of Slavery in Western Culture]]'' (1988) * Drescher, Seymour. ''Abolition: A History of Slavery and Antislavery'' (2009) highly regarded history of slavery and its abolition, worldwide * Finkelman, Paul, ed. ''Encyclopedia of Slavery'' (1999) * Gordon, M. ''Slavery in the Arab World'' (1989) * Greene, Jacqueline. ''Slavery in Ancient Egypt and Mesopotamia'', (2001), ISBN 0-531-16538-8 * Joseph, Celucien L. Race, Religion, and The Haitian Revolution: Essays on Faith, Freedom, and Decolonization (CreateSpace Independent Publishing Platform, 2012) * Joseph, Celucien L. From Toussaint to Price-Mars: Rhetoric, Race, and Religion in Haitian Thought (CreateSpace Independent Publishing Platform, 2013) * {{cite web |author=[[K. S. Lal|Lal, K. S.]] |url=http://www.voi.org/books/mssmi/ |title=Muslim Slave System in Medieval India |year=1994 |isbn=81-85689-67-9 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080512073030/http://voi.org/books/mssmi/ |archivedate=2008-05-12}} * Miers, Suzanne, and Igor Kopytoff, eds. ''Slavery In Africa: Historical & Anthropological Perspectives'' (1979) * Morgan, Kenneth. ''Slavery and the British Empire: From Africa to America'' (2008) * Postma, Johannes. ''The Atlantic Slave Trade'', (2003) * Rodriguez, Junius P., ed., ''The Historical Encyclopedia of World Slavery'' (1997) * Rodriguez, Junius P., ed. ''Slavery in the United States: A Social, Political, and Historical Encyclopedia'' (2007) * [[Robert Carl-Heinz Shell|Shell, Robert Carl-Heinz]] ''Children Of Bondage: A Social History Of The Slave Society At The Cape Of Good Hope, 1652–1813'' (1994) * Westermann, William Linn ''The Slave Systems of Greek and Roman Antiquity'' (1955), ISBN 0-87169-040-3 ; Vyanzo visivyotajwa * Hogendorn, Jan and Johnson Marion: The Shell Money of the Slave Trade. African Studies Series 49, [[Cambridge University Press]], Cambridge, 1986. * ''The Slavery Reader'', ed. by Rigas Doganis, Gad Heuman, James Walvin, Routledge 2003 ; Marekani * [[Edward E. Baptist|Baptist, Edward E.]] ''The Half Has Never Been Told: Slavery and the Making of American Capitalism.'' Basic Books (2014). ISBN 046500296X * Berlin, Ira. ''Many Thousands Gone: The First Two Centuries of Slavery in North America'' (1999), most important recent survey * Blackmon, Douglas A. ''Slavery by Another Name: The Re-Enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II'' Doubleday (March 23, 2008), ISBN 0-385-50625-2 ISBN 978-0-385-50625-0 * Boles, John. ''Black Southerners: 1619–1869'' (1983) brief survey * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=25779117 Engerman, Stanley L. ''Terms of Labor: Slavery, Serfdom, and Free Labor'' (1999)] {{Wayback|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=25779117 |date=20120625071233 }} * [[Eugene D. Genovese|Genovese Eugene D.]] ''Roll, Jordan Roll'' (1974), classic study ** Richard H. King, "Marxism and the Slave South", ''American Quarterly'' 29 (1977), 117–31, a critique of Genovese * {{cite web |last=Mintz |first=S. |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |title=Slavery Facts & Myths |work=Digital History |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061106053657/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |archivedate=2006-11-06}} * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=6641514 Parish, Peter J. ''Slavery: History and Historians'' (1989)] {{Wayback|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=6641514 |date=20120525054948 }} * [[Ulrich Bonnell Phillips|Phillips, Ulrich B.]] ''American Negro Slavery: A Survey of the Supply, Employment and Control of Negro Labor as Determined by the Plantation Regime'' (1918; paperback reprint 1966), southern white perspective * Phillips, Ulrich B. ''Life and Labor in the Old South'' (1929) * Sellers, James B. ''Slavery in Alabama'' (1950). * Sydnor, Charles S. ''Slavery in Mississippi'' (1933) * Stamp, Kenneth M. ''The Peculiar Institution: Slavery in the Ante-Bellum South'' (1956), a rebuttal of U B Philipps * {{cite encyclopedia |last= Trenchard |first= David |authorlink= |editor-first=Ronald |editor-last=Hamowy |editor-link=Ronald Hamowy |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |title= Slavery in America |url= http://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC |accessdate= |edition= |year=2008 |publisher= [[SAGE Publications|SAGE]]; [[Cato Institute]] |location= Thousand Oaks, CA |id= |isbn= 978-1-4129-6580-4 |oclc=750831024| lccn = 2008009151 |pages=469–70 |quote= |ref= }} * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=105900244 Vorenberg, Michael. ''Final Freedom: The Civil War, the Abolition of Slavery, and the Thirteenth Amendment'' (2001)] {{Wayback|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=105900244 |date=20120525054940 }} * Weinstein, Allen, Frank O. Gatell, and Lewis Sarasohn, eds., ''American Negro Slavery: A Modern Reader'', third ed. (1978) ; Nyakati zetu * Jesse Sage and Liora Kasten, ''Enslaved: True Stories of Modern Day Slavery'', Palgrave Macmillan, 2008 ISBN 978-1-4039-7493-8 * Tom Brass, Marcel van der Linden, and Jan Lucassen, ''Free and Unfree Labour''. Amsterdam: International Institute for Social History, 1993 * Tom Brass, ''Towards a Comparative Political Economy of Unfree Labour: Case Studies and Debates'', London and Portland, OR: Frank Cass Publishers, 1999. 400 pages. * Tom Brass and Marcel van der Linden, eds., ''Free and Unfree Labour: The Debate Continues'', Bern: Peter Lang AG, 1997. 600 pages. A volume containing contributions by all the most important writers on modern forms of unfree labour. * Kevin Bales, ''Disposable People. New Slavery in the Global Economy'', Revised Edition, [[University of California Press]] 2004, ISBN 0-520-24384-6 * Kevin Bales (ed.), ''Understanding Global Slavery Today. A Reader'', University of California Press 2005, ISBN 0-520-24507-5 * Kevin Bales, ''Ending Slavery: How We Free Today's Slaves'', University of California Press 2007, ISBN 978-0-520-25470-1. * Mende Nazer and Damien Lewis, ''Slave: My True Story'', ISBN 1-58648-212-2. Mende is a [[Nuba]], captured at 12 years old. She was granted [[Right of asylum|political asylum]] by the [[Government of the United Kingdom|British government]] in 2003. * Gary Craig, Aline Gaus, Mick Wilkinson, Klara Skrivankova and Aidan McQ&shy; e (2007). [http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf Contemporary slavery in the UK: Overview and key issues] {{Wayback|url=http://www.jrf.org.uk/bookshop/eBooks/2016-contemporary-slavery-UK.pdf |date=20070614012656 }}, [[Rowntree trusts|Joseph Rowntree Foundation]]. ISBN 978-1-85935-573-2. * David Hawk, ''[http://www.hrnk.org/uploads/pdfs/HRNK_HiddenGulag2_Web_5-18.pdf The Hidden Gulag - Slave Labor Camps in North Korea] {{Wayback|url=http://www.hrnk.org/uploads/pdfs/HRNK_HiddenGulag2_Web_5-18.pdf |date=20150313045221 }}'', Washington DC: Committee for Human Rights in North Korea, 2012, ISBN 0-615-62367-0 * [http://www.somalymamfoundation.org/ Somaly Mam Foundation] {{Wayback|url=http://www.somalymamfoundation.org/ |date=20170208134138 }} * Thomas Sowell, ''The Real History of Slavery'', in: ''Black Rednecks and White Liberals'', San Francisco: Encounter Books, 2005. ISBN 978-1-59403-086-4. ==Viungo vya nje== {{commonscat|Slavery|Utumwa}} ===Zamani=== * [http://www.loc.gov/rr/program/bib/slavery/ Slavery Resource Guide, from the Library of Congress] * [http://library.uncg.edu/slavery/ Digital Library on American Slavery] {{Wayback|url=http://library.uncg.edu/slavery/ |date=20140903122312 }} * [http://www.africanholocaust.net/ African Holocaust] * [http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html Emory and Oxford College] {{Wayback|url=http://www.marial.emory.edu/exhibitions/dream/intro.html |date=20110718224733 }} * {{cite web |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |title=Slavery Fact Sheets |work=Digital History |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209215003/http://www.digitalhistory.uh.edu/historyonline/slav_fact.cfm |archivedate=2014-02-09}} * [http://www.pdavis.nl/Background.htm#WAS The West African Sqron and slave trade] * [http://www.pbs.org/wnet/slavery/ Slavery – PBS] {{Wayback|url=http://www.pbs.org/wnet/slavery/ |date=20091006014112 }} * [http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ Understanding Slavery] {{Wayback|url=http://school.discoveryeducation.com/schooladventures/slavery/ |date=20100326073920 }} * [http://www.history.com/topics/slavery Slavery] * http://www.ull.ac.uk/specialcollections/archives/slaveryarchivesources.shtml Archives on slavery held by the University of London] ([https://web.archive.org/web/20110105064224/http://www.ull.ac.uk/specialcollections/archives/slaveryarchivesources.shtml archive]) * [http://www.archieven.nl/nl/zoeken?miview=inv2&mivast=0&mizig=210&miadt=239&micode=20&milang=nl#inv3t0 Archives of the Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC) 'Trade Company of Middelburg'] (Inventory of the archives of the Dutch slave trade across the Atlantic) ===Nyakati zetu=== * [http://www.pbs.org/wnet/slavery/ Slavery – PBS] {{Wayback|url=http://www.pbs.org/wnet/slavery/ |date=20091006014112 }} * [https://web.archive.org/web/20181224213000/http://www.globalslaveryindex.org/ Walk Free Foundation – Global Slavery Index 2013 | Explore the Index] {{mbegu}} [[Jamii:Uchumi]] [[Jamii:Siasa]] [[Jamii:Utumwa]] 9hu4z91q6bpfmebwfxo9p5wvcmn4df5 0 3189 1610389 1587642 2026-10-24T08:29:55Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610389 wikitext text/x-wiki {{kuhusu|nchi|eneo kusini mwa Afrika|Afrika ya Kusini}} {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Jamhuri ya Afrika Kusini | jina_asili = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;font-size:85% | title = Majina mengine kumi rasmi<ref name="constitution">{{Rejea kitabu|url=https://www.concourt.org.za/images/phocadownload/the_text/english-2013.pdf| title = The Constitution of the Republic of South Africa|publisher=Constitutional Court of South Africa|year=2013|edition=2013 English version|access-date=17 April 2020|archive-date=23 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180823174423/https://www.concourt.org.za/images/phocadownload/the_text/english-2013.pdf}}</ref> | {{Infobox | subbox=yes | bodystyle=font-weight:normal;font-size:80% | datastyle=font-style:italic | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[Kizulu]]: | data1 = iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Kixhosa]]: | data2 = iRiphabhlikhi yoMzantsi Afrika | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[Kiafrikana]]: | data3 = Republiek van Suid-Afrika | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Kipedi]]: | data4 = Repabliki ya Afrika-Borwa | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Kisotho]]: | data5 = Rephaboliki ya Afrika Borwa | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Kitswana]]: | data6 = Rephaboliki ya Aforika Borwa | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Kitsonga]]: | data7 = Riphabliki ya Afrika Dzonga | rowclass8 = mergedrow | label8 = [[Kiswati]]: | data8 = iRiphabhulikhi yaseNingizimu-Afrika | rowclass9 = mergedrow | label9 = [[Kivenda]]: | data9 = Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe | rowclass10 = mergedrow | label10 = [[Kindebele]]: | data10 = iRiphabliki yeSewula Afrika }} }} | kauli_mbiu = "''ǃke e: ǀxarra ǁke''" ([[Kixam]])<br> "Watu anuwai huungana" | wimbo_wa_taifa = "Nkosi Sekelel' iAfrika" | bendera = File:Flag of South Africa.svg | matini_bendera = Bendera ya Afrika Kusini | nembo = File:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg | matini_nembo = Nembo ya Afrika Kusini | ramani = File:ZAF orthographic.svg | maelezo_ramani = Mahali pa Afrika Kusini | ramani2 = File:South Africa relief location map.svg | matini_ramani2 = Ramani ya kijiografia ya Afrika Kusini | maelezo_ramani2 = Ramani ya kijiografia ya Afrika Kusini | mji_mkubwa = [[Johannesburg]] | mji_mkuu1 = [[Pretoria]] | aina_mji_mkuu1 = Utendaji | mji_mkuu2 = [[Cape Town]] | aina_mji_mkuu2 = Bunge | mji_mkuu3 = [[Bloemfontein]] | aina_mji_mkuu3 = Mahakama | serikali = [[Serikali ya kibunge|Jamhuri ya kibunge]] yenye [[rais]] mtendaji | cheo_kiongozi1 = Rais | kiongozi1 = [[Cyril Ramaphosa]] | cheo_kiongozi2 = Naibu Rais | kiongozi2 = Paul Mashatile | cheo_kiongozi3 = Mwenyekiti | kiongozi3 = Amos Masondo | cheo_kiongozi4 = Spika | kiongozi4 = Nosiviwe Mapisa-Nqakula | cheo_kiongozi5 = Jaji Mkuu | kiongozi5 = Raymond Zondo | muundo_uhuru = '''Uhuru kutoka Ufalme wa Muungano ''' | tukio1 = Jamhuri | tukio1_tarehe = 31 Mei 1961 | tukio2 = Mwisho wa [[Apartheid]] | tukio2_tarehe = 4 Februari 1997 | eneo_jumla = 1,221,037 km² | maji = 0.380% | idadi_ya_watu = 62,027,503 | mwaka_watu = 2023 | sensa = 2022 | msongamano = | pato = {{ongezeko}} USD trilioni 1.038 | mwaka_pato = 2024 | pato_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 16,625 | pato_halisi = {{ongezeko}} USD bilioni 401.466 | pato_halisi_kwa_mtu = {{ongezeko}} USD 6,426 | mwaka_maendeleo = 2022 | maendeleo = {{punguko}} 0.717 -{{juu}} | gini = 63.0 | mwaka_gini = | kabila = 81.4% [[Watu weusi|Weusi]]<br>8.2% [[Chotara|Machotara]]<br>7.3% [[Mzungu|Wazungu]]<br>2.7% [[Asia|Waasia]] | lugha_rasmi = {{Collapsible list | title = Lugha 12 rasmi | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-size:100% | [[Kiafrikana]] | [[Kiingereza]] | [[Kindebele]] | [[Kipedi]] | [[Kisotho]] | [[Kitswana]] | [[Lugha ya ishara]] | [[Kiswazi]] | [[Kivenda]] | [[Kixhosa]] | [[Kitsonga]] | [[Kizulu]] }} | fedha = Randi ya Afrika Kusini | majira_saa = +2 ([[Saa za Afrika Kusini|Afrika Kusini]]) | muundo_tarehe = mwaka/mwezi/siku | udereva = Kushoto | iso3166 = ZA | tld = .za | msimbo_simu = 27 }} '''Afrika Kusini''' ([[jina rasmi]]: '''Jamhuri ya Afrika Kusini''') ni nchi iliyoko katika sehemu ya kusini kabisa ya [[bara la Afrika]]. Inapakana na [[Namibia]], [[Botswana]], na [[Zimbabwe]] kaskazini, [[Msumbiji]] na [[Eswatini]] kaskazini-mashariki, na inazunguka kabisa nchi ya [[Lesotho]]. Ikiwa na idadi ya watu wapatao milioni 60, inashika nafasi ya 24 kwa idadi ya watu duniani. Afrika Kusini ina [[mji mkuu|miji mikuu mitatu]]: [[Pretoria]], [[Cape Town]], na [[Bloemfontein]], huku [[Johannesburg]] ikiwa [[jiji]] lake kubwa zaidi na kitovu cha [[uchumi]].<ref>{{Rejea tovuti|title=South Africa Demographics |url=https://www.worldometers.info/demographics/south-africa-demographics/|publisher=Worldometers|website=www.worldometers.com|access-date=2026-04-07}}</ref> Afrika Kusini inajulikana sana kwa utofauti wake wa kitamaduni, hali iliyoiwezesha kuitwa "Taifa la Upinde wa Mvua (''Rainbow nation''). <ref name="BrandSA_Rainbow">{{cite web |url=https://www.brandsouthafrica.com/about-south-africa/history/south-africa-the-rainbow-nation |title=South Africa: The Rainbow Nation |website=Brand South Africa |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nchi hii ina lugha rasmi kumi na moja, zikiwemo [[Kizulu]], [[Kixhosa]], [[Kiafrikana]], na [[Kiingereza]], zikionyesha jamii yake ya makabila na tamaduni mbalimbali. <ref name="CIA_WFB_SA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |title=South Africa - World Factbook |website=cia.gov |date=April 28, 2026 |access-date=May 7, 2026 |archive-date=2021-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead }}</ref> Idadi kubwa ya watu wa Afrika Kusini ni wenye asili ya [[Kiafrika]], huku kukiwa na jamii kubwa za [[Mzungu|Wazungu]], [[chotara|Wachotara]], na wenye asili ya [[Wahindi|Kihindi]]/Kiasia. <ref name="StatsSA_Census22">{{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/publications/P03014/P030142022.pdf |title=Census 2022 Statistical Release |website=Statistics South Africa |date=October 10, 2023 |access-date=May 7, 2026 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Historia ya nchi hii yenye changamoto ya [[ukoloni]] na ubaguzi wa rangi imeathiri kwa kiasi kikubwa siasa na jamii ya sasa, huku jitihada zikiendelea kufanywa katika maridhiano, maendeleo, na utawala jumuishi. <ref name="Britannica_SA_History">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/South-Africa/History |author=Christopher Saunders |title=History of South Africa |website=Britannica |date=April 20, 2026 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> [[Afrika Kusini#Jiografia|Kijiografia]], Afrika Kusini ina mandhari mbalimbali, kutoka kwenye maeneo ya jangwa kavu kaskazini-magharibi hadi maeneo yenye unyevu wa kitropiki katika pwani ya mashariki. <ref name="CIA_WFB_SA"/> Nchi hii ina viumbe hai wengi na hifadhi nyingi za [[wanyamapori]], zikiwemo hifadhi maarufu kama [[Hifadhi ya Kitaifa ya Kruger]]. <ref name="SANParks_Kruger_Detail">{{cite web |url=https://www.sanparks.org/assets/docs/parks_kruger/tourism/kruger-guide-english.pdf |title=Kruger National Park Official Guide |website=South African National Parks |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aidha, ina rasilimali nyingi za madini kama [[dhahabu]], platinamu, na [[almasi]], ambazo zimekuwa na mchango mkubwa katika uchumi wake. <ref name="MineralsCouncil_Facts">{{cite web |url=https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/mining-in-sa |title=Mining in South Africa: Key Facts |website=Minerals Council South Africa |date=2025 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Leo, Afrika Kusini inachukuliwa kuwa taifa lenye uchumi wa [[Pato la taifa kwa kila mtu|kipato cha kati ya juu]] na nguvu kubwa katika kanda. <ref name="WorldBank_SA_Overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/country/southafrica/overview |title=South Africa: Economic Overview and Development |website=World Bank |date=April 2026 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> == Historia == {{main|Historia ya Afrika Kusini}} Zamadamu waliishi katika eneo la Afrika Kusini tangu miaka milioni 3 iliyopita, inavyoshuhudiwa na [[akiolojia]]. [[Binadamu]] wameishi huko kwa miaka 170,000 mfululizo. Wakazi wa muda mrefu zaidi ni [[Wakhoikhoi]] na [[Wasani]], ambao wazagumzumza lugha ya [[jamii]] ya [[Khoi-San]]. Katika [[karne ya 4]] au [[Karne ya 5|ya 5]] walifika [[Wabantu]] ambao waliwazidi nguvu hao wa kwanza. === Koloni la Waholanzi kwenye Rasi === Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni [[Koloni ya Rasi|Koloni la Rasi]] iliyoundwa na [[Waholanzi]] katika eneo la [[Cape Town]] kuanzia mwaka [[1652]]. Huko [[kabila]] jipya la [[Makaburu]] lilijitokeza kati ya [[walowezi]] [[Wazungu]] kutoka [[Uholanzi]], [[Ufaransa]] na [[Ujerumani]]. Lugha yao ilikuwa [[Kiholanzi]] iliyoanza kuchukua maneno ya [[Kifaransa]], [[Kiafrika]] na [[Kiingereza]] na kuendelea kuwa lugha ya pekee [[Kiafrikaans]]. Karne za kwanza za koloni la Kiholanzi ziliona pia kufika kwa [[watumwa]] kutoka [[Indonesia]] walioletwa kama [[wafanyakazi]] wa Waholanzi na Makaburu. Hao Waindonesia walikuwa [[chanzo]] cha [[jumuiya]] ya [[Uislamu]] kwenye [[rasi]]. Pia [[machotara]] walitokea kutokana na kuzaliana kati ya Makaburu na [[wanawake]] [[Waafrika]] na Waindonesia. Sehemu ya machotara hao wameingia katika jumuiya ya Makaburu na wengi wao wanapimwa kuwa na mababu Waafrika. Katika miaka ya baadaye [[ubaguzi wa rangi]] uliongezeka na watoto machotara wa Wazungu na Waafrika mara nyingi hawakukubalika; walianza kuishi kama kundi la pekee kati ya Waafrika na Wazungu, nao ni chanzo cha hao walioitwa baadaye "Cape Coloreds". === Milki za Waafrika na Mfecane === Sehemu kubwa ya eneo [[kaskazini]] kwa rasi ilikaliwa na makabila ya Waafrika. Mnamo mwaka [[1800]] falme na milki zilianza kutokea hapa. Mwanzo wa [[karne ya 19]] ni hasa [[Wazulu]] chini ya [[Shaka Zulu]] walioanza kuenea na kuwashambulia majirani katika [[vita vya Mfecane]]. Vita hivyo vilileta [[uharibifu]] mkubwa lakini vilisababisha pia kutokea kwa milki za [[Wasotho]] na [[Watswana]] na wengine walioiga mitindo ya Wazulu na kujenga ma[[dola]] yenye uwezo wa ki[[jeshi]]. === Kuingia kwa Uingereza na jamhuri za Makaburu === Mwaka [[1814]] Koloni la Rasi lilitwaliwa na Waingereza na kuwa sehemu ya [[Milki ya Uingereza]]. [[Utawala]] wa Waingereza ulisababisha [[uhamisho]] wa nje wa sehemu ya Makaburu waliotokana na Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani; Makaburu hao walihama kwenda kaskazini wakaanzisha [[jamhuri]] ndogo kati ya maeneo ya Waafrika ama kwa njia ya mapatano au kwa njia ya [[vita]]. Kati ya miaka [[1840]] na [[1850]] Waingereza waliwafuata Makaburu kwa kueneza maeneo yao hadi [[mto Oranje]]; waliteka jamhuri ya Kikaburu ya [[Natalia]] na kuanzisha koloni jipya la [[Natal]]. Jamhuri mbili za Makaburu ziliweza kustawi kwa miaka kadhaa ambazo zilikuwa jamhuri ya [[Dola Huru la Oranje]] upande wa kaskazini wa mto Oranje na jamhuri ya [[Transvaal]] (ilijiita pia Jamhuri ya Kiafrika ya Kusini) upande wa kaskazini wa [[mto Vaal]]. === Waafrika, Waingereza na Makaburu waligongana === Milki za Kiafrika zilitafuta njia zao kati ya [[himaya]] hizi za Wazungu ambao walikuwa na nguvu kutokana na [[silaha]] za kisasa. Wengine walitafuta [[uhusiano]] mzuri na Makaburu na kushikamana nao; wengine waliona Makaburu kama [[hatari]] wakatafuta uhusiano wa [[ulinzi]] na Waingereza. Mikataba kati ya Waingereza na milki za Kiafrika iliunda [[nchi lindwa]] zinazoendelea hadi leo kama [[nchi huru]] kama vile [[Botswana]] (Bechuanaland), [[Lesotho]] (Basutoland) na [[Uswazi]] (Swaziland). Katika [[miaka ya 1880]] [[almasi]] na [[dhahabu]] zilipatikana kwa wingi katika jamhuri hizi na kusababisha kufika kwa [[wachimbamadini]] wengi, hasa Waingereza, waliotaka kutajirika; Makaburu walisita kuwapa [[haki za kiraia]] kwa sababu waliogopa [[wageni]] wengi. [[Tatizo]] hilo lilisababisha vita vya Makaburu dhidi ya Uingereza na jamhuri za Makaburu zilitwaliwa na jeshi la Kiingereza hadi mwaka [[1902]] zikawa makoloni. === Karne ya 20: Muungano wa Afrika Kusini === Jitihada za kupatanisha Wazungu wa Afrika Kusini (yaani Waingereza na Makaburu) zilisababisha kuundwa kwa [[Muungano wa Afrika Kusini]] kama [[nchi ya kujitawala]] ndani ya Milki ya Uingereza. Waafrika kwa jumla hawakuwa na haki za kiraia katika nchi hiyo isipokuwa katika [[Jimbo la Rasi]] kama walikuwa na elimu na [[mapato]] ya kulipa [[kodi]] za kutosha. === Siasa ya Apartheid tangu 1948 === Baada ya [[vita kuu ya pili ya dunia]] Chama cha National kilichofuata [[itikadi kali]] ilipata [[kura]] nyingi na kuchukua [[serikali]] ya Afrika Kusini. Hapo ilianzisha mfumo wa ubaguzi wa rangi kwa jina la [[apartheid]]. Haki za wasio Wazungu zilipunguzwa zaidi. Maeneo ya Kiafrika yalitangazwa kuwa nchi za pekee chini ya [[usimamizi]] wa serikali ya Kizungu ya Afrika Kusini; kwa hiyo wananchi kutoka maeneo hayo hawakuwa tena na haki za kukata [[rufaa]] mbele ya [[mahakama]]; walipewa vibali vya muda tu kukaa kwenye miji. Waafrika walipaswa kutembea muda wote na [[pasipoti]] na vibali; [[ndoa]] na [[mapenzi]] kati ya watu wa [[rangi]] tofauti zilipigwa [[marufuku]]. [[Shule]] na [[makazi]] zilitenganishwa. Siasa hiyo ilisababisha [[farakano]] kati ya nchi nyingi za [[dunia]] na Afrika Kusini. [[Upinzani]] kutoka Uingereza na [[Jumuiya ya Madola]] ulisababisha kuondoka kwa Afrika Kusini katika jumuiya hiyo na kutangazwa kwa Jamhuri ya Afrika Kusini. === Afrika Kusini mpya === Mwaka 1990 Apartheid ilikwisha na serikali ya National Party ilipaswa kuendesha [[uchaguzi huru]] kwa wananchi wote na kukabidhi [[madaraka]] kwa serikali ya [[ANC]] chini ya [[Nelson Mandela]]. == Jiografia== Afrika Kusini iko katika ncha ya kusini ya bara la [[Afrika]] na ina jiografia ya asili yenye utofauti mkubwa unaojumuisha nyanda za juu, milima, [[tambarare]] za pwani, na maeneo ya ukame. Inapakana na [[Namibia]], [[Botswana]], [[Zimbabwe]], [[Msumbiji]], [[Eswatini]], na kuizunguka kabisa [[Lesotho]]. Nchi ina pwani kwenye [[Bahari ya Atlantiki]] upande wa magharibi na [[Bahari ya Hindi]] upande wa mashariki, jambo linaloipa mazingira mbalimbali ya bahari na pwani. Eneo lake lote ni takriban kilomita za mraba milioni 1.22. Kitopografia, sehemu kubwa ya Afrika Kusini inatawaliwa na nyanda kubwa za ndani zinazojulikana kama ''Highveld'', ambazo zimetenganishwa na maeneo ya pwani na Mlima Mkubwa wa Escarpment. [[Milima ya Drakensberg]] upande wa mashariki ndiyo safu ya milima mirefu zaidi nchini, ikifikia zaidi ya mita 3,400. Sehemu ya magharibi ya ndani inajumuisha sehemu za [[Jangwa la Kalahari]], huku eneo la kusini-magharibi likiwa na eneo la ukame wa wastani lijulikanalo kama Karoo. [[Tambarare]] za pwani ni nyembamba zaidi upande wa Atlantiki na pana zaidi upande wa [[Bahari ya Hindi]], hasa katika [[jimbo la KwaZulu-Natal]]. Afrika Kusini ina [[hali ya hewa]] tofauti inayochangiwa na mwinuko na mikondo ya bahari. Nyanda za juu za ndani kwa ujumla zina hali ya hewa ya wastani yenye mvua za [[majira ya joto]], wakati maeneo ya pwani ya magharibi ni ya ukame zaidi kutokana na mkondo baridi wa Benguela. Pwani ya mashariki hupokea mvua nyingi zaidi na ina [[hali ya hewa]] ya kitropiki ya unyevunyevu zaidi. Mfumo wa mito ya nchi unajumuisha mito mikuu kama [[Mto Orange]], ambao ndio mrefu zaidi nchini Afrika Kusini, na [[Mto Limpopo]], unaounda sehemu ya mpaka wake wa kaskazini. Mifumo hii ya mito ni muhimu kwa kilimo, upatikanaji wa maji, na uzalishaji wa umeme wa maji. == Serikali na Utawala == Afrika Kusini ni [[shirikisho]]. [[Katiba]] mpya ya mwaka [[1997]] iliendeleza muundo huu uliundwa kama "Umoja wa Afrika Kusini" baada ya [[vita ya makaburu dhidi Uingereza]]. Afrika Kusini ya kale ilikuwa na majimbo manne: [[Jimbo la Rasi|Rasi]], [[Jimbo la Natal|Natal]], [[Dola Huru la Mto Orange]] na [[Transvaal]]. Maeneno makubwa yaliyokaliwa na Waafrika yalibaki nje katika katiba ya [[Apartheid]] yakiitwa [[bantustan]]s (au: ''homeland''). Katiba mpya ilichora mipaka upya. === Majimbo ya Afrika Kusini === [[Picha:South Africa Districts April 2006.png|thumb|300px|left|Ramani ya majimbo na wilaya za Afrika Kusini]] Mji mkuu wa jimbo watajwa katika mabano. # '''<font color=#E0E080>[[Rasi ya Magharibi]]</font color=#E0E080>''' (Western Cape)¹ ([[Cape Town]]) kifupi: WC # '''<font color=#E0A0C0>[[Rasi ya Kaskazini]]</font color=#E0A0C0>''' (Northern Cape) ([[Kimberley, South Africa|Kimberley]]) <small>kifupi:</small> NC # '''<font color=#E0E040>[[Rasi ya Mashariki]]</font color=#E0E040>''' (Eastern Cape) ([[Bhisho]]) <small>kifupi:</small> EC # '''<font color=#E04080>[[KwaZulu-Natal]]</font color=#E04080>''' ([[Pietermaritzburg]]²) <small>kifupi:</small> KZ, KZN or KN # '''<font color=#80C080>[[Dola Huru]]</font color=#80C080>''' (Free State) ([[Bloemfontein]]) <small>kifupi:</small> FS # '''<font color=#40C0C0>[[Kaskazini-Magharibi (jimbo la Afrika Kusini)|Kaskazini-Magharibi]]</font color=#40C0C0>''' ([[Mafikeng]]) <small>kifupi:</small> NW # '''<font color=#C1ABD7>[[Gauteng]]</font color=#C1ABD7>''' ([[Johannesburg]]) <small>kifupi:</small> GT or GP # '''<font color=#808040>[[Mpumalanga]]</font color=#808040>''' ([[Nelspruit]]) <small>kifupi:</small> MP # '''<font color=#008000>[[Limpopo]]</font color=#008000>''' ([[Polokwane]]) <small>kifupi:</small> LP ==Demografia== === Asili === Afrika Kusini ina idadi ya watu yenye tofauti nyingi za kitamaduni na kikabila, na mara nyingi hujulikana kama "''Taifa la Upinde wa mvua.''" Kwa mujibu wa makadirio ya hivi karibuni, [[Watu weusi|Waafrika]] wanaunda takriban asilimia 80.7 ya idadi ya watu, huku [[Chotara|Machotara]] — kundi la kikabila la watu wa mchanganyiko wa rangi, hasa wanaopatikana katika [[Rasi ya Magharibi|Cape Magharibi]] — wakifanya takriban asilimia 8.8. [[Mzungu|Wazungu]] wa Afrika Kusini, wengi wao wakiwa na asili ya [[Kiholanzi]], [[Kiingereza]] na [[Ulaya]] nyingine, ni karibu asilimia 7.9 ya idadi ya watu. [[Asia|Waasia]], hasa wenye asili ya [[Kihindi]] na [[Kichina]], wanawakilisha takriban asilimia 2.6. Afrika Kusini ina lugha rasmi kumi na moja, jambo linaloonyesha utofauti wake wa kikabila, na mila pamoja na tamaduni hutofautiana sana kati ya jamii mbalimbali. Licha ya historia tata iliyogubikwa na ukoloni na ubaguzi wa rangi, Afrika Kusini kwa sasa inakumbatia utambulisho wake wa tamaduni mbalimbali kama sehemu muhimu ya tabia yake ya kitaifa.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Ethnicity in South Africa|publisher=Britannica|url=https://www.britannica.com/summary/South-Africa |accessdate=2025-04-29|lang=en}}</ref> === Lugha=== [[Lugha]] za kwanza zinazozungumzwa zaidi nchini Afrika Kusini ni [[Kizulu]] (22.7%), [[Kixhosa]] (16.0%), [[Kiafrikana]] (13.5%), [[Kisepedi]] (9.1%), [[Kitswana]] (8.0%), na [[Kiingereza]] (8.4%). Lugha nyingine muhimu ni pamoja na [[Kisotho]] (7.6%), [[Kitsonga]] (4.5%), [[Kiswati]] (2.5%), [[Kivenda]] (2.4%), na [[Kindebele]] (1.6%). Ingawa ni sehemu ndogo tu ya watu wanazungumza [[Kiingereza]] kama lugha ya kwanza, ndicho kinachotumika zaidi kwa mawasiliano rasmi na baina ya makabila mbalimbali, na karibu nusu ya wananchi wanaweza kukizungumza === Dini === [[File:Catholic Church, Kokstad.jpg|thumb|Kanisa la Katoliki, Kokstad]] Wengi (85.3%) ni [[Wakristo]] wa [[madhehebu]] mengi sana, hasa ya [[Uprotestanti]]; [[Wakatoliki]] ni 6.8%. [[Dini]] nyingine ni: [[Dini za jadi]] (7.8%), [[Uislamu]] (1.6%), [[Uhindu]] (1.1%) na [[Uyahudi]] (0.1%). Asilimia 3.1 ya watu hawana dini yoyote. === Afya === [[File:Somerset Hospital Cape Town.jpg|thumb|Hospitali ya Somerset , Cape Town]] Afrika Kusini ina mfumo wa afya uliostawi vizuri ikilinganishwa na nchi nyingi nyingine za [[Afrika]], ikiwa na mtandao imara wa hospitali za umma na [[kliniki]] binafsi. Mafanikio makubwa katika sekta ya afya ya umma ni pamoja na upanuzi wa mipango ya chanjo kwa watoto, kuboreshwa kwa huduma za afya ya mama na mtoto, na kuongezeka kwa wastani wa maisha. Hata hivyo, nchi bado inakabiliwa na changamoto kubwa za kiafya, ikiwemo kiwango kikubwa cha maambukizi ya VVU/[[UKIMWI]], kifua kikuu, na magonjwa yasiyoambukiza kama vile kisukari na shinikizo la damu. Mwaka 2015, kulikuwa na takriban watu milioni 7 waliokuwa wakiishi na VVU/UKIMWI, na kufikia mwaka 2018, asilimia 20.4 ya watu wazima wenye umri wa miaka 15–49 walikuwa wameathirika. Afrika Kusini pia imewekeza kwa kiasi kikubwa katika mipango ya matibabu ya kupunguza makali ya VVU na mageuzi ya huduma za afya yanayolenga kupunguza tofauti kati ya sekta ya umma na binafsi. Licha ya changamoto zinazoendelea, viashiria vya afya ya umma vimeonyesha maendeleo ya hatua kwa hatua katika kipindi cha muongo mmoja uliopita. === Miji Mikubwa === {{main|Orodha ya miji ya Afrika Kusini}} [[Picha:Sf-map.png|thumb|300px|left|Ramani ya Afrika Kusini]] Hii ifuatayo ni miji/manispaa/majiji kumi yenye wakazi wengi zaidi nchini. {|border="0" cellspacing="5" cellpadding="0" ! Na. ! Manispaa au Jiji ! Wakazi (2001) ! Wakazi (1996) ! Asilimia ya badiliko<br /> 1996-2001 |- | 1. |[[Johannesburg]], [[Gauteng]] | 3,225,812 | 2,639,110 | 22.2% |- | 2. |[[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] | 3,090,117 | 2,751,193 | 12.3% |- | 3. |[[Cape Town]], [[Rasi ya Magharibi]] | 2,893,251 | 2,563,612 | 12.9% |- | 4. |[[East Rand]], [[Gauteng]] | 2,480,282 | 2,026,807 | 22.4% |- | 5. |[[Pretoria]], [[Gauteng]] | 1,985,984 | 1,682,701 | 18.0% |- | 6. |[[Port Elizabeth]], [[Rasi ya Mashariki]] | 1,005,776 | 969,771 | 3.7% |- | 7. |[[East London]], [[Rasi ya Mashariki]] | 701,881 | 682,287 | 2.9% |- | 8. |[[Vereeniging]], [[Gauteng]] | 658,422 | 597,948 | 10.1% |- | 9. |[[Bloemfontein]], [[Dola Huru]] | 645,441 | 603,704 | 6.9% |- | 10. |[[Thohoyandou]], [[Limpopo]] | 584,469 | 537,454 | 8.7% |- |} ===Watu maarufu=== Kati ya watu mashuhuri sana wa Afrika Kusini ni: * [[Nelson Mandela]] aliyekuwa [[rais]] kati ya mwaka [[1994]] na mwaka [[1999]]. * [[Shaka Zulu]] aliyekuwa kiongozi wa kijeshi kabla ya [[ukoloni]] * [[Christiaan Barnard]], [[daktari]] wa kwanza duniani aliyehamisha [[moyo]] wa mtu kwa mtu mwingine. == Uchumi == [[Picha:Johannesburg.jpg|thumb|left|Johannesburg, Kitovu cha Uchumi wa Afrika Kusini]] Afrika Kusini ina [[uchumi]] mkubwa barani [[Afrika]], ikiwa na [[Pato la taifa]] (PLT) la takriban dola bilioni 401.5 na PLT kwa [[Usawa wa Nguvu ya Ununuzi]] (PPP) la dola trilioni 1.038 kufikia mwaka 2023. Nchi hii imeainishwa kama [[uchumi]] wa kipato cha kati cha juu na ni nchi iliyoendelea zaidi [[Viwanda|kiviwanda]] barani [[Afrika]]. Sekta ya [[huduma]] inaongoza [[uchumi]], ikichangia takriban 61% ya [[Pato la taifa]], ikifuatiwa na sekta ya [[viwanda]] kwa 30% na [[kilimo]] kwa 9%. Sekta kuu za kiuchumi ni pamoja na uchimbaji [[madini]], utengenezaji bidhaa, fedha, na mawasiliano. Afrika Kusini ni mzalishaji mkubwa zaidi wa platinamu duniani, ikichangia zaidi ya 70% ya usambazaji wa kimataifa, na pia ni mzalishaji muhimu wa dhahabu, almasi, na makaa ya mawe. Hata hivyo, ukuaji wa [[uchumi]] unakua kwa kasi ndogo, ukiwa na kiwango cha ukuaji cha 0.6% mwaka 2023, kutokana na changamoto za kimuundo, uhaba wa nishati, na ukosefu mkubwa wa ajira. Nchi hii inakabiliwa na viwango vya juu vya ukosefu wa ajira, vilivyofikia 32.1% mwaka 2023, huku ajira kwa vijana ikiwa zaidi ya 60%. Kutokuwa na usawa wa kipato ni changamoto kubwa, huku [[Afrika ya Kusini]] ikiwa na [[Kiashiria cha Gini]] cha 63.0, na kuifanya kuwa moja ya jamii zenye pengo kubwa zaidi kati ya matajiri na maskini duniani. Takriban 55.5% ya wananchi wanaishi chini ya mstari wa umaskini wa kitaifa. Uchumi pia unaathirika sana na matatizo ya usambazaji wa umeme, ambapo shirika la umeme la taifa, Eskom, linakumbwa na kukatika kwa umeme mara kwa mara, hali inayopunguza uzalishaji wa viwanda na kuathiri ujasiri wa wawekezaji. Aidha, uwekezaji wa moja kwa moja wa kigeni (FDI) umepungua, huku mtiririko wa uwekezaji ukishuka hadi dola bilioni 2.9 mwaka 2023, ikilinganishwa na dola bilioni 4.6 mwaka 2019. Pamoja na changamoto hizi, Afrika Kusini inasalia kuwa kitovu cha kifedha kilichoendelea zaidi barani [[Afrika]], huku [[Soko la H hisa]] la Johannesburg (JSE) likiwa miongoni mwa masoko 20 makubwa zaidi duniani, likiwa na mtaji wa soko unaozidi dola trilioni 1. Nchi pia ni mshiriki muhimu wa [[BRICS]] na [[Eneo la Biashara Huru la Afrika]] (AfCFTA), likitoa fursa za [[biashara]] na uwekezaji. Sekta ya [[utalii]], inayochangia 7% ya [[Pato la Taifa]], ni chanzo kikuu cha mapato ya kigeni, ikivutia zaidi ya wageni milioni 10 kila mwaka. Juhudi za kupanua uchumi zinajumuisha kuwekeza katika nishati mbadala, ili kupunguza utegemezi wa makaa ya mawe, ambayo kwa sasa yanachangia 80% ya umeme nchini. Kupitia mageuzi yanayoendelea katika [[miundombinu]], [[nishati]], na [[teknolojia]] ya kidijitali, Afrika Kusini inalenga kufufua ukuaji wa [[uchumi]], kuboresha ajira, na kupunguza ukosefu wa usawa wa kipato katika miaka ijayo. == Siasa == [[File:Nelson Mandela.jpg|thumb|Nelson Mandela]] Siasa za Afrika Kusini zinaendeshwa chini ya mfumo wa [[Serikali ya kibunge|jamhuri ya kibunge]] uliowekwa na Katiba ya mwaka 1996, iliyochukua nafasi ya mfumo wa enzi za [[Apartheid|ubaguzi wa rangi]] na kuanzisha utaratibu wa kidemokrasia wa kikatiba. <ref name="SA_Gov_Constitution">{{cite web |url=https://www.gov.za/about-sa/history |title=South Africa's Constitution and History |website=South African Government |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Rais hutumika kama mkuu wa nchi na mkuu wa serikali, na huchaguliwa na Bunge la Taifa. <ref name="CFR_SA_Politics">{{cite web |url=https://www.cfr.org/backgrounder/south-africas-bold-and-shaky-democracy |author=Michelle Gavin |title=South Africa’s Bold and Shaky Democracy |website=CFR.org |publisher=Council on Foreign Relations |date=April 24, 2024 |access-date=May 7, 2026 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bunge la Afrika Kusini lina mabunge mawili, ambayo ni Bunge la Taifa na Baraza la Kitaifa la Mikoa, huku mahakama ikiwa huru na ikiongozwa na Mahakama ya Katiba, ambayo ndiyo mamlaka ya juu katika masuala ya kikatiba. <ref name="Britannica_SA_Gov">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/South-Africa/Government-and-society |author=Christopher Saunders |title=South Africa: Government and society |website=Britannica |date=April 20, 2026 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Afrika Kusini ina mfumo wa vyama vingi vya siasa, ingawa Chama cha [[ANC|African National Congress (ANC)]] kimekuwa chama tawala tangu uchaguzi wa kwanza wa kidemokrasia mwaka 1994. <ref name="BBC_SA_Profile">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-14094760 |title=South Africa country profile |website=BBC News |date=May 29, 2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Vyama vingine vikuu vya kisiasa ni pamoja na ''Democratic Alliance'' (DA), ''Economic Freedom Fighters'' (EFF), pamoja na vyama vya kikanda na vya kitaifa vya ukubwa mdogo. [[Uchaguzi]] hufanyika mara kwa mara katika ngazi ya kitaifa, mikoa, na serikali za mitaa kwa kutumia mfumo wa uwakilishi wa uwiano, unaowezesha vyama mbalimbali kupata uwakilishi bungeni. <ref name="IEC_Results">{{cite web |url=https://www.elections.org.za/pw/Elections/National-And-Provincial-Elections-2024 |title=National and Provincial Elections 2024 |website=Electoral Commission of South Africa |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Masuala ya kisiasa nchini Afrika Kusini yanajumuisha ukosefu wa usawa wa [[Uchumi wa Afrika Kusini|kiuchumi]], ukosefu wa ajira, rushwa, utoaji wa huduma za umma, mageuzi ya ardhi, upungufu wa nishati, na uhalifu. <ref name="HRW_SA_2026">{{cite web |url=https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/south-africa |title=World Report 2024: South Africa |website=Human Rights Watch |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Nchi inaendelea kushughulikia athari za muda mrefu za ubaguzi wa rangi, ikiwa ni pamoja na tofauti za utajiri na upatikanaji wa huduma. Mijadala ya umma mara nyingi huzingatia mageuzi ya utawala, sera za uchumi, na haki za kikatiba, huku mashirika ya kiraia, vyama vya wafanyakazi, na vyombo vya habari vikiendelea kuwa washiriki muhimu katika maisha ya kisiasa. <ref name="FreedomHouse_SA">{{cite web |url=https://freedomhouse.org/country/south-africa/freedom-world/2024 |title=Freedom in the World 2024: South Africa |website=Freedom House |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Afrika Kusini pia ina nafasi muhimu katika siasa za kikanda na kimataifa. Ni mwanachama wa mashirika kama [[Umoja wa Afrika]] (AU), [[Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika]] (SADC), [[BRICS]], na [[Umoja wa Mataifa]]. <ref name="DIRCO_Foreign_Policy">{{cite web |url=https://www.dirco.gov.za/south-africas-foreign-policy/ |title=South Africa's Foreign Policy |website=Department of International Relations and Cooperation |date=2024 |access-date=May 7, 2026 }} </ref> Sera ya nje ya nchi hiyo inasisitiza ushirikiano wa kikanda, maendeleo ya uchumi, ulinzi wa amani, na diplomasia ya kimataifa, ikionyesha nafasi yake kama moja ya mataifa yenye ushawishi mkubwa kisiasa na kiuchumi barani [[Afrika]]. <ref name="Britannica_SA_Gov"/> == Jeshi == Jeshi la Afrika Kusini ina silaha za kisasa kushinda nchi zote za majirani. Uchumi unawezesha nchi kutumia kiasi kikubwa kwa ajili ya jeshi kuliko nchi zote za Afrika kusini kwa [[Sahara]]. Afrika Kusini iliwahi kuwa na [[silaha za nyuklia]] lakini ilizibomoa baada ya mwaka [[1993]]. ==Tazama pia== * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]] * [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]] * [[Demografia ya Afrika]] * [[Orodha ya lugha za Afrika Kusini]] ==Marejeo== {{reflist}} ==Bibliografia== {{refbegin}} *''A History of South Africa, Third Edition''. Leonard Thompson. Yale University Press. 1 March 2001. 384 pages. ISBN 0-300-08776-4. *''Economic Analysis and Policy Formulation for Post-Apartheid South Africa: Mission Report, Aug. 1991''. International Development Research Centre. IDRC Canada, 1991. vi, 46 p. Without ISBN *''Emerging Johannesburg: Perspectives on the Postapartheid City''. Richard Tomlinson, et al. 1 January 2003. 336 pages. ISBN 0-415-93559-8. *''Making of Modern South Africa: Conquest, Segregation and Apartheid''. Nigel Worden. 1 July 2000. 194 pages. ISBN 0-631-21661-8. *''South Africa: A Narrative History''. Frank Welsh. Kodansha America. 1 February 1999. 606 pages. ISBN 1-56836-258-7. *''South Africa in Contemporary Times''. [[Godfrey Mwakikagile]]. New Africa Press. February 2008. 260 pages. ISBN 978-0-9802587-3-8. *''The Atlas of Changing South Africa''. A. J. Christopher. 1 October 2000. 216 pages. ISBN 0-415-21178-6. *''The Politics of the New South Africa''. Heather Deegan. 28 December 2000. 256 pages. ISBN 0-582-38227-0. *''Twentieth-Century South Africa''. William Beinart. Oxford University Press 2001, 414 pages, ISBN 0-19-289318-1 {{refend}} == Viungo vya nje == {{commons}} *[http://www.gov.za/ Government of South Africa] *{{CIA World Factbook link|sf|South Africa}} * [http://www.africa.com/south-africa/ South Africa] {{Wayback|url=http://www.africa.com/south-africa/ |date=20150715201640 }} profile from [[Africa.com]] *[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/southafrica.htm South Africa] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/southafrica.htm |date=20081026035604 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' *{{dmoz|Regional/Africa/South_Africa}} *[http://www.oecd.org/southafrica/ South Africa] [[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] *[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-14094760 South Africa] from the [[BBC News]] *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/555568/South-Africa South Africa] at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' *[http://www.southafrica.info/ SouthAfrica.info] *[https://web.archive.org/web/20121003231330/http://www.southafrica.net/sat/content/en/za/home South Africa Tourism] *{{wikiatlas|South Africa}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ZA Key Development Forecasts for South Africa] from [[International Futures]] * [http://allafrica.com/southafrica/ South Africa in the news] {{Wayback|url=http://allafrica.com/southafrica/ |date=20090225110531 }} {{Afrika}} {{African Union}} [[Jamii:Afrika Kusini]] [[Jamii:Nchi za Afrika]] [[Jamii:Jumuiya ya Madola]] [[Jamii:Jumuiya ya Maendeleo Kusini mwa Afrika]] [[Jamii:Kusini mwa Afrika]] [[Jamii:Nchi za G20]] [[Jamii:Nchi]] i90cwqlrlhff0dz8ok88gcumsicxynt 0 5809 1610266 1344876 2026-10-23T13:13:32Z ~2026-56677-74 93392 1610266 wikitext text/x-wiki '''Wanyamwanga''' ni [[kabila]] la [[watu]] wa [[Tanzania]] wanaoishi katika [[Mkoa wa Songwe]], [[Wilaya ya Momba]], na [[Mkoa wa Rukwa]], [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]]. [[Lugha]] yao ni [[Kinyamwanga]], jamii ya [[Kifipa]]. Kabila hilo ni [[zao]] la makabila zaidi ya manne likiwemo kabila la [[Wawemba]] wanaopatikana [[kaskazini]] mwa [[Zambia]], [[Wamambwe]] katika eneo la [[Chisitu]], [[Kapele]], [[Namchinka]], [[Kasama]] na [[Mambwe]]. Pia ni [[kabila]] la asili lililoanzisha [[mji]] wa [[Tunduma]]. Ukiwa unaelekea [[mkoani Rukwa]] kutokea [[Tunduma]] [[vijiji]] vya jamii ya [[Wanyamwanga]] ni [[Chipaka]], [[Nkangamo]], [[Chiwanda]], [[Isanga]], [[Kakozi]], [Ndalambo]], [[Mengo]], [[Nakawale]], [[Ikana]], [[Nyenjele]], [[Msungo]] almaarufu kijiji cha [[wachawi]], [[Mpui ya Unyamwanga]], [[Rwasho/Myunga]] ulipokatiza [[mto Momba]] ambao ndio uliobeba [[jina]] la [[wilaya mpya]], [[Tunko]], [[Nzoka]], [[Mkutano]] ambapo ndipo mpaka wa [[mkoa wa Rukwa]] na [[wilaya]] ya [[Momba]], kisha [[Laela]], [[Mnadani]] na [[Mpui ya ufipa]]. Upande wa [[kaskazini]] ni bonde la [[Msangano]], delta ya [[mto Nkana]], Kamsamba na vijiji vyake. ==Ukarimu== Jamii ya Wanyamwanga ni watu [[wakarimu sana]], ambao ukifika kwao wajisikia uko [[nyumbani]]. Huheshimu [[familia]] na hali za kibinadamu. Ni kabila la [[ufugaji]] na [[kilimo]] kwa pamoja. [[Chifu]] wa kabila hilo anaitwa [[mwene Siyame]]: [[cheo]] chake ni [[Chikanamlilo]], na [[waziri mkuu]] ni [[Simwanza]] ambaye hutumika katika [[Tambiko|matambiko]] na kuita [[mvua]]. Vilevile majina ya koo nyingi za kabila la wanyanyanga ambao pia hujulikana kama winamwanga, yana upekee kwa asilimia kubwa ukilinganisha na wachache, na baadhi ya makabila ya nchini Tanzania. Kwamba, majina ya ukoo kwa upande wa wanaume ambao huwa ndio viongozi wa familia na ukoo, huanzia na [[Si]] kama ilivyo kwa Chifu na waziri mkuu hapo juu. Aidha, majina ya ukoo kwa wanawake huanzia na [[Na]]. Mfano: -[[Sikapizye - Nakapizye]], [[Simfukwe - Namfukwe]],[[Silwimba - Nalwimba]], [[Simsokwe - Namsokwe]], [[Simntala - Namntala]], [[Silavwe - Nalavwe]], [[Simwinga - Namwinga]], [Sindiya - Nandiya]], [[Simsamba - Namsamba]],[[Simkanga - Namkanga]], [[Simpokolwe - Nampokolwe]], [[Sinkolongo - Nankolongo]], [[Simtenda - Namtenda]], [[Simtewe - Namtewe]], [[Sikaluzwe - Nakaluzwe]], [[Simwimba - Namwimba]], [[Simwita - Namwita]], [[Silwamba - Nalwamba]], [[Sichula - Nachula]], [[Simzoka - Namzoka]], [[Sichela - Nachela]], [[Sichembe - Nachembe]], [[Simpito - Nampito]], [[Sikali - Nakali]], [[Sichela - Nachela]], [[Sichilima - Nachilima]], [[Sikanyika - Nakanyika]], [[Sikamanga - Nakamanga]], n.k Licha ya utaratibu huu wa majina ya ukoo kwa kabila hili, kuna baadhi ya koo majina yao ya ukoo kwa upande wa wanaume na wanawake hupokea mabadiliko makubwa, kiasi kwamba unaweza kufikiri ni watu wa koo mbili tofauti licha ya kuendelea na utaratibu wa kuanzia na [[Si]] kwa wanaume na [[Na]] kwa wanawake kama ilivyoelezwa hapo juu. Mfano: [[Siyame - Nakamba]], [[Sichone - Namonje]], [[Siwale - Namwila]], [[Sichalwe - Namundi]], [[Sinkala - Nambela]], n.k Utaratibu huu kidogo unaweza kuleta usumbufu kwa kiasi fulani kwa mgeni wa kabila hili, na sio kwa wanyamwanga na wazawa wa unyamwangani, wao wanaujua vizuri, kiasi kwamba ukitaja jina la ukoo la kiume, tayari wanajua jina la ukoo kwa upande wa kike. Aidha, ijulikane kwamba, wanyamwanga/winamwanga sio tu wapo upande wa Tanzania, bali pia upande wa Zambia wamejaa tele. {{Makabila ya Tanzania}} {{mbegu-utamaduni-TZ}} {{DEFAULTSORT:Nyamwanga}} [[Jamii:Makabila ya Tanzania]] [[Jamii:Wilaya ya Momba]] [[Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] j1wd7toapo7crieg5kn5ib32i25dwda 1610299 1610266 2026-10-23T13:57:55Z Riccardo Riccioni 452 1610299 wikitext text/x-wiki '''Wanyamwanga''' ni [[kabila]] la [[watu]] wa [[Tanzania]] wanaoishi katika [[Mkoa wa Songwe]], [[Wilaya ya Momba]], na [[Mkoa wa Rukwa]], [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]]. Aidha wapo pia upande wa [[Zambia]]. [[Lugha]] yao ni [[Kinyamwanga]], jamii ya [[Kifipa]]. Kabila hilo ni [[zao]] la makabila zaidi ya manne likiwemo kabila la [[Wawemba]] wanaopatikana [[kaskazini]] mwa [[Zambia]], [[Wamambwe]] katika eneo la [[Chisitu]], [[Kapele]], [[Namchinka]], [[Kasama]] na [[Mambwe]]. Pia ni [[kabila]] la asili lililoanzisha [[mji]] wa [[Tunduma]]. Ukiwa unaelekea [[mkoani Rukwa]] kutokea [[Tunduma]] [[vijiji]] vya jamii ya [[Wanyamwanga]] ni [[Chipaka]], [[Nkangamo]], [[Chiwanda]], [[Isanga]], [[Kakozi]], [Ndalambo]], [[Mengo]], [[Nakawale]], [[Ikana]], [[Nyenjele]], [[Msungo]] almaarufu kijiji cha [[wachawi]], [[Mpui ya Unyamwanga]], [[Rwasho/Myunga]] ulipokatiza [[mto Momba]] ambao ndio uliobeba [[jina]] la [[wilaya mpya]], [[Tunko]], [[Nzoka]], [[Mkutano]] ambapo ndipo mpaka wa [[mkoa wa Rukwa]] na [[wilaya]] ya [[Momba]], kisha [[Laela]], [[Mnadani]] na [[Mpui ya ufipa]]. Upande wa [[kaskazini]] ni bonde la [[Msangano]], [[delta]] ya [[mto Nkana]], Kamsamba na vijiji vyake. ==Ukarimu== Jamii ya Wanyamwanga ni watu [[wakarimu sana]], ambao ukifika kwao wajisikia uko [[nyumbani]]. Huheshimu [[familia]] na hali za kibinadamu. Ni kabila la [[ufugaji]] na [[kilimo]] kwa pamoja. ==Koo== [[Chifu]] wa kabila hilo anaitwa [[mwene Siyame]]: [[cheo]] chake ni [[Chikanamlilo]], na [[waziri mkuu]] ni [[Simwanza]] ambaye hutumika katika [[Tambiko|matambiko]] na kuita [[mvua]]. Vilevile majina ya koo nyingi za kabila la wanyanyanga ambao pia hujulikana kama winamwanga, yana upekee kwa asilimia kubwa ukilinganisha na wachache, na baadhi ya makabila ya nchini Tanzania. Kwamba, majina ya ukoo kwa upande wa wanaume ambao huwa ndio viongozi wa familia na ukoo, huanzia na "Si" kama ilivyo kwa Chifu na waziri mkuu hapo juu. Aidha, majina ya ukoo kwa wanawake huanzia na "Na". Mifano: [[Sikapizye - Nakapizye]], [[Simfukwe - Namfukwe]], [[Silwimba - Nalwimba]], [[Simsokwe - Namsokwe]], [[Simntala - Namntala]], [[Silavwe - Nalavwe]], [[Simwinga - Namwinga]], [[Sindiya - Nandiya]], [[Simsamba - Namsamba]], [[Simkanga - Namkanga]], [[Simpokolwe - Nampokolwe]], [[Sinkolongo - Nankolongo]], [[Simtenda - Namtenda]], [[Simtewe - Namtewe]], [[Sikaluzwe - Nakaluzwe]], [[Simwimba - Namwimba]], [[Simwita - Namwita]], [[Silwamba - Nalwamba]], [[Sichula - Nachula]], [[Simzoka - Namzoka]], [[Sichela - Nachela]], [[Sichembe - Nachembe]], [[Simpito - Nampito]], [[Sikali - Nakali]], [[Sichela - Nachela]], [[Sichilima - Nachilima]], [[Sikanyika - Nakanyika]], [[Sikamanga - Nakamanga]], n.k. Licha ya utaratibu huu wa majina ya ukoo kwa kabila hili, kuna baadhi ya koo majina yao ya ukoo kwa upande wa wanaume na wanawake hupokea mabadiliko makubwa, kiasi kwamba unaweza kufikiri ni watu wa koo mbili tofauti licha ya kuendelea na utaratibu wa kuanzia na Si kwa wanaume na Na kwa wanawake kama ilivyoelezwa hapo juu. Mifano: [[Siyame - Nakamba]], [[Sichone - Namonje]], [[Siwale - Namwila]], [[Sichalwe - Namundi]], [[Sinkala - Nambela]], n.k. Utaratibu huu kidogo unaweza kuleta usumbufu kwa kiasi fulani kwa mgeni wa kabila hili, si kwa Wanyamwanga na wazawa wa eneo lao, kwa sababu wao wanaujua vizuri, kiasi kwamba ukitaja jina la ukoo la kiume, tayari wanajua jina la ukoo kwa upande wa kike. {{Makabila ya Tanzania}} {{mbegu-utamaduni-TZ}} {{DEFAULTSORT:Nyamwanga}} [[Jamii:Makabila ya Tanzania]] [[Jamii:Wilaya ya Momba]] [[Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] m3uis20084gv9b0q9ghhmuinh8l48xz 1610301 1610299 2026-10-23T14:01:42Z Riccardo Riccioni 452 1610301 wikitext text/x-wiki '''Wanyamwanga''' ni [[kabila]] la [[watu]] wa [[Tanzania]] wanaoishi katika [[Mkoa wa Songwe]], [[Wilaya ya Momba]], na [[Mkoa wa Rukwa]], [[Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]]. Aidha wapo pia upande wa [[Zambia]]. [[Lugha]] yao ni [[Kinyamwanga]], jamii ya [[Kifipa]]. Kabila hilo ni [[zao]] la makabila zaidi ya manne likiwemo kabila la [[Wawemba]] wanaopatikana [[kaskazini]] mwa [[Zambia]], [[Wamambwe]] katika eneo la [[Chisitu]], [[Kapele]], [[Namchinka]], [[Kasama]] na [[Mambwe]]. Pia ni [[kabila]] la asili lililoanzisha [[mji]] wa [[Tunduma]]. Ukiwa unaelekea [[mkoani Rukwa]] kutokea [[Tunduma]] [[vijiji]] vya jamii ya [[Wanyamwanga]] ni [[Chipaka]], [[Nkangamo]], [[Chiwanda]], [[Isanga]], [[Kakozi]], [[Ndalambo]], [[Mengo]], [[Nakawale]], [[Ikana]], [[Nyenjele]], [[Msungo]] almaarufu kijiji cha [[wachawi]], [[Mpui ya Unyamwanga]], [[Rwasho/Myunga]] ulipokatiza [[mto Momba]] ambao ndio uliobeba [[jina]] la [[wilaya mpya]], [[Tunko]], [[Nzoka]], [[Mkutano]] ambapo ndipo mpaka wa [[mkoa wa Rukwa]] na [[wilaya]] ya [[Momba]], kisha [[Laela]], [[Mnadani]] na [[Mpui ya ufipa]]. Upande wa [[kaskazini]] ni [[bonde]] la [[Msangano]], [[delta]] ya [[mto Nkana]], [[Kamsamba]] na vijiji vyake. ==Ukarimu== Jamii ya Wanyamwanga ni watu wakarimu sana, ambao ukifika kwao wajisikia uko [[nyumbani]]. Huheshimu [[familia]] na hali za kiutu. Ni kabila la [[ufugaji]] na [[kilimo]] kwa pamoja. ==Koo== [[Chifu]] wa kabila hilo anaitwa [[mwene Siyame]]: [[cheo]] chake ni [[Chikanamlilo]], na [[waziri mkuu]] ni [[Simwanza]] ambaye hutumika katika [[Tambiko|matambiko]] na kuita [[mvua]]. Vilevile majina ya koo nyingi za kabila la wanyanyanga ambao pia hujulikana kama winamwanga, yana upekee kwa asilimia kubwa ukilinganisha na wachache, na baadhi ya makabila ya nchini Tanzania. Kwamba, majina ya ukoo kwa upande wa wanaume ambao huwa ndio viongozi wa familia na ukoo, huanzia na "Si" kama ilivyo kwa Chifu na waziri mkuu hapo juu. Aidha, majina ya ukoo kwa wanawake huanzia na "Na". Mifano: Sikapizye - Nakapizye, Simfukwe - Namfukwe, Silwimba - Nalwimba, Simsokwe - Namsokwe, Simntala - Namntala, Silavwe - Nalavwe, Simwinga - Namwinga, Sindiya - Nandiya, Simsamba - Namsamba, Simkanga - Namkanga, Simpokolwe - Nampokolwe, Sinkolongo - Nankolongo, Simtenda - Namtenda, Simtewe - Namtewe, Sikaluzwe - Nakaluzwe, Simwimba - Namwimba, Simwita - Namwita, Silwamba - Nalwamba, Sichula - Nachula, Simzoka - Namzoka, Sichela - Nachela, Sichembe - Nachembe, Simpito - Nampito, Sikali - Nakali, Sichela - Nachela, Sichilima - Nachilima, Sikanyika - Nakanyika, Sikamanga - Nakamanga, n.k. Licha ya utaratibu huu wa majina ya ukoo kwa kabila hili, kuna baadhi ya koo majina yao ya ukoo kwa upande wa wanaume na wanawake hupokea mabadiliko makubwa, kiasi kwamba unaweza kufikiri ni watu wa koo mbili tofauti licha ya kuendelea na utaratibu wa kuanzia na Si kwa wanaume na Na kwa wanawake kama ilivyoelezwa hapo juu. Mifano: Siyame - Nakamba, Sichone - Namonje, Siwale - Namwila, Sichalwe - Namundi, Sinkala - Nambela, n.k. Utaratibu huu kidogo unaweza kuleta usumbufu kwa kiasi fulani kwa mgeni wa kabila hili, si kwa Wanyamwanga na wazawa wa eneo lao, kwa sababu wao wanaujua vizuri, kiasi kwamba ukitaja jina la ukoo la kiume, tayari wanajua jina la ukoo kwa upande wa kike. {{Makabila ya Tanzania}} {{mbegu-utamaduni-TZ}} {{DEFAULTSORT:Nyamwanga}} [[Jamii:Makabila ya Tanzania]] [[Jamii:Wilaya ya Momba]] [[Jamii:Wilaya ya Sumbawanga Vijijini]] fq2iccfol8h1evfbm36uwzyi9yytykn 0 8390 1610339 1577892 2026-10-23T23:49:00Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610339 wikitext text/x-wiki {{Jedwali la nchi | jina_rasmi = Ufalme wa Thai | jina_asili = ราชอาณาจักรไทย (Ratcha-anachak Thai) | bendera = Flag of Thailand.svg | nembo = Emblem of Thailand.svg | kauli_mbiu = | wimbo_wa_taifa = เพลงชาติไทย (''Phleng Chat Thai'') – "Wimbo wa Taifa la Thai" | ramani = Thailand (orthographic projection).svg | mji_mkubwa_na_mkuu = [[Bangkok]] | lugha_rasmi = [[Kithai]] | lugha2 = | serikali = Ufalme wa kikatiba wa bunge lenye umoja | cheo_kiongozi1 = [[Mfalme]] | kiongozi1 = Vajiralongkorn (Rama X) | cheo_kiongozi2 = [[Waziri Mkuu]] | kiongozi2 = Anutin Charnvirakul | bunge = Bunge la Kitaifa (Seneti na Bunge la Wawakilishi) | muundo_uhuru = Katiba ya sasa | tukio1 = Katiba ya sasa | tukio1_tarehe = 6 Aprili 2017 | tukio2 = Mapinduzi ya kikatiba | tukio2_tarehe = 24 Juni 1932 | eneo_jumla = 513,120 km² | maji = 0.4% | watu_kadirio = 65,975,198 | mwaka_kadirio = 2024 | msongamano = 132.1/km² | mwaka_plt_ppp = 2025 | plt_ppp = $1.850 trilioni | plt_ppp_kwa_mtu = $26,320 | mwaka_plt = 2025 | plt = $546.220 bilioni | plt_kwa_mtu = $7,770 | hdi = 0.798 | mwaka_maendeleo = 2023 | cheo_maendeleo = 76 | gini = 35.1 | mwaka_gini = 2021 | fedha = Baht ya Thai (฿) (THB) | majira_saa = +7 (ICT) | tld = .th, .ไทย | msimbo_simu = 66 }} '''Uthai''' pia '''Thai''' (kwa [[Kithai]] ''Ratcha-anachak Thai''), rasmi kama '''Ufalme wa Thai''', ni nchi katika [[Asia ya Kusini]]-mashariki, inapakana na [[Laos]] na [[Myanmar]] kaskazini, [[Kambodia]] mashariki, Ghuba ya Thailand na [[Malaysia]] kusini, na [[Bahari ya Andamani]] magharibi. Uthai ina idadi ya watu takriban milioni 65, ikiwa ya 20 duniani, katika eneo la kilomita za mraba 513,120. Jiji lake kubwa zaidi ni [[Bangkok]], ambalo pia ni [[mji mkuu]]. [[Lugha rasmi]] ni [[Kithai]] Uthai ina urithi tajiri na wa kipekee wa [[utamaduni|kitamaduni]] uliotengenezwa kwa karne nyingi za [[historia]], ukiathiriwa na [[India#Utamaduni|tamaduni za Kihindi]], Khmer, na [[Wachina|Kichina]]. Nchi hii inajulikana kwa mila zake thabiti za [[Ubudha|Kibudha]], ambazo zina jukumu kuu katika maisha ya kila siku, sherehe, na usanifu wa majengo. Falme za kihistoria kama ''Sukhothai'' na ''Ayutthaya'' zilichangia sana katika [[sanaa]], [[fasihi]], na mifumo ya kisiasa ya Uthai, zikianzisha msingi wa taifa la kisasa la Uthai. Licha ya shinikizo kutoka kwa nguvu za [[Ukoloni|kikoloni]] katika eneo hilo, Uthai iliendelea kudumisha uhuru wake, ikawa nchi pekee ya [[Asia ya Kusini]]-Mashariki ambayo haikuwahi dhibitiwa kikoloni rasmi. [[Uchumi|Kiuchumi]], Uthai ni mojawapo ya nchi zilizokua zaidi katika [[Asia ya Kusini]]-Mashariki, ikiwa na [[uchumi]] mchanganyiko unaotegemea [[kilimo]], [[viwanda]], [[utalii]], na huduma. Uzalishaji wa mpunga umekuwa sekta muhimu [[Historia|kihistoria]], huku viwanda na uzalishaji unaolenga [[Mahuruji|kuuza nje]], hasa katika sekta za umeme, magari, na nguo, ukichochea ukuaji wa kiuchumi wa kisasa. Utalii pia una jukumu kubwa, huku mamia ya maelfu ya wageni wakitembelea kila mwaka kufurahia fukwe, alama za kitamaduni, na vyakula vya Uthai. Nchi imefanya uwekezaji mkubwa katika miundombinu na [[elimu]], ikichangia kuongezeka kwa viwango vya maisha na ushawishi wa kiuchumi kikanda. ==Historia== Uthai ilikuwa nchi pekee ya Asia Kusini Mashariki iliyofaulu kukwepa [[ukoloni]]. Nchi iliitwa rasmi 'Siam'' (สยาม) hadi mwaka [[1939]], tena kati ya [[1945]] na [[1949]]. [[Neno]] ''Thai'' (ไทย) linamaanisha "uhuru" kwa [[Kithai]] ni pia [[jina]] la [[kundi]] kubwa la [[watu]] nchini ambao ni [[Wathai]] (75-85[[%]]), mbali na Wathai-Wachina (12%). Tangu [[tarehe]] [[19 Septemba]] [[2006]] nchi imetawaliwa na kamati ya [[jeshi]]. Jeshi [[Mapinduzi|ilipindua]] [[serikali]] ya [[waziri mkuu]] [[Thaksin Shinawatra]] bila kumwaga [[damu]]. Viongozi wa kijeshi walipatana na [[mfalme]] kwamba wataandaa [[uchaguzi]] mpya. Lakini hata baada ya chaguzi huru kadhaa nchi haijatulia kisiasa. ==Demografia == Kama ilivyokadiriwa mnamo Desemba 2023, idadi ya wakazi wa Uthai ni takriban '''milioni 66.05'''. '''Ukuaji na Muundo wa Idadi ya Watu''' Kiwango cha ukuaji wa idadi ya watu cha Uthai kimekuwa kikipungua, na kupungua kwa 0.14% mwaka 2022. Ugawaji wa umri ni kama ifuatavyo: *'''Miaka 0-14:''' 16.87% *'''Miaka 15-64:''' 71.20% *'''Miaka 65 na zaidi:''' 11.93% Sahihi ya jinsia kwa kuzaliwa ni 1.05 mwanaume kwa kila mwanamke, na uwiano jumla wa jinsia ni 0.95 mwanaume kwa kila mwanamke. ===Takwimu za Kimaisha=== *Kiwango cha kuzaliwa: 7.0 kwa watu elfu (makadirio ya 2024) *Kiwango cha vifo: 8.7 kwa watu elfu (makadirio ya 2024) *Kiwango cha uhamiaji: -0.13 wahamiaji kwa watu 1,000 Kiwango cha vifo vya watoto wachanga ni vifo 6.47 kwa kila elfu ya waliozaliwa hai. '''Umri wa kuishi wa wastani''' Umri wa kuishi wa wastani ni miaka 77.66, na wanaume wana umri wa kuishi wa miaka 74.65 na wanawake 80.83. ===Kiwango cha Kuzaliwa=== Kiwango cha kuzaliwa ni watoto 0.9 kwa kila mwanamke (makadirio ya 2024), kikionyesha kiwango cha kuzaliwa kilichoshuka chini ya kiwango kinachotakiwa kuziba pengo la wanaokufa. ===Dini=== * [[Ubudha]]: 93.5% * [[Uislamu]]: 5.4% * [[Ukristo]]: 1.1% * Dini nyingine au hakuna dini: 0.1% Ubudha wa Theravada ndiyo [[dini rasmi]] na ina nafasi muhimu katika utamaduni wa Thailand. ===Makabila=== Wananchi wa Uthai ni ya aina mbalimbali, na makundi makuu ni: *Wathai: Takriban milioni 53–56.5 *Wathai wa Kati (Wasiam): Takriban milioni 25 *Waisan (Wathai-Lao): Takriban milioni 18.5–20 *Wayuan (Wathai Yuan; Lanna): Takriban milioni 6–7 *Wathai wa kusini(Thai Pak Tai): Takriban milioni 5.5 *Wachina: Takriban milioni 6–9, wakiongoza kwa asili ya Teochew *Wamalay: Takriban milioni 2–4 *Wakhemere: Zaidi ya milioni 1.2 *Wakaren: Takriban milioni 1 Makabila mengine ni pamoja na Waphu Thai, Wahindi wa Thai, Wamon, na jamii mbalimbali za asili. ===Mijini=== Kama ilivyokadiriwa mwaka 2023, takriban 53.5% ya idadi ya watu wa Thailand wanaishi katika maeneo ya mijini, na Bangkok ndiyo jiji lenye idadi kubwa ya watu, likiwa na wakazi zaidi ya milioni 9. ===Vigezo vya afya=== Uthai imepiga hatua kubwa katika huduma za afya, ikiwa na nafasi ya sita duniani katika Indeksi la Usalama wa Afya wa 2019. Nchi inakutana na changamoto zinazohusiana na idadi ya watu wanaozeeka, ambapo zaidi ya 20% ya raia wake wana zaidi ya miaka 60, na kiwango cha kuzaliwa kilichoshuka chini, jambo ambalo linaweza kuathiri maendeleo ya uchumi na usalama wa taifa.<ref>{{Cite Web|title=Demografia za Uthai|author=Worldometers|url=https://www.worldometers.info/demographics/thailand-demographics/|accessdate=2025-02-18|lang=en}}</ref> == Uchumi == Uthai ina [[uchumi]] wenye utofauti na unaokua kwa kasi, na kuufanya mojawapo ya masoko makubwa na yenye nguvu zaidi katika [[Asia ya Kusini]]-Mashariki. [[Historia ya Uthai|Kihistoria]], [[kilimo]] kilikuwa uti wa mgongo wa uchumi, huku mpunga ukichukua nafasi ya zao kuu na chanzo kikuu cha [[ajira]]. Kadri muda ulivyopita, Uthai imeelekea [[viwanda]] na [[huduma]], huku mbinu za kisasa za kilimo na mifumo ya umwagiliaji zikiongeza tija ya [[kilimo]]. Bidhaa nyingine muhimu za kilimo ni mpira, [[miwa]], [[mahindi]], na [[samaki]], ambazo zinachangia katika matumizi ya ndani na [[Mahuruji|kuuza nje]]. Sekta ya uzalishaji na viwanda sasa inachangia sehemu kubwa ya uchumi wa Uthai. Nchi hii ni miongoni mwa wauzaji wakuu wa umeme, magari, mashine, na nguo, ikivutia uwekezaji wa kigeni na makampuni makubwa ya kimataifa. Eneo la viwanda karibu na [[Bangkok]] na miji mingine linarahisisha uzalishaji na kuuza nje, huku biashara ndogo na za kati zikichukua nafasi muhimu katika kuunga mkono ajira za ndani na ubunifu. [[Serikali]] ya Uthai imeendeleza utofauti wa uchumi kupitia sera zinazohimiza sekta za [[teknolojia]] ya juu, nishati mbadala, na maendeleo ya miundombinu. [[Utalii]] na [[huduma]] pia ni wachochezi wakuu wa uchumi wa Uthai. Mamia ya maelfu ya watalii kutoka nje huitembelea kila mwaka kufurahia fukwe, urithi wa [[Utamaduni|kitamaduni]], na vyakula vya Uthai, jambo linalozalisha mapato makubwa. Sekta ya kifedha na benki imeendelezwa vizuri, na nchi hii inahudumia kama kitovu cha [[Biashara|kibiashara]] na usafirishaji kikanda. Licha ya changamoto kama vile tofauti za mapato, mabadiliko ya [[siasa|kisiasa]], na shinikizo la uchumi wa kimataifa, Uthai inaendelea kudumisha ukuaji thabiti, ikijipanga kama mchezaji muhimu katika uchumi wa [[Asia ya Kusini]]-Mashariki. == Tazama pia == * [[Majimbo ya Uthai]] * [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]] ==Viungo vya nje== {{Commons category|Thailand}} ; Serikali * [http://www.thaigov.go.th/ Thaigov.go.th] Government of Thailand * [http://www.mfa.go.th/ Mfa.go.th] Ministry of Foreign Affairs * [http://internet.nectec.or.th/webstats/internetmap.current.iir?Sec=internetmap_current Thailand Internet Information] {{Wayback|url=http://internet.nectec.or.th/webstats/internetmap.current.iir?Sec=internetmap_current |date=20080918094705 }} National Electronics and Computer Technology Center * [http://www.m-culture.go.th/english/ Ministry of Culture] {{Wayback|url=http://www.m-culture.go.th/english/ |date=20150428064708 }} ; Taarifa za jumla <!--Wikipedia is NOT a weblink directory. Please only add weblinks of top quality here, otherwise please consider using DMOZ (http://dmoz.org) --> * {{CIA World Factbook link|th|Thailand}} * [http://countrystudies.us/thailand/ Thailand] entry in [[Library of Congress Country Studies]]. 1987 * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/thailand.htm Thailand] {{Wayback|url=http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/thailand.htm |date=20090207001737 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Asia/Thailand}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15581957 Thailand] from the [[BBC News]] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/589625/Thailand Thailand] ''Encyclopædia Britannica'' entry * {{wikiatlas|Thailand}} * [http://map.longdo.com/en Longdo Map] On-line Thailand maps in English and Thai * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=TH Key Development Forecasts for Thailand] from [[International Futures]] * [http://popcensus.nso.go.th/file/popcensus-20-12-54.pdf 2010 Thailand population census by Economic and Social statistics Bureau] {{Wayback|url=http://popcensus.nso.go.th/file/popcensus-20-12-54.pdf |date=20130116235916 }} ; Utalii * [http://www.tourismthailand.org/ Tourism Authority of Thailand] Official tourism website # [http://www.thailex.info/index.html Thailand travel dictionary] ; Vingine * {{cite web |url=http://dlxs.library.cornell.edu/s/sea/browse_image/date/1900.php |title=Browse the Southeast Asia Visions Collection |author=Southeast Asia Visions |publisher=Cornell University Library |accessdate=2 October 2011 |quote=Browse by image date |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225070239/http://seasiavisions.library.cornell.edu/ |archivedate=2018-12-25 |url-status=dead }} == Marejeo== {{marejeo}} {{Asia}} [[Jamii:Uthai| ]] [[Jamii:Nchi za Asia]] [[Jamii:Nchi]] nzjrnlzoqrsuhwl2373u2bjmwlhbh0c 0 33832 1610349 1598955 2026-10-24T02:53:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610349 wikitext text/x-wiki {{Pan-African}} '''Walter Rodney''' ([[23 Machi]] [[1942]] - [[13 Juni]] [[1980]]) alikuwa [[mwanahistoria]] maarufu wa [[Guyana]] na mwanatakwimu wa kisiasa. Baada ya kuzaliwa katika [[familia]] ya [[wafanyakazi]], Rodney alikuwa mwanafunzi mwerevu, na aliweza kuhudhuria [[Chuo cha Queen's]] katika [[Guyana]] na kisha kuhudhuria kwa udhamini [[Chuo Kikuu cha West Indies]] katika [[Jamaika]] na kufuzu mwaka wa [[1963]]. ==Kazi== Walter Rodney aliweza kupata [[PhD]] yake mwaka [[1966]] katika [[Shule ya Oriental and African Studies]] mjini [[London]], [[Uingereza]]. Leng [[biashara]] ya [[watumwa]] kwenye pwani [[Guinea]] ghorofani. Jarida lilitolewa mwaka wa 1970 kwa jina, ''A History of the Upper Guinea, Coast, 1545-1800'' na ilipendekezwa sana kwa changamoto lake kwa hekima ya kawaida kwenye eneo hilo. Alisafiri sana akawa anajulikana kote [[duniani]] kama [[mwanaharakati]] na [[mwanachuoni]]. Yeye alifundisha kwa muda nchini [[Tanzania]] baada ya kufuzu, na baadaye katika [[Jamaika]] katika alma mater yake - UWI [[Mona]]. Rodney alikuwa na kina katika [[kiwango]] cha [[katikati]] kwa jukumu lake katika uhuru [[post-Caribbean]]. Yeye pia hakupendelea ubinafsi na alipendekeza mfumo wa maendeleo ya Kijamii. <ref>{{cite web | url=http://www.africanholocaust.net/news_ah/capitalismsocialism.html | title=Walter Rodney Capitalism and Socialism Models | publisher=African Holocaust Society | accessdate=2007-01-04 | archivedate=2013-07-09 | archiveurl=https://www.webcitation.org/6Hze3NgiI?url=http://www.africanholocaust.net/news_ah/capitalismsocialism.html }}</ref> Wakati serikali ya Jamaika, ikiongozwa na [[waziri mkuu]] [[Hugh Shearer]], ilimpiga marufuku, katika Oktoba [[1968]], kurejea nchini, kwa sababu ya utetezi wake kwa [[maskini]] wanaofanya kazi katika nchi hiyo, [[maandamano]] yalitokea, hatimaye kudai [[uhai]] wa watu kadhaa na kusababisha mamilioni ya dola kuharibika. Haya maandamano, ambayo yalianza tarehe 16 Oktoba 1968, kwa sasa yanajulikana kama [[maandamano ya Rodney]] na yalisababisha ongezeko katika mwamko wa kisiasa katika Karibi, hasa miongoni mwa [[Rastafarian]], [[dini]] ya Kiafrika ya Jamaika, kumbukumbu katika kitabu chake, ''The groundings with my brothers''. Rodney aliweza kuwa [[Mwafrika]] mashuhuri na alikuwa muhimu katika harakati za [[Uongozi wa watu Weusi]] katika Karibi na [[Amerika Kaskazini]]. Wakati alipoishi jijini [[Dar es Salaam]] alikuwa na ushawishi mkubwa katika kuendeleza kituo kipya cha Afrika cha kujifunza na majadiliano. ==Umaarufu katika elimu== [[Kitabu]] mashuhuri zaidi cha Rodney ''[[Jinsi Ulaya Ilivyorudisha Nyuma Afrika]]'', kilichapishwa mwaka [[1972]]. Katika kitabu hiki alielezea jinsi [[Afrika]] ambayo imetumiwa kwa njia mbaya na [[Ulaya]] na kusababisha [[kukosekana kwa maendeleo]] ya kisasa katika pande nyingi za [[bara]]. Kitabu kilikuwa mashuhuri na vilevile kilileta utata. ==Miaka ya baadaye na kuuawa== Katika mwaka wa [[1974]] Rodney alirejea [[Guyana]] kutoka Tanzania. Alitakiwa kuchukua nafasi kama [[profesa]] katika [[Chuo Kikuu cha Guyana]] lakini [[serikali]] ilizuia miadi yake. Aliendelea kushiriki katika [[siasa]], na kutengeneza chama cha [[Working People's Alliance]] dhidi ya PNC ya serikali. Katika mwaka wa [[1979]] alikamatwa na kushtakiwa kwa [[uharibufu]] baada ya kuchomwa kwa [[ofisi]] [[mbili]] za serikali. Mwaka wa [[1980]], Rodney aliuawa kwa [[bomu]] katika [[gari]] lake wakati alipokuwa akigombea ofisi katika [[uchaguzi]] Guyana. Rodney aliishi na [[mke]] wake, Pat, na [[watoto]] wake watatu. [[Ndugu]] yake, Donald, ambaye alijeruhiwa katika mlipuko, alisema kuwa [[afisa]] wa [[Jeshi la Guyana]] aitwaye Gregory Smith ndiye alimpa Rodney bomu iliyomuua. Baada ya mauaji, Smith alikimbilia [[Guiana ya Kifaransa]] ambako alikufa mwaka wa [[2002]]. <ref>Pran 2002, [http://www.landofsixpeoples.com/news022/ns211247.htm 'Gregory Smith wafu, ripoti kusema',] {{Wayback|url=http://www.landofsixpeoples.com/news022/ns211247.htm |date=20160303174102 }} ''Stabroek News,'' 24 Novemba.</ref> Kifo cha Rodney kiliadhimishwa na [[Martin Carter]] kwa [[shairi]] lililotungiwa ''Walter Rodney.'' Mwaka wa [[2004]], mjane wake, Patricia, na watoto wake walichangia majarida kwa Robert L Woodruff Maktaba ya [[Chuo Kikuu]] cha [[Atlanta]]. Tangu mwaka wa 2004, kuna Kongamano la Walter Rodney linalofanyika kila mwaka tarehe 23 Machi (Siku ya kuzaliwa ya Rodney) katika Kituo chini ya udhamini wa Maktaba na Idara ya [[Sayansi ya Siasa chuo kikuu cha Atlanta]] na chini ya familia ya Rodney. == Maandishi yake == * ''Walter Rodney akizungumza: Kutengeneza mwafrika mwenye Busara'' (1990) * ''A Historia ya Waguyana Wanaofanya Kazi, 1881-1905'' (1981) * ''Marx katika Ukombozi wa Afrika'' (1981) * ''Mashamba ya sukari ya Wanaguyana katika karne ya kumi na tisa : kielezo kutoka "Argosy"'' (1979) * ''Vita vya Dunia Vya Pili na Uchumi wa Tanzania'' (1976) * ''Jinsi Ulaya imechangia maendeleo duni Afrika'' (1972) * ''Historia yapwani ya juu ya Guinea (1970)'' * ''Mateso pamoja na kaka wangu '' (1969) ==Marejeo== {{Marejeo}} ==Viungo vya nje== * [http://rodney25.org/ Walter Rodney 25 Anniversary Kamati Commemoration] {{Wayback|url=http://rodney25.org/ |date=20070929102324 }} * [http://www.africanaphilosophy.com/?p=11 Walter Rodney's uzushi] {{Wayback|url=http://www.africanaphilosophy.com/?p=11 |date=20070927033605 }} na Neil Roberts. * [http://www.guyanacaribbeanpolitics.com/wpa/rodney_bio.html Rodney biography] {{Wayback|url=http://www.guyanacaribbeanpolitics.com/wpa/rodney_bio.html |date=20091225231111 }} * [http://www.guyanacaribbeanpolitics.com/wpa/rodney_literature.html Ya "Walter Rodney Effect"] {{Wayback|url=http://www.guyanacaribbeanpolitics.com/wpa/rodney_literature.html |date=20110515141746 }} * [http://historyisaweapon.com/defcon1/rodneylib.html Historia ya Afrika katika utumishi wa Black Ukombozi] * [http://historyisaweapon.com/defcon1/rodneyjackson.html George Jackson: Black Mapinduzi] * [http://historyisaweapon.com/defcon1/rodneystrspe.html Mitaani Speech] * [https://web.archive.org/web/20091229232648/http://www.library.cornell.edu/africana/lecture/campbell.pdf Walter Rodney na Pan Africanism Leo na Horace Campbell] {{Pan-Africanism}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{DEFAULTSORT:Rodney, Walter}} [[Category:Waliozaliwa 1942]] [[Category:Waliofariki 1980]] [[Category:Waandishi wa Guyana]] [[Category:Wanahistoria wa Guyana]] [[Jamii:Wanasiasa wa Guyana]] tl5zicfc4gai9nce2vy7r1370hdjcaj 0 45907 1610252 1256971 2026-10-23T12:54:09Z Kontributor 2K 65674 CoA @svg 1610252 wikitext text/x-wiki [[Picha:Menen - Town hall and belfry 2.jpg|thumbnail|right|280px|Jengo la Ukumbi wa Mji wa Menen]] {{Infobox Settlement |jina_rasmi = Menen |picha_ya_satelite = Menen - Town hall and belfry 2.jpg |maelezo_ya_picha = Kitovu cha mji wa Menen |picha_ya_bendera = Flag of Menen.svg |ukubwa_ya_bendera = 100px |picha_ya_nembo = Blason ville be Menen (avec ornements).svg |ukubwa_ya_nembo = |pushpin_map = <!-- Ubelgiji --> |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Menen katika Ubelgiji |settlement_type = Mji |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_name = [[Ubelgiji]] |subdivision_type1 = Jimbo |subdivision_name1 = [[Flandria]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2008 |wakazi_kwa_ujumla = 32.413 |latd= |latm= |lats= |latNS=S |longd= |longm= |longs= |longEW=E |website = http://www.menen.be/ }} '''Menen''' ni [[mji]] wa [[Flandria]] nchini [[Ubelgiji]]. Idadi ya wakazi wake ni takriban 32.413. == Tazama pia == * [[Orodha ya miji ya Ubelgiji]] {{commonscat}} {{mbegu-jio-Ubelgiji}} [[Jamii:Miji ya Ubelgiji]] [[Jamii:Flandria]] c4e94a59cagosfemi84mzif4ewnwz6t 0 56105 1610337 1041724 2026-10-23T22:42:40Z Juppi lantteineen 93314 1610337 wikitext text/x-wiki [[Picha:Ichiro Cropped AL.jpg|200px|thumb|Ichiro Suzuki (2008)]] '''Ichiro Suzuki''' (kwa [[Kijapani]]: 铃木 一 朗, すずき いちろう; anajulikana [[Marekani]] kama "Samurai The Silent"; amezaliwa [[22 Oktoba]] [[1973]]) ni [[mchezaji]] wa [[baseball]] wa [[Japani]] ambaye ana mafanikio makubwa katika [[Ligi Kuu]] ya Baseball. Anashikilia rekodi kwa idadi kubwa ya mafanikio wakati wa msimu wake katika MLB (262). {{mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1973]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji wa Japani]] exeitfhmmtduwpfb5amtl85vu8iv2vo 10 58937 1610347 1417251 2026-10-24T02:34:02Z Score Beethoven 26647 1610347 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{Merge|Infobox Person}} </noinclude> {{Infobox | bodyclass = geography vcard | bodystyle = {{#if:{{{box_width|}}}|width:{{{box_width}}};}} | above = {{#if:{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|}}}}}}|<span class="honorific-prefix" style="font-size: small">{{{honorific prefix|{{{honorific_prefix|}}}}}}</span><br />}}<includeonly><span class="fn">{{{name|{{PAGENAME}}}}}</span></includeonly>{{#if:{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|}}}}}}|<br /><span class="honorific-suffix" style="font-size: small">{{{honorific suffix|{{{honorific_suffix|}}}}}}</span>}} | image = {{#if:{{{picha|}}}|[[File:{{{picha}}}|{{Px|{{{ukubwa wa picha|{{{ukubwa wa picha|{{{ukubwa wa picha|}}}}}}}}}|frameless}}|alt={{{alt|}}}]]}} | imageclass = {{Image class names|{{{image}}}}} | caption = {{{maelezo|{{{maelezo|{{{maelezo|}}}}}}}}} | label1 = Jina la asili | data1 = {{#if:{{{jina la asili|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}" xml:lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span> }} | label11 = Amezaliwa | data11 = {{Br separated entries|{{#if:{{{jina la kuzaliwa|{{{jina la kuzaliwa|}}}}}}|<span class="nickname">{{{jina la kuzaliwa|{{{jina la kuzaliwa|}}}}}}</span>}}|{{{tarehe ya kuzaliwa|}}}}} | label12 = Ametoweka | data12 = {{Br separated entries|{{{tarehe ya kutoweka|}}}|{{{mahali pa kutowekea|}}} }} | label13 = Hali | data13 = {{{hali ya kutoweka|}}} | label14 = Amekufa | data14 = {{Br separated entries|{{{tarehe ya kufa|}}}|{{{mahali alipofia|}}}}} | label15 = Sababu ya kifo | data15 = {{{sababu ya kifo|{{{sababu ya kifo|}}}}}} | label16 = Mwili umepatikana | data16 = {{{mwili umepatikana|{{{mwili umepatikana|}}}}}} | label17 = Amezikwa | class17 = label | data17 = {{Br separated entries|{{{amezikwa|{{{amezikwa|{{{amezikwa|}}}}}}}}}|{{{resting place coordinates|{{{resting_place_coordinates|{{{restingplacecoordinates|}}}}}}}}}}} | label18 = Sanamu | data18 = {{{sanamu|}}} | label19 = Makazi | class19 = {{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}||label}} | data19 = {{{residence|}}} | class20 = jamii | label20 = Utaifa | data20 = {{{utaifa|}}} | label21 = Majina mengine | class21 = lakabu | data21 = {{{majina mengine|{{{majina mengine|{{{majina mengine|{{{alias|}}}}}}}}}}}} | class22 = jamii | label22 = Asili yake | data22 = {{{asili yake|}}} | class23 = jamii | label23 = Uraia | data23 = {{{uraia|}}} | label24 = Elimu | data24 = {{{elimu|}}} | label25 = ''[[Mhitimu]]'' | data25 = {{{mhitimu|{{{mhitimu|}}}}}} | label26 = Kazi yake | class26 = kazi | data26 = {{{kazi yake|}}} | label27 = Miaka ya kazi | data27 = {{{miaka ya kazi|{{{miaka ya kazi|{{{miaka ya kazi|}}}}}}}}} | label28 = Mwajiri | data28 = {{{mwajiri|}}} | class28 = asasi | label29 = Asasi | data29 = {{{jumuia|{{{asasi|}}}}}} | class29 = asasi | label30 = Wakala | data30 = {{{wakala|}}} | class30 = wakala | label31 = Anajulikana&nbsp;kwa ajili ya | data31 = {{{ajulikana kwa ajili ya|{{{anajulikana kwa ajili ya|{{{julikana|}}}}}}}}} | label32 = Kazi maarufu | data32 = {{{kazi maarufu|{{{kazi maarufu|}}}}}} | label33 = Mtindo | data33 = {{{mtindo|}}} | class33 = jamii | label34 = Ameathiriwa&nbsp;na | data34 = {{{athira|}}} | label35 = Ameathiriwa na | data35 = {{{ameathiriwa|}}} | label36 = Nyumbani | data36 = {{{nyumbani|{{{nyumbani|}}}}}} | label37 = Mshahara | data37 = {{{mshahara|}}} | label38 = Utajiri halisi | data38 = {{{utajiri halisi|{{{utajiri halisi|{{{utajiri halisi|}}}}}}}}} | label39 = Urefu | data39 = {{{urefu|}}} | label40 = Uzito | data40 = {{{uzito|}}} | label41 = Televisheni | data41 = {{{televisheni|}}} | label42 = Cheo | data42 = {{{cheo|}}} | class42 = cheo | label43 = Muhula | data43 = {{{muhula|}}} | label44 = Aliyemtangulia | data44 = {{{aliyemtangulia|}}} | label45 = Anayemfuata | data45 = {{{anayemfuata|}}} | label46 = Chama cha siasa | data46 = {{{chama|}}} | class46 = asasi | label47 = Harakati za kisiasa | data47 = {{{haraka|}}} | class47 = jamii | label48 = <span style="white-space:nowrap;">Opponent(s)</span> | data48 = {{{wapinzani|}}} | label49 = Mwanachama bodi&nbsp;ya | data49 = {{{bodi|}}} | label50 = Dini | data50 = {{{dini|}}} | class50 = jamii | label51 = Dhehebu | data51 = {{{dhehebu|}}} | class51 = jamii | label52 = Mashtaka ya uhalifu | data52 = {{{mashtaka ya uhalifu|{{{mashtaka ya uhalifu|}}}}}} | label53 = Makosa ya kihalifu | data53 = {{{makosa ya kihalifu|{{{makosa ya kihalifu|}}}}}} | label54 = Hali ya kihalifu | data54 = {{{Hali ya kihalifu|{{{Hali ya kihalifu|}}}}}} | class54 = jamii | label55 = Ndoa | data55 = {{{ndoa|}}} | label56 = Mwenza | data56 = {{{mwenza|{{{mwenzawanyumbani|}}}}}} | label57 = Watoto | data57 = {{{watoto|}}} | label58 = Wazazi | data58 = {{{wazazi|}}} | label59 = Ndugu | data59 = {{{mahusiano|{{{ndugu|}}}}}} | label60 = Alama ya kupigia | data60 = {{{alama ya kupigia|}}} | label61 = Tuzo | data61 = {{{tuzo|}}} | data62 = {{{misc|{{{module|}}}}}} | data63 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} | data64 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} | data65 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} | data66 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} | data67 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} | label68 = Saini | data68 = {{#if:{{{saini|}}}|[[File:{{{saini}}}|{{Px|{{{signature_size|}}}|150px}}|alt={{{signature alt|{{{signature_alt|}}}}}}]]}} | label69 = Nembo | data69 = {{#if:{{{nembo|}}}|[[File:{{{nembo}}}|{{Px|{{{ukubwa_nembo|}}}|150px}}|alt={{{maelezo_nembo|Nembo ya {{PAGENAME}}}}}]]}} | header70 = {{#if:{{{tovuti|{{{homepage|{{{URL|}}}}}}}}}|Tovuti}} | data71 = {{{tovuti|{{{homepage|{{{URL|}}}}}}}}} | below = {{#if:{{{footnotes|}}}|'''Maelezo'''<div style="line-height:1.2em;">{{{footnotes}}}</div>}} | belowstyle = border-top:1px solid #aaaaaa; text-align:left }}{{#switch:{{ucfirst:{{{image|}}}}} |Replace this image male.svg |Replace_this_image_male.svg |Replace this image female.svg |Replace_this_image_female.svg=[[Category:Infobox person using placeholder image]] }}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|<!-- -->{{#if:{{{1|}}}|{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|[[Category:Infobox person using numbered parameter]]}}}}<!-- -->{{#if:{{{box_width|}}}|[[Category:Infobox person using boxwidth parameter]]}}<!-- -->{{#if:{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}|{{#if:{{{salary|}}}{{{net worth|{{{net_worth|{{{networth|}}}}}}}}}|[[Category:Infobox person using certain parameters when dead]]}}}}<!-- -->}}{{#if:{{{pronunciation|}}}|[[Category:Biography template using pronunciation]]}}<!-- --><includeonly>{{Ns0|{{#if:{{{signature|}}}|[[Category:Biography with signature]]}}[[Category:Articles with hCards]]}}</includeonly><noinclude> <!---Please add metadata to the <includeonly> section at the bottom of the /doc subpage---> {{Documentation}} </noinclude> jh6a63amd9sb5ud81y1p10aziczskfd 0 67438 1610413 1387888 2026-10-24T09:07:41Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610413 wikitext text/x-wiki [[File:Al-Ghazali.png|Al-Ghazali|thumb|Al-Ghazali]] {{Mtu |rangi = |jina =''Abu Hamid Muhamad ibn Muhamad al Ghazali'' |picha = |maelezo_ya_picha = Al Ghazali |jina la kuzaliwa = |alizaliwa = mnamo 1058 [[BK]] (450 [[AH]]) |alikufa = mnamo 1111 [[BK]] (505 [[AH]]) |nchi = [[Uajemi]] ([[Milki ya Waselchuki]]) |kazi yake = Mwanafalsafa, mwanatheolojia, mwanasheria wa Kiislamu |ndoa = |wazazi = |watoto = |tovuti rasmi = }} '''Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al-Ghazālī''' (kwa [[Kiarabu]]:'''ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی'''; kwa kifupi '''Al Ghazali''', [[1058]]-[[1111]]), alikuwa [[mwalimu]] mashuhuri wa [[dini]], [[falsafa]] na [[sheria]] ya [[Kiislamu]]. Anahesabiwa kati ya walimu wa dini muhimu zaidi katika [[historia ya Uislamu]]. ==Maisha yake== Alizaliwa [[mjini]] [[Tus]] katika jimbo la [[Khorasan]] la [[Uajemi]]. Pamoja na mdogo wake Ahmad alilelewa kama [[mtoto]] [[yatima]]. Akiwa [[kijana]] alifundishwa sharia ya Kiislamu akaendelea kuwa [[mwanafunzi]] wa [[mwanasheria]] wa [[Shafii]] ʿAbd-al-Malek Jovayni mjini [[Nishapur]] aliposoma pamoja na mwalimu [[Msufi]]. Baada ya [[kifo]] cha walimu wake alipata [[ajira]] kwenye [[ikulu]] ya [[waziri]] [[Nezam-al-Molk]] aliyewahudumia [[watawala]] [[Waselchuki]]. Waziri alimfanya [[profesa]] wa sharia huko [[Baghdad]] alipofundisha kufuatana na [[madhhab]] ya Shafii. Mnamo mwaka [[1095]] Al Ghazali alishambuliwa na mashaka makali kutokana na masomo yake katika [[falsafa]] ya Kiislamu akaacha nafasi yake ya ualimu. Alikatishwa tamaa pia kutokana na [[rushwa]] kati ya walimu wa [[chuo]] chake. Wakati ule ilikuwa vigumu kutoka katika [[utumishi]] wa mtawala, kwa hiyo aliomba rukhsa [[hajj|kuhiji]] [[Makka]]. Miaka 11 iliyofuata hadi mwaka [[1106]] hakuna habari za hakika kuhusu shughuli zake. Katika [[kitabu]] alichoandika juu ya maisha yake mwenyewe Al Ghazali anasimulia jinsi alivyoguswa na [[nuru]] kutoka [[Allah]] iliyomrudishia hakika ya [[imani]]. Katika kitabu hiki anataja kipindi cha kufundisha kwenye [[madrasa]] huko [[Dameski]], baadaye [[safari]] ya kutembelea [[kaburi]] la [[Abrahamu]] huko [[Hebron]] mnamo [[1096]]. Hapa alitoa [[kiapo]] cha kutopokea [[pesa]] ya [[serikali]] tena, cha kutomhudumia kamwe mtawala yeyote na cha kutoshiriki katika mabishano ya kitaalamu tena. Baada ya miaka hiyo ya kuzunguka kwa namna ya Wasufi alianza kufundisha tena kama profesa wa sharia huko Nishapur kwa miaka kadhaa. Baadaye alirudi kwake [[Nyumba|nyumbani]] mjini Tus alipokuwa na maisha ya [[kimya]] na kufundisha kibinafsi kama walimu Wasufi. ==Mafundisho== Al Ghazali alifahamu vizuri sana [[mapokeo]] ya falsafa kuanzia [[Wagiriki wa Kale]] na ya [[teolojia]] ya Kiislamu. Kujisomea falsafa ilikuwa imemleta katika kipindi cha mashaka. Katika kipindi cha maisha yake kama Msufi alirudi kwa imani akaandika kitabu cha kueleza mipaka ya falsafa. Alikataza falsafa kama njia ya kufikia [[ukweli]]. Akapinga watangulizi wake kama [[Avicenna]] na [[Alfarabi]] akisema hao waliharibu imani ya Kiislamu kwa kutumia mno matokeo ya [[Aristoteli]] na [[Plato]]. Alisisitiza ya kwamba [[mantiki]] haiwezi kumweleza [[Mungu]] aliye mkuu kuliko [[akili]] ya [[binadamu]]. Alipinga pia wenzake waliofundisha [[ulimwengu]] kuwa wa [[milele]] akitetea dhana ya [[uumbaji]]. Maandiko yake kuhusu Usufi yalikuwa muhimu kwa kuleta kiwango cha upatanisho kati ya teolojia ya Kiislamu na harakati ya Wasufi. Alionyesha jinsi gani mazoezi ya Wasufi yanaweza kulinganishwa na kanuni za sharia akieleza [[desturi]] zao kwa undani. Kwa njia hii aliweza kupunguza [[uadui]] ya [[ulema]] dhidi ya Wasufi. == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== * Translation of the Ihya ulum al-din (The Revival of Religious Sciences), [https://archive.org/details/GAZALIIhyaUlumAlDin1 Vol 1], [https://archive.org/details/GAZALIIhyaUlumAlDin2 Vol. 2], [https://archive.org/details/GAZALIIhyaUlumAlDin3 Vol. 3], [https://archive.org/details/GAZALIIhyaUlumAlDin4 Vol.4] * [https://web.archive.org/web/20161106152952/http://ionas-editions.com/fr/2016/04/02/1100-al-ghazali-preservatif-de-lerreur/ Full French text of the Deliverance from error, Préservatif contre l'erreur] * [http://www.ghazali.org Al-Ghazali website] * [http://www.its.org.uk/product-category/the-ghazali-series/ Ghazali Series page] at the [[Islamic Texts Society]] * A detailed biography on Imam [http://islamicencyclopedia.org/public/index/topicDetail/id/313 Ghazzali (450-505H) الغزَّالِي] {{Wayback|url=http://islamicencyclopedia.org/public/index/topicDetail/id/313 |date=20200902071204 }} * [https://web.archive.org/web/20130629013013/http://www.islamtimes.org/vdch.-n-t23nzz10d2.html Ghazali and Islamic reform] * [https://web.archive.org/web/20170630034053/http://lostislamichistory.com/al-ghazali/ Ghazali and the Revival of Islamic Scholarship] * Full text of [http://www.ghazali.org/works/taf-eng.pdf Incoherence of the Philosophers], from Al-Ghazali website * [http://www.butler-bowdon.com/the-alchemy-of-happiness.html Short commentary] on ''The Alchemy of Happiness'' * ''The Alchemy of Happiness,'' by Mohammed Al-Ghazzali, the Mohammedan Philosopher, trans. Henry A. Homes (Albany, N.Y.: Munsell, 1873). See original text in [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&title=1844 The Online Library of Liberty] {{Wayback|url=http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&staticfile=show.php&title=1844 |date=20130518164808 }}. * [http://www.asa3.org/ASA/PSCF/1994/PSCF3-94Aulie.html "Al-Ghazali Contra Aristotle: An Unforeseen Overture to Science In Eleventh-Century Baghdad"]. Richard P. Aulie. PSCF 45. March 1994. pp.&nbsp;26–46. * [http://consideredbookreviews.blogspot.com/2009/09/tahafut-al-falasafah-incoherence-of.html Review of Ghazali's Tahafat al-Falasifa] * [https://web.archive.org/web/20150924035414/http://www.intellectualencounters.org/KotarApp/BrowseBooks.aspx?ExpandNodeID=2442$2443$2447&bAsImage=False Abu Hamid Al-Ghazali], in https://web.archive.org/web/20120415041817/http://www.intellectualencounters.org/ * {{fr icon}} [https://web.archive.org/web/20110817021157/http://www.at-tawhid.net/article-qawa-id-ul-aqa-id-al-ghazali-61087403.html Profession de Foi de l'Imam Al Ghazali] {{commons}} {{mbegu-mtu}} [[Category:Waliozaliwa 1058]] [[Category:Waliofariki 1111]] [[Category:Waislamu]] [[category:Sufii]] [[Category:Wanateolojia wa Uajemi]] [[Category:Wanafalsafa wa Uajemi]] qzcbeqbooxjdw52gdbe0xu10me7qf0m 0 75332 1610336 1381155 2026-10-23T22:28:15Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610336 wikitext text/x-wiki [[Image:PregnantWoman.jpg|thumb|250px|Mwanamke aliye mjazito.]] '''Ujauzito''' ni hali ya [[mja]] (yaani [[mtu]], hususan [[mwanamke]]) kuwa mzito kutokana na [[mimba]]. Hali hiyo kwa kawaida inadumu [[wiki]] 38 (miezi tisa hivi) ambapo mimba inazidi kukua na kukomaa ndani ya [[tumbo la uzazi]] la [[mama]] yake hadi wakati wa huyo kujifungua. Ingawa katka [[lugha]] kadhaa yanatumika ma[[jina]] mbalimbali kwa mimba hiyohiyo kadiri muda wa kukua unavyozidi kwenda, hakuna badiliko la msingi wala hatua mpya, bali ni ustawi endelevu. Miezi mitatu ya kwanza ndiyo yenye [[hatari]] zaidi ya mimba kuharibika. Pengine mimba si moja bali mbili au zaidi kwa wakati mmoja. Hapo watazaliwa watoto [[pacha]]. ==Marejeo== * {{cite web|title=Nutrition For The First Trimester Of Pregnancy|url=http://www.ideafit.com/fitness-library/nutrition-for-the-first-trimester-of-pregnancy|publisher=IDEA Health & Fitness Association|accessdate=9 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212042153/http://www.ideafit.com/fitness-library/nutrition-for-the-first-trimester-of-pregnancy|archivedate=2013-12-12|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Bothwell|first=TH|title=Iron requirements in pregnancy and strategies to meet them|journal=The American journal of clinical nutrition|date=July 2000|volume=72|issue=1 Suppl|pages=257S–264S|pmid=10871591}} * {{cite journal|last=O'Brien|first=KO|title=Bone calcium turnover during pregnancy and lactation in women with low calcium diets is associated with calcium intake and circulating insulin-like growth factor 1 concentrations1|journal=Am J Clin Nutr|date=February 2006|volume=83|issue=2|pages=317–323|pmid=16469990|url=http://ajcn.nutrition.org/content/83/2/317.full}} ==Viungo vya nje== {{Commons category|Human pregnancy}} * {{dmoz|Health/Reproductive_Health/Pregnancy_and_Birth}} * [http://www.merckmanuals.com/home/womens_health_issues/pregnancy_complicated_by_disease/overview_of_disease_during_pregnancy.html Merck Manual Home Health Handbook] – further details on the diseases, disorders, etc., which may complicate pregnancy. * [http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx Pregnancy care planner] {{Wayback|url=http://www.nhs.uk/Planners/pregnancycareplanner/Pages/PregnancyHome.aspx |date=20120325031359 }} – NHS guide to having baby including preconception, pregnancy, labor, and birth. {{mbegu-biolojia}} [[Jamii:Biolojia]] [[Jamii:Jinsia]] [[Jamii:Uzazi]] hq992u7x4y364ishavvo3sd5s0ebtsj 0 119159 1610338 1527878 2026-10-23T22:49:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610338 wikitext text/x-wiki [[File:Orbital motion.gif|thumb|right|180px|alt=animation of orbital velocity and centripetal acceleration|Jedwali la mwendo wa kandokando ya dunia.]] '''Umakanika kawaida''' (kwa [[Kiingereza]]: ''classical mechanics'') ni sehemu ya [[fizikia]] inayoeleza jinsi [[kitu|vitu]] vya kila [[siku]] vinavyosogea na sababu za kusogea kutokana na [[nguvu]] mbalimbali. Tukijua jinsi vitu vinavyosogea sasa, tunaweza kutabiri vitakavyosogea kesho, mbali ya kutambua vilivyosogea siku za nyuma pia. Hivyo tunaweza kutumia umakanika kawaida kuzungumzia, kwa mfano, mwendo wa [[sayari]]. Vitu tusivyoviona, kwa mfano kutokana na udogo wake, au vinavyosogea kwa [[kasi]] mno, vinahitaji kuchunguzwa kwa [[umakanika kwanta]] ambao ni sehemu ya pili ya [[umakanika]]. Umakanika kawaida ya kwanza ulikuwa Umakanika wa Newton, uliotengenezwa na kazi msingi wa [[Isaac Newton|Issac Newton]] na mifano ya hisabati zilivumbiliwa na Newton, [[Gottfried Leibniz|Gottfried Wilhelm Leibniz]], [[Leonard Euler|Leonhard Euler]] na watu wengine ili kueleza mwendo wa miili inapoathiriwa na [[nguvu]]. Baadaye njia zilizotumia nishati zilijengwa na Euler, [[Joseph-Louis Lagrange]], [[William Rowan Hamilton]] na watu wengine ili kupeleka maendeleo ya [[makanika ya uchambizi]] (ambayo inajumuisha [[makanika ya Langrange]] na [[makanika ya Hamilton]]). Hayo maendeleo yalipanuliwa zaidi ya kazi za awali; na marekebisho fulani, yanatumika katikia maneneo yote ya fizikia ya leo<ref>{{Rejea tovuti|title=Wayback Machine|url=https://home.iitk.ac.in/~ag/ESO202/Truesdell1.pdf|work=home.iitk.ac.in|accessdate=2025-07-21}}</ref> ==Tanbihi== {{Reflist}} ==Marejeo== * {{Rejea kitabu |author1= Alonso, M. |author2= Finn, J. |title=Fundamental University Physics | year= 1992 |publisher=Addison-Wesley}} * {{Rejea kitabu |author=Feynman, Richard |title=The Feynman Lectures on Physics |publisher=Perseus Publishing |year=1999 | authorlink= Richard Feynman |isbn=978-0-7382-0092-7|title-link=The Feynman Lectures on Physics }} * {{Rejea kitabu |author1=Feynman, Richard |author2=Phillips, Richard |title=Six Easy Pieces |publisher=Perseus Publishing |year=1998 |isbn=978-0-201-32841-7}} * {{Rejea kitabu |author1=Goldstein, Herbert |author2=Charles P. Poole |author3=John L. Safko |title=Classical Mechanics |publisher=Addison Wesley |year=2002 |edition=3rd |isbn=978-0-201-65702-9|authorlink1= Herbert Goldstein |title-link=Classical Mechanics (Goldstein book) }} * {{Rejea kitabu |title=Classical Mechanics (5th ed.) |publisher=[[Imperial College Press]] |year=2004 |isbn=978-1-86094-424-6 |last1 = Kibble|first1 = Tom W.B.|author1-link=Tom Kibble|last2 = Berkshire|first2=Frank H.|author2-link=Frank H. Berkshire|title-link=Classical Mechanics (Kibble and Berkshire) }} * {{Rejea kitabu |author1=Kleppner, D. |author2=Kolenkow, R.J. |title=An Introduction to Mechanics |publisher=McGraw-Hill |year=1973 |isbn=978-0-07-035048-9 |url=https://archive.org/details/introductiontome00dani }} * {{Rejea kitabu |author1=Landau, L.D. |author2=Lifshitz, E.M. |title= Course of Theoretical Physics, Vol. 1 – Mechanics |publisher=Franklin Book Company |year=1972 |isbn=978-0-08-016739-8|title-link=Course of Theoretical Physics }} * {{cite book|last=Morin|first=David|title=Introduction to Classical Mechanics: With Problems and Solutions|year=2008|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-87622-3|url=https://archive.org/details/introductiontocl00mori|edition=1st}}*{{Rejea kitabu |author1=Gerald Jay Sussman |author2=Jack Wisdom |title=Structure and Interpretation of Classical Mechanics |publisher=MIT Press |year=2001 |isbn=978-0-262-19455-6|authorlink1=Gerald Jay Sussman |authorlink2=Jack Wisdom |title-link=Structure and Interpretation of Classical Mechanics }} * {{cite book|title=Essential Dynamics and Relativity|author=O'Donnell, Peter J. |publisher=CRC Press|year=2015|isbn=978-1-4665-8839-4}} * {{Rejea kitabu |author1=Thornton, Stephen T. |author2=Marion, Jerry B. |title=Classical Dynamics of Particles and Systems (5th ed.) |publisher=Brooks Cole |year=2003 |isbn=978-0-534-40896-1}} ==Viungo vya nje== {{Commons category|Classical mechanics}} {{Wikiquote}} * Crowell, Benjamin. [http://www.lightandmatter.com/lm Light and Matter] (an introductory text, uses algebra with optional sections involving calculus) * Fitzpatrick, Richard. [http://farside.ph.utexas.edu/teaching/301/301.html Classical Mechanics] (uses calculus) * Hoiland, Paul (2004). [http://doc.cern.ch//archive/electronic/other/ext/ext-2004-126.pdf Preferred Frames of Reference & Relativity] * Horbatsch, Marko, "''[http://www.yorku.ca/marko/PHYS2010/index.htm Classical Mechanics Course Notes]''". * Rosu, Haret C., "''[https://arxiv.org/abs/physics/9909035 Classical Mechanics]''". Physics Education. 1999. [arxiv.org : physics/9909035] * Shapiro, Joel A. (2003). [http://www.physics.rutgers.edu/ugrad/494/bookr03D.pdf Classical Mechanics] * Sussman, Gerald Jay & Wisdom, Jack & Mayer,Meinhard E. (2001). [https://web.archive.org/web/20120920024409/http://mitpress.mit.edu/SICM/ Structure and Interpretation of Classical Mechanics] * Tong, David. [http://www.damtp.cam.ac.uk/user/tong/dynamics.html Classical Dynamics] (Cambridge lecture notes on Lagrangian and Hamiltonian formalism) * [http://kmoddl.library.cornell.edu/index.php Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL)]<br /> Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at [[Cornell University]]. Also includes an [https://web.archive.org/web/20090726130838/http://kmoddl.library.cornell.edu/e-books.php e-book library] of classic texts on mechanical design and engineering. * [https://web.archive.org/web/20190327102351/https://ocw.mit.edu/courses/physics/8-01sc-physics-i-classical-mechanics-fall-2010/ MIT OpenCourseWare 8.01: Classical Mechanics] Free videos of actual course lectures with links to lecture notes, assignments and exams. * Alejandro A. Torassa, [https://doi.org/nzd2 On Classical Mechanics] {{mbegu-fizikia}} [[Jamii:Fizikia]] f5bdzj0u7lne6e7zgcmr4785fgv93bc 0 134685 1610246 1519809 2026-10-23T12:04:50Z Chapo.Jr 93390 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 1610246 wikitext text/x-wiki '''Mary Anne Fitzgerald''' ni mwandishi wa habari wa [[Uingereza]], mfanyikazi wa misaada ya maendeleo na mwandishi, anayejulikana kwa ripoti yake ya vita vya kimataifa barani Afrika, na vitabu viwili vilivyofanikiwa ==Wasifu== Fitzgerald alizaliwa Afrika Kusini.Baadhi ya maisha yake yameripotiwa katika ufugaji (1992), akaunti ya wasifu ya kipindi chake cha kwanza cha makazi na kufukuzwa kutoka Kenya, ambapo alikuwa ameishi kwa miaka 22 na kulea familia.Huko Nairobi alikuwa na watoto wawili wa kike na akachukua mtoto wa kiume wa Samburu, akapata talaka, na akawa mwandishi maarufu wa habari akiandika juu ya mambo ya Kiafrika, akifanya kazi kwa [[Financial Times]], The Sunday Times ”na magazeti mengine. Hapo awali aliripoti juu ya uchumi, lakini akaanza kujihusisha na uandishi wa habari za kisiasa na kufichua ufisadi na ukiukwaji na ukandamizaji wa haki za binadamu. Alisaidia pia kuanzisha kliniki ya afya katika jengo la serikali ambalo halikutumika katika Lesirikan, Wilaya ya Samburu, kaskazini mwa Kenya. Wakati huo alikutana na mpelelezi anayejulikana kama Wilfred Thesiger, ambaye alikuwa karibu na Maralal, lakini mwanzoni alipokea mapokezi ya baridi kali. Kliniki hiyo baadaye ikawa Shirika lisilo la kiserekali lisilofanikiwa ICROSS, na akaanzisha SAIDIA baada ya kuondolewa kutoka ICROSS, ambayo imevutia sifa ulimwenguni kwa mipango yake ya afya.<ref name="MacintyreSosler2003">{{cite journal|last1=Macintyre|first1=K.|last2=Sosler|first2=S.|last3=Letipila|first3=F.|last4=Lochigan|first4=M.|last5=Hassig|first5=S.|last6=Omar|first6=S. A|last7=Githure|first7=J.|title=A new tool for malaria prevention?: Results of a trial of permethrin-impregnated bedsheets (shukas) in an area of unstable transmission|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-epidemiology_2003-02_32_1/page/157|journal=International Journal of Epidemiology|volume=32|issue=1|year=2003|pages=157–160|issn=0300-5771|doi=10.1093/ije/dyg019|pmid=12690029|doi-access=free}}</ref>Fitzgerald alivutia hasira ya Daniel arap Moi wa serikali katika miaka ya 1980. lifungwa kwa muda mfupi mnamo 1987, katika hali mbaya, kwa kosa ndogo la fedha za kigeni.Inaaminika shtaka hilo lilishtakiwa kwa sababu alikuwa ameripoti hivi karibuni kwa The Sunday Times kwa usafirishaji haramu wa wafanyabiashara wawili wenye nguvu wa India walioshirikiana moja kwa moja na Rais Moi, (K. Somaia na N. Merali, wakisafirisha kahawa ya Kenya kupitia soko la magendo).Hukumu yake ya korti baadaye ilitumiwa na serikali kupinga uaminifu wake kama mwandishi wa habari.Mnamo 1988, alichapisha nakala katika The Sunday Times inayoandika jinsi mahakama ya Kenya ilivyotumiwa moja kwa moja na serikali kuzuia upinzani wa kisiasa, na jinsi hii ilisababisha kuenea na kudhibitiwa vizuri kwa ukiukwaji wa haki za binadamu.Kurudi mwishoni mwa 1988 kwenda Nairobi kwa ndege kutoka London alisakwa na polisi wa siri na kisha kufukuzwa, Bila nyumba au pesa, na kutamani Kenya, mwishowe alikaa London na binti zake. Walishiriki gorofa moja na Kathy Eldon, mkazi wa zamani wa Kenya na mama wa mwandishi wa picha Dan Eldon. Baada ya kufanya kazi kama mwandishi wa habari anayetembea (hapa chini), baadaye alirudi Kenya kwa mazishi ya Dan Eldon mnamo Julai 1993, wakati huo aliruhusiwa tena kuingia nchini Epilogue ya wafugaji (toleo la 1994) ilisema alipanga kubaki London. Hata hivyo mnamo 1997 alifanya kazi UNICEF huko New York,<ref name="reli_UNIC">{{Rejea tovuti | title = UNICEF Executive Director deplores flagrant child rights abuses | author = | work = ReliefWeb | date = 18 September 1997 | access-date = 2016-08-25 | url = http://reliefweb.int/report/uganda/unicef-executive-director-deplores-flagrant-child-rights-abuses | quote = }}</ref>na nakala ya 2001 katika The New York Times ilisema kwamba alikuwa amerudi Kenya baada ya hapo, ambapo alitumia miaka kadhaa kama Mwakilishi wa Afrika kwaMashirika yasiyo ya kiserikali na Wakimbizi wa kimataifa.<ref name="Corbett 2001">{{cite web | last=Corbett | first=Sara | title=The Lost Boys of Sudan; The Long, Long, Long Road to Fargo | website=The New York Times | date=1 April 2001 | url=https://www.nytimes.com/2001/04/01/magazine/the-lost-boys-of-sudan-the-long-long-long-road-to-fargo.html | access-date=25 August 2016}}</ref>Alichapisha pia kitabu kingine juu ya kupitishwa kwake kwa mvulana wa Kimasai My Warrior Son, 1998). Mabadiliko yake ya mwelekeo kutoka kwa uandishi wa habari hadi kazi ya misaada ya kibinadamu ilisababisha kutolewa kwa vyombo vya habari, ripoti na nakala kadhaa juu ya shida ya wakimbizi nchini Kenya na nchi jirani (zilizoorodheshwa hapa chini Mnamo 2000, alitembelea Eritrea kwa Wakimbizi wa Kimataifa kutathmini kuajiriwa kwa nguvu kwa wanajeshi watoto, wakati tu mapigano yalipoanza na Ethiopia - wanawake, watoto na wazee walikimbia mashambulizi ya angani na silaha<ref name="reli_Refu">{{Rejea tovuti | title = Refugee & Relief Alert No. 1/2000 | author = | work = ReliefWeb | date = 23 June 2000 | access-date = 2016-08-25 | url = http://reliefweb.int/report/burundi/refugee-relief-alert-no-12000 | quote = }}</ref>Mnamo 2002, alichapisha kitabu juu ya masaibu ya wanawake Kusini mwa Sudan na wakimbizi kutoka mkoa huo wanaoishi katika makambi nchini Kenya Bado yuko kwenye Bodi za SAIDIA na ACE Kenya. ==Marejeo== {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1992]] [[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini]] fvke8sworp97bhj36a34jfgrfm4c8bq 0 152619 1610333 1608641 2026-10-23T21:10:17Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 5 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610333 wikitext text/x-wiki [[Tuwon shinkafa]] ni aina ya mlo wa Kinaijeria na [[Niger]] kutoka [[Niger]] na sehemu ya kaskazini ya [[Nigeria]].[<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.allnigerianrecipes.com/fufu-recipes/tuwo-shinkafa.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2022-06-17 |archivedate=2015-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707073554/http://www.allnigerianrecipes.com/fufu-recipes/tuwo-shinkafa.html }}</ref>][<ref>https://trek.zone/en/nigeria/cuisine/tuwo-shinkafa</ref>] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[<ref>https://artsandculture.google.com/story/three-delicious-delicacies-north-of-the-niger/NwXRvl_Nzd1jLw</ref>] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  Ni rojo nzito iliyotayarishwa kutokana na [[mchele]] wa kawaida ambao ni laini na unaonata, na kwa kawaida inaandaliwa na aina tofauti za supu kama vile Miyar kuka, Miyar kubewa, Miyar taushe.  [<ref>https://web.archive.org/web/20220531164439/https://www.royacshop.com/2797-how-to-prepare-tuwo-shinkafa-and-miyan-taushe.html%7B%7BDead</ref>][<ref>https://familycooking.pages.dev/menu2/1441-simple-way-to-make-ultimate-tuwon-shinkafa-d-miyar-kuka/</ref>] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Aina mbili zinazotengenezwa kutokana na unga wa [[Muhindi|Mahindi]] na [[mtama]] zinaitwa Tuwon Masara na Tuwon Dawa.  [<ref>http://www.nigerianfoodtv.com/2014/08/tuwo-shinkafa-tuwon-shinkafa-made-from.html?m=1</ref>][<ref>https://nimedhealth.com.ng/2020/07/31/tuwo-masara-health-benefits-how-to-prepare-tuwo-masara-tuwo-masara-recipes/</ref>] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[<ref>https://9jafoods.com/how-to-make-tuwon-dawa-nigerian-guinea-corn-fufu/</ref>] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Faili:Tuwo with miyan kuka and fried fish.jpg|center|thumb|Tuwon shinkafa (kulia) na miyan kuka (kushoto) na samaki wa kukaanga]] [[Jamii:Chakula cha Kiafrika]] [[Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022]] ej9bo1xbq1l9a4jykfnem3g2ssqes3j 0 171901 1610368 1607054 2026-10-24T05:44:43Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610368 wikitext text/x-wiki [[Picha:Youssef El-Arabi 2019.jpg|thumbnail|right|200px|Youssef El-Arabi]] '''Youssef El-Arabi''' (يوسف العربي; alizaliwa 3 Februari 1987) ni mchezaji wa soka anayecheza kama mshambuliaji (striker) kwenye klabu ya ligi kuu ya Ugiriki, Olympiacos, na timu ya taifa ya Moroko.<ref>{{cite web | url=https://www.maghress.com/fr/lionsdelatlas/1322 | title=Mahojiano ya Kipekee LDA: Youssef EL Arabi }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Heshima== '''Caen''' *Ligue 2: 2009–10 '''Al Hilal''' *Kombe la Mfalme wa Saudi: 2011–12 '''Al Duhail''' *Ligi ya Nyota ya Qatar: 2016–17, 2017–18 *Kombe la Emir wa Qatar: 2018, 2019 *Kombe la Qatar: 2018 *Kombe la Sheikh Jassim la Qatari: 2016; mshindi wa pili: 2018 '''Olympiacos''' *Super League ya Ugiriki: 2019–20, 2020–21, 2021–22 *[[Kombe la Soka la Ugiriki|Kombe la Ugiriki]]: [[Kombe la Soka la Ugiriki 2019–20|2019–20]]; mshindi wa pili: [[Kombe la Soka la Ugiriki 2020–21|2020–21]] '''Binafsi''' *[[Ligi ya Mabingwa ya AFC]] [[Opta Sports|OPTA]] Best XI: [[Ligi ya Mabingwa ya AFC 2018#Tuzo|2018]]<ref>{{Rejea tovuti|title=The Best ACL2018 XI announced!|url=https://www.the-afc.com/en/club/afc_champions_league/news/the_best_acl2018_xi_announced.html|access-date=2022-01-13|website=the-AFC|language=en}}</ref> *[[Mfungaji Bora wa Ligi ya Nyota ya Qatar|Bingwa wa Mabao Ligi ya Nyota ya Qatar]]: [[2016–17 Ligi ya Nyota ya Qatar#Takwimu|2016–17]], [[2017–18 Ligi ya Nyota ya Qatar#Takwimu|2017–18]] *Mchezaji Bora wa Mwezi wa Ligi ya Nyota ya Qatar: Oktoba 2017<ref>{{Rejea tovuti |title=October 2017 — Youssef El Arabi {{!}} QSL |url=https://www.qsl.qa/en/october-2017-youssef-el-arabi |access-date=2022-12-19 |website=www.qsl.qa}}</ref> *Mchezaji Bora wa Super League ya Ugiriki: [[Super League ya Ugiriki 2020–21#Tuzo za Mwaka|2020–21]]<ref>{{Rejea tovuti|last=newsroom|first=sport-fm|title=MVP της Super League ο Ελ Αραμπί!|url=https://www.sport-fm.gr/article/podosfairo/superleague1/MVP-tis-Super-League-o-el-arampi/4187785|access-date=2022-01-12|website=sport-fm.gr|language=el}}</ref> *[[Orodha ya wafungaji bora katika Super League ya Ugiriki kwa msimu#Kwa msimu|Bingwa wa Mabao Super League ya Ugiriki]]: [[2019–20 Super League ya Ugiriki#Takwimu za msimu|2019–20]], [[2020–21 Super League ya Ugiriki#Takwimu za msimu|2020–21]] *Mchezaji Bora wa Super League ya Ugiriki [[Mchezaji Bora wa Soka wa Ugiriki#Mchezaji Bora wa Kigeni|Mchezaji Bora wa Kigeni]]: [[Super League ya Ugiriki 2019–20#Tuzo za Mwaka|2019–20]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-02-15|title=Βραβεία ΠΣΑΠ: Πρώτος σκόρερ και κορυφαίος ξένος ο Ελ Αραμπί (vid)|url=https://www.to10.gr/podosfero/superleague/1389600/psap-protos-skorer-ke-koryfeos-xenos-o-el-arabi/|access-date=2022-01-12|website=to10.gr|language=el}}</ref> [[Super League ya Ugiriki 2020–21#Tuzo za Mwaka|2020–21]]<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-12-13|title=Βραβεία ΠΣΑΠΠ: Καλύτερος ξένος ποδοσφαιριστής ο Ελ Αραμπί|url=https://www.to10.gr/podosfero/superleague/1895735/vravia-psapp-kalyteros-xenos-podosferistis-o-el-arabi/|access-date=2022-01-12|website=to10.gr|language=el}}</ref> *[[Ligi ya Mabingwa ya Super League ya Ugiriki#Timu ya Mwaka|Timu ya Mwaka ya Super League Greece]]: [[2019–20 Super League Greece#Tuzo za Mwaka|2019–20]],<ref>{{Rejea tovuti|title=Super League Interwetten: The Best XI of the 2019-20 season|url=https://www.sport24.gr/football/super-league-interwetten-i-kalyteri-endekada-tis-sezon-2019-20.9144792.html|access-date=2022-01-10|website=www.sport24.gr|language=el}}</ref> [[2020–21 Super League Greece#Tuzo za Mwaka|2020–21]]<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-12-16|title=The awards of the "40th Player's Celebration" (vids)|url=https://www.psapp.gr/nea/oi-vravefseis-tis-40is-giortis-tou-podosfairisti-vids|access-date=2022-01-10|website=ΠΣΑΠΠ {{!}} ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΜΕΙΒΟΜΕΝΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΡΙΩΝ|language=el}}</ref> *Mchezaji Bora wa Mwezi wa Super League Greece: [[2019-20 Super League Greece#Tuzo za Wachezaji|Januari 2020]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2020-02-12|title=NIVEA MEN Mchezaji Bora wa Mwezi wa Januari ni El Arabi|url=https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-month-tou-ianouariou-o-el-arampi/|access-date=2022-01-12|website=Super League|language=el|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416142720/https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-month-tou-ianouariou-o-el-arampi/|archivedate=2021-04-16|url-status=dead}}</ref> [[2020-21 Super League Greece#NIVEA MEN Mchezaji Bora wa Mwezi|Desemba 2020]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-01-11|title=NIVEA MEN Mchezaji Bora wa Mwezi wa Desemba ni Youssef El Arabi|url=https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-month-tou-dekembriou-o-giouseph-el-arampi/|access-date=2022-01-12|website=Super League|language=el|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210301104723/https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-month-tou-dekembriou-o-giouseph-el-arampi/|archivedate=2021-03-01|url-status=dead}}</ref> [[2021–22 Super League Greece#Mchezaji Bora wa Mwezi|Machi 2021]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-12-08|title=Interwetten Mchezaji Bora wa Mwezi wa Novemba ni Youssef El Arabi|url=https://www.slgr.gr/el/article/interwetten-player-of-the-month-tou-noembriou-o-giouseph-el-arampi/|access-date=2022-01-12|website=Super League|language=el|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220115031238/https://www.slgr.gr/el/article/interwetten-player-of-the-month-tou-noembriou-o-giouseph-el-arampi/|archivedate=2022-01-15|url-status=dead}}</ref>[[2021–22 Super League Greece#Mchezaji Bora wa Mwezi|Mei 2022]] *[[Olympiacos F.C.|Mchezaji Bora wa Mwaka wa Olympiacos]]: [[2019–20 Olympiacos F.C. season|2019–20]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2020-06-11|title=NIVEA MEN Mchezaji Bora wa Klabu wa Olympiacos ni El Arabi|url=https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-club-tou-olumpiakou-o-el-arampi/|access-date=2022-01-12|website=Super League|language=el|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130114040/https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-club-tou-olumpiakou-o-el-arampi/|archivedate=2020-11-30|url-status=dead}}</ref> [[2020–21 Olympiacos F.C. season|2020–21]],<ref>{{Rejea tovuti|date=2021-06-23|title=NIVEA MEN Mchezaji Bora wa Klabu wa Olympiacos ni Youssef El Arabi|url=https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-club-tou-olumpiakou-o-giouseph-el-arampi/|access-date=2022-01-14|website=Super League|language=el|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220114100732/https://www.slgr.gr/el/article/nivea-men-player-of-the-club-tou-olumpiakou-o-giouseph-el-arampi/|archivedate=2022-01-14|url-status=dead}}</ref> [[2021–22 Olympiacos F.C. season|2021–22]]<ref>{{Rejea tovuti |last=TEAM |first=ΦΩΣ |title=Super League: Youssef El Arabi aliteuliwa MVP wa Olympiacos kwa msimu wa 2021-22 |url=https://www.fosonline.gr/podosfairo/superleague/article/192751/super-league-o-el-arampi-psifistike-mvp-toy-olympiakoy-gia-ti-sezon-2021-22 |access-date=2022-08-18 |website=Fosonline.gr |language=el}}</ref> '''Rekodi''' *[[Olympiacos F.C. in European football#Wafungaji bora katika mashindano ya UEFA|Wafungaji bora katika historia ya Olympiacos katika Mashindano ya Ulaya]]<ref>{{Rejea tovuti|title=Youssef El Arabi alichukua nafasi ya juu kama mfungaji bora katika historia ya Ulaya ya Olympiacos|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-o-arampi-egine-o-koryfaios-skorer-stin-eyropaiki-istoria-ton-erythroleykon.9412545.html|access-date=2022-01-14|website=www.sport24.gr|language=el}}</ref> *Amefunga mabao 18 katika Mashindano ya Ulaya na akawa mfungaji bora katika historia ya [[Morocco]] katika Kombe za Ulaya!<ref>{{cite web | url=https://www.gavros.gr/article/podosfairo/344484-egrapse-istoriko-rekor-me-thn-gkolara-o-el-arampi-photo-video | title=Youssef El Arabi amevunja rekodi ya kihistoria na bao lake! (Picha, video) }}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko]] [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Watu walio hai]] ft9gfpmjuwt5dizklxx9yeqfr4np3d2 0 186175 1610345 1528896 2026-10-24T01:51:30Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610345 wikitext text/x-wiki {{Mtu |rangi = |jina = Margaret of the Sacred Heart of Jesus |picha = Madre Margerita.jpg |maelezo_ya_picha = |jina la kuzaliwa = Virginia De Brincat |alizaliwa = Novemba 28, 1862 |alikufa = Januari 22, 1952 |nchi = [[Malta]] |kazi yake = Mama Mkuu |ndoa = |wazazi = |watoto = |tovuti rasmi = }} '''Virginia De Brincat''' ([[jina la kitawa]]: '''Margaret of the Sacred Heart of Jesus'''; [[28 Novemba]] [[1862]] – [[22 Januari]] [[1952]]) alikuwa [[mtaalamu]] wa [[Malta]] ambaye alianzisha [[shirika]] la Wafariji wa [[Moyo Mtakatifu wa Yesu|Moyo Mtakatifu]]. == Maisha == Margaret alizaliwa Kercem, Malta, mwaka wa [[1862]].<ref name=gozonews>{{Rejea tovuti |date=2014-01-28 |title=Pope Francis decrees Madre Margerita De Brincat as Venerable |url=https://gozo.news/43552/pope-francis-decrees-madre-margerita-de-brincat-as-venerable/ |access-date=2024-03-21 |website=Gozo News |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114132407/https://gozo.news/43552/pope-francis-decrees-madre-margerita-de-brincat-as-venerable/ |archivedate=2025-01-14 |url-status=dead}}</ref> Alivutiwa na [[Kanisa]] na alipokuwa na umri wa miaka kumi na nne alifanya [[kiapo]] cha [[Usafi wa moyo]] mbele ya [[padre]] wake. Alikuwa na mafanikio mazuri shuleni na alijua vizuri lugha za [[Kifaransa]] na [[Kitalia]], pia alikuwa na uwezo wa kutengeneza lace ambayo ingemsaidia kupata kipato.<ref name=santi>{{Rejea tovuti |title=Venerabile Margherita del Sacro Cuore di Gesù (Virginia De Brincat) |url=http://www.santiebeati.it/dettaglio/91352 |access-date=2024-03-21 |website=Santiebeati.it}}</ref> Mwishoni mwa mwaka wa [[1877]], alijiunga na "Nyota Kumi na Mbili za Moyo Mtakatifu wa Yesu"<ref name=cs>{{Rejea tovuti |title=Margherita del Sacro Cuore di Gesù (al secolo: Virginia De Brincat) |url=https://www.causesanti.va/it/venerabili/margherita-del-sacro-cuore-di-gesu-al-secolo-virginia-de-brincat.html |access-date=2024-03-21 |website=www.causesanti.va |language=it}}</ref> ambayo ilianzishwa kwa madhumuni ya kufanya matendo mema. Miaka miwili baadaye, padri msaidizi wa St George, Giuseppe Diacono, alianzisha "Walimu Watersiari Wafransisko" na mnamo mwaka wa [[1881]] alikuwa sehemu ya jamii ya kitawa iliyokuwa imeundwa. Mnamo mwaka wa 1887 alichukua jina la Margherita wa Moyo Mtakatifu wa Yesu. Aliendelea na masomo yake ya lugha, akijifunza Kiyunani na Kiingereza. Giuseppe Diacono alikata tamaa na hali ya kifedha ya agizo alililozianzisha na alipanga kulivunja. Margaret hakukubali na alipendekeza kuchukua [[jukumu]] la shirika na matatizo yake. Aliweza kufanikisha hilo na Giuseppe Diacono alijiondoa kwa kiasi kikubwa kutoka kwa kundi hilo kuanzia wakati huo. Alikuwa na umri wa miaka 27 alipokuwa mkuu wa [[jumuiya]] na alishikilia nafasi hiyo kwa miaka thelathini ijayo. Wakati huo alikwenda [[Roma]] ambapo [[Papa Benedikto XV]] alikubali kutoa "Decree of Praise" kwa jumuiya yake.<ref name=cs/> Margaret alikuwa Mkuu katika [[Nyumba]] ya [[Corfu]], Ugiriki, kutoka mwaka wa [[1911]] hadi [[1917]] na alikufa Malta, Rabat mnamo mwaka wa [[1952]]. Mnamo mwaka wa [[2014]], [[Papa Fransisko]] alikubali apewe heshima ya kuwa "[[Mstahili heshima|Venerable]]," hatua kuelekea kutangazwa [[mwenye heri]].<ref name=gozonews/> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa 1862]] [[Jamii:Waliofariki 1952]] [[Jamii:mabikira]] [[Jamii:watawa waanzilishi]] [[Jamii:watu wa Malta]] 6ltzceb64t42025ep9v2wyve337lbzt 0 192826 1610318 1370593 2026-10-23T17:20:42Z Vmfiglia 93403 1610318 wikitext text/x-wiki '''Velasco Modena''' (aliitwa Vasco, [[17 Julai]] [[1929]] - [[7 Agosti]] [[2016]]) alikuwa mtaalamu wa mbio za [[Baisikeli|baiskeli]] wa Italia. Alishinda Coppa Bernocchi mnamo [[1956]]. Alipanda Giro d'Italia ya [[1957]].<ref>''Vasco Modena pedala in cielo. È il ciclista che battè Coppi'', l'Adige, 9 agosto 2016, p. 21 {{it}}</ref> <ref>''[https://vasco.modena.ovh/ Vasco Modena... o degli anni in bicicletta]'', site{{it}}</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1929]] [[Jamii:Waliofariki 2016]] [[Jamii:Waendeshabaiskeli wa Italia]] 2xzvekkuv2em0bddqq3r7blh80dqqw9 0 199916 1610607 1568853 2026-10-24T11:49:26Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610607 wikitext text/x-wiki Antigoni Drisbioti (alizaliwa [[21 Machi]] [[1984]] <ref>{{cite web |title=Antigoni Drisbioti |url=https://worldathletics.org/athletes/-/14280590}}</ref>) ni [[mwanariadha]] wa [[Ugiriki]], ambaye anachukuliwa sana kama mtembeaji bora wa Kigiriki wa wakati wote. <ref>{{cite web | title=Η Αντιγόνη Ντρισμπιώτη υποψήφια κορυφαία αθλήτρια για το 2022 | website=ΣΕΓΑΣ – Το Επίσημο Site της Ελληνικής Ομοσπονδίας Στίβου | date=16 September 2022 | url=https://www.segas.gr/i-antigoni-ntrismpioti-ypopsifia-kory/ | language=el | access-date=19 October 2023}}</ref><ref>{{cite web | title=Πρωταθλήτρια Ευρώπης η Αντιγόνη Ντρισμπιώτη στα 35 χλμ βάδην | website=euronews | date=16 August 2022 | url=https://gr.euronews.com/2022/08/16/protathlitria-europis-i-antigoni-ntrismpioti-sta-35xlm-vadin | language=el | access-date=19 October 2023}}</ref><ref>{{cite web | last=Book | first=The | title=Η χρυσή πρωταθλήτρια Ευρώπης στο βάδην για τη σκληρή προπόνησή της μετά τη δουλειά στην οικογενειακή ταβέρνα – ΤΑ ΝΕΑ | website=ΤΑ ΝΕΑ | date=16 August 2022 | url=https://www.tanea.gr/2022/08/16/sports/othersports/antigoni-ntrismpioti-i-olympionikis-sto-vadin-pou-proponeitai-meta-ti-douleia-tis-se-taverna/ | language=el | access-date=19 October 2023}}</ref> Drisbioti alishinda [[medali]] za [[dhahabu]] katika matembezi ya kilomita 20 na matembezi ya mbio za kilomita 35 katika Mashindano ya Riadha ya [[Ulaya]] ya mwaka [[2022]], mara mbili ya kwanza ya dhahabu kwa Ugiriki katika hafla hiyo. <ref>{{Cite web |last=l |first=f |date=24 August 2022 |title=Ntrismpioti's waiting game yields double gold in Munich |url=https://www.european-athletics.com/news/ntrismpioti-s-waiting-game-yields-double-gold-in-munich |access-date=24 August 2022 |website=[[European Athletics]] |language=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250324103814/https://www.european-athletics.com/news/ntrismpioti-s-waiting-game-yields-double-gold-in-munich |archivedate=2025-03-24 |url-status=dead}}</ref> Pia alishinda medali ya [[shaba]] katika mbio za kilomita 35 kwenye Mashindano ya Riadha ya Dunia ya mwaka [[2023]] yaliyofanyika Budapest. == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanariadha wa Ugiriki]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] 6tn6hpeiw7tyzj5hyt8ckb7g73i5d2h 0 202867 1610342 1528712 2026-10-24T00:52:35Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610342 wikitext text/x-wiki [[picha:Valeriy Kalchenko.jpg|thumb|Valeriy Mykhailovych Kalchenko]] '''Valeriy Mykhailovych Kalchenko''' ([[Kiukraini]]: Валерій Михайлович Кальченко; [[24 Februari]] [[1947]] – [[22 Februari]] [[2025]]) alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Ukraini|Ukraine]] na [[mhandisi]] wa ujenzi. Aliwahi kushikilia wadhifa wa Waziri wa Masuala ya Dharura.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aRsmr27pld8C&q=%22Valeriy+Kalchenko%22+-wikipedia|title=Daily Report: Central Eurasia|date=1996|publisher=The Service|page=41|language=en}}</ref><ref>https://suspilne.media/kropyvnytskiy/954939-u-kropivnickomu-pomer-persij-ministr-ukraini-z-pitan-nadzvicajnih-situacij-valerij-kalcenko/</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Про відзначення нагородами України працівників підприємств, установ, організацій з нагоди 7-ї річниці незалежності України|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/894/98|access-date=2023-06-30|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Про відзначення державними нагородами України з нагоди 20-ї річниці підтвердження всеукраїнським референдумом Акта проголошення незалежності України 1 грудня 1991 року|url=https://zakon.rada.gov.ua/go/1094/2011|access-date=2023-06-30|website=Офіційний вебпортал парламенту України|language=uk}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Elimu == Kuanzia [[1963]] hadi [[1967]], alisoma katika Chuo cha Ujenzi cha Kirovohrad. Baadaye, kati ya [[1970]] na [[1976]], alisoma katika Taasisi ya Uhandisi wa Ujenzi ya [[Odessa|Odesa]], ambako alihitimu katika Uhandisi wa Kiviwanda na Kiraia akiwa mhandisi wa ujenzi. == Marejeo == {{reflist}}{{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wanasiasa wa Ukraine]] [[Jamii:Wahandisi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1947]] 4rbqvsdywpwmfi861ur8ppjtkeczraw 4 208508 1610316 1610236 2026-10-23T16:47:43Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1610316 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157^2.0</i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-23) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-23)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 468 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 683 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2743 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 632 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 396 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 397 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 291 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 371 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 385 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 190 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 213 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 357 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 384 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 767 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 274 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 81 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 229 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 245 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 286 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 244 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 304 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 324 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 177 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Burkina Faso]] | 3.85 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 151 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 291 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 242 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 33 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 164 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 167 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 4 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 174 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 108 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 534 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 142 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 132 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 165 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 227 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 141 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 81 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 9 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 4 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 19 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 19 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 27 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 9 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35100 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24098 || ↑ +11.6% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 138.5 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2743 || ↓ -22.1% |- | 2 || [[Korea Kusini]] || 767 || ↑ +398.1% |- | 3 || [[Kenya]] || 683 || ↑ +19.0% |- | 4 || [[Marekani]] || 632 || ↓ -7.6% |- | 5 || [[Komori]] || 534 || ↑ +456.2% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 468 || ↑ +7.8% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 397 || ↑ +8.5% |- | 8 || [[Burundi]] || 385 || ↓ -2.3% |- | 9 || [[Uingereza]] || 375 || ↑ +11.3% |- | 10 || [[Urusi]] || 371 || ↑ +15.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.0% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.2% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 160 || 12.9% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} l68zwx5t29tkl9aihhj92kpv9x5tgjy 1610353 1610316 2026-10-24T03:57:22Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1610353 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157^2.0</i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-24) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-24)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 467 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 658 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2649 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 625 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 392 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 400 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 366 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 370 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 223 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 362 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 372 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 765 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 272 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 321 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Burkina Faso]] | 3.85 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 162 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 531 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 197 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 81 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 22 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 17 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35100 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24098 || ↑ +11.6% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 138.5 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2743 || ↓ -22.1% |- | 2 || [[Korea Kusini]] || 767 || ↑ +398.1% |- | 3 || [[Kenya]] || 683 || ↑ +19.0% |- | 4 || [[Marekani]] || 632 || ↓ -7.6% |- | 5 || [[Komori]] || 534 || ↑ +456.2% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 468 || ↑ +7.8% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 397 || ↑ +8.5% |- | 8 || [[Burundi]] || 385 || ↓ -2.3% |- | 9 || [[Uingereza]] || 375 || ↑ +11.3% |- | 10 || [[Urusi]] || 371 || ↑ +15.6% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.0% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.2% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 160 || 12.9% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} 2a1517hx7eg9s1lwo553b52hjt38bcw 1610362 1610353 2026-10-24T04:08:10Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1610362 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157^2.0</i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-24) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-24)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 467 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 658 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2649 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 625 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 392 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 400 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 366 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 370 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 223 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 362 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 372 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 765 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 272 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 321 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Burkina Faso]] | 3.85 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 162 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 531 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 197 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 81 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 22 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 17 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35101 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 23949 || ↑ +9.8% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 137.6 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2649 || ↓ -23.8% |- | 2 || [[Korea Kusini]] || 765 || ↑ +381.1% |- | 3 || [[Kenya]] || 658 || ↑ +8.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 625 || ↓ -9.9% |- | 5 || [[Komori]] || 531 || ↑ +453.1% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 467 || ↑ +5.9% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 400 || ↑ +9.0% |- | 8 || [[Uingereza]] || 372 || ↑ +9.4% |- | 9 || [[Burundi]] || 370 || ↓ -6.6% |- | 10 || [[Urusi]] || 366 || ↑ +11.9% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.0% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.2% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 161 || 12.9% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} 5atsukr51kunuzkfm9f8h01p67udow2 1610517 1610362 2026-10-24T10:41:28Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1610517 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157^2.0</i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-24) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-24)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 467 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 658 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2649 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 625 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 392 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 400 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 281 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 366 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 370 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 207 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 92 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 223 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 362 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 146 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 372 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 240 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 765 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 272 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 191 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 249 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 296 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 148 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 127 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 184 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 321 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 179 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 87 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Burkina Faso]] | 3.85 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 285 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 241 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 162 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 166 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 175 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 112 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 531 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 89 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 128 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 180 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 80 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 224 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 197 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 58 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 181 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 100 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 170 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 138 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 114 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 81 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 78 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 72 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 65 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 22 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 26 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 17 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35102 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 23949 || ↑ +9.8% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 137.6 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2649 || ↓ -23.8% |- | 2 || [[Korea Kusini]] || 765 || ↑ +381.1% |- | 3 || [[Kenya]] || 658 || ↑ +8.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 625 || ↓ -9.9% |- | 5 || [[Komori]] || 531 || ↑ +453.1% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 467 || ↑ +5.9% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 400 || ↑ +9.0% |- | 8 || [[Uingereza]] || 372 || ↑ +9.4% |- | 9 || [[Burundi]] || 370 || ↓ -6.6% |- | 10 || [[Urusi]] || 366 || ↑ +11.9% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 162 || 13.0% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} 6bk2w12g3ffh59hst26bcvbfca0vckc 0 214383 1610281 1517761 2026-10-23T13:33:39Z Riccardo Riccioni 452 1610281 wikitext text/x-wiki '''Bintimfalme Hajji Lalla Latifa''' (alizaliwa '''Amahzoune'''; [[1943]]/[[1944]] – [[29 Juni]] [[2024]]) alikuwa mke wa Mfalme Hassan II wa Moroko, na mama wa [[Bintimfalme Lalla Meryem wa Moroko|bintimfalme Lalla Meryem]], Mfalme Mohammed VI, mabintimfalme Lalla Asma na Lalla Hasna, na mwanamfalme Moulay Rachid.<ref name="ref1">(24 July 1999). [http://www.iol.co.za/news/africa/morocco-s-king-hassan-dies-aged-70-1.7445 Morocco's King Hassan dies, aged 70] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924083126/http://www.iol.co.za/news/africa/morocco-s-king-hassan-dies-aged-70-1.7445|date=24 September 2015}}, ''[[Independent Online (South Africa)]]''</ref><ref name="greatprestige">(27 March 1989). [https://news.google.com/newspapers?id=Z4VDAAAAIBAJ&sjid=26YMAAAAIBAJ&pg=6312,6943121&dq=lalla-latifa&hl=en Royal Treat for Maggie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160722025403/https://news.google.com/newspapers?id=Z4VDAAAAIBAJ&sjid=26YMAAAAIBAJ&pg=6312,6943121&dq=lalla-latifa&hl=en |date=22 July 2016 }}, ''Evening Times''</ref><ref name="whooops">(15 February 2009). [http://www.elpais.com/articulo/internacional/Prohibido/publicar/fotos/madre/Mohamed/VI/elpepuint/20090215elpepuint_1/Tes Prohibido publicar fotos de la madre de Mohamed VI] (Forbidden to publish photographs of Mohamed VI's mother), ''[[El País]]'' (in Spanish)</ref> ==Wasifu== Latifa alizaliwa kwa jina Latifa Amahzoune mnamo mwaka 1943 au 1944 mjini [[Khenifra]].<ref>{{Rejea kitabu |url=https://books.google.com/books?id=4hpTaqWThPwC&q=Hassan+ould+Moha+ou+Hammou+Adel+des+Za%C3%AFans+Pacha+de+Khenifra |title=Bulletin des études arabes: (intermédiaire des arabisants). |date=1966 |publisher=Swets and Zeitlinger |pages=29 |language=fr |quote=Hassan ould Moha ou Hammou, Adel of the Zaïanes, Pacha de Khenifra |access-date=27 September 2023 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002224812/https://books.google.com/books?id=4hpTaqWThPwC&q=Hassan+ould+Moha+ou+Hammou+Adel+des+Za%C3%AFans+Pacha+de+Khenifra |url-status=live }}</ref> == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1944|2024}} [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] gyv5rijja770f7svkp9seb9r6pnctcl 0 223370 1610371 1543745 2026-10-24T06:08:57Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610371 wikitext text/x-wiki '''Zaina Namuleme''' (alizaliwa [[9 Januari]] [[2000]]) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa kutoka Uganda anayeshiriki katika nafasi ya kiungo wa kati. Anachezea klabu ya Makerere University katika Ligi Kuu ya Wanawake ya FUFA (FUFA Women Super League) na ni nahodha wa timu ya taifa ya wanawake ya Uganda, akiongoza timu kwa uzoefu na uwezo wake wa kiungo. == Kazi ya Klabu == Namuleme alianza kazi yake ya mpira wa miguu na Gadhafi Integrated Academy mnamo [[2013]], akabaki na timu hiyo hadi [[2016]], ilipohamia Kampala Queens, ambapo aliendelea na kazi yake ya uchezaji.<ref>{{cite web|date=15 Mei 2025|title=Wasifu wa wachezaji wa ziara mpya ya FUFA Women Super League Trophy|url=https://www.fufa.co.ug/profiles-of-players-for-the-new-fufa-women-super-league-trophy-tour/|website=fufa.co.ug|publisher=[[Shirikisho la Vyama vya Soka vya Uganda]]|access-date=16 Juni 2025}}</ref> Mnamo [[Mei]] [[2022]], mshambuliaji huyo, ambaye hapo awali alichukuliwa kama mmoja wa washambuliaji muhimu wa timu hiyo, alihamia kwenye nafasi ya [[Kiungo (michezo)|kiungo]], akionyesha uhodari wake na ufanisi katika nafasi zote mbili.<ref>{{cite web|date=1 Mei 2022|title=Soka la Wanawake: Zaina Namuleme Aliyefufuliwa Azungumzia Nafasi Yake Mpya ya Uchezaji katika KQ|url=https://voiceofbugerere.com/women-football-revitalized-zaina-namuleme-speaks-out-on-her-new-playing-position-at-kq/|website=voiceofbugerere.com|access-date=16 Juni 2025}}</ref> Alicheza jukumu muhimu katika ushindi wa kwanza wa timu hiyo wa taji wakati wa msimu wa 2022-[[2023|23]].<ref>{{cite web|last=Ntege|first=John Paul|date=5 Novemba 2023|title=Zaina Namuleme Atuma Kampala Queens Juu|url=https://sportsnation.co.ug/zaina-namuleme-sends-kampala-queens-to-the-top/|website=sportsnation.co.ug|access-date=16 Juni 2025}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo Aprili Mwaka [[2024]], Namuleme alijiuzulu kama nahodha wa klabu baada ya kuhudumu kwa misimu miwili na nusu.<ref>{{cite web|last=Mugabi|first=Geoffrey|date=4 Aprili 2024|title=Namuleme Ajiuzulu Kama Nahodha wa Kampala Queens|url=https://nnalubaalesports.com/namuleme-steps-down-as-kampala-queens-captain/|website=nnalubaalesports.com|access-date=16 Juni 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo [[Julai]] 2024, Kampala Queens ilitangaza kuondoka kwa kiungo huyo, ambaye alikuwa na klabu hiyo tangu kuanzishwa kwake miaka minane iliyopita.<ref>{{cite web|last=Muyita|first=Joel|date=4 Julai 2024|title=Kampala Queens yaachana na Zaina Namuleme|url=https://kawowo.com/2024/07/04/kampala-queens-part-ways-with-zaina-namuleme/|website=kawowo.com|publisher=Kawowo Sports|access-date=16 Juni 2025}}</ref> Muda si mrefu alijiunga na timu nyingine ya ligi Chuo Kikuu cha Makerere, ambapo alileta mabadiliko ya papo hapo kwa kuwa mchezaji wa kwanza kufunga hat-trick kubwa katika msimu wa 2024-[[2025]]. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 2000]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Uganda]] k4wfd26wcfotp6ufw8fuz7vvjz03xod 0 225611 1610334 1527674 2026-10-23T21:29:35Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610334 wikitext text/x-wiki [[File:Segregation_1938b.jpg|thumb|[[Mtoto]] wa [[Carolina Kaskazini]] akitumia bomba la [[maji]] maalumu kwa [[Wamarekani weusi]] mwaka [[1938]].]] '''Ubaguzi''' (kutoka [[kitenzi]] ''kubagua'') ni utaratibu wa baadhi ya watu kutoa huduma bila usawa kwa msingi tu [[ubaguzi wa rangi|wa rangi]], [[Tabaka (jamii)|tabaka]], [[jinsia]], [[umri]], [[kabila]], [[dini]], hali ya [[afya]] n.k. hata pengine kunyima [[haki]] za msingi <ref>{{cite web|title=discrimination, definition|url=http://dictionary.cambridge.org/dictionary/american-english/discrimination |work=Cambridge Dictionaries Online|publisher=Cambridge University|access-date=March 29, 2013}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=What drives discrimination and how do we stop it?|url=https://www.amnesty.org/en/what-we-do/discrimination/|access-date=2020-10-13|website=www.amnesty.org|publisher=[[Amnesty International]]|language=en|quote=Discrimination occurs when a person is unable to enjoy his or her human rights or other legal rights on an equal basis with others because of an unjustified distinction made in policy, law or treatment.}}</ref>. ==Tanbihi== {{Reflist}} ==Viungo vya nje== {{Commonscat|Prejudice and discrimination}} * [https://web.archive.org/web/20110817103854/http://topics.law.cornell.edu/wex/Employment_discrimination Employment discrimination –Topics.law.cornell.edu] * Ufafanuzi wa kisheria ** [https://web.archive.org/web/20020312030853/http://www.hreoc.gov.au/legal/index.html Australia] ** [https://web.archive.org/web/20061212181501/http://www.chrc-ccdp.ca/legislation_policies/human_rights_act-en.asp Canada] ** [http://www.departments.bucknell.edu/russian/const/ch2.html Russia] ** [http://www.eeoc.gov/facts/qanda.html US] * [https://web.archive.org/web/20080214123639/http://eur-lex.europa.eu/en/dossier/dossier_23.htm Discrimination Laws in Europe] * [http://ssrn.com/abstract=1594425 Behavioral Biology and Racism] {{mbegu-sheria}} [[Jamii:sheria]] [[Jamii:elimu jamii]] 7gcd990e7xqlzatm07wwqa1wlu7998o 0 227183 1610344 1597580 2026-10-24T01:47:51Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610344 wikitext text/x-wiki '''Violet Barungi''' (alizaliwa [[18 Desemba]] [[1943]]) ni [[mwandishi]] na mhariri kutoka [[Uganda]]. Amehariri machapisho kadhaa yaliyotolewa na FEMRITE. Miongoni mwa vitabu vyake vilivyochapishwa ni riwaya Cassandra. Katika maisha yake ya kazi, amewahi kufanya kazi kama: * Afisa wa Uzalishaji wa Vitabu katika East African Literature Bureau (1972–1977) * Afisa Mwandamizi wa Uzalishaji wa Vitabu katika Uganda Literature Bureau (1978–1994) * Mhariri katika FEMRITE kuanzia mwaka 1997 hadi sasa Amechangia kwa kiasi kikubwa katika kukuza na kuendeleza fasihi nchini Uganda kupitia uhariri na uchapishaji wa kazi za waandishi mbalimbali.<ref name="africaboo-kclub">{{cite web|title=Cassandra (by Violet Barungi)|website=www.africabookclub.com|url=https://www.africabookclub.com/cassandra-by-violet-barungi/|access-date=25 February 2015|date=2011-03-27|archive-date=2019-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20191016231038/https://www.africabookclub.com/cassandra-by-violet-barungi/|url-status=dead}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Violet Barungi alizaliwa katika Wilaya ya Mbarara (sasa Wilaya ya Ibanda), magharibi mwa Uganda. Alipata elimu yake katika Bweranyangi Girls' Senior Secondary School, Gayaza High School, na baadaye Chuo Kikuu cha Makerere huko Kampala, ambako alihitimu kwa shahada ya heshima katika Historia. Ameolewa na ana watoto sita. == Uandishi == Violet Barungi alianza kuandika alipokuwa bado mwanafunzi. Hadithi yake ya kwanza fupi, “Kefa Kazana”, ilichapishwa katika Origin East Africa, mkusanyiko wa hadithi fupi ulihaririwa na Prof. David Cook, na pia kurushwa na BBC mwaka 1964. Tamthilia yake Over My Dead Body ilishinda Tuzo ya British Council ya Uandishi wa Tamthilia Mpya kwa Afrika na Mashariki ya Kati mwaka 1997, na baadaye kujumuishwa katika African Women Playwrights, iliyohaririwa na Profesa Kathy Perkins, mtaalamu wa tamthilia za Afrika na diaspora yake.<ref name="femrite-ach">{{Rejea tovuti|url=http://www.femriteug.org/?view=7|title=Welcome femriteug.org|website=www.femriteug.org|access-date=2017-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323191715/https://www.femriteug.org/?view=7|archivedate=2023-03-23|url-status=dead}}</ref> Kazi zake zilizochapishwa zinajumuisha riwaya The Shadow and the Substance (Lake Publishers, Kenya, 1998) na Cassandra (FEMRITE Publications Limited, Uganda, 1999). Pia ameandika hadithi za watoto kama Tit for Tat and Other Stories (1997), The Promise (2002), Our Cousins From Abroad (2003), na The Boy Who Became King (2004). Tamthilia yake Over My Dead Body (ambayo haijachapishwa) ilishinda tuzo hiyo ya kimataifa ya British Council mwaka 1997. Tamthilia nyingine ni pamoja na The Award-winner (haijachapishwa), iliyoandikwa kuadhimisha ubunifu wa wanawake katika milenia mpya, na tamthilia ya redio The Bleeding Heart (pia haijachapishwa). Kazi za Violet Barungi zinajikita zaidi katika mahusiano ya kibinadamu, masuala ya kijinsia, na elimu ya mtoto wa kike. Tamthilia Over My Dead Body ilichochewa na wasiwasi wake mkubwa kuhusu wasichana wanaoingizwa kwenye ndoa za mapema na wanaume matajiri kabla ya kumaliza masomo yao, na hatimaye wanapokumbwa na matatizo au ndoa kuvunjika hukosa msaada wa kujitegemea.<ref>[http://www.press.uillinois.edu/books/catalog/69ehr4gc9780252033872.html ''African Women Playwrights''] ({{ISBN|978-0-252-03387-2}}).</ref> == Uhariri == Violet Barungi ni mmoja wa wanachama waanzilishi wa FEMRITE. Alifanya kazi kama mhariri katika FEMRITE kuanzia mwaka 1997 hadi 2007 alipostaafu. Hata baada ya kustaafu kwa kiasi, ameendelea kushiriki mara kadhaa kama mhariri mwenza wa vitabu vinavyochapishwa na FEMRITE.<ref name="Kathy-Perkins">[http://theatre.uiuc.edu/faculty/26 "Kathy A. Perkins"], Illinois Theatre. Retrieved 28 August 2011.</ref> == Marejeo == {{reflist|30em}}{{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1943]] [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] 3re3ruybjgcwr2i7zneaqd8j18dyhp9 0 229051 1610602 1507148 2026-10-24T11:46:43Z Francakiria 45589 1610602 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Leila Zerrougui|picha=Leila_Zerrougui_speaking_to_the_media_in_Kinshasa_(cropped).jpg|maelezo=Leila akizungumza kwenye vyombo vya Habari mjini [[Kinshasa]]|mahala_pa_kuzaliwa=[[Souk Ahras]], [[Algeria]]|tarehe_ya_kuzaliwa=1956}} '''Leila Zerrougui''' (amezaliwa [[1956]]) ni [[mtaalamu]] wa [[sheria]] kutoka nchini [[Aljeria|Algeria]] anayejihusisha katika [[haki za binadamu]] na usimamizi wa haki. Amewahi kuwa Mwakilishi Maalum wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa na Mkuu wa Ujumbe wa Umoja wa Mataifa wa Ustawi na Ulinzi katika [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (MONUSCO)<ref name=":1">{{Cite web|title=MONUSCO|url=https://monusco.unmissions.org/en|work=MONUSCO|publisher=United Nations Peace Operations|date=2026-10-23|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> tangu [[Januari]] [[2018]]. == Maisha ya Awali na Elimu == Zerrougui alizaliwa [[Souk Ahras]]. Alihitimu kutok katika shule ya ''L'École Nationale d'Administration'', Algiers, mwaka [[1980]]. Tangu mwaka wa [[1993]], ameshika nyadhifa mbalimbali za kitaaluma katika vyuo vya sheria nchini Algeria, na alikuwa mhadhiri mshiriki kutoka katika ''L'École Supérieure de la Magistrature'' (Algiers). Amechapisha kazi nyingi kuhusu usimamizi wa haki na haki za binadamu<ref name=":2">{{Cite web|title=Leila Zerrougui|url=https://childrenandarmedconflict.un.org/en/about/the-mandate/special-representative/leila-zerrougui|work=Office of the Special Representative of the Secretary-General for Children and Armed Conflict|publisher=Office of the Special Representative of the Secretary-General for Children and Armed Conflict|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Kazi == Alikuwa Mwakilishi Maalum wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kuhusu Watoto na Migogoro ya Silaha kuanzia [[Septemba]] 2012 hadi Mei [[2017]]. Katika nafasi hiyo, alifanya kazi kama mtetezi huru wa kuongeza uelewa na kulinda haki za watoto walioathiriwa na migogoro ya silaha.Alikuwa mwanachama wa Kikundi Kazi kuhusu Kuwekwa Kizuizini Kiholela chini ya Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa tangu mwaka [[2001]], na alikuwa mwenyekiti na [[mwandishi]] mkuu wa kikundi hicho kuanzia [[2003]] hadi [[Mei]] [[2008]]. Kabla ya hapo, alikuwa na kazi ndefu katika mahakama za Algeria na mwaka [[2000]] aliteuliwa kuwa [[jaji]] katika [[Mahakama]] Kuu ya Algeria.Alifanya kazi kama jaji wa watoto na jaji wa ngazi ya kwanza kuanzia [[1980]] hadi [[1986]], na baadae jaji wa mahakama ya rufaa kuanzia 1986 hadi [[1997]]. Kuanzia [[1998]] hadi 2000 alikuwa mshauri wa kisheria katika Wizara ya Sheria, na kuanzia 2000 hadi [[2008]] alikuwa mshauri wa kisheria katika ofisi ya [[Rais]] wa Algeria. Pia alihudumu katika nyadhifa mbalimbali serikalini na alikuwa mwanachama wa Tume ya Taifa ya Mageuzi ya Mahakama nchini Algeria.<ref name=":2" /> Kabla ya kuteuliwa mwaka [[2012]], alikuwa Naibu Mwakilishi Maalum wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa na Naibu Mkuu wa MONUSCO, ambapo tangu mwaka 2008 aliongoza juhudi za kuimarisha utawala wa sheria na ulinzi wa raia. Mwaka [[2013]] alifuatiwa na Abdallah Wafy.Mwaka [[2021]] alifuatiwa na Bintou Keita kama mkuu wa MONUSCO<ref name=":1" />. == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1956|}} [[Jamii:wanasheria wa Algeria]] [[Jamii:wanaharakati wa Algeria]] [[Jamii:Waandishi]] [[Jamii:Majaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1956]] edrjx9exo2cn7wdyc3dcbqola4z6ta2 0 229263 1610365 1509219 2026-10-24T05:11:18Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610365 wikitext text/x-wiki '''Yetunde Barnabas''' ni [[mwanamitindo]] wa [[Nigeria]], malkia wa urembo, mwigizaji na mtayarishaji wa filamu. <ref>"Yetunde Barnabas bags nomination for Promising Actress of the Year"''. Vanguard. Lagos, Nigeria. 2019-10-18. Retrieved 2022-07-19.''</ref> Hapo awali alipata kutambuliwa kama mshindi wa shindano la ''The Most Beautiful Girl in Abuja'' mwaka wa 2017 <ref name="punchng">"Acting Miss Pepeiye role, a dream come true –Yetunde Barnabas"''. The Punch. October 14, 2018. Retrieved October 28, 2019.''</ref> na akatawazwa kuwa ''Miss Tourism Nigeria'' mwaka wa 2019. <ref name="independentng">''Ononye (July 26, 2019).'' "I Spent Lots Of Fund On Grooming – Yetunde Barnabas"''. Independent. Lagos, Nigeria. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kama Miss Pepeiye kwenye kipindi cha muda mrefu cha televisheni cha Nigeria, Papa Ajasco and Company, pamoja na majukumu kadhaa ya kuongoza katika tasnia ya filamu ya Yoruba. <ref name="punchng" /> == Maisha ya awali == Yetunde Barnabas alizaliwa mnamo Agosti 30, 1990, huko [[Ilorin]], [[Kwara (jimbo)|jimbo la Kwara]], <ref>{{Rejea tovuti|first=Samuel|author=Nelson|date=2021-01-18|title=Yetunde Barnabas; The Journey From Modeling To Acting|url=https://odunews.com/2021/01/yetunde-barnabas-from-modelling-to/|accessdate=2021-01-19|work=OduNews.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127220933/https://odunews.com/2021/01/yetunde-barnabas-from-modelling-to/|archivedate=2021-01-27|url-status=dead}}</ref> ingawa familia yake asili yake ni kutoka Ejuku, Jimbo la Yagba mashariki mwa [[Kogi (jimbo)|Kogi]] . Barnabas alikulia [[Abuja]], na baada ya masomo yake ya shule ya upili katika Shule ya Upili ya Kings of Kings, alihudhuria Seriki Olopolo Production na Royal Arts Academy ambapo aliboresha ujuzi wake wa uigizaji. <ref name="telegraph">''Odukoya (December 1, 2018).'' "YETUNDE BARNABAS: I DON'T BECOME RUDE TO Men who try to ask me out"''. New Telegraph. Lagos, Nigeria. Archived from'' the original ''on October 28, 2019. Retrieved October 28, 2019.''</ref> == Kazi == Yetunde Barnabas alianza kazi yake ya uanamitindo alipojiandikisha kwa shindano la urembo la ''Miss Okokun'' mnamo 2013, shindano ambalo aliendelea kushinda. Pia alishiriki katika shindano zingine ndogo, ikiwa ni pamoja na ''Miss Live Your Dream'' mnamo 2014, <ref name="independentng2">''Ononye (July 26, 2019).'' "I Spent Lots Of Fund On Grooming – Yetunde Barnabas"''. Independent. Lagos, Nigeria. Retrieved October 28, 2019.''</ref> lakini ni ushiriki wake katika shindano la ''Most Beautiful Girl huko Abuja'' ndio uliompatia umaarufu. Mnamo 2016, Barnabas alijiandikisha kwa shindano la 2017 Most Beautiful Girl huko Abuja, ambalo alishinda na matokeo yake, akapata mkataba wa kitaifa wa uidhinishaji na [[Multichoice]] / [[DStv|DSTV]] . Pia alifanywa balozi wa chapa kwa kampuni ya usimamizi wa mali isiyohamishika yenye makao yake makuu Abuja. <ref name="indy">''Odukoya (October 12, 2019).'' "From Nollywood Starlet To Beauty Queen – Yetunde Barnabas"''. Independent. Lagos, Nigeria. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Barnabas alitumia umaarufu wake mpya na akafanyiwa majaribio na akachaguliwa kwa nafasi ya Bi Pepeiye, <ref name="punchng2">"Acting Miss Pepeiye role, a dream come true –Yetunde Barnabas"''. The Punch. October 14, 2018. Retrieved October 28, 2019.''</ref> mhusika maarufu katika moja ya vipindi vya televisheni vilivyochezwa kwa muda mrefu zaidi nchini Nigeria, ''Papa Ajasco & Company'' . <ref name="indy2">''Odukoya (October 12, 2019).'' "From Nollywood Starlet To Beauty Queen – Yetunde Barnabas"''. Independent. Lagos, Nigeria. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Tangu wakati huo ameshiriki katika majukumu ya kuongoza katika uzalishaji kadhaa wa filamu za Nollywood, ikiwa ni pamoja na ''Erin Folami'', ''Dagogo'', ''Omo Iya Osun'' na ''Elegbenla'', filamu aliyoishirikisha pamoja na Niyi Johnson na Akin Olaiya. <ref name="indy2" /> Barnabas pia ameandaa filamu chache kwa sifa yake ikiwemo filamu ya 2018, ''Omo Iya Osun'', ambayo ilikuwa na maoni chanya. <ref name="awards">"Yetunde Barnabas bags two new award nominations"''. New Telegraph. Lagos, Nigeria. October 21, 2019. Archived from'' the original ''on October 24, 2019. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Mnamo mwaka wa 2019, Yetunde Barnabas aliteuliwa kwa ''Mwigizaji Bora wa Mwaka'' katika ''Tuzo za Mafanikio ya Nigeria'' kwa kutambua majukumu yake mbalimbali ya televisheni na filamu ndani ya mwaka unaopitiwa. <ref name="Vanguard">''Ebirim (October 18, 2019).'' "Yetunde Barnabas bags nomination for Promising Actress of the Year"''. Vanguard. Lagos, Nigeria. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Barnabas pia aliteuliwa kwa ''Mfano wa Mwaka'' katika ''Tuzo za Scream 2019'' na pia ''Malkia wa Urembo wa Mwaka'' katika ''Tuzo za Chaguo la Afrika'' . <ref name="awards2">"Yetunde Barnabas bags two new award nominations"''. New Telegraph. Lagos, Nigeria. October 21, 2019. Archived from'' the original ''on October 24, 2019. Retrieved October 28, 2019.''</ref> Mnamo Agosti 2019, Barnabas alichaguliwa, pamoja na wanamitindo wengine wa Kiafrika na Shirika la Utangazaji la Uingereza (BBC), kama sehemu ya kampeni mpya ya urembo iliyopewa jina la ''Ewatomi'' . <ref name="glam">{{Rejea tovuti|url=https://glamsquadmagazine.com/miss-tourism-2019-winner-yetunde-barnabas-stuns-in-new-bbc-campaign/|title=Miss Tourism 2019 Winner, Yetunde Barnabas Stuns In New BBC Campaign|accessdate=October 28, 2019|author=Omotayo|date=October 18, 2019|publisher=Glamsquad Magazine|archive-date=2019-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028154324/https://glamsquadmagazine.com/miss-tourism-2019-winner-yetunde-barnabas-stuns-in-new-bbc-campaign/|url-status=dead}}</ref> == Maisha binafsi == Ameolewa na mchezaji wa mpira wa miguu wa Nigeria [[Peter Olayinka]]. <ref>''Fasan, Yewande (2025-04-07).'' "Yetunde Barnabas debunks rumours of second child with footballer husband"''. The Nation. Lagos, Nigeria. Retrieved 2025-06-30.''</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] [[Jamii:Wanamitindo wa Nigeria]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Nigeria]] 9k70vxgljmyjiwp64uuw1t9ad7op3lz 0 229847 1610332 1509098 2026-10-23T20:20:06Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610332 wikitext text/x-wiki '''Antionette Oyedupe''' " '''Toni''' " '''Payne''' ( alizaliwa [[22 Aprili|Aprili 22]], [[1995]]) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa kulipwa ambaye anacheza kama [[Forward (association football)|mshambuliaji]] wa klabu ya Ligi Kuu ya Wanawake ya Everton . <ref name="Ahmadu">Samuel Ahmadu, [https://www.goal.com/en/news/sevilla-hand-toni-payne-contract-extension-until-2021/1d758u6nr6mnb1npnoca2x4f7y Sevilla hand Toni Payne contract extension until 2021], ''[[Goal (website)|Goal]]'', 18 June 2019.</ref> Alizaliwa Marekani, anaiwakilisha Nigeria katika ngazi ya kimataifa. == Maisha ya awali == Payne alizaliwa na kukulia [[Birmingham, Alabama|Birmingham]], [[Alabama]] kwa wazazi wa Nigeria. <ref name="Pulse">[https://www.pulse.ng/sports/football/toni-payne-wants-to-dump-usa-and-play-for-super-falcons-of-nigeria/bkrbbz3 Sevilla striker Toni Payne wants to dump USA and play for Super Falcons of Nigeria] {{Wayback|url=https://www.pulse.ng/sports/football/toni-payne-wants-to-dump-usa-and-play-for-super-falcons-of-nigeria/bkrbbz3 |date=20190309051548 }}, 7 March 2019.</ref> <ref name="Ahmadu-Fifa">Samuel Ahmadu, [https://www.goal.com/en-ng/news/american-born-toni-payne-awaits-fifas-clearance/1u815elr0orpt1fp4dow3ng0ts American-born Toni Payne awaits Fifa's clearance], ''[[Goal (website)|Goal]]'', 5 April 2019.</ref> Yeye ni dada mkubwa wa wachezaji wenzake wa mpira wa miguu Stephen na [[Nicole Payne]] . Yeye na dada yake Nicole wamecheza pamoja katika timu ya taifa ya Nigeria . <ref name="GSA-Debut">{{Rejea tovuti|title=Match Report of Jamaica vs Nigeria – 2021-06-10 – FIFA Friendlies – Women|url=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2021-06-10/jamaica-vs-nigeria/2375811/|accessdate=8 July 2024|work=Global Sports Archive}}</ref> == Kazi == Mnamo 2017, Ajax ilimwalika Payne kwa ajili ya mafunzo ya vitendo, jambo lililomfanya asaini mkataba na klabu hiyo. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.parool.nl/sport/drie-nieuwe-aanwinsten-voor-ajax-vrouwen~b11201a6/?referrer=https://nl.wikipedia.org/|title=Drie nieuwe aanwinsten voor Ajax Vrouwen|language=Dutch|work=www.parool.nl}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza ya ligi dhidi ya ADO Den Haag mnamo Mei 19, 2017. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/05/19/netherlands/vrouwen-eredivisie/afc-ajax/ado-den-haag/2432831/|title=Ajax vs ADO Den Haag - 19 May 2017|work=int.soccerway.com}}</ref> Payne alifunga bao lake la kwanza la ligi dhidi ya PSV mnamo Mei 27, 2018, akifunga bao dakika ya 16. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://int.soccerway.com/matches/2018/05/27/netherlands/vrouwen-eredivisie/afc-ajax/psvfc-eindhoven/2750575/|title=Ajax vs PSV - 27 May 2018|work=int.soccerway.com}}</ref> Mnamo Julai 4, 2018, Payne alitangazwa Sevilla. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://sevillafc.es/actualidad/noticias/toni-payne-dinamita-norteamericana-para-el-ataque-del-sevilla-fc|title=TONI PAYNE, DINAMITA NORTEAMERICANA PARA EL ATAQUE DEL SEVILLA FC|language=Spanish|work=sevillafc.es}}</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza ya ligi dhidi ya Albacete mnamo Septemba 9, 2018. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://int.soccerway.com/matches/2018/09/09/spain/superliga/sevilla-fc/fundacion-albacete/2857404/|title=Sevilla vs Albacete - 9 September 2018|work=int.soccerway.com}}</ref> Payne alifunga bao lake la kwanza la ligi dhidi ya Rayo Vallecano mnamo Septemba 16, 2018, akifunga bao dakika ya 89. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://int.soccerway.com/matches/2018/09/16/spain/superliga/rayo-vallecano-de-madrid/sevilla-fc/2857412/|title=Rayo Vallecano vs Sevilla - 16 September 2018|work=int.soccerway.com}}</ref> Mnamo Juni 18, 2019, ilitangazwa kuwa mkataba wake umeongezwa kwa miaka miwili zaidi. <ref name="Ahmadu2">Samuel Ahmadu, [https://www.goal.com/en/news/sevilla-hand-toni-payne-contract-extension-until-2021/1d758u6nr6mnb1npnoca2x4f7y Sevilla hand Toni Payne contract extension until 2021], ''[[Goal (website)|Goal]]'', 18 June 2019.</ref> Mnamo Julai 19, 2024, Payne alitangazwa Everton. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.evertonfc.com/news/2024/july/19/everton-sign-payne/|title=Everton Sign Payne|work=www.evertonfc.com}}</ref> Mnamo Desemba 7, 2025, Payne alisaidia bao la [[Honoka Hayashi]] na kuishinda Chelsea 1-0, na kumaliza mfululizo mrefu zaidi wa kutoshindwa katika historia ya Super League wa mechi 34. <ref>{{Rejea tovuti|title=Chelsea 0-1 Everton: Chelsea suffer first defeat since May 2024|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cd9zl1n7y03t|accessdate=2025-12-09|work=BBC Sport|language=en-GB}}</ref> Mnamo mwaka wa 2019, Payne alitangaza nia yake ya kubadili taaluma yake ya kimataifa kwenda Nigeria . <ref name="Pulse2">[https://www.pulse.ng/sports/football/toni-payne-wants-to-dump-usa-and-play-for-super-falcons-of-nigeria/bkrbbz3 Sevilla striker Toni Payne wants to dump USA and play for Super Falcons of Nigeria] {{Wayback|url=https://www.pulse.ng/sports/football/toni-payne-wants-to-dump-usa-and-play-for-super-falcons-of-nigeria/bkrbbz3 |date=20190309051548 }}, 7 March 2019.</ref> <ref name="Ahmadu-Fifa2">Samuel Ahmadu, [https://www.goal.com/en-ng/news/american-born-toni-payne-awaits-fifas-clearance/1u815elr0orpt1fp4dow3ng0ts American-born Toni Payne awaits Fifa's clearance], ''[[Goal (website)|Goal]]'', 5 April 2019.</ref> Alicheza mechi yake ya kwanza ya wakubwa mnamo tarehe 18 Februari 2021 akianza dhidi ya klabu ya Urusi CSKA Moscow kwenye Kombe la Uturuki . Mechi yake ya kwanza dhidi ya timu ya taifa ilikuwa siku mbili baadaye dhidi ya Uzbekistan Payne aliitwa kwenye kikosi cha Nigeria kwa ajili ya Kombe la Mataifa ya Afrika la 2022. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.thenff.com/2022/06/morocco-2022-waldrum-picks-ebi-oshoala-plumptre-22-others-for-women-afcon/|title=Morocco 2022: Waldrum picks Ebi, Oshoala, Plumptre, 22 others for Women AFCON|publisher=[[Nigeria Football Federation]]|date=25 June 2022|accessdate=2026-04-21|archive-date=2022-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719084845/https://www.thenff.com/2022/06/morocco-2022-waldrum-picks-ebi-oshoala-plumptre-22-others-for-women-afcon/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1995]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] 1nvoq8bf2mc1zb27l6jqpkx7u3qe05x 0 243667 1610597 1584658 2026-10-24T11:43:58Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610597 wikitext text/x-wiki [[Faili:AnthonyJelonch2019.png|thumb|AnthonyJelonch2019]] '''Anthony Jelonch''' (alizaliwa [[28 Julai]] [[1996]]) ni mchezaji wa [[raga]] ya muungano kutoka [[Ufaransa]], anayecheza nafasi ya Mchezaji wa pembeni wa safu ya mbele. Kwa sasa anachezea [[klabu]] ya Toulouse. == Mafanikio == Kimataifa Ufaransa * Mshindi Mara 3 Mashindano ya Mataifa Sita [[2022]], [[2025]], [[2026]] * Mshindi Mara 1 Grand Slam: 2022 <ref>https://itsrugby.fr/joueurs/anthony-jelonch-34186/</ref><ref>{{Cite web |url=https://historical-stats.epcrugby.com/player/?PlayGuid=AJ536835 |title=Nakala iliyohifadhiwa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250901173944/https://historical-stats.epcrugby.com/player/?PlayGuid=AJ536835 |archivedate=2025-09-01 |accessdate=2026-08-05 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Wachezaji wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] cce4hy551zltcalwn75eute5379wtrk 0 246548 1610320 1590538 2026-10-23T17:58:17Z Dostojewskij 18883 Faili 1610320 wikitext text/x-wiki [[Faili:Callina Liang at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg|thumb|Callina Liang (2024)]] '''Callina Liang''' (alizaliwa [[14 Mei]], [[2000]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Kanada]]. Filamu alizoigiza ni pamoja na ''Presence (2024 film)'' ya Steven Soderbergh na ''Bad Genius (2024 film)'' ya J.C. Lee (zote mbili zilitoka mwaka 2024). Katika televisheni, anajulikana kwa nafasi yake katika tamthilia ya vijana ya ITVX ''Tell Me Everything'' (2022).<ref name=":0">{{Cite web |last=Seth |first=Radhika |date=2024-07-25 |title="I Want To Ride A Horse, Shoot Some Guns And Kick Ass": Callina Liang Is Ready For Her Breakout Year |url=https://www.vogue.co.uk/article/callina-liang |access-date=2024-11-26 |website=British Vogue |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |last=Yu |first=Brandon |date=October 10, 2024 |title='Bad Genius' Review: Cheating the System |url=https://www.nytimes.com/2024/10/10/movies/bad-genius-review.html |work=[[The New York Times]]}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-igiza-filamu}} {{BD|2000|}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Kanada]] [[Jamii:Wanawake wa Kanada]] 8yglxqvmztc8t5qat2lsx5o9oas27r9 0 251493 1610348 1608144 2026-10-24T02:34:35Z Score Beethoven 26647 1610348 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Dorcy Rugamba | picha = Dorcy Rugamba (born 1969) in the video 'Dorcy Rugamba - Les enfants gâtés de Butare'.png | maelezo = Dorcy Rugamba mwaka 2026 | jina la kuzaliwa = Dorcy Ingeli Rugamba | tarehe ya kuzaliwa = 1969<br />[[Rwanda]] | utaifa = Mnyarwanda | elimu = Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Rwanda<br />Conservatoire royal de Liège | kazi yake = Mwandishi, mwigizaji, mcheza dansi, mkurugenzi wa maigizo | wazazi = Cyprien Rugamba<br />Daphrose Mukansanga | anajulikana kwa ajili ya = ''Rwanda 94'', ''Hewa Rwanda'' }} '''Dorcy Rugamba''' (alizaliwa 1969) ni mwandishi, mwigizaji, mcheza dansi na mkurugenzi wa maigizo kutoka [[Rwanda]]. Yeye ni mtoto wa Cyprien Rugamba na Daphrose Mukansanga. Wazazi wake na ndugu zake wengi waliuawa katika [[Mauaji ya kimbari ya Rwanda|mauaji ya kimbari dhidi ya Watutsi]] mwaka 1994. Kazi zake nyingi zinahusu mauaji hayo. Mwaka 2012, alianzisha Rwanda Arts Initiative. Mwaka 2024, alikuwa mkurugenzi wa kisanii wa Kigali Triennial ya kwanza. Mwaka huo huo, alichapisha kitabu ''Hewa Rwanda, une lettre aux absents''. Mwaka 2026, alichapisha riwaya ''Les enfants gâtés de Butare''. == Wasifu == [[Picha:Dorcy Rugamba 2026.jpg|thumb|left|upright|Dorcy Rugamba huko Marsoui, [[Quebec]], [[Kanada]], mwaka 2026]] === Maisha ya awali na elimu === Dorcy Rugamba alizaliwa nchini Rwanda mwaka 1969.<ref name="africities" /> Baba yake ni Cyprien Rugamba. Cyprien Rugamba alikuwa mwandishi, mtunzi wa nyimbo na ngoma, na mtafiti. Yeye ndiye aliyemwingiza Dorcy katika sanaa.<ref name="automne" /> Dorcy alifunzwa ngoma ya jadi ya Rwanda iitwayo intore.<ref name="africities" /> Dorcy alisoma famasia katika Chuo Kikuu cha Kitaifa cha Rwanda na katika Chuo Kikuu Katoliki cha Louvain.<ref name="africities" /> Mwaka 1992, alianzisha kikundi cha ngoma na maigizo kiitwacho « Isango » huko [[Butare]].<ref name="africities" /> Tarehe 7 Aprili 1994, Dorcy na kaka yake Olivier hawakuwa nyumbani Kigali. Walikuwa Butare kwa shangazi yao.<ref name="kt" /> Siku hiyo, wanajeshi waliwaua wazazi wake na ndugu zake sita.<ref name="kt" /><ref name="abc" /> Kaka yake Cirdare ndiye pekee aliyenusurika nyumbani.<ref name="kt" /> Dorcy alisomea maigizo katika Conservatoire royal de [[Liège]], nchini [[Ubelgiji]]. Alipata tuzo ya kwanza ya sanaa ya maigizo.<ref name="africities" /><ref name="automne" /> === Kazi === Dorcy Rugamba ni mmoja wa waandishi sita wa tamthilia ''Rwanda 94''. Kikundi cha maigizo Groupov kiliionyesha katika tamasha la [[Avignon]], Ufaransa, mwaka 1999. Tamthilia hiyo ilipata tuzo kadhaa nchini Ubelgiji na Ufaransa. Mwaka 2004, ilionyeshwa nchini Rwanda: huko Butare, [[Kigali]] na Bisesero.<ref name="africities" /> Mwaka 2001, alianzisha « Ateliers Urwintore » mjini Kigali. Ni mahali pa mafunzo, ubunifu na utafiti wa sanaa za maonyesho.<ref name="africities" /> Mwaka 2005, aliongoza tamthilia ''L'Instruction'' ya Peter Weiss. Tamthilia hiyo inahusu kesi ya wahalifu wa Auschwitz. Ilionyeshwa Rwanda, Ufaransa, Ubelgiji, Uingereza, Japani na Marekani.<ref name="africities" /> Kati ya 2004 na 2008, aliigiza chini ya uongozi wa Peter Brook, Rosa Gasquet na Milo Rau.<ref name="africities" /> Dorcy aliandika tamthilia ''Bloody Niggers!''.<ref name="automne" /> Mwezi Aprili 2011, tamthilia yake ''Gamblers, or the Last War of the Soldier Hungry'' ilionyeshwa kwa mara ya kwanza huko Antwerp, Ubelgiji.<ref name="africities" /> Mwaka 2012, alianzisha Rwanda Arts Initiative mjini Kigali. Ni shirika linalokuza sanaa.<ref name="ispa" /><ref name="tnwb" /> Shirika hilo liliandaa miradi yake kama ''Planet Kigali'' na ''Umurinzi''.<ref name="ispa" /> ''Umurinzi'' iliundwa mwaka 2019, kwa ajili ya kumbukumbu ya 25 ya mauaji ya kimbari dhidi ya Watutsi.<ref name="automne" /><ref name="newtimes" /> Mwezi Machi 2020, aliunda ''Les restes suprêmes''. Kazi hii inahusu urithi wa Afrika ulio katika makumbusho ya Ulaya. Ilionyeshwa katika Biennale ya [[Dakar]] mwaka 2022.<ref name="automne" /> Mwezi Oktoba 2020, alianza kufanya kazi na [[Abderrahmane Sissako]] kwenye opera ''Le vol du Boli'', mjini [[Paris]]. Muziki wake ulitungwa na Damon Albarn.<ref name="automne" /> Mwezi Februari 2024, alikuwa mkurugenzi wa kisanii wa Kigali Triennial ya kwanza.<ref name="automne" /><ref name="ispa" /> Pia aliigiza katika filamu ''Neptune Frost'' ya Saul Williams na [[Anisia Uzeyman]].<ref name="paste" /> Dorcy anaishi kati ya [[Brussels]] na Kigali.<ref name="automne" /> === Vitabu === Mwezi Machi 2024, alichapisha kitabu ''Hewa Rwanda, une lettre aux absents'' kwa Éditions JC Lattès.<ref name="automne" /> Katika kitabu hiki, anawaandikia wazazi wake na watu wengine waliofariki. Anasimulia utoto na ujana wake mjini Kigali.<ref name="tnwb" /> Kitabu hiki kiliteuliwa katika orodha ya kwanza ya tuzo ya Renaudot, katika kundi la insha.<ref name="brittle" /> Kitabu hiki kiligeuzwa kuwa onyesho lenye muziki. Dorcy analiigiza pamoja na mwanamuziki wa Senegal aitwaye Majnun.<ref name="tnwb" /> Onyesho hilo lilifanyika Brussels mwezi Oktoba 2024.<ref name="tnwb" /> Mwezi Machi 2025, lilionyeshwa katika tamasha la [[Adelaide]], Australia.<ref name="abc" /> Mwaka 2026, lilikuwa katika programu ya Biennale Teatro ya [[Venezia]].<ref name="biennale" /> Mwezi Agosti 2026, alichapisha riwaya ''Les enfants gâtés de Butare'' kwa JC Lattès. Riwaya hii inahusu mji wa Butare kabla ya mauaji ya kimbari.<ref name="actualitte" /> == Marejeo == {{Reflist|refs= <ref name="kt">{{Rejea tovuti |url=https://www.kigalitoday.com/inkuru-zicukumbuye/article/wari-uzi-ko-rugamba-sipiriyani-atigeze-aririmba-mu-ndirimbo-ze |title=Wari uzi ko Rugamba Sipiriyani atigeze aririmba mu ndirimbo ze? |author=Nsengumukiza Prudence |website=Kigali Today |date=2017-09-30 |language=rw |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="africities">{{Rejea tovuti |url=https://www.africities.org/speakers/dorcy-rugamba/ |title=Dorcy Rugamba |website=Africities |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="automne">{{Rejea tovuti |url=https://www.festival-automne.com/en/artists/dorcy-rugamba |title=Dorcy Rugamba |website=Festival d'Automne |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="abc">{{Rejea tovuti |url=https://www.abc.net.au/news/2025-02-25/hewa-rwanda-letter-to-the-absent-adelaide-festival-dorcy-rugamba/104966770 |title=Dorcy Rugamba shares a story both devastating and hopeful in Hewa Rwanda: Letter to the Absent |author=Anna Kelsey-Sugg, Rosa Ellen |website=ABC News |date=2025-02-25 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="ispa">{{Rejea tovuti |url=https://www.ispa.org/page/congress_ny25_speaker_dorcy |title=ISPA 2025 New York Congress – Dorcy Rugamba |website=ISPA |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="tnwb">{{Rejea tovuti |url=https://www.theatrenational.be/en/activities/3823-hewa-rwanda-lettre-aux-absents-o |title=Hewa Rwanda Lettre aux absents • Dorcy Rugamba, Majnun |website=Théâtre National Wallonie-Bruxelles |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="newtimes">{{Rejea tovuti |url=https://www.newtimes.co.rw/article/165738/Lifestyle/rugamba-on-creating-memories-among-genocide-survivors-through-performing-arts |title=Rugamba on creating memories among Genocide survivors through performing arts |author=Eddie Nsabimana |website=The New Times |date=2019-04-13 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="paste">{{Rejea tovuti |url=https://www.pastemagazine.com/movies/saul-williams/neptune-frost-review |title=Neptune Frost Seeks Liberation through Afrofuturist Anticolonialism |author=Kevin Fox Jr. |website=Paste |date=2022-06-01 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="brittle">{{Rejea tovuti |url=https://brittlepaper.com/2024/09/these-are-the-african-books-longlisted-on-prestigious-french-prizes-prix-goncourt-and-prix-renaudot/ |title=These are the African Books Longlisted on Prestigious French Prizes Prix Goncourt and Prix Renaudot |author=Blue Noeske |website=Brittle Paper |date=2024-09-16 |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="biennale">{{Rejea tovuti |url=https://www.labiennale.org/en/theatre/2026/theatre-performances/dorcy-rugamba-hewa-rwanda-letter-absent |title=Dorcy Rugamba – Hewa Rwanda, Letter to the absent |website=La Biennale di Venezia |language=en |access-date=2026-10-24}}</ref> <ref name="actualitte">{{Rejea tovuti |url=https://actualitte.com/article/133353/avant-critiques/butare-la-ville-avant-la-nuit |title=Butare, la ville avant la nuit |author=Nicolas Gary |website=ActuaLitté |date=2026-08-18 |language=fr |access-date=2026-10-24}}</ref> }} {{BD|1969||Rugamba, Dorcy}} [[Jamii:Waandishi wa Rwanda]] [[Jamii:Wasanii wa Rwanda]] [[Jamii:Wanaume]] bwbacthj7rjhf33qyvkohik4mqzguj2 0 254249 1610571 1607172 2026-10-24T11:28:02Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610571 wikitext text/x-wiki '''Anna Marie Ngonde Shikusho''' (alizaliwa tarehe 5 Aprili 1995) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Ongos FC, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Namibia, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.<ref>[https://nfa.org.na/2019/07/30/gladiators-set-to-make-amends-at-cosafa-champs/ "Gladiators set to make amends at Cosafa Champs".] {{Wayback|url=https://nfa.org.na/2019/07/30/gladiators-set-to-make-amends-at-cosafa-champs/ |date=20210507173702 }} Namibia Football Association.</ref> == Kazi ya kimataifa == Shikusho aliichezea timu ya taifa ya [[wanawake]] ya Namibia katika ngazi ya wakubwa wakati wa [[mechi]] za kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake la mwaka 2018.<ref>[http://admin.cafonline.com/en-us/competitions/11theditionwomenafcon-ghana2018/MatchDetails?MatchId=wp6f%2bjnqZEvUI%2bGbQQYXqRszFExYc5poa0IP%2bhsEq%2fGNqgPCVpF6IkYSX%2f576RN%2f "Competitions - 11th Edition Women AFCON- GHANA 2018 - Match Details".] CAF.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1995]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]] h8cplvjhm7iir0qu6x45vj8atxszzy7 0 254665 1610343 1608495 2026-10-24T01:01:54Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610343 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vanny Bishweka | tarehe ya kuzaliwa = {{circa|1965}}<br />Birere, [[Goma]], [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]] | utaifa = Mkongo | kazi yake = Mfanyabiashara, mmiliki wa hoteli | anajulikana kwa ajili ya = Hoteli ya Ihusi, Hoteli ya Serena ya Goma | tuzo = Shahada ya heshima (''honoris causa''), Chuo Kikuu Huru cha Nchi za Maziwa Makuu (2023) }} '''Vanny Bishweka''' (alizaliwa takriban mwaka [[1965]]) ni mfanyabiashara wa [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] anayeishi [[Goma]], katika [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]. Anamiliki Hoteli ya Ihusi na kampuni ya boti za [[Ziwa Kivu]] yenye jina hilohilo, na ameelezwa kuwa mfanyabiashara mwenye ushawishi mkubwa zaidi mjini Goma. == Wasifu == === Utoto na mwanzo === Alizaliwa katika familia maskini huko Birere, eneo la biashara la Goma. Alianza na biashara ndogo na usafirishaji, akimiliki pikipiki mbili kati ya sita zilizokuwepo mjini wakati huo, kabla ya kupanua biashara yake na miji jirani pamoja na [[Rwanda]].<ref name="Berger2016" /> === Kazi === Mwaka 1992 alianza kujenga Hoteli ya Ihusi kando ya Ziwa Kivu, iliyopewa jina la kijiji cha baba yake katika [[Mkoa wa Kivu Kusini|Kivu Kusini]]. Ujenzi ulisimama mwaka 1994 kutokana na machafuko mjini Goma; hoteli ilikamilika mwaka 2001<ref name="Berger2016" /> na kufunguliwa mwaka 2002.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Inahudumia hasa mashirika ya misaada na wasafiri wa kibiashara. Mwaka 2016 alikuwa akijenga hoteli ya pili ya Ihusi mjini Goma.<ref name="Berger2016" /> Uwekezaji wake uliwezesha ujenzi wa [[Hoteli za Serena|Hoteli ya Serena]] ya Goma, hoteli ya kwanza ya nyota tano mjini humo, iliyofunguliwa mwaka 2020 baada ya miaka kumi ya ujenzi.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Boti zake za Ihusi zinaunganisha Goma na [[Bukavu]] kwa takriban saa tatu, kupitia kisiwa cha Idjwi.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="LePoint2024" /> Ni mshirika wa kampuni ya Tunisia EPPM inayochimba gesi ya [[methani]] ya ziwa hilo, na anamiliki asilimia 20 ya Socodee, kampuni inayosambaza umeme unaozalishwa na Virunga Energie, kampuni tanzu ya mwendeshaji wa [[Hifadhi ya Virunga]].<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Pia amegharimia ujenzi wa majengo, vituo vya mafuta, barabara na mizunguko ya barabarani mjini Goma.<ref name="Berger2016" /><ref name="Mashariki2023" /> Mwaka 2023 Chuo Kikuu Huru cha Nchi za Maziwa Makuu (ULPGL) kilimtunukia shahada ya heshima (''honoris causa'').<ref name="Mashariki2023" /><ref name="Katava2023" /> == Marejeo == {{Reflist|refs= <ref name="Berger2016">{{Rejea tovuti |last=Berger |first=Miriam |title=The Goma Paradox |url=https://roadsandkingdoms.com/2016/the-goma-paradox/ |website=Roads & Kingdoms |date=2016-08-30 |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Bitanga2020">{{Rejea habari |last=Bitanga |first=Paolo |title=DR Congo hoteliers bet on luxury in troubled east |url=https://www.rappler.com/business/dr-congo-hoteliers-bet-on-luxury-troubled-east/ |work=Rappler |date=2020-11-22 |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Wezele2025">{{Rejea tovuti |last=Wezele |first=Rebecca |title=Un bâtisseur au service de Goma : Vanny Bishweka |url=https://empreinterdcmag.com/2025/02/06/un-batisseur-au-service-de-goma-vinny-bishweka/ |website=Empreinte RDC Mag |date=2025-02-06 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="LePoint2024">{{Rejea tovuti |title=Vanny Bishweka : l'architecte de la transformation de Goma |url=https://lepoint.cd/vanny-bishweka-larchitecte-de-la-transformation-de-goma/ |website=LePoint.cd |date=2024-12-25 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Mashariki2023">{{Rejea tovuti |title=Nord-Kivu/Société : Vanny Bishweka décoré du diplôme de Docteur Honoris Causa par l'ULPGL pour ses innombrables oeuvres de développement |url=https://masharikirdc.net/nord-kivu-societe-vanny-bishweka-decore-professeur-honoris-causa-par-lulpgl-pour-ses-innombrables-oeuvres-de-developpement/ |website=Mashariki RDC |date=2023-04-22 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Katava2023">{{Rejea tovuti |last=Katava |first=Bienvenu |title=Nord-Kivu : pour ses multiples actions humanitaires, le philanthrope Vanny Bishweka reconnu pionnier du développement par l'ULPGL |url=https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |website=Kivu Actualités |date=2023-04-23 |language=fr |access-date=2026-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261015200705/https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |archivedate=2026-10-15 |url-status=dead}}</ref> }} {{Authority control}} {{Mbegu-mtu}} {{DEFAULTSORT:Bishweka, Vanny}} [[Jamii:Waliozaliwa 1965]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wafanyabiashara wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] rzeuq1sh87bk10f8l1fzwyw54gib8yt 0 255409 1610292 1610240 2026-10-23T13:46:48Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610292 wikitext text/x-wiki [[Faili:Plaque of a deity or a Ptolemaic queen (perhaps Cleopatra IV).jpg|thumb|Bamba lenye uwezekano wa kumwonyesha Kleopatra IV.]] '''Kleopatra IV''' alikuwa Malkia wa [[Misri]] kwa muda mfupi kuanzia mwaka [[116 KK|116]] hadi [[115 KK]], akiwa [[mke]] wa kwanza wa [[Ptolemayo IX]] Lathyros. Baadaye alikuwa malkia mwenza wa mfalme wa Kiseleuki wa [[Siria]] akiwa mke wa [[Antioko IX]] Cyzicenus.<ref name="CB"/><ref name="Dodson">Aidan Dodson, Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, 2004</ref><ref name="CB">[http://www.tyndalehouse.com/Egypt/ptolemies/cleopatra_iv_fr.htm Cleopatra IV] by Chris Bennett.</ref><ref>[[Justin (historian)|Justin]] [http://www.attalus.org/translate/justin6.html#39.3 39, 3, 2].</ref><ref>{{Rejea jarida |last=Sewell-Lasater |first=Tara |year=2020 |title=Becoming Kleopatra: Ptolemaic Royal Marriage, Incest, and the Path to Female Rule |url=https://www.academia.edu/43290689/Becoming_Kleopatra_Ptolemaic_Royal_Marriage_Incest_and_the_Path_to_Female_Rule |page=416 |journal=University of Houston }}</ref> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD||112 KK}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] lypp7ce924ta9zko6tzzvxt7jvhz3im 0 255432 1610254 1610066 2026-10-23T13:04:23Z Riccardo Riccioni 452 1610254 wikitext text/x-wiki '''Monument to Humanity''' (kwa Kituruki: İnsanlık Anıtı, kwa Kiarmenia: Մարդկության հուշարձան, unukuzi: Mardkut'yan hushardzan, maana yake halisi ni “Mnara wa Ubinadamu”) ulikuwa [[sanamu]] iliyokaribia kukamilika iliyokuwa katika mji wa [[Kars]], nchini [[Uturuki]]. Sanamu hiyo ilibuniwa na msanii wa Uturuki Mehmet Aksoy. [[Mnara]] huo wenye urefu wa mita 30 ulisimama juu ya kilima cha Kazıktepe, mkabala na Kasri la Kale la Kars. Sanamu hiyo ilionekana pia kutoka nchi jirani ya Armenia na ilionyesha sehemu mbili za [[mwili]] wa [[Binadamu|mwanadamu]], kila moja ikiwa imenyoosha mkono kuelekea nyingine kana kwamba zinakaribiana kushikana mikono. Mnara huo ulibomolewa Aprili 2011, miezi michache tu baada ya kukosolewa na waziri mkuu wa wakati huo, Recep Tayyip Erdoğan, aliyeuita “kitu cha ajabu” au “kitu kibaya kupita kiasi”<ref>https://www.al-monitor.com/originals/2015/03/turkey-monument-erdogan-fined-for-disparaging.html</ref>. == Historia ya awali == Sanamu hiyo iliagizwa na halmashauri ya manispaa ya Kars kama ishara ya maridhiano katika mahusiano kati ya Armenia na Uturuki, kufuatia Itifaki za Zürich za mwaka [[2009]], ambazo zililenga kuanzisha utambuzi rasmi wa kidiplomasia kati ya nchi hizo mbili. Meya wa wakati huo wa Kars, Naif Alibeyoğlu, aliitaja sanamu hiyo kuwa “ndoto yake”, akiamini kwamba ingesaidia kuwaleta pamoja “ndugu na dada” wa mataifa hayo mawili. Hata hivyo, sanamu hiyo pia ilikosolewa kwa sababu ilijengwa bila mashauriano yoyote na jamii ya Waarmenia. Baadhi ya wakosoaji waliona kwamba ilikuwa ni jaribio la kulazimisha mtazamo wa upande mmoja badala ya kuleta maridhiano. Egemen Özbek aliandika:<blockquote>Matumizi ya dhana pana ya “ubinadamu” yanaficha tofauti muhimu za kitamaduni na kisiasa kati ya makundi ya kikabila na kidini, pamoja na tofauti katika wajibu na manufaa yanayohusiana na mauaji ya kimbari ya Waarmenia. Mradi wa kumbukumbu ambao haujishughulishi na masuala ya uwajibikaji wa kihistoria, utambuzi na haki unaweza kuhatarisha kuendeleza kwa muda usio na kikomo hali iliyokuwepo baada ya mauaji hayo ya kimbari, hali inayopendelea msimamo wa Uturuki na kuendeleza ukosefu wa usawa wa mamlaka bila kutambua makosa ya kihistoria yaliyofanywa dhidi ya Waarmenia.</blockquote> == Ubomoaji == [[Waziri Mkuu]] wa Uturuki, Recep Tayyip Erdoğan, aliuelezea mnara huo kama “kitu cha ajabu” au “kitu kibaya kupita kiasi” (kwa Kituruki: ucube) alipofanya ziara katika mji wa Kars tarehe 8 Januari 2011. Licha ya maandamano ya kupinga hatua hiyo, mamlaka za jiji ziliamua kuuondoa mnara huo. Tarehe [[26 Aprili]] [[2011]], ubomoaji ulianza kwa kuondoa vichwa viwili vya sanamu hiyo. Vyanzo vya Kiarmenia vilichukulia hatua hiyo kuwa sawa na kukata vichwa vya sanamu hizo. Aksoy pia alisema: “Nilihisi kana kwamba watoto wangu walikuwa wanakatwa vichwa.” Taarifa rasmi iliyotolewa na kampuni iliyohusika na ubomoaji ilisema:<blockquote>Ili kuubomoa, kwanza kichwa kitakatwa na kushushwa kwa msaada wa kreni. Kisha, katika siku kumi zitakazofuata, sanamu hiyo itagawanywa katika vipande 20.</blockquote>Ubomoaji ulikamilika tarehe 14 Juni 2011. Ingawa Erdoğan alisisitiza kwamba suala hilo lilihusu tu urembo na mwonekano wa sanamu hiyo, waangalizi wa kimataifa waliamini kuwa ubomoaji huo ulilenga kuvutia uungwaji mkono wa wazalendo kabla ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2011. Mtazamo huo ulilingana na maoni ya Aksoy, aliyesema kwamba Erdoğan alikuwa “akifanya mikakati ya kuimarisha uungwaji mkono wa wafuasi wake wenye msimamo wa kihafidhina na wa kurejesha hali za zamani kabla ya uchaguzi”. Aksoy aliongeza kuwa Erdoğan alikuwa “amepata kura za Waazeri wa eneo hilo”, ambao walipinga hatua ya kuinyoshea Armenia mkono wa maridhiano. == Matukio yaliyofuata == Kufuatia matamshi ya Erdoğan, Aksoy alifungua kesi dhidi yake kwa kosa la kumtukana. Wakili wa Erdoğan alidai kwamba matamshi hayo yalikuwa ukosoaji badala ya tusi. Hata hivyo, tarehe 3 Machi 2015, mahakama moja mjini Istanbul ilimtoza Erdoğan faini ya lira 10,000 za Uturuki kwa kosa la kumtukana Aksoy. Mtoa maoni wa upinzani, Sibel Hürtaş, alielezea uamuzi huo kuwa hatua ya kutia moyo katika mfumo wa mahakama wa Uturuki. Hata hivyo, baadaye mahakama ya eneo hilo ilibatilisha uamuzi huo<ref>https://www.al-monitor.com/originals/2015/03/turkey-monument-erdogan-fined-for-disparaging.html</ref>. Aksoy alitangaza kwamba angeitumia fedha hiyo kuandaa sherehe ya Siku ya Nevruz pamoja na marafiki zake. Kwa kufanya hivyo, alikusudia kuelekeza fedha alizoziona kuwa haram (neno la Kiarabu linalomaanisha jambo lililokatazwa au lisiloruhusiwa kimaadili au kidini) katika matumizi aliyoyataja kwa mzaha kuwa yanafaa kwa fedha hizo. Mnamo Julai 2019, Mahakama ya Katiba ya Uturuki iliamua kwamba ubomoaji wa sanamu hiyo ulikiuka uhuru wa Aksoy wa kujieleza na kwamba alipaswa kulipwa fidia. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] tg8rkt8t4hcp8gpzt9e5oqvhx3kbcmi 0 255433 1610255 1610067 2026-10-23T13:05:42Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Kurgan stelae]] hadi [[Mawe ya Kurgan]]: jina la Kiswahili 1610067 wikitext text/x-wiki '''Kurgan stelae''' (wingi; umoja ni stele au stela), pia yanajulikana kama balbal (kwa lugha ya Kyrgyz: балбал, hutamkwa balbal; neno hili limetokana na lugha za [[Kituruki]] na linamaanisha “babu” au “mzee”), ni [[mawe]] yaliyochongwa kwa umbo la binadamu. Mawe hayo yaliwekwa juu, ndani au kuzunguka vilima vya maziko vinavyoitwa kurgan, katika makaburi ya aina hiyo, au katika mistari miwili inayotoka kwenye kilima cha maziko. Mawe hayo pia hufafanuliwa kama maobelisk au mawe makubwa yaliyosimamishwa na kuchongwa kwa umbo la sanamu za binadamu. Mawe hayo yalitumika kwa zaidi ya miaka elfu tatu na ni zao la tamaduni mbalimbali zilizokuwepo katika vipindi tofauti. Mawe ya zamani zaidi yanahusishwa na utamaduni wa makaburi ya mashimo (Pit Grave culture) katika nyika za eneo la Pontiki na Kaspi. Kwa mujibu wa nadharia kuu ya Kurgan, utamaduni huo unahusishwa pia na jamii za kale zilizozungumza lugha za Kihindi-Kiulaya (Proto-Indo-Europeans). Mawe yaliyochongwa katika kipindi cha Enzi ya Chuma yanahusishwa na Wasikithia, huku yale ya Zama za Kati yakihusishwa na jamii za Kituruki. Mawe hayo yanapatikana kwa wingi katika maeneo ya kusini mwa [[Urusi]], [[Ukraini|Ukrainia]], [[Prussia]], kusini mwa [[Siberia]], [[Asia]] ya Kati, Uturuki na [[Mongolia]]. == Madhumuni == Inaaminika kuwa mawe yaliyochongwa kwa umbo la binadamu yalitumika kama kumbukumbu za watu waliokufa waliokuwa wakiheshimiwa. Mawe hayo hupatikana katika maeneo ya maziko na sehemu za kufanyia ibada za mazishi, kuanzia Enzi ya Shaba ya Awali (Eneolithic) hadi Zama za Kati. Ivanovovsky aliripoti kwamba Watorgout wa Tarbagatai, ambao ni sehemu ya jamii ya Wakalmyk, waliziheshimu obeliski zilizokuwa juu ya vilima vya maziko katika eneo lao kama picha za mababu zao. Alieleza pia kwamba sanamu ilipokuwa imeshika bakuli, bakuli hilo lilitumika kuweka sehemu ya majivu ya marehemu baada ya kuchomwa kwa mwili wake. Sehemu nyingine ya majivu iliwekwa chini ya msingi wa sanamu hiyo. Hata hivyo, taarifa hii inahitaji rejeo kamili la chanzo chake. Katika matumizi ya usanifu, mawe hayo yangeweza kutumika kama mfumo wa uzio wa mawe, mara nyingi yakiwa yamezungukwa na handaki. Maeneo hayo wakati mwingine yalikuwa na sehemu za kuwashia moto kwa ajili ya matambiko ya dhabihu, ambazo katika baadhi ya hali zilifunikwa kwa vigae upande wa ndani. == Marejeo == {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] [[Jamii:Sanaa]] [[Jamii:Utamaduni]] [[Jamii:Akiolojia]] s8dsnw7an8ygkiocqmswh77m7czbxk2 1610258 1610255 2026-10-23T13:08:48Z Riccardo Riccioni 452 1610258 wikitext text/x-wiki '''Mawe ya Kurgan''' (stelae kwa Kilatini au балбал, balbal, kwa Kikirigizi: neno hili limetokana na [[lugha za Kituruki]] na linamaanisha “babu” au “mzee”) ni [[mawe]] yaliyochongwa kwa umbo la binadamu. Mawe hayo yaliwekwa juu, ndani au kuzunguka vilima vya maziko vinavyoitwa kurgan, katika makaburi ya aina hiyo, au katika mistari miwili inayotoka kwenye kilima cha maziko. Mawe hayo pia hufafanuliwa kama maobelisk au mawe makubwa yaliyosimamishwa na kuchongwa kwa umbo la sanamu za binadamu. Mawe hayo yalitumika kwa zaidi ya miaka elfu tatu na ni zao la tamaduni mbalimbali zilizokuwepo katika vipindi tofauti. Mawe ya zamani zaidi yanahusishwa na utamaduni wa makaburi ya mashimo (Pit Grave culture) katika nyika za eneo la Pontiki na Kaspi. Kwa mujibu wa nadharia kuu ya Kurgan, utamaduni huo unahusishwa pia na jamii za kale zilizozungumza lugha za Kihindi-Kiulaya (Proto-Indo-Europeans). Mawe yaliyochongwa katika kipindi cha Enzi ya Chuma yanahusishwa na Wasikithia, huku yale ya Zama za Kati yakihusishwa na jamii za Kituruki. Mawe hayo yanapatikana kwa wingi katika maeneo ya kusini mwa [[Urusi]], [[Ukraini|Ukrainia]], [[Prussia]], kusini mwa [[Siberia]], [[Asia]] ya Kati, Uturuki na [[Mongolia]]. == Madhumuni == Inaaminika kuwa mawe yaliyochongwa kwa umbo la binadamu yalitumika kama kumbukumbu za watu waliokufa waliokuwa wakiheshimiwa. Mawe hayo hupatikana katika maeneo ya maziko na sehemu za kufanyia ibada za mazishi, kuanzia Enzi ya Shaba ya Awali (Eneolithic) hadi Zama za Kati. Ivanovovsky aliripoti kwamba Watorgout wa Tarbagatai, ambao ni sehemu ya jamii ya Wakalmyk, waliziheshimu obeliski zilizokuwa juu ya vilima vya maziko katika eneo lao kama picha za mababu zao. Alieleza pia kwamba sanamu ilipokuwa imeshika bakuli, bakuli hilo lilitumika kuweka sehemu ya majivu ya marehemu baada ya kuchomwa kwa mwili wake. Sehemu nyingine ya majivu iliwekwa chini ya msingi wa sanamu hiyo. Hata hivyo, taarifa hii inahitaji rejeo kamili la chanzo chake. Katika matumizi ya usanifu, mawe hayo yangeweza kutumika kama mfumo wa uzio wa mawe, mara nyingi yakiwa yamezungukwa na handaki. Maeneo hayo wakati mwingine yalikuwa na sehemu za kuwashia moto kwa ajili ya matambiko ya dhabihu, ambazo katika baadhi ya hali zilifunikwa kwa vigae upande wa ndani. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] [[Jamii:Akiolojia]] o5i12qwi1tn5e1jfhf93jucq84zqc8f 0 255435 1610259 1610069 2026-10-23T13:09:30Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1610259 wikitext text/x-wiki [[Faili:Akdenizheykeli 2.jpg|thumb|''Akdeniz'' by İlhan Koman]] '''Akdeniz''' ni [[sanamu]] kubwa iliyobuniwa na [[mchongaji]] wa [[Uturuki]], İlhan Koman, mwaka [[1980]]. Hapo awali, sanamu hiyo iliwekwa katika Barabara ya Büyükdere, eneo la Levent, mjini [[Istanbul]], Uturuki, mwaka huohuo. Kwa sasa, ipo katika Kituo cha Utamaduni cha Yapı Kredi, kilichopo kwenye Barabara ya İstiklal. == Maelezo na historia == Sanamu hiyo ni mojawapo ya sanamu zinazojulikana zaidi mjini Istanbul. Ina umbo la mwanamke aliyenyoosha mikono yake pande zote mbili. Umbo hilo limetengenezwa kwa vipande 112 vya mabati vyenye unene wa milimita 12, vilivyopangwa kwa nafasi zilizo sawa. Wakati mchongaji huyo alipojaribu kueleza hisia za mwanadamu anapomkumbatia mwingine, alifikiria Bahari ya Mediterania. Alisema kuwa wazo hilo ndilo lililomfanya kuipa sanamu hiyo jina la Akdeniz, ambalo ni jina la Bahari ya Mediterania kwa lugha ya Kituruki. Muundo wa sanamu hiyo ulitokana na mbinu ya kukata na kukunja karatasi. Sanamu hiyo ina uzito wa tani 4.5. Mwaka 1981, İlhan Koman alipata Tuzo ya Sanaa za Maumbo ya [[Taasisi]] ya Sedat Simavi kutokana na sanamu hiyo. Sanamu hiyo iliagizwa na kampuni ya bima ya Halk Sigorta, ambayo baadaye ilibadilishwa jina na kuitwa Yapı Kredi Sigorta. Mwanzoni, iliwekwa mbele ya makao makuu ya kampuni hiyo katika Barabara ya Büyükdere, eneo la Levent. Mwaka 2005, sanamu hiyo ilihamishiwa kwa muda katika Uwanja wa Galatasaray kwa ajili ya maonyesho ya kazi za İlhan Koman. Baadaye, baada ya Halk Sigorta kuhamishiwa chini ya Yapı Kredi Sigorta, sanamu hiyo iliwekwa mbele ya makao makuu ya Benki ya Yapı Kredi katika eneo la Levent. Mwaka 2014, wakati wa mzozo kati ya Israel na Gaza, waandamanaji waliopinga uvamizi wa Israel katika Ukanda wa Gaza waliharibu sanamu hiyo. Sanamu hiyo ilikuwa karibu na Ubalozi Mdogo wa Israel katika eneo la Levent, mjini Istanbul. Baada ya tukio hilo, wakazi wa mji wa Edirne walianzisha ombi la kutaka sanamu hiyo ihamishiwe katika mji wao. Vilevile, wilaya ya Muratpaşa katika mji wa Antalya ilionyesha nia ya kuihifadhi sanamu hiyo katika eneo lake. Sanamu hiyo ilirekebishwa na kuhamishiwa katika jengo la Kituo cha Utamaduni cha Yapı Kredi, kwenye Barabara ya İstiklal, mwaka 2017. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] [[Jamii:Uchongaji]] eskrds0fyv0swu2hys3rdmvvr67yd4d 0 255437 1610260 1610071 2026-10-23T13:10:01Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Bust of Atatürk]] hadi [[Sanamu ya Atatürk]]: jina la Kiswahili 1610071 wikitext text/x-wiki [[Faili:2021 09 18 Kadikoy Yogurtcu Parki Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|The bust in 2021]] '''Bust of Atatürk''' ni [[sanamu]] inayomwakilisha Mustafa Kemal Atatürk, iliyo katika [[Bustani]] ya Yoğurtçu, eneo la Kadıköy, mjini [[Istanbul]], [[Uturuki]]., Uturuki<ref>https://www.gazetekadikoy.com.tr/gundem/osmanagada-atatrk-anildi</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] [[Jamii:Sanaa]] t0f559vxgaxnovdq78wakm7fufl0bt0 1610262 1610260 2026-10-23T13:11:07Z Riccardo Riccioni 452 1610262 wikitext text/x-wiki [[Faili:2021 09 18 Kadikoy Yogurtcu Parki Mustafa Kemal Ataturk.jpg|thumb|The bust in 2021]] '''Sanamu ya Atatürk''' ni [[sanamu]] inayomwakilisha [[Kemal Atatürk|Mustafa Kemal Atatürk]], iliyo katika [[Bustani]] ya Yoğurtçu, eneo la [[Kadıköy]], jijini [[Istanbul]], [[Uturuki]].<ref>https://www.gazetekadikoy.com.tr/gundem/osmanagada-atatrk-anildi</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Istanbul]] mugr1eq6ucd9g24zppq45xyc3sq42pl 0 255440 1610263 1610074 2026-10-23T13:12:07Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Column of the Goths]] hadi [[Nguzo ya Wagothi]]: jina la Kiswahili 1610074 wikitext text/x-wiki [[Faili:GothsColumn2.JPG|thumb|Maandishi yaliyochongwa kwenye msingi wa nguzo hiyo kwa sasa karibu hayasomeki kabisa.]] '''Column of the Goths''' (kwa Kituruki: Gotlar Sütunu) ni [[nguzo]] ya ushindi ya [[Kirumi]] inayokadiriwa kuwa ya karne ya tatu au ya nne BK. Nguzo hiyo ipo katika eneo ambalo kwa sasa ni Bustani ya Gülhane, mjini [[Istanbul]], [[Uturuki]]. == Historia == Nguzo hiyo ya marumaru ya Prokonnesos ina urefu wa mita 18.5 na imesimama bila kutegemezwa na jengo jingine. Juu yake kuna sehemu ya mapambo ya usanifu wa mtindo wa Korintho, inayoitwa Corinthian capital. Jina la nguzo hiyo linatokana na maandishi ya Kilatini yaliyochongwa kwenye msingi wake. Maandishi hayo yanaadhimisha ushindi wa Warumi dhidi ya Wagothi waliovamia eneo hilo. Yanasomeka: FORTVNAE REDVCI OB DEVICTOS GOTHOS Maana yake ni: “Kwa Fortuna, anayerudi kutokana na ushindi dhidi ya Wagothi.” Fortuna alikuwa mungu wa kike wa Kirumi aliyehusishwa na bahati na majaliwa. Uchunguzi unaonyesha kuwa maandishi hayo yalichukua nafasi ya maandishi mengine ya awali ya Kilatini. Hata hivyo, tarehe kamili ya kujengwa kwa nguzo hiyo na madhumuni yake ya awali hayajulikani kwa uhakika. Inaaminika kuwa nguzo hiyo ilijengwa kuadhimisha ushindi wa mmoja kati ya watawala wawili wa Kirumi: Claudius II Gothicus, aliyetawala kuanzia mwaka 268 hadi 270 BK, au Konstantino Mkuu, aliyetawala kuanzia mwaka 306 hadi 337 BK. Watawala hao wote wanajulikana kwa kupata ushindi dhidi ya Wagothi. Kwa mujibu wa mwanahistoria wa Bizanti Nicephorus Gregoras (takribani mwaka 1295–1360), wakati mmoja nguzo hiyo ilikuwa na sanamu ya Byzas wa Megara juu yake. Byzas alikuwa mwanzilishi wa Bizanti, kwa mujibu wa mapokeo ya kale, ingawa simulizi zinazomhusu zina sehemu za kihistoria na za kimapokeo. Taarifa nyingine kuhusu eneo hilo inasema kwamba mwanahistoria wa karne ya sita, Ioannes wa Lidia, alitaja kuwa sehemu ya juu ya nguzo hiyo ilikuwa na sanamu ya Tyche, mungu wa kike wa Kigiriki aliyehusishwa na bahati na ustawi wa miji. Taarifa hiyo inapendekeza kwamba sanamu hiyo huenda iliondolewa baada ya Ukristo kukubaliwa kuwa dini rasmi ya Dola ya Kirumi. Hata hivyo, maelezo hayo hayathibitishi kwa uhakika ni sanamu gani iliyowekwa juu ya nguzo hiyo katika vipindi tofauti. Vyovyote vile, nguzo hiyo inachukuliwa kuwa mnara wa zamani zaidi wa kipindi cha Warumi ambao bado upo katika mji wa Istanbul. Inawezekana kwamba historia yake inaanzia wakati mji huo ulipojulikana kama Bizanti, kabla ya kuanzishwa upya na kuitwa Konstantinopoli<ref>https://english.istanbul.gov.tr/Default.aspx?pid=309</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Uturuki]] k9hzd9mhn61xsonq284wsn3lx6fup2v 1610265 1610263 2026-10-23T13:13:01Z Riccardo Riccioni 452 1610265 wikitext text/x-wiki [[Faili:GothsColumn2.JPG|thumb|Maandishi yaliyochongwa kwenye msingi wa nguzo hiyo kwa sasa karibu hayasomeki kabisa.]] '''Nguzo ya Wagothi''' (kwa Kituruki: Gotlar Sütunu) ni [[nguzo]] ya ushindi ya [[Kirumi]] inayokadiriwa kuwa ya karne ya 3 au ya 4 BK. Nguzo hiyo ipo katika eneo ambalo kwa sasa ni Bustani ya Gülhane, jijini [[Istanbul]], [[Uturuki]]. == Historia == Nguzo hiyo ya marumaru ya Prokonnesos ina urefu wa mita 18.5 na imesimama bila kutegemezwa na jengo jingine. Juu yake kuna sehemu ya mapambo ya usanifu wa mtindo wa Korintho, inayoitwa Corinthian capital. Jina la nguzo hiyo linatokana na maandishi ya Kilatini yaliyochongwa kwenye msingi wake. Maandishi hayo yanaadhimisha ushindi wa Warumi dhidi ya Wagothi waliovamia eneo hilo. Yanasomeka: FORTVNAE REDVCI OB DEVICTOS GOTHOS Maana yake ni: “Kwa Fortuna, anayerudi kutokana na ushindi dhidi ya Wagothi.” Fortuna alikuwa mungu wa kike wa Kirumi aliyehusishwa na bahati na majaliwa. Uchunguzi unaonyesha kuwa maandishi hayo yalichukua nafasi ya maandishi mengine ya awali ya Kilatini. Hata hivyo, tarehe kamili ya kujengwa kwa nguzo hiyo na madhumuni yake ya awali hayajulikani kwa uhakika. Inaaminika kuwa nguzo hiyo ilijengwa kuadhimisha ushindi wa mmoja kati ya watawala wawili wa Kirumi: Claudius II Gothicus, aliyetawala kuanzia mwaka 268 hadi 270 BK, au Konstantino Mkuu, aliyetawala kuanzia mwaka 306 hadi 337 BK. Watawala hao wote wanajulikana kwa kupata ushindi dhidi ya Wagothi. Kwa mujibu wa mwanahistoria wa Bizanti Nicephorus Gregoras (takribani mwaka 1295–1360), wakati mmoja nguzo hiyo ilikuwa na sanamu ya Byzas wa Megara juu yake. Byzas alikuwa mwanzilishi wa Bizanti, kwa mujibu wa mapokeo ya kale, ingawa simulizi zinazomhusu zina sehemu za kihistoria na za kimapokeo. Taarifa nyingine kuhusu eneo hilo inasema kwamba mwanahistoria wa karne ya sita, Ioannes wa Lidia, alitaja kuwa sehemu ya juu ya nguzo hiyo ilikuwa na sanamu ya Tyche, mungu wa kike wa Kigiriki aliyehusishwa na bahati na ustawi wa miji. Taarifa hiyo inapendekeza kwamba sanamu hiyo huenda iliondolewa baada ya Ukristo kukubaliwa kuwa dini rasmi ya Dola ya Kirumi. Hata hivyo, maelezo hayo hayathibitishi kwa uhakika ni sanamu gani iliyowekwa juu ya nguzo hiyo katika vipindi tofauti. Vyovyote vile, nguzo hiyo inachukuliwa kuwa mnara wa zamani zaidi wa kipindi cha Warumi ambao bado upo katika mji wa Istanbul. Inawezekana kwamba historia yake inaanzia wakati mji huo ulipojulikana kama Bizanti, kabla ya kuanzishwa upya na kuitwa Konstantinopoli<ref>https://english.istanbul.gov.tr/Default.aspx?pid=309</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Istanbul]] [[Jamii:Historia ya Uturuki]] kox919xebbf76y5iu7f71yjq4emn92d 0 255446 1610267 1610080 2026-10-23T13:13:58Z Riccardo Riccioni 452 1610267 wikitext text/x-wiki '''Şairler Sofası''' ni sanamu iliyoundwa mwaka [[1998]] na Gürdal Duyar, ambaye jina lake linahusishwa na bustani hiyo. Sehemu moja ya Bustani ya Vişnezade, iliyoko Beşiktaş, imepangwa na kutambuliwa kwa jina la Şairler Sofası (ukumbi wa washairi). Wahusika wanaoonyeshwa katika sanamu hiyo, pamoja na wale walioonyeshwa katika sanamu nyingine zilizopo katika eneo pana la bustani, ni washairi wa karne ya 19 na ya 20 ambao wengi wao waliishi ndani ya Beşiktaş na maeneo yanayoizunguka<ref>https://books.google.co.tz/books?id=r000BwAAQBAJ&redir_esc=y</ref>. Katika sanamu ya Şairler Sofası, Duyar aliwapanga washairi hao wakiwa “wameshikana mikono” na “wamesimama bega kwa bega”. Sanamu hiyo inawaonyesha washairi Behçet Necatigil, Sabahattin Kudret Aksal, Cahit Sıtkı Tarancı, Oktay Rıfat, Orhan Veli, Neyzen Tevfik na Nigâr Hanım wakiwa pamoja katika utunzi mmoja wa kisanii<ref>https://core.ac.uk/download/pdf/38303085.pdf</ref>. Muundo wa usanifu wa bustani hiyo ulifanywa na Erhan İşözen. Bustani hiyo ilifunguliwa mwaka 1998, pamoja na sanamu zake za kwanza. Katika hafla ya uzinduzi, meya wa Beşiktaş, Ayfer Atay, alisema kuwa bustani hiyo ingekuwa mahali ambapo vitabu vingesainiwa na mashairi yangesomwa. Kwa miaka iliyofuata, bustani hiyo imekuwa mahali pa kuwaenzi washairi wengine na watu mbalimbali katika jamii ya Uturuki kwa kuweka makaburi ya ukumbusho na sanamu zinazowahusu. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Uchongaji]] fpq419seq5jmo71ck7129dnlcs8zusv 0 255448 1610268 1610082 2026-10-23T13:14:35Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Runner (Sanamu)]] hadi [[Mkimbiaji (sanamu)]]: jina la Kiswahili 1610082 wikitext text/x-wiki [[Faili:Istanbul, Turkey (November 2023) - 613.jpg|thumb|Sanamu iliyokuwa nje ya jumba la makumbusho la Istanbul Modern mwaka 2013.]] '''Runner''' ni [[sanamu]] iliyotengenezwa kwa nyuzinyuzi za kioo (fiberglass), iliyoundwa mwaka [[2017]] na [[msanii]] Tony Cragg, mwenye asili ya [[Uingereza]] na [[Ujerumani]]. Sanamu hiyo iliwekwa nje ya [[Jumba la Makumbusho|jumba la makumbusho]] la [[Istanbul]] Modern nchini [[Uturuki]]. Kazi hiyo ya sanaa ina urefu wa mita 6 na ina rangi nyeupe. Msanii aliikopesha makumbusho hiyo kwa matumizi ya muda mrefu. Katika kuunda Runner, msanii alilenga “kuonyesha uhai wa ndani ulio chini ya uso mgumu, ili kufanya nishati na mwendo huo uweze kutambuliwa.”<ref>https://www.istanbulmodern.org/en/press/press-releases/tony-craggs-runner-sculpture-takes-its-place-at-the-entrance-of-istanbul-moderns-new-museum-building_3191.html</ref> Oya Eczacıbaşı, mwenyekiti wa bodi ya makumbusho ya Istanbul Modern, alisema: “Tunajivunia kupokea sanamu hii kama mkopo wa muda mrefu kabla ya kufunguliwa kwa jengo jipya la makumbusho yetu. Ninaamini kuwa sanamu hii ya Cragg, ambaye kazi zake huvutia udadisi na shauku ya watu wa vizazi vyote, itakuwa mojawapo ya alama zinazotambulisha jengo jipya la Istanbul Modern.”<ref>https://www.dailysabah.com/arts/tony-craggs-boundless-sculpture-placed-in-front-of-istanbul-modern/news</ref> == Marejeo == {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Makumbusho]] [[Jamii:Sanaa]] eaguul7prqfq4wtgthb43kc52p5qfcu 1610270 1610268 2026-10-23T13:15:02Z Riccardo Riccioni 452 1610270 wikitext text/x-wiki [[Faili:Istanbul, Turkey (November 2023) - 613.jpg|thumb|Sanamu iliyokuwa nje ya jumba la makumbusho la Istanbul Modern mwaka 2013.]] '''Mkimbiaji''' ni [[sanamu]] iliyotengenezwa kwa nyuzinyuzi za kioo (fiberglass), iliyoundwa mwaka [[2017]] na [[msanii]] Tony Cragg, mwenye asili ya [[Uingereza]] na [[Ujerumani]]. Sanamu hiyo iliwekwa nje ya [[Jumba la Makumbusho|jumba la makumbusho]] la [[Istanbul]] Modern nchini [[Uturuki]]. Kazi hiyo ya sanaa ina urefu wa mita 6 na ina rangi nyeupe. Msanii aliikopesha makumbusho hiyo kwa matumizi ya muda mrefu. Katika kuunda Runner, msanii alilenga “kuonyesha uhai wa ndani ulio chini ya uso mgumu, ili kufanya nishati na mwendo huo uweze kutambuliwa.”<ref>https://www.istanbulmodern.org/en/press/press-releases/tony-craggs-runner-sculpture-takes-its-place-at-the-entrance-of-istanbul-moderns-new-museum-building_3191.html</ref> Oya Eczacıbaşı, mwenyekiti wa bodi ya makumbusho ya Istanbul Modern, alisema: “Tunajivunia kupokea sanamu hii kama mkopo wa muda mrefu kabla ya kufunguliwa kwa jengo jipya la makumbusho yetu. Ninaamini kuwa sanamu hii ya Cragg, ambaye kazi zake huvutia udadisi na shauku ya watu wa vizazi vyote, itakuwa mojawapo ya alama zinazotambulisha jengo jipya la Istanbul Modern.”<ref>https://www.dailysabah.com/arts/tony-craggs-boundless-sculpture-placed-in-front-of-istanbul-modern/news</ref> == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Istanbul]] qe35lx0vcqma5ndvfd9nn2yb66gl3ea 0 255450 1610271 1610084 2026-10-23T13:16:16Z Riccardo Riccioni 452 1610271 wikitext text/x-wiki [[Faili:The Feeler Statue Photo.jpg|thumb|Picha ya sanamu iliyoagizwa kutengenezwa mwaka 2011, mbele ya Kampasi Kuu ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, ikiwa na jina lake la awali]] '''The Feeler''' (kwa Kituruki: Hisseden İnsan, ambayo hapo awali iliitwa Hisseden Adam) ni [[sanamu]] ya nje iliyopo katika kampasi ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, katika eneo la Üsküdar, [[Istanbul]], [[Uturuki]]. Sanamu hiyo iliwekwa mbele ya Kampasi Kuu ya Altunizade na iliagizwa kutengenezwa mwaka 2011. Chuo kikuu hicho hutoa sanamu ndogo zinazofanana na hiyo kama tuzo. == Maana == The Feeler ni ishara inayowakilisha uelewa wa [[mwanadamu]]. Kwa sasa, inakubalika kuwa hisia kama hasira, chuki, uhasama na upendo zina uhusiano na michakato ya kibiokemia katika ubongo. Sanamu hii, ambayo ni ishara ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, inawakilisha umuhimu wa kuchochea hisia nzuri na kuzidumisha badala ya kukuza hisia mbaya. Watu wanaoweza kujitambua na kuelewa hisia zao ni wenye bahati, kwa sababu wanaweza kuhisi na kuthamini maisha kama inavyowakilishwa na The Feeler. Sanamu hii inawakilisha tunu za kibinadamu zinazokumbusha umuhimu wa kuwajali wengine, kuwasaidia, kupokea msaada kutoka kwa wengine na kushirikishana hisia ili kupata furaha. == Tuzo == Sanamu ndogo ya The Feeler iliyotolewa kwa Andy Mabbett kwa kutambua mchango wake kupitia mhadhara ulioadhimisha miaka sita tangu kuanzishwa kwa Wikidata, tarehe [[31 Oktoba]] [[2018]]. Chuo Kikuu cha Üsküdar huwatuza watu wanaotambuliwa kwa mafanikio na utaalamu wao katika nyanja mbalimbali kwa kuwapa sanamu ndogo za The Feeler<ref>https://www.nevzattarhan.com/uploads/hissedenadam-en.pdf</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Istanbul]] [[Jamii:Uchongaji]] qdixbeqet3yd50ojpulsy3cfkm2t72s 1610272 1610271 2026-10-23T13:16:49Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[The Feeler]] hadi [[Mwenye hisia (sanamu)]]: jina la Kiswahili 1610271 wikitext text/x-wiki [[Faili:The Feeler Statue Photo.jpg|thumb|Picha ya sanamu iliyoagizwa kutengenezwa mwaka 2011, mbele ya Kampasi Kuu ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, ikiwa na jina lake la awali]] '''The Feeler''' (kwa Kituruki: Hisseden İnsan, ambayo hapo awali iliitwa Hisseden Adam) ni [[sanamu]] ya nje iliyopo katika kampasi ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, katika eneo la Üsküdar, [[Istanbul]], [[Uturuki]]. Sanamu hiyo iliwekwa mbele ya Kampasi Kuu ya Altunizade na iliagizwa kutengenezwa mwaka 2011. Chuo kikuu hicho hutoa sanamu ndogo zinazofanana na hiyo kama tuzo. == Maana == The Feeler ni ishara inayowakilisha uelewa wa [[mwanadamu]]. Kwa sasa, inakubalika kuwa hisia kama hasira, chuki, uhasama na upendo zina uhusiano na michakato ya kibiokemia katika ubongo. Sanamu hii, ambayo ni ishara ya Chuo Kikuu cha Üsküdar, inawakilisha umuhimu wa kuchochea hisia nzuri na kuzidumisha badala ya kukuza hisia mbaya. Watu wanaoweza kujitambua na kuelewa hisia zao ni wenye bahati, kwa sababu wanaweza kuhisi na kuthamini maisha kama inavyowakilishwa na The Feeler. Sanamu hii inawakilisha tunu za kibinadamu zinazokumbusha umuhimu wa kuwajali wengine, kuwasaidia, kupokea msaada kutoka kwa wengine na kushirikishana hisia ili kupata furaha. == Tuzo == Sanamu ndogo ya The Feeler iliyotolewa kwa Andy Mabbett kwa kutambua mchango wake kupitia mhadhara ulioadhimisha miaka sita tangu kuanzishwa kwa Wikidata, tarehe [[31 Oktoba]] [[2018]]. Chuo Kikuu cha Üsküdar huwatuza watu wanaotambuliwa kwa mafanikio na utaalamu wao katika nyanja mbalimbali kwa kuwapa sanamu ndogo za The Feeler<ref>https://www.nevzattarhan.com/uploads/hissedenadam-en.pdf</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Istanbul]] [[Jamii:Uchongaji]] qdixbeqet3yd50ojpulsy3cfkm2t72s 0 255452 1610274 1610086 2026-10-23T13:17:59Z Riccardo Riccioni 452 1610274 wikitext text/x-wiki [[Faili:Güzel İstanbul Heykeli (cropped).jpg|thumb|''Güzel İstanbul'' in the Yıldız Park (2020 hivi).]] '''Güzel İstanbul''' (Istanbul Nzuri), ni [[sanamu]] ya umma iliyotengenezwa kwa [[zege]], inayoonyesha umbo la [[mwanamke]] aliye uchi. Sanamu hiyo iliundwa na Gürdal Duyar na ipo katika Bustani ya Yıldız, jijini [[Istanbul]], [[Uturuki]]. Sanamu hiyo iliagizwa kutengenezwa mwaka [[1973]] ikiwa mojawapo ya sanamu 20 zilizowekwa katika maeneo mbalimbali ya Istanbul kupitia mpango wa Manispaa ya Istanbul wa kuadhimisha miaka 50 ya Jamhuri ya Uturuki. Güzel İstanbul inawakilisha jiji la Istanbul kupitia umbo la mwanamke aliye uchi. Msingi wa sanamu hiyo ulipambwa kwa michoro ya maumbo mbalimbali iliyorejelea historia ya Istanbul. Mwanzoni, sanamu hiyo iliwekwa katika Uwanja wa Karaköy. Vyombo kadhaa vya habari vya Uturuki na wanasiasa wahafidhina wa jadi waliiona sanamu hiyo kuwa chafu kimaadili na kutaka iondolewe haraka. Mnamo Machi 1974, mabishano kuhusu kuwekwa kwa sanamu hiyo yalisababisha mvutano wa muda katika muungano wa vyama vilivyokuwa vikiongoza Uturuki. Baada ya siku tisa za mijadala mikali ya umma, sanamu hiyo iliondolewa kwenye msingi wake na kuangushwa tarehe 18 Machi. Iliharibika kwa kiasi kikubwa na kuachwa katika Uwanja wa Karaköy kwa zaidi ya mwezi mmoja. Tarehe 2 Mei, sanamu hiyo ilihamishiwa katika Bustani ya Yıldız, ambako ilisimamishwa tena juu ya msingi wa muda. Kufikia mwaka 2023, sanamu hiyo ilikuwa bado katika bustani hiyo, bila kufanyiwa kazi za uhifadhi ili kuirejesha katika hali yake ya awali. Mahali ilipokuwa hapo awali: Ndani ya eneo la pembetatu linaloundwa na makutano ya Barabara ya Bankalar na Barabara ya Kemeraltı. == Kuagizwa kwa sanamu == Güzel İstanbul katika hali yake ya awali, mwaka 1974, katika Uwanja wa Karaköy. Mwaka 1972, ofisi ya Gavana wa Istanbul iliunda Bodi ya Maadhimisho ya Miaka 50 ya Jamhuri, ambayo maadhimisho yake yalipangwa kufanyika mwaka uliofuata. Ushirikiano kati ya Manispaa ya Jiji Kuu la Istanbul, Chuo cha Sanaa Nzuri cha Istanbul na Chuo cha Serikali cha Sanaa na Sanaa Zilizotumika uliunda Kamati ya Sanaa Nzuri ya bodi hiyo. Kamati hiyo ilijumuisha Şadi Çalık, Mustafa Aslıer na Hüseyin Gezer. Kamati iliagiza kutengenezwa kwa sanamu 50 kwa ajili ya maadhimisho hayo. Sanamu hizo zingechongwa na wasanii 50 na kuwekwa katika maeneo mbalimbali ya umma jijini Istanbul, yakiwemo bustani na viwanja. Kutokana na ukosefu wa fedha za kutosha, idadi ya sanamu ilipunguzwa kutoka 50 hadi 20. Bodi pia iliweka vigezo vikali zaidi vya uteuzi na kuwaondoa wasanii 30. Mchongaji alitakiwa kuwa anaishi Istanbul na awe amepokea tuzo ya serikali au awe amejijengea jina katika ulimwengu wa sanaa<ref>https://web.archive.org/web/20230307153204/https://dspace.trakya.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/trakya/7857/0185261.pdf</ref>. Mbali na Duyar, wasanii waliochaguliwa walijumuisha Kuzgun Acar, Tamer Başoğlu, Zerrin Bölükbaşı, Ali Teoman Germaner, Yavuz Görey, Zühtü Müritoğlu, Füsun Onur, Kamil Sonad, Nusret Suman na Seyhun Topuz. Kamati haikutoa maelekezo maalumu kuhusu mtindo au mada ya sanamu hizo. Badala yake, ilipendelea kazi mbalimbali na kupendekeza kila msanii awasilishe kazi inayotumia mtindo wake binafsi ili kuonyesha utofauti wa uchongaji wa kisasa wa Uturuki. Wasanii waliambiwa kuwa mahali pa kuwekwa kwa sanamu zao kusingeamuliwa mapema, bali sanamu zingewekwa katika bustani, viwanja au kando ya barabara. Michoro ya awali ya sanamu hizo ilitakiwa kuwasilishwa katika Jumba la Makumbusho la Sanaa na Sanamu la Serikali tarehe 20 Agosti 1973. Gürdal Duyar aliwasilisha michoro ya pendekezo lake la sanamu ya mwanamke aliye uchi, aliyoipa jina Güzel İstanbul, yaani “Istanbul Nzuri”. Pendekezo lake liliidhinishwa katika mkutano wa bodi uliohudhuriwa na wawakilishi wa mkoa na manispaa. Bodi ilichagua sanamu hiyo iwekwe katika Uwanja wa Karaköy. Muundo wake na uamuzi wa kuonyesha umbo la mwanamke aliye uchi havikuonekana kuwa tatizo katika hatua yoyote ya mchakato wa uteuzi. Sanamu hiyo pia imekuwa ikiitwa Ah Güzel İstanbul, yaani “Ee Istanbul Nzuri”. == Muundo == Duyar alikusudia kuwakilisha Istanbul kwa njia ya kisitiari kupitia umbo la mwanamke aliye uchi ambaye mikono yake imefungwa kwa mnyororo. Mnyororo huo uliwakilisha mnyororo wa ulinzi uliojengwa na Milki ya Byzantine ili kuzuia meli za Waosmani kuingia katika Pembe ya Dhahabu mwaka 1453. Taswira ya Duyar ya mwanamke aliyejaribu kuvunja minyororo hiyo ilikusudiwa kuwakilisha ushindi wa Waosmani dhidi ya Konstantinopoli, jiji ambalo baadaye lilipewa jina la Istanbul. Duyar alisema kuwa aliihusisha Istanbul, jiji aliloishi, na uzuri wa asili wa mwili wa mwanamke. Katika muundo wa mwisho wa sanamu hiyo, mwanamke anaegemea nyuma kidogo, mikono yake ikiwa imekunjwa nyuma ya mwili wake, huku kichwa chake kikiwa kimeinama kuelekea nyuma na macho yake yakitazama angani. Mikono yake imefungwa kwa minyororo ambayo haionekani mtu anapoitazama sanamu hiyo kutoka mbele. Sehemu ya juu ya sanamu hiyo imewekwa juu ya msingi uliopambwa kwa michoro iliyochorwa kwa namna ya kuinuka juu ya uso. Michoro hiyo inaonyesha makomamanga, tini, maua ya honeysuckle na nyuki. Kwa mujibu wa Duyar, makomamanga yaliwakilisha hekaya nyingi za Istanbul, tini ziliwakilisha uungu, maua ya honeysuckle yaliwakilisha hewa ya jiji, na nyuki waliwakilisha msongamano wa watu, uchangamfu na wingi wa shughuli za wakazi wake. Mbali na ishara zake za kihistoria na kisiasa, kazi ya Duyar pia imetafsiriwa kama uwakilishi wa jumla wa ukombozi wa wanawake. Sanamu hiyo ilipowekwa kwa mara ya kwanza ilikuwa na urefu wa mita 4.8 na ilitumia kilogramu 7,000 za zege lililomiminwa katika umbo lililokusudiwa. == Kusimamishwa na kuondolewa kwa sanamu == Tarehe 10 Machi 1974, Güzel İstanbul ilisimamishwa katika Uwanja wa Karaköy, eneo lenye watu wengi na lililo wazi karibu na mwisho wa kaskazini wa Daraja la Galata. Sanamu hiyo ilivutia watu wengi na kusababisha kampeni ya kuitaka iondolewe. Ahu Antmen alisema kuwa hali hiyo ilichangiwa na kuwekwa kwa sanamu hiyo katika eneo la wazi lenye msongamano wa watu. Kwa upande mwingine, Onat Kutlar alisema kuwa mabishano yalitokana na mvuto wa kimwili au uhalisia ulioonekana katika sanamu za Duyar, zikiwemo Güzel İstanbul. == Mzozo wa Güzel İstanbul == Sanamu nyingine za wanawake walio uchi zilikuwa zimewahi kuwekwa katika maeneo ya umma ya Istanbul. Wakati huohuo, sanamu nyingi za aina hiyo zilionyeshwa katika Jumba la Makumbusho la Sanaa na Sanamu la Serikali la Istanbul. Hakuna kati ya sanamu hizo zilizokuwa zimeonekana kuwa zisizofaa au zilizosababisha mabishano kama hayo. Imependekezwa kuwa maafisa waliohusika katika kuagiza sanamu ya Duyar hawakutarajia kuwa uchi wake ungewaletea watu mabishano. Sanamu hiyo ilipowekwa, ilikabiliwa mara moja na upinzani na wanasiasa waliotaka iondolewe kwa madai kuwa haikuwa na maadili. Upinzani huo uliongozwa hasa na baadhi ya wanachama wa Chama cha Wokovu wa Kitaifa (National Salvation Party), chama cha kihafidhina cha jadi kilichokuwa sehemu ya serikali ya muungano iliyokuwa imeundwa hivi karibuni. Mabishano na mijadala ya umma iliyofuata, ambayo ilichochewa na vyombo vikubwa vya habari na kuendelezwa na wanasiasa mashuhuri wa Uturuki, ilijulikana kama Mzozo wa Güzel İstanbul (Güzel İstanbul Olayı). Kampeni dhidi ya sanamu hiyo ilifanyika kupitia vyombo vya habari. Kwa siku kumi, magazeti yaliielezea sanamu hiyo kuwa isiyo na maadili na yenye kuchochea hisia za kingono. Tarehe 21 Machi 1974, gazeti la Sabah lilichapisha makala kwenye ukurasa wa mbele iliyodai kuwa sanamu hiyo ilikuwa ikiharibu maadili ya Waislamu wa Uturuki. Jambo hilo lilifanya sanamu hiyo kuwa sehemu ya ajenda ya serikali. Naibu Waziri Mkuu Necmettin Erbakan aliitaja sanamu hiyo kuwa isiyo na maadili na, tarehe 17 Machi, akapendekeza iondolewe. Waziri wa Mambo ya Ndani, Oğuzhan Asiltürk, alisema kuwa sanamu hiyo ilipaswa kuondolewa kwa sababu ilikuwa inawadhalilisha akina mama wa Uturuki. Meya wa Istanbul, Ahmet İsvan, alisema kuwa hakupendezwa na sanamu hiyo kwa sababu aliiona haina ladha nzuri ya kisanii, si kwa sababu tu ilionyesha mwanamke aliye uchi. Gavana wa Istanbul, Namık Kemal Şentürk, alisema kuwa hakuwa na uwezo wa kuitathmini sanamu hiyo kwa misingi ya kisanii, lakini aliamini kuwa eneo lililochaguliwa halikufaa. Kwa sababu hiyo, aliamuru sanamu hiyo iondolewe. Wasomi wenye msimamo wa jamhuri na watu wengine waliitetea sanamu hiyo na haki yake ya kubaki mahali ilipowekwa, jambo lililosababisha mjadala mkali. Seyhun Topuz, mchongaji aliyeshiriki pia katika mradi wa sanamu za maadhimisho ya miaka 50, alisema kuwa Güzel İstanbul ilikaribia kusababisha kuvunjika kwa serikali ya muungano ambayo ilikuwa imetawala kwa kipindi kisichozidi miezi miwili. Chama cha Republican People's Party (CHP), chama kingine katika serikali ya muungano, kiliunga mkono msimamo wa Chama cha Wokovu wa Kitaifa (MSP) kwamba sanamu hiyo haikuwa na maadili, ili kuepuka migogoro ya kisiasa. Kwa kufanya hivyo, CHP ilichukua msimamo uliopingana na mitazamo na misingi yake ya kimaadili. Msomi Hüseyin Gezer aliitetea haki ya sanamu hiyo kubaki na akasisitiza kuwa kuna “tofauti kati ya mwanamke aliye uchi na sanamu ya kisanii inayoonyesha mwanamke aliye uchi.” == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Istanbul]] [[Jamii:Uchongaji]] s7qhi0iba1n9nkwlv04su7moinnnb6o 0 255465 1610275 1610149 2026-10-23T13:27:34Z Riccardo Riccioni 452 1610275 wikitext text/x-wiki '''Abed Achour''' (jina kamili: Jack Abed Achour; alizaliwa [[Kinshasa]], Februari 6, 1992) ni mfanyabiashara na mjasiriamali mwenye asili ya Lebanoni mwenye makao yake makuu katika [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Yeye ni mwanachama wa kizazi cha tatu wa familia ya Achour, ambayo imekuwapo nchini tangu miaka ya 1970. Anajulikana sana kwa shughuli zake katika sekta binafsi, ushiriki wake katika Kundi la Achour, na uungaji mkono wake kwa mipango mbalimbali ya kijamii na kitamaduni. == Wasifu == === Utoto na Familia === Abed Achour alizaliwa katika familia yenye asili ya Lebanoni iliyoanzishwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye ni mwana wa Sattar Achour, mfanyabiashara anayehusika katika maendeleo ya biashara za familia, na mjukuu wa Mahmoud Achour, mwanzilishi wa kizazi cha kwanza cha biashara za familia ya Achour nchini Kongo. Historia ya ujasiriamali ya familia hiyo inaanzia miaka ya 1960, wakati Mahmoud Achour alipoanzisha biashara ya utengenezaji wa nguo nchini Lebanon. Sehemu ya uzalishaji wake ilisafirishwa kwenda Afrika. Kufuatia Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Lebanon, yeye na familia yake waliishi Zaire, ambapo alianzisha kampuni ya SOKIN mnamo 1976. Familia hiyo baadaye ilipanuka katika sekta kadhaa, ikiwa ni pamoja na usafiri, usindikaji wa chakula, mali isiyohamishika, ujenzi, na usambazaji. === Elimu === Abed Achour alikamilisha sehemu ya shule yake na elimu ya juu katika Chuo Kikuu cha Oxford huko London, Uingereza. === Njia ya Kazi === Baada ya masomo yake, Abed Achour alirudi Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kuanza kazi yake ya kitaaluma nje ya biashara ya familia. Mwaka wa 2014, alijiunga na Société Commerciale des Transports et des Ports (SCTP), ambayo hapo awali ilikuwa ONATRA, huko Matadi, mkoa wa Kongo-Kati. Alifanya kazi huko, haswa kusimamia makontena na misafara ya malori kati ya Matadi na Kinshasa. Alishikilia wadhifa huu kwa takriban miaka miwili. Sambamba na hilo, alipata uzoefu wa kitaaluma ndani ya baadhi ya biashara za familia yake, haswa katika sekta ya mikate. Kipindi hiki kilitoa mafunzo ya vitendo katika kusimamia shughuli za kibiashara na viwanda za familia. == Ujasiriamali na Ukarimu == Kisha Abed Achour akageukia ujasiriamali binafsi na kuanzisha mradi katika sekta ya hoteli, ambao wakati huo ulikuwa wa kawaida katika shughuli za kitamaduni za familia. Mnamo Februari 17, 2017, alishiriki katika uzinduzi wa Hoteli ya Kin Plaza by Rotana, hoteli iliyoko Kinshasa. Mpango huu uliashiria hatua muhimu katika safari yake ya ujasiriamali. Mwaka huo huo, alichukua jukumu muhimu katika kusimamia shughuli za Kundi la Achour. {{BD|1992|}} [[Jamii:wafanyabiashara wa Lebanoni]] [[Jamii:watu kutoka Kinshasa]] 5emuwuugushebed515if012siiyp2xg 0 255469 1610276 1610110 2026-10-23T13:29:29Z Riccardo Riccioni 452 1610276 wikitext text/x-wiki [[Faili:Istanbul, Turkey (November 2023) - 616.jpg|thumb|Sanamu mnamo 2023]] '''İsimlerin Şehri İstanbul''' (Jiji la Istanbul la Majina) ni [[sanamu]] iliyoundwa na Ahmet Güneştekin na kuwekwa katika eneo la Galataport, Beyoğlu, jijini [[Istanbul]], [[Uturuki]]<ref>https://www.cermikgazetesi.com/gunestekinin-isimlerin-sehri-istanbul-eseri-gorucuye-cikiyor</ref>. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu}} [[Jamii:Istanbul]] [[Jamii:uchongaji]] qsw7tj8jx1sujliu0koodxtjux49ntr 0 255470 1610277 1610111 2026-10-23T13:30:29Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1610277 wikitext text/x-wiki '''Silent Sam''' ni jina la [[Mnara]] wa Ukumbusho wa Wanajeshi wa Muungano wa Kusini katika Chuo Kikuu cha North [[Carolina Kusini|Carolina]], ulikuwa sanamu ya shaba iliyomwonyesha mwanajeshi wa Muungano wa Majimbo ya Kusini mwa [[Marekani]] (Confederate States of America). Sanamu hiyo iliundwa na mchongaji John A. Wilson, mwenye asili ya Kanada, na ilisimama katika eneo la McCorkle Place kwenye Chuo Kikuu cha North Carolina kilichopo Chapel Hill kuanzia mwaka 1913 hadi ilipoangushwa na waandamanaji tarehe 20 Agosti 2018. Eneo iliposimama hapo awali limeelezwa kuwa “mlango wa mbele” wa chuo kikuu na pia “mahali pa heshima”. Mwaka 1907, tawi la North Carolina la shirika la United Daughters of the Confederacy (UDC) lilifanya ujenzi wa mnara wa ukumbusho katika chuo kikuu cha kusini kuwa mojawapo ya malengo yake. Chuo Kikuu cha North Carolina kilikubali ombi la shirika hilo mwaka 1908. Kwa ufadhili wa wahitimu wa chuo kikuu, UDC na chuo chenyewe, Wilson alibuni sanamu hiyo akitumia kijana kutoka Boston kama mfano. Wakati wa uzinduzi wa sanamu hiyo tarehe 2 Juni 1913, mfanyabiashara wa viwanda wa eneo hilo na mdhamini wa chuo kikuu, Julian Carr, alitoa hotuba iliyounga mkono itikadi ya ubaguzi wa rangi inayodai ubora wa watu weupe. Gavana Locke Craig, [[Rais]] wa Chuo Kikuu cha North Carolina Francis Venable na wanachama wa UDC walipongeza kujitolea kwa wanafunzi waliojitolea kupigana kwa ajili ya Muungano wa Majimbo ya Kusini. Katika programu ya uzinduzi, sanamu hiyo ilitajwa tu kama “Mnara wa Ukumbusho wa Muungano wa Kusini”. Jina “Mnara wa Ukumbusho wa Wanajeshi” pia lilitumika katika kipindi hicho. Jina Silent Sam lilirekodiwa kwa mara ya kwanza mwaka 1954 katika gazeti la wanafunzi la The Daily Tar Heel. Kuanzia miaka ya 1960, sanamu hiyo ilikabiliwa na upinzani kwa sababu ya ujumbe wake uliohusishwa na ubaguzi wa rangi. Iliharibiwa mara kadhaa wakati wa harakati za kutetea haki za kiraia. Maandamano na wito wa kuondolewa kwa mnara huo vilipata umaarufu zaidi katika miaka ya 2010. Mwaka 2018, Mkuu wa Chuo Kikuu, Carol L. Folt, alisema kuwa mnara huo ulikuwa na athari mbaya kwa chuo kikuu. Alisema angeuondoa kama sheria ya jimbo isingemzuia kufanya hivyo. Kuongezeka kwa maandamano na vitendo vya kuharibu sanamu kulisababisha chuo kikuu kutumia dola za Marekani 390,000 kwa ajili ya ulinzi na usafishaji katika mwaka wa masomo wa 2017–2018. Siku moja kabla ya masomo ya muhula wa vuli kuanza mwezi Agosti 2018, waandamanaji waliiangusha sanamu hiyo. Baadaye usiku huo, mamlaka za chuo kikuu ziliiondoa na kuipeleka mahali salama. Katika taarifa yake, Folt alisema kuwa eneo la awali la sanamu hiyo lilikuwa “chanzo cha migawanyiko na tishio kwa usalama wa umma”. Alisema alikuwa akitafuta maoni kuhusu mpango wa kuihamishia katika eneo jingine ambalo lingekuwa salama na linaloruhusiwa kisheria. Mnamo Desemba 2018, bodi ya wadhamini ya Chuo Kikuu cha North Carolina–Chapel Hill ilipendekeza sanamu hiyo iwekwe katika kituo kipya cha “Historia na Elimu ya Chuo Kikuu” ambacho kingejengwa ndani ya kampasi, kwa gharama iliyokadiriwa kuwa dola milioni 5.3. Hata hivyo, pendekezo hilo lilikataliwa na Bodi ya Magavana ya Chuo Kikuu cha North Carolina<ref>https://www.forbes.com/sites/kristinakillgrove/2018/08/22/scholars-explain-the-racist-history-of-uncs-silent-sam-statue/</ref>. Mwezi Januari 2019, msingi wa sanamu hiyo na mabamba yake ya maandishi viliondolewa. Katika taarifa yake, Mkuu wa Chuo Kikuu Carol L. Folt alitaja usalama wa umma kuwa sababu ya hatua hiyo. Mwaka 2019, chuo kikuu kilitoa sanamu hiyo kwa shirika la Sons of Confederate Veterans (SCV), pamoja na mfuko wa dola milioni 2.5 uliokusudiwa kugharamia utunzaji na uhifadhi wake. Hata hivyo, hakimu alibatilisha makubaliano hayo, na sanamu hiyo ilirejeshwa katika milki ya chuo kikuu mwaka 2020. Kufikia mwaka 2024, Chuo Kikuu cha North Carolina–Chapel Hill kilisema kuwa sanamu hiyo ilikuwa imehifadhiwa katika kituo ambacho mahali pake hapakuwa pamewekwa wazi<ref>https://www.newsobserver.com/news/local/counties/orange-county/article168816697.html</ref>. == Historia ya awali, 1909–1913 == === Kampeni === Sanamu hiyo katika studio ya John A. Wilson iliyokuwa Waban Hill Road, Chestnut Hill, Massachusetts. Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, zaidi ya wanafunzi na wafanyakazi 1,000 wa Chuo Kikuu cha North Carolina kilichopo Chapel Hill walijiunga na jeshi la Muungano wa Majimbo ya Kusini. Inajulikana kuwa 287 kati yao walipoteza maisha. Rais wa chuo kikuu wakati huo, David Lowry Swain, aliomba Muungano wa Majimbo ya Kusini usiwalazimishe wanafunzi waliokuwa katika miaka yao miwili ya mwisho ya masomo kujiunga na jeshi. Ombi hilo lilikubaliwa mwaka 1863, lakini uamuzi huo ulifutwa mwaka uliofuata. Swain aliweza kukifanya chuo kikuu kiendelee kufanya kazi wakati wote wa vita kwa kuwafundisha wanafunzi wachache ambao hawakuweza kupigana. Wanafunzi hao walijumuisha wale waliokuwa wadogo mno kujiunga na jeshi, waliokuwa wameondolewa katika utumishi kwa sababu ya afya mbaya, au waliokuwa wameachiliwa kutokana na majeraha ya vita. Hata hivyo, katika majira ya kuchipua ya mwaka 1865, darasa la mwisho lilikuwa na mwanafunzi mmoja tu. Mwaka 1907, tawi la North Carolina la shirika la United Daughters of the Confederacy liliamua kuwa lengo lake kuu lililofuata lingekuwa “kujenga mnara wa ukumbusho katika kampasi ya Chuo Kikuu cha Jimbo kwa ajili ya wanafunzi na wahadhiri walioondoka chuoni mwaka 1861 kwenda kupigana na kufa kwa ajili ya Kusini”. Rais wa chuo kikuu, Francis Preston Venable, alihutubia mkutano wa UDC mwaka 1909. Aliunga mkono mpango wa kujenga mnara huo na kusema kuwa kumbukumbu za wanafunzi waliojiunga na jeshi zilipaswa “kuendelea kuwa mbele ya macho ya wanafunzi wa sasa”. Ombi la kujenga mnara liliwasilishwa kwa bodi ya wadhamini ya chuo kikuu na kuidhinishwa tarehe 1 Juni 1908. Mnara huo ulifadhiliwa na chuo kikuu, wahitimu wake na UDC. Chuo kikuu na UDC ziliendelea kuchangisha fedha hadi mwaka 1913 ili kupata dola 7,500 ambazo mchongaji John Wilson alikuwa ameomba kwa ajili ya sanamu hiyo. Wilson alipunguza bei kutoka dola 10,000 alizokuwa ameomba awali. Mwanzoni, UDC ilipanga kuchangia dola 1,500 za gharama ya sanamu hiyo. Hata hivyo, baada ya shirika hilo kufanikiwa kuchangisha fedha zaidi, chuo kikuu kiliomba liongeze mchango wake hadi dola 2,500 kufikia mwaka 1911. Sehemu kubwa ya gharama iliyobaki ililipwa kupitia michango ya wahitimu. Hatimaye, chuo kikuu kilichangia dola 500 ili kufikisha jumla ya dola 7,500 zilizokubaliwa katika mkataba. Sanamu hiyo ilipangwa kuwekwa mwaka 1911 ili kuadhimisha miaka 50 tangu kuanza kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe. Hata hivyo, changamoto za kuchangisha fedha zilichelewesha mradi huo kwa miaka miwili. === Muundo === Tofauti na sanamu yake ya awali ya Daniel A. Bean, iliyomwonyesha kijana wa miaka 15 aliyejiunga na Jeshi la Muungano wa Kaskazini bila silaha, John A. Wilson alimwonyesha mwanajeshi wa kikosi cha wapiganaji wa miguu akiwa ameshika bunduki. Hata hivyo, mwanajeshi huyo hakuwa na mfuko wa risasi kwenye mkanda wake. Baadhi ya watu wameeleza kuwa uamuzi wa kutoweka mfuko wa risasi ulikusudiwa kumfanya mwanajeshi huyo awe “kimya”, kwa kutompa risasi za kufyatulia bunduki yake. Hata hivyo, mwanahistoria Adam H. Domby alipendekeza kuwa kutokuwepo kwa mfuko huo kulitokana na Wilson kutokuwa na uelewa wa kutosha kuhusu vifaa vya kijeshi vilivyotumika katikati ya karne ya 19. Alisema kuwa sanamu hiyo haikukusudiwa kuwakilisha ukimya, na kwamba watu walioandaa, kufadhili na kuidhinisha mnara huo wangeshangazwa kuona vizazi vya baadaye vikimchukulia mwanajeshi huyo kama mtu anayepinga vita. Kama alivyofanya katika sanamu ya Bean, Wilson alitumia mtu kutoka kaskazini mwa Marekani, Harold Langlois wa Boston, kama mfano wa mwanajeshi huyo. Hili lilikuwa sehemu ya utamaduni wa kutengeneza sanamu za “walinzi kimya”, ambazo mara nyingi zilitengenezwa kwa wingi kaskazini mwa Marekani na kuwaonyesha wanajeshi wasio na risasi au waliokuwa wameshika bunduki katika mkao wa mapumziko ya gwaride. Kama ilivyokuwa kwa sanamu nyingine za aina hiyo, mnara huo uliwekwa ukitazama kaskazini, kuelekea upande wa Muungano wa Kaskazini. Bamba la shaba lililokuwa mbele ya msingi wa mnara, lililokuwa na michoro iliyoinuka kidogo juu ya uso, lilionyesha mwanamke aliyewakilisha jimbo la North Carolina akimshawishi mwanafunzi kijana kupigania upande wa Kusini. Mwanafunzi huyo alikuwa akiacha vitabu vyake, ishara ya wanafunzi kuacha masomo yao ili kwenda vitani. Bamba dogo la shaba lililokuwa upande wa kushoto wa msingi lilikuwa na maandishi yafuatayo:<blockquote>Umejengwa chini ya usimamizi wa tawi la North Carolina la United Daughters of the Confederacy, kwa msaada wa wahitimu wa chuo kikuu.</blockquote>Bamba jingine la shaba lililokuwa upande wa kulia lilikuwa na maandishi yafuatayo:<blockquote>Kwa wana wa chuo kikuu walioingia katika Vita vya 1861–1865 kuitikia wito wa nchi yao, ambao maisha yao yalifundisha somo la kamanda wao mkuu kwamba wajibu ni neno lenye hadhi ya juu zaidi katika lugha ya Kiingereza.</blockquote>Kauli “Wajibu ni neno lenye hadhi ya juu zaidi katika lugha ya Kiingereza” ilitokana na barua iliyohusishwa na kamanda wa Muungano wa Majimbo ya Kusini, Robert E. Lee. Hata hivyo, mwaka 1914 ilibainika kuwa barua hiyo ilikuwa ya kughushi. == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-historia}} [[Jamii:Historia ya Marekani]] 4io1w5akmyl96lx2cgz99qq0th7tz7q 0 255507 1610278 1610151 2026-10-23T13:30:58Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Binti Mfalme Lalla Meryem wa Moroko]] hadi [[Bintimfalme Lalla Meryem wa Moroko]]: urahisi wa kuupata 1610151 wikitext text/x-wiki '''Binti Mfalme Lalla Meryem''' (amezaliwa [[26 Agosti]], [[1962]]) ni binti wa kwanza na mtoto mkubwa wa marehemu Mfalme Hassan II wa [[Moroko]] na mke wake, Binti Mfalme Lalla Latifa<ref>{{Cite book |last=Collyer |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=Pc7QAQAAQBAJ&dq=Lalla+Meryem+President+of+the+Hassan+II+Foundation+for+the+Moroccans+residing+abroad&pg=PT124 |title=Emigration Nations: Policies and Ideologies of Emigrant Engagement |date=2013-10-16 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-27710-7 |language=en |quote=established in 1990 ... Since 1995, the Foundation's president has been Princess Lalla Meryem}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-03-02 |title=Al Karam - Euro-Mediterranean Women's Foundation |url=https://www.euromedwomen.foundation/pg/en/profile/morganvillette |access-date=2024-03-10 |work=Euromedwomen.foundation |language=en |quote=Al Karam was founded in 1997 by Ms. Karima M'kika, under the patronage of HRH Princess Lalla Meryem and the state-approved in 2001}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1962|}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Moroko]] rj6kjb3xt48qf3xh9xcw4wn86vxfufg 1610280 1610278 2026-10-23T13:32:26Z Riccardo Riccioni 452 1610280 wikitext text/x-wiki '''Binti Mfalme Lalla Meryem''' (amezaliwa [[26 Agosti]] [[1962]]) ni binti wa kwanza na mtoto mkubwa wa marehemu Mfalme [[Hassan II]] wa [[Moroko]] na mke wake, Bintimfalme Lalla Latifa<ref>{{Cite book |last=Collyer |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=Pc7QAQAAQBAJ&dq=Lalla+Meryem+President+of+the+Hassan+II+Foundation+for+the+Moroccans+residing+abroad&pg=PT124 |title=Emigration Nations: Policies and Ideologies of Emigrant Engagement |date=2013-10-16 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-27710-7 |language=en |quote=established in 1990 ... Since 1995, the Foundation's president has been Princess Lalla Meryem}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-03-02 |title=Al Karam - Euro-Mediterranean Women's Foundation |url=https://www.euromedwomen.foundation/pg/en/profile/morganvillette |access-date=2024-03-10 |work=Euromedwomen.foundation |language=en |quote=Al Karam was founded in 1997 by Ms. Karima M'kika, under the patronage of HRH Princess Lalla Meryem and the state-approved in 2001}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1962|}} [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] 98guyrtcqxfq75yzy9dnp8bx2kl169s 1610282 1610280 2026-10-23T13:34:12Z Riccardo Riccioni 452 1610282 wikitext text/x-wiki '''Binti Mfalme Lalla Meryem''' (amezaliwa [[26 Agosti]] [[1962]]) ni binti wa kwanza na mtoto mkubwa wa marehemu Mfalme [[Hassan II]] wa [[Moroko]] na mke wake, [[Lalla Latifa Amahzoune|Bintimfalme Lalla Latifa]]<ref>{{Cite book |last=Collyer |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=Pc7QAQAAQBAJ&dq=Lalla+Meryem+President+of+the+Hassan+II+Foundation+for+the+Moroccans+residing+abroad&pg=PT124 |title=Emigration Nations: Policies and Ideologies of Emigrant Engagement |date=2013-10-16 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-27710-7 |language=en |quote=established in 1990 ... Since 1995, the Foundation's president has been Princess Lalla Meryem}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-03-02 |title=Al Karam - Euro-Mediterranean Women's Foundation |url=https://www.euromedwomen.foundation/pg/en/profile/morganvillette |access-date=2024-03-10 |work=Euromedwomen.foundation |language=en |quote=Al Karam was founded in 1997 by Ms. Karima M'kika, under the patronage of HRH Princess Lalla Meryem and the state-approved in 2001}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1962|}} [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] 4gy8nnw6fi46bd7uop0s8dbbaip0y2j 1610283 1610282 2026-10-23T13:35:44Z Riccardo Riccioni 452 1610283 wikitext text/x-wiki '''Bintimfalme Lalla Meryem''' (amezaliwa [[26 Agosti]] [[1962]]) ni binti wa kwanza na mtoto mkubwa wa aliyekuwa [[Mfalme]] [[Hassan II]] wa [[Moroko]] na wa mke wake, [[Lalla Latifa Amahzoune|Bintimfalme Lalla Latifa]]<ref>{{Cite book |last=Collyer |first=M. |url=https://books.google.com/books?id=Pc7QAQAAQBAJ&dq=Lalla+Meryem+President+of+the+Hassan+II+Foundation+for+the+Moroccans+residing+abroad&pg=PT124 |title=Emigration Nations: Policies and Ideologies of Emigrant Engagement |date=2013-10-16 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-27710-7 |language=en |quote=established in 1990 ... Since 1995, the Foundation's president has been Princess Lalla Meryem}}</ref><ref>{{Cite news |date=2016-03-02 |title=Al Karam - Euro-Mediterranean Women's Foundation |url=https://www.euromedwomen.foundation/pg/en/profile/morganvillette |access-date=2024-03-10 |work=Euromedwomen.foundation |language=en |quote=Al Karam was founded in 1997 by Ms. Karima M'kika, under the patronage of HRH Princess Lalla Meryem and the state-approved in 2001}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwanasiasa}} {{BD|1962|}} [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] leal8epn6sml0jqrskbptaizlvzk6u4 0 255508 1610284 1610153 2026-10-23T13:36:53Z Riccardo Riccioni 452 1610284 wikitext text/x-wiki '''Eileen Mary Challans''' ([[4 Septemba]] [[1905]] – [[13 Desemba]] [[1983]]), aliyejulikana kwa jina lake la kalamu la '''Mary Renault'''<ref name=":0">"She always pronounced it 'Ren-olt', though almost everyone would come to speak of her as if she were a French car." {{cite book |last=Sweetman |first=David |title=Mary Renault: A Biography |publisher=Harvest/HBJ |year=1994 |location=Orlando, FL |pages=[https://archive.org/details/maryrenaultbiogr00swee/page/74 74] |isbn=0-15-600060-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/maryrenaultbiogr00swee/page/74 }}</ref>) alikuwa [[mwandishi]] wa [[Uingereza]] anayejulikana zaidi kwa riwaya zake za kihistoria zinazohusu [[Ugiriki ya Kale]].<ref name="LoC2024">{{cite web |last1=Manivong |first1=Mark |title=The Nature of Mary Renault |url=https://blogs.loc.gov/bibliomania/2024/11/20/the-nature-of-mary-renault/?loclr=eabib |website=Bibliomania: Rare Books & Special Collections |publisher=Library of Congress |access-date=20 November 2024 |date=20 November 2024 |archive-date=22 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250822155626/https://blogs.loc.gov/bibliomania/2024/11/20/the-nature-of-mary-renault/?loclr=eabib |url-status=live }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwandishi}} {{BD|1905|1983}} [[Jamii:Waandishi wa Uingereza]] [[Jamii:Wanawake wa Uingereza]] ba9xp81j7hpaueaesc6vj73mo6i7u77 0 255520 1610285 1610168 2026-10-23T13:38:34Z Riccardo Riccioni 452 1610285 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #7d7d7d; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #7d7d7d; color: #ffffff; padding: 8px;" | Muziki wa Sudan |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[Picha:Mohamed Elamin Sudanese Singer.png|250px|Mwimbaji maarufu Mohammed al Amin na bendi yake]]<br /><small>Mwimbaji maarufu [[Mohammed al Amin]] na bendi yake</small> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #7d7d7d; color: #ffffff; font-weight: bold; padding: 4px;" | Taarifa za jumla |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Asili: | style="padding: 3px;" | [[Sudan]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Asili za kitamaduni: | style="padding: 3px;" | Kiafrika, Kiarabu, Kinubia na Kihindi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mitindo: | style="padding: 3px;" | Haqiba, madeeh, zar, zanig, jazz na hip-hop |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Ala zinazohusishwa: | style="padding: 3px;" | Tanbura, rababa, oud, daff, tar na ngoma |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Lugha zinazotumika: | style="padding: 3px;" | Kiarabu cha Sudan, Kinubia na lugha nyingine za Sudan |} '''Muziki wa Sudan''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali zinazohusiana na jamii, lugha na maeneo ya nchi hiyo. Sudan imekuwa makazi ya tamaduni nyingi za muziki kwa karne nyingi, zikiwemo za Kiafrika, Kiarabu na Nubia.<ref name="MusicInAfrica">{{Rejea tovuti|url=https://musicinafrica.net/magazine/music-genres-sudan/|title=Music genres in Sudan|work=Music In Africa|author=Drum Circle Sudan|date=31 Mei 2023|accessdate=22 Oktoba 2026|language=en}}</ref> == Mifumo ya melodi == Muziki wa Sudan unajulikana kwa matumizi ya mifumo ya melodi ya pentatoniki. Mfumo huu wa sauti unapatikana pia katika nchi nyingine za Afrika na Asia, zikiwemo Ethiopia, Somalia, Mauritania na China.<ref name="MusicInAfrica" /><ref name="MinistryCulture">{{Rejea tovuti|url=https://mociat.gov.sd/en/popular-literature/|title=Popular literature: Music|work=Ministry of Culture and Information, Sudan|accessdate=22 Oktoba 2026|language=en}}</ref> == Mitindo ya muziki == === Haqiba === Haqiba ni mtindo wa muziki maarufu wa Sudan ulioibuka mwanzoni mwa karne ya 20. Wizara ya Utamaduni ya Sudan inaeleza kuwa mizizi ya muziki wa kisasa wa Sudan ipo katika haqiba, ambayo ilianza kama nyimbo za kusifu kidini zinazohusiana na madhehebu ya Sufi.<ref name="MinistryCulture" /> Haqiba ilichanganya urithi wa muziki wa Kiafrika na Nubia. Mwanzoni ilitegemea midundo na makofi, na baadaye ala za nyuzi kama tanbura na rababa zilijumuishwa pamoja na filimbi na ala za shaba.<ref name="MinistryCulture" /> [[Picha:Msawa_nurkum_Msawa_nurkum_Karouma_record_label.jpg|thumb|upright=1.25|[[Phonograph record|Rekodi ya gramafoni ya 78-rpm]] yenye sehemu mbili za wimbo wa hageeba na [[Abdel Karim Karouma]], mwishoni mwa miaka ya 1920 au 1930]] === Madeeh === Madeeh ni muziki wa kusifu Mtume Muhammad. Music In Africa inaeleza kuwa madeeh hutumbuizwa na kundi la wanamuziki wakifuatana na ala za midundo kama daff na tar.<ref name="MusicInAfrica" /> === Zar na zanig === Zar ni mila ya muziki na matambiko ya kiroho ya Sudan. Muziki wa zar unahusishwa na midundo na mdundo maalumu, na una athari kubwa katika muziki wa zanig.<ref name="MusicInAfrica" /> Zanig ni mojawapo ya mitindo maarufu zaidi ya muziki wa Sudan. Waimbaji wanawake wanaongoza mtindo huo kwa kutumia bendi kamili na sauti kali; nyimbo zake zina athari kubwa kutoka muziki wa zar na zina maana ya kiroho.<ref name="MusicInAfrica" /> [[Picha:Sudanese Music.jpg|thumb|upright=1.25|Wanawake wa Sudan wakitumbuiza katika tamasha la kitamaduni au sherehe ya harusi]] === Muziki wa Sufi === Muziki wa Sufi ni sehemu muhimu ya muziki wa kidini wa Sudan. Music In Africa inaeleza kuwa utendaji wa Sufi bado unaonekana katika maeneo ya kihistoria ya Omdurman, ambako wanadervishi hufanya midundo na dansi kwa madhumuni ya kiroho.<ref name="MusicInAfrica" /> [[Picha:Drummer at Hamed el-Nil Mosque (8625532075).jpg|thumb|Mshiriki wa Sufi wakati wa mchana wa Ijumaa wa [[Dhikr|''zikr'']] kwenye kaburi la Sheikh Hamed el-Nil huko Omdurman.]] == Muziki wa kisasa == Muziki wa kisasa wa Sudan, unaohusishwa na Omdurman, ulianza kurekodiwa mwanzoni mwa karne ya 20. Muziki huo uliweka msingi wa haqiba, muziki wa orchestra na mitindo iliyofuata, ikiwemo muziki wa wanawake unaoitwa ''aghani al-banat''.<ref name="MusicInAfrica" /> Mwanzoni mwa miaka ya 1960, Sharhabeel Ahmed alianza kutumia gitaa la umeme, besi na ngoma, na kuwa mmoja wa waanzilishi wa muziki wa jazz wa Sudan.<ref name="MusicInAfrica" /> [[Picha:Sharhabil Ahmed and his band.jpg|thumb|Sharhabil Ahmed na bendi yake]] Muziki wa Sudan pia umeathiriwa na mitindo ya kimataifa kama mambo, samba, rock, pop, reggae na hip-hop. Wizara ya Utamaduni ya Sudan inaeleza kuwa vijana wa Sudan wa leo wamekuwa wakipenda rap na reggae.<ref name="MinistryCulture" /> == Muziki wa jadi == Muziki wa jadi wa Sudan hutofautiana kwa jamii na eneo. Miongoni mwa mila zinazojulikana ni muziki wa Dinka, Nuer, Shilluk, Zande, Acholi, Bari na jamii nyingine za Sudan. Muziki wa jadi hutumika katika matukio ya kijamii na kidini, yakiwemo harusi, mazishi na sherehe za kikabila.<ref name="MusicInAfrica" /> [[Picha:Sudanese Traditional music instrument.JPG|thumb|Mtu akipiga ngoma za asili za Sudan.]] [[Picha:Native Minstrels (1906) - TIMEA.jpg|thumb|Wanamuziki wa kikabila na [[Tanbūra (lyre)|tanbūra]], 1906]] == Ala za muziki == Ala za muziki wa Sudan hutofautiana kwa eneo na jamii. Miongoni mwa ala zinazohusishwa na muziki wa Sudan ni tanbura, rababa, oud, daff, tar na ngoma mbalimbali.<ref name="MusicInAfrica" /> * '''Tanbura''' ni ala ya nyuzi inayofanana na kinubi, inayohusishwa na muziki wa Nubia na Sudan Kaskazini.<ref name="MusicInAfrica" /> * '''Rababa''' ni ala ya nyuzi inayofanana na kinubi, inayohusishwa na muziki wa Dinka na jamii nyingine.<ref name="MusicInAfrica" /> * '''Oud''' ni ala ya nyuzi inayofanana na lute, iliyotumika katika muziki wa haqiba na wa kisasa.<ref name="MinistryCulture" /> * '''Daff''' na '''tar''' ni ala za midundo zinazotumika katika muziki wa madeeh na wa Sufi.<ref name="MusicInAfrica" /> * '''Ngoma''' ni ala muhimu ya midundo inayotumika katika muziki wa jadi, wa dini na wa kisasa wa Sudan.<ref name="MusicInAfrica" /> == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Muziki wa Sudan| ]] [[Jamii:Muziki wa Afrika|S]] 2tfotmc6erwvjh4ocrgicou39wkdy3h 2 255551 1610311 1610229 2026-10-23T15:30:12Z Mzee mwenye swabiri Lamu East 93385 /* */ Mwenye swabiri wa mwenyeomari 1610311 wikitext text/x-wiki HISTORIA YA MZEE MWENYE SWABIRI MWENYEUMARI WA CHUNDWA, LAMU Kumbukumbu ya ukoo wa Masharif na urithi wa kihistoria wa Pwani ya Kenya UTANGULIZI Historia ya familia ni hazina inayopaswa kuhifadhiwa na kurithishwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine. Ni kumbukumbu inayotufundisha tulikotoka, maisha ya mababu zetu na mchango wao katika jamii. Leo, tunaiandika na kuishiriki historia ya Mzee Mwenye Swabiri, babu anayekumbukwa katika simulizi za familia yake huko Chundwa, Lamu, Kenya. Historia hii imekusanywa kutokana na maelezo ya familia, kwa lengo la kuhakikisha kuwa jina lake, maisha yake na urithi wake havisahauliki na vizazi vijavyo. 1. KUZALIWA NA MAISHA YAKE Kwa mujibu wa simulizi za familia, Mzee Mwenye Swabiri alizaliwa mwaka 1818 katika kijiji cha Chundwa, Lamu Mashariki. Alifariki mwaka 1930, na hivyo inakadiriwa kuwa aliishi takribani miaka 112. Familia inaeleza kuwa alifariki Chundwa na kuzikwa hapo hapo, pamoja na mke wake, mwanamkemwenye. Alikuwa mtu anayekumbukwa kwa nafasi yake katika jamii, uwezo wake wa kiuchumi na shughuli zake za biashara. Maisha yake yalipita katika kipindi cha kihistoria cha karne ya kumi na tisa na mwanzoni mwa karne ya ishirini, wakati biashara na safari za Pwani ya Afrika Mashariki zilikuwa na nafasi muhimu katika maisha ya watu. 2. ASILI YA UKOO WAKE Familia ya Mzee Mwenye Swabiri inajihusisha na ukoo wa Masharif. Kwa mujibu wa mapokeo ya familia, mababu zao walifika kutoka bara la Asia, wakihusishwa na shughuli za biashara na kuanzisha familia katika maeneo ya Pwani ya Afrika Mashariki. Ukoo huu unahifadhi mapokeo ya nasaba inayohusishwa na kizazi cha Mtume Muhammad (S.A.W.). Familia pia inakumbuka mapenzi ya dini ya Kiislamu na kushiriki katika shughuli za Maulid na maadhimisho ya kumkumbuka Mtume. Mapokeo haya ni sehemu ya utambulisho wa familia na yanastahili kuhifadhiwa pamoja na nyaraka za nasaba zitakazopatikana. 3. BIASHARA NA UWEZO WAKE WA KIUCHUMI Mzee Mwenye Swabiri anakumbukwa kama mfanyabiashara mkubwa wa wakati wake. Kwa mujibu wa familia, alifanya biashara kwa kutumia njia mbalimbali za usafirishaji wa bidhaa na alisafiri hadi Somalia na Tanzania kwa shughuli za kibiashara. Alijihusisha pia na mfumo wa kubadilishana bidhaa, unaojulikana kama barter trade, uliowezesha watu kupata mahitaji yao kupitia bidhaa walizokuwa nazo. Familia inasimulia kuwa alikuwa na hazina kubwa ya dhahabu iliyohifadhiwa kwenye mapipa. Watu waliokuwa na shida za kifedha walimletea dhahabu kama dhamana, naye aliwapa fedha taslimu. Inasemekana kuwa makubaliano hayo yalifanyika bila riba, jambo linalohusishwa na uadilifu wake na utayari wa kuwasaidia wenye mahitaji. Kwa mujibu wa kumbukumbu za familia, utajiri wake ulikuwa mkubwa sana kiasi cha kumfanya akumbukwe kama mmoja wa watu wenye ukwasi mkubwa katika eneo lake wakati huo. 4. MASHAMBA NA NYUMBA ZAKE Kwa mujibu wa maelezo ya familia, Mzee Mwenye Swabiri alikuwa na mashamba mengi na makubwa, hasa katika maeneo yafuatayo: - Chundwa: Eneo alilozaliwa na kukulia, ambalo lilikuwa na mashamba yake makubwa. - Mbwajumwali: Eneo jingine lililohusishwa na shughuli zake za kilimo. - Matondoni: Familia inakumbuka kuwa alikuwa na shamba kubwa katika eneo hili. - Mji wa Lamu: Alimiliki nyumba na mali nyingine katika maeneo mbalimbali ya mji. Familia pia inasimulia kuwa alikuwa na nyumba katika eneo linalojulikana leo kama Palace, ambako sasa kunahusishwa na New Lamu Palace Hotel. Kwa mujibu wa maelezo ya familia, eneo hilo lilikuwa na nyumba yake wakati wa uhai wake, kabla ya kutumika kwa shughuli za hoteli kama inavyojulikana leo. Mali hizi zina nafasi muhimu katika kumbukumbu ya familia na zinahitaji kufuatiliwa kupitia nyaraka za ardhi, picha za zamani na kumbukumbu nyingine za kihistoria. 5. NAFASI YAKE KATIKA JAMII Mzee Mwenye Swabiri hakukumbukwa kwa mali pekee. Kwa mujibu wa simulizi za familia, alikuwa mtu mwenye huruma, aliyewajali wengine na kusaidia watu waliokabiliwa na matatizo ya kifedha. Anakumbukwa pia kama kiongozi wa kijamii na mpatanishi aliyesaidia kusuluhisha migogoro na kudumisha amani kati ya watu. Kwa hiyo, urithi wake unahusisha mali na biashara, lakini pia sifa za ukarimu, mshikamano na kujali mahitaji ya wanajamii. 6. MKE WAKE, TAHARAIN Mke wa Mzee Mwenye Swabiri alijulikana kwa jina la Taharain. Jina lake linahifadhiwa katika historia hii kama sehemu muhimu ya maisha ya Mzee Mwenye Swabiri na historia ya familia yao. Kwa mujibu wa familia, wote wawili walizikwa Chundwa. Maelezo zaidi kuhusu maisha ya Taharain, familia yake ya awali na nafasi yake katika jamii yanaweza kuongezwa kadiri kumbukumbu nyingine zitakavyopatikana. 7. WATOTO WA MZEE MWENYE SWABIRI Kwa mujibu wa taarifa za familia zilizokusanywa hadi sasa, watoto wake waliotajwa kwa majina ni: Watoto wa kiume 1. Sayyid Mohammed-Zein 2. Twahiru 3. Swabiri 4. Machoro Watoto wa kike 1. Biti 2. Hafuswa Familia inaeleza kuwa huenda kulikuwa na watoto wengine ambao majina yao hayajahifadhiwa kikamilifu katika kumbukumbu zilizopo. Miongoni mwa wajukuu wake ni Mzee Sayyed Omar, ambaye ni mjukuu wa Mzee Mwenye Swabiri, si mtu yuleyule. Kwa mujibu wa familia, watoto wote wa Mzee Mwenye Swabiri wamefariki. Waliobaki kuendeleza kumbukumbu na historia ya ukoo ni wajukuu na vitukuu. 8. MALI BAADA YA KIFO CHAKE Mojawapo ya sehemu zenye majonzi katika simulizi za familia ni kuhusu mali alizoacha Mzee Mwenye Swabiri baada ya kifo chake. Familia inasimulia kuwa nyumba, mashamba na mali nyingine alizomiliki zilichukuliwa na watu ambao familia inawaeleza kuwa hawakustahili kuzipata au hawakuwa warithi waliotambuliwa na familia. Kwa mujibu wa maelezo haya, watoto wake hawakufanikiwa kupata urithi wa mali hizo. Hata hivyo, madai kuhusu umiliki na namna mali zilivyohamishwa yanahitaji kuchunguzwa kwa kutumia hati za ardhi, nyaraka za mirathi na kumbukumbu za kihistoria. Historia hii inahifadhi simulizi ya familia kuhusu kupotea kwa mali hizo, huku ikitambua umuhimu wa ushahidi wa nyaraka kwa ajili ya uthibitisho wa kisheria. 9. SIMULIZI KUHUSU FEDHA ZA BENKI Familia pia inaeleza kuwa Mzee Mwenye Swabiri aliacha fedha nyingi zilizodaiwa kuwepo benki. Kwa mujibu wa simulizi hiyo, kulikuwa na masharti yaliyohusisha saini au idhini ya watoto na wajukuu ili fedha hizo ziweze kufuatiliwa au kufikiwa. Familia inasema kuwa watoto wake walikubaliana kutofuatilia fedha hizo, wakipendelea kujitafutia maisha yao wenyewe badala ya kupigania urithi huo. Hata hivyo, taarifa kuhusu benki husika, kiasi cha fedha na hali ya akaunti hizo bado zinahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka. Kwa sasa, jambo hili linahifadhiwa kama simulizi ya familia, si uthibitisho kwamba fedha hizo bado zipo. 10. KIFO CHAKE NA MAHALI ALIPOZIKWA Kwa mujibu wa taarifa za familia, Mzee Mwenye Swabiri alifariki mwaka 1930 huko Chundwa, Lamu, na akazikwa hapo hapo pamoja na mke wake, Taharain. Familia inakumbuka makaburi yao kama sehemu muhimu ya urithi wa mababu zao na historia ya Chundwa. Mahali alipozikwa ni sehemu ya kumbukumbu inayostahili kuhifadhiwa kwa heshima, ili vizazi vijavyo viweze kujua mahali pa kupakumbuka na kuendeleza historia ya waliowatangulia. 11. URITHI WAKE KWA VIZAZI VIJAVYO Leo, wajukuu na vitukuu wa Mzee Mwenye Swabiri wana jukumu muhimu la kuhifadhi historia yake. Kazi hii inahusisha kukusanya majina ya vizazi, picha za zamani, hati za ardhi, kumbukumbu za mazishi na simulizi za wazee wa familia. Lengo si kukumbuka utajiri wake pekee, bali pia kuhifadhi utambulisho wa ukoo, mahusiano ya kifamilia na nafasi yake katika historia ya Chundwa na Lamu. Historia ya familia ni sehemu ya historia pana ya Pwani ya Kenya. Inapohifadhiwa vizuri, inaweza kusaidia vizazi vijavyo kuelewa maisha ya mababu zao na mazingira ya kijamii na kiuchumi waliyokuwa wakiishi. HITIMISHO Mzee Mwenye Swabiri anakumbukwa katika simulizi za familia kama mfanyabiashara mwenye uwezo mkubwa, mwenye mashamba na nyumba, mtu aliyewasaidia wenye mahitaji na aliyekuwa na nafasi muhimu katika jamii ya Chundwa na Lamu. Ingawa sehemu ya historia yake bado inahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka za kihistoria, maelezo yaliyohifadhiwa na familia ni mwanzo muhimu wa kurekodi maisha yake na urithi wake. Jina lake lisibaki katika simulizi za wazee pekee. Lihifadhiwe katika kumbukumbu za familia, maktaba na historia ya jamii ya Lamu, ili vizazi vijavyo vijue walikotoka. Historia hii imeandaliwa kwa mujibu wa simulizi za familia. Taarifa za miaka ya maisha, nasaba, mali, urithi na fedha za benki zinahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka pale zinapopatikana. Mzee Mwenye Swabiri (1818–1930) — kumbukumbu ya familia, urithi wa Chundwa na historia ya Pwani ya Kenya. #MzeeMwenyeSwabiri #HistoriaYaFamilia #UkooWaMasharif #Chundwa #Lamu #HistoriaYaKenya #UrithiWaVizazi [[File:Mzee mwenye swabiri Lamu East.jpg|thumb|Mzee Mwenye Swabiri]] 6q9nq80fuzfb687bnk6pc90ar47n14x 1610315 1610311 2026-10-23T16:04:48Z Mzee mwenye swabiri Lamu East 93385 /* */ 1610315 wikitext text/x-wiki HISTORIA YA MZEE MWENYE SWABIRI MWENYEUMARI WA CHUNDWA, LAMU Kumbukumbu ya ukoo wa Masharif na urithi wa kihistoria wa Pwani ya Kenya UTANGULIZI Historia ya familia ni hazina inayopaswa kuhifadhiwa na kurithishwa kutoka kizazi kimoja hadi kingine. Ni kumbukumbu inayotufundisha tulikotoka, maisha ya mababu zetu na mchango wao katika jamii. Leo, tunaiandika na kuishiriki historia ya Mzee Mwenye Swabiri, babu anayekumbukwa katika simulizi za familia yake huko Chundwa, Lamu, Kenya. Historia hii imekusanywa kutokana na maelezo ya familia, kwa lengo la kuhakikisha kuwa jina lake, maisha yake na urithi wake havisahauliki na vizazi vijavyo. 1. KUZALIWA NA MAISHA YAKE Kwa mujibu wa simulizi za familia, Mzee Mwenye Swabiri alizaliwa mwaka 1818 katika kijiji cha Chundwa, Lamu Mashariki. Alifariki mwaka 1930, na hivyo inakadiriwa kuwa aliishi takribani miaka 112. Familia inaeleza kuwa alifariki Chundwa na kuzikwa hapo hapo, pamoja na mke wake, mwanamkemwenye. Alikuwa mtu anayekumbukwa kwa nafasi yake katika jamii, uwezo wake wa kiuchumi na shughuli zake za biashara. Maisha yake yalipita katika kipindi cha kihistoria cha karne ya kumi na tisa na mwanzoni mwa karne ya ishirini, wakati biashara na safari za Pwani ya Afrika Mashariki zilikuwa na nafasi muhimu katika maisha ya watu. 2. ASILI YA UKOO WAKE Familia ya Mzee Mwenye Swabiri inajihusisha na ukoo wa Masharif. Kwa mujibu wa mapokeo ya familia, mababu zao walifika kutoka bara la Asia, wakihusishwa na shughuli za biashara na kuanzisha familia katika maeneo ya Pwani ya Afrika Mashariki. Ukoo huu unahifadhi mapokeo ya nasaba inayohusishwa na kizazi cha Mtume Muhammad (S.A.W.). Familia pia inakumbuka mapenzi ya dini ya Kiislamu na kushiriki katika shughuli za Maulid na maadhimisho ya kumkumbuka Mtume. Mapokeo haya ni sehemu ya utambulisho wa familia na yanastahili kuhifadhiwa pamoja na nyaraka za nasaba zitakazopatikana. 3. BIASHARA NA UWEZO WAKE WA KIUCHUMI Mzee Mwenye Swabiri anakumbukwa kama mfanyabiashara mkubwa wa wakati wake. Kwa mujibu wa familia, alifanya biashara kwa kutumia njia mbalimbali za usafirishaji wa bidhaa na alisafiri hadi Somalia na Tanzania kwa shughuli za kibiashara. Alijihusisha pia na mfumo wa kubadilishana bidhaa, unaojulikana kama barter trade, uliowezesha watu kupata mahitaji yao kupitia bidhaa walizokuwa nazo. Familia inasimulia kuwa alikuwa na hazina kubwa ya dhahabu iliyohifadhiwa kwenye mapipa. Watu waliokuwa na shida za kifedha walimletea dhahabu kama dhamana, naye aliwapa fedha taslimu. Inasemekana kuwa makubaliano hayo yalifanyika bila riba, jambo linalohusishwa na uadilifu wake na utayari wa kuwasaidia wenye mahitaji. Kwa mujibu wa kumbukumbu za familia, utajiri wake ulikuwa mkubwa sana kiasi cha kumfanya akumbukwe kama mmoja wa watu wenye ukwasi mkubwa katika eneo lake wakati huo. 4. MASHAMBA NA NYUMBA ZAKE Kwa mujibu wa maelezo ya familia, Mzee Mwenye Swabiri alikuwa na mashamba mengi na makubwa, hasa katika maeneo yafuatayo: - Chundwa: Eneo alilozaliwa na kukulia, ambalo lilikuwa na mashamba yake makubwa. - Mbwajumwali: Eneo jingine lililohusishwa na shughuli zake za kilimo. - Matondoni: Familia inakumbuka kuwa alikuwa na shamba kubwa katika eneo hili. - Mji wa Lamu: Alimiliki nyumba na mali nyingine katika maeneo mbalimbali ya mji. Familia pia inasimulia kuwa alikuwa na nyumba katika eneo linalojulikana leo kama Palace, ambako sasa kunahusishwa na New Lamu Palace Hotel. Kwa mujibu wa maelezo ya familia, eneo hilo lilikuwa na nyumba yake wakati wa uhai wake, kabla ya kutumika kwa shughuli za hoteli kama inavyojulikana leo. Mali hizi zina nafasi muhimu katika kumbukumbu ya familia na zinahitaji kufuatiliwa kupitia nyaraka za ardhi, picha za zamani na kumbukumbu nyingine za kihistoria. 5. NAFASI YAKE KATIKA JAMII Mzee Mwenye Swabiri hakukumbukwa kwa mali pekee. Kwa mujibu wa simulizi za familia, alikuwa mtu mwenye huruma, aliyewajali wengine na kusaidia watu waliokabiliwa na matatizo ya kifedha. Anakumbukwa pia kama kiongozi wa kijamii na mpatanishi aliyesaidia kusuluhisha migogoro na kudumisha amani kati ya watu. Kwa hiyo, urithi wake unahusisha mali na biashara, lakini pia sifa za ukarimu, mshikamano na kujali mahitaji ya wanajamii. 6. MKE WAKE, mwanamkemwenye Mke wa Mzee Mwenye Swabiri alijulikana kwa jina la Taharain. Jina lake linahifadhiwa katika historia hii kama sehemu muhimu ya maisha ya Mzee Mwenye Swabiri na historia ya familia yao. Kwa mujibu wa familia, wote wawili walizikwa Chundwa. Maelezo zaidi kuhusu maisha ya Taharain, familia yake ya awali na nafasi yake katika jamii yanaweza kuongezwa kadiri kumbukumbu nyingine zitakavyopatikana. 7. WATOTO WA MZEE MWENYE SWABIRI Kwa mujibu wa taarifa za familia zilizokusanywa hadi sasa, watoto wake waliotajwa kwa majina ni: Watoto wa kiume 1. Sayyid Mohammed-Zein 2. Twahiru 3. Swabiri 4. Machoro Watoto wa kike 1. Biti 2. Hafuswa Familia inaeleza kuwa huenda kulikuwa na watoto wengine ambao majina yao hayajahifadhiwa kikamilifu katika kumbukumbu zilizopo. Miongoni mwa wajukuu wake ni Mzee Sayyed Omar, ambaye ni mjukuu wa Mzee Mwenye Swabiri, si mtu yuleyule. Kwa mujibu wa familia, watoto wote wa Mzee Mwenye Swabiri wamefariki. Waliobaki kuendeleza kumbukumbu na historia ya ukoo ni wajukuu na vitukuu. 8. MALI BAADA YA KIFO CHAKE Mojawapo ya sehemu zenye majonzi katika simulizi za familia ni kuhusu mali alizoacha Mzee Mwenye Swabiri baada ya kifo chake. Familia inasimulia kuwa nyumba, mashamba na mali nyingine alizomiliki zilichukuliwa na watu ambao familia inawaeleza kuwa hawakustahili kuzipata au hawakuwa warithi waliotambuliwa na familia. Kwa mujibu wa maelezo haya, watoto wake hawakufanikiwa kupata urithi wa mali hizo. Hata hivyo, madai kuhusu umiliki na namna mali zilivyohamishwa yanahitaji kuchunguzwa kwa kutumia hati za ardhi, nyaraka za mirathi na kumbukumbu za kihistoria. Historia hii inahifadhi simulizi ya familia kuhusu kupotea kwa mali hizo, huku ikitambua umuhimu wa ushahidi wa nyaraka kwa ajili ya uthibitisho wa kisheria. 9. SIMULIZI KUHUSU FEDHA ZA BENKI Familia pia inaeleza kuwa Mzee Mwenye Swabiri aliacha fedha nyingi zilizodaiwa kuwepo benki. Kwa mujibu wa simulizi hiyo, kulikuwa na masharti yaliyohusisha saini au idhini ya watoto na wajukuu ili fedha hizo ziweze kufuatiliwa au kufikiwa. Familia inasema kuwa watoto wake walikubaliana kutofuatilia fedha hizo, wakipendelea kujitafutia maisha yao wenyewe badala ya kupigania urithi huo. Hata hivyo, taarifa kuhusu benki husika, kiasi cha fedha na hali ya akaunti hizo bado zinahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka. Kwa sasa, jambo hili linahifadhiwa kama simulizi ya familia, si uthibitisho kwamba fedha hizo bado zipo. 10. KIFO CHAKE NA MAHALI ALIPOZIKWA Kwa mujibu wa taarifa za familia, Mzee Mwenye Swabiri alifariki mwaka 1930 huko Chundwa, Lamu, na akazikwa hapo hapo pamoja na mke wake, Taharain. Familia inakumbuka makaburi yao kama sehemu muhimu ya urithi wa mababu zao na historia ya Chundwa. Mahali alipozikwa ni sehemu ya kumbukumbu inayostahili kuhifadhiwa kwa heshima, ili vizazi vijavyo viweze kujua mahali pa kupakumbuka na kuendeleza historia ya waliowatangulia. 11. URITHI WAKE KWA VIZAZI VIJAVYO Leo, wajukuu na vitukuu wa Mzee Mwenye Swabiri wana jukumu muhimu la kuhifadhi historia yake. Kazi hii inahusisha kukusanya majina ya vizazi, picha za zamani, hati za ardhi, kumbukumbu za mazishi na simulizi za wazee wa familia. Lengo si kukumbuka utajiri wake pekee, bali pia kuhifadhi utambulisho wa ukoo, mahusiano ya kifamilia na nafasi yake katika historia ya Chundwa na Lamu. Historia ya familia ni sehemu ya historia pana ya Pwani ya Kenya. Inapohifadhiwa vizuri, inaweza kusaidia vizazi vijavyo kuelewa maisha ya mababu zao na mazingira ya kijamii na kiuchumi waliyokuwa wakiishi. HITIMISHO Mzee Mwenye Swabiri anakumbukwa katika simulizi za familia kama mfanyabiashara mwenye uwezo mkubwa, mwenye mashamba na nyumba, mtu aliyewasaidia wenye mahitaji na aliyekuwa na nafasi muhimu katika jamii ya Chundwa na Lamu. Ingawa sehemu ya historia yake bado inahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka za kihistoria, maelezo yaliyohifadhiwa na familia ni mwanzo muhimu wa kurekodi maisha yake na urithi wake. Jina lake lisibaki katika simulizi za wazee pekee. Lihifadhiwe katika kumbukumbu za familia, maktaba na historia ya jamii ya Lamu, ili vizazi vijavyo vijue walikotoka. Historia hii imeandaliwa kwa mujibu wa simulizi za familia. Taarifa za miaka ya maisha, nasaba, mali, urithi na fedha za benki zinahitaji kuthibitishwa kwa nyaraka pale zinapopatikana. Mzee Mwenye Swabiri (1818–1930) — kumbukumbu ya familia, urithi wa Chundwa na historia ya Pwani ya Kenya. #MzeeMwenyeSwabiri #HistoriaYaFamilia #UkooWaMasharif #Chundwa #Lamu #HistoriaYaKenya #UrithiWaVizazi [[File:Mzee mwenye swabiri Lamu East.jpg|thumb|Mzee Mwenye Swabiri]] 7exhd8fkf283y05wlfe7vhouwxdpddv 0 255553 1610335 1610210 2026-10-23T21:52:23Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610335 wikitext text/x-wiki [[File:Yodit Getahun.jpg|thumb|right|Getahun katika shindano la Miss Tourism of the Globe la mwaka 2003 lililofanyika nchini Urusi]] '''Yodit Getahun''' (amezaliwa [[12 Februari]], [[1985]]) ni [[mwanamitindo]] wa [[Ethiopia]] na mshikilizi wa taji la mashindano ya urembo. Alitawazwa kuwa Miss Ethiopia World mwaka 2003, aliwakilisha Ethiopia katika mashindano matatu ya kimataifa na kutunukiwa mataji mawili.<ref>{{cite web |url=http://www.ethiomedia.com/release/beauty_yodit_dethroned.html |title=Miss Ethiopia 2003 dethroned |publisher=Ethiomedia.com |date=2004-02-21 |access-date=2012-08-28 |archive-date=10 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710203735/http://www.ethiomedia.com/release/beauty_yodit_dethroned.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tadias.com/v1n7/GRS_2_2003-1.html |title=Townbeat |publisher=Tadias |access-date=2012-08-28}}</ref><ref name="Missethiopiaworld.tripod.com">{{cite web|url=http://missethiopiaworld.tripod.com/id44.html |title=Yodit Getahun Is Dethroned And Stripped Of Title |publisher=Missethiopiaworld.tripod.com |date=2004-02-08 |access-date=2012-08-28}}</ref><ref>{{Rejea habari|title=YODIT GEHAUN STRIPPED OF TITLE|url=http://missethiopiaworld.tripod.com/id44.html|publisher = The Ethiopian Life Foundation OFFICIAL PRESS RELEASE |date = 2004-02-08|access-date=2004-02-08}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1985|}} [[Jamii:Wanamitindo wa Ethiopia]] [[Jamii:Wanawake wa Ethiopia]] jbenv7vrkk05js9l8jf95z6jcd8wl9a 1610366 1610335 2026-10-24T05:16:57Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1610366 wikitext text/x-wiki [[File:Yodit Getahun.jpg|thumb|right|Getahun katika shindano la Miss Tourism of the Globe la mwaka 2003 lililofanyika nchini Urusi]] '''Yodit Getahun''' (amezaliwa [[12 Februari]], [[1985]]) ni [[mwanamitindo]] wa [[Ethiopia]] na mshikilizi wa taji la mashindano ya urembo. Alitawazwa kuwa Miss Ethiopia World mwaka 2003, aliwakilisha Ethiopia katika mashindano matatu ya kimataifa na kutunukiwa mataji mawili.<ref>{{cite web |url=http://www.ethiomedia.com/release/beauty_yodit_dethroned.html |title=Miss Ethiopia 2003 dethroned |publisher=Ethiomedia.com |date=2004-02-21 |access-date=2012-08-28 |archive-date=10 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710203735/http://www.ethiomedia.com/release/beauty_yodit_dethroned.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tadias.com/v1n7/GRS_2_2003-1.html |title=Townbeat |publisher=Tadias |access-date=2012-08-28}}</ref><ref name="Missethiopiaworld.tripod.com">{{cite web |url=http://missethiopiaworld.tripod.com/id44.html |title=Yodit Getahun Is Dethroned And Stripped Of Title |publisher=Missethiopiaworld.tripod.com |date=2004-02-08 |access-date=2012-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180711202500/http://missethiopiaworld.tripod.com/id44.html |archivedate=2018-07-11 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea habari|title=YODIT GEHAUN STRIPPED OF TITLE|url=http://missethiopiaworld.tripod.com/id44.html|publisher = The Ethiopian Life Foundation OFFICIAL PRESS RELEASE |date = 2004-02-08|access-date=2004-02-08}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1985|}} [[Jamii:Wanamitindo wa Ethiopia]] [[Jamii:Wanawake wa Ethiopia]] 7yjnfg3iy3dd01s0d6hlp9e1wrjgrw9 3 255554 1610417 1610212 2026-10-24T09:13:26Z Mzee mwenye swabiri Lamu East 93385 /* Historia ya mjiji wa Mbwajumwali Lamu East */ mjadala mpya 1610417 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 23 Oktoba 2026 (UTC) == Historia ya mjiji wa Mbwajumwali Lamu East == @ '''[[Mtumiaji:Mzee mwenye swabiri Lamu East|Mzee mwenye swabiri Lamu East]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Mzee mwenye swabiri Lamu East#top|majadiliano]])''' 09:13, 24 Oktoba 2026 (UTC) 3h9z9a6nfuc6hzquruhnvaea0s39yxu 1610420 1610417 2026-10-24T09:15:06Z Mzee mwenye swabiri Lamu East 93385 /* Historia ya mjiji wa Mbwajumwali Lamu East */ Historia ya mjiji wa Mbwajumwali Lamu East 1610420 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 23 Oktoba 2026 (UTC) == Historia ya mjiji wa Mbwajumwali Lamu East == @ '''[[Mtumiaji:Mzee mwenye swabiri Lamu East|Mzee mwenye swabiri Lamu East]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Mzee mwenye swabiri Lamu East#top|majadiliano]])''' 09:13, 24 Oktoba 2026 (UTC) Mbwajumwali, Lamu East Kiswahili Utangulizi Mbwajumwali ni eneo lililoko Lamu East, katika Kaunti ya Lamu, Kenya. Historia ya eneo hili inahusisha simulizi za wenyeji kuhusu asili ya jina lake, kumbukumbu za maeneo ya zamani na shughuli za kiuchumi zilizosaidia maisha ya wakazi wake. Asili ya jina la Mbwajumwali Kwa mujibu wa simulizi za jadi zilizosimuliwa na wenyeji, zamani waliishi katika eneo hilo wazee wawili walioitwa Mbwajumwa na Ali, ambao inasemekana walikuwa mume na mke. Simulizi hiyo inaeleza kuwa jina la Mbwajumwali lilitokana na majina yao. Inasemekana pia kuwa wazee hao hawakupata watoto. Kwa mujibu wa kumbukumbu za wenyeji, makaburi yao yalikuwa karibu na eneo ambalo sasa kuna shule ya Mbwajumwali Primary School. Hata hivyo, alama za makaburi hayo hazionekani tena. Maelezo haya yanahitaji kuthibitishwa kupitia ushuhuda wa wazee mbalimbali na kumbukumbu nyingine za eneo hilo. Biashara ya majongoo ya baharini Kwa mujibu wa maelezo ya wenyeji, biashara ya majongoo ya baharini, yanayojulikana kwa Kiingereza kama sea cucumbers, ilikuwa shughuli muhimu ya kiuchumi katika Mbwajumwali. Wavuvi na wafanyabiashara walitegemea biashara hiyo kupata mapato. Wenyeji wanasema kuwa wafanyabiashara kutoka Mombasa walikuwa miongoni mwa wanunuzi wa majongoo ya baharini. Pia, wanunuzi kutoka China walikuwa wakifika katika eneo hilo, kulingana na simulizi za wenyeji. Hata hivyo, kuanzia mwaka 2024 kuelekea 2025, wafanyabiashara walianza kukabiliwa na changamoto kubwa. Kwa mujibu wa maelezo yao, bei zilishuka, wanunuzi wakapungua na biashara ikadorora. Baadhi ya wafanyabiashara wameripoti kukosa mauzo na faida. Sababu halisi zilizowafanya wanunuzi wa zamani kuacha kuja hazijathibitishwa. Inahitajika kufanyika kwa uchunguzi zaidi ili kujua kama hali hiyo inahusiana na soko la kimataifa, bei, usafirishaji, upatikanaji wa wanunuzi au sababu nyingine. Athari kwa maisha ya wenyeji Kudorora kwa biashara ya majongoo ya baharini kumeleta wasiwasi miongoni mwa wavuvi na wafanyabiashara wanaotegemea shughuli hiyo. Wenyeji wanaeleza kuwa kupungua kwa wanunuzi na mapato kumeongeza changamoto za kiuchumi katika eneo hilo. Kuhifadhi historia ya Mbwajumwali Historia ya Mbwajumwali inaweza kuhifadhiwa kupitia mahojiano na wazee, picha za zamani na za sasa, kumbukumbu za shule, nyaraka za biashara na taarifa kutoka kwa taasisi husika. Ushahidi huo unaweza kusaidia kulinganisha simulizi za jadi na kumbukumbu zilizoandikwa. English Introduction Mbwajumwali is a locality in Lamu East, Lamu County, Kenya. Local accounts describe the area's place-name traditions, historical landmarks and economic activities that have supported residents. Origin of the name According to local oral tradition, two elders named Mbwajumwa and Ali once lived in the area and were said to be husband and wife. The tradition attributes the name Mbwajumwali to their names. Local accounts also state that the couple had no children and that their graves were near the present-day Mbwajumwali Primary School. The grave markers are reportedly no longer visible. These details require corroboration through additional oral testimony and historical records. Sea cucumber trade According to local residents, sea cucumber trading was once an important source of income in Mbwajumwali. Fishers and traders relied on the trade for their livelihoods. Residents recall that buyers from Mombasa participated in the trade and that Chinese buyers also visited the area, according to local accounts. Residents report that the trade experienced serious difficulties from 2024 into 2025. They describe falling prices, fewer buyers, reduced sales and lower profits. The precise reasons why former buyers stopped coming have not yet been established. Further research is needed to determine whether the downturn is connected to international demand, prices, transport, access to buyers or other factors. Economic impact The decline in sea cucumber trading has caused concern among local fishers and traders who depend on the activity. Residents report that fewer buyers and reduced income have made economic life more difficult. Preserving local history The history of Mbwajumwali can be documented through interviews with elders, historical photographs, school records, trade records and information from relevant institutions. Such evidence can help distinguish oral tradition from independently documented historical facts. Sources and verification This draft is based on oral accounts supplied by local residents. Before publication as a Wikipedia article, independent published sources should be added to verify the place's history, the origin of its name and the reported economic changes. The dates and reasons for the decline in trade should not be presented as independently established facts without supporting evidence. 9pkeha0p2rb0cnnzle96bvdzx8uqotg 0 255570 1610287 1610231 2026-10-23T13:41:51Z Riccardo Riccioni 452 1610287 wikitext text/x-wiki [[File:المستشفى_القبطي_04.jpg | thumb | right | Hospitali ya Kikopti jijini Cairo]] '''Hilana Sedarous''' ([[1904]] – [[1998]]) alikuwa [[daktari]] [[Wakopti|Mkopti]] kutoka [[Misri]]. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kuwa daktari nchini [[Misri]].<ref>[http://copticmedical.com/category/practitioner-profile/ Coptic Medical Society UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408021028/http://copticmedical.com/category/practitioner-profile/ |date=2015-04-08 }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1904|1998}} [[Jamii:Wakopti]] [[Jamii:Wanasayansi wa Misri]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] chzhw1vg8jnjcn35kwzjb842nyjpd6i 0 255571 1610288 1610232 2026-10-23T13:42:44Z Riccardo Riccioni 452 1610288 wikitext text/x-wiki '''Maatkare Mutemhat''' alikuwa [[kuhani]] mkuu wa kike katika [[Misri ya Kal]]e, na alikuwa Mke wa Mungu wa Amun wakati wa Nasaba ya Ishirini na Moja ya Misri.<ref name="Full Text">{{cite web|last=Clayton|first=Peter|title=Chronicle Of The Pharaohs|url=https://archive.org/stream/ChronicleOfThePharaohsBySamySalah_201303/Chronicle%20of%20the%20Pharaohs%20By%20Samy%20Salah_djvu.txt|publisher=1994 Thames & Hudson Ltd|access-date=19 September 2013}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 3kpxj2tgsv19euyx69zd1okc3b98v2b 1610289 1610288 2026-10-23T13:43:30Z Riccardo Riccioni 452 1610289 wikitext text/x-wiki '''Maatkare Mutemhat''' alikuwa [[kuhani]] mkuu wa kike katika [[Misri ya Kale]], na alikuwa [[mke]] wa mungu wa [[Amun]] wakati wa Nasaba ya Ishirini na Moja ya Misri.<ref name="Full Text">{{cite web|last=Clayton|first=Peter|title=Chronicle Of The Pharaohs|url=https://archive.org/stream/ChronicleOfThePharaohsBySamySalah_201303/Chronicle%20of%20the%20Pharaohs%20By%20Samy%20Salah_djvu.txt|publisher=1994 Thames & Hudson Ltd|access-date=19 September 2013}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 77phrb1dc02c3c7g90nptokzgny82zq 0 255573 1610247 1610235 2026-10-23T12:15:12Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610247 wikitext text/x-wiki '''Grace Ntombizodwa Mugabe''' (amezaliwa [[23 Julai]], [[1965]]).<ref name="Bush">{{cite web|url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030307-11.html|title=Executive Order: Blocking Property of Persons Undermining Democratic Processes Or Institutions in Zimbabwe|access-date=1 July 2008|date=7 March 2003|publisher=The White House|archive-date=23 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190523132044/https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030307-11.html|url-status=live}}</ref> ni mjasiriamali na [[mwanasiasa]] kutoka [[Zimbabwe]], na mjane wa Rais wa zamani wa nchi hiyo, [[Robert Mugabe]]. Alihudumu kama [[Mke]] wa Rais wa Zimbabwe kuanzia mwaka 1996.<ref name="TH">{{Rejea tovuti|url=http://www.herald.co.zw/a-loving-mother-of-the-nation/|title=A loving mother of the nation|date=30 August 2017|website=The Herald}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1965|}} [[Jamii:Wanasiasa wa Zimbabwe]] [[Jamii:Wanawake wa Zimbabwe]] o2z7ckzj2yoocbqfayik93g9tkcspn8 0 255575 1610290 1610239 2026-10-23T13:44:44Z Riccardo Riccioni 452 1610290 wikitext text/x-wiki '''Sithathoriunet''' alikuwa [[binti]] wa mfalme wa [[Misri ya Kale]] wa Nasaba ya Kumi na Mbili, wakati wa enzi za Ufalme wa Kati wa Misri. Anajulikana zaidi kutokana na [[kaburi]] lake lililopo El Lahun, ambamo mlipatikana hazina kubwa ya vito na mapambo.<ref>Brunton: ''Lahun I'', pl. XIV, XV (canopic jars); F. Petrie, G. Brunton, M. Murray: ''Lahun II'', London 1926, pl. 26 (alabaster vessel)</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] pl672052f0yz6pga69q3fnriaas8tag 0 255576 1610291 1610241 2026-10-23T13:45:29Z Riccardo Riccioni 452 1610291 wikitext text/x-wiki '''Angie Elizabeth Brooks''' ([[24 Agosti]] [[1928]] – [[9 Septemba]] [[2007]]) alikuwa [[mwanadiplomasia]] na [[mwanasheria]] kutoka [[Liberia]]. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza Mwafrika kushika wadhifa wa Rais wa [[Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa|Baraza Kuu la]] [[Umoja wa Mataifa]].<ref>[https://books.google.com/books?id=zlQKDvU1WV0C&pg=PA91 Jennifer S. Uglow et al., Northeastern Dictionary of Women's Biography]</ref><ref name="un.org">{{Cite web |url=https://www.un.org/ga/55/president/bio24.htm |title=United Nations, "Miss Angie Brooks Elected President Of The Twenty-Fourth Session of the General Assembly |access-date=2017-06-28 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202091312/http://www.un.org/ga/55/president/bio24.htm/ |url-status=live }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1928|2007}} [[Jamii:Wanasheria wa Liberia]] [[Jamii:Wanawake wa Liberia]] 4nbaqwizabg9dx58pm9pehng7fh7odw 0 255577 1610294 1610242 2026-10-23T13:47:03Z Riccardo Riccioni 452 1610294 wikitext text/x-wiki '''Muhumuza''' <ref name=":0">{{Cite book|last=Freedman|first=Jim|title=Nyabingi: The Social History of an African Deity|publisher=Musee Royal de l'Afrique Centrale|year=1984|location=Tervuren}}</ref> alikuwa kiongozi wa desturi za kiroho za [[Afrika Mashariki]] za Nyabinghi (pia huandikwa Nyabingi), ambazo zilikuwa na ushawishi nchini [[Rwanda]] na [[Uganda]] kuanzia mwaka 1850 hadi 1950. Inasemekana kwamba Muhumusa alikuwa mpatanishi wa roho ya [[mwanamke]] mashuhuri wa Kiafrika wa kihistoria, aliyejulikana kama Nyabingi<ref>{{Cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/section/read/78269|title=Nyabyinshi: The warrior virgin princess, her journey|last=Anonymous|date=2007|website=The New Times|access-date=March 6, 2020}}</ref>. ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||1945}} [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] 6go1ox7k8la7vnpkwr6rjfr1okr0w2g 1610312 1610294 2026-10-23T15:37:09Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1610312 wikitext text/x-wiki '''Muhumuza''' <ref name=":0">{{Rejea kitabu|last=Freedman|first=Jim|title=Nyabingi: The Social History of an African Deity|publisher=Musee Royal de l'Afrique Centrale|year=1984|location=Tervuren}}</ref> alikuwa kiongozi wa desturi za kiroho za [[Afrika Mashariki]] za Nyabinghi (pia huandikwa Nyabingi), ambazo zilikuwa na ushawishi nchini [[Rwanda]] na [[Uganda]] kuanzia mwaka 1850 hadi 1950. Inasemekana kwamba Muhumusa alikuwa mpatanishi wa roho ya [[mwanamke]] mashuhuri wa Kiafrika wa kihistoria, aliyejulikana kama Nyabingi<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.newtimes.co.rw/section/read/78269|title=Nyabyinshi: The warrior virgin princess, her journey|last=Anonymous|date=2007|website=The New Times|access-date=March 6, 2020}}</ref>. ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||1945}} [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] tw4u3a2cwrjglwjc57pryra3qq2272d 14 255579 1610248 2026-10-23T12:16:26Z Mate Mingi 92978 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '__HIDDEN CAT___' 1610248 wikitext text/x-wiki __HIDDEN CAT___ 1my81am9ta0yloumsmg8hsma62c5yel 1610249 1610248 2026-10-23T12:17:35Z Mate Mingi 92978 1610249 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ 2twjmejn56ditxo46hqinfh52nh6flb 1610295 1610249 2026-10-23T13:48:38Z Riccardo Riccioni 452 1610295 wikitext text/x-wiki [[Jamii:All articles with dead external links]] __HIDDENCAT__ jhctmmdmr164qmji2iik0y8ke8aub5g 0 255580 1610250 2026-10-23T12:38:35Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sonia Aletta Nel''' (amezaliwa [[25 Septemba]], [[1971]], huko [[Omaruru]], [[Namibia]]), anayejulikana zaidi kwa jina la '''Nianell''', ni [[mwimbaji]], [[mtunzi wa nyimbo]], mpiga piano na mpiga gitaa.<ref>{{Cite web|url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/Nianell-gets-candid-about-her-failed-marriage-20150330|title = Nianell gets candid about her failed marriage}}</ref><ref>[http://www.you.co.za/articles/Celebs/Magical-moments-for-Nianell "Magical m...' 1610250 wikitext text/x-wiki '''Sonia Aletta Nel''' (amezaliwa [[25 Septemba]], [[1971]], huko [[Omaruru]], [[Namibia]]), anayejulikana zaidi kwa jina la '''Nianell''', ni [[mwimbaji]], [[mtunzi wa nyimbo]], mpiga piano na mpiga gitaa.<ref>{{Cite web|url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/Nianell-gets-candid-about-her-failed-marriage-20150330|title = Nianell gets candid about her failed marriage}}</ref><ref>[http://www.you.co.za/articles/Celebs/Magical-moments-for-Nianell "Magical moments for Nianell"], ''You'', July 16, 2010.</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1971|}} [[Jamii:Wasanii wa Namibia]] [[Jamii:Wanawake wa Namibia]] 7ntayiha2igrdihqn9rmyk921w2ngsv 1610313 1610250 2026-10-23T15:49:28Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610313 wikitext text/x-wiki '''Sonia Aletta Nel''' (amezaliwa [[25 Septemba]], [[1971]], huko [[Omaruru]], [[Namibia]]), anayejulikana zaidi kwa jina la '''Nianell''', ni [[mwimbaji]], [[mtunzi wa nyimbo]], mpiga piano na mpiga gitaa.<ref>{{Rejea tovuti|url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/Nianell-gets-candid-about-her-failed-marriage-20150330|title = Nianell gets candid about her failed marriage}}</ref><ref>[http://www.you.co.za/articles/Celebs/Magical-moments-for-Nianell "Magical moments for Nianell"], ''You'', July 16, 2010.</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1971|}} [[Jamii:Wasanii wa Namibia]] [[Jamii:Wanawake wa Namibia]] 18yzrrsbxr7sxbsjnbyog0y9k4x4ts9 0 255581 1610251 2026-10-23T12:52:56Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:AncientEgypt-LadyApplyingCosmetics-ROM.png | thumb | right]] '''Phantasia''' ni jina la [[mwanamke]] wa [[Misri]] ya Kale ambaye inasemekana aliandika maandishi ya awali yaliyotumika kama vyanzo vya moja kwa moja vya mashairi mawili mashuhuri ya [[Kigiriki]] cha Kale, ''Iliad'' na ''Odyssey'', ambayo yanahusishwa na Homer.<ref>[https://campusmawrtius.blogspot.com/2006_07_02_archive.html Wherefore art thou Homer? and not, say, Phantasia?]</ref> ==...' 1610251 wikitext text/x-wiki [[File:AncientEgypt-LadyApplyingCosmetics-ROM.png | thumb | right]] '''Phantasia''' ni jina la [[mwanamke]] wa [[Misri]] ya Kale ambaye inasemekana aliandika maandishi ya awali yaliyotumika kama vyanzo vya moja kwa moja vya mashairi mawili mashuhuri ya [[Kigiriki]] cha Kale, ''Iliad'' na ''Odyssey'', ambayo yanahusishwa na Homer.<ref>[https://campusmawrtius.blogspot.com/2006_07_02_archive.html Wherefore art thou Homer? and not, say, Phantasia?]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] sjb4ky1ugrvoq1nkgrazby4j2pu81xy 1610296 1610251 2026-10-23T13:50:27Z Riccardo Riccioni 452 1610296 wikitext text/x-wiki [[File:AncientEgypt-LadyApplyingCosmetics-ROM.png | thumb | right]] '''Phantasia''' ni jina la [[mwanamke]] wa [[Misri ya Kale]] ambaye inasemekana aliandika maandishi ya awali yaliyotumika kama vyanzo vya moja kwa moja vya mashairi mawili mashuhuri ya [[Kigiriki cha Kale]], ''[[Ilias]]'' na ''[[Odiseo]]'', ambayo yanahusishwa na [[Homer]].<ref>[https://campusmawrtius.blogspot.com/2006_07_02_archive.html Wherefore art thou Homer? and not, say, Phantasia?]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwandishi}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 01gnww40hruxsqn8nwkz7qpnm1vbks7 1610297 1610296 2026-10-23T13:51:48Z Riccardo Riccioni 452 1610297 wikitext text/x-wiki [[File:AncientEgypt-LadyApplyingCosmetics-ROM.png | thumb | right]] '''Phantasia''' ni jina la [[mwanamke]] wa [[Misri ya Kale]] ambaye inasemekana alitunga [[maandishi]] ya awali yaliyotumika kama vyanzo vya moja kwa moja vya [[utendi|tenzi]] mbili mashuhuri za [[Kigiriki cha Kale]], ''[[Ilias]]'' na ''[[Odisei]]'', ambazo zinahusishwa na [[Homer]].<ref>[https://campusmawrtius.blogspot.com/2006_07_02_archive.html Wherefore art thou Homer? and not, say, Phantasia?]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwandishi}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 2p2fgoqagslwig53w9s3wln13fybxwj 0 255582 1610253 2026-10-23T12:59:35Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Fatimo Isaak Bihi''' ni mwanadiplomasia wa zamani kutoka [[Somalia]]. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kabisa kushika wadhifa wa balozi nchini Somalia, alipoteuliwa kuwa balozi wa Somalia nchini [[Uswisi]].<ref>{{Cite web|title=A Surprise Visit by Ambassador Extraordinaire Fatima Bihi|url=https://wardheernews.com/a-surprise-visit-by-ambassador-extraordinaire-fatima-bihi/|date=2018-09-21|website=WardheerNews|language=en|access-date=2020-05-30}}<ref name="n...' 1610253 wikitext text/x-wiki '''Fatimo Isaak Bihi''' ni mwanadiplomasia wa zamani kutoka [[Somalia]]. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kabisa kushika wadhifa wa balozi nchini Somalia, alipoteuliwa kuwa balozi wa Somalia nchini [[Uswisi]].<ref>{{Cite web|title=A Surprise Visit by Ambassador Extraordinaire Fatima Bihi|url=https://wardheernews.com/a-surprise-visit-by-ambassador-extraordinaire-fatima-bihi/|date=2018-09-21|website=WardheerNews|language=en|access-date=2020-05-30}}<ref name="novicki-1983">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rOFxAAAAMAAJ&q=Fatimo+Isaak+Bihi|title=Africa policy in transition: conference report, the African-American Conference, Harare, Zimbabwe, January 10–14, 1983|last=Novicki|first=Margaret A.|publisher=African-American Institute|year=1983|page=4}}</ref>Bihi pia aliwahi kuwa Mkurugenzi wa zamani wa Idara ya Afrika ya Wizara ya Mambo ya Nje.<ref name="novicki-1983">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rOFxAAAAMAAJ&q=Fatimo+Isaak+Bihi|title=Africa policy in transition: conference report, the African-American Conference, Harare, Zimbabwe, January 10–14, 1983|last=Novicki|first=Margaret A.|publisher=African-American Institute|year=1983|page=4}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Somalia]] [[Jamii:Wanawake wa Somalia]] mebxv2suxow24ccsdpewf1ki8at6zbi 1610317 1610253 2026-10-23T17:17:54Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610317 wikitext text/x-wiki '''Fatimo Isaak Bihi''' ni mwanadiplomasia wa zamani kutoka [[Somalia]]. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kabisa kushika wadhifa wa balozi nchini Somalia, alipoteuliwa kuwa balozi wa Somalia nchini [[Uswisi]].<ref>{{Rejea tovuti|title=A Surprise Visit by Ambassador Extraordinaire Fatima Bihi|url=https://wardheernews.com/a-surprise-visit-by-ambassador-extraordinaire-fatima-bihi/|date=2018-09-21|website=WardheerNews|language=en|access-date=2020-05-30}}<ref name="novicki-1983">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rOFxAAAAMAAJ&q=Fatimo+Isaak+Bihi|title=Africa policy in transition: conference report, the African-American Conference, Harare, Zimbabwe, January 10–14, 1983|last=Novicki|first=Margaret A.|publisher=African-American Institute|year=1983|page=4}}</ref>Bihi pia aliwahi kuwa Mkurugenzi wa zamani wa Idara ya Afrika ya Wizara ya Mambo ya Nje.<ref name="novicki-1983">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=rOFxAAAAMAAJ&q=Fatimo+Isaak+Bihi|title=Africa policy in transition: conference report, the African-American Conference, Harare, Zimbabwe, January 10–14, 1983|last=Novicki|first=Margaret A.|publisher=African-American Institute|year=1983|page=4}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Somalia]] [[Jamii:Wanawake wa Somalia]] dh6f9lwqhpadroje1arh3rgnn12kqqw 0 255583 1610256 2026-10-23T13:05:42Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Kurgan stelae]] hadi [[Mawe ya Kurgan]]: jina la Kiswahili 1610256 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mawe ya Kurgan]] jzsllbsautuxwiw6e8wx6uy3nwr4shc 0 255584 1610257 2026-10-23T13:07:11Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lina Júlia Francisco Magaia''' ([[1945]] – [[27 Juni]], [[2011]]) alikuwa [[mwandishi]], mwandishi wa [[habari]] na mkongwe wa vita vya kupigania uhuru wa [[Msumbiji]]. Alikuwa mtu mwenye vipaji na shughuli mbalimbali, akijihusisha na uandishi, utengenezaji wa filamu, maendeleo ya vijijini, pamoja na kutumika kama mwanajeshi wakati wa ukombozi wa nchi hiyo kutoka katika utawala wa kikoloni.<ref name=AA>[http://africanactivist.msu.edu/document_metada...' 1610257 wikitext text/x-wiki '''Lina Júlia Francisco Magaia''' ([[1945]] – [[27 Juni]], [[2011]]) alikuwa [[mwandishi]], mwandishi wa [[habari]] na mkongwe wa vita vya kupigania uhuru wa [[Msumbiji]]. Alikuwa mtu mwenye vipaji na shughuli mbalimbali, akijihusisha na uandishi, utengenezaji wa filamu, maendeleo ya vijijini, pamoja na kutumika kama mwanajeshi wakati wa ukombozi wa nchi hiyo kutoka katika utawala wa kikoloni.<ref name=AA>[http://africanactivist.msu.edu/document_metadata.php?objectid=32-130-19C5 "A Mozambican Journalist Speaks Out; Lina Magaia"], American Friends Service Committee, Seattle, Washington, January 1988.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20040831025014/http://people.africadatabase.org/en/profile/15952.html Biography] African People Database</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1945|2011}} [[Jamii:Waandishi wa Msumbiji]] [[Jamii:Wanawake wa Msumbiji]] ilryr7mzuzo4ujaxncs0kstrgi43y66 0 255585 1610261 2026-10-23T13:10:01Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Bust of Atatürk]] hadi [[Sanamu ya Atatürk]]: jina la Kiswahili 1610261 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sanamu ya Atatürk]] 4y3mimyfzsmmcv4u1q20x541sz2dj22 0 255586 1610264 2026-10-23T13:12:07Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Column of the Goths]] hadi [[Nguzo ya Wagothi]]: jina la Kiswahili 1610264 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Nguzo ya Wagothi]] avp0et1367ztxcx8uewxdqblvrk9kqn 0 255587 1610269 2026-10-23T13:14:35Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Runner (Sanamu)]] hadi [[Mkimbiaji (sanamu)]]: jina la Kiswahili 1610269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mkimbiaji (sanamu)]] oj7qwok31uq25ibrbgdu4csutm1mwqz 0 255588 1610273 2026-10-23T13:16:49Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[The Feeler]] hadi [[Mwenye hisia (sanamu)]]: jina la Kiswahili 1610273 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mwenye hisia (sanamu)]] 5y7jn981wnz1habblmgiow1v3asl4v3 0 255589 1610279 2026-10-23T13:30:59Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Binti Mfalme Lalla Meryem wa Moroko]] hadi [[Bintimfalme Lalla Meryem wa Moroko]]: urahisi wa kuupata 1610279 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bintimfalme Lalla Meryem wa Moroko]] 1uc7poehkhi71uotk8zeusgcwbis0u4 0 255590 1610286 2026-10-23T13:38:49Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:Ostracon, Vienna.jpg|thumb|Kipande cha kauri (ostracon) kilichoandikwa maandishi kuhusu sanamu ya Sitre In, Vienna]] '''Sitre In''' ni [[Mwanamke]] mashuhuri wa [[Misri]] ya Kale, alizikwa katika [[Bonde la Wafalme]], kwenye kaburi namba [[KV60]].Ametambuliwa kuwa mlezi wa Hatshepsut. Sanamu yake yenye ukubwa halisi wa binadamu, ikimuonyesha akiwa amembeba Hatshepsut, ina maandishi yanayoeleza jukumu lake la ulezi. Maandishi hayo pia yamerudiwa kw...' 1610286 wikitext text/x-wiki [[File:Ostracon, Vienna.jpg|thumb|Kipande cha kauri (ostracon) kilichoandikwa maandishi kuhusu sanamu ya Sitre In, Vienna]] '''Sitre In''' ni [[Mwanamke]] mashuhuri wa [[Misri]] ya Kale, alizikwa katika [[Bonde la Wafalme]], kwenye kaburi namba [[KV60]].Ametambuliwa kuwa mlezi wa Hatshepsut. Sanamu yake yenye ukubwa halisi wa binadamu, ikimuonyesha akiwa amembeba Hatshepsut, ina maandishi yanayoeleza jukumu lake la ulezi. Maandishi hayo pia yamerudiwa kwenye kipande cha kauri kilichoandikwa (''ostrakon''), ambacho kwa sasa kinahifadhiwa mjini [[Vienna]].<ref name="Hawass Saleem 2016">{{cite book|last1=Hawass|first1=Zahi|author-link1=Zahi Hawass|last2=Saleem|first2=Sahar N.|author-link2=Sahar Saleem|title=Scanning the Pharaohs: CT Imaging of the New Kingdom Royal Mummies|year=2016|publisher=The American University in Cairo Press|location=Cairo|isbn=978-977-416-673-0|p=58}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 8fnh5uywvhmxyfzn2loymp8b27ztnce 0 255591 1610293 2026-10-23T13:46:49Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Binti wa Kifalme Mahisente Habte Mariam'''(amezaliwa [[9 Februari]], [[1937]]) ni mjane wa Mwana wa Kifalme Sahle Selassie, mwana mdogo wa Mfalme [[Haile Selassie]] wa [[Ethiopia]].<ref>{{cite web|url=http://www.trftra.com/about/advisory.html|title=Advisory Board Prince Ermias Sahle Selassie Foundation Director|publisher=TRFTRA – The Royal Foundation To Rebuild Africa|accessdate=7 November 2010}}</ref><ref>Per Nordenvall, ''Kungliga Serafimerorden 174...' 1610293 wikitext text/x-wiki '''Binti wa Kifalme Mahisente Habte Mariam'''(amezaliwa [[9 Februari]], [[1937]]) ni mjane wa Mwana wa Kifalme Sahle Selassie, mwana mdogo wa Mfalme [[Haile Selassie]] wa [[Ethiopia]].<ref>{{cite web|url=http://www.trftra.com/about/advisory.html|title=Advisory Board Prince Ermias Sahle Selassie Foundation Director|publisher=TRFTRA – The Royal Foundation To Rebuild Africa|accessdate=7 November 2010}}</ref><ref>Per Nordenvall, ''Kungliga Serafimerorden 1748-1998'' (1998). See the [[List of knights of the Order of the Seraphim#Ethiopia|list of knights]]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1939|}} [[Jamii:Wanawake wa Ethiopia]] r6dcrc4tqjt13npsqxaxnse2iotu4v4 0 255592 1610298 2026-10-23T13:52:27Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nongqawuse''' (; takriban mwaka [[1841]] – [[1898]]) alikuwa nabii [[mwanamke]] wa jamii ya Waxhosa. Unabii wake ulisababisha kuenea kwa imani ya kidini ya kutarajia enzi mpya ya wokovu na mabadiliko makubwa ya ulimwengu, ambayo hatimaye ilisababisha harakati ya kuua mifugo ya Waxhosa na njaa ya mwaka 1856–1857, katika eneo ambalo kwa sasa ni [[Rasi ya Mashariki]], [[Afrika Kusini]].<ref>Christian Andreas, "The Spread and Impact of the Lungsickness...' 1610298 wikitext text/x-wiki '''Nongqawuse''' (; takriban mwaka [[1841]] – [[1898]]) alikuwa nabii [[mwanamke]] wa jamii ya Waxhosa. Unabii wake ulisababisha kuenea kwa imani ya kidini ya kutarajia enzi mpya ya wokovu na mabadiliko makubwa ya ulimwengu, ambayo hatimaye ilisababisha harakati ya kuua mifugo ya Waxhosa na njaa ya mwaka 1856–1857, katika eneo ambalo kwa sasa ni [[Rasi ya Mashariki]], [[Afrika Kusini]].<ref>Christian Andreas, "The Spread and Impact of the Lungsickness Epizootic of 1853–57 in the Cape Colony and the Xhosa Chiefdoms", ''South African Historical Journal'' 53 no. 1 (2005): 50–72. {{doi|10.1080/02582470509464889}}</ref><ref>Richard Price, ''Making Empire: Colonial Encounters and the Creation of Imperial Rule in Nineteenth-Century Africa'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2008) {{ISBN|978-0-521-88968-1}}.</ref><ref>{{Cite web |title=BBC World Service {{!}} The Story of Africa |url=https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1624_story_of_africa/page23.shtml |access-date=2026-10-10 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1841|1898}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] hs5j2y5ov7q8swapj3jm99ichlp65w8 1610302 1610298 2026-10-23T14:03:36Z Riccardo Riccioni 452 1610302 wikitext text/x-wiki '''Nongqawuse''' (takriban [[1841]] – [[1898]]) alikuwa nabii [[mwanamke]] wa jamii ya [[Waxhosa]]. Unabii wake ulisababisha kuenea kwa imani ya kidini ya kutarajia enzi mpya ya wokovu na mabadiliko makubwa ya ulimwengu, ambayo hatimaye ilisababisha harakati ya kuua mifugo ya Waxhosa na njaa ya mwaka 1856–1857, katika eneo ambalo kwa sasa ni [[Rasi ya Mashariki]], [[Afrika Kusini]].<ref>Christian Andreas, "The Spread and Impact of the Lungsickness Epizootic of 1853–57 in the Cape Colony and the Xhosa Chiefdoms", ''South African Historical Journal'' 53 no. 1 (2005): 50–72. {{doi|10.1080/02582470509464889}}</ref><ref>Richard Price, ''Making Empire: Colonial Encounters and the Creation of Imperial Rule in Nineteenth-Century Africa'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2008) {{ISBN|978-0-521-88968-1}}.</ref><ref>{{Cite web |title=BBC World Service {{!}} The Story of Africa |url=https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1624_story_of_africa/page23.shtml |access-date=2026-10-10 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1841|1898}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] 5893t4i2jy0brhb6shsxmh1mhw8u71x 1610314 1610302 2026-10-23T15:52:48Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610314 wikitext text/x-wiki '''Nongqawuse''' (takriban [[1841]] – [[1898]]) alikuwa nabii [[mwanamke]] wa jamii ya [[Waxhosa]]. Unabii wake ulisababisha kuenea kwa imani ya kidini ya kutarajia enzi mpya ya wokovu na mabadiliko makubwa ya ulimwengu, ambayo hatimaye ilisababisha harakati ya kuua mifugo ya Waxhosa na njaa ya mwaka 1856–1857, katika eneo ambalo kwa sasa ni [[Rasi ya Mashariki]], [[Afrika Kusini]].<ref>Christian Andreas, "The Spread and Impact of the Lungsickness Epizootic of 1853–57 in the Cape Colony and the Xhosa Chiefdoms", ''South African Historical Journal'' 53 no. 1 (2005): 50–72. {{doi|10.1080/02582470509464889}}</ref><ref>Richard Price, ''Making Empire: Colonial Encounters and the Creation of Imperial Rule in Nineteenth-Century Africa'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2008) {{ISBN|978-0-521-88968-1}}.</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=BBC World Service {{!}} The Story of Africa |url=https://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1624_story_of_africa/page23.shtml |access-date=2026-10-10 |website=www.bbc.co.uk}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1841|1898}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] qt3rlr82xx6m0hst5c1v954xorvkqz5 0 255593 1610300 2026-10-23T14:00:46Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ineni''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri]] ya Kale aliyeishi wakati wa Nasaba ya Kumi na Tatu ya Misri (takriban mwaka 1700 KK). Alikuwa na vyeo vya [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na ''yeye aliyeungana na taji jeupe''.<ref>{{cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA32311 | title=Scarab &#124; British Museum | work=The British Museum }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544395 | title=Scarab of...' 1610300 wikitext text/x-wiki '''Ineni''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri]] ya Kale aliyeishi wakati wa Nasaba ya Kumi na Tatu ya Misri (takriban mwaka 1700 KK). Alikuwa na vyeo vya [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na ''yeye aliyeungana na taji jeupe''.<ref>{{cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA32311 | title=Scarab &#124; British Museum | work=The British Museum }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544395 | title=Scarab of Queen Inni &#124; Middle Kingdom }}</ref> [[File:Scarab of Queen Inni.jpg|thumb|Mende wa scarab mwenye jina la Malkia Inni]] ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] cvnjze9x6ig20b69xdm2umd39svertz 1610303 1610300 2026-10-23T14:04:40Z Riccardo Riccioni 452 1610303 wikitext text/x-wiki [[File:Scarab of Queen Inni.jpg|thumb|Mende wa scarab mwenye jina la Malkia Inni]] '''Ineni''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri ya Kale]] aliyeishi wakati wa Nasaba ya Kumi na Tatu ya Misri (takriban mwaka [[1700 KK]]). Alikuwa na vyeo vya [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na ''yeye aliyeungana na taji jeupe''.<ref>{{cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA32311 | title=Scarab &#124; British Museum | work=The British Museum }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544395 | title=Scarab of Queen Inni &#124; Middle Kingdom }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwanasiasa}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Milki ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] p831xcjhanqv92qoidwfy4ogyct0ft6 1610304 1610303 2026-10-23T14:05:11Z Riccardo Riccioni 452 1610304 wikitext text/x-wiki [[File:Scarab of Queen Inni.jpg|thumb|Mende wa scarab mwenye jina la Malkia Inni]] '''Ineni''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri ya Kale]] aliyeishi wakati wa Nasaba ya Kumi na Tatu ya Misri (takriban mwaka [[1700 KK]]). Alikuwa na vyeo vya [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na ''yeye aliyeungana na taji jeupe''.<ref>{{cite web | url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/Y_EA32311 | title=Scarab &#124; British Museum | work=The British Museum }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/544395 | title=Scarab of Queen Inni &#124; Middle Kingdom }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mwanasiasa}} {{BD||}} [[Jamii:watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] rm2j70y4nlv7dumf1cscje4rwplsukp 0 255594 1610305 2026-10-23T14:15:27Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610305 wikitext text/x-wiki '''Salvatore “Turi” Ferro''' ([[10 Januari]] [[1921]] – [[10 Mei]] [[2001]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]], [[televisheni]] na maigizo ya jukwaani kutoka [[Italia]]. Anachukuliwa kuwa mwigizaji muhimu zaidi katika maigizo ya jukwaani ya ''Sicilia'' katika kipindi cha baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]]. == Maisha na kazi yake == Mwaka [[1953]], alianzisha kampuni yake ya maigizo pamoja na mke wake, mwigizaji Ida Carrara. Baadaye, aliandaa na kuwasilisha jukwaani kazi nyingi za waandishi kutoka Sicilia. Alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa ''Teatro Stabile di Catania''. Kazi zake za jukwaani zilijumuisha maigizo yaliyoongozwa na Roberto Rossellini na Giorgio Strehler. Kuanzia mwanzoni mwa miaka ya [[1970]], alianza kuonekana katika vipindi vya [[televisheni]] vya ''RAI'', akishiriki katika misururu ya televisheni iliyopokelewa vizuri na kupata mafanikio.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0275009/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1921]] [[Jamii:Waliofariki 2001]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} g55z0zh9r5hnp63kpnmwg2vo085tjyz 0 255595 1610306 2026-10-23T14:23:18Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Louise Prinsloo''' (aliyezaliwa tarehe [[4 Julai]], [[1946]]) ni [[mwandishi]] na mtunzi wa maandishi ya vipindi vya redio kutoka [[Afrika Kusini]]. ==Elimu== Louise Prinsloo alizaliwa tarehe 4 Julai 1946, mjini [[Johannesburg]], na alihitimu elimu ya sekondari mwaka 1964 katika shule ya wasichana ya Helpmekaar Hoër Meisieskool.<ref>[http://www.louiseprinsloo.co.za Official website]</ref><ref>[http://www.storiewerf.co.za/cv's/cvlouiseprinsloo.htm St...' 1610306 wikitext text/x-wiki '''Louise Prinsloo''' (aliyezaliwa tarehe [[4 Julai]], [[1946]]) ni [[mwandishi]] na mtunzi wa maandishi ya vipindi vya redio kutoka [[Afrika Kusini]]. ==Elimu== Louise Prinsloo alizaliwa tarehe 4 Julai 1946, mjini [[Johannesburg]], na alihitimu elimu ya sekondari mwaka 1964 katika shule ya wasichana ya Helpmekaar Hoër Meisieskool.<ref>[http://www.louiseprinsloo.co.za Official website]</ref><ref>[http://www.storiewerf.co.za/cv's/cvlouiseprinsloo.htm Storiewerf]</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1946|}} [[Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] 7su5ws4xpk6hzx42dxltyi88dj20i3a 0 255596 1610307 2026-10-23T14:35:14Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Binta Sukai'''ni mshauri wa mitindo ya [[mavazi]] kutoka [[Nigeria]], aliyejipatia umaarufu baada ya kuwa [[mwanamke]] wa kwanza kutoka kaskazini mwa Nigeria kushinda taji la Miss Nigeria mwaka 1990.<ref>{{cite book|title=The Exquisite Ham Heritage|last=Gadzama|first=Austin|year=2014|isbn=978-125-546-3|publisher=Ahmadu Bello University Press Limited|location=[[Zaria]]|page=170}}</ref><ref>[http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/200...' 1610307 wikitext text/x-wiki '''Binta Sukai'''ni mshauri wa mitindo ya [[mavazi]] kutoka [[Nigeria]], aliyejipatia umaarufu baada ya kuwa [[mwanamke]] wa kwanza kutoka kaskazini mwa Nigeria kushinda taji la Miss Nigeria mwaka 1990.<ref>{{cite book|title=The Exquisite Ham Heritage|last=Gadzama|first=Austin|year=2014|isbn=978-125-546-3|publisher=Ahmadu Bello University Press Limited|location=[[Zaria]]|page=170}}</ref><ref>[http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/2009/mar/27/fashion-27-03-2009-001.htm YDCD] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090805162258/http://www.sunnewsonline.com/webpages/features/fashionbeauty/2009/mar/27/fashion-27-03-2009-001.htm |date=August 5, 2009 }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] qe3wl48xwcf8da3jor9k7tmg29b7btd 0 255597 1610308 2026-10-23T14:43:20Z Praygod mwanga 39272 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:Dorothy Hyuha presents credentials to Helen Winkelmann.jpg|thumb|Dorothy Hyuha akiwasilisha hati zake za utambulisho kwa Helen Winkelmann.]] [[File:H.E.DH.png|thumb|Dorothy Hyuha]] '''Dorothy Samali Hyuha''' ni [[mwanadiplomasia]], mwalimu na [[mwanasiasa]] kutoka [[Uganda]]. Yeye ni Kamishna Mkuu (Balozi) wa [[Uganda]] nchini [[Malaysia]].<ref name="Pol">{{cite web| publisher=Uganda Media Centre | url=http://www.mediacentre.go.ug/press-release/pre...' 1610308 wikitext text/x-wiki [[File:Dorothy Hyuha presents credentials to Helen Winkelmann.jpg|thumb|Dorothy Hyuha akiwasilisha hati zake za utambulisho kwa Helen Winkelmann.]] [[File:H.E.DH.png|thumb|Dorothy Hyuha]] '''Dorothy Samali Hyuha''' ni [[mwanadiplomasia]], mwalimu na [[mwanasiasa]] kutoka [[Uganda]]. Yeye ni Kamishna Mkuu (Balozi) wa [[Uganda]] nchini [[Malaysia]].<ref name="Pol">{{cite web| publisher=Uganda Media Centre | url=http://www.mediacentre.go.ug/press-release/president-pays-tribute-late-danny-hyuha | title=President Pays tribute to late Danny Hyuha | accessdate=2 November 2016 | date=19 January 2015 | author=Uganda State House | location=Kampala}}</ref><ref name="How">{{cite web | last=Olaka | url=http://ugandaradionetwork.com.dedi3883.your-server.de/story/police-deploy-at-dorothy-hyuhas-homes-after-mp-nebandas-death | first=Denis | publisher=[[Uganda Radio Network]] | accessdate=2 November 2016 | date=15 December 2012 | location=Kampala | title=Police Deploy At Dorothy Hyuha's Homes After MP Nebanda's Death}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]] [[Jamii:Wanawake wa Uganda]] eyhsq712cojzj37pu6xcc49p6pzgx5c 0 255598 1610309 2026-10-23T14:48:47Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Glory Umunna''' (amezaliwa '''Glory Chukwu''') ni [[mwanamitindo]] wa [[Nigeria]] na mshikilizi wa taji la mashindano ya [[urembo]], aliyeshinda taji la Most Beautiful Girl in Nigeria mwaka 2009. Alishiriki katika mashindano ya Miss World 2009 yaliyofanyika [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini]]. Yeye ni wa kabila la [[Waigbo]] kutoka [[Abia State]].<ref>{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2010/02/enhancements-not-an-advantage-at-pageantry-glory-ch...' 1610309 wikitext text/x-wiki '''Glory Umunna''' (amezaliwa '''Glory Chukwu''') ni [[mwanamitindo]] wa [[Nigeria]] na mshikilizi wa taji la mashindano ya [[urembo]], aliyeshinda taji la Most Beautiful Girl in Nigeria mwaka 2009. Alishiriki katika mashindano ya Miss World 2009 yaliyofanyika [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini]]. Yeye ni wa kabila la [[Waigbo]] kutoka [[Abia State]].<ref>{{Cite news|url=https://www.vanguardngr.com/2010/02/enhancements-not-an-advantage-at-pageantry-glory-chukwu-mbgn10/|location=Lagos, Nigeria|title=Enhancements not an advantage at pageantry – Glory Chukwu MBGN'10|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US|access-date=2018-08-06}}</ref><ref>{{Cite web |last=gospelcanadian |date=2022-01-05 |title=Artist Spotlight: Glory Chuku-Umunna |url=https://www.gospelcanadian.com/2022/01/artist-spotlight-glory-chuku-umunna/ |access-date=2024-11-13 |website=Gospelcanadian |language=en-US}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanamitindo wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] rn3aicatl4m8hn75cdyzjahom4ynj5o 1610319 1610309 2026-10-23T17:30:45Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1610319 wikitext text/x-wiki '''Glory Umunna''' (amezaliwa '''Glory Chukwu''') ni [[mwanamitindo]] wa [[Nigeria]] na mshikilizi wa taji la mashindano ya [[urembo]], aliyeshinda taji la Most Beautiful Girl in Nigeria mwaka 2009. Alishiriki katika mashindano ya Miss World 2009 yaliyofanyika [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini]]. Yeye ni wa kabila la [[Waigbo]] kutoka [[Abia State]].<ref>{{Rejea habari|url=https://www.vanguardngr.com/2010/02/enhancements-not-an-advantage-at-pageantry-glory-chukwu-mbgn10/|location=Lagos, Nigeria|title=Enhancements not an advantage at pageantry – Glory Chukwu MBGN'10|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]|language=en-US|access-date=2018-08-06}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=gospelcanadian |date=2022-01-05 |title=Artist Spotlight: Glory Chuku-Umunna |url=https://www.gospelcanadian.com/2022/01/artist-spotlight-glory-chuku-umunna/ |access-date=2024-11-13 |website=Gospelcanadian |language=en-US}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wanamitindo wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] 9p71gx9woj64ykiezs04yr459gamsp5 0 255599 1610310 2026-10-23T14:53:49Z Christina Charles 71406 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Farida Mzamber Waziri''' (amezaliwa [[7 Julai]], [[1949]]) ni mtaalamu wa masuala ya kiufundi na kiutawala, afisa wa utekelezaji wa [[sheria]] kutoka [[Nigeria]], na mwenyekiti wa zamani wa Tume ya Uchumi na Uhalifu wa Kifedha ya Nigeria (EFCC).<ref>{{cite book|title=Advance fee fraud: national security and the law|author=Farida Mzamber Waziri|publisher=BookBuilders/Editions Africa|year=2005|isbn=978-8088-30-9|pages=152}}</ref><ref>{{cite news|last=Levi...' 1610310 wikitext text/x-wiki '''Farida Mzamber Waziri''' (amezaliwa [[7 Julai]], [[1949]]) ni mtaalamu wa masuala ya kiufundi na kiutawala, afisa wa utekelezaji wa [[sheria]] kutoka [[Nigeria]], na mwenyekiti wa zamani wa Tume ya Uchumi na Uhalifu wa Kifedha ya Nigeria (EFCC).<ref>{{cite book|title=Advance fee fraud: national security and the law|author=Farida Mzamber Waziri|publisher=BookBuilders/Editions Africa|year=2005|isbn=978-8088-30-9|pages=152}}</ref><ref>{{cite news|last=Levinus|first=Nwabughiogu|title=Former EFCC boss, Farida Waziri loses husband|url=https://www.vanguardngr.com/2017/04/former-efcc-boss-farida-waziri-loses-husband/|location=Lagos, Nigeria|access-date=11 March 2019|date=19 April 2017|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>Nigeria ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1949|}} [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] o6m83tv3jsbplrmo0y6sapi6w3vjy8d 1610376 1610310 2026-10-24T07:50:09Z Mary calist mlay 39270 1610376 wikitext text/x-wiki '''Farida Mzamber Waziri''' (amezaliwa [[7 Julai]], [[1949]]) ni mtaalamu wa masuala ya kiufundi na kiutawala, afisa wa utekelezaji wa [[sheria]] kutoka [[Nigeria]], na mwenyekiti wa zamani wa Tume ya Uchumi na Uhalifu wa Kifedha ya Nigeria (EFCC).<ref>{{cite book|title=Advance fee fraud: national security and the law|author=Farida Mzamber Waziri|publisher=BookBuilders/Editions Africa|year=2005|isbn=978-8088-30-9|pages=152}}</ref><ref>{{cite news|last=Levinus|first=Nwabughiogu|title=Former EFCC boss, Farida Waziri loses husband|url=https://www.vanguardngr.com/2017/04/former-efcc-boss-farida-waziri-loses-husband/|location=Lagos, Nigeria|access-date=11 March 2019|date=19 April 2017|newspaper=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>Nigeria. ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1949|}} [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] squj0jqmwu6ghey1za9ronwulkxg1sd 0 255600 1610321 2026-10-23T17:59:51Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610321 wikitext text/x-wiki '''Salvatore Randone''' ([[25 Septemba]] [[1906]] – [[6 Machi]] [[1991]]), alifahamika kitaaluma kwa jina la '''Salvo Randone''', alikuwa [[mwigizaji]] wa maigizo ya jukwaani, filamu na [[televisheni]] kutoka [[Italia]]. == Wasifu == Alianza kuigiza jukwaani akiwa na umri wa [[miaka]] ya mwanzoni mwa ishirini. Katika miaka ya 1930 na wakati wa [[Vita vya Pili vya Dunia]], alishiriki katika maonyesho yaliyoandaliwa na ''Gualtiero Tumiati'', ''Sergio Tofano, Anton Giulio Bragaglia'' na wengine. Baada ya vita, alishiriki katika maigizo ya jukwaani yaliyoongozwa na ''Luchino Visconti, Giorgio Strehler, Guido Salvini'' na ''Luigi Squarzina''. Hatimaye, akawa mmoja wa waigizaji mashuhuri zaidi wa maigizo ya jukwaani nchini Italia.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0709951/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1906]] [[Jamii:Waliofariki 1991]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 5anfhjrjxu0u5hi935gessyt5fr3ea8 0 255601 1610322 2026-10-23T18:13:48Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mhine Ohn Khaing''' (Kiburma: မိုင်းအုဏ်းခိုင်; alizaliwa 1 Januari 1961) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar, akiwakilisha jimbo bunge namba 11 la Jimbo la Shan.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c575803f609e7c1f8b4591 "Mp Profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 21 September 2018.</ref><ref>[http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%A6%E1%80%B8%E...' 1610322 wikitext text/x-wiki '''Mhine Ohn Khaing''' (Kiburma: မိုင်းအုဏ်းခိုင်; alizaliwa 1 Januari 1961) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar, akiwakilisha jimbo bunge namba 11 la Jimbo la Shan.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c575803f609e7c1f8b4591 "Mp Profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 21 September 2018.</ref><ref>[http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA "Amyotha Hluttaw"] (in Burmese). Retrieved 21 September 2018.</ref> == Maisha ya awali na elimu == Alizaliwa tarehe 1 Januari 1961 katika Jimbo la Shan, Burma, ambayo sasa inajulikana kama Myanmar. Alihitimu [[diploma]] ya kilimo (Dip.Ag.), shahada ya Sayansi (B.Sc.) na cheti cha H.G.P. katika Chuo Kikuu cha Lashio na Chuo Kikuu cha Mandalay. == Kazi ya kisiasa == Mhine Ohn Khaing ni mwanachama wa Chama cha Kitaifa cha Ta'ang. Katika [[uchaguzi]] mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar baada ya kupata kura 37,545, ambazo zilimpa ushindi katika jimbo bunge namba 11 la Jimbo la Shan. Pia anahudumu kama mjumbe wa Kamati ya Afya, Michezo na Utamaduni ya Bunge la Juu la Myanmar. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1961]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 2hqk8wnowphkq10vees0nhr96ka58kh 0 255602 1610323 2026-10-23T18:13:48Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610323 wikitext text/x-wiki '''Arnoldo Foà''' ([[24 Januari]] [[1916]] – [[11 Januari]] [[2014]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]], mwigizaji wa sauti, mkurugenzi wa maigizo ya jukwaani, mwimbaji na mwandishi kutoka [[Italia]]. Alitunukiwa heshima ya ''Cavaliere di Gran Croce OMRI'', ambayo ni mojawapo ya [[tuzo]] za juu za ''Order of Merit of the Italian Republic''. Alishiriki katika zaidi ya filamu 130 kati ya mwaka 1938 na 2014. == Wasifu == Alimaliza elimu ya sekondari mjini [[Florence]], ambako alihamia pamoja na [[familia]] yake, kisha akasoma katika shule ya uigizaji ya Rasi. Aliacha masomo ya uchumi na akiwa na umri wa [[miaka]] 20 alihamia [[Roma]], ambako alijiunga na taasisi ya mafunzo ya sinema. Mwaka 1947, alijiunga na jumuiya ya ''Freemasonry ya Scottish Rite'' nchini Italia, katika loji ya ''Alpi Giulie'' nambari 150 iliyokuwa Roma. Baadaye alipanda hadi kufikia daraja la juu zaidi la jumuiya hiyo. Foà alifariki tarehe 11 Januari 2014 kutokana na kushindwa kwa mfumo wa upumuaji, siku 13 tu kabla ya kutimiza umri wa [[miaka]] 98.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0289450/</ref><ref>https://www.discogs.com/artist/1633555-Arnoldo-Fo%C3%A0?redirected=true</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1916]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 0bbtz012ba9dhjwta9iqgh4kxoksl8m 0 255603 1610324 2026-10-23T18:16:28Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Min Htin Aung Han''' (Kiburma: မင်းထင်အောင်ဟန်) ni mwanasiasa wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Jimbo la Mon, akiwakilisha jimbo bunge namba 1 la Mji wa Mawlamyaing. Min alihudumu kama waziri wa Umeme, Nishati na Viwanda katika [[Serikali]] ya Jimbo la Mon kuanzia Aprili 2016 hadi tarehe 29 Mei 2018. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[https://burma.irrawaddy.com/news/2018/0...' 1610324 wikitext text/x-wiki '''Min Htin Aung Han''' (Kiburma: မင်းထင်အောင်ဟန်) ni mwanasiasa wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Jimbo la Mon, akiwakilisha jimbo bunge namba 1 la Mji wa Mawlamyaing. Min alihudumu kama waziri wa Umeme, Nishati na Viwanda katika [[Serikali]] ya Jimbo la Mon kuanzia Aprili 2016 hadi tarehe 29 Mei 2018. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[https://burma.irrawaddy.com/news/2018/05/31/159938.html "ႏုတ္ထြက္ မြန္ဝန္ႀကီး ပါတီမွာ ဆက္လက္ တာဝန္ယူမည္".] 31 May 2018.</ref> == Maisha ya awali na elimu == Min Htin Aung Han alizaliwa tarehe 28 Januari 1967 katika Mji wa Mawlamyaing, Jimbo la Mon, Myanmar. Alihitimu [[shahada]] ya Uhandisi katika Uhandisi wa Umeme (B.E. Electrical Power). == Kazi ya kisiasa == Katika uchaguzi mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la [[Jimbo]] la Mon, akiwakilisha jimbo bunge namba 1 la Mji wa Mawlamyaing.<ref>[https://www.monhluttaw.com/representatives/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%81%80%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%A6%E1%80%B8/ "မင္းထင္ေအာင္ဟန္".] Mon State Hluttaw (in Burmese).</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 1kslcmyf8w6elo99yut6oamr4itvb55 0 255604 1610325 2026-10-23T18:18:56Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Min Min Oo''' (Kiburma: မင်းမင်းဦး) ni [[mwanasiasa]] na mhandisi wa umeme kutoka Myanmar aliyehudumu kama Waziri Mkuu wa Jimbo la Mon kuanzia tarehe 30 Machi 2016 hadi 23 Februari 2017. == Maisha ya awali == Alikuwa kiongozi wa wanafunzi wakati wa maandamano ya wanafunzi ya mwaka 1988. Yeye ni makamu [[mwenyekiti]] wa ofisi ya Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia (NLD) katika Mji wa Bilin, ambako alichaguliwa kuwa mbunge wa bung...' 1610325 wikitext text/x-wiki '''Min Min Oo''' (Kiburma: မင်းမင်းဦး) ni [[mwanasiasa]] na mhandisi wa umeme kutoka Myanmar aliyehudumu kama Waziri Mkuu wa Jimbo la Mon kuanzia tarehe 30 Machi 2016 hadi 23 Februari 2017. == Maisha ya awali == Alikuwa kiongozi wa wanafunzi wakati wa maandamano ya wanafunzi ya mwaka 1988. Yeye ni makamu [[mwenyekiti]] wa ofisi ya Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia (NLD) katika Mji wa Bilin, ambako alichaguliwa kuwa mbunge wa bunge la jimbo. Pia anasimamia masuala ya fedha katika chama cha wakulima wa mashamba ya mipira cha Mji wa Bilin na ni mjumbe wa kamati ya usimamizi ya Hospitali ya Taungzone.<ref>[http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/19818-meet-your-chief-ministers.html "Chief Ministers".]</ref> == Waziri Mkuu wa Jimbo la Mon == Rais Htin Kyaw alimruhusu Min Min Oo kujiuzulu kutoka nafasi ya [[Waziri]] Mkuu wa Jimbo la Mon tarehe 23 Februari 2017.<ref>[http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/24/id-11815 "President Office Announcement".]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] m08anl6uvz117zk1dzcmls3e55rjz6a 0 255605 1610326 2026-10-23T18:20:22Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610326 wikitext text/x-wiki [[Faili:Lorenzo Richelmy at the 79th Locarno Film Festival -8 (cropped).jpg|thumb|Lorenzo Richelmy]] '''Lorenzo Richelmy''' (alizaliwa [[25 Machi]] [[1990]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Italia]], anayejulikana zaidi kwa watazamaji walio nje ya Italia kupitia uigizaji wake kama mhusika mkuu katika mfululizo wa Netflix uitwao ''Marco Polo''. Kabla ya kuchaguliwa kuigiza katika mfululizo huo, alishiriki katika vipindi kadhaa vya [[televisheni]] na filamu za Italia. == Maisha ya awali == Alihamia Roma pamoja na familia yake alipokuwa na umri wa [[miaka]] minne. Alisoma katika shule ya sekondari ya ''liceo classico'' ya ''Giovanni Paolo II'', iliyoko ''Ostia Lido''. Kwa kuwa alianza kazi yake ya uigizaji akiwa mtoto, Richelmy ndiye mwigizaji mwenye umri mdogo zaidi kuwahi kukubaliwa katika taasisi ya mafunzo ya sinema.<ref>https://www.imdb.com/name/nm3080119/</ref><ref>https://www.gingergeneration.it/n/100-metri-dal-paradiso-intervista-esclusiva-a-lorenzo-richelmy-94808-n.htm</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 747vcvrgqzfd0nlgardntrezn8u891f 0 255606 1610327 2026-10-23T18:21:35Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Min Naing''' (Kiburma: မင်းနိုင်; alizaliwa 5 Desemba 1963) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 12 katika Mkoa wa Sagaing. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c5536f3f609e7c1f8b4580 "Mp Profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 26 August 2018.</ref><ref>[ht...' 1610327 wikitext text/x-wiki '''Min Naing''' (Kiburma: မင်းနိုင်; alizaliwa 5 Desemba 1963) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 12 katika Mkoa wa Sagaing. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c5536f3f609e7c1f8b4580 "Mp Profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 26 August 2018.</ref><ref>[http://www.amyotha.hluttaw.mm/?q=members/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA "Mp Profile".] Amyotha Hluttaw (in Burmese). Retrieved 26 August 2018.</ref> == Maisha ya awali na elimu == Min Naing alizaliwa tarehe 5 [[Desemba]] 1936 katika Mji wa Leshi, Myanmar. Yeye ni wa kabila la Naga. == Kazi ya kisiasa == Min Naing ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia. Katika [[uchaguzi]] mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar, akiwakilisha jimbo [[bunge]] namba 11 katika Mkoa wa Sagaing. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1963]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 1gpd0exj295h1heihm17shvnkt9uedu 0 255607 1610328 2026-10-23T19:01:11Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610328 wikitext text/x-wiki [[Faili:Andrea Arcangeli, May 2017.jpg|thumb|Andrea Arcangeli]] '''Andrea Arcangeli''' (alizaliwa [[3 Agosti]] [[1993]]) ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]], [[televisheni]] na maigizo ya jukwaani kutoka [[Italia]]. == Maisha na kazi yake == Alisomea uigizaji katika shule ya maigizo ya ''S.M.O.'', na alianza rasmi kazi yake ya uigizaji jukwaani mwaka 2009. Mwaka 2012, alihamia [[Roma]] ili kusomea sanaa za maonyesho katika [[Chuo Kikuu]] cha ''Sapienza''. Mwaka huohuo, alicheza nafasi ndogo katika mfululizo wa televisheni wa Canale 5 uitwao ''Benvenuti a tavola - Nord vs Sud.'' Baada ya kupata nafasi kadhaa katika vipindi vya televisheni, alianza kazi yake ya uigizaji wa filamu katika filamu ya ''Partly Cloudy with Sunny Spells'', iliyoongozwa na Marco Pontecorvo.<ref>https://www.imdb.com/name/nm5585519/</ref><ref>https://www.mymovies.it/persone/andrea-arcangeli/286116/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} hd7l5b8gmim1fr0e8ykii86pb6wfvk7 0 255608 1610329 2026-10-23T19:11:02Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Min Swe Naing''' (Kiburma: မင်းဆွေနိုင်; alizaliwa 29 Januari 1970) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar, akiwakilisha jimbo bunge namba 6 la Jimbo la Kachin. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[http://www.thithtoolwin.mmbloggers.com/Home/Detail/?path=/2015/11/blog-post_80.html Thit Htoo Lwin (Daily News)]</ref> == Maisha ya awali na elimu == Min Swe Nain...' 1610329 wikitext text/x-wiki '''Min Swe Naing''' (Kiburma: မင်းဆွေနိုင်; alizaliwa 29 Januari 1970) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar, akiwakilisha jimbo bunge namba 6 la Jimbo la Kachin. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[http://www.thithtoolwin.mmbloggers.com/Home/Detail/?path=/2015/11/blog-post_80.html Thit Htoo Lwin (Daily News)]</ref> == Maisha ya awali na elimu == Min Swe Naing alizaliwa katika [[Kijiji]] cha Nang Kham, Mji wa Mohnyin, Jimbo la Kachin, tarehe 12 Januari 1970. Yeye ni wa [[kabila]] la Shan. Mwaka 1993, alihitimu shahada ya Sayansi katika Zoolojia katika Chuo cha Myintkyina. == Kazi ya kisiasa == Min Swe Naing ni mwanachama wa Chama cha [[Ligi]] ya Kitaifa ya Demokrasia. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Wawakilishi (Pyithu Hluttaw) baada ya kupata kura nyingi 15,367, akiwakilisha jimbo bunge namba 6 la Jimbo la Kachin.<ref>[https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c42d9d3f609eb6128b457b "MP profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 25 February 2018.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 7ca4kqrl5hur7hlq95fxcoh8zsxiuev 0 255609 1610330 2026-10-23T19:12:53Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610330 wikitext text/x-wiki '''Andrea Bosca''' (alizaliwa [[14 Julai]] [[1980]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Italia]]. Tangu mwaka 2004, ameshiriki katika zaidi ya filamu 30. == Maisha na kazi yake == Andrea Bosca alihitimu mwaka 2003 katika Shule ya ''Teatro Stabile'' ya [[Turin]], iliyoanzishwa na mkurugenzi Luca Ronconi. Mwaka 2004, alijiunga na kikundi cha waigizaji cha ''Teatro Stabile'' ya Turin. Tangu mwaka 2005, ameshiriki pia katika miradi mbalimbali ya Italia na kimataifa, akifanya kazi katika filamu, mfululizo wa [[televisheni]] na maigizo ya jukwaani. Katika kazi zake, amekuwa akibadilisha lugha na namna ya kutumia mwili katika uigizaji, huku akitengeneza wahusika wa aina mbalimbali wenye changamoto na wanaoonekana halisi. Anazungumza Kiitaliano, Kiingereza, Kihispania na [[Kifaransa]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm2495343/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1980]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 47qsx67fuv3ust4xd3d4c4ncluoj06x 0 255610 1610331 2026-10-23T19:14:21Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Min Zayar Oo''' (alizaliwa 1 Novemba 1976) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama Naibu [[Waziri]] wa Mipango, Fedha na Uwekezaji katika Serikali ya Umoja wa Kitaifa ya Myanmar (NUG). Min Zayar Oo aliteuliwa na Kamati Inayowakilisha [[Bunge]] la Muungano wa Myanmar kuwa Naibu Waziri wa Mipango, Fedha na Uwekezaji katika Serikali ya Umoja wa Kitaifa ya Myanmar tarehe 16 Aprili 2021.<ref>[https://crphmyanmar.org/who-we-are/ "Who are We".]</ref> A...' 1610331 wikitext text/x-wiki '''Min Zayar Oo''' (alizaliwa 1 Novemba 1976) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama Naibu [[Waziri]] wa Mipango, Fedha na Uwekezaji katika Serikali ya Umoja wa Kitaifa ya Myanmar (NUG). Min Zayar Oo aliteuliwa na Kamati Inayowakilisha [[Bunge]] la Muungano wa Myanmar kuwa Naibu Waziri wa Mipango, Fedha na Uwekezaji katika Serikali ya Umoja wa Kitaifa ya Myanmar tarehe 16 Aprili 2021.<ref>[https://crphmyanmar.org/who-we-are/ "Who are We".]</ref> Alizaliwa tarehe 1 Novemba 1976 katika Mji wa Mudon, Jimbo la Mon, Myanmar. Alihitimu shahada yake ya kwanza katika [[Chuo]] Kikuu cha Yangon mwaka 2002. Pia alipata diploma ya juu ya usimamizi wa biashara kwa watendaji, cheti cha kitaaluma cha usimamizi wa masoko, cheti cha usimamizi wa rasilimali watu, cheti cha mawasiliano yenye ufanisi, na cheti cha uongozi na maendeleo ya mashirika.<ref>[https://mopfi.nugmyanmar.org/deputy-minister/ "Deputy Minister".]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1976]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] onufowe0pyyr84ixmhqg1mrxad7qqvp 0 255611 1610341 2026-10-24T00:10:32Z Sinatrasona 28271 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1359344715|Jessie Willcox Smith]]" 1610341 wikitext text/x-wiki '''Jessie Willcox Smith''' (Septemba 6, 1863 - Mei 3, 1935) alikuwa [[Mchoraji]] wa [[Marekani]] wakati wa Enzi ya Dhahabu ya vielelezo vya Marekani . {{Sfn|Nixon|2015}}Alichukuliwa kuwa "mmoja wa wachoraji wazuri zaidi". {{Sfn|Fleisher|Zittle|2015}}Mchangiaji wa [[vitabu]] na [[Jarida|majarida]] mwishoni mwa karne ya 19 na mwanzoni mwa karne ya 20, Smith alichora mchoro unaoambatana na [[hadithi]] na makala kwa wateja kama vile ''Century'', ''Collier'', ''Leslie's Weekly'', ''Harper's'', ''McClure's'', ''Scribners'', na ''Ladies' Home Journal'' . Alikuwa na uhusiano unaoendelea na ''Good Housekeeping'', ambao ulijumuisha mfululizo wa vielelezo vya muda mrefu vya Mother Goose na pia uundaji wa vifuniko vyote vya ''Good Housekeeping'' kuanzia Desemba 1917 hadi 1933. Smith alichora zaidi ya vitabu sitini, ikiwa ni pamoja na kazi maarufu kama vile ''Little Women(Wanawake wadogo)'' na ''An Old-Fashioned Girl(Msichana wa Madoido ya Zamani)'' ya Louisa May Alcott, ''Evangeline'' ya Henry Wadsworth Longfellow, na ''A Child's Garden of Verses(Shamba la Vifungo za Mwana)'' ya Robert Louis Stevenson . 39l67crcfzpy0dvp7ejq9mxfcoistiu 0 255612 1610346 2026-10-24T02:22:43Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mukerjee''', aliyekuwa na jina la chama Yebaw Phyu Win (Kiburma: ရဲဘော်ဖြူဝင်း), alikuwa kiongozi wa kikomunisti wa Burma aliyezaliwa Bengal. Kabla ya Vita vya Pili vya [[Dunia]], aliajiriwa katika Idara ya Ulinzi. Mwaka 1939, alijiunga na Chama cha Kikomunisti cha Burma. Mwaka 1946, alijumuishwa katika uongozi wa Kongamano la Vyama vya Wafanyakazi la Burma Yote. Mwaka 1948, alifungwa [[gerezani]] pamoja na Bo Yan Aung. Hata...' 1610346 wikitext text/x-wiki '''Mukerjee''', aliyekuwa na jina la chama Yebaw Phyu Win (Kiburma: ရဲဘော်ဖြူဝင်း), alikuwa kiongozi wa kikomunisti wa Burma aliyezaliwa Bengal. Kabla ya Vita vya Pili vya [[Dunia]], aliajiriwa katika Idara ya Ulinzi. Mwaka 1939, alijiunga na Chama cha Kikomunisti cha Burma. Mwaka 1946, alijumuishwa katika uongozi wa Kongamano la Vyama vya Wafanyakazi la Burma Yote. Mwaka 1948, alifungwa [[gerezani]] pamoja na Bo Yan Aung. Hata hivyo, alifanikiwa kutoroka gerezani. Mwaka 1949, aliingia mafichoni. Mwaka 1955, alijumuishwa katika Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti cha Burma na kupewa jukumu la kusimamia Eneo la Kijeshi la Kaskazini-Magharibi.<ref>[https://reviewinn.com/entity/mukerjee-yebaw-phyu-win Mukerjee (Yebaw Phyu Win)]</ref> == Kifo == Tarehe 7 Mei 1961, aliuawa wakati wa operesheni ya uvamizi wa [[polisi]]. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1961]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] f4o1m0grpdhbpo116xf6aphbhdaeqfk 0 255613 1610350 2026-10-24T03:41:02Z Said Mfaume 68307 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Mwigizaji 2 | jina = Brandon Lee | picha = Brandon lee (cropped).jpg | maelezo ya picha = Brandon Lee mnamo 1991 | jina la kuzaliwa = Brandon Bruce Lee | tarehe ya kuzaliwa = {{birth date|1965|2|1}} | mahala pa kuzaliwa = [[Oakland, California]], [[Marekani]] | tarehe ya kufa = {{death date and age|1993|3|31|1965|2|1}} | mahala alipofia = [[Wilmington, North Carolina]], [[Marekani]] |...' 1610350 wikitext text/x-wiki {{Mwigizaji 2 | jina = Brandon Lee | picha = Brandon lee (cropped).jpg | maelezo ya picha = Brandon Lee mnamo 1991 | jina la kuzaliwa = Brandon Bruce Lee | tarehe ya kuzaliwa = {{birth date|1965|2|1}} | mahala pa kuzaliwa = [[Oakland, California]], [[Marekani]] | tarehe ya kufa = {{death date and age|1993|3|31|1965|2|1}} | mahala alipofia = [[Wilmington, North Carolina]], [[Marekani]] | jina lingine = 李國豪 (Lǐ Guóháo) | kazi yake = [[Mwigizaji]], mtaalamu wa michezo ya mapigano | miaka ya kazi = 1985–1993 | ndoa = | mahusiano ya kimapenzi = Eliza Hutton (1990–1993) | tovuti = }} '''Brandon Bruce Lee''' (1 Februari 1965 – 31 Machi 1993) alikuwa [[mwigizaji]] na mwanafunzi wa michezo ya mapigano wa [[Marekani]]. Baada ya kujijengea jina kama nyota chipukizi wa filamu za mapigano mwanzoni mwa miaka ya 1990, Lee alipata kucheza uhusika mkuu kwa wenye mafanikio kama [[The Crow (comics)#Eric Draven|Eric Draven]] katika filamu ya ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' (1994). Hata hivyo, kazi na maisha ya Lee yalikatishwa ghafla kwa ajali iliyopelekea kifo chake wakati wa utayarishaji wa filamu hiyo.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Brandon-Lee|title=Brandon Lee | American actor | Britannica|publisher=Encyclopaedia Britannica|access-date=2026-10-23}}</ref> Lee alikuwa mtoto wa nyota wa filamu [[Bruce Lee]]. Baba yake alifariki Brandon akiwa na umri wa miaka minane. Lee, aliyefuata nyayo za baba yake, alijifunza michezo ya mapigano ikijumuisha [[Jeet Kune Do]], [[Wing Chun]], [[Eskrima]], [[Silat]], na [[Muay Thai]], na alisomea uigizaji katika chuo cha [[Emerson College]] na [[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]]. Alianza kazi yake kwa kucheza nafasi kuu katika filamu ya mapigano huko [[Hong Kong]] katika filamu ya ''[[Legacy of Rage]]'' (1986), na filamu ya zilitolewa moja kwa moja kwa ajili ya kanda za video ya ''[[Laser Mission]]'' (1989). Pia alionekana katika filamu mbili za mfululizo wa televisheni wa miaka ya 1970 wa ''[[Kung Fu (1972 TV series)|Kung Fu]]'', ambazo ni filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Movie]]'' (1986) na sehemu ya jaribio ya ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' (1987). Akielekea kwenye utengenezaji wa filamu za Hollywood, Lee kwanza alishiriki katika filamu ya [[Warner Bros.]] ya ''[[Showdown in Little Tokyo]]'' (1991) akishirikiana na [[Dolph Lundgren]]. Hiyo ilifuatiwa na nafasi kuu katika ''[[Rapid Fire (filamu ya 1992)|Rapid Fire]]'' (1992), iliyotayarishwa na [[20th Century Fox]]. Pamoja na [[Jeff Imada]], Lee pia alipewa nafasi ya kucheza filamu hiyo kwa minajili ya kuonyesha ujuzi wake wa mapigano katika kipengele cha Jeet Kune Do. Baada ya kuchaguliwa kuongoza filamu ya ''The Crow'', Lee alikuwa amepiga karibu matukio yake yote alipojeruhiwa vibaya na kufariki kwenye seti na bunduki ya vifaa vya maigizo. Baada ya kifo chake, Lee alipokea sifa kubwa kwa uigizaji wake, huku filamu hiyo ikipata mafanikio makubwa ya kibiashara na wakosoaji.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/brandon_lee|title=Brandon Lee Movies List | Rotten Tomatoes|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=2026-10-23}}</ref> == Maisha ya awali == Brandon alizaliwa tarehe 1 Februari 1965 katika Hospitali ya East Oakland huko [[Oakland, California]], [[Marekani]], akiwa mtoto wa mwigizaji [[Bruce Lee]] (1940–1973) na [[Linda Lee Cadwell]]. Tangu akiwa mdogo, Lee alijifunza sanaa za mapigano kutoka kwa baba yake. Lee alisema familia hiyo iliishi kati ya [[Hong Kong]] na Marekani kutokana na kazi ya baba yake.<ref>{{cite web|url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/930539/bruce-lee-famous-children-son-killed-infamous-accident/|title=Bruce Lee's 2 famous children - including son tragically ...|publisher=Hello! Magazine|access-date=2026-10-23}}</ref> Baada ya kifo cha ghafla cha baba yake mwaka 1973, familia ya Lee ilirudi [[California]]. Lee alianza kujifunza na [[Dan Inosanto]], mmoja wa wanafunzi wa baba yake, akiwa na umri wa miaka tisa. Baadaye alisoma uigizaji katika chuo cha [[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]] jijini New York na kisha [[Emerson College]] huko Boston, Massachusetts. == Kazi == === 1985–1990: Nafasi za awali === Lee alirudi Los Angeles mwaka 1985 na kuanza kazi ya uigizaji. Alipata nafasi yake ya kwanza katika filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Movie]]'' (1986). Mwaka huo huo, alicheza katika filamu ya mapigano huko Hong Kong ya ''[[Legacy of Rage]]'', filamu iliyoigizwa kwa [[Cantonese|Kikantoni]]. Katika filamu hiyo, alicheza kama Brandon Ma na aliteuliwa kuwania tuzo ya [[Hong Kong Film Award]] kama Mwigizaji Mpya Bora.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/brandon_lee|title=Brandon Lee Movies List | Rotten Tomatoes|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=2026-10-23}}</ref> Baadaye, alicheza katika filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' (1987), mfululizo wa ''[[Ohara (TV series)|Ohara]]'' (1988), na ''[[Laser Mission]]'' (1989). === 1991–1993: Mafanikio ya Hollywood === Mnamo 1991, Lee alicheza pamoja na [[Dolph Lundgren]] katika filamu ya ''[[Showdown in Little Tokyo]]''. Mwaka 1992, alikuwa mwigizaji mkuu katika filamu ya ''[[Rapid Fire (1992 film)|Rapid Fire]]'' iliyotengenezwa na 20th Century Fox. Filamu yake ya mwisho na ya kilele cha kazi yake ilikuwa ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' (1994), ambapo alicheza kama Eric Draven, mwanamuziki aliyefariki na kufufuka ili kulipiza kisasi. Filamu hiyo ilitolewa baada ya kifo chake na kupata mafanikio makubwa.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Brandon-Lee|title=Brandon Lee | American actor | Britannica|publisher=Encyclopaedia Britannica|access-date=2026-10-23}}</ref> == Filmografia == === Filamu === {| class="wikitable" |- ! Mwaka ! Jina la Filamu ! Nafasi ! Maelezo |- | 1985 | ''[[Crime Killer]]'' | Gangster | Filamu yake ya kwanza, bila kutajwa jina |- | 1986 | ''[[Kung Fu: The Movie]]'' | Chung Wang | Filamu ya televisheni |- | 1986 | ''[[Legacy of Rage]]'' | Brandon Ma | Filamu ya Hong Kong; aliteuliwa kuwania Mwigizaji Mpya Bora |- | 1987 | ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' | Johnny Caine | Sehemu ya jaribio ya televisheni |- | 1988 | ''[[Ohara (TV series)|Ohara]]'' | Kenji | Mfululizo wa televisheni (Sehemu: "What's in a Name") |- | 1989 | ''[[Laser Mission]]'' | Michael Gold | Filamu iliyotolewa kwenye kanda za video |- | 1991 | ''[[Showdown in Little Tokyo]]'' | Johnny Murata | Alicheza pamoja na Dolph Lundgren |- | 1992 | ''[[Rapid Fire (filamu ya 1992)|Rapid Fire]]'' | Jake Lo | Pia aliratibu mapigano |- | 1994 | ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' | Eric Draven | Filamu yake ya mwisho, ilitolewa baada ya kifo chake |} == Kifo == Brandon Lee alifariki tarehe 31 Machi 1993 katika mji wa Wilmington, [[North Carolina]], [[Marekani]], akiwa na umri wa miaka 28, baada ya kupigwa risasi kwa bahati mbaya wakati wa utayarishaji wa filamu ya ''[[The Crow (1994 film)|The Crow]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/04/29/us/negligence-is-seen-in-actor's-death.html|title=NEGLIGENCE IS SEEN IN ACTOR'S DEATH|publisher=The New York Times|date=1993-04-29|access-date=2026-10-23}}</ref> Katika tukio hilo, mwigizaji Michael Massee alipiga risasi kwa kutumia bunduki ya maigizo (prop gun) ambayo ilipaswa kutumia risasi za bandia. Hata hivyo, kipande cha risasi halisi kilikuwa kimebaki ndani ya mtutu wa bunduki hiyo bila kujulikana, na kilipigwa kuelekea tumboni mwa Lee.<ref>{{cite web|url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/930539/bruce-lee-famous-children-son-killed-infamous-accident/|title=Bruce Lee's 2 famous children - including son tragically ...|publisher=Hello! Magazine|access-date=2026-10-23}}</ref> Lee alipelekwa katika hospitali ya New Hanover Regional Medical Center huko Wilmington, ambako alipatiwa upasuaji wa dharura, lakini alifariki baada ya saa sita.<ref>{{cite web|url=https://www.seattletimes.com/archive/19930401/1693759/44-caliber-bullet-found-in-brandon-lees-body|title=44-caliber bullet found in Brandon Lee's body|publisher=The Seattle Times|date=1993-04-01|access-date=2026-10-23}}</ref> Uchunguzi wa polisi ulionyesha kuwa kifo chake kilisababishwa na uzembe wa wafanyakazi wa vifaa vya filamu hiyo, si uhalifu wa makusudi.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/04/29/us/negligence-is-seen-in-actor's-death.html|title=NEGLIGENCE IS SEEN IN ACTOR'S DEATH|publisher=The New York Times|date=1993-04-29|access-date=2026-10-23}}</ref> == Marejeo == {{marejeo}} {{BD|1965|1993}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]] {{Mbegu-igiza-filamu}} 3zfbl0ezjpb729uz6rjyveq7n7s6rih 1610351 1610350 2026-10-24T03:42:07Z Said Mfaume 68307 /* Maisha ya awali */ 1610351 wikitext text/x-wiki {{Mwigizaji 2 | jina = Brandon Lee | picha = Brandon lee (cropped).jpg | maelezo ya picha = Brandon Lee mnamo 1991 | jina la kuzaliwa = Brandon Bruce Lee | tarehe ya kuzaliwa = {{birth date|1965|2|1}} | mahala pa kuzaliwa = [[Oakland, California]], [[Marekani]] | tarehe ya kufa = {{death date and age|1993|3|31|1965|2|1}} | mahala alipofia = [[Wilmington, North Carolina]], [[Marekani]] | jina lingine = 李國豪 (Lǐ Guóháo) | kazi yake = [[Mwigizaji]], mtaalamu wa michezo ya mapigano | miaka ya kazi = 1985–1993 | ndoa = | mahusiano ya kimapenzi = Eliza Hutton (1990–1993) | tovuti = }} '''Brandon Bruce Lee''' (1 Februari 1965 – 31 Machi 1993) alikuwa [[mwigizaji]] na mwanafunzi wa michezo ya mapigano wa [[Marekani]]. Baada ya kujijengea jina kama nyota chipukizi wa filamu za mapigano mwanzoni mwa miaka ya 1990, Lee alipata kucheza uhusika mkuu kwa wenye mafanikio kama [[The Crow (comics)#Eric Draven|Eric Draven]] katika filamu ya ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' (1994). Hata hivyo, kazi na maisha ya Lee yalikatishwa ghafla kwa ajali iliyopelekea kifo chake wakati wa utayarishaji wa filamu hiyo.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Brandon-Lee|title=Brandon Lee | American actor | Britannica|publisher=Encyclopaedia Britannica|access-date=2026-10-23}}</ref> Lee alikuwa mtoto wa nyota wa filamu [[Bruce Lee]]. Baba yake alifariki Brandon akiwa na umri wa miaka minane. Lee, aliyefuata nyayo za baba yake, alijifunza michezo ya mapigano ikijumuisha [[Jeet Kune Do]], [[Wing Chun]], [[Eskrima]], [[Silat]], na [[Muay Thai]], na alisomea uigizaji katika chuo cha [[Emerson College]] na [[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]]. Alianza kazi yake kwa kucheza nafasi kuu katika filamu ya mapigano huko [[Hong Kong]] katika filamu ya ''[[Legacy of Rage]]'' (1986), na filamu ya zilitolewa moja kwa moja kwa ajili ya kanda za video ya ''[[Laser Mission]]'' (1989). Pia alionekana katika filamu mbili za mfululizo wa televisheni wa miaka ya 1970 wa ''[[Kung Fu (1972 TV series)|Kung Fu]]'', ambazo ni filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Movie]]'' (1986) na sehemu ya jaribio ya ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' (1987). Akielekea kwenye utengenezaji wa filamu za Hollywood, Lee kwanza alishiriki katika filamu ya [[Warner Bros.]] ya ''[[Showdown in Little Tokyo]]'' (1991) akishirikiana na [[Dolph Lundgren]]. Hiyo ilifuatiwa na nafasi kuu katika ''[[Rapid Fire (filamu ya 1992)|Rapid Fire]]'' (1992), iliyotayarishwa na [[20th Century Fox]]. Pamoja na [[Jeff Imada]], Lee pia alipewa nafasi ya kucheza filamu hiyo kwa minajili ya kuonyesha ujuzi wake wa mapigano katika kipengele cha Jeet Kune Do. Baada ya kuchaguliwa kuongoza filamu ya ''The Crow'', Lee alikuwa amepiga karibu matukio yake yote alipojeruhiwa vibaya na kufariki kwenye seti na bunduki ya vifaa vya maigizo. Baada ya kifo chake, Lee alipokea sifa kubwa kwa uigizaji wake, huku filamu hiyo ikipata mafanikio makubwa ya kibiashara na wakosoaji.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/brandon_lee|title=Brandon Lee Movies List | Rotten Tomatoes|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=2026-10-23}}</ref> == Maisha ya awali == [[File:Bruce Lee - son.jpg|thumb|Brandon Lee akiwa na baba yake, Bruce Lee (takriban 1966)]] Brandon alizaliwa tarehe 1 Februari 1965 katika Hospitali ya East Oakland huko [[Oakland, California]], [[Marekani]], akiwa mtoto wa mwigizaji [[Bruce Lee]] (1940–1973) na [[Linda Lee Cadwell]]. Tangu akiwa mdogo, Lee alijifunza sanaa za mapigano kutoka kwa baba yake. Lee alisema familia hiyo iliishi kati ya [[Hong Kong]] na Marekani kutokana na kazi ya baba yake.<ref>{{cite web|url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/930539/bruce-lee-famous-children-son-killed-infamous-accident/|title=Bruce Lee's 2 famous children - including son tragically ...|publisher=Hello! Magazine|access-date=2026-10-23}}</ref> Baada ya kifo cha ghafla cha baba yake mwaka 1973, familia ya Lee ilirudi [[California]]. Lee alianza kujifunza na [[Dan Inosanto]], mmoja wa wanafunzi wa baba yake, akiwa na umri wa miaka tisa. Baadaye alisoma uigizaji katika chuo cha [[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]] jijini New York na kisha [[Emerson College]] huko Boston, Massachusetts. == Kazi == === 1985–1990: Nafasi za awali === Lee alirudi Los Angeles mwaka 1985 na kuanza kazi ya uigizaji. Alipata nafasi yake ya kwanza katika filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Movie]]'' (1986). Mwaka huo huo, alicheza katika filamu ya mapigano huko Hong Kong ya ''[[Legacy of Rage]]'', filamu iliyoigizwa kwa [[Cantonese|Kikantoni]]. Katika filamu hiyo, alicheza kama Brandon Ma na aliteuliwa kuwania tuzo ya [[Hong Kong Film Award]] kama Mwigizaji Mpya Bora.<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/brandon_lee|title=Brandon Lee Movies List | Rotten Tomatoes|publisher=Rotten Tomatoes|access-date=2026-10-23}}</ref> Baadaye, alicheza katika filamu ya televisheni ya ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' (1987), mfululizo wa ''[[Ohara (TV series)|Ohara]]'' (1988), na ''[[Laser Mission]]'' (1989). === 1991–1993: Mafanikio ya Hollywood === Mnamo 1991, Lee alicheza pamoja na [[Dolph Lundgren]] katika filamu ya ''[[Showdown in Little Tokyo]]''. Mwaka 1992, alikuwa mwigizaji mkuu katika filamu ya ''[[Rapid Fire (1992 film)|Rapid Fire]]'' iliyotengenezwa na 20th Century Fox. Filamu yake ya mwisho na ya kilele cha kazi yake ilikuwa ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' (1994), ambapo alicheza kama Eric Draven, mwanamuziki aliyefariki na kufufuka ili kulipiza kisasi. Filamu hiyo ilitolewa baada ya kifo chake na kupata mafanikio makubwa.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Brandon-Lee|title=Brandon Lee | American actor | Britannica|publisher=Encyclopaedia Britannica|access-date=2026-10-23}}</ref> == Filmografia == === Filamu === {| class="wikitable" |- ! Mwaka ! Jina la Filamu ! Nafasi ! Maelezo |- | 1985 | ''[[Crime Killer]]'' | Gangster | Filamu yake ya kwanza, bila kutajwa jina |- | 1986 | ''[[Kung Fu: The Movie]]'' | Chung Wang | Filamu ya televisheni |- | 1986 | ''[[Legacy of Rage]]'' | Brandon Ma | Filamu ya Hong Kong; aliteuliwa kuwania Mwigizaji Mpya Bora |- | 1987 | ''[[Kung Fu: The Next Generation]]'' | Johnny Caine | Sehemu ya jaribio ya televisheni |- | 1988 | ''[[Ohara (TV series)|Ohara]]'' | Kenji | Mfululizo wa televisheni (Sehemu: "What's in a Name") |- | 1989 | ''[[Laser Mission]]'' | Michael Gold | Filamu iliyotolewa kwenye kanda za video |- | 1991 | ''[[Showdown in Little Tokyo]]'' | Johnny Murata | Alicheza pamoja na Dolph Lundgren |- | 1992 | ''[[Rapid Fire (filamu ya 1992)|Rapid Fire]]'' | Jake Lo | Pia aliratibu mapigano |- | 1994 | ''[[The Crow (filamu ya 1994)|The Crow]]'' | Eric Draven | Filamu yake ya mwisho, ilitolewa baada ya kifo chake |} == Kifo == Brandon Lee alifariki tarehe 31 Machi 1993 katika mji wa Wilmington, [[North Carolina]], [[Marekani]], akiwa na umri wa miaka 28, baada ya kupigwa risasi kwa bahati mbaya wakati wa utayarishaji wa filamu ya ''[[The Crow (1994 film)|The Crow]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/04/29/us/negligence-is-seen-in-actor's-death.html|title=NEGLIGENCE IS SEEN IN ACTOR'S DEATH|publisher=The New York Times|date=1993-04-29|access-date=2026-10-23}}</ref> Katika tukio hilo, mwigizaji Michael Massee alipiga risasi kwa kutumia bunduki ya maigizo (prop gun) ambayo ilipaswa kutumia risasi za bandia. Hata hivyo, kipande cha risasi halisi kilikuwa kimebaki ndani ya mtutu wa bunduki hiyo bila kujulikana, na kilipigwa kuelekea tumboni mwa Lee.<ref>{{cite web|url=https://www.hellomagazine.com/celebrities/930539/bruce-lee-famous-children-son-killed-infamous-accident/|title=Bruce Lee's 2 famous children - including son tragically ...|publisher=Hello! Magazine|access-date=2026-10-23}}</ref> Lee alipelekwa katika hospitali ya New Hanover Regional Medical Center huko Wilmington, ambako alipatiwa upasuaji wa dharura, lakini alifariki baada ya saa sita.<ref>{{cite web|url=https://www.seattletimes.com/archive/19930401/1693759/44-caliber-bullet-found-in-brandon-lees-body|title=44-caliber bullet found in Brandon Lee's body|publisher=The Seattle Times|date=1993-04-01|access-date=2026-10-23}}</ref> Uchunguzi wa polisi ulionyesha kuwa kifo chake kilisababishwa na uzembe wa wafanyakazi wa vifaa vya filamu hiyo, si uhalifu wa makusudi.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1993/04/29/us/negligence-is-seen-in-actor's-death.html|title=NEGLIGENCE IS SEEN IN ACTOR'S DEATH|publisher=The New York Times|date=1993-04-29|access-date=2026-10-23}}</ref> == Marejeo == {{marejeo}} {{BD|1965|1993}} [[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]] {{Mbegu-igiza-filamu}} 2dytgr86z6cnx8kclm4yq7q3s50gaan 0 255614 1610352 2026-10-24T03:55:52Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mya Nyein''' (Kiburma: မြငြိမ်း) alikuwa Naibu [[Spika]] wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), ambalo ni sehemu ya [[Bunge]] la Muungano wa Myanmar (Pyidaungsu Hluttaw). Alichaguliwa kushika wadhifa huo kuanzia tarehe 31 Januari 2011 hadi tarehe 29 Januari 2016.<ref>Phanida (31 January 2011). [https://web.archive.org/web/20110203005108/http://www.mizzima.com/news/election-2010-/4823-speakers-elected-to-both-houses-of-parliament.h...' 1610352 wikitext text/x-wiki '''Mya Nyein''' (Kiburma: မြငြိမ်း) alikuwa Naibu [[Spika]] wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), ambalo ni sehemu ya [[Bunge]] la Muungano wa Myanmar (Pyidaungsu Hluttaw). Alichaguliwa kushika wadhifa huo kuanzia tarehe 31 Januari 2011 hadi tarehe 29 Januari 2016.<ref>Phanida (31 January 2011). [https://web.archive.org/web/20110203005108/http://www.mizzima.com/news/election-2010-/4823-speakers-elected-to-both-houses-of-parliament.html "Speakers elected to both houses of Parliament".] Mizzima. Archived from the original on 2011-02-03. Retrieved 15 April 2012.</ref> Pia alikuwa [[mwenyekiti]] wa Kamati ya Miswada katika Bunge la Wawakilishi (Pyithu Hluttaw) kuanzia mwaka 2011 hadi 2015.<ref>Ko Wild (2 March 2011). [https://web.archive.org/web/20130531111759/http://mizzima.com/news/inside-burma/4954-parliament-forms-committees-on-bills.html "Parliament forms committees on bills".] Mizzima. Archived from the original on 2013-05-31. Retrieved 15 April 2012.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 2e47ptsa6b57gb7z82kuhm9tmu8gryc 0 255615 1610354 2026-10-24T03:58:16Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myat Thidar Tun''' (Kiburma: မြတ်သီတာထွန်း; alizaliwa 7 Oktoba 1981) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanasheria]] kutoka Myanmar anayehudumu kama mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 5 la Jimbo la Mon. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9E%E1...' 1610354 wikitext text/x-wiki '''Myat Thidar Tun''' (Kiburma: မြတ်သီတာထွန်း; alizaliwa 7 Oktoba 1981) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanasheria]] kutoka Myanmar anayehudumu kama mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 5 la Jimbo la Mon. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia.<ref>[http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 "Mp Profile".] Amyotha Hluttaw (in Burmese).</ref> == Maisha ya awali na elimu == Myat Thidar Tun alizaliwa tarehe 7 Oktoba 1981 katika Jiji la Mandalay, Myanmar. Alihitimu cheti cha A.G.T.I. katika fani ya teknolojia ya mitambo (MT) katika Taasisi ya Ufundi ya Serikali ya Mawlamyine, na shahada ya [[Sheria]] (LL.B.) katika Chuo Kikuu cha Mawlamyaing. Pia ni mwanasheria. == Kazi ya kisiasa == Myat Thidar Tun ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia. Katika [[uchaguzi]] mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, alichaguliwa kuwa mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar baada ya kupata kura 24,375, na kuwa mwakilishi wa jimbo bunge namba 5 la Jimbo la Mon.<ref>[http://www.myanmar1329.rssing.com/chan-69067934/all_p1.html "Elections Results – Global New Light Of Myanmar".] Myanmar1329.rssing.com.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] mwl47utmxbgtaxchn8mq68c1mlmddzn 0 255616 1610355 2026-10-24T04:00:32Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myint Kyi''' (Kiburma: မြင့်ကြည်) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama Waziri wa Masuala ya [[Manispaa]] katika Mkoa wa Sagaing na mbunge wa Bunge la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. == Kazi ya kisiasa == Katika uchaguzi mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, Myint Kyi alichaguliwa kuwa mbunge wa [[Bunge]] la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. Pia anahudumu kama Waziri...' 1610355 wikitext text/x-wiki '''Myint Kyi''' (Kiburma: မြင့်ကြည်) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar anayehudumu kama Waziri wa Masuala ya [[Manispaa]] katika Mkoa wa Sagaing na mbunge wa Bunge la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. == Kazi ya kisiasa == Katika uchaguzi mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, Myint Kyi alichaguliwa kuwa mbunge wa [[Bunge]] la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. Pia anahudumu kama Waziri wa Masuala ya Manispaa katika [[Serikali]] ya Mkoa wa Sagaing.<ref>[https://burmese.dvb.no/archives/143084 "စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းအတည္ျပဳ"] (in Burmese).</ref><ref>[https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10188 "President Office Myanmar"] (in Burmese).</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] hpdtlcjzd9d3isnfqjini613xtvr897 1610375 1610355 2026-10-24T07:45:30Z Gladys Gibbs 40388 1610375 wikitext text/x-wiki '''Myint Kyi''' (Kiburma: မြင့်ကြည်) ni [[mwanasiasa]] wa [[Myanmar]] anayehudumu kama [[Waziri]] wa Masuala ya [[Manispaa]] katika Mkoa wa Sagaing na mbunge wa Bunge la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. == Kazi ya kisiasa == Katika uchaguzi mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015, Myint Kyi alichaguliwa kuwa mbunge wa [[Bunge]] la Mkoa wa Sagaing, akiwakilisha jimbo bunge namba 2 la Mji wa Pale. Pia anahudumu kama Waziri wa Masuala ya Manispaa katika [[Serikali]] ya Mkoa wa Sagaing.<ref>[https://burmese.dvb.no/archives/143084 "စစ္ကိုင္းတိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရအဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းအတည္ျပဳ"] (in Burmese).</ref><ref>[https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10188 "President Office Myanmar"] (in Burmese).</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] 5ikyimtgbrpe0zydxs0b7yh79rr2u52 0 255617 1610356 2026-10-24T04:02:27Z Said Mfaume 68307 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class="infobox" style="width: 22em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border-spacing: 2px;" |- ! colspan="2" style="font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; background-color: #cedff2; padding: 0.2em;" | Jeet Kune Do |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:JeetKuneDo.svg|180px|alt=Nembo ya Jeet Kune Do]]<br /><small>Ne...' 1610356 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border-spacing: 2px;" |- ! colspan="2" style="font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; background-color: #cedff2; padding: 0.2em;" | Jeet Kune Do |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:JeetKuneDo.svg|180px|alt=Nembo ya Jeet Kune Do]]<br /><small>Nembo ya '''Jeet Kune Do'''. Alama ya [[taijitu]] inawakilisha dhana za [[yin na yang]]. Maneno ya Kichina yanamaanisha: "Kutumia njia isiyo na njia" na "Kutokuwa na mipaka".<ref>[[#Bishop2004|''Bruce Lee: Dynamic Becoming'']], p.23</ref></small> |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Jina la asili | 截拳道 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Majina mengine | JKD, Jun Fan Jeet Kune Do<ref name="Jun Fan JKD">On January 10, 1996, the [[Bruce Lee Foundation]] decided to use the name '''Jun Fan Jeet Kune Do''' ({{lang|zh-Hant-HK|振藩截拳道}}) to refer to the martial arts system which Lee founded; Jun-fan being Lee's [[Chinese given name]].</ref> |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Lengo kuu | Mchanganyiko wa sanaa za mapigano na falsafa |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Mwanzilishi | [[Bruce Lee]] |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Sanaa zilizochangia | [[Wing Chun]],<ref name="books.google.fi">{{cite journal|journal=Black Belt Magazine|date=November 1967|pages=14–20|url=https://books.google.com/books?id=RM4DAAAAMBAJ&dq=black+belt+magazine+kato+jeet+kune+do&pg=PA14|first=Maxwell|last=Pollard|title=In Kato's Gung-Fu action is instant}}</ref> [[ndondi]] ([[boxing]]),<ref name="Thomas1994">{{Cite book |last=Bruce Thomas |url=https://archive.org/details/bruceleefighting0000thom_d0z5 |title=Bruce Lee: Fighting Spirit : a Biography |publisher=Frog Books |year=1994 |isbn=978-1-883319-25-0 |pages=11–}}</ref> [[fencing]],<ref name="books.google.fi"/> [[judo]], [[jujutsu]],<ref name="Polly, Matthew 2018">Polly, Matthew (2018). Bruce Lee: A Life. New York: Simon & Schuster. ISBN 9781501187643.</ref> [[taekwondo]],<ref name="Taekwondo">Martial arts practised in Korea during the 1940s and 1950s by the nine original kwans, or martial arts schools, before the formation of the [[Korea Taekwondo Association]].</ref> [[tai chi]] |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Nchi ilipotoka | [[Marekani]] |} '''Jeet Kune Do''' (kwa kifupi: '''JKD'''; kwa [[Kikantoni]]: "Njia ya Kuzuia Ngumi") ni mfumo wa [[sanaa ya mapigano]] ulioundwa na mwanamapigano na mwigizaji [[Bruce Lee]] unaojikita katika kanuni ya kushambulia wakati mpinzani anapofanya jaribio la kushambulia ili kuvuruga nguvu na mpango wake wa ushindi.<ref>{{Cite web |title=Jeet Kune Do |url=https://bruceleefoundation.org/jeetkunedo/ |access-date=2023-02-01 |website=Bruce Lee Foundation |language=en-US}}</ref><ref name="Bowman 2013 66–67">{{Cite book |last=Bowman |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=CbYYNTXRHgMC |title=Beyond Bruce Lee: Chasing the Dragon Through Film, Philosophy, and Popular Culture |date=2013 |publisher=Columbia University Press |isbn=9780231850360 |pages=66–67}}</ref> Mfumo huu unachanganya mbinu kutoka [[Wing Chun]], [[tai chi]], [[taekwondo]], [[ndondi]], [[fencing]], na [[jujutsu]], huku ukiwa na malengo ya kuondoa taratibu ngumu za kijadi na kutoa ufumbuzi wa vitendo katika mapigano halisi kupitia falsafa ya unyumbufu.<ref name="Bowman 2013 66–67"/><ref name="Tao">{{Citation |last=Lee |first=Linda |title=[[The Tao of Jeet Kune Do]] |year=1975 |publisher=Ohara Publications Inc. |isbn=0-89750-048-2}}</ref> == Historia na falsafa == [[File:Bruce Lee 1973.jpg|thumb|Bruce Lee mnamo 1971 — mwanzilishi wa mchezo huu.]] Wakati wa maisha yake, hasa alipokuwa akikua [[Hong Kong]], Bruce Lee alijifunza mtindo wa [[Wing Chun]] kutoka kwa gwiji [[Ip Man]]. Hata hivyo, baada ya kupitia uzoefu mbalimbali wa pambano lake na ujuzi wa kuanzia 1964, aligundua kuwa mfumo wa mitindo ya kijadi ulikuwa mgumu na usiobadilika.<ref name="Dorgan">Dorgan, Michael. [http://www.kungfu.net/brucelee.html ''Bruce Lee's Toughest Fight''], 1980 July. Official Karate</ref> Mnamo mwaka 1967, alianzisha dhana ya Jeet Kune Do ambayo inakataa utumwa wa mtindo mmoja uliowekwa rasmi. Falsafa kuu ya mfumo huu ni kuondoa yote yasiyo na tija na kubaki na yale yenye ufanisi wa haraka. Lee alitumia mfano wa maji kueleza jinsi mpiganaji anavyotakiwa kuwa: maji hayana umbo maalum, yanaingia popote na yanaweza kupenya hata kwenye miamba migumu.<ref>{{Cite book |last=Pollard |first=Maxwell |url=https://books.google.com/books?id=RM4DAAAAMBAJ |title=In Kato's Gung-fu Action is Instant |date=November 1967 |publisher=Black belt magazine |pages=14–20}}</ref> Hivyo, mwanamapigano anapaswa kuendana na mazingira ya pambano badala ya kufuata mfumo uliopangwa kabla. == Misingi mikuu ya mapigano == Katika Jeet Kune Do, mafunzo na mbinu zote hutegemea nguzo kuu zifuatazo: - '''Ubanaji wa Harakati:''' Kupunguza muda na nishati inayopotea. Kila hatua au pigo linapaswa kuwa fupi, la moja kwa moja na lenye nguvu bila mbwembwe zisizo na maana.<ref name="Lee 1975">{{Cite book |last=Lee |first=Bruce |title=Tao of Jeet Kune Do |publisher=Ohara Publications |year=1975 |isbn=0-89750-048-2 |language=English}}</ref> - '''Kuzuia na Kujibu kwa Wakati Mmoja:''' Badala ya kusubiri pigo litue ndipo ujikinge, mwanamapigano anafundishwa kumzuia mpinzani kabla hata hajafikisha shambulio lake, ama kwa kupiga au kupangua kwa haraka.<ref name="Inosanto 1980">{{Cite book |last=Inosanto |first=Dan |title=Jeet Kune Do: The Art & Philosophy of Bruce Lee |publisher=Know Now Publishing |year=1980 |isbn=0-938676-00-8 |language=English}}</ref> - '''Masafa Nne ya Pambano:''' Mafunzo yanahusisha masafa mbalimbali ya mapigano, kuanzia kupiga mateka, makonde, kushikana, hadi mapigano ya chini, jambo ambalo linafanya mfumo huu kuonekana kama chanzo cha michezo ya kisasa ya mchanganyiko wa mapigano ([[MMA]]).<ref>{{Cite book |last=Chris Crudelli |url=https://books.google.com/books?id=QlI0fxSm1vgC |title=The Way of the Warrior |publisher=Dorling Kindersley Ltd |year=2008 |isbn=978-14-0533-750-2 |pages=318–319}}</ref> == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Sanaa za mapigano]] [[Jamii:Bruce Lee]] 70qh69o4a5tb1kzuynkycy9ucbvqxcl 1610367 1610356 2026-10-24T05:35:13Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 7 template(s) replaced. 1610367 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; float: right; margin: 0 0 1em 1em; border-spacing: 2px;" |- ! colspan="2" style="font-size: 125%; font-weight: bold; text-align: center; background-color: #cedff2; padding: 0.2em;" | Jeet Kune Do |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:JeetKuneDo.svg|180px|alt=Nembo ya Jeet Kune Do]]<br /><small>Nembo ya '''Jeet Kune Do'''. Alama ya [[taijitu]] inawakilisha dhana za [[yin na yang]]. Maneno ya Kichina yanamaanisha: "Kutumia njia isiyo na njia" na "Kutokuwa na mipaka".<ref>[[#Bishop2004|''Bruce Lee: Dynamic Becoming'']], p.23</ref></small> |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Jina la asili | 截拳道 |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Majina mengine | JKD, Jun Fan Jeet Kune Do<ref name="Jun Fan JKD">On January 10, 1996, the [[Bruce Lee Foundation]] decided to use the name '''Jun Fan Jeet Kune Do''' ({{lang|zh-Hant-HK|振藩截拳道}}) to refer to the martial arts system which Lee founded; Jun-fan being Lee's [[Chinese given name]].</ref> |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Lengo kuu | Mchanganyiko wa sanaa za mapigano na falsafa |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Mwanzilishi | [[Bruce Lee]] |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Sanaa zilizochangia | [[Wing Chun]],<ref name="books.google.fi">{{cite journal|journal=Black Belt Magazine|date=November 1967|pages=14–20|url=https://books.google.com/books?id=RM4DAAAAMBAJ&dq=black+belt+magazine+kato+jeet+kune+do&pg=PA14|first=Maxwell|last=Pollard|title=In Kato's Gung-Fu action is instant}}</ref> [[ndondi]] ([[boxing]]),<ref name="Thomas1994">{{Rejea kitabu |last=Bruce Thomas |url=https://archive.org/details/bruceleefighting0000thom_d0z5 |title=Bruce Lee: Fighting Spirit : a Biography |publisher=Frog Books |year=1994 |isbn=978-1-883319-25-0 |pages=11–}}</ref> [[fencing]],<ref name="books.google.fi"/> [[judo]], [[jujutsu]],<ref name="Polly, Matthew 2018">Polly, Matthew (2018). Bruce Lee: A Life. New York: Simon & Schuster. ISBN 9781501187643.</ref> [[taekwondo]],<ref name="Taekwondo">Martial arts practised in Korea during the 1940s and 1950s by the nine original kwans, or martial arts schools, before the formation of the [[Korea Taekwondo Association]].</ref> [[tai chi]] |- ! scope="row" style="text-align: left;" | Nchi ilipotoka | [[Marekani]] |} '''Jeet Kune Do''' (kwa kifupi: '''JKD'''; kwa [[Kikantoni]]: "Njia ya Kuzuia Ngumi") ni mfumo wa [[sanaa ya mapigano]] ulioundwa na mwanamapigano na mwigizaji [[Bruce Lee]] unaojikita katika kanuni ya kushambulia wakati mpinzani anapofanya jaribio la kushambulia ili kuvuruga nguvu na mpango wake wa ushindi.<ref>{{Rejea tovuti |title=Jeet Kune Do |url=https://bruceleefoundation.org/jeetkunedo/ |access-date=2023-02-01 |website=Bruce Lee Foundation |language=en-US}}</ref><ref name="Bowman 2013 66–67">{{Rejea kitabu |last=Bowman |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=CbYYNTXRHgMC |title=Beyond Bruce Lee: Chasing the Dragon Through Film, Philosophy, and Popular Culture |date=2013 |publisher=Columbia University Press |isbn=9780231850360 |pages=66–67}}</ref> Mfumo huu unachanganya mbinu kutoka [[Wing Chun]], [[tai chi]], [[taekwondo]], [[ndondi]], [[fencing]], na [[jujutsu]], huku ukiwa na malengo ya kuondoa taratibu ngumu za kijadi na kutoa ufumbuzi wa vitendo katika mapigano halisi kupitia falsafa ya unyumbufu.<ref name="Bowman 2013 66–67"/><ref name="Tao">{{Citation |last=Lee |first=Linda |title=[[The Tao of Jeet Kune Do]] |year=1975 |publisher=Ohara Publications Inc. |isbn=0-89750-048-2}}</ref> == Historia na falsafa == [[File:Bruce Lee 1973.jpg|thumb|Bruce Lee mnamo 1971 — mwanzilishi wa mchezo huu.]] Wakati wa maisha yake, hasa alipokuwa akikua [[Hong Kong]], Bruce Lee alijifunza mtindo wa [[Wing Chun]] kutoka kwa gwiji [[Ip Man]]. Hata hivyo, baada ya kupitia uzoefu mbalimbali wa pambano lake na ujuzi wa kuanzia 1964, aligundua kuwa mfumo wa mitindo ya kijadi ulikuwa mgumu na usiobadilika.<ref name="Dorgan">Dorgan, Michael. [http://www.kungfu.net/brucelee.html ''Bruce Lee's Toughest Fight''], 1980 July. Official Karate</ref> Mnamo mwaka 1967, alianzisha dhana ya Jeet Kune Do ambayo inakataa utumwa wa mtindo mmoja uliowekwa rasmi. Falsafa kuu ya mfumo huu ni kuondoa yote yasiyo na tija na kubaki na yale yenye ufanisi wa haraka. Lee alitumia mfano wa maji kueleza jinsi mpiganaji anavyotakiwa kuwa: maji hayana umbo maalum, yanaingia popote na yanaweza kupenya hata kwenye miamba migumu.<ref>{{Rejea kitabu |last=Pollard |first=Maxwell |url=https://books.google.com/books?id=RM4DAAAAMBAJ |title=In Kato's Gung-fu Action is Instant |date=November 1967 |publisher=Black belt magazine |pages=14–20}}</ref> Hivyo, mwanamapigano anapaswa kuendana na mazingira ya pambano badala ya kufuata mfumo uliopangwa kabla. == Misingi mikuu ya mapigano == Katika Jeet Kune Do, mafunzo na mbinu zote hutegemea nguzo kuu zifuatazo: - '''Ubanaji wa Harakati:''' Kupunguza muda na nishati inayopotea. Kila hatua au pigo linapaswa kuwa fupi, la moja kwa moja na lenye nguvu bila mbwembwe zisizo na maana.<ref name="Lee 1975">{{Rejea kitabu |last=Lee |first=Bruce |title=Tao of Jeet Kune Do |publisher=Ohara Publications |year=1975 |isbn=0-89750-048-2 |language=English}}</ref> - '''Kuzuia na Kujibu kwa Wakati Mmoja:''' Badala ya kusubiri pigo litue ndipo ujikinge, mwanamapigano anafundishwa kumzuia mpinzani kabla hata hajafikisha shambulio lake, ama kwa kupiga au kupangua kwa haraka.<ref name="Inosanto 1980">{{Rejea kitabu |last=Inosanto |first=Dan |title=Jeet Kune Do: The Art & Philosophy of Bruce Lee |publisher=Know Now Publishing |year=1980 |isbn=0-938676-00-8 |language=English}}</ref> - '''Masafa Nne ya Pambano:''' Mafunzo yanahusisha masafa mbalimbali ya mapigano, kuanzia kupiga mateka, makonde, kushikana, hadi mapigano ya chini, jambo ambalo linafanya mfumo huu kuonekana kama chanzo cha michezo ya kisasa ya mchanganyiko wa mapigano ([[MMA]]).<ref>{{Rejea kitabu |last=Chris Crudelli |url=https://books.google.com/books?id=QlI0fxSm1vgC |title=The Way of the Warrior |publisher=Dorling Kindersley Ltd |year=2008 |isbn=978-14-0533-750-2 |pages=318–319}}</ref> == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Sanaa za mapigano]] [[Jamii:Bruce Lee]] qgky71nak29u30c4nubjh1k08psr4xw 14 255618 1610357 2026-10-24T04:02:50Z Said Mfaume 68307 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Michezo]]' 1610357 wikitext text/x-wiki [[Jamii:Michezo]] 33q94his9l77k7usbbc7hzres39mk0c 0 255619 1610358 2026-10-24T04:03:05Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myint Naing''' (Kiburma: မြင့်နိုင်) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar na mfungwa wa zamani wa kisiasa aliyewahi kuhudumu kama Waziri Mkuu wa Mkoa wa Sagaing hadi mapinduzi ya kijeshi ya Myanmar ya mwaka 2021. Awali, aliwahi kuwa mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 3 la Mkoa wa Sagaing. Katika uchaguzi mkuu wa Burma wa mwaka 1990, alichaguliwa kuwa mbunge wa [[Bunge]] la Wawakilishi (Pyithu...' 1610358 wikitext text/x-wiki '''Myint Naing''' (Kiburma: မြင့်နိုင်) ni [[mwanasiasa]] wa Myanmar na mfungwa wa zamani wa kisiasa aliyewahi kuhudumu kama Waziri Mkuu wa Mkoa wa Sagaing hadi mapinduzi ya kijeshi ya Myanmar ya mwaka 2021. Awali, aliwahi kuwa mbunge wa Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw), akiwakilisha jimbo bunge namba 3 la Mkoa wa Sagaing. Katika uchaguzi mkuu wa Burma wa mwaka 1990, alichaguliwa kuwa mbunge wa [[Bunge]] la Wawakilishi (Pyithu Hluttaw), baada ya kupata kura 30,628, sawa na asilimia 76 ya kura zote. Hata hivyo, hakuruhusiwa kamwe kuchukua nafasi yake bungeni.<ref>[https://web.archive.org/web/20040921091612/http://www.ibiblio.org/obl/docs/Elections-03.htm "Brief Biographies of Elected MPs".] www.ibiblio.org. Archived from the original on 2004-09-21.</ref> == Maisha ya awali na elimu == Myint Naing alihitimu shahada ya udaktari (MBBS) katika Taasisi ya Tiba ya Mandalay mwaka 1981. == Kazi ya kisiasa == Myint Naing alikamatwa Septemba 1990 na kuhukumiwa kifungo cha miaka 25 chini ya Kifungu cha 122 cha Kanuni ya Adhabu ya Burma. Alishiriki kikamilifu pamoja na wenzake katika Mapinduzi ya Zafarani, vuguvugu maarufu la maandamano nchini Myanmar. Alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Juu la Myanmar katika uchaguzi mdogo wa mwaka 2012. Katika [[uchaguzi]] mkuu wa mwaka 2015, aligombea kiti katika Bunge la Mkoa wa Sagaing na kuchaguliwa tena. Mwaka 2016, aliteuliwa kuwa Waziri Mkuu wa Mkoa wa Sagaing na Rais wa Myanmar, kwa pendekezo la Bunge la Mkoa wa Sagaing. Baada ya mapinduzi ya kijeshi ya Myanmar ya tarehe 1 Februari 2021, Myint Naing alizuiliwa na Jeshi la Myanmar.<ref>[https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/02/Recent-Arrest-List-CSOsLast-Updated-on-Feb-4.pdf "Recent Arrest List"] (PDF). Assistance Association for Political Prisoners. 4 February 2021.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] rz59idro3xu98ei9s82wbyz8p982f2y 14 255620 1610359 2026-10-24T04:03:27Z Said Mfaume 68307 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Watu wa Hong Kong]] [[Jamii:Watu wa Marekani]]' 1610359 wikitext text/x-wiki [[Jamii:Watu wa Hong Kong]] [[Jamii:Watu wa Marekani]] 40limyud16lnrdcpdnd85q3nawh0enh 0 255621 1610360 2026-10-24T04:05:27Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myint Swe''' (Kiburma: မြင့်ဆွေ; alizaliwa 18 Machi 1965) ni [[mwanasiasa]] na mwanajeshi wa Myanmar anayehudumu kama mwakilishi wa [[jeshi]] katika Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw). Pia ni mjumbe wa Kamati ya Haki za Wanawake na Watoto ya bunge hilo.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/572ad76601dd0828398b4569 "Mp Profile"]. Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 30 August 2018.</ref><ref>[http://openhluttaw.info/my_...' 1610360 wikitext text/x-wiki '''Myint Swe''' (Kiburma: မြင့်ဆွေ; alizaliwa 18 Machi 1965) ni [[mwanasiasa]] na mwanajeshi wa Myanmar anayehudumu kama mwakilishi wa [[jeshi]] katika Bunge la Juu la Myanmar (Amyotha Hluttaw). Pia ni mjumbe wa Kamati ya Haki za Wanawake na Watoto ya bunge hilo.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/572ad76601dd0828398b4569 "Mp Profile"]. Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 30 August 2018.</ref><ref>[http://openhluttaw.info/my_MM/2017/01/13/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BB%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BB-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD/ "Open Hluttaw"] (in Burmese). Retrieved 30 August 2018.</ref> == Maisha ya awali na elimu == Myint Swe alizaliwa tarehe 18 Machi 1965 katika [[Mji]] wa Hmawbi, Mkoa wa Yangon, Myanmar. Alihitimu shahada ya [[Sayansi]] katika Chuo Kikuu cha Yangon. Myint Swe ni afisa wa Jeshi la Myanmar mwenye cheo cha meja. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1965]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] avoss63vni9gkcde6xeym3t73s8jcya 0 255622 1610361 2026-10-24T04:08:00Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myint Thein''' (Kiburma: မြင့်သိန်း) ni [[mwanasiasa]] kutoka Myanmar anayehudumu kama mjumbe wa [[Bunge]] la Wawakilishi (''Pyithu Hluttaw''), akiwakilisha Mji wa Wetlet.<ref>[https://pyithu.hluttaw.mm/node/3633 "ဦးမြင့်သိန်း(ဝက်လက်မဲဆန္ဒနယ်)".]</ref><ref>[https://pyithuhluttaw.gov.mm/node/1221 "တောင်သူလယ်သမားနှင့် အလုပ်သမား...' 1610361 wikitext text/x-wiki '''Myint Thein''' (Kiburma: မြင့်သိန်း) ni [[mwanasiasa]] kutoka Myanmar anayehudumu kama mjumbe wa [[Bunge]] la Wawakilishi (''Pyithu Hluttaw''), akiwakilisha Mji wa Wetlet.<ref>[https://pyithu.hluttaw.mm/node/3633 "ဦးမြင့်သိန်း(ဝက်လက်မဲဆန္ဒနယ်)".]</ref><ref>[https://pyithuhluttaw.gov.mm/node/1221 "တောင်သူလယ်သမားနှင့် အလုပ်သမားရေးရာ ကော်မတီ".]</ref> == Kazi ya kisiasa == Myint Thein ni mwanachama wa Chama cha [[Ligi Kuu Tanzania Bara|Ligi]] ya Kitaifa ya Demokrasia (''National League for Democracy''). Katika uchaguzi mkuu wa Myanmar wa mwaka 2015 na ule wa mwaka 2020, alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Wawakilishi, akiwakilisha jimbo bunge la Mji wa Wetlet. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] s14qeh4kus5pjl9imvr7381bn88jbwy 0 255623 1610363 2026-10-24T04:10:26Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myintzu Win''' ni [[wakili]] wa utetezi wa makosa ya jinai anayepigania [[haki]] za jamii zilizotengwa nchini Myanmar. Mwaka 2024, alipokea tuzo ya [[Wanawake]] Jasiri wa Kimataifa (''International Women of Courage Award'').<ref>Ranjit, Arun (5 March 2024). [https://foreignaffairsnews.com/2024-intl-women-of-courage-award-ceremony/ "2024 Int'l Women of Courage Award Ceremony".] The Foreign Affairs News. Retrieved 3 April 2025.</ref><ref>Wolf, Jessy (5 Ma...' 1610363 wikitext text/x-wiki '''Myintzu Win''' ni [[wakili]] wa utetezi wa makosa ya jinai anayepigania [[haki]] za jamii zilizotengwa nchini Myanmar. Mwaka 2024, alipokea tuzo ya [[Wanawake]] Jasiri wa Kimataifa (''International Women of Courage Award'').<ref>Ranjit, Arun (5 March 2024). [https://foreignaffairsnews.com/2024-intl-women-of-courage-award-ceremony/ "2024 Int'l Women of Courage Award Ceremony".] The Foreign Affairs News. Retrieved 3 April 2025.</ref><ref>Wolf, Jessy (5 March 2024). [https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-lawyer-wins-international-women-of-courage-award/ "Myanmar lawyer wins International Women of Courage Award".] Myanmar Now. Retrieved 3 April 2025.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] s3xq35h3u3tvimiwymjngc63162trk5 0 255624 1610364 2026-10-24T04:12:47Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Myo Aung''' (Kiburma: မျိုးအောင်; alizaliwa tarehe 17 Februari 1951) ni [[mwanasiasa]] na daktari kutoka Myanmar. Aliwahi kuwa mjumbe wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar (''Amyotha Hluttaw''), akiwakilisha jimbo bunge namba 9 la Jimbo la Kayin. Pia aliwahi kuwa mwenyekiti wa Baraza la Naypyidaw na Kamati ya Maendeleo ya Naypyidaw. Ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia (''National League for Democracy''). == Maisha ya a...' 1610364 wikitext text/x-wiki '''Myo Aung''' (Kiburma: မျိုးအောင်; alizaliwa tarehe 17 Februari 1951) ni [[mwanasiasa]] na daktari kutoka Myanmar. Aliwahi kuwa mjumbe wa [[Bunge]] la Juu la Myanmar (''Amyotha Hluttaw''), akiwakilisha jimbo bunge namba 9 la Jimbo la Kayin. Pia aliwahi kuwa mwenyekiti wa Baraza la Naypyidaw na Kamati ya Maendeleo ya Naypyidaw. Ni mwanachama wa Chama cha Ligi ya Kitaifa ya Demokrasia (''National League for Democracy''). == Maisha ya awali na elimu == Myo Aung alizaliwa tarehe 17 Februari 1951 katika [[Mji]] wa Kawkareik, Jimbo la Kayin, Myanmar. Alihitimu [[Shahada ya Uhandisi|shahada]] ya Tiba na Upasuaji (MBBS) katika Chuo Kikuu cha Tiba namba 2 cha Yangon. Yeye ni daktari na aliwahi kufungua kliniki binafsi katika Mji wa Kawkareik.<ref>[https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c53fb73f609e7c1f8b4575 "Mp Profile".] Pyidaungsu Hluttaw (in Burmese). Retrieved 8 September 2018.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Myanmar]] fhagykf9xy0s4zz3ak1xe6hnygvclog 0 255625 1610369 2026-10-24T05:54:39Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610369 wikitext text/x-wiki [[Faili:Nicolas Vaporidis 01.jpg|thumb|Nicolas Vaporidis]] '''Nicolas Vaporidis''' (kwa Kigiriki: Νικόλας Βαπορίδης; alizaliwa [[22 Desemba]] [[1981]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Italia]]. == Wasifu == Mwaka [[2000]], alipata cheti cha kuhitimu masomo ya sekondari ya mtaala wa masomo ya kale mjini [[Roma]], kisha akajiunga na programu ya masomo ya sayansi ya mawasiliano. Baadaye, alihamia [[London]], ambako alikaa kwa zaidi ya mwaka mmoja akifanya kazi ya mhudumu wa mgahawa na kuhudhuria masomo ya lugha ya Kiingereza. Baada ya kukaa London, Vaporidis alirejea Italia na kujiunga na shule ya uigizaji ya ''Teatro Azione'', iliyoongozwa na ''Christian Del Bianco, Cristiano Censi'' na ''Isabella Del Bianco''.<ref>https://movieplayer.it/personaggi/nicolas-vaporidis_44816/</ref><ref>https://the-shortlisted.co.uk/nicolas-vaporidis-italian-actor-interview-in-english/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} n94tfwt9ycho4151xlmjru7xl3k39ww 0 255626 1610370 2026-10-24T06:03:24Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610370 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Primo Reggiani|picha=Primo Reggiani.jpg|tarehe_ya_kuzaliwa={{Birth date and age|1983|11|5|df=yes}}|mahala_pa_kuzaliwa=[[Rome]], Italy|kazi_yake=Mwigizaji|miaka ya kazi=1996 hadi sasa}} '''Primo Reggiani''' (alizaliwa [[5 Novemba]] [[1983]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Italia]]. Alizaliwa mjini [[Roma]], akiwa mtoto wa Aldo Reggiani, mwigizaji mwenye asili ya [[Toscana]], na ''Caterina Costantini'', mwigizaji mwenye asili ya [[Apulia]]. Tangu mwaka 1996, ameshiriki katika zaidi ya filamu 30.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0716576/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/primo_reggiani</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Italia]] [[Jamii:Watu walio hai]] dvl2qe7a5kq0f64qkpvcavftca888p1 0 255627 1610372 2026-10-24T06:15:12Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Werknesh Kidane,''' alizaliwa tarehe [[21 Novemba]] [[1981]]. Ni [[mwanariadha]] wa [[Ethiopia]] anayeshiriki mashindano ya mbio ndefu za mita 5,000 na mita 10,000. Ameshinda medali nyingi katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu na kuiwakilisha Ethiopia katika [[Michezo ya Olimpiki]] ya mwaka [[2000]], [[2004]] na [[2012]]. Mwaka [[2005]], alishinda medali ya fedha katika Mashindano ya Dunia ya Riadha. Pia, mwaka [[2003]], alishinda medali ya...' 1610372 wikitext text/x-wiki '''Werknesh Kidane,''' alizaliwa tarehe [[21 Novemba]] [[1981]]. Ni [[mwanariadha]] wa [[Ethiopia]] anayeshiriki mashindano ya mbio ndefu za mita 5,000 na mita 10,000. Ameshinda medali nyingi katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu na kuiwakilisha Ethiopia katika [[Michezo ya Olimpiki]] ya mwaka [[2000]], [[2004]] na [[2012]]. Mwaka [[2005]], alishinda medali ya fedha katika Mashindano ya Dunia ya Riadha. Pia, mwaka [[2003]], alishinda medali ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu. Werknesh Kidane anatoka katika eneo la [[Tigray]], nchini Ethiopia.<ref name="Focus">{{cite news|author=John Manners|author2=Elshadai Negash|author3=Sabrina Yohannes|date=24 September 2004|url=http://www.iaaf.org/news/athletes/newsid=27384.html|title=Focus on Athletes - Werknesh Kidane|publisher=[[International Association of Athletics Federations|IAAF]]|access-date=27 January 2011|archive-date=16 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916042928/http://iaaf.org/news/athletes/newsid=27384.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last=Martin|first=David|date=16 May 2010|title=Gebrselassie and Kidane score Ethiopian sweep in Manchester 10Km|url=http://www.iaaf.org/news/news/gebrselassie-and-kidane-score-ethiopian-sweep|publisher=IAAF|access-date=1 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.iaaf.org/news/news/masai-dominates-central-park-10k|title=Masai dominates Central Park 10K|publisher=IAAF/[[New York Road Runners]]|date=13 June 2010|access-date=1 May 2016}}</ref> <ref>{{cite news|last=Larkin|first=Duncan|date=20 September 2010|url=http://www.iaaf.org/news/news/defar-clocks-10744-in-half-marathon-debut-in|title=Defar clocks 1:07:44 in Half Marathon debut in Philadelphia|publisher=IAAF|access-date=1 May 2016}}</ref> == Wasifu == Werknesh Kidane alizaliwa katika mji wa Maychew, eneo la Tigray, nchini Ethiopia. Mwaka [[1999]], alishinda mashindano ya kwanza ya kimataifa katika mbio za vijana. Mwaka 2000, alishiriki Michezo ya Olimpiki ya Sydney na kushika nafasi ya saba katika mbio za mita 5,000. Mwaka 2002, alishinda mashindano ya Great Ethiopian Run na kushika nafasi ya pili katika mbio fupi za kimataifa za nyika. Mwaka 2003, alishinda mbio za Antrim International Cross Country na medali ya dhahabu katika Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu. Pia, alishinda medali ya fedha katika Michezo ya Afrika kwenye mbio za mita 10,000. Mwaka 2004, alishika nafasi ya nne katika Michezo ya Olimpiki ya Athens na kushinda medali ya shaba katika mashindano ya mbio za nyika. Mwaka 2005, alishika nafasi ya pili katika mbio fupi na ya tatu katika mbio ndefu za Mashindano ya Dunia ya Mbio za Nchi Kavu. Katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya mwaka huohuo, alimaliza nafasi ya sita katika mbio za mita 10,000. Mwaka 2010, alirudi kwenye mashindano ya kimataifa baada ya mapumziko marefu. Alishinda mbio za Great Manchester Run kwa dakika 32 na sekunde 31. Pia, alishika nafasi ya tatu katika mashindano ya New York Mini 10K na Philadelphia Half Marathon. Mwaka [[2011]], alishiriki kwa mara ya kwanza mbio za marathon za Boston na kumaliza katika nafasi ya saba. Mwaka 2012, alishika nafasi ya pili katika mashindano ya Carlsbad 5000 na nafasi ya nne katika mbio za mita 10,000 kwenye Michezo ya Olimpiki. Mwaka [[2015]], alishiriki tena mashindano ya Carlsbad 5000 na kumaliza nafasi ya 11. Werknesh anaishi [[Marekani]], ambako amepata ukaazi. Wazazi wake wanaishi Axum, nchini Ethiopia. Ana urefu wa mita 1.58. Makocha wake ni Kassu Alemayehu na Dkt. Woldemeskel Kostre anapoiwakilisha timu ya taifa ya Ethiopia. Meneja wake ni Mark Wetmore. Ameolewa na mwanariadha Gebregziabher Gebremariam. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Wanariadha wa Ethiopia]] [[Jamii:Watu walio hai]] l9p0u68eq60o01wviiedzykvuaan99f 0 255628 1610373 2026-10-24T06:26:52Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Katika hadithi za kale za [[Eire]] na [[Uskoti]], '''Scota''' au Scotia anaelezwa kuwa binti wa mfalme wa [[Misri ya Kale]], aliyeitwa [[Farao]]. Inasemekana kuwa yeye ni mmoja wa mababu wa jamii ya Wagaeli (Gaels). Pia, inaaminika kuwa jina Scoti, lililotumiwa kuwaita Wagaeli, lilitokana na jina lake. Hata hivyo, wanahistoria wanasema kuwa Scota ni mtu wa kwenye hadithi tu. Hakuna ushahidi unaothibitisha kuwa aliwahi kuishi kweli. Hadithi hii ilitungwa...' 1610373 wikitext text/x-wiki Katika hadithi za kale za [[Eire]] na [[Uskoti]], '''Scota''' au Scotia anaelezwa kuwa binti wa mfalme wa [[Misri ya Kale]], aliyeitwa [[Farao]]. Inasemekana kuwa yeye ni mmoja wa mababu wa jamii ya Wagaeli (Gaels). Pia, inaaminika kuwa jina Scoti, lililotumiwa kuwaita Wagaeli, lilitokana na jina lake. Hata hivyo, wanahistoria wanasema kuwa Scota ni mtu wa kwenye hadithi tu. Hakuna ushahidi unaothibitisha kuwa aliwahi kuishi kweli. Hadithi hii ilitungwa ili kueleza asili ya jina Scoti na kuhusisha jamii ya Wagaeli na historia ya Misri ya Kale.<ref name="Lennon">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nnbRKOsmyJIC&q=scota&pg=PR9|title=Irish Orientalism: A Literary and Intellectual History|last1=Lennon|first1=Joseph|date=2008|publisher=Syracuse University Press|isbn=9780815631644|pages=11–12, 36|language=en|access-date=14 June 2018}}</ref><ref>Cowan, E. J. ''Myth and Identity in Early Medieval Scotland''. ''[[Scottish Historical Review]]'' ixiii, No. 176 (Oct. 1984). pp.&nbsp;111–135.</ref><ref>{{citation|last1=Dumville|first1=David|title=Some aspects of the chronology of the Historia Brittonum|date=1974|journal=Bulletin of the Board of Celtic Studies|volume=25|issue=4|pages=439–445}}</ref><ref>Matthews, William. "The Egyptians in Scotland: the Political History of a Myth". ''[[Viator (journal)|Viator]]'' 1 (1970). pp. 289–306.</ref> == Historia za kale kuhusu Scota == Scota anatajwa katika maandishi ya kale ya Ireland kuanzia karne ya 12. Anatajwa katika kitabu kinachoitwa Book of Leinster, kinachohusiana na historia ya asili ya watu wa Eire. Kulingana na hadithi hizo, Scota alikuwa binti wa Farao wa Misri aliyeitwa Cingris. Inasemekana aliolewa na Niul, mwana wa Fénius Farsaid, na kupata mtoto aliyeitwa Goídel Glas. Hadithi inasema kuwa Goídel Glas aliumbwa na Mungu au aliokolewa kwa maombi ya Musa baada ya kuumwa na nyoka. Pia, inaelezwa kuwa alitengeneza lugha ya Kigaeli kwa kuchanganya sehemu nzuri za lugha 72 zilizokuwepo wakati huo. Hata hivyo, hadithi nyingine zinasema kuwa Scota alikuwa mke wa Goídel Glas badala ya kuwa mama yake. Baadhi ya simulizi pia zinamtaja Scota mwingine aliyekuwa mke wa Míl Espáine, ambaye inasemekana alitoka katika eneo la kale la [[Rasi ya Iberia|Iberia]]. Watu wa jamii ya Gaels waliitwa pia Scoti kwa Kilatini. Hata hivyo, wanahistoria wanaamini kuwa Scota na Goídel Glas ni wahusika wa hadithi zilizotungwa ili kueleza asili ya majina ya jamii hiyo na kuhusisha historia yao na mataifa ya kale. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Misri ya Kale]] [[Jamii:Historia ya kale]] ie51fqclcp00ouvcm7hqpl83e1baa3l 0 255629 1610374 2026-10-24T07:25:25Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Miketz''' au Mikeitz ni neno la [[Kiebrania]] linalomaanisha “mwishoni.” Miketz ni sehemu ya kumi ya masomo ya [[Torati]] yanayosomwa kila wiki katika dini ya [[Kiyahudi]]. Sehemu hii inapatikana katika kitabu cha [[Mwanzo]] 41:1–44:17 katika [[Biblia]]. Sehemu hii inaeleza jinsi Yusufu alivyotafsiri ndoto za [[Farao]], alivyopata mamlaka makubwa nchini [[Misri]] na jinsi alivyowajaribu ndugu zake walipokuja Misri kutafuta chakula. Miketz ina h...' 1610374 wikitext text/x-wiki '''Miketz''' au Mikeitz ni neno la [[Kiebrania]] linalomaanisha “mwishoni.” Miketz ni sehemu ya kumi ya masomo ya [[Torati]] yanayosomwa kila wiki katika dini ya [[Kiyahudi]]. Sehemu hii inapatikana katika kitabu cha [[Mwanzo]] 41:1–44:17 katika [[Biblia]]. Sehemu hii inaeleza jinsi Yusufu alivyotafsiri ndoto za [[Farao]], alivyopata mamlaka makubwa nchini [[Misri]] na jinsi alivyowajaribu ndugu zake walipokuja Misri kutafuta chakula. Miketz ina herufi nyingi zaidi kuliko sehemu nyingine za masomo ya kila wiki katika kitabu cha Mwanzo. Ina herufi 7,914 za Kiebrania, maneno 2,022, mistari 146 na mistari 255 inapoandikwa katika kitabu cha kukunjwa cha Torati. Wayahudi husoma sehemu hii siku ya [[Sabato]], kwa kawaida mwezi [[Desemba]], na mara nyingi kipindi hicho huangukia wakati wa sikukuu ya [[Hanukkah]].<ref>See, e.g., Menachem Davis, editor, ''The Schottenstein Edition Interlinear Chumash: Bereishis/Genesis'' ([[Brooklyn]]: [[ArtScroll|Mesorah Publications]], 2006) pages 243–73.</ref><ref>See, e.g., Menachem Davis, editor, ''Schottenstein Edition Interlinear Chumash: Bereishis/Genesis'', page 245.</ref><ref>{{Bibleverse||Genesis|41:50–52|HE}}.</ref><ref>See, e.g., Menachem Davis, editor, ''Schottenstein Edition Interlinear Chumash: Bereishis/Genesis'', pages 252–53.</ref> == Marejeo == {{Mbegu}} [[Jamii:Wayahudi]] [[Jamii:Torati]] p87te3py3igc79g0w6nb3q8m5x0ga06 0 255630 1610377 2026-10-24T07:50:33Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Picha:Marina Papaelia 2.png|thumb|Marina Papaelia]] '''Myshimarina''' (Marina) Papaelia ni mwanamke mwenye asili ya [[Ugiriki]] aliyezaliwa mwaka [[1931|1931.]] Mwaka [[1953]], alishika nafasi ya pili katika mashindano ya urembo ya Miss [[Egypt]]. Mshindi wa mashindano hayo, Antigone Costanda, aliposhindwa kushiriki Miss World mwaka huohuo, Marina alichaguliwa kuiwakilisha [[Misri]]. Katika mashindano ya Miss World ya mwaka 1953, Marina alishika nafas...' 1610377 wikitext text/x-wiki [[Picha:Marina Papaelia 2.png|thumb|Marina Papaelia]] '''Myshimarina''' (Marina) Papaelia ni mwanamke mwenye asili ya [[Ugiriki]] aliyezaliwa mwaka [[1931|1931.]] Mwaka [[1953]], alishika nafasi ya pili katika mashindano ya urembo ya Miss [[Egypt]]. Mshindi wa mashindano hayo, Antigone Costanda, aliposhindwa kushiriki Miss World mwaka huohuo, Marina alichaguliwa kuiwakilisha [[Misri]]. Katika mashindano ya Miss World ya mwaka 1953, Marina alishika nafasi ya tatu. Kwa mujibu wa kitabu The Miss World Story kilichoandikwa na Eric Morley mwaka [[1967]], Antigone Costanda aliposhinda [[Miss World]] mwaka [[1954]], alisema kuwa ushindi wake ulikuwa pia ushindi wa Marina Papaelia.<ref>{{Cite web|url=https://rodriguezmatute.home.blog/2019/10/21/miss-world-1953/|title=Miss World 1953|date=21 October 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/photography-blog/2013/apr/12/photography-thurston-hopkins-photojournalist-picture-post|title=Unsung hero of photography Thurston Hopkins turns 100|last=Whitmore|first=Greg|date=2013-04-12|work=The Guardian|access-date=2017-07-02|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1931]] [[Jamii:Watu wa Misri]] <references />{{Mbegu-mtu}} bgrconiy3d6ii02fqxt53v2s8l6eebi 0 255631 1610378 2026-10-24T07:51:22Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610378 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Tygsona Alpha-Lavalie''' ([[5 Januari]] [[1947]] – [[15 Desemba]] [[2013]]) alikuwa [[mwanasiasa]] kutoka [[Sierra Leone]]. Alikuwa mwanachama wa [[Chama]] cha ''Sierra Leone People's Party'' na mmoja wa wawakilishi wa Wilaya ya Bo katika [[Bunge]] la Sierra Leone, ambako alihudumu kama mbunge kuanzia mwaka [[1996]] hadi [[2012]]. == Maisha ya awali na kazi == [[Baba]] yake alikuwa ''Joseph Emman Henry Tucker'', ambaye alihudumu kama mbunge wa Bo South kupitia Chama cha ''Sierra Leone People's Party (SLPP)''. Pia alihudumu kama naibu spika wa bunge kuanzia mwaka [[1961]] hadi [[1967]]. [[Mama]] yake alikuwa ''Vivat Edith Letitia Tucker'', aliyefanya kazi kama mkunga na mkulima. ''Alpha-Lavalie'' alianza kujihusisha na siasa akiwa na umri wa [[miaka]] 20, alipojiunga na ''SLPP'' na kumuunga mkono baba yake. Mwaka [[1971]], Siaka Stevens alipotangaza kuanzishwa kwa mfumo wa [[serikali]] ya chama kimoja na kushika nafasi ya urais, ''SLPP'' ililazimika kuendesha shughuli zake kisiri.<ref>https://web.archive.org/web/20190509095027/http://www.globaltimes-sl.com/parliament-pays-last-respect-to-former-mps/</ref><ref>https://cocorioko.net/slpp-loses-another-female-stalwart-elizabeth-lavalie-passes-away/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1947]] [[Jamii:Waliofariki 2013]] [[Jamii:Wanasiasa wa Sierra Leone]] <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} 1fpago2o7nkrl0y0s13lkdyzkyf3ub3 0 255632 1610379 2026-10-24T07:53:03Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610379 wikitext text/x-wiki Tyti alikuwa malkia wa Misri ya Kale katika Nasaba ya 20. Alikuwa mke na dada wa Ramesses III, na inawezekana alikuwa mama wa Ramesses IV hwwdnth9882pk2x0mgmmp1lb9x18ifz 1610419 1610379 2026-10-24T09:14:58Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610419 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tyti|picha=QV52 Tomb of Tyti 2022 04.jpg|maelezo=Tyti akionyeshwa katika michoro ya kaburi lake QV52|ndoa=Ramesses III}} '''Tyti''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri ya Kale]] katika Nasaba ya 20. Alikuwa [[mke]] na [[dada]] wa Ramesses wa III, na inawezekana alikuwa mama wa Ramesses IV. == Nafasi ya Tyti katika Nasaba ya 20 ya Misri ya Kale == Hapo awali, haikujulikana kwa uhakika ni farao gani aliyekuwa [[mume]] wa Tyti. Hata hivyo, ushahidi mpya uliochapishwa mwaka 2010 katika jarida la Journal of Egyptian Archaeology (JEA) ulisaidia kubaini kuwa mume wake alikuwa Ramesses III. Vyeo vyake vinaonyesha kuwa alikuwa binti, dada, mke na mama wa wafalme.<ref>https://www.jstor.org/stable/3821713</ref> Hapo awali, baadhi ya watafiti walidhani kuwa Tyti alikuwa mke wa Ramesses X, na kwamba yeye pamoja na mume wake walikuwa watoto wa Ramesses IX, huku mwana wao akiwa Ramesses XI. Hata hivyo, nadharia nyingine iliyotolewa na Jehon Grist ilimweka Tyti katika kipindi cha awali cha Nasaba ya 20. Nadharia hiyo inaeleza kuwa Tyti alikuwa binti na mke wa Ramesses III, na mama wa Ramesses IV. Nadharia hii ilitokana na kufanana kwa mitindo ya kaburi lake na makaburi ya wana wa kifalme walioishi katika kipindi hicho.<ref>https://www.getty.edu/publications-reports/item/2K7M4B</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Misri ya Kale]] [[Jamii:Waliofariki 1010 KK]] iyvgophso4gku4z0ise59zonfc3p7v7 1610426 1610419 2026-10-24T09:16:23Z Mary calist mlay 39270 1610426 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tyti|picha=QV52 Tomb of Tyti 2022 04.jpg|maelezo=Tyti akionyeshwa katika michoro ya kaburi lake QV52|ndoa=Ramesses III}} '''Tyti''' alikuwa [[malkia]] wa [[Misri ya Kale]] katika Nasaba ya 20. Alikuwa [[mke]] na [[dada]] wa Ramesses wa III, na inawezekana alikuwa mama wa Ramesses IV. == Nafasi ya Tyti katika Nasaba ya 20 ya Misri ya Kale == Hapo awali, haikujulikana kwa uhakika ni farao gani aliyekuwa [[mume]] wa Tyti. Hata hivyo, ushahidi mpya uliochapishwa mwaka 2010 katika jarida la Journal of Egyptian Archaeology (JEA) ulisaidia kubaini kuwa mume wake alikuwa Ramesses III. Vyeo vyake vinaonyesha kuwa alikuwa binti, dada, mke na mama wa wafalme.<ref>https://www.jstor.org/stable/3821713</ref> Hapo awali, baadhi ya watafiti walidhani kuwa Tyti alikuwa mke wa Ramesses X, na kwamba yeye pamoja na mume wake walikuwa watoto wa Ramesses IX, huku mwana wao akiwa Ramesses XI. Hata hivyo, nadharia nyingine iliyotolewa na Jehon Grist ilimweka Tyti katika kipindi cha awali cha Nasaba ya 20. Nadharia hiyo inaeleza kuwa Tyti alikuwa binti na mke wa Ramesses III, na mama wa Ramesses IV. Nadharia hii ilitokana na kufanana kwa mitindo ya kaburi lake na makaburi ya wana wa kifalme walioishi katika kipindi hicho.<ref>https://www.getty.edu/publications-reports/item/2K7M4B</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Misri ya Kale]] [[Jamii:Waliofariki 1010 KK]] <references />{{Mbegu-mtu}} 34dq2qmz0o5143pih62f870gorvn6jb 0 255633 1610380 2026-10-24T07:55:03Z Gladys Gibbs 40388 ukurasa wa majaribio 1610380 wikitext text/x-wiki '''Louisa Hanoune''' (kwa Kiarabu: لويزة حنون, kwa lugha ya Kitamazight: ⵍⵡⵉⵣⴰ ⵃⴰⵏⵓⵏ; alizaliwa [[tarehe]] [[7 Aprili]] [[1954]]) ni mwanasiasa wa Algeria na kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi (PT). Mwaka 2004, alikua mwanamke wa kwanza kugombea urais wa Algeria. Hanoune alifungwa gerezani mara kadhaa na serikali kabla ya vyama vya siasa kuhalalishwa mwaka 1988. Alifungwa muda mfupi baada ya kujiunga na Shirika la Wafanyakazi wa Kijamii (Social Workers Organisation), chama kisicho halali kilichofuata itikadi ya Utsrotsky (Trotskyism), mwaka 1981. Alifungwa tena baada ya Ghasia za Oktoba za mwaka 1988, ambazo zilisababisha kumalizika kwa utawala wa chama kimoja wa Chama cha Ukombozi wa Taifa (FLN). Wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Algeria katika miaka ya 1990, Hanoune alikuwa miongoni mwa sauti chache za upinzani bungeni. Licha ya chama chake kuunga mkono misingi ya kutenganisha dini na serikali (laicism), alipinga vikali sera ya serikali ya “kuwaangamiza” Waislamu wenye misimamo mikali ya kisiasa. Mnamo Januari 1995, alitia saini Mkataba wa Sant’Egidio pamoja na wawakilishi wa vyama vingine vya upinzani, hasa Chama cha Wokovu wa Kiislamu (Islamic Salvation Front), chama cha Kiislamu chenye msimamo mkali. Kufutwa kwa chama hicho kwa amri ya jeshi kulichangia kuanza kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Algeria. [[Jamii:Siasa nchi kwa nchi]] [[Jamii:Wanawake wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] sl4br0i8gc03kt2qhtjwbmyhsywc09p 1610392 1610380 2026-10-24T08:35:03Z Gladys Gibbs 40388 1610392 wikitext text/x-wiki [[Faili:Louisa Hanoune.png|thumb]] '''Louisa Hanoune''' (kwa Kiarabu: لويزة حنون, kwa lugha ya Kitamazight: ⵍⵡⵉⵣⴰ ⵃⴰⵏⵓⵏ; alizaliwa [[tarehe]] [[7 Aprili]] [[1954]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Algeria]] na [[kiongozi]] wa [[Chama]] cha [[Wafanyakazi]] (PT). Mwaka [[2004]], alikua [[mwanamke]] wa [[Kwanza (sarafu)|kwanza]] kugombea urais wa Algeria. Hanoune alifungwa gerezani mara kadhaa na serikali kabla ya vyama vya siasa kuhalalishwa mwaka [[1988]]. Alifungwa muda mfupi baada ya kujiunga na Shirika la Wafanyakazi wa Kijamii (Social Workers Organisation), chama kisicho halali kilichofuata itikadi ya Utsrotsky (Trotskyism), mwaka [[1981]]. Alifungwa tena baada ya Ghasia za [[Oktoba]] za 1988, ambazo zilisababisha kumalizika kwa utawala wa chama kimoja wa Chama cha Ukombozi wa Taifa (FLN). Wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Algeria katika miaka ya [[1990]], Hanoune alikuwa miongoni mwa sauti chache za upinzani bungeni. Licha ya chama chake kuunga mkono misingi ya kutenganisha dini na serikali (laicism), alipinga vikali sera ya serikali ya “kuwaangamiza” Waislamu wenye misimamo mikali ya kisiasa. Mnamo Januari [[1995]], alitia saini Mkataba wa Sant’Egidio pamoja na wawakilishi wa vyama vingine vya upinzani, hasa Chama cha Wokovu wa Kiislamu (Islamic Salvation Front), chama cha Kiislamu chenye msimamo mkali. Kufutwa kwa chama hicho kwa amri ya jeshi kulichangia kuanza kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Algeria.<ref><ref>{{Cite book|title=Historical dictionary of women in the Middle East and North Africa|last=Hashem.|first=Talhami, Ghada|date=2013|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810870864|location=Lanham, Md.|oclc=830424539}}</ref></ref><ref>https://archive.org/details/almanacofwomenmi0000mart</ref> == Marejeo == [[Jamii:Siasa nchi kwa nchi]] [[Jamii:Wanawake wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Mbegu za watu]] jyi30meyo2q4a991ht1rfdstsosn7us 0 255634 1610381 2026-10-24T08:00:00Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610381 wikitext text/x-wiki '''Tey''' alikuwa Mke Mkuu wa Kifalme wa Kheperkheprure Ay, ambaye alikuwa farao wa pili kutoka mwisho katika Enzi ya Kumi na Nane ya [[Misri]] ya Kale. Pia alikuwa mlezi wa Nefertiti, yaani [[mwanamke]] aliyemnyonyesha na kumlea alipokuwa [[mtoto]]. Mume wake, Ay, alihudumu katika nyadhifa mbalimbali muhimu za kiutawala katika kasri za mafarao kadhaa, wakiwemo Amenhotep III, Akhenaten na Tutankhamun. Baadaye, baada ya [[kifo]] cha Tutankhamun, Ay alipanda kwenye kiti cha [[ufalme]] kwa sababu [[ukoo]] wa kifalme kupitia upande wa [[Mwanaume|wanaume]] ulikuwa umekoma.Inaaminika kwamba Ay alikuwa na [[Uhusiano (Takwimu)|uhusiano]] wa kifamilia na [[ukoo]] wa kifalme. Huenda alikuwa ndugu wa Malkia Tiye, aliyekuwa [[mke]] wa Amenhotep III. Baadhi ya watafiti wanatoa nadharia kwamba huenda Ay alikuwa hata baba wa Nefertiti.<ref>{{Citation|title=N. de Garis Davies|date=2026-08-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=N._de_Garis_Davies&oldid=1369348195|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Familia == Lakini ikiwa Ay na Tey walikuwa wazazi wa Nefertiti, basi kuna uwezekano mkubwa kwamba Mutbenret alikuwa [[binti]] yao. Vilevile, Nakhtmin, ambaye Ay alikusudia awe mrithi wake, huenda alikuwa mwana wao. Aidha, inawezekana Tey alikuwa na dada aliyeitwa Mutemnub, pamoja na shemeji yake aliyeitwa Nakhtmin. Katika [[sanamu]] iliyopo sasa katika Jumba la [[Makumbusho]] la Brooklyn, [[Binadamu|mtu]] mashuhuri aliyeitwa Ay anatajwa kuwa [[Nabii]] wa Pili wa Amun, [[kuhani]] mkuu wa Mut, na msimamizi wa [[mali]] za [[Malkia]] Tey. [[Maandishi]] ya [[sanamu]] hiyo yanaeleza kwamba wazazi wake walikuwa Nahtmin na Mutemnub, ambaye anatajwa kuwa dada wa Malkia Tey. Kwa kawaida, [[maandishi]] hayo hufasiriwa kuwa Mutemnub alikuwa dada wa Tey anayezungumziwa katika [[historia]] hii. == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Misri]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] slxjwq7wkwea51wtf72g5btdqt4gd8u 0 255635 1610382 2026-10-24T08:04:20Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tesseme Darge''' alikuwa binti wa Ras Darge Sahle Selassie, mkuu wa eneo la Selale nchini [[Ethiopia]]. Alikuwa binamu wa Mfalme Menelik II wa Ethiopia. Mwaka [[1868]], aliolewa na Wagshum Hailu, kiongozi wa eneo la Lasta. Mwaka [[1881]], walipata mtoto wa kiume aliyeitwa Kassa Haile Darge. Baadaye, Tesseme aliachana na mume wake wa kwanza na kuolewa na Welde Tsadiq. <ref>{{Cite web|title=Interwar, Middle East, CASSA, 1936|url=https://collectionswa.ne...' 1610382 wikitext text/x-wiki '''Tesseme Darge''' alikuwa binti wa Ras Darge Sahle Selassie, mkuu wa eneo la Selale nchini [[Ethiopia]]. Alikuwa binamu wa Mfalme Menelik II wa Ethiopia. Mwaka [[1868]], aliolewa na Wagshum Hailu, kiongozi wa eneo la Lasta. Mwaka [[1881]], walipata mtoto wa kiume aliyeitwa Kassa Haile Darge. Baadaye, Tesseme aliachana na mume wake wa kwanza na kuolewa na Welde Tsadiq. <ref>{{Cite web|title=Interwar, Middle East, CASSA, 1936|url=https://collectionswa.net.au/items/b19ec46c-6f18-40b4-8727-cf279c2868b5|access-date=2024-01-19|website=collectionswa.net.au|language=en}}</ref>.<ref>{{Cite journal |last=Sereke-Brhan |first=Heran |date=2005 |title="Like Adding Water to Milk": Marriage and Politics in Nineteenth-Century Ethiopia |url=https://www.jstor.org/stable/40036463 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=38 |issue=1 |pages=49–77 |issn=0361-7882 |jstor=40036463}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/empresstaytumeni0000prou/page/220/mode/2up|title=Empress Taytu and Menilek II: Ethiopia, 1883-1910|last=Prouty|first=Chris|publisher=[[Red Sea Press]]|year=1986|isbn=0-947895-01-9|pages=221–222}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Ethiopia]] ielnexlo9zz7muuasg68f2k3oka4amx 1610383 1610382 2026-10-24T08:06:49Z Ester Gasper Kimario 70787 1610383 wikitext text/x-wiki '''Tesseme Darge''' alikuwa binti wa Ras Darge Sahle Selassie, mkuu wa eneo la Selale nchini [[Ethiopia]]. Alikuwa binamu wa Mfalme Menelik II wa Ethiopia. Mwaka [[1868]], aliolewa na Wagshum Hailu, kiongozi wa eneo la Lasta. Mwaka [[1881]], walipata mtoto wa kiume aliyeitwa Kassa Haile Darge. Baadaye, Tesseme aliachana na mume wake wa kwanza na kuolewa kwa mara nyingine na Welde Tsadiq. <ref>{{Cite web|title=Interwar, Middle East, CASSA, 1936|url=https://collectionswa.net.au/items/b19ec46c-6f18-40b4-8727-cf279c2868b5|access-date=2024-01-19|website=collectionswa.net.au|language=en}}</ref>.<ref>{{Cite journal |last=Sereke-Brhan |first=Heran |date=2005 |title="Like Adding Water to Milk": Marriage and Politics in Nineteenth-Century Ethiopia |url=https://www.jstor.org/stable/40036463 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=38 |issue=1 |pages=49–77 |issn=0361-7882 |jstor=40036463}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/empresstaytumeni0000prou/page/220/mode/2up|title=Empress Taytu and Menilek II: Ethiopia, 1883-1910|last=Prouty|first=Chris|publisher=[[Red Sea Press]]|year=1986|isbn=0-947895-01-9|pages=221–222}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Ethiopia]] cg9agflggmbqawx5sdioq5a0kxpho0e 1610474 1610383 2026-10-24T09:49:29Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1610474 wikitext text/x-wiki '''Tesseme Darge''' alikuwa binti wa Ras Darge Sahle Selassie, mkuu wa eneo la Selale nchini [[Ethiopia]]. Alikuwa binamu wa Mfalme Menelik II wa Ethiopia. Mwaka [[1868]], aliolewa na Wagshum Hailu, kiongozi wa eneo la Lasta. Mwaka [[1881]], walipata mtoto wa kiume aliyeitwa Kassa Haile Darge. Baadaye, Tesseme aliachana na mume wake wa kwanza na kuolewa kwa mara nyingine na Welde Tsadiq. <ref>{{Rejea tovuti|title=Interwar, Middle East, CASSA, 1936|url=https://collectionswa.net.au/items/b19ec46c-6f18-40b4-8727-cf279c2868b5|access-date=2024-01-19|website=collectionswa.net.au|language=en}}</ref>.<ref>{{Rejea jarida |last=Sereke-Brhan |first=Heran |date=2005 |title="Like Adding Water to Milk": Marriage and Politics in Nineteenth-Century Ethiopia |url=https://www.jstor.org/stable/40036463 |journal=The International Journal of African Historical Studies |volume=38 |issue=1 |pages=49–77 |issn=0361-7882 |jstor=40036463}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://archive.org/details/empresstaytumeni0000prou/page/220/mode/2up|title=Empress Taytu and Menilek II: Ethiopia, 1883-1910|last=Prouty|first=Chris|publisher=[[Red Sea Press]]|year=1986|isbn=0-947895-01-9|pages=221–222}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Ethiopia]] 9tv81w5bnj5gz9tnv4ukbk2lol0eiil 0 255636 1610384 2026-10-24T08:09:33Z ANTONY ILDEFONS 74003 Ukukasa mpya 1610384 wikitext text/x-wiki [[Faili:Maria Mutola Valence 2008 cropped.jpg|alt=|thumb|'''Maria Mutola mnamo 2008 kwenye Mashindano ya Ndani ya Dunia huko Valencia''' ]] '''Maria de Lurdes Mutola''' (alizaliwa tarehe 27 Oktoba 1972) ni mwanariadha wa zamani wa kike kutoka [[Msumbiji]] aliyebobea katika mbio za mita 800. Ni mwanamke wa nne katika [[historia]] ya [[riadha]] kushiriki katika [[Michezo]] ya [[Olimpiki]] mara sita. Ameweza kutwaa ubingwa wa [[dunia]] <ref>{{Cite web|title=Lurdes Mutola in running to become Mozambique Athletics Federation president|url=https://clubofmozambique.com/news/lurdes-mutola-in-running-to-become-mozambique-athletics-federation-president/|work=Mozambique|date=2021-06-17|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>mara tatu katika mbio hizo na [[Ubingwa wa WWE|ubingwa]] wa Olimpiki mara moja.Ingawa Mutola hakuwahi kuvunja rekodi ya dunia katika mbio zake alizozipenda za mita 800, [[Mtaalamu|wataalamu]] wengi wa riadha na mashabiki wanamchukulia kuwa mmoja wa wanariadha bora wa kike wa [[mbio]] za mita 800 katika [[historia]].<ref>{{Cite web|title=Lurdes Mutola in running to become Mozambique Athletics Federation president|url=https://clubofmozambique.com/news/lurdes-mutola-in-running-to-become-mozambique-athletics-federation-president/|work=Mozambique|date=2021-06-17|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Lurdes Mutola in running to become Mozambique Athletics Federation president|url=https://clubofmozambique.com/news/lurdes-mutola-in-running-to-become-mozambique-athletics-federation-president/|work=Mozambique|date=2021-06-17|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>Kutokana na kufanya vizuri kwa kiwango cha juu katika mashindano makubwa na kudumu kwa muda mrefu katika riadha, Mutola alishindana katika kiwango cha juu kwa takribani miongo miwili. Alistaafu michezo ya [[riadha]] mwaka 2008 akiwa na umri wa miaka 35.Aidha, anatajwa kuwa [[Riadha|mwanariadha]] pekee aliyewahi kushinda [[Taji|mataji]] ya Olimpiki, Ubingwa wa Dunia, Ubingwa wa Dunia wa Ndani ya Ukumbi, Michezo ya Jumuiya ya Madola, Michezo ya Mabara na Mashindano ya Ubingwa wa Mabara katika tukio lilelile la riadha.Pia, Maria de Lurdes Mutola ni kocha mkuu na mshauri wa mwanariadha Caster Semenya.<ref>{{Cite web|title=Lurdes Mutola in running to become Mozambique Athletics Federation president|url=https://clubofmozambique.com/news/lurdes-mutola-in-running-to-become-mozambique-athletics-federation-president/|work=Mozambique|date=2021-06-17|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-jio-Msumbiji}} [[Jamii:Michezo]] ked470l3e5zlqilynqbqd31efywvytk 0 255637 1610385 2026-10-24T08:10:51Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610385 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|picha=Monnaie - Octodrachme, Or, Incertain, Égypte, Ptolémée IV Philopator - btv1b11318685m (1 of 2).jpg|tarehe ya kuzaliwa=c. 267/266 BCE|tarehe ya kufa=221 BCE (aged 45 or 46)|jina la kuzaliwa=Berenice II}} '''Berenice wa Pili Euergetis''' ([[267]] au 266 – [[221 KK]]; kwa [[Kigiriki]]: Βερενίκη Ευεργέτις, Berenikē Euergetis, yaani “Berenice Mfadhili”) alikuwa [[malkia]] aliyetawala wa Kirenaika kuanzia [[mwaka]] [[258]] hadi [[246 KK]], na baadaye akawa [[malkia]] wa Misri ya [[Kiongozi|Watawala]] wa Ptolemaios kuanzia mwaka 246 hadi [[222 KK]], akiwa mke wa Ptolemaios wa Tatu. Wakati mwingine, huchukuliwa kuwa mtawala mwenza wa mumewe, ambaye alikuwa wa [[nasaba]] ya Ptolemaios.<ref>{{Cite journal |date=2011 |title=World History Encyclopedia |url=https://doi.org/10.5040/9798216194309 |doi=10.5040/9798216194309}}</ref> == Maisha == Kirenaika ilikuwa imejumuishwa katika [[Himaya (biolojia)|himaya]] ya [[Watawala]] wa Ptolemaios [[mwaka]] [[323 KK]] na Ptolemaios wa Kwanza Soter, muda [[Mfupa|mfupi]] baada ya [[kifo]] cha Aleksanda Mkuu. Eneo hilo lilikuwa gumu kulitawala, hivyo karibu mwaka [[300 KK]], Ptolemaios wa Kwanza alimkabidhi utawala wake Magas, mwana wa [[mke]] wake, Berenice wa Kwanza, aliyezaliwa katika [[ndoa]] yake ya awali. Baada ya kifo cha Ptolemaios wa Kwanza, [[Magas]] alijitangazia [[uhuru]] na kuingia vitani na mrithi wake, Ptolemaios wa Pili Philadelphus. Karibu mwaka 275 KK, Magas alimuoa Apama, aliyetoka katika nasaba ya Seleukidi, ambayo ilikuwa imekuwa adui wa Watawala wa Ptolemaios. Berenice wa Pili alikuwa mtoto wao wa pekee. Mwishoni mwa miaka ya [[250 KK]], Ptolemaios wa Pili alipoanzisha tena juhudi za kufikia makubaliano na Magas wa Kirene, ilikubaliwa kwamba Berenice angeolewa na binamu yake wa upande wa baba, Ptolemaios wa Tatu, ambaye alikuwa mrithi wa Ptolemaios wa Pili.<ref>{{Cite journal |last=Paganini |first=Mario C.D. |date=2016-06-02 |title=BERENICE II - B.F. van Oppen de Ruiter Berenice II Euergetis. Essays in Early Hellenistic Queenship. Pp. xiv + 244, ills. New York: Palgrave Macmillan, 2015. Cased, £60. ISBN: 978-1-137-49461-0. |url=https://doi.org/10.1017/s0009840x16001116 |journal=The Classical Review |volume=66 |issue=2 |pages=488–489 |doi=10.1017/s0009840x16001116 |issn=0009-840X}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.1093/actrade/9780198721475.book.1|title=Catullus: A Commentary|last=Catullus]|first=Catullus [C. Valerius|date=1990-10-04|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-872147-5}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliofariki 1010 KK]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Ugiriki]] [[Jamii:Wafalme]] gvtvxr0dlp1u7452c64wmyztl0n247l 0 255638 1610386 2026-10-24T08:14:15Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Dalida19673 (cropped 1).jpg|thumb|Dalida]] '''Iolanda Cristina Gigliotti,''' aliyezaliwa tarehe '''17 Januari 1933''' na kufariki '''tarehe 3 Mei 1987,''' alikuwa mwimbaji na mwigizaji maarufu aliyejulikana kwa jina la kisanii '''Dalida'''. Alizaliwa akiwa na uraia wa '''Italia''' na baadaye akapata uraia wa '''Ufaransa'''.<ref>https://www.thecore.fm/public/pages/posts/world-artist-spotlight-dalida</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paris_Matc...' 1610386 wikitext text/x-wiki [[Faili:Dalida19673 (cropped 1).jpg|thumb|Dalida]] '''Iolanda Cristina Gigliotti,''' aliyezaliwa tarehe '''17 Januari 1933''' na kufariki '''tarehe 3 Mei 1987,''' alikuwa mwimbaji na mwigizaji maarufu aliyejulikana kwa jina la kisanii '''Dalida'''. Alizaliwa akiwa na uraia wa '''Italia''' na baadaye akapata uraia wa '''Ufaransa'''.<ref>https://www.thecore.fm/public/pages/posts/world-artist-spotlight-dalida</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Paris_Match</ref> == miaka ya awali ya maisha == === Utoto wake huko Cairo === Dalida alipokuwa na umri wa miaka minne, mwaka 1937.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dalida#/media/File:Dalida19673_(cropped_1).jpg</ref> Dalida alizaliwa kwa jina la Iolanda Cristina Gigliotti katika jiji la Cairo, nchini Misri, tarehe 17 Januari 1933. Wakati huo, Misri ilikuwa inajulikana kama '''Ufalme wa Misri.'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dalida#/media/File:Dalida19673_(cropped_1).jpg</ref> '''Baba yake aliitwa Pietro Gigliotti (1904–1945),''' na mama yake aliitwa '''Filomena Giuseppina (1904–1971'''), ambaye jina lake la kuzaliwa lilikuwa d’Alba. Wazazi wake wote wawili '''walizaliwa katika mji wa Serrastretta''', eneo la Calabria, '''nchini Italia'''. Baadaye, wazazi wao walihamia Misri pamoja nao.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dalida#/media/File:Dalida19673_(cropped_1).jpg</ref> Baba yake, Pietro, alisomea muziki shuleni na alikuwa akipiga fidla katika migahawa na sehemu za burudani. Mama yake, Giuseppina, alikuwa fundi wa kushona nguo na pia alijishughulisha na kazi za nyumbani.<ref>https://dalida.com/biographie/son-histoire.html</ref><ref>https://www.lagazzettaitaliana.com/entertainment/8513-dalida-the-beloved-european-singer-s-calabrian-jewish-roots</ref><ref>https://diacritik.com/2020/08/25/dalida-litalienne-du-nil-presence-de-legypte/</ref> Kwa sababu wazazi wake wote wawili walikuwa raia wa Italia, Dalida alipata uraia wa Italia moja kwa moja tangu kuzaliwa, kwa mujibu wa kanuni ya jus sanguinis. Kanuni hii ina maana kwamba mtu anaweza kupata uraia wa nchi kupitia uraia wa wazazi wake, bila kujali nchi aliyozaliwa.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dalida#/media/File:Dalida19673_(cropped_1).jpg</ref> Pia, kuna taarifa zinazoashiria kuwa Dalida alikuwa na asili ya Kiyahudi. Inasemekana kwamba mji wa Serrastretta, ambao familia yake ilitoka, ulianzishwa na Wayahudi kutoka Hispania. Aidha, babu yake aliyeitwa Enrico alikuwa na asili ya Kiyahudi kutoka Algeria<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Dalida#/media/File:Dalida19673_(cropped_1).jpg</ref> == Marejeo. == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Watu]] [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Mwaridi na jamaa]] q0fw4r0zqpkt0fqpaf8bfr2xrg98m6o 0 255639 1610387 2026-10-24T08:18:10Z MagesaDm 86369 Mbegu, jamii 1610387 wikitext text/x-wiki '''Gilukhipa''', ambaye jina lake huenda liliandikwa pia kama Kilu-Hepa katika [[lugha]] ya Wahurri na Kirgipa katika lugha ya [[Wamisri]], alikuwa [[binti]] wa [[Mfalme]] Shuttarna wa Pili, [[mtawala]] wa ufalme wa Mitanni. Aliishi takribani mwaka [[1380]] kabla ya Kristo (KK). Gilukhipa alikuwa na [[kaka]] zake wawili walioitwa Artashumara na Tushratta.<ref>{{Cite web|title=Hon. Katana, Aisha Jumwa Karisa {{!}} The Kenyan Parliament Website|url=https://www.parliament.go.ke/index.php/node/3266|work=www.parliament.go.ke|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Wasifu wa Gilukhipa == '''Gilukhipa''' alikuwa [[binti]] wa Shuttarna wa Pili, [[Mfalme]] wa Mitanni. Aliishi takribani mwaka [[1380]] KK. Kwa sababu za kisiasa, alitumwa [[Misri]] kuolewa na [[Farao]] Amenhotep wa [[Tatu]]. Alifuatana na [[wanawake]] 317 waliokuwa wahudumu wa kifalme. Baada ya [[ndoa]], alipata cheo cha [[Mke]] wa Mfalme, ingawa Tiye alikuwa mke mkuu wa [[Farao]].<ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=B2Xcap2JEcqe5NoPt56nwAc|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Misri]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1380]] [[Jamii:Wafalme]] 6l7s419536eft3tagokvs69p9tvdmdx 1610554 1610387 2026-10-24T11:11:11Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1610554 wikitext text/x-wiki '''Gilukhipa''', ambaye jina lake huenda liliandikwa pia kama Kilu-Hepa katika [[lugha]] ya Wahurri na Kirgipa katika lugha ya [[Wamisri]], alikuwa [[binti]] wa [[Mfalme]] Shuttarna wa Pili, [[mtawala]] wa ufalme wa Mitanni. Aliishi takribani mwaka [[1380]] kabla ya Kristo (KK). Gilukhipa alikuwa na [[kaka]] zake wawili walioitwa Artashumara na Tushratta.<ref>{{Rejea tovuti|title=Hon. Katana, Aisha Jumwa Karisa {{!}} The Kenyan Parliament Website|url=https://www.parliament.go.ke/index.php/node/3266|work=www.parliament.go.ke|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Wasifu wa Gilukhipa == '''Gilukhipa''' alikuwa [[binti]] wa Shuttarna wa Pili, [[Mfalme]] wa Mitanni. Aliishi takribani mwaka [[1380]] KK. Kwa sababu za kisiasa, alitumwa [[Misri]] kuolewa na [[Farao]] Amenhotep wa [[Tatu]]. Alifuatana na [[wanawake]] 317 waliokuwa wahudumu wa kifalme. Baada ya [[ndoa]], alipata cheo cha [[Mke]] wa Mfalme, ingawa Tiye alikuwa mke mkuu wa [[Farao]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=B2Xcap2JEcqe5NoPt56nwAc|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Misri]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1380]] [[Jamii:Wafalme]] 54yvbunoyook2m76bxhqxg2hhthl1i2 0 255640 1610388 2026-10-24T08:23:02Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Cleopatra II|tarehe ya kuzaliwa=185KK|tarehe ya kufa=116/115 KK (umri 69)|image=Egyptian - Intaglio Portrait of Cleopatra II - Walters 421319.jpg|utaifa=Misri|kazi yake=Mwanasiasa}} '''Kleopatra wa Pili Philometor Soteira''' alikuwa malkia mwenza wa [[Misri]] ya Kiptolemaio kuanzia mwaka [[175]] hadi [[170 KK]], akiwa [[mke]] wa [[Ptolemy]] wa Sita '''Philometor'''. Baadaye, kuanzia mwaka 170 KK, alitawala kama malkia mtawala, akishirikiana kutawala na waume zake wawili waliofuatana, ambao wote walikuwa ndugu zake wa kiume, pamoja na binti yake na mjukuu wake.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Sewell-Lasater |first=Tara |date=2020-01-01 |title=Becoming Kleopatra: Ptolemaic Royal Marriage, Incest, and the Path to Female Rule |url=https://www.academia.edu/43290689/Becoming_Kleopatra_Ptolemaic_Royal_Marriage_Incest_and_the_Path_to_Female_Rule |journal=University of Houston Dissertation Repository}}</ref> == Maisha == Kleopatra wa Pili alikuwa binti wa [[Ptolemy]] wa Tano na, kwa uwezekano mkubwa, '''Kleopatra wa Kwanza'''. Ikiwa kweli alikuwa binti wa Kleopatra wa Kwanza, basi alikuwa dada wa baba na mama mmoja wa Ptolemy wa Sita Philometor na Ptolemy wa Nane '''Euergetes''' wa Pili [[Tryphène Saidi Mabikinyambey|Tryphon]]. Vinginevyo, alikuwa dada yao wa baba mmoja lakini mama tofauti.Baadaye, aliolewa na ndugu zake hao wawili wa kiume, mmoja baada ya mwingine<ref name=":1" /><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=2esYJJUETiYC&pg=PA77&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=A to Z of Ancient Greek and Roman Women|last=Lightman|first=Marjorie|last2=Lightman|first2=Benjamin|date=2008|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-1-4381-0794-3|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] cbcni6xapp5zhev0nvkhmfzmtrnsk2b 0 255641 1610390 2026-10-24T08:32:06Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Kirsty Coventry 2025.jpg|thumb|Kirsty Coventry ]] '''Kirsty Leigh Coventry Seward''' (aliyezaliwa kwa jina la Coventry tarehe '''16 Septemba 1983)''' ni mwanasiasa kutoka '''Zimbabwe''', kiongozi katika masuala ya michezo, na '''mwanariadha wa zamani wa mashindano ya kuogelea'''. Kwa sasa, yeye ni '''Rais wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki ('''IOC).<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kirsty%5FCoventry#/media/File:Kirsty_Coventry_2025.jpg</ref> Amek...' 1610390 wikitext text/x-wiki [[Faili:Kirsty Coventry 2025.jpg|thumb|Kirsty Coventry ]] '''Kirsty Leigh Coventry Seward''' (aliyezaliwa kwa jina la Coventry tarehe '''16 Septemba 1983)''' ni mwanasiasa kutoka '''Zimbabwe''', kiongozi katika masuala ya michezo, na '''mwanariadha wa zamani wa mashindano ya kuogelea'''. Kwa sasa, yeye ni '''Rais wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki ('''IOC).<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kirsty%5FCoventry#/media/File:Kirsty_Coventry_2025.jpg</ref> Amekuwa akihudumu kama Rais wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki tangu '''tarehe 23 Juni 2025'''. Ameweka historia kwa kuwa '''mwanamke''' wa kwanza, raia wa kwanza wa Zimbabwe, na Mwafrika wa kwanza kushika nafasi hiyo. Pia, ni rais wa pili wa Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki ambaye hakutoka Ulaya, akimfuatia Avery Brundage, aliyeondoka madarakani mwaka '''1972'''.<ref>https://apnews.com/article/ioc-olympics-president-election-coventry-coe-samaranch-762f3442ff2a01be9e822cd017b89a59</ref><ref>https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cy4v91e3e1wo</ref> == Maisha ya awali == Kirsty Coventry alizaliwa tarehe 16 Septemba 1983 <ref>https://www.olympics.com/ioc/mrs-kirsty-coventry</ref><ref>https://www.zimlive.com/kirsty-coventry-from-olympic-champion-to-president-of-the-ioc/</ref>mjini Harare, nchini Zimbabwe. Wazazi wake ni Robert Edwin Coventry na Lyn Coventry, ambao wana asili ya watu weupe wa Zimbabwe. Kirsty alisoma katika shule ya '''Dominican Convent High School,''' ambayo ni shule binafsi ya '''Kikatoliki''' inayopokea wanafunzi wa kike pekee, iliyopo mjini Harare.<ref>https://www.independent.co.uk/sport/olympics/kirsty-coventry-ioc-president-olympics-zimbabwe-b2719392.html</ref><ref>https://apnews.com/article/kirsty-coventry-ioc-president-zimbabwe-0d939b4e05089535306086cd0ac4c359</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Waigizaji filamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waandishi]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Waigizaji Filamu wa Uganda]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] ime54n03f26md1jkv3gazqkg7gt8a2a 0 255642 1610391 2026-10-24T08:33:03Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Rasoherina|picha=Rasoherina.jpg|maelezo=Malkia Rasoherina takriban mwaka 1865|tarehe_ya_kuzaliwa=1814|tarehe_ya_kufariki=April 1,1868}} Malkia '''Rasoherina''' ([[1814]]– [[1 Aprili|Aprili 1]],[[1868]]), aliyejulikana pia kwa jina la '''Rasoherina-Manjaka''', alikuwa [[Malkia]] wa [[Madagaska]] kuanzia mwaka [[1863]] hadi mwaka 1868. Alipanda kwenye kiti cha [[ufalme]] baada ya mume wake, Mfalme [[Radama II|Radama]] wa Pili, kudhan...' 1610391 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Rasoherina|picha=Rasoherina.jpg|maelezo=Malkia Rasoherina takriban mwaka 1865|tarehe_ya_kuzaliwa=1814|tarehe_ya_kufariki=April 1,1868}} Malkia '''Rasoherina''' ([[1814]]– [[1 Aprili|Aprili 1]],[[1868]]), aliyejulikana pia kwa jina la '''Rasoherina-Manjaka''', alikuwa [[Malkia]] wa [[Madagaska]] kuanzia mwaka [[1863]] hadi mwaka 1868. Alipanda kwenye kiti cha [[ufalme]] baada ya mume wake, Mfalme [[Radama II|Radama]] wa Pili, kudhaniwa kuwa aliuawa katika njama ya kumpindua<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=U84WAAAAYAAJ&q=rasoherina+manjaka&pg=PA742&redir_esc=y#v=onepage&q=rasoherina%20manjaka&f=false|title=Treaties and Other International Agreements of the United States of America, 1776-1949: Iraq-Muscat|last=States|first=United|date=1968|publisher=Department of State|language=en}}</ref>. == Maisha yake ya awali == [[Faili:Queen Rasoherina.jpg|thumb|Malkia Rasoherina]] Rasoherina alizaliwa mwaka 1814 kwa jina la kifalme la Rabodozanakandriana. Alikuwa [[mpwa]] wa Malkia [[Ranavalona I|Ranavalona]] wa Kwanza. Baba yake alikuwa mwanamfalme Andriantsalamanandriana wa Ambohitraina, na mama yake alikuwa binti mfalme Rafaramanjaka, ambaye pia alijulikana kama Ramirahavavy.Alipokuwa mwanamke kijana, aliolewa na Raharolahy, ambaye pia alijulikana kama Raharola. Mume wake alikuwa kiongozi mwenye mafanikio katika masuala ya serikali. Alipokea tuzo 15 za heshima za serikali na kushika nyadhifa mbalimbali, zikiwemo:Katibu wa ubalozi uliotumwa Uingereza kuanzia mwaka [[1836]] hadi [[1837]],Naibu Waziri wa Mambo ya Nje anayeshughulikia masuala ya Ufaransa mwaka [[1862]],Waziri wa Mambo ya Ndani kuanzia mwaka 1862 hadi 1864,Mshauri wa serikali kuanzia mwaka [[1864]] hadi [[1865]] na Gavana wa Toamasina mwaka 1865.Rasoherina na Raharolahy walitalikiana mwaka [[1847]]. Mwaka huo huo, aliolewa na Rakoto, mwana wa Malkia Ranavalona wa Kwanza na mrithi wake wa ufalme.Mwaka [[1861]], Rakoto aliporithi kiti cha ufalme kutoka kwa mama yake na kuwa Mfalme Radama wa Pili, Rasoherina alitawazwa pamoja naye kuwa malkia, kama mke wa mfalme<ref name=":2">{{Cite web|title=Queen Rasoherina of Madagascar|url=https://henrypoole.com/individual/queen-rasoherina-madagascar/|work=Henry Poole Savile Row|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Kupanda kwake kwenye kiti cha ufalme == Rasoherina alikuwa malkia kwa takribani miaka miwili tu kabla ya mume wake kuondolewa madarakani katika tukio lililohusishwa na mapinduzi.Maamuzi ya kisiasa ya Radama wa Pili yaliwakasirisha sana mawaziri wake. Hali hiyo ilisababisha njama ya kumpindua, ambapo aliaminika kuwa aliuawa.Hata hivyo, utafiti uliofanywa katika miaka ya 1960 ulitoa ushahidi unaodokeza kwamba Radama huenda hakufa katika jaribio hilo la mauaji. Inadaiwa kwamba aliendelea kuishi hadi uzee akiwa raia wa kawaida nje ya mji mkuu. Lakini madai hayo hayakuthibitishwa, na maisha ya ikulu yaliendelea kana kwamba alikuwa amefariki.Mwaka 1863, siku ambayo Radama alidhaniwa kufariki, kundi la viongozi wa serikali lililohusika na mapinduzi lilimwalika Rabodo kuchukua nafasi ya malkia.Kundi hilo liliongozwa na ndugu wawili, Rainivoninahitriniony na Rainilaiarivony.Hata hivyo, Rabodo alitakiwa kukubali na kusaini makubaliano yaliyoweka masharti ya utawala wake. Makubaliano hayo yalibadilisha mfumo wa utawala na kuufanya ufalme uwe na mipaka ya madaraka, ambapo Waziri Mkuu angekuwa na mamlaka makubwa ya kuendesha serikali.Masharti hayo yalijumuisha:Kukomesha desturi ya tangena, ambayo ilikuwa njia ya jadi ya kuwajaribu watu ili kuthibitisha hatia au kutokuwa na hatia na Kulinda uhuru wa dini.Mnamo tarehe 13 Mei 1863, Rabodo alitawazwa kuwa malkia na kupewa jina la kifalme la Rasoherina<ref name=":3">{{Cite web|title=Rasoherina I of Madagascar - Politician|url=https://fame.am/person/rasoherina-i-of-madagascar|work=Fame.am|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Utawala wake == Mwanzoni mwa utawala wa Rasoherina, madaraka mengi ya kuendesha serikali yalikuwa mikononi mwa Waziri Mkuu Rainivoninahitriniony, ambaye alikuwa mmoja wa watu waliohusika katika mapinduzi dhidi ya mume wake.Wiki chache baada ya Rasoherina kutawazwa, Waziri Mkuu alimuoa katika ndoa iliyokuwa na lengo la kuimarisha uhusiano wa kisiasa.Rainivoninahitriniony aliendesha shughuli za serikali kwa uhuru mkubwa. Wakati huo, kundi la kihafidhina lililokuwa na nguvu wakati wa utawala wa Ranavalona wa Kwanza liliendelea kuwepo, likiongozwa na waziri mkuu wa zamani, Rainijohary.Kwa upande mwingine, kundi la watu waliounga mkono mabadiliko lilikuwa na wafuasi wengi katika Baraza la Malkia. Kundi hili lilitaka Madagaska ifanye mabadiliko ya kisasa kwa kujifunza baadhi ya mifumo ya Ulaya, bila kuacha kabisa mila na utamaduni wake.Msimamo wao ulipata uungwaji mkono zaidi kuliko juhudi za kundi la kihafidhina lililotaka kurudisha sera za zamani.Hata hivyo, kadiri Rainivoninahitriniony alivyozidi kupata mamlaka, ndivyo alivyozidi kuonyesha tabia ya kutumia madaraka vibaya. Inasemekana alikuwa mlevi wa mara kwa mara na alitumia vurugu. Pia, aliripotiwa kumtishia Malkia Rasoherina kwa kisu mara kadhaa.Mwaka mmoja baada ya Rasoherina kutwaa kiti cha ufalme, alimwondoa Rainivoninahitriniony kwenye nafasi ya Waziri Mkuu. Kisha akamteua mdogo wake, Rainilaiarivony, kuwa Waziri Mkuu mpya.Baadae, Rasoherina alifunga ndoa nyingine ya kisiasa na Rainilaiarivony<ref name=":3" />. == Mahusiano na nchi za nje == Wakati wa utawala wa Malkia Rasoherina, Madagaska iliimarisha mahusiano yake na nchi za Ulaya na Marekani.Hatua zilizochukuliwa katika kipindi hicho zilijumuisha:Kutuma mabalozi London, Uingereza, na Paris, Ufaransa,Kupiga marufuku masoko kufanyika siku za Jumapili,Kufuta makubaliano ya biashara yaliyojulikana kama Lambert Charter, ambayo yalikuwa yamepitishwa wakati wa utawala wa Radama wa Pili<ref name=":2" />. Kufutwa kwa makubaliano hayo kuliikera Ufaransa. Kutokana na kuvunjwa kwa mkataba huo wa kibiashara, Madagaska ililipa fidia ya ariary 240,000, kiasi kilichokadiriwa kuwa sawa na faranga 1,200,000 za Ufaransa wakati huo.Mnamo tarehe 27 Juni 1865, Rasoherina alisaini mkataba na Uingereza. Mkataba huo uliwapa raia wa Uingereza haki ya kukodisha ardhi na mali katika kisiwa cha Madagaska, na pia uliiruhusu Uingereza kuwa na balozi mkazi nchini humo.Mnamo tarehe 14 Februari 1867, alisaini mkataba na Marekani. Mkataba huo uliweka mipaka kuhusu uingizaji wa silaha nchini Madagaska na usafirishaji wa ng'ombe kutoka nchini humo.Pia, kulikuwa na majadiliano ya mkataba na Ufaransa wakati wa utawala wake. Hata hivyo, mkataba huo ulisainiwa na kuanza kutumika baada ya kifo chake, wakati Ranavalona wa Pili alipochukua kiti cha ufalme<ref name=":1" />. == Njama ya kumwondoa Waziri Mkuu na kifo chake == Katika siku za mwisho za maisha ya Malkia Rasoherina, njama nyingine ya kisiasa iligunduliwa. Lengo la njama hiyo lilikuwa kumwondoa Waziri Mkuu Rainilaiarivony madarakani na kuhakikisha kwamba baada ya kifo cha malkia, mwana wa kifalme aliyeitwa Rasata angechukua kiti cha ufalme.Mnamo Ijumaa, tarehe 27 Machi 1868, saa nane mchana, umati mkubwa wa watu waliokuwa na bunduki na mapanga ulijaribu kuvamia Rova ya Antananarivo, ambayo ilikuwa makazi ya Malkia Rasoherina.Rainivoninahitriniony, aliyekuwa Waziri Mkuu wa zamani na ambaye alikuwa amepoteza nafasi yake, alishukiwa kuwa ndiye aliyepanga njama hiyo. Inadaiwa kwamba alitaka kurudi kwenye nafasi ya Waziri Mkuu na kuitawala serikali kupitia kwa Rasata, ambaye angekuwa mtawala wa kutegemea maamuzi ya watu wengine<ref>{{Cite web|title=Rasoherina|url=https://teamqueens.org/rasoherina/|work=Team Queens|date=2022-12-24|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref>. Waasi walifanikiwa kuwakamata baadhi ya viongozi muhimu, akiwemo mkuu wa walinzi wa malkia. Hata hivyo, baadhi ya walinzi walifanikiwa kutoroka na kwenda kumjulisha Waziri Mkuu Rainilaiarivony.Wakati huo, Rainilaiarivony alikuwa ametembelea Ambohimanga, ambako Malkia Rasoherina alikuwa amelazwa akiwa mgonjwa sana wa kuhara damu.Baada ya kupata taarifa hizo, Waziri Mkuu aliamuru wakamatwe watu waliohusika na njama hiyo. Wanajeshi waliporudi mjini, walifanikiwa kuwakamata baadhi ya washukiwa.Saa kumi na moja jioni, Rasoherina alijitokeza hadharani na kuwaomba watu waliounga mkono utawala wake waandamane naye katika mji mkuu. Umati mkubwa wa watu uliandamana naye, ukionyesha kwamba bado walimuunga mkono na kutambua mamlaka yake.Baadae, malkia alitoa hotuba huko Andohalo. Aliwaomba wananchi wawatoe taarifa za watu wowote wanaowafahamu kuwa walihusika katika njama hiyo ili wachukuliwe hatua za kisheria.Kisha alirudi ikulu na kuendelea na majukumu yake ya kifalme.Inaripotiwa kwamba madirisha ya nyumba zilizokuwa kando ya njia ya kuelekea ikulu yaliamriwa yafungwe. Haijulikani kwa uhakika kama hatua hiyo ililenga kumlinda malkia dhidi ya vitu ambavyo vingeweza kurushwa kwake, au kuwazuia watu waliokuwa wakiishi sehemu ya juu ya mji wasione jinsi ugonjwa wake ulivyokuwa umeendelea<ref name=":2" />. === Kifo cha Malkia Rasoherina === [[Faili:Funeral_Queen_Rasoherina_of_Madagascar.jpg|alt=Crowds of civilians and soldiers observe a funeral in front of a tomb|right|thumb|250x250px|Mwili wa Malkia Rasoherina ulizikwa katika kaburi lake lililokuwa ndani ya eneo la ikulu ya kifalme ya Rova, katika jiji la Antananarivo, nchini Madagaska.]] Siku nne baada ya tukio hilo, yaani tarehe 1 Aprili 1868, Malkia Rasoherina alifariki dunia.Akiwa kwenye kitanda cha mauti, alipokelewa rasmi katika Kanisa Katoliki la Roma. Pia, aliwakabidhi watoto wake wawili wa kuasili waliokuwa yatima, Prince Ratahiry na Princess Rasoaveromanana, kwa binamu yake wa kwanza, Ramoma.Ramoma alikuwa mmoja wa wake wa Radama wa Pili. Baada ya kifo cha Rasoherina, Ramoma alirithi kiti cha ufalme na kutawazwa kwa jina la Malkia Ranavalona wa Pili.Mwili wa Malkia Rasoherina ulizikwa katika kaburi lake lililokuwa ndani ya eneo la kifalme la Rova, huko Antananarivo, Madagaska<ref>{{Cite web|title=Rasoherina|url=https://teamqueens.org/rasoherina/|work=Team Queens|date=2022-12-24|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref>. == Marejeo == [[Jamii:Wafalme na malkia nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1814]] [[Jamii:Waliofariki 1868]] <references />{{Mbegu-mtu}} 58myhsumkw4x91j6q91nby4g62y08kl 1610409 1610391 2026-10-24T09:00:47Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 5 template(s) replaced. 1610409 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Rasoherina|picha=Rasoherina.jpg|maelezo=Malkia Rasoherina takriban mwaka 1865|tarehe_ya_kuzaliwa=1814|tarehe_ya_kufariki=April 1,1868}} Malkia '''Rasoherina''' ([[1814]]– [[1 Aprili|Aprili 1]],[[1868]]), aliyejulikana pia kwa jina la '''Rasoherina-Manjaka''', alikuwa [[Malkia]] wa [[Madagaska]] kuanzia mwaka [[1863]] hadi mwaka 1868. Alipanda kwenye kiti cha [[ufalme]] baada ya mume wake, Mfalme [[Radama II|Radama]] wa Pili, kudhaniwa kuwa aliuawa katika njama ya kumpindua<ref name=":1">{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=U84WAAAAYAAJ&q=rasoherina+manjaka&pg=PA742&redir_esc=y#v=onepage&q=rasoherina%20manjaka&f=false|title=Treaties and Other International Agreements of the United States of America, 1776-1949: Iraq-Muscat|last=States|first=United|date=1968|publisher=Department of State|language=en}}</ref>. == Maisha yake ya awali == [[Faili:Queen Rasoherina.jpg|thumb|Malkia Rasoherina]] Rasoherina alizaliwa mwaka 1814 kwa jina la kifalme la Rabodozanakandriana. Alikuwa [[mpwa]] wa Malkia [[Ranavalona I|Ranavalona]] wa Kwanza. Baba yake alikuwa mwanamfalme Andriantsalamanandriana wa Ambohitraina, na mama yake alikuwa binti mfalme Rafaramanjaka, ambaye pia alijulikana kama Ramirahavavy.Alipokuwa mwanamke kijana, aliolewa na Raharolahy, ambaye pia alijulikana kama Raharola. Mume wake alikuwa kiongozi mwenye mafanikio katika masuala ya serikali. Alipokea tuzo 15 za heshima za serikali na kushika nyadhifa mbalimbali, zikiwemo:Katibu wa ubalozi uliotumwa Uingereza kuanzia mwaka [[1836]] hadi [[1837]],Naibu Waziri wa Mambo ya Nje anayeshughulikia masuala ya Ufaransa mwaka [[1862]],Waziri wa Mambo ya Ndani kuanzia mwaka 1862 hadi 1864,Mshauri wa serikali kuanzia mwaka [[1864]] hadi [[1865]] na Gavana wa Toamasina mwaka 1865.Rasoherina na Raharolahy walitalikiana mwaka [[1847]]. Mwaka huo huo, aliolewa na Rakoto, mwana wa Malkia Ranavalona wa Kwanza na mrithi wake wa ufalme.Mwaka [[1861]], Rakoto aliporithi kiti cha ufalme kutoka kwa mama yake na kuwa Mfalme Radama wa Pili, Rasoherina alitawazwa pamoja naye kuwa malkia, kama mke wa mfalme<ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Queen Rasoherina of Madagascar|url=https://henrypoole.com/individual/queen-rasoherina-madagascar/|work=Henry Poole Savile Row|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Kupanda kwake kwenye kiti cha ufalme == Rasoherina alikuwa malkia kwa takribani miaka miwili tu kabla ya mume wake kuondolewa madarakani katika tukio lililohusishwa na mapinduzi.Maamuzi ya kisiasa ya Radama wa Pili yaliwakasirisha sana mawaziri wake. Hali hiyo ilisababisha njama ya kumpindua, ambapo aliaminika kuwa aliuawa.Hata hivyo, utafiti uliofanywa katika miaka ya 1960 ulitoa ushahidi unaodokeza kwamba Radama huenda hakufa katika jaribio hilo la mauaji. Inadaiwa kwamba aliendelea kuishi hadi uzee akiwa raia wa kawaida nje ya mji mkuu. Lakini madai hayo hayakuthibitishwa, na maisha ya ikulu yaliendelea kana kwamba alikuwa amefariki.Mwaka 1863, siku ambayo Radama alidhaniwa kufariki, kundi la viongozi wa serikali lililohusika na mapinduzi lilimwalika Rabodo kuchukua nafasi ya malkia.Kundi hilo liliongozwa na ndugu wawili, Rainivoninahitriniony na Rainilaiarivony.Hata hivyo, Rabodo alitakiwa kukubali na kusaini makubaliano yaliyoweka masharti ya utawala wake. Makubaliano hayo yalibadilisha mfumo wa utawala na kuufanya ufalme uwe na mipaka ya madaraka, ambapo Waziri Mkuu angekuwa na mamlaka makubwa ya kuendesha serikali.Masharti hayo yalijumuisha:Kukomesha desturi ya tangena, ambayo ilikuwa njia ya jadi ya kuwajaribu watu ili kuthibitisha hatia au kutokuwa na hatia na Kulinda uhuru wa dini.Mnamo tarehe 13 Mei 1863, Rabodo alitawazwa kuwa malkia na kupewa jina la kifalme la Rasoherina<ref name=":3">{{Rejea tovuti|title=Rasoherina I of Madagascar - Politician|url=https://fame.am/person/rasoherina-i-of-madagascar|work=Fame.am|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Utawala wake == Mwanzoni mwa utawala wa Rasoherina, madaraka mengi ya kuendesha serikali yalikuwa mikononi mwa Waziri Mkuu Rainivoninahitriniony, ambaye alikuwa mmoja wa watu waliohusika katika mapinduzi dhidi ya mume wake.Wiki chache baada ya Rasoherina kutawazwa, Waziri Mkuu alimuoa katika ndoa iliyokuwa na lengo la kuimarisha uhusiano wa kisiasa.Rainivoninahitriniony aliendesha shughuli za serikali kwa uhuru mkubwa. Wakati huo, kundi la kihafidhina lililokuwa na nguvu wakati wa utawala wa Ranavalona wa Kwanza liliendelea kuwepo, likiongozwa na waziri mkuu wa zamani, Rainijohary.Kwa upande mwingine, kundi la watu waliounga mkono mabadiliko lilikuwa na wafuasi wengi katika Baraza la Malkia. Kundi hili lilitaka Madagaska ifanye mabadiliko ya kisasa kwa kujifunza baadhi ya mifumo ya Ulaya, bila kuacha kabisa mila na utamaduni wake.Msimamo wao ulipata uungwaji mkono zaidi kuliko juhudi za kundi la kihafidhina lililotaka kurudisha sera za zamani.Hata hivyo, kadiri Rainivoninahitriniony alivyozidi kupata mamlaka, ndivyo alivyozidi kuonyesha tabia ya kutumia madaraka vibaya. Inasemekana alikuwa mlevi wa mara kwa mara na alitumia vurugu. Pia, aliripotiwa kumtishia Malkia Rasoherina kwa kisu mara kadhaa.Mwaka mmoja baada ya Rasoherina kutwaa kiti cha ufalme, alimwondoa Rainivoninahitriniony kwenye nafasi ya Waziri Mkuu. Kisha akamteua mdogo wake, Rainilaiarivony, kuwa Waziri Mkuu mpya.Baadae, Rasoherina alifunga ndoa nyingine ya kisiasa na Rainilaiarivony<ref name=":3" />. == Mahusiano na nchi za nje == Wakati wa utawala wa Malkia Rasoherina, Madagaska iliimarisha mahusiano yake na nchi za Ulaya na Marekani.Hatua zilizochukuliwa katika kipindi hicho zilijumuisha:Kutuma mabalozi London, Uingereza, na Paris, Ufaransa,Kupiga marufuku masoko kufanyika siku za Jumapili,Kufuta makubaliano ya biashara yaliyojulikana kama Lambert Charter, ambayo yalikuwa yamepitishwa wakati wa utawala wa Radama wa Pili<ref name=":2" />. Kufutwa kwa makubaliano hayo kuliikera Ufaransa. Kutokana na kuvunjwa kwa mkataba huo wa kibiashara, Madagaska ililipa fidia ya ariary 240,000, kiasi kilichokadiriwa kuwa sawa na faranga 1,200,000 za Ufaransa wakati huo.Mnamo tarehe 27 Juni 1865, Rasoherina alisaini mkataba na Uingereza. Mkataba huo uliwapa raia wa Uingereza haki ya kukodisha ardhi na mali katika kisiwa cha Madagaska, na pia uliiruhusu Uingereza kuwa na balozi mkazi nchini humo.Mnamo tarehe 14 Februari 1867, alisaini mkataba na Marekani. Mkataba huo uliweka mipaka kuhusu uingizaji wa silaha nchini Madagaska na usafirishaji wa ng'ombe kutoka nchini humo.Pia, kulikuwa na majadiliano ya mkataba na Ufaransa wakati wa utawala wake. Hata hivyo, mkataba huo ulisainiwa na kuanza kutumika baada ya kifo chake, wakati Ranavalona wa Pili alipochukua kiti cha ufalme<ref name=":1" />. == Njama ya kumwondoa Waziri Mkuu na kifo chake == Katika siku za mwisho za maisha ya Malkia Rasoherina, njama nyingine ya kisiasa iligunduliwa. Lengo la njama hiyo lilikuwa kumwondoa Waziri Mkuu Rainilaiarivony madarakani na kuhakikisha kwamba baada ya kifo cha malkia, mwana wa kifalme aliyeitwa Rasata angechukua kiti cha ufalme.Mnamo Ijumaa, tarehe 27 Machi 1868, saa nane mchana, umati mkubwa wa watu waliokuwa na bunduki na mapanga ulijaribu kuvamia Rova ya Antananarivo, ambayo ilikuwa makazi ya Malkia Rasoherina.Rainivoninahitriniony, aliyekuwa Waziri Mkuu wa zamani na ambaye alikuwa amepoteza nafasi yake, alishukiwa kuwa ndiye aliyepanga njama hiyo. Inadaiwa kwamba alitaka kurudi kwenye nafasi ya Waziri Mkuu na kuitawala serikali kupitia kwa Rasata, ambaye angekuwa mtawala wa kutegemea maamuzi ya watu wengine<ref>{{Rejea tovuti|title=Rasoherina|url=https://teamqueens.org/rasoherina/|work=Team Queens|date=2022-12-24|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref>. Waasi walifanikiwa kuwakamata baadhi ya viongozi muhimu, akiwemo mkuu wa walinzi wa malkia. Hata hivyo, baadhi ya walinzi walifanikiwa kutoroka na kwenda kumjulisha Waziri Mkuu Rainilaiarivony.Wakati huo, Rainilaiarivony alikuwa ametembelea Ambohimanga, ambako Malkia Rasoherina alikuwa amelazwa akiwa mgonjwa sana wa kuhara damu.Baada ya kupata taarifa hizo, Waziri Mkuu aliamuru wakamatwe watu waliohusika na njama hiyo. Wanajeshi waliporudi mjini, walifanikiwa kuwakamata baadhi ya washukiwa.Saa kumi na moja jioni, Rasoherina alijitokeza hadharani na kuwaomba watu waliounga mkono utawala wake waandamane naye katika mji mkuu. Umati mkubwa wa watu uliandamana naye, ukionyesha kwamba bado walimuunga mkono na kutambua mamlaka yake.Baadae, malkia alitoa hotuba huko Andohalo. Aliwaomba wananchi wawatoe taarifa za watu wowote wanaowafahamu kuwa walihusika katika njama hiyo ili wachukuliwe hatua za kisheria.Kisha alirudi ikulu na kuendelea na majukumu yake ya kifalme.Inaripotiwa kwamba madirisha ya nyumba zilizokuwa kando ya njia ya kuelekea ikulu yaliamriwa yafungwe. Haijulikani kwa uhakika kama hatua hiyo ililenga kumlinda malkia dhidi ya vitu ambavyo vingeweza kurushwa kwake, au kuwazuia watu waliokuwa wakiishi sehemu ya juu ya mji wasione jinsi ugonjwa wake ulivyokuwa umeendelea<ref name=":2" />. === Kifo cha Malkia Rasoherina === [[Faili:Funeral_Queen_Rasoherina_of_Madagascar.jpg|alt=Crowds of civilians and soldiers observe a funeral in front of a tomb|right|thumb|250x250px|Mwili wa Malkia Rasoherina ulizikwa katika kaburi lake lililokuwa ndani ya eneo la ikulu ya kifalme ya Rova, katika jiji la Antananarivo, nchini Madagaska.]] Siku nne baada ya tukio hilo, yaani tarehe 1 Aprili 1868, Malkia Rasoherina alifariki dunia.Akiwa kwenye kitanda cha mauti, alipokelewa rasmi katika Kanisa Katoliki la Roma. Pia, aliwakabidhi watoto wake wawili wa kuasili waliokuwa yatima, Prince Ratahiry na Princess Rasoaveromanana, kwa binamu yake wa kwanza, Ramoma.Ramoma alikuwa mmoja wa wake wa Radama wa Pili. Baada ya kifo cha Rasoherina, Ramoma alirithi kiti cha ufalme na kutawazwa kwa jina la Malkia Ranavalona wa Pili.Mwili wa Malkia Rasoherina ulizikwa katika kaburi lake lililokuwa ndani ya eneo la kifalme la Rova, huko Antananarivo, Madagaska<ref>{{Rejea tovuti|title=Rasoherina|url=https://teamqueens.org/rasoherina/|work=Team Queens|date=2022-12-24|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref>. == Marejeo == [[Jamii:Wafalme na malkia nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1814]] [[Jamii:Waliofariki 1868]] <references />{{Mbegu-mtu}} 7lapco3qvf8eiwt1f6744unlzxafihs 0 255643 1610393 2026-10-24T08:37:26Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610393 wikitext text/x-wiki [[Faili:King Hassan II with Mohammed VI, Lalla Asmaa, and Lalla Meriem.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_Hassan_II_with_Mohammed_VI,_Lalla_Asmaa,_and_Lalla_Meriem.jpg]] [[Binti]] wa [[Mfalme]] '''Lalla Asma''' wa [[Morocco]] (kwa Kiarabu: الأميرة للا أسماء), aliyezaliwa [[tarehe]] [[29]] [[Septemba]] [[1965]], ni binti wa pili na mtoto wa tatu kwa [[umri]] kati ya wa [[Mfalme]] [[Hassan]] II wa [[Morocco]] na [[mke]] wake, [[Binti]] wa Kifalme Lalla Latifa.<ref>{{Cite web|title=Morocco (Alaoui Dynasty)|url=http://www.usa-morocco.org/alaoui.htm|work=www.usa-morocco.org|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|last=Orgambides|first=Fernando|title=Lalla Asma|date=1987-06-04|url=https://elpais.com/diario/1987/06/04/ultima/549756004_850215.html|work=El País|language=es|issn=1134-6582|access-date=2026-10-24}}</ref> == Wasifu == Baadaye, aliendelea na masomo katika [[Chuo Kikuu]] cha Mohammed V, kilichopo [[Rabat]], ambako alihitimu na kupata [[shahada]] ya kwanza katika [[Sayansi]] ya [[Siasa]]. '''Lalla Asma''' alifunga [[ndoa]] na Khalid Bouchentouf katika [[sherehe]] ya faragha [[tarehe]] 5 [[Novemba]] [[1985]]. [[Khalid]] ni [[mfanyabiashara]] na [[Mkurugenzi]] Mkuu wa [[kampuni]] ya S.E.V.A.M. (Société d’exploitation de verreries au Maroc).<ref>{{Cite web|title=las mujeres del rey de marruecos: Las tres hermanas de Mohamed VI, claves en el proceso de sucesión|url=https://www.mujerhoy.com/celebrities/realeza/princesas-lalla-meryem-hasna-asma-hermanas-mohamed-mala-relacion-salma-sustitutas-20230324075716-nt.html|work=Mujerhoy|date=2023-03-24|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Silvia Vivas}}</ref> [[Khalid]] ni [[mtoto]] wa Hajj Belyout Bouchentouf, ambaye alikuwa [[Meya]] wa jiji la Casablanca kuanzia [[mwaka]] [[1976]] hadi [[1994]]. Sherehe rasmi za [[harusi]] yao zilifanyika mjini Marrakesh, nchini [[Moroko|Morocco]], tarehe 6, 7 na 8 [[Juni]] [[1987]].<ref>{{Cite web|title=Vogue Arabia - Fashion, Beauty and Celebrity News|url=https://www.voguearabia.com/|work=Vogue Arabia|accessdate=2026-10-24|language=en-AE|author=Condé Nast}}</ref><ref>{{Cite web|title=Maroc : naissance du premier enfant de Moulay Rachid, frère de Mohammed VI|url=https://www.jeuneafrique.com/336339/politique/maroc-naissance-premier-enfant-de-moulay-rachid-frere-de-mohammed-vi/|work=JeuneAfrique.com|accessdate=2026-10-24|language=fr-FR}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] [[Jamii:Wanasiasa wa Moroko]] gkge4v52zvepge84wn2ixxhp65mot5l 1610404 1610393 2026-10-24T08:55:44Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1610404 wikitext text/x-wiki [[Faili:King Hassan II with Mohammed VI, Lalla Asmaa, and Lalla Meriem.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_Hassan_II_with_Mohammed_VI,_Lalla_Asmaa,_and_Lalla_Meriem.jpg]] [[Binti]] wa [[Mfalme]] '''Lalla Asma''' wa [[Morocco]] (kwa Kiarabu: الأميرة للا أسماء), aliyezaliwa [[tarehe]] [[29]] [[Septemba]] [[1965]], ni binti wa pili na mtoto wa tatu kwa [[umri]] kati ya wa [[Mfalme]] [[Hassan]] II wa [[Morocco]] na [[mke]] wake, [[Binti]] wa Kifalme Lalla Latifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Morocco (Alaoui Dynasty)|url=http://www.usa-morocco.org/alaoui.htm|work=www.usa-morocco.org|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|last=Orgambides|first=Fernando|title=Lalla Asma|date=1987-06-04|url=https://elpais.com/diario/1987/06/04/ultima/549756004_850215.html|work=El País|language=es|issn=1134-6582|access-date=2026-10-24}}</ref> == Wasifu == Baadaye, aliendelea na masomo katika [[Chuo Kikuu]] cha Mohammed V, kilichopo [[Rabat]], ambako alihitimu na kupata [[shahada]] ya kwanza katika [[Sayansi]] ya [[Siasa]]. '''Lalla Asma''' alifunga [[ndoa]] na Khalid Bouchentouf katika [[sherehe]] ya faragha [[tarehe]] 5 [[Novemba]] [[1985]]. [[Khalid]] ni [[mfanyabiashara]] na [[Mkurugenzi]] Mkuu wa [[kampuni]] ya S.E.V.A.M. (Société d’exploitation de verreries au Maroc).<ref>{{Rejea tovuti|title=las mujeres del rey de marruecos: Las tres hermanas de Mohamed VI, claves en el proceso de sucesión|url=https://www.mujerhoy.com/celebrities/realeza/princesas-lalla-meryem-hasna-asma-hermanas-mohamed-mala-relacion-salma-sustitutas-20230324075716-nt.html|work=Mujerhoy|date=2023-03-24|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Silvia Vivas}}</ref> [[Khalid]] ni [[mtoto]] wa Hajj Belyout Bouchentouf, ambaye alikuwa [[Meya]] wa jiji la Casablanca kuanzia [[mwaka]] [[1976]] hadi [[1994]]. Sherehe rasmi za [[harusi]] yao zilifanyika mjini Marrakesh, nchini [[Moroko|Morocco]], tarehe 6, 7 na 8 [[Juni]] [[1987]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Vogue Arabia - Fashion, Beauty and Celebrity News|url=https://www.voguearabia.com/|work=Vogue Arabia|accessdate=2026-10-24|language=en-AE|author=Condé Nast}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Maroc : naissance du premier enfant de Moulay Rachid, frère de Mohammed VI|url=https://www.jeuneafrique.com/336339/politique/maroc-naissance-premier-enfant-de-moulay-rachid-frere-de-mohammed-vi/|work=JeuneAfrique.com|accessdate=2026-10-24|language=fr-FR}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] [[Jamii:Wanasiasa wa Moroko]] b6iotdb7ubfjnd4sbog1tnescbzc7z3 1610449 1610404 2026-10-24T09:40:00Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Princess Lalla Asma of Morocco Article Talk Read]] hadi [[Binti Mfalme Lalla Asma wa Moroko]] 1610404 wikitext text/x-wiki [[Faili:King Hassan II with Mohammed VI, Lalla Asmaa, and Lalla Meriem.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:King_Hassan_II_with_Mohammed_VI,_Lalla_Asmaa,_and_Lalla_Meriem.jpg]] [[Binti]] wa [[Mfalme]] '''Lalla Asma''' wa [[Morocco]] (kwa Kiarabu: الأميرة للا أسماء), aliyezaliwa [[tarehe]] [[29]] [[Septemba]] [[1965]], ni binti wa pili na mtoto wa tatu kwa [[umri]] kati ya wa [[Mfalme]] [[Hassan]] II wa [[Morocco]] na [[mke]] wake, [[Binti]] wa Kifalme Lalla Latifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Morocco (Alaoui Dynasty)|url=http://www.usa-morocco.org/alaoui.htm|work=www.usa-morocco.org|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|last=Orgambides|first=Fernando|title=Lalla Asma|date=1987-06-04|url=https://elpais.com/diario/1987/06/04/ultima/549756004_850215.html|work=El País|language=es|issn=1134-6582|access-date=2026-10-24}}</ref> == Wasifu == Baadaye, aliendelea na masomo katika [[Chuo Kikuu]] cha Mohammed V, kilichopo [[Rabat]], ambako alihitimu na kupata [[shahada]] ya kwanza katika [[Sayansi]] ya [[Siasa]]. '''Lalla Asma''' alifunga [[ndoa]] na Khalid Bouchentouf katika [[sherehe]] ya faragha [[tarehe]] 5 [[Novemba]] [[1985]]. [[Khalid]] ni [[mfanyabiashara]] na [[Mkurugenzi]] Mkuu wa [[kampuni]] ya S.E.V.A.M. (Société d’exploitation de verreries au Maroc).<ref>{{Rejea tovuti|title=las mujeres del rey de marruecos: Las tres hermanas de Mohamed VI, claves en el proceso de sucesión|url=https://www.mujerhoy.com/celebrities/realeza/princesas-lalla-meryem-hasna-asma-hermanas-mohamed-mala-relacion-salma-sustitutas-20230324075716-nt.html|work=Mujerhoy|date=2023-03-24|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Silvia Vivas}}</ref> [[Khalid]] ni [[mtoto]] wa Hajj Belyout Bouchentouf, ambaye alikuwa [[Meya]] wa jiji la Casablanca kuanzia [[mwaka]] [[1976]] hadi [[1994]]. Sherehe rasmi za [[harusi]] yao zilifanyika mjini Marrakesh, nchini [[Moroko|Morocco]], tarehe 6, 7 na 8 [[Juni]] [[1987]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Vogue Arabia - Fashion, Beauty and Celebrity News|url=https://www.voguearabia.com/|work=Vogue Arabia|accessdate=2026-10-24|language=en-AE|author=Condé Nast}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Maroc : naissance du premier enfant de Moulay Rachid, frère de Mohammed VI|url=https://www.jeuneafrique.com/336339/politique/maroc-naissance-premier-enfant-de-moulay-rachid-frere-de-mohammed-vi/|work=JeuneAfrique.com|accessdate=2026-10-24|language=fr-FR}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] [[Jamii:Wanasiasa wa Moroko]] b6iotdb7ubfjnd4sbog1tnescbzc7z3 0 255644 1610394 2026-10-24T08:41:20Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610394 wikitext text/x-wiki [[Faili:Jacopo Tintoretto 030.jpg|thumb|'''Arsinoë IV''']] '''Arsinoë wa Nne''' (Arsinoë IV) (kwa Kigiriki cha Kale: Aρσινόη, alizaliwa kati ya mwaka 68 KK na 63 KK – alifariki mwaka 41 KK) alikuwa [[binti]] [[Mdororo Mkuu|mdogo]] zaidi wa Ptolemy wa Kumi na Mbili (Ptolemy XII Auletes).<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=KQB8Q8yarkUC&pg=PA140&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Cleopatra and Rome|last=Kleiner|first=Diana E. E.|date=2009-07-01|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-03966-7|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=A Don's Life by Mary Beard - Times Online - WBLG: The skeleton of Cleopatra's sister? Steady on.|url=https://web.archive.org/web/20090317185101/http://timesonline.typepad.com/dons_life/2009/03/the-skeleton-of.html|work=web.archive.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Historia == Arsinoë alikuwa binti wa tatu, na huenda wa nne, wa Ptolemy wa Kumi na Mbili (Ptolemy XII), aliyezaliwa na mwanamke ambaye jina lake halijulikani. Inasemekana kwamba [[mama]] wa Cleopatra wa Saba (Cleopatra VII), ambaye huenda alikuwa Cleopatra wa Tano (Cleopatra V), alifariki au aliachana na mumewe muda mfupi baada ya Cleopatra wa Saba kuzaliwa. Kwa hiyo, haijulikani wazi kama ndiye aliyewazaa watoto wengine wadogo wa mumewe.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=Krh7n9AyS40C&q=arsinoe+iv&pg=PA129&redir_esc=y#v=onepage&q=arsinoe%20iv&f=false|title=HSC Ancient History|last=Roberts|first=Peter|date=2006|publisher=Pascal Press|isbn=978-1-74125-179-1|language=en}}</ref> [[Baba]] yao, Ptolemy wa Kumi na Mbili, alipofariki mwaka 51 KK, aliacha mtoto wake wa kiume mkubwa na binti yake mkubwa aliyekuwa hai, yaani Ptolemy na Cleopatra, watawale Misri kwa pamoja. Hata hivyo, muda mfupi baadaye, Ptolemy alimwondoa Cleopatra madarakani na kumlazimisha kukimbia kutoka [[Aleksandria]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=eStsL_oiXOcC&q=arsinoe+iv&pg=PA35&redir_esc=y|title=Cleopatra: Cleopatra|last=Grant|first=Michael|date=2011-07-14|publisher=Orion|isbn=978-1-78022-114-4|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] dbta99xvqaktvxxupo9f0x0jagaoclj 0 255645 1610395 2026-10-24T08:41:26Z Mandago8 92940 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ronald Wallace''' ([[5 Agosti]] [[1916]] – [[20 Mei]] [[2008]])<ref name="Obit">{{cite news |last=Lawlor |first=Allison |date=July 7, 2008 |title=Ron Wallace 91: Politician and Optometrist |newspaper= Globe and Mail|location=Toronto, Ontario}}</ref> alikuwa mwanasiasa na mtaalamu wa [[optometria]] wa [[Kanada]]. Wallace ndiye meya aliyetumikia kwa muda mrefu zaidi katika jiji la Halifax,huko Nova Scotia. Wallace alikuwa mmoja wa watoto kumi na watano...' 1610395 wikitext text/x-wiki '''Ronald Wallace''' ([[5 Agosti]] [[1916]] – [[20 Mei]] [[2008]])<ref name="Obit">{{cite news |last=Lawlor |first=Allison |date=July 7, 2008 |title=Ron Wallace 91: Politician and Optometrist |newspaper= Globe and Mail|location=Toronto, Ontario}}</ref> alikuwa mwanasiasa na mtaalamu wa [[optometria]] wa [[Kanada]]. Wallace ndiye meya aliyetumikia kwa muda mrefu zaidi katika jiji la Halifax,huko Nova Scotia. Wallace alikuwa mmoja wa watoto kumi na watano waliozaliwa na Thomas John Wallace na Ada Evangeline Wallace, wa zamani MacNeil. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Saint Mary mnamo [[1939]]. Alikuwa bingwa wa ndondi wa vyuo vikuu na bingwa wa mchezo wa makasia. Kaka yake Dan pia alikuwa bingwa wa ndondi wa uzito wa juu wa Maritime na bingwa wa makasia, na akiwa msomi wa Rhodes alisomea na kupiga makasia katika Chuo Kikuu cha Oxford. Wallace alihudumu kwa muda mfupi kama Balozi Mdogo wa Kipekee na Waziri Mwenye Mamlaka Kamili wa Principality of Outer Baldonia, nchi ndogo ya muda mfupi kwenye Kisiwa cha Outer Bald Tusket karibu na pwani ya kusini ya Nova Scotia.<ref>{{Cite web |last=Toler |first=John |date=2021-08-02 |title=The 'whimsy state' of Outer Baldonia |url=https://www.fauquiernow.com/lifestyle/community/the-whimsy-state-of-outer-baldonia/article_b6556ce6-771d-58c1-a1de-882e013b8138.html |access-date=2025-08-01 |website=FauquierNow |language=en}}</ref> Wallace alihudumu kwa vipindi viwili kama mbunge wa Chama cha Nova Scotia Liberal Party(Liberal) huko Halifax iliyopo Nova Scotia House of Assembly kuanzia [[1970]] hadi [[1978]]. Alichaguliwa kuwa meya wa Halifax mnamo [[1980]] na alihudumu hadi alipostaafu mnamo [[1991]]. Alihudumu kama meya kwa muda mrefu kuliko mwingine yeyote, na alijulikana kwa haki yake, ucheshi mzuri na mtazamo wa maono wa kuboresha jiji lake alilolipenda. Alifanywa kuwa mwanachama wa Order of Canada mnamo [[2001]]. Wallace alimuoa Julia Patricia McColough, binti wa Reginald Walker McColough, Mkurugenzi wa Kazi za Umma wa Bunge la Kanada. Pamoja walikuwa na watoto sita; Barbara Wallace, Suzanne Wallace, Mary Beth Wallace, Ian Wallace, Mark Wallace na Jennifer Wallace.Alifariki nyumbani kwake huko Halifax mnamo [[20 Mei]] [[2008]], akiwa na umri wa miaka tisa na moja baada ya kusumbuliwa na saratani na nimonia. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1916]] [[Jamii:Waliofariki 2008]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] jdq16gt5smri5nwuvqj1atl1a3rix7s 1610414 1610395 2026-10-24T09:08:07Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610414 wikitext text/x-wiki '''Ronald Wallace''' ([[5 Agosti]] [[1916]] – [[20 Mei]] [[2008]])<ref name="Obit">{{cite news |last=Lawlor |first=Allison |date=July 7, 2008 |title=Ron Wallace 91: Politician and Optometrist |newspaper= Globe and Mail|location=Toronto, Ontario}}</ref> alikuwa mwanasiasa na mtaalamu wa [[optometria]] wa [[Kanada]]. Wallace ndiye meya aliyetumikia kwa muda mrefu zaidi katika jiji la Halifax,huko Nova Scotia. Wallace alikuwa mmoja wa watoto kumi na watano waliozaliwa na Thomas John Wallace na Ada Evangeline Wallace, wa zamani MacNeil. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Saint Mary mnamo [[1939]]. Alikuwa bingwa wa ndondi wa vyuo vikuu na bingwa wa mchezo wa makasia. Kaka yake Dan pia alikuwa bingwa wa ndondi wa uzito wa juu wa Maritime na bingwa wa makasia, na akiwa msomi wa Rhodes alisomea na kupiga makasia katika Chuo Kikuu cha Oxford. Wallace alihudumu kwa muda mfupi kama Balozi Mdogo wa Kipekee na Waziri Mwenye Mamlaka Kamili wa Principality of Outer Baldonia, nchi ndogo ya muda mfupi kwenye Kisiwa cha Outer Bald Tusket karibu na pwani ya kusini ya Nova Scotia.<ref>{{Rejea tovuti |last=Toler |first=John |date=2021-08-02 |title=The 'whimsy state' of Outer Baldonia |url=https://www.fauquiernow.com/lifestyle/community/the-whimsy-state-of-outer-baldonia/article_b6556ce6-771d-58c1-a1de-882e013b8138.html |access-date=2025-08-01 |website=FauquierNow |language=en}}</ref> Wallace alihudumu kwa vipindi viwili kama mbunge wa Chama cha Nova Scotia Liberal Party(Liberal) huko Halifax iliyopo Nova Scotia House of Assembly kuanzia [[1970]] hadi [[1978]]. Alichaguliwa kuwa meya wa Halifax mnamo [[1980]] na alihudumu hadi alipostaafu mnamo [[1991]]. Alihudumu kama meya kwa muda mrefu kuliko mwingine yeyote, na alijulikana kwa haki yake, ucheshi mzuri na mtazamo wa maono wa kuboresha jiji lake alilolipenda. Alifanywa kuwa mwanachama wa Order of Canada mnamo [[2001]]. Wallace alimuoa Julia Patricia McColough, binti wa Reginald Walker McColough, Mkurugenzi wa Kazi za Umma wa Bunge la Kanada. Pamoja walikuwa na watoto sita; Barbara Wallace, Suzanne Wallace, Mary Beth Wallace, Ian Wallace, Mark Wallace na Jennifer Wallace.Alifariki nyumbani kwake huko Halifax mnamo [[20 Mei]] [[2008]], akiwa na umri wa miaka tisa na moja baada ya kusumbuliwa na saratani na nimonia. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1916]] [[Jamii:Waliofariki 2008]] [[Jamii:Wanasiasa wa Kanada]] 1jr2nm4hbyl3kju7qsyp4i5b4ojgmt8 0 255646 1610396 2026-10-24T08:44:22Z Kisai789 82928 Ukurasa umeundwa 1610396 wikitext text/x-wiki Ufaransa iliwakilishwa katika [[Mashindano]] ya Wimbo ya Eurovision ya mwaka 2003 kwa wimbo ulioitwa “Monts et merveilles”, ulioandikwa na Hocine Hallaf na kuimbwa na Louisa Baïleche.<ref>{{Cite web|title=Eurovision France : Louisa promised the moon - ESCToday.com|url=https://esctoday.com/1383/france__louisa_promised_the_moon/|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|date=2003-03-08|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Franck Thomas}}</ref> [[Kituo cha kurekebisha tabia|Kituo]] cha utangazaji cha [[Ufaransa]], France [[Televisión Nacional de Chile|Télévisions]], kilichagua wimbo huo wa kuiwakilisha nchi katika mashindano hayo kupitia mchakato wa ndani. Wimbo wa “Monts et merveilles” uliwasilishwa rasmi kwa umma tarehe [[7]] [[Machi]] [[2003]] kupitia kipindi cha France 3 kilichoitwa Le Fabuleux Destin de…<ref>{{Cite web|title=France|url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/countries/france/|work=Eurovision Song Contest|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Kama [[Mwanahabari|mwanachama]] wa kundi la “Big Four”, Ufaransa ilipata nafasi ya moja kwa moja ya kushiriki katika mashindano ya Eurovision bila kuhitaji kushiriki hatua ya awali ya kufuzu.<ref>{{Citation|title=Louisa Stuart Costello and Poetry|url=https://doi.org/10.1057/9781137340122.0009|work=Louisa Stuart Costello|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-34012-2|access-date=2026-10-24}}</ref> Ufaransa ilitumbuiza katika nafasi ya 19 na kumaliza katika [[nafasi]] ya 18 kati ya nchi 26 zilizoshiriki, ikiwa imekusanya jumla ya pointi 19.<ref>{{Cite web|title=Eurovision France: "No typical ballad this year" - ESCToday.com|url=https://esctoday.com/1339/france_no_typical_ballad_this_year/|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|date=2003-02-28|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Sietse Bakker}}</ref> == Historia ya awali == Kabla ya Eurovision 2003, [[Ufaransa]] ilikuwa imeshiriki [[mashindano]] hayo mara 45 na kushinda mara tano: [[mwaka]] 1958, 1960, 1962, 1969 na 1977. Pia, ilimaliza nafasi ya pili mara nne. Katika miaka ya 2001 na 2002, [[Ufaransa]] ilishika nafasi ya nne na ya tano mtawalia. France Télévisions ndiyo iliyokuwa na jukumu la kuchagua wimbo wa kuiwakilisha Ufaransa na kutangaza mashindano kupitia France 3. Baada ya kutumia mashindano ya kitaifa mwaka 1999 na 2000, kituo kilichagua kutumia uteuzi wa ndani mwaka 2001, 2002 na 2003.<ref>{{Cite web|title=Eurovision 2003 France: Louisa Baileche - "Monts et merveilles"|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2003/france|work=Eurovisionworld|accessdate=2026-10-24|language=en-gb}}</ref> == Kabla ya Eurovision == {{Infobox song|Nyimbo=lang{{!}}fr{{!}}Monts et merveilles{{!}}i=no}|Msanii=Louisa Baïleche}} France Télévisions ilitangaza mwanzoni mwa mwaka 2003 kuwa [[wimbo]] wa kuiwakilisha Ufaransa katika Mashindano ya Eurovision 2003 ungechaguliwa kupitia uteuzi wa ndani. Tarehe 13 Januari 2003, kituo hicho kilifungua kipindi cha kupokea mapendekezo kutoka kwa wasanii na waandishi wa nyimbo waliotaka kushiriki. [[Tarehe]] 7 Machi 2003, kupitia kipindi cha France 3 kilichoitwa Le Fabuleux Destin de…, kilichoongozwa na Isabelle Giordano, kituo hicho kilitangaza kuwa wimbo wa kuiwakilisha Ufaransa ungekuwa “Monts et merveilles”, ulioimbwa na Louisa Baïleche na kuandikwa na Hocine Hallaf. [[Kamati]] ya uteuzi ya France Télévisions ilizingatia nyimbo mbili: “Monts et merveilles”, ulioimbwa na Louisa Baïleche, na “Un jour, je t’emmènerai”, ulioimbwa na Thibault Durand. Hatimaye, tarehe 28 Februari 2003, kamati ilifanya uamuzi wa mwisho kupitia [[Uteuzi asilia|uteuzi]] wa ndani. == Marejeo == [[Jamii:Muziki]] [[Jamii:Ufaransa]] jkl7rgnm741lyzfxw9zvoo4wybgxsgz 1610543 1610396 2026-10-24T11:05:00Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1610543 wikitext text/x-wiki Ufaransa iliwakilishwa katika [[Mashindano]] ya Wimbo ya Eurovision ya mwaka 2003 kwa wimbo ulioitwa “Monts et merveilles”, ulioandikwa na Hocine Hallaf na kuimbwa na Louisa Baïleche.<ref>{{Rejea tovuti|title=Eurovision France : Louisa promised the moon - ESCToday.com|url=https://esctoday.com/1383/france__louisa_promised_the_moon/|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|date=2003-03-08|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Franck Thomas}}</ref> [[Kituo cha kurekebisha tabia|Kituo]] cha utangazaji cha [[Ufaransa]], France [[Televisión Nacional de Chile|Télévisions]], kilichagua wimbo huo wa kuiwakilisha nchi katika mashindano hayo kupitia mchakato wa ndani. Wimbo wa “Monts et merveilles” uliwasilishwa rasmi kwa umma tarehe [[7]] [[Machi]] [[2003]] kupitia kipindi cha France 3 kilichoitwa Le Fabuleux Destin de…<ref>{{Rejea tovuti|title=France|url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/countries/france/|work=Eurovision Song Contest|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Kama [[Mwanahabari|mwanachama]] wa kundi la “Big Four”, Ufaransa ilipata nafasi ya moja kwa moja ya kushiriki katika mashindano ya Eurovision bila kuhitaji kushiriki hatua ya awali ya kufuzu.<ref>{{Citation|title=Louisa Stuart Costello and Poetry|url=https://doi.org/10.1057/9781137340122.0009|work=Louisa Stuart Costello|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-34012-2|access-date=2026-10-24}}</ref> Ufaransa ilitumbuiza katika nafasi ya 19 na kumaliza katika [[nafasi]] ya 18 kati ya nchi 26 zilizoshiriki, ikiwa imekusanya jumla ya pointi 19.<ref>{{Rejea tovuti|title=Eurovision France: "No typical ballad this year" - ESCToday.com|url=https://esctoday.com/1339/france_no_typical_ballad_this_year/|work=Eurovision News, Polls and Information by ESCToday|date=2003-02-28|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Sietse Bakker}}</ref> == Historia ya awali == Kabla ya Eurovision 2003, [[Ufaransa]] ilikuwa imeshiriki [[mashindano]] hayo mara 45 na kushinda mara tano: [[mwaka]] 1958, 1960, 1962, 1969 na 1977. Pia, ilimaliza nafasi ya pili mara nne. Katika miaka ya 2001 na 2002, [[Ufaransa]] ilishika nafasi ya nne na ya tano mtawalia. France Télévisions ndiyo iliyokuwa na jukumu la kuchagua wimbo wa kuiwakilisha Ufaransa na kutangaza mashindano kupitia France 3. Baada ya kutumia mashindano ya kitaifa mwaka 1999 na 2000, kituo kilichagua kutumia uteuzi wa ndani mwaka 2001, 2002 na 2003.<ref>{{Rejea tovuti|title=Eurovision 2003 France: Louisa Baileche - "Monts et merveilles"|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2003/france|work=Eurovisionworld|accessdate=2026-10-24|language=en-gb}}</ref> == Kabla ya Eurovision == {{Infobox song|Nyimbo=lang{{!}}fr{{!}}Monts et merveilles{{!}}i=no}|Msanii=Louisa Baïleche}} France Télévisions ilitangaza mwanzoni mwa mwaka 2003 kuwa [[wimbo]] wa kuiwakilisha Ufaransa katika Mashindano ya Eurovision 2003 ungechaguliwa kupitia uteuzi wa ndani. Tarehe 13 Januari 2003, kituo hicho kilifungua kipindi cha kupokea mapendekezo kutoka kwa wasanii na waandishi wa nyimbo waliotaka kushiriki. [[Tarehe]] 7 Machi 2003, kupitia kipindi cha France 3 kilichoitwa Le Fabuleux Destin de…, kilichoongozwa na Isabelle Giordano, kituo hicho kilitangaza kuwa wimbo wa kuiwakilisha Ufaransa ungekuwa “Monts et merveilles”, ulioimbwa na Louisa Baïleche na kuandikwa na Hocine Hallaf. [[Kamati]] ya uteuzi ya France Télévisions ilizingatia nyimbo mbili: “Monts et merveilles”, ulioimbwa na Louisa Baïleche, na “Un jour, je t’emmènerai”, ulioimbwa na Thibault Durand. Hatimaye, tarehe 28 Februari 2003, kamati ilifanya uamuzi wa mwisho kupitia [[Uteuzi asilia|uteuzi]] wa ndani. == Marejeo == [[Jamii:Muziki]] [[Jamii:Ufaransa]] a1cr5so9d5kjgstdrq266motjc6ir70 0 255647 1610397 2026-10-24T08:44:35Z Emanuel masaki 82931 Nathalie tauziat 1610397 wikitext text/x-wiki '''Nathalie Tauziat''' alizaliwa tarehe [[17 Oktoba]] [[1967]]) ni kocha wa tenisi kutoka [[Ufaransa]] na [[mchezaji]] wa zamani wa tenisi aliyekuwa akicheza kitaaluma.<ref>{{Citation|title=World Tennis|date=2026-09-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Tennis&oldid=1377225525|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Alimaliza katika nafasi ya pili katika mashindano ya tenisi ya wanawake ya [[mtu]] mmoja mmoja (singles) kwenye mashindano ya Wimbledon ya mwaka [[1998]]. Pia alimaliza katika nafasi ya pili katika mashindano ya tenisi ya wanawake ya wachezaji wawili wawili (doubles) kwenye [[mashindano]] ya US Open ya mwaka [[2001]], akishirikiana na ''Kimberly Po-Messerli.''<ref>{{Citation|title=World Tennis|date=2026-09-28|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Tennis&oldid=1377225525|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Katika kipindi cha taaluma yake, alifikia nafasi ya juu zaidi ya namba 3 duniani katika mashindano ya singles na doubles.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=0F330L2s4AIC&pg=PT122&redir_esc=y|title=The Official Wimbledon Annual 1999|last=Parsons|first=John|date=1999-12-31|publisher=Pelican Publishing|isbn=978-1-56554-714-8|language=en}}</ref> Hapo awali, aliwahi kuwa [[kocha]] wa mchezaji wa tenisi kutoka [[Kanada]], Bianca Andreescu, pamoja na mchezaji mwenzake wa Ufaransa, Harmony Tan. Kwa sasa, ni kocha wa Victoria Mboko. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Wachezaji]] kczzd305xb13eanl62w1ekv0ricgslg 0 255648 1610398 2026-10-24T08:46:19Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Gloria E. Kemasuode Ubiebor''' ni [[mwanariadha]] wa [[Nigeria]] aliyezaliwa tarehe [[30 Desemba]] [[1979]] katika jimbo la [[Delta]], Nigeria. Anashiriki mashindano ya mbio fupi. Mwaka [[2008]], aliiwakilisha Nigeria katika [[Michezo ya Olimpiki]] iliyofanyika [[Beijing]], [[China]]. Alishiriki mbio za kupokezana kijiti za mita 100 mara nne (4 × 100m) pamoja na Agnes Osazuwa, Oludamola Osayomi na Ene Franca Idoko. Katika hatua ya kwanza, timu yao il...' 1610398 wikitext text/x-wiki '''Gloria E. Kemasuode Ubiebor''' ni [[mwanariadha]] wa [[Nigeria]] aliyezaliwa tarehe [[30 Desemba]] [[1979]] katika jimbo la [[Delta]], Nigeria. Anashiriki mashindano ya mbio fupi. Mwaka [[2008]], aliiwakilisha Nigeria katika [[Michezo ya Olimpiki]] iliyofanyika [[Beijing]], [[China]]. Alishiriki mbio za kupokezana kijiti za mita 100 mara nne (4 × 100m) pamoja na Agnes Osazuwa, Oludamola Osayomi na Ene Franca Idoko. Katika hatua ya kwanza, timu yao ilishika nafasi ya nne, lakini ilifanikiwa kufuzu kwa fainali. Katika fainali, Halimat Ismaila alichukua nafasi ya Agnes Osazuwa. Timu ya Nigeria ilimaliza katika nafasi ya tatu kwa muda wa sekunde 43.04 na kutwaa medali ya shaba. Mwaka [[2016]], timu ya [[Urusi]] ilivuliwa medali yake ya dhahabu kutokana na ukiukaji wa sheria za matumizi ya dawa zilizopigwa marufuku na mmoja wa wanariadha wake. Hivyo, Nigeria ilipandishwa na kupata medali ya fedha. Hata hivyo, Gloria alishindwa mtihani wa matumizi ya dawa zilizopigwa marufuku katika mashindano yaliyofanyika [[Brazil]]. Kutokana na kosa hilo, alifungiwa kushiriki mashindano kwa miaka miwili, kuanzia tarehe [[24 Julai]] [[2009]] hadi [[23 Julai]] [[2011]].<ref name="beijing">{{cite web|url=http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/1/227491.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080909144042/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/1/227491.shtml|archivedate=9 September 2008|url-status=dead|title=Athlete biography: Gloria Kemasuode|website=[[Beijing2008.cn]]|accessdate=30 August 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1040695/russia-stripped-of-beijing-2008-womens-relay-gold-after-positive-retest-by-team-member|title=Russia stripped of Beijing 2008 women's relay gold after positive retest by team member|website=insidethegames.biz|author=Butler, Nick|date=16 August 2016|accessdate=14 October 2019}}</ref><ref>[http://www.iaaf.org/mm/Document/News/GeneralNews/05/56/48/20100224104040_httppostedfile_NEWS110_18290.pdf IAAF Newsletter No.110] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604141429/http://www.iaaf.org/mm/Document/News/GeneralNews/05/56/48/20100224104040_httppostedfile_NEWS110_18290.pdf|date=4 June 2011}}. [[International Association of Athletics Federations|IAAF]] (24 February 2010). Retrieved 24 February 2010.</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1979]] [[Jamii:Wanariadha wa Nigeria]] [[Jamii:Watu walio hai]] tpw60uy3f6k1iclx55s4bm1tuy76lvv 1610399 1610398 2026-10-24T08:48:47Z Ester Gasper Kimario 70787 1610399 wikitext text/x-wiki '''Gloria E. Kemasuode Ubiebor''' ni [[mwanariadha]] wa [[Nigeria]] aliyezaliwa tarehe [[30 Desemba]] [[1979]] katika jimbo la [[Delta]], Nigeria. Anashiriki mashindano ya mbio fupi. Mwaka [[2008]], aliiwakilisha Nigeria katika [[Michezo ya Olimpiki]] iliyofanyika [[Beijing]], [[China]]. Alishiriki mbio za kupokezana kijiti za mita 100 mara nne (4 × 100m) pamoja na Agnes Osazuwa, Oludamola Osayomi na Ene Franca Idoko. Katika hatua ya kwanza, timu yao ilishika nafasi ya nne, lakini ilifanikiwa kufuzu kwa fainali. Katika fainali, Halimat Ismaila alichukua nafasi ya Agnes Osazuwa. Timu ya Nigeria ilimaliza katika nafasi ya tatu kwa muda wa sekunde 43.04 na kutwaa medali ya shaba. Mwaka [[2016]], timu ya [[Urusi]] ilivuliwa medali yake ya dhahabu kutokana na ukiukaji wa sheria za matumizi ya dawa zilizopigwa marufuku na mmoja wa wanariadha wake. Hivyo, Nigeria ilipandishwa na kupata medali ya fedha. Hata hivyo, Gloria alishindwa mtihani wa matumizi ya dawa zilizopigwa marufuku katika mashindano yaliyofanyika [[Brazil]]. Kutokana na kosa hilo, alifungiwa kushiriki mashindano kwa miaka miwili, kuanzia tarehe [[24 Julai]] [[2009]] hadi [[23 Julai]] [[2011]].<ref name="beijing">{{cite web|url=http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/1/227491.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080909144042/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/1/227491.shtml|archivedate=9 September 2008|url-status=dead|title=Athlete biography: Gloria Kemasuode|website=[[Beijing2008.cn]]|accessdate=30 August 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1040695/russia-stripped-of-beijing-2008-womens-relay-gold-after-positive-retest-by-team-member|title=Russia stripped of Beijing 2008 women's relay gold after positive retest by team member|website=insidethegames.biz|author=Butler, Nick|date=16 August 2016|accessdate=14 October 2019}}</ref><ref>[http://www.iaaf.org/mm/Document/News/GeneralNews/05/56/48/20100224104040_httppostedfile_NEWS110_18290.pdf IAAF Newsletter No.110] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110604141429/http://www.iaaf.org/mm/Document/News/GeneralNews/05/56/48/20100224104040_httppostedfile_NEWS110_18290.pdf|date=4 June 2011}}. [[International Association of Athletics Federations|IAAF]] (24 February 2010). Retrieved 24 February 2010.</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1979]] [[Jamii:Wanariadha wa Nigeria]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mtu}} gaky1n70zpe3t5zfw32yiaf892s6fca 0 255649 1610400 2026-10-24T08:51:52Z Lisakamo L 92644 Ukurasa umeundwa 1610400 wikitext text/x-wiki Tafsiri ya Kiswahili: Blackwood wa North Oxford (aliyezaliwa tarehe 16 Oktoba 1979) ni [[mwanasiasa]] wa [[Uingereza]] kutoka Chama cha Conservative. Baroness Blackwood alikuwa Mbunge (MP) wa eneo la Oxford West na Abingdon kuanzia mwaka 2010 hadi 2017. Pia amekuwa akijulikana kwa jina lake la ndoa, Nicola Blackwood-Bate, tangu mwaka 2016. Maana ya maneno muhimu: <nowiki>*</nowiki> British politician — Mwanasiasa wa Uingereza. <nowiki>*</nowiki> Conservative Party — Chama cha Conservative nchini Uingereza. <nowiki>*</nowiki> Member of Parliament (MP) — [[Mbunge]]. <nowiki>*</nowiki> Married name — Jina analotumia mtu baada ya ndoa. <nowiki>*</nowiki> Baroness — Cheo cha heshima kinachotumiwa na baadhi ya wanawake katika mfumo wa vyeo vya heshima wa Uingereza<ref>{{Cite web|title=Being a Black scientist can be lonely. Juneteenth helped me find myself|url=https://doi.org/10.1126/science.zglmqbg|work=AAAS Articles DO Group|date=2025-10-23|accessdate=2026-10-24}}</ref>. == Marejeo == {{DEFAULTSORT:Nicola Blackw}} [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Watu walio hai]] 9w5682fr8fjnvgeughbed13qy5iqiyw 0 255650 1610401 2026-10-24T08:53:02Z Ramadhani kamala 82903 chapisha ukurasa mpya 1610401 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Helen Suzman|picha=HelenSuzman.jpg|maelezo_ya_picha=Helen Suzman mwishoni mwa miaka ya 1950.|saini=Helen Suzman signature.svg|tarehe_ya_kuzaliwa=1917{{!}}11{{!}}7 — mwaka 1917, mwezi wa 11 (Novemba), siku ya 7.|tarehe_ya_kufariki=2009{{!}}1{{!}}1 — tarehe ya kifo: 1 Januari 2009.}} '''Helen Suzman''' (jina la kuzaliwa Gavronsky; [[7 Novemba]] 1917 – 1 Januari [[2009]]) alikuwa mwanaharakati wa kupinga mfumo wa ubaguzi wa rangi (apartheid) nchini Afrika Kusini na mwanasiasa. Kwa kipindi cha miaka 36, aliwakilisha vyama mbalimbali vya upinzani vyenye misimamo ya kiliberali na mrengo wa kati-kushoto ndani ya [[Bunge]] la [[Afrika Kusini]], wakati ambapo uwakilishi wa bungeni ulikuwa wa [[Mzungu|wazungu]] pekee na Bunge lilidhibitiwa na Chama cha [[National Party (Afrika Kusini)|National Party.]] Kipindi hicho kilikuwa katika kilele cha utekelezaji wa mfumo wa ubaguzi wa rangi nchini humo.<ref>{{Cite web|title=Helen Suzman|url=https://jwa.org/encyclopedia/article/suzman-helen|work=Jewish Women's Archive|publisher=Jewish Women's Archive|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Milton Shain}}</ref> == Maisha ya Awali na Elimu == Helen Suzman alizaliwa mwaka 1917 kwa jina la Helen Gavronsky. Alikuwa binti wa Frieda na Samuel Gavronsky, ambao wote walikuwa wahamiaji wenye asili ya [[Kiyahudi]] kutoka Lithuania. Alizaliwa mjini Germiston, ambao wakati huo ulikuwa mji mdogo wa uchimbaji [[madini]] uliokuwa nje ya [[Johannesburg]], nchini Afrika Kusini. [[Mama]] yake alifariki muda mfupi baada ya kuzaliwa kwake.<ref>{{Citation|title=Obituary: Helen Suzman|date=2009-01-01|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1694056.stm|language=en-GB|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|title=Liberal light|date=2014-01-18|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2014/01/18/liberal-light|work=The Economist|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Helen Suzman alihitimu [[elimu]] ya sekondari mwaka [[1933]] katika shule ya Parktown Convent, iliyopo [[Johannesburg|Johannesburg.]] Baadaye, alisomea shahada ya kwanza ya [[Biashara]] katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand. Akiwa na umri wa miaka 19, aliolewa na Dkt. Moses Suzman, ambaye alikuwa na umri wa miaka 33 na alikuwa daktari mashuhuri. Dkt. Moses Suzman alifariki mwaka [[1994|1994.]] Wawili hao walipata [[Mtoto|watoto]] wa kike wawili, ambapo mmoja wao alikuja kuwa daktari. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliofariki 2009]] [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] dx9fmo6jhur20bsnuvf3vvggygvej4d 1610559 1610401 2026-10-24T11:17:58Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610559 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Helen Suzman|picha=HelenSuzman.jpg|maelezo_ya_picha=Helen Suzman mwishoni mwa miaka ya 1950.|saini=Helen Suzman signature.svg|tarehe_ya_kuzaliwa=1917{{!}}11{{!}}7 — mwaka 1917, mwezi wa 11 (Novemba), siku ya 7.|tarehe_ya_kufariki=2009{{!}}1{{!}}1 — tarehe ya kifo: 1 Januari 2009.}} '''Helen Suzman''' (jina la kuzaliwa Gavronsky; [[7 Novemba]] 1917 – 1 Januari [[2009]]) alikuwa mwanaharakati wa kupinga mfumo wa ubaguzi wa rangi (apartheid) nchini Afrika Kusini na mwanasiasa. Kwa kipindi cha miaka 36, aliwakilisha vyama mbalimbali vya upinzani vyenye misimamo ya kiliberali na mrengo wa kati-kushoto ndani ya [[Bunge]] la [[Afrika Kusini]], wakati ambapo uwakilishi wa bungeni ulikuwa wa [[Mzungu|wazungu]] pekee na Bunge lilidhibitiwa na Chama cha [[National Party (Afrika Kusini)|National Party.]] Kipindi hicho kilikuwa katika kilele cha utekelezaji wa mfumo wa ubaguzi wa rangi nchini humo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Helen Suzman|url=https://jwa.org/encyclopedia/article/suzman-helen|work=Jewish Women's Archive|publisher=Jewish Women's Archive|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Milton Shain}}</ref> == Maisha ya Awali na Elimu == Helen Suzman alizaliwa mwaka 1917 kwa jina la Helen Gavronsky. Alikuwa binti wa Frieda na Samuel Gavronsky, ambao wote walikuwa wahamiaji wenye asili ya [[Kiyahudi]] kutoka Lithuania. Alizaliwa mjini Germiston, ambao wakati huo ulikuwa mji mdogo wa uchimbaji [[madini]] uliokuwa nje ya [[Johannesburg]], nchini Afrika Kusini. [[Mama]] yake alifariki muda mfupi baada ya kuzaliwa kwake.<ref>{{Citation|title=Obituary: Helen Suzman|date=2009-01-01|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1694056.stm|language=en-GB|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|title=Liberal light|date=2014-01-18|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2014/01/18/liberal-light|work=The Economist|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Helen Suzman alihitimu [[elimu]] ya sekondari mwaka [[1933]] katika shule ya Parktown Convent, iliyopo [[Johannesburg|Johannesburg.]] Baadaye, alisomea shahada ya kwanza ya [[Biashara]] katika Chuo Kikuu cha Witwatersrand. Akiwa na umri wa miaka 19, aliolewa na Dkt. Moses Suzman, ambaye alikuwa na umri wa miaka 33 na alikuwa daktari mashuhuri. Dkt. Moses Suzman alifariki mwaka [[1994|1994.]] Wawili hao walipata [[Mtoto|watoto]] wa kike wawili, ambapo mmoja wao alikuja kuwa daktari. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliofariki 2009]] [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] 8d3v1s3rsw0xw4vly5zxa7v3ht4x43f 0 255651 1610402 2026-10-24T08:53:47Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Shadia 1961.jpg|thumb|Shadia]] '''Fatma Ahmad ;''' '''Februari 1931 – 28 Novemba 2017),''' anayefahamika zaidi kwa jina lake la kisanii '''Shadia''' (kwa Kiarabu: شادية, Shādya), alikuwa mwigizaji na mwimbaji kutoka '''Misri'''.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Alipata umaarufu kutokana na kuigiza katika filamu za '''vichekesho vyepesi''' na filamu za drama katika miaka ya '''1950 na 1960.''' Aliku...' 1610402 wikitext text/x-wiki [[Faili:Shadia 1961.jpg|thumb|Shadia]] '''Fatma Ahmad ;''' '''Februari 1931 – 28 Novemba 2017),''' anayefahamika zaidi kwa jina lake la kisanii '''Shadia''' (kwa Kiarabu: شادية, Shādya), alikuwa mwigizaji na mwimbaji kutoka '''Misri'''.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Alipata umaarufu kutokana na kuigiza katika filamu za '''vichekesho vyepesi''' na filamu za drama katika miaka ya '''1950 na 1960.''' Alikuwa mke wa tatu wa '''Salah Zulfikar'''.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Shadia alikuwa miongoni mwa waigizaji na waimbaji mashuhuri sana nchini Misri na katika eneo la '''Mashariki ya Kati.''' Alikuwa ishara ya kipindi cha dhahabu cha sinema ya Misri, yaani kipindi ambacho tasnia ya filamu nchini humo ilipata mafanikio na kutambulika sana. Pia, alijulikana kwa nyimbo zake nyingi za kizalendo zilizohamasisha upendo na uzalendo kwa nchi yake.<ref>https://www.nogoumfm.net/news/2017/11/%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%A8%D8%B7%D9%84%D8%A9-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D8%A7%D8%A8/</ref> == Maisha ya awali == Shadia alizaliwa kwa jina la '''Fatma Ahmad Kamal Shaker tarehe 8 Februari 1931,''' katika eneo la '''Elhelmiyya Elgedida, jijini Cairo,''' nchini Misri. Baba yake alikuwa '''Ahmed Kamal Shaker, mwenye''' asili ya eneo la Sharqia nchini Misri, huku mama yake akiwa na asili ya '''Uturuki'''.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Mwaka '''1947''', Shadia alipendana na afisa mmoja wa jeshi la Misri kutoka eneo la '''Upper Egypt.''' Hata hivyo, alivunjika moyo sana baada ya afisa huyo kufariki wakati wa vita vya mwaka '''1948'''.<ref>https://www.elbalad.news/1968152</ref><ref>https://www.elbalad.news/1968152</ref><ref>https://www.layalina.com/%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D8%A9.html</ref> Shadia alikuwa na ndugu watano wa kike na wa kiume. Miongoni mwa dada zake, alikuwa mtoto wa mwisho, na kwa ujumla alikuwa mtoto wa pili kutoka mwisho katika familia yao.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Tangu utotoni, Shadia alipenda sana kuimba. Kipaji chake cha muziki kilitambuliwa na kuungwa mkono alipokuwa akisoma shule ya msingi, jambo lililomtia moyo kuendeleza kipaji chake cha uimbaji.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> == Kazi == Alianza kazi ya uigizaji akiwa na umri wa miaka 15. Katika kipindi cha umaarufu wake mkubwa, miaka ya 1950 na 1960, Shadia aliigiza katika filamu nyingi zilizohusu hisia kali za kibinadamu, mapenzi na vichekesho.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shadia#/media/File:Shadia_1961.jpg</ref> Hata hivyo, kipaji chake cha uimbaji ndicho kilichomfanya Shadia kuwa mmoja wa nyota muhimu katika historia ya sinema ya Misri wakati wa kipindi chake cha umaarufu.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0810873643</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Waandishi]] [[Jamii:Wataalamu]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Watu]] i8vhy2xhuma4yixir5aqbzsyodw2iuz 0 255652 1610403 2026-10-24T08:54:29Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tammin Sursok|picha=Tammin Sursok.jpg|tarehe ya kuzaliwa=19{{!}}08{{!}}1983|kazi yake=Mwigizaji|residence=Johannesburg, Afika Kusini}} '''Tammin Pamela Sursok''' aliyezaliwa tarehe [[19]] [[Agosti]] [[1983]] ni mwigizaji mwenye uraia wa [[Australia]] na [[Marekani|Marekani.]] Anajulikana zaidi kwa nafasi alizoigiza katika vipindi vya televisheni, zikiwemo<ref>{{Cite web|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref>: * '''Dani Sutherland''' katika kipindi cha Home and Away. * '''Colleen Carlton''' katika kipindi cha The Young and the Restless. * '''Jenna Marshall''' katika kipindi cha Pretty Little Liars. * '''Siena''' katika kipindi cha Hannah Montana. == Maisha ya awali == Sursok alizaliwa na wazazi wake, '''Daryl''' na '''Julie Sursok,''' ambao walikuwa wanamuziki, katika jiji la [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini|Afrika Kusini.]] Alipokuwa na umri wa miaka sita, familia yake ilihamia Australia.Akiwa bado mdogo, Sursok alijiunga na Kikundi cha Maigizo ya Muziki kwa Vijana cha Sydney, ambako aliendeleza vipaji na maslahi yake katika uigizaji, muziki na dansi.<ref name=":1">{{Cite web|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Pia alisomea katika Chuo cha Usemi na Sanaa ya Maigizo cha Trinity. Elimu yake ya shule ya msingi na sekondari aliipata katika Shule ya Wasichana ya Ravenswood, lililoko Gordon, jijini Sydney, Australia. Katika miaka yake ya mwisho ya shule, alijikita zaidi katika masomo ya usemi na sanaa ya maigizo.<ref name=":2">{{Cite web|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Kazi == Mwaka [[1999|1999,]] baada ya kumaliza Kidato cha Nne, Tammin Sursok alipata wakala wa kumwakilisha katika tasnia ya burudani na akapata nafasi yake ya kwanza ya kufanya majaribio ya kuigiza katika tamthilia maarufu ya muda mrefu ya Australia, Home and Away<ref name=":1" />. Alifanikiwa kupata nafasi ya kuigiza kama Dani Sutherland, binti mkubwa wa familia ya [[Sunderland|Sutherland]], ambaye alikuwa na tabia ya uasi na kutopenda kufuata sheria. Katika tamthilia hiyo, Dani alichukua jukumu la kusimamia na kuendesha eneo la kambi ya magari ya makazi ya muda<ref name=":2" /> . == Marejeo == {{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] b83e18e2hymfif5ofo5mt8fo6rrzpqf 1610451 1610403 2026-10-24T09:40:05Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1610451 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tammin Sursok|picha=Tammin Sursok.jpg|tarehe ya kuzaliwa=19{{!}}08{{!}}1983|kazi yake=Mwigizaji|residence=Johannesburg, Afika Kusini}} '''Tammin Pamela Sursok''' aliyezaliwa tarehe [[19]] [[Agosti]] [[1983]] ni mwigizaji mwenye uraia wa [[Australia]] na [[Marekani|Marekani.]] Anajulikana zaidi kwa nafasi alizoigiza katika vipindi vya televisheni, zikiwemo<ref>{{Rejea tovuti|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref>: * '''Dani Sutherland''' katika kipindi cha Home and Away. * '''Colleen Carlton''' katika kipindi cha The Young and the Restless. * '''Jenna Marshall''' katika kipindi cha Pretty Little Liars. * '''Siena''' katika kipindi cha Hannah Montana. == Maisha ya awali == Sursok alizaliwa na wazazi wake, '''Daryl''' na '''Julie Sursok,''' ambao walikuwa wanamuziki, katika jiji la [[Johannesburg]], [[Afrika Kusini|Afrika Kusini.]] Alipokuwa na umri wa miaka sita, familia yake ilihamia Australia.Akiwa bado mdogo, Sursok alijiunga na Kikundi cha Maigizo ya Muziki kwa Vijana cha Sydney, ambako aliendeleza vipaji na maslahi yake katika uigizaji, muziki na dansi.<ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Pia alisomea katika Chuo cha Usemi na Sanaa ya Maigizo cha Trinity. Elimu yake ya shule ya msingi na sekondari aliipata katika Shule ya Wasichana ya Ravenswood, lililoko Gordon, jijini Sydney, Australia. Katika miaka yake ya mwisho ya shule, alijikita zaidi katika masomo ya usemi na sanaa ya maigizo.<ref name=":2">{{Rejea tovuti|title=Our SPECTACULAR! interview with Tammin Sursok - TeenHollywood.com|url=http://www.teenhollywood.com/2009/03/06/our-spectacular-interview-with-tammin-sursok|work=www.teenhollywood.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Kazi == Mwaka [[1999|1999,]] baada ya kumaliza Kidato cha Nne, Tammin Sursok alipata wakala wa kumwakilisha katika tasnia ya burudani na akapata nafasi yake ya kwanza ya kufanya majaribio ya kuigiza katika tamthilia maarufu ya muda mrefu ya Australia, Home and Away<ref name=":1" />. Alifanikiwa kupata nafasi ya kuigiza kama Dani Sutherland, binti mkubwa wa familia ya [[Sunderland|Sutherland]], ambaye alikuwa na tabia ya uasi na kutopenda kufuata sheria. Katika tamthilia hiyo, Dani alichukua jukumu la kusimamia na kuendesha eneo la kambi ya magari ya makazi ya muda<ref name=":2" /> . == Marejeo == {{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] c8w5viehgwiwq3llstnd9sgdu7kq962 0 255653 1610405 2026-10-24T08:56:43Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610405 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|picha=Antoninianus of Zenobia (obverse).png|jina=Septimia Zenobia (Bat-Zabbai)|tarehe_ya_kuzaliwa=Circa{{!}}240}} '''Septimia Zenobia''' alikuwa malkia jasiri wa Palmyra nchini [[Syria]] ya leo, aliyepanua utawala wake, akapambana na Dola ya [[Roma]], na kukumbukwa kwa uongozi wake imara, elimu na uzalendo.<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Zenobia_(life)</nowiki></ref> == Maisha ya awari == Zenobia alitokea Palmyra, eneo lililokuwa na watu wenye asili mbalimbali, wakiwemo [[Waaramu]] na [[Waarabu]]. Familia yake haijulikani vizuri, lakini inaaminika kuwa alitoka katika familia yenye hadhi. Alipata elimu nzuri, alijua lugha kadhaa, na akiwa na takribani miaka 14, aliolewa na Odaenathus, mtawala wa Palmyra.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Zenobia_(Albinoni)</ref> == Marejeo == {{Mbegu|Mbegu -mtu=Mbegu -mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] 793t7khhvfiemnp4horgksjtozi5yfq 0 255654 1610406 2026-10-24T08:58:03Z Lihende2o 93410 Kwanzisha makala 1610406 wikitext text/x-wiki '''Ahmose''' alikuwa mke mkuu wa Farao Thutmose wa Kwanza na mama wa Hatshepsut, aliyekuwa [[Farao]] wa [[Misri]] ya Kale. Asili ya wazazi wake haijulikani kwa uhakika <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/BreastedJ.H.AncientRecordsEgyptAll5Vols1906|title=Breasted, J. H. Ancient Records of Egypt all 5 Vols|last=Breasted|first=James Henry|date=1906}}</ref> == Maandishi ya kihistoria == Malkia Ahmose alihudumiwa na Yuf, aliyeteuliwa kusaidia hazina ya kifalme. Michoro ya kale ilieleza kuzaliwa kwa Hatshepsut kama tukio la kimungu. == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Misri]] {{Mbegu-mtu}} mnlf9ybh2d65pv7ivz5n8g3k3do0r2m 1610410 1610406 2026-10-24T09:02:29Z Bray Mushi 60482 1610410 wikitext text/x-wiki '''Ahmose''' alikuwa mke mkuu wa Farao Thutmose wa Kwanza na mama wa Hatshepsut, aliyekuwa [[Farao]] wa [[Misri]] ya Kale. Asili ya wazazi wake haijulikani kwa uhakika <ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/BreastedJ.H.AncientRecordsEgyptAll5Vols1906|title=Breasted, J. H. Ancient Records of Egypt all 5 Vols|last=Breasted|first=James Henry|date=1906}}</ref> == Maandishi ya kihistoria == Malkia Ahmose alihudumiwa na Yuf, aliyeteuliwa kusaidia hazina ya kifalme. Michoro ya kale ilieleza kuzaliwa kwa Hatshepsut kama tukio la kimungu. == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Misri]] <references />{{Mbegu-mtu}} jxcsmyk0yhma49z41brvclxejfe5eps 0 255655 1610407 2026-10-24T08:58:59Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610407 wikitext text/x-wiki '''Sobekneferu''', au '''Neferusobek''' (kwa lugha ya [[Misri]] ya Kale: 𓄤𓄤𓄤𓆍; kwa maandishi ya [[Kilatini]]: Sbk-nfrw, maana yake halisi ikiwa “Uzuri wa Sobek”), alikuwa [[malkia]] wa kwanza wa Misri ya Kale ambaye inathibitishwa kuwa alitawala akiwa na mamlaka kamili, au “mfalme mwanamke.” Pia alikuwa farao wa mwisho wa Nasaba ya Kumi na Mbili na wa kipindi cha [[Ufalme]] wa Kati [[Nchi|nchini]] Misri[[Utawala|.Utawala]] wake ulikuwa mfupi, ukidumu kwa miaka [[Tatu|mitatu]], [[Mwezi|miezi]] kumi na siku 24, kwa mujibu wa Orodha ya Wafalme ya Turin, katika karne ya [[18 KK]].Alijitofautisha na watawala wengine [[wanawake]] ambao huenda walimtangulia kwa kutumia vyeo vyote rasmi vya kifalme. Baadhi ya vyeo hivyo vilirekebishwa ili kuonesha jinsia yake ya kike, kama vile “Binti wa Ra” na “Horus wa Kike.<ref>{{Cite journal |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref> == Familia == Angalia pia: Mti wa ukoo wa Nasaba ya Kumi na Mbili ya Misri.[[Sanamu]] ya Amenemhat wa Tatu (Makumbusho ya Pushkin, nambari 4757), ambaye anadhaniwa kuwa [[baba]] wa Sobekneferu.Uhusiano kati ya Amenemhat wa Tatu na warithi wake wawili, Amenemhat wa Nne na Sobekneferu, haujulikani kwa uhakika. Hata hivyo, kwa kawaida hudhaniwa kuwa Amenemhat wa Nne alikuwa mwanawe, huku Sobekneferu akiwa binti yake.Amenemhat wa Tatu alikuwa na wake wawili wanaojulikana, Aat na Khenemetneferhedjet wa Tatu. Wake hao walifariki mapema katika utawala wake na kuzikwa katika piramidi yake ya kwanza iliyoko Dahshur.Alikuwa pia na binti aliyeitwa Neferuptah, ambaye alitengewa mahali pa kuzikwa katika [[piramidi]] yake ya pili iliyoko Hawara. Hata hivyo, hatimaye Neferuptah alizikwa katika piramidi yake mwenyewe.<ref>{{Cite journal |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Waliofariki 1010 KK]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Misri]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] kdkuzr5nbzl0kgh6yq4ivfnhuu22oes 1610438 1610407 2026-10-24T09:29:53Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1610438 wikitext text/x-wiki '''Sobekneferu''', au '''Neferusobek''' (kwa lugha ya [[Misri]] ya Kale: 𓄤𓄤𓄤𓆍; kwa maandishi ya [[Kilatini]]: Sbk-nfrw, maana yake halisi ikiwa “Uzuri wa Sobek”), alikuwa [[malkia]] wa kwanza wa Misri ya Kale ambaye inathibitishwa kuwa alitawala akiwa na mamlaka kamili, au “mfalme mwanamke.” Pia alikuwa farao wa mwisho wa Nasaba ya Kumi na Mbili na wa kipindi cha [[Ufalme]] wa Kati [[Nchi|nchini]] Misri[[Utawala|.Utawala]] wake ulikuwa mfupi, ukidumu kwa miaka [[Tatu|mitatu]], [[Mwezi|miezi]] kumi na siku 24, kwa mujibu wa Orodha ya Wafalme ya Turin, katika karne ya [[18 KK]].Alijitofautisha na watawala wengine [[wanawake]] ambao huenda walimtangulia kwa kutumia vyeo vyote rasmi vya kifalme. Baadhi ya vyeo hivyo vilirekebishwa ili kuonesha jinsia yake ya kike, kama vile “Binti wa Ra” na “Horus wa Kike.<ref>{{Rejea jarida |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref> == Familia == Angalia pia: Mti wa ukoo wa Nasaba ya Kumi na Mbili ya Misri.[[Sanamu]] ya Amenemhat wa Tatu (Makumbusho ya Pushkin, nambari 4757), ambaye anadhaniwa kuwa [[baba]] wa Sobekneferu.Uhusiano kati ya Amenemhat wa Tatu na warithi wake wawili, Amenemhat wa Nne na Sobekneferu, haujulikani kwa uhakika. Hata hivyo, kwa kawaida hudhaniwa kuwa Amenemhat wa Nne alikuwa mwanawe, huku Sobekneferu akiwa binti yake.Amenemhat wa Tatu alikuwa na wake wawili wanaojulikana, Aat na Khenemetneferhedjet wa Tatu. Wake hao walifariki mapema katika utawala wake na kuzikwa katika piramidi yake ya kwanza iliyoko Dahshur.Alikuwa pia na binti aliyeitwa Neferuptah, ambaye alitengewa mahali pa kuzikwa katika [[piramidi]] yake ya pili iliyoko Hawara. Hata hivyo, hatimaye Neferuptah alizikwa katika piramidi yake mwenyewe.<ref>{{Rejea jarida |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref><ref>{{Rejea jarida |last=Barragán |first=Franco |last2=Santiago-Santos |first2=Alicia |last3=Tenorio |first3=Jesús F. |date=2020-04-03 |title=Dynamic properties of the dynamical system SFnm(X), SFnm(f)) |url=https://doi.org/10.4995/agt.2020.11807 |journal=Applied General Topology |volume=21 |issue=1 |pages=17 |doi=10.4995/agt.2020.11807 |issn=1989-4147}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Waliofariki 1010 KK]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Misri]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] 89n4gh39pnrph4o3vhdfref2s411p2w 0 255656 1610408 2026-10-24T09:00:40Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610408 wikitext text/x-wiki '''Betty Oyella Bigombe''', anayejulikana pia kama Betty Atuku Bigombe (aliyezaliwa tarehe 21 Oktoba 1952), ni mwanasiasa wa [[Uganda]] ambaye aliwahi kuhudumu kama Mkurugenzi Mkuu wa Masuala ya Udhaifu wa Kijamii, Migogoro na Ukatili katika Benki ya [[Dunia]] (World Bank) kuanzia mwaka 2014 hadi 2017. Aliteuliwa kushika nafasi hiyo mwezi Juni 2014.<ref>{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t|work=www.parliament.go.ug|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=» The Women Waging Peace Network|url=https://www.inclusivesecurity.org/experts/|work=www.inclusivesecurity.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Historia ya Maisha na Elimu == Betty Bigombe alizaliwa tarehe 21 Oktoba 1952 katika Wilaya ya Amuru nchini Uganda, ambayo hapo awali ilijulikana rasmi kama Wilaya ya Acholi. Yeye ni mmoja kati ya watoto kumi na mmoja wa baba yake, ambaye alikuwa muuguzi. Anatoka katika kabila la Acholi. Betty Bigombe alisoma katika Shule ya Sekondari ya [[Gayaza]] (Gayaza High School) kwa elimu ya kiwango cha O-Level, na alihitimu mwaka 1968. Baadaye, aliendelea na [[Masomo ya Jinsia|masomo]] katika Chuo cha Trinity Nabbingo (Trinity College Nabbingo) kwa kiwango cha A-Level, ambapo alihitimu mwaka 1970. Mwaka 1974, alihitimu katika Chuo Kikuu cha Makerere, [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] cha umma kilicho kongwe zaidi nchini [[Uganda]], akiwa na shahada ya Sayansi ya Jamii (Bachelor of Arts in Social Science).<ref>{{Citation|last=Boustany|first=Nora|title=The Woman Behind Uganda's Peace Hopes|date=2007-07-11|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/10/AR2007071001933.html|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2026-10-24}}</ref> Baadaye, aliendelea na [[Masomo ya Jinsia|masomo]] katika [[Shule]] ya [[Serikali]] ya Harvard Kennedy (Harvard Kennedy School), iliyopo katika Chuo Kikuu cha Harvard, mjini Cambridge, Massachusetts, nchini [[Marekani]]. Huko, alihitimu [[Shahada (Uislamu)|shahada]] ya uzamili ya [[Utawala]] wa Umma (Master of Public Administration).<ref>{{Cite web|title=Parliament of Uganda|url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=t|work=www.parliament.go.ug|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Uganda]] lmbwd6kggih6m0i6xcxc32i7cr4i065 0 255657 1610411 2026-10-24T09:02:32Z Mandago8 92940 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nathan Efron''' (alizaliwa [[3 Septemba]] [[1954]]) ni mtaalamu wa [[optometria]] wa Australia na Uingereza, na ni mwandishi wa tafiti nyingi na vitabu tisa.<ref name=hlth>{{cite web|url=http://files.health.qut.edu.au/staff/efron/Efron_the_Academic.pdf|title=Interview by Genis Cardona with Professor Nathan Efron|date=November 2008|page=562|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306232837/http://files.health.qut.edu.au/staff/efron/Efron_the_Academi...' 1610411 wikitext text/x-wiki '''Nathan Efron''' (alizaliwa [[3 Septemba]] [[1954]]) ni mtaalamu wa [[optometria]] wa Australia na Uingereza, na ni mwandishi wa tafiti nyingi na vitabu tisa.<ref name=hlth>{{cite web|url=http://files.health.qut.edu.au/staff/efron/Efron_the_Academic.pdf|title=Interview by Genis Cardona with Professor Nathan Efron|date=November 2008|page=562|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306232837/http://files.health.qut.edu.au/staff/efron/Efron_the_Academic.pdf|archive-date=6 March 2016|url-status=dead}}</ref> == Maisha == Efron alipata shahada yake ya kwanza na ya uzamivu (Ph.D.) katika [[Chuo Kikuu]] cha Melbourne mnamo 1981 na mwaka huo huo akawa Rais wa Contact Lens Society of Australia. Aliondoka kwenda kufanya masomo ya baada ya udaktari katika chuo kikuu cha California, Berkeley na Chuo Kikuu cha New South Wales. Alirudi Melbourne kama mhadhiri kisha mhadhiri mkuu kabla ya kuwa mwenyekiti wa [[optometria]] katika Chuo Kikuu cha Manchester mnamo 1990. Akawa mwenyekiti mwanzilishi wa optometria ya kliniki katika Chuo Kikuu cha Manchester, Uingereza ambapo pia alianzisha kitengo cha utafiti wa lenzi za kubandika kilichojulikana kama Eurolens Research.<ref name=hlth/> Efron amewahi kuwa rais wa chuo cha Australian College of Optometry tangu 2012.<ref name=ACO>{{cite web|title=Governing Council|url=http://www.aco.org.au/about-us/governing-council|publisher=Australian College of Optometry]]|access-date=24 January 2015|archive-date=11 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311172124/http://www.aco.org.au/about-us/governing-council|url-status=dead}}</ref> Akiwa mpokeaji wa Shahada ya Uzamivu ya Sayansi kutoka Manchester, Efron pia ni rais wa zamani wa Chama cha Lenzi za kubandika cha Uingereza (British Contact Lens Association). Mnamo 2001 alitunukiwa medali ya dhahabu na chama hicho hicho na kuanza kutumika kama mkuu wa kitivo (dean) katika Chuo Kikuu cha Manchester kuanzia mwaka huo hadi 2004. Mnamo 2003 alipokea Tuzo ya Max Schapero Award na kufikia 2006 alirudi katika nchi yake ya asili kama profesa wa utafiti. Alijiunga na taasisi ya Institute of Health and Biomedical Innovation,shule ya optometria ndani ya Queensland University of Technology mwaka huo huo na kwa sasa ana ruzuku kutoka National Health and Medical Research Council,Juvenile Diabetes Research Foundation International na George Weaber Foundation Trust.<ref name=hlth/> Mnamo 2015, aliheshimiwa katika orodha ya tuzo za siku ya kuzaliwa ya Malkia. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Watu walio hai]] g6mujc64fbtrbmf1r1urn73cv0p9iwy 0 255658 1610412 2026-10-24T09:06:27Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610412 wikitext text/x-wiki [[Faili:Jade Boho.jpg|alt=Jade akiwa na Logroño mnamo 2019|thumb|Jade akiwa Logrono mnano [[2019]]]] '''Jade Boho Sayo''' '''('''alizaliwa tarehe [[30 Agosti]] [[1986]] )<ref>{{Cite web|title=Jade: "El pase a Natalia lo di con el corazón"|url=https://as.com/futbol/2010/05/05/mas_futbol/1273010418_850215.html|work=Diario AS|date=2010-05-05|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Isabel Roldán}}</ref> anajulikana kama Jade Boho au Jade. Ni mchezaji wa zamani wa [[mpira wa miguu]] ambaye alicheza kama [[mshambuliaji]].<ref>{{Cite web|title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores|url=https://www.flashscore.mobi/?&|work=www.flashscore.mobi|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Alitumia sehemu kubwa ya maisha yake katika soka la klabu nchini [[Hispania|Uhispania]], lakini pia amewahi kucheza nchini [[Uingereza]] na [[Uswisi]]. Akiwa amezaliwa na kukulia nchini Uhispania, akiwa na baba Mhispania na mama kutoka [[Gine ya Ikweta|Guinea ya Ikweta]], amewahi kuziwakilisha Uhispania na Guinea ya Ikweta—Uhispania katika ngazi ya vijana (chini ya miaka 19) na Guinea ya Ikweta katika ngazi ya wakubwa.<ref>{{Cite web|title=Jade Boho Sayo, sangre pucelana con Guinea Ecuatorial - El Día de Valladolid|url=http://www.eldiadevalladolid.com/noticia.cfm/Deportes/20101201/jade/boho/sayo/sangre/pucelana/guinea/ecuatorial/2C89388E-933B-832A-801FAE501F2AB3E1|work=www.eldiadevalladolid.com|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Ceres Comunicación Grágica}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-cheza-mpira}} 9sqe0uk2k7k65gak3e2tjfpj1b0ogza 1610572 1610412 2026-10-24T11:28:05Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1610572 wikitext text/x-wiki [[Faili:Jade Boho.jpg|alt=Jade akiwa na Logroño mnamo 2019|thumb|Jade akiwa Logrono mnano [[2019]]]] '''Jade Boho Sayo''' '''('''alizaliwa tarehe [[30 Agosti]] [[1986]] )<ref>{{Rejea tovuti|title=Jade: "El pase a Natalia lo di con el corazón"|url=https://as.com/futbol/2010/05/05/mas_futbol/1273010418_850215.html|work=Diario AS|date=2010-05-05|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Isabel Roldán}}</ref> anajulikana kama Jade Boho au Jade. Ni mchezaji wa zamani wa [[mpira wa miguu]] ambaye alicheza kama [[mshambuliaji]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Mobile livescore - Flashscore.mobi football scores|url=https://www.flashscore.mobi/?&|work=www.flashscore.mobi|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Alitumia sehemu kubwa ya maisha yake katika soka la klabu nchini [[Hispania|Uhispania]], lakini pia amewahi kucheza nchini [[Uingereza]] na [[Uswisi]]. Akiwa amezaliwa na kukulia nchini Uhispania, akiwa na baba Mhispania na mama kutoka [[Gine ya Ikweta|Guinea ya Ikweta]], amewahi kuziwakilisha Uhispania na Guinea ya Ikweta—Uhispania katika ngazi ya vijana (chini ya miaka 19) na Guinea ya Ikweta katika ngazi ya wakubwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Jade Boho Sayo, sangre pucelana con Guinea Ecuatorial - El Día de Valladolid|url=http://www.eldiadevalladolid.com/noticia.cfm/Deportes/20101201/jade/boho/sayo/sangre/pucelana/guinea/ecuatorial/2C89388E-933B-832A-801FAE501F2AB3E1|work=www.eldiadevalladolid.com|accessdate=2026-10-24|language=es|author=Ceres Comunicación Grágica}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Hispania]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-cheza-mpira}} 901swsedita0woo9xqnkqpa4gxswxfx 0 255659 1610415 2026-10-24T09:11:41Z Leticiakid 89066 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox person|name=Cleopatra V of Egypt|picha=Ra80-HDD-b.jpg|maelezo=Sanamu inayodhaniwa kuwa ya Cleopatra V Tryphaena.”}} '''Cleopatra V Tryphaena''' alikuwa malkia wa [[Misri]] ya kale aliyeishi wakati wa utawala wa [[nasaba]] ya Waptolemy '''('''Ptolemaic Dynasty).<ref>{{Citation|title=Cleopatra V|date=2026-09-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cleopatra_V&oldid=1373256010|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><re...' 1610415 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Cleopatra V of Egypt|picha=Ra80-HDD-b.jpg|maelezo=Sanamu inayodhaniwa kuwa ya Cleopatra V Tryphaena.”}} '''Cleopatra V Tryphaena''' alikuwa malkia wa [[Misri]] ya kale aliyeishi wakati wa utawala wa [[nasaba]] ya Waptolemy '''('''Ptolemaic Dynasty).<ref>{{Citation|title=Cleopatra V|date=2026-09-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cleopatra_V&oldid=1373256010|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><ref name=":1">{{Citation|title=Cleopatra V|date=2026-09-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cleopatra_V&oldid=1373256010|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Cleopatra V anahusishwa na Berenice IV na huenda alikuwa mama wa Cleopatra VII, ambaye baadaye alikuja kuwa malkia maarufu wa Misri. Hata hivyo, wanahistoria hawajathibitisha kikamilifu kama Cleopatra V alikuwa mama wa Cleopatra VII. <ref name=":1" /> Jina la Cleopatra V linaonekana katika kumbukumbu za kifalme kuanzia mwaka 79 KK, lakini halionekani tena katika baadhi ya rekodi kuanzia takribani mwaka 69 KK. Sababu ya kutoweka kwake katika rekodi hizo haijulikani kwa uhakika. Baadhi ya wanahistoria wanakadiria kuwa huenda alifariki karibu mwaka 69–57 KK.<ref>{{Citation|title=Cleopatra V|date=2026-09-04|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cleopatra_V&oldid=1373256010|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafalme na malkia nchi kwa nchi]] 4qtrx0rzav749cxurl4rrf3y1xx7ktq 0 255660 1610416 2026-10-24T09:13:12Z Fareedally12 93420 Marejeo 1610416 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|picha=Tomb of Nefertari (52785688763).jpg|tarehe_ya_kufariki=c. 1255 BC|jina=Nefertari Meritmut|dini=Ancient Egyptian religion|watoto=Amun-her-khepeshef Pareherwenemef Meryatum Meryre Meritamen Henuttawy Baketmut (inawezekana) Nefertari (inawezekana) Nebettawy (inawezekana)}} '''Nefertari''' (pia anajulikana kama Nefertari Meritmut; kwa Kiadikadi: Naptera) alikuwa [[malkia]] wa [[Misri]] na [[mke]] wa kwanza wa kifalme wa Ramesses Mkuu. Yeye ni miongoni mwa malkia maarufu zaidi wa [[Misri]], pamoja na [[Cleopatra]], Nefertiti, na [[Hatshepsut]], na alikuwa mmoja wa wake wa kifalme waliokuwa na umaarufu mkubwa.<ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=x3BzmTdQLioC&q=puduhepa&pg=PA336&redir_esc=y|title=Women Rulers Throughout the Ages: An Illustrated Guide|last=Jackson-Laufer|first=Guida Myrl|date=1999-09-23|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-57607-091-8|language=en}}</ref> Nefertari alikuwa na elimu kubwa na aliweza kusoma na kuandika maandishi ya hieroglyphs, jambo ambalo lilikuwa nadra sana wakati huo. Alitumia uwezo huo katika shughuli za kidiplomasia, akiwasiliana kwa maandishi na watawala wengine mashuhuri wa wakati huo.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=x3BzmTdQLioC&q=puduhepa&pg=PA336&redir_esc=y|title=Women Rulers Throughout the Ages: An Illustrated Guide|last=Jackson-Laufer|first=Guida Myrl|date=1999-09-23|publisher=Bloomsbury Academic|isbn=978-1-57607-091-8|language=en}}</ref> [[Kaburi]] lake lenye mapambo mengi, QV66, ni mojawapo ya makaburi makubwa na yenye kuvutia zaidi katika Bonde la [[Malkia]]. Ramesses pia alijenga hekalu kwa ajili yake huko [[Abu Simbel]], karibu na [[mnara]] wake mkubwa wa kifalme.<ref name=":1" /> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Misri]] [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Diplomasia]] mgubxutznon2irdgf90jkr11r0k1t9b 0 255661 1610418 2026-10-24T09:14:29Z Lisakamo L 92644 Ukurasa mpya 1610418 wikitext text/x-wiki LíliaMaria Clara Carrière Momplé alizaliwa tarehe 19 Machi 1935 katika Kisiwa cha [[Msumbiji]]. Yeye ni mwandishi wa fasihi kutoka nc<ref>{{Cite journal |last=Alós |first=Anselmo Peres |date=2011-12 |title=A ficcionalização da história moçambicana nos contos de Lília Momplé |url=https://doi.org/10.1590/s0104-026x2011000300018 |journal=Revista Estudos Feministas |volume=19 |issue=3 |pages=1005–1007 |doi=10.1590/s0104-026x2011000300018 |issn=0104-026X}}</ref>hini Msumbiji, anayejulikana kwa kuandika riwaya na hadithi fupi == Marejeo == [[Jamii:Msumbiji]] i4eg0toopjix49s7izca15m90i3n2qy 0 255662 1610421 2026-10-24T09:15:16Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610421 wikitext text/x-wiki '''Grace Folashade Bent''', alizaliwa Makinwa tarehe 25 [[Oktoba]] [[1960]], ni [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]] aliyewahi kuwa [[seneta]]. Alichaguliwa kuwa seneta mwezi [[Aprili]] mwaka [[2007]] kupitia chama cha People’s Democratic Party (PDP), akiwakilisha [[jimbo]] la [[uchaguzi]] la Adamawa Kusini katika Jimbo la Adamawa, nchini [[Nigeria]].<ref>https://web.archive.org/web/20160816221253/http://weekend.peoplesdailyng.com/index.php/lifestyle/womanhood/1892-senator-grace-bent-strong-advocate-of-inter-tribal-marriage</ref> == Maisha yake == Kabla ya kuingia katika [[Seneti ya Kenya|Seneti]], Grace Folashade Bent aliwahi kushika nyadhifa mbalimbali, zikiwemo mshauri wa masuala ya kisiasa wa [[Mwenyekiti]] wa [[Taifa]] wa chama cha PDP, Audu Ogbeh, msaidizi wa mtayarishaji wa vipindi katika kituo cha [[televisheni]] cha NTA Kaduna, mkurugenzi Mtendaji wa [[kampuni]] ya Jack Ventures Nigeria. Pia amechapisha [[kitabu]] kinachoitwa Women in Inter Ethnic Marriages in Nigeria (Wanawake katika Ndoa za Watu wa Makabila Tofauti nchini Nigeria). Hata hivyo, baadhi ya vyanzo vimeripoti madai kwamba Grace Folashade Bent alihusika katika upatikanaji wa vyeti bandia vya [[elimu]]. Haya ni madai yaliyoripotiwa na baadhi ya vyanzo, na hayapaswi kuchukuliwa kama ukweli uliothibitishwa bila [[ushahidi]] wa kuaminika.<ref>https://web.archive.org/web/20110713193032/http://www.leadershipnigeria.com/index.php/columns/views/perspective/1601-bent-an-embodiment-of-nigerian-democracy</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] mdezlemkcbn6iwrxg6z10klcj73qaaj 1610455 1610421 2026-10-24T09:43:01Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Grace Folashade Bent Article Talk]] hadi [[Grace Folashade Bent]] 1610421 wikitext text/x-wiki '''Grace Folashade Bent''', alizaliwa Makinwa tarehe 25 [[Oktoba]] [[1960]], ni [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]] aliyewahi kuwa [[seneta]]. Alichaguliwa kuwa seneta mwezi [[Aprili]] mwaka [[2007]] kupitia chama cha People’s Democratic Party (PDP), akiwakilisha [[jimbo]] la [[uchaguzi]] la Adamawa Kusini katika Jimbo la Adamawa, nchini [[Nigeria]].<ref>https://web.archive.org/web/20160816221253/http://weekend.peoplesdailyng.com/index.php/lifestyle/womanhood/1892-senator-grace-bent-strong-advocate-of-inter-tribal-marriage</ref> == Maisha yake == Kabla ya kuingia katika [[Seneti ya Kenya|Seneti]], Grace Folashade Bent aliwahi kushika nyadhifa mbalimbali, zikiwemo mshauri wa masuala ya kisiasa wa [[Mwenyekiti]] wa [[Taifa]] wa chama cha PDP, Audu Ogbeh, msaidizi wa mtayarishaji wa vipindi katika kituo cha [[televisheni]] cha NTA Kaduna, mkurugenzi Mtendaji wa [[kampuni]] ya Jack Ventures Nigeria. Pia amechapisha [[kitabu]] kinachoitwa Women in Inter Ethnic Marriages in Nigeria (Wanawake katika Ndoa za Watu wa Makabila Tofauti nchini Nigeria). Hata hivyo, baadhi ya vyanzo vimeripoti madai kwamba Grace Folashade Bent alihusika katika upatikanaji wa vyeti bandia vya [[elimu]]. Haya ni madai yaliyoripotiwa na baadhi ya vyanzo, na hayapaswi kuchukuliwa kama ukweli uliothibitishwa bila [[ushahidi]] wa kuaminika.<ref>https://web.archive.org/web/20110713193032/http://www.leadershipnigeria.com/index.php/columns/views/perspective/1601-bent-an-embodiment-of-nigerian-democracy</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] mdezlemkcbn6iwrxg6z10klcj73qaaj 0 255663 1610422 2026-10-24T09:15:21Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610422 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|picha=Nagwa Fouad.png|jina la kuzaliwa=Awatef Mohamed Agami|tarehe ya kuzaliwa={{birth date and age|1939|1|17|df=y}}}} '''Nagwa Fouad''' (kwa Kiarabu cha Misri: نجوى فؤاد; alizaliwa kwa jina la Awatef Mohamed Agami (kwa Kiarabu: عواطف محمد عجمي) tarehe 17 [[19 Januari|Januari 1939]]) ni mcheza [[dansi]] ya tumbo na [[mwigizaji]] kutoka [[Misri]]. Ameigiza katika takribani [[filamu]] 50 za Misri.<ref>{{Cite web|title=MAJALLA-ye RASMI-e ṮABT|url=https://doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_1521|work=Encyclopaedia Iranica Online|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Maisha ya Awali == Nagwa alizaliwa kwa jina la Awatef Mohamed Agami, jijini [[Aleksandria|Alexandria]], katika [[familia]] ya Misri yenye asili ya eneo la Misri ya Juu. [[Baba]] yake alikuwa Mmisri kutoka Misri ya Juu, huku [[mama]] yake akiwa Mpalestina.<ref>{{Cite web|title=MAJALLA-ye RASMI-e ṮABT|url=https://doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_1521|work=Encyclopaedia Iranica Online|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Kazi Yake == Nagwa Fouad alianza kucheza dansi ya tumbo mwanzoni mwa miaka ya [[1960]]. Mwaka [[1976]], mtunzi wa muziki Mohammed Abdel Wahab alimtungia muziki maalumu uliotumika pekee katika onyesho lake la dansi ya tumbo, ulioitwa Amar Arbatashar (“Mwezi Mtimilifu”). Muziki huo uliashiria hatua muhimu katika kazi yake, kwani ulimwezesha kuhama kutoka kwenye dansi ya Mashariki ya kimapokeo na kuanza maonesho ya jukwaani yaliyopangwa kwa ustadi wa kiucheografia (choreography).<ref>{{Citation|last=Carey|first=Timothy James|title=2 “Did you not know that one of my servants was sick, and you did not visit him? Did you not know that if you had visited him, you would have found Me with him?”|date=2018|url=https://doi.org/10.5771/9781498578295-51|work=Muslim and Catholic Responses to HIV and AIDS in Kenya|pages=51–106|publisher=Lexington Books|isbn=978-1-4985-7829-5|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2018 |title=“Did you not know that one of my servants was sick, and you did not visit him? Did you not know that if you had visited him, you would have found Me with him?” |url=https://doi.org/10.5040/9798216543831.ch-002 |journal=Muslim and Catholic Responses to HIV and AIDS in Kenya |pages=51–106 |doi=10.5040/9798216543831.ch-002}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wachezaji]] [[Jamii:Watunzi]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Misri]] 428q32kwcno1gd0gxd5rl9d24t7sm5j 0 255664 1610423 2026-10-24T09:15:27Z EUNIVIAN 92638 Hadithi za watu 1610423 wikitext text/x-wiki == Osorkon wa Pili na Karomama Meritmut == '''Karomama Meritmut''', ambaye jina lake la kifalme lilikuwa Sitamun Mutemhat, alikuwa kuhani mkuu wa kike katika Misri ya Kale wakati wa Nasaba ya 22 ya mafarao wa Misri. Pia alikuwa na cheo kilichoitwa Mke wa Mungu Amun, ambacho kilikuwa cheo muhimu cha kidini katika ibada ya mungu Amun.<ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-500-05128-3|title=The complete royal families of Ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|date=2004|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-05128-3|location=London ; New York}}</ref> Inawezekana kwamba Karomama Meritmut ndiye aliyekuwa Karomama, binti wa Farao Osorkon wa Pili. Jina lake linaonekana katika picha zilizochongwa kwenye ukumbi wa sherehe za kifalme wa farao huyo. Karomama alimrithi Henuttawy katika nafasi ya kuhani mkuu wa kike. Pia anaonyeshwa katika picha za kanisa dogo la Karnak lililowekwa wakfu kwa Osiris-Nebankh, jina linalomaanisha Osiris, Bwana wa Uhai. Sanamu ya shaba ya Karomama, inayomwonyesha kama mtumishi wa kiungu wa Amun, ilitolewa kwake na msimamizi wake wa hazina aliyeitwa Ahentefnakht. Sanamu hiyo, yenye namba ya utambulisho N 500, kwa sasa imehifadhiwa na kuonyeshwa katika Jumba la Makumbusho la Louvre nchini Ufaransa. Ahentefnakht pia alimpa Karomama sanamu ndogo ya Maat, mungu wa kike aliyewakilisha ukweli, haki na utaratibu. Sanamu hiyo ya sadaka ya kidini ilipatikana katika eneo la Karnak. Vitu vingine vinavyohusishwa na Karomama, kama vile jiwe lenye maandishi ya kumbukumbu (stela), vyombo vilivyotumika kuhifadhi viungo vya mwili wa marehemu (canopic jars), na sanamu ndogo zilizowekwa makaburini ili kumsaidia marehemu katika maisha ya baada ya kifo (ushabtis), vinahifadhiwa Berlin, Ujerumani. Baada ya Karomama, Shepenupet wa Kwanza alimrithi katika cheo cha Mke wa Mungu Amun. Mnamo Desemba mwaka 2014, kaburi lake liligunduliwa katika eneo la Ramesseum, lililopo Thebes, Misri ya Kale. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} e8m9b1iirvjtz76jelqt3v9bi9ui0w7 1610596 1610423 2026-10-24T11:43:30Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610596 wikitext text/x-wiki == Osorkon wa Pili na Karomama Meritmut == '''Karomama Meritmut''', ambaye jina lake la kifalme lilikuwa Sitamun Mutemhat, alikuwa kuhani mkuu wa kike katika Misri ya Kale wakati wa Nasaba ya 22 ya mafarao wa Misri. Pia alikuwa na cheo kilichoitwa Mke wa Mungu Amun, ambacho kilikuwa cheo muhimu cha kidini katika ibada ya mungu Amun.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-500-05128-3|title=The complete royal families of Ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|date=2004|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-05128-3|location=London ; New York}}</ref> Inawezekana kwamba Karomama Meritmut ndiye aliyekuwa Karomama, binti wa Farao Osorkon wa Pili. Jina lake linaonekana katika picha zilizochongwa kwenye ukumbi wa sherehe za kifalme wa farao huyo. Karomama alimrithi Henuttawy katika nafasi ya kuhani mkuu wa kike. Pia anaonyeshwa katika picha za kanisa dogo la Karnak lililowekwa wakfu kwa Osiris-Nebankh, jina linalomaanisha Osiris, Bwana wa Uhai. Sanamu ya shaba ya Karomama, inayomwonyesha kama mtumishi wa kiungu wa Amun, ilitolewa kwake na msimamizi wake wa hazina aliyeitwa Ahentefnakht. Sanamu hiyo, yenye namba ya utambulisho N 500, kwa sasa imehifadhiwa na kuonyeshwa katika Jumba la Makumbusho la Louvre nchini Ufaransa. Ahentefnakht pia alimpa Karomama sanamu ndogo ya Maat, mungu wa kike aliyewakilisha ukweli, haki na utaratibu. Sanamu hiyo ya sadaka ya kidini ilipatikana katika eneo la Karnak. Vitu vingine vinavyohusishwa na Karomama, kama vile jiwe lenye maandishi ya kumbukumbu (stela), vyombo vilivyotumika kuhifadhi viungo vya mwili wa marehemu (canopic jars), na sanamu ndogo zilizowekwa makaburini ili kumsaidia marehemu katika maisha ya baada ya kifo (ushabtis), vinahifadhiwa Berlin, Ujerumani. Baada ya Karomama, Shepenupet wa Kwanza alimrithi katika cheo cha Mke wa Mungu Amun. Mnamo Desemba mwaka 2014, kaburi lake liligunduliwa katika eneo la Ramesseum, lililopo Thebes, Misri ya Kale. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} teks40fcphny4tneoyzr684pqnivcrm 0 255665 1610424 2026-10-24T09:15:57Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Waizero Manen.jpg|thumb|Princess zenebework]] '''Binti wa Kifalme Zenebework''' ('''25 Julai 1917 – 24 Machi 1934)''', aliyejulikana pia kwa jina la '''Zeneba Worq''', alikuwa binti wa pili wa Mfalme Haile Selassie wa '''Ethiopia''' na mke wake, Malkia Menen Asfaw.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> Jina lake kamili la cheo cha kifalme lilikuwa “'''Mtukufu wa Kifalme,''' Binti Zenebework...' 1610424 wikitext text/x-wiki [[Faili:Waizero Manen.jpg|thumb|Princess zenebework]] '''Binti wa Kifalme Zenebework''' ('''25 Julai 1917 – 24 Machi 1934)''', aliyejulikana pia kwa jina la '''Zeneba Worq''', alikuwa binti wa pili wa Mfalme Haile Selassie wa '''Ethiopia''' na mke wake, Malkia Menen Asfaw.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> Jina lake kamili la cheo cha kifalme lilikuwa “'''Mtukufu wa Kifalme,''' Binti Zenebework Haile Selassie” (Her Imperial Highness, Princess Zenebework Haile Selassie).<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> == Wasifu wa Binti wa kifalme == '''Tarehe 15 Juni 1932,''' Binti wa Kifalme Zenebework (Leult Zenebework) aliolewa na '''Dejazmach Haile Selassie Gugsa''', mwana wa kifalme aliyekuwa mrithi wa utawala katika eneo la mashariki la '''Mkoa wa Tigray''', nchini Ethiopia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> Haile Selassie Gugsa alikuwa kitukuu cha '''Mfalme Yohannes IV wa Ethiopia.''' Wakati wa kufunga ndoa yao jijini Addis Ababa, mji mkuu wa Ethiopia, Zenebework alikuwa bado hajafikisha umri wa miaka 15.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> Haile Selassie Gugsa alikuwa mwana wa Ras Gugsa Araya Selassie. Hivyo, alikuwa kitukuu cha Mfalme Yohannes IV kupitia kwa mwana wa mfalme huyo aliyeitwa Ras Araya Selassie.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Princess%5FZenebework#/media/File:Waizero_Manen.jpg</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Mwaridi na jamaa]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Mwaka 2021 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Wataalamu]] 4l9sty2rba2ppo97hry8xyulkv79gwm 0 255666 1610425 2026-10-24T09:16:12Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610425 wikitext text/x-wiki '''Makobo Modjadji VI''' (Makobo Caroline Modjadji; 22 Julai 1978 – 12 Juni 2005) alikuwa malkia wa sita katika mfululizo wa Malkia wa Mvua (Rain Queens) wa [[ufalme]] wa Lobedu.<ref>{{Cite web|title=Female monarchs and merchant queens in Africa {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/1259012694|work=search.worldcat.org|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Maisha == Makobo alikuwa binti wa Princess Leakhale Maria Modjadji, na alikuwa wa kwanza miongoni mwa Malkia wa Mvua kupata elimu rasmi.Alitawazwa kuwa [[Malkia]] wa [[Mvua]] mwaka 2003, miaka miwili baada ya kifo cha bibi yake, Malkia wa Mvua Mokope Modjadji V. Mama yake, ambaye alikuwa ameteuliwa kuwa mrithi wa kiti cha ufalme, alifariki mwezi Juni mwaka 2001, hivyo hakupata nafasi ya kukalia kiti cha ufalme. Ilichukua miaka miwili hatimaye kumtawaza Makobo, lakini licha ya kuchelewa huko, alichaguliwa kuwa [[Malkia]] wa [[Mvua]] aliyefuata. Siku ya [[sherehe]] za kutawazwa kwake, manyunyu kidogo ya mvua yalonyesha. Tukio hilo lilitafsiriwa kama ishara njema. [[Sherehe]] za kutawazwa kwake zilikuwa za kifahari na zilihusisha taratibu nyingi za kimila. Hata hivyo, inaaminika kwamba Makobo alikubali taji la [[ufalme]] bila hiari kubwa, yaani, hakulipokea kwa moyo mkunjufu kabisa.<ref>{{Cite web|title=Wikiwix Archives|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index.html?t=20220824143358&url=http://africanhistory.about.com/od/peopl1/a/LoveduRainQueen.htm|work=archive.wikiwix.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu]] fi2sqwcmzurjvgf4t9v5brvdefcl2u2 1610430 1610425 2026-10-24T09:19:50Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610430 wikitext text/x-wiki [[Faili:Rain Queen Makobo Constance Modjadji VI.jpg|thumb|'''Makobo Modjadji VI''']] '''Makobo Modjadji VI''' (Makobo Caroline Modjadji; 22 Julai 1978 – 12 Juni 2005) alikuwa malkia wa sita katika mfululizo wa Malkia wa Mvua (Rain Queens) wa [[ufalme]] wa Lobedu.<ref>{{Cite web|title=Female monarchs and merchant queens in Africa {{!}} WorldCat.org|url=https://search.worldcat.org/title/1259012694|work=search.worldcat.org|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Maisha == Makobo alikuwa binti wa Princess Leakhale Maria Modjadji, na alikuwa wa kwanza miongoni mwa Malkia wa Mvua kupata elimu rasmi.Alitawazwa kuwa [[Malkia]] wa [[Mvua]] mwaka 2003, miaka miwili baada ya kifo cha bibi yake, Malkia wa Mvua Mokope Modjadji V. Mama yake, ambaye alikuwa ameteuliwa kuwa mrithi wa kiti cha ufalme, alifariki mwezi Juni mwaka 2001, hivyo hakupata nafasi ya kukalia kiti cha ufalme. Ilichukua miaka miwili hatimaye kumtawaza Makobo, lakini licha ya kuchelewa huko, alichaguliwa kuwa [[Malkia]] wa [[Mvua]] aliyefuata. Siku ya [[sherehe]] za kutawazwa kwake, manyunyu kidogo ya mvua yalonyesha. Tukio hilo lilitafsiriwa kama ishara njema. [[Sherehe]] za kutawazwa kwake zilikuwa za kifahari na zilihusisha taratibu nyingi za kimila. Hata hivyo, inaaminika kwamba Makobo alikubali taji la [[ufalme]] bila hiari kubwa, yaani, hakulipokea kwa moyo mkunjufu kabisa.<ref>{{Cite web|title=Wikiwix Archives|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index.html?t=20220824143358&url=http://africanhistory.about.com/od/peopl1/a/LoveduRainQueen.htm|work=archive.wikiwix.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu]] 90qaxwlbz4zcig4puna1w0k3uesf9yn 0 255667 1610427 2026-10-24T09:17:19Z Sally Girl one 92639 Mtu mbegu 1610427 wikitext text/x-wiki '''Khentkaus I''', pia anaitwa Khentkawes (aliishi takriban mwaka '''2500''' KK) alikuwa mwanamke wa kifalme aliyeishi Misri ya Kale wakati wa Nasaba ya Nne na Nasaba ya Tano. Inawezekana alikuwa binti wa Mfalme Menkaure, mke wa Mfalme Shepseskaf na pia mke wa Mfalme Userkaf (muasisi wa Nasaba ya Tano), na mama wa Mfalme Sahure.<ref>{{Citation|title=The Birth of the King Word Play in the Westcar Papyrus|date=2023|url=https://doi.org/10.5913/2023853.17|work=Weseretkau “Mighty of Kas”|publisher=Lockwood Press|isbn=978-1-948488-85-3|access-date=2026-10-24}}</ref> Wengine wanapendekeza kwamba alikuwa mtawala wa muda (regent) kwa ajili ya mmoja wa wanawe. Labda, yeye mwenyewe alikuwa Mfalme wa Misri ya Juu na Chini, jambo ambalo namna alivyozikwa linapendekeza.<ref>{{Cite book|title=Who's Who in ancient egypt|last=Rice|first=Michael|date=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-44328-6|location=London|doi=10.4324/9780203443286}}</ref> == Maisha == [[Jamii:Watawala wa Misri]] 9svpetylaoygm1gm5cwwp0ryz0zmaou 1610601 1610427 2026-10-24T11:46:40Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610601 wikitext text/x-wiki '''Khentkaus I''', pia anaitwa Khentkawes (aliishi takriban mwaka '''2500''' KK) alikuwa mwanamke wa kifalme aliyeishi Misri ya Kale wakati wa Nasaba ya Nne na Nasaba ya Tano. Inawezekana alikuwa binti wa Mfalme Menkaure, mke wa Mfalme Shepseskaf na pia mke wa Mfalme Userkaf (muasisi wa Nasaba ya Tano), na mama wa Mfalme Sahure.<ref>{{Citation|title=The Birth of the King Word Play in the Westcar Papyrus|date=2023|url=https://doi.org/10.5913/2023853.17|work=Weseretkau “Mighty of Kas”|publisher=Lockwood Press|isbn=978-1-948488-85-3|access-date=2026-10-24}}</ref> Wengine wanapendekeza kwamba alikuwa mtawala wa muda (regent) kwa ajili ya mmoja wa wanawe. Labda, yeye mwenyewe alikuwa Mfalme wa Misri ya Juu na Chini, jambo ambalo namna alivyozikwa linapendekeza.<ref>{{Rejea kitabu|title=Who's Who in ancient egypt|last=Rice|first=Michael|date=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-203-44328-6|location=London|doi=10.4324/9780203443286}}</ref> == Maisha == [[Jamii:Watawala wa Misri]] 9ovlq0zq7qpcctlg7jgbytmc12zg39m 0 255668 1610428 2026-10-24T09:18:36Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610428 wikitext text/x-wiki [[Faili:Noêmia de Salvo Sousa (Nina Salvi).jpg|thumb|Noêmia de Sousa]] '''Carolina Noémia Abranches de Sousa Soares''', anaejulikana kwa jina la '''Noémia de Sousa''' ([[20 Septemba]] [[1926]] – [[4 Desemba]] [[2002]]), alikuwa mshairi kutoka [[Msumbiji]] aliyeandika kwa lugha ya [[Kireno]]. Pia alijulikana kwa jina la '''Vera Micaia'''. Alikuwa na asili mchanganyiko ya Kireno na Kibantu. Mashairi ya ''De Sousa'' na ushiriki wake katika harakati za ''Moçambicanidade'', zilizolenga kuimarisha utambulisho wa kitaifa wa Msumbiji, vilikuwa sehemu muhimu ya harakati za kifasihi za kupinga [[ukoloni]] nchini humo. == Maisha == Baba yake alitokana na [[familia]] yenye asili ya Kireno, Kiafrika na Kigoa, iliyokuwa katika [[Kisiwa]] cha Msumbiji. Babu yake wa upande wa mama alikuwa [[Ujerumani|Mjerumani]]. Baba yake alimfundisha kusoma akiwa na umri wa [[miaka]] minne, miaka minne kabla ya kifo chake. De Sousa alikuwa akiandika mara kwa mara tangu alipokuwa mdogo, lakini hakuchapisha kazi zake hadi alipofikisha umri wa miaka 22, mwaka [[1948]]. Kuanzia mwaka huo, alichapisha kazi zake mara kwa mara kwa kipindi cha miaka mitatu iliyofuata. == Kazi zake == * Sangue Negro, Maputo: Chama cha Waandishi wa Msumbiji, [[2001]]. * “''If You Want to Know Me''” — shairi hili limejumuishwa katika diwani nyingi za mashairi, zikiwemo ''When Bullets Begin to Flower'', iliyohaririwa na ''Margaret Dickinson'', na ''Daughters of Africa'' ([[1992]]), iliyohaririwa na ''Margaret Busby''.<ref>https://web.archive.org/web/20091219173924/http://www.pluraleditores.co.mz/PLE04_ing.asp?area=3&ID=08</ref><ref>https://www.poetryfoundation.org/poets/noemia-de-sousa</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1926]] [[Jamii:Waliofariki 2002]] [[Jamii:Washairi]] [[Jamii:Watu wa Msumbiji]] <references />{{Mbegu-mtu}} 4fbt0wjn5vvy7zzcksxhztv5uyp7smk 0 255669 1610429 2026-10-24T09:19:27Z Emanuel masaki 82931 Ukurada umeundwa 1610429 wikitext text/x-wiki kwa Kiswahili '''Mokope Modjadji wa Tano''' ([[27 Aprili]] [[1937]] – [[28 Juni]] [[2001]]) alikuwa [[Malkia]] wa [[Tano]] wa [[Mvua]] (Rain Queen) wa [[ufalme]] wa Lobedu, uliokuwa wa taifa la Balobedu katika Mkoa wa [[Limpopo]], [[Afrika Kusini]]. Alitawala kuanzia mwaka [[1981]] hadi alipofariki mwaka 2001. Mokope Modjadji alikuwa mtu aliyeshikilia sana [[mila]] na [[desturi]] katika nafasi yake kama Malkia wa Mvua. Aliishi maisha ya kujitenga na watu wengine katika makazi ya kifalme yaliyokuwa katika [[Kijiji]] cha Khetlhakone. Alifuata mila na desturi zote ambazo Malkia wa Mvua alitarajiwa kuzifuata.<ref>{{Cite web|title=Rain Queen thanks Mandela for his help|url=https://iol.co.za/news/south-africa/2000-10-31-rain-queen-thanks-mandela-for-his-help/|work=IOL|date=2064-12-17|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Maana ya “Rain Queen” (Malkia wa Mvua): Ni cheo cha kimila cha kifalme katika jamii ya Balobedu, kinachohusishwa na imani na desturi za jadi kuhusu mvua na uzazi wa ardhi. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1937]] [[Jamii:Waliofariki 2001]] 2p97zpbriot5ud3m6z6nd7r2y4bsuaa 0 255670 1610431 2026-10-24T09:19:53Z MagesaDm 86369 Mbegu 1610431 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Sitre|picha=Drawing Sitre Petrie.png|maelezo=Mchoro wa Sitre, uliotokana na kaburi lake la kale lililopo Thebes, Misri, linalojulikana kwa jina la QV38.}} '''Sitre,''' ambaye pia aliitwa Tia-Sitre, alikuwa [[Malkia]] wa [[Misri]] ya kale. Alikuwa [[mke]] mkuu wa kifalme (Great Royal Wife) wa [[Farao]] Ramesses wa Kwanza na [[mama]] wa Seti wa Kwanza.<ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=Nmvcau-fJ8ugiLMP1byOsAQ|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Wasifu wa Sitre == Kuna utata kuhusu Sitre kama alikuwa mke wa Ramesses wa Kwanza na mama wa Seti wa Kwanza. Maandishi ya [[Misri]] ya kale yanamtaja kwa vyeo viwili, [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na [[Mama]] wa [[Mfalme]].<ref>{{Cite book|url=https://www.getty.edu/publications-reports/item/2K7M4B|title=Valley of the Queens Assessment Report Volume 1: Conservation and Management Planning|date=2012-01-01|publisher=Getty Conservation Institute|isbn=978-1-937433-40-6|series=Valley of the Queens Assessment Report|language=en}}</ref> Hii ndiyo sababu wanahistoria bado wanachunguza utambulisho na nafasi yake katika [[familia]] ya kifalme. Maandishi ya kale yanaonyesha kuwa Seti wa Kwanza alikuwa [[mwana]] wa Paramessu (Ramesses wa Kwanza kabla ya kuwa farao) na [[mwanamke]] aliyeitwa Tia. [[Wanahistoria]] wanakisia kuwa Tia na Sitre huenda walikuwa mtu mmoja, aliyebadilisha jina [[mume]] wake alipokuwa [[Farao]]. Jina la [[binti]] wa Ramesses wa Pili, Tia-Sitre, linaongeza uwezekano huo.<ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=Y3DcarvAH8Oh5NoPpIme-Ao|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> '''Sitre''' alikuwa [[mwanamke]] mwenye [[vyeo]] na [[heshima]] kubwa katika [[familia]] ya kifalme ya [[Misri]] ya kale, ingawa huenda hakuzaliwa katika familia ya kifalme.<ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=3XDcatS3POyj5NoP0rjx8Ac|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Historia ya Afrika]] [[Jamii:Mafarao wa Misri ya Kale]] 2r9sfhuydifywjqqj2d7abtzm1jssra 1610436 1610431 2026-10-24T09:29:14Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1610436 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Sitre|picha=Drawing Sitre Petrie.png|maelezo=Mchoro wa Sitre, uliotokana na kaburi lake la kale lililopo Thebes, Misri, linalojulikana kwa jina la QV38.}} '''Sitre,''' ambaye pia aliitwa Tia-Sitre, alikuwa [[Malkia]] wa [[Misri]] ya kale. Alikuwa [[mke]] mkuu wa kifalme (Great Royal Wife) wa [[Farao]] Ramesses wa Kwanza na [[mama]] wa Seti wa Kwanza.<ref>{{Rejea tovuti|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=Nmvcau-fJ8ugiLMP1byOsAQ|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Wasifu wa Sitre == Kuna utata kuhusu Sitre kama alikuwa mke wa Ramesses wa Kwanza na mama wa Seti wa Kwanza. Maandishi ya [[Misri]] ya kale yanamtaja kwa vyeo viwili, [[Mke]] Mkuu wa Kifalme na [[Mama]] wa [[Mfalme]].<ref>{{Rejea kitabu|url=https://www.getty.edu/publications-reports/item/2K7M4B|title=Valley of the Queens Assessment Report Volume 1: Conservation and Management Planning|date=2012-01-01|publisher=Getty Conservation Institute|isbn=978-1-937433-40-6|series=Valley of the Queens Assessment Report|language=en}}</ref> Hii ndiyo sababu wanahistoria bado wanachunguza utambulisho na nafasi yake katika [[familia]] ya kifalme. Maandishi ya kale yanaonyesha kuwa Seti wa Kwanza alikuwa [[mwana]] wa Paramessu (Ramesses wa Kwanza kabla ya kuwa farao) na [[mwanamke]] aliyeitwa Tia. [[Wanahistoria]] wanakisia kuwa Tia na Sitre huenda walikuwa mtu mmoja, aliyebadilisha jina [[mume]] wake alipokuwa [[Farao]]. Jina la [[binti]] wa Ramesses wa Pili, Tia-Sitre, linaongeza uwezekano huo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=Y3DcarvAH8Oh5NoPpIme-Ao|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> '''Sitre''' alikuwa [[mwanamke]] mwenye [[vyeo]] na [[heshima]] kubwa katika [[familia]] ya kifalme ya [[Misri]] ya kale, ingawa huenda hakuzaliwa katika familia ya kifalme.<ref>{{Rejea tovuti|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=3XDcatS3POyj5NoP0rjx8Ac|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Historia ya Afrika]] [[Jamii:Mafarao wa Misri ya Kale]] paby6bhcpuidhj7192ynvomckr6v17c 0 255671 1610432 2026-10-24T09:20:58Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610432 wikitext text/x-wiki '''Mary Marvel''', anayejulikana pia kama Lady [[Shazam!|Shazam]] na Shazam, ni shujaa wa kike aliyeundwa na Otto Binder na Marc Swayze, na alionekana kwa mara ya kwanza katika kitabu cha katuni Captain Marvel Adventures #18 mnamo Desemba 1942. Jina lake halisi ni Mary Bromfield, na katika simulizi za awali alikuwa dada pacha wa Billy Batson, anayejulikana kama Shazam. Ana nguvu za kipekee zinazotokana na uchawi na miungu ya kike. Mary Marvel alionekana katika filamu za Shazam! [[2019|(2019)]] na ''Shazam! Fury of the God''s[[2023]], pamoja na mfululizo wa katuni za televisheni wa ''Young Justice.''<ref><nowiki>https://www.dc.com/blog/2023/03/16/meet-mary-bromfield-shazam-s-even-cooler-sister</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Amerika ya Kati]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] deq41o76tsvx9t734o7qhnx4dhggz4a 0 255672 1610433 2026-10-24T09:21:35Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610433 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Samia Gamal|picha=Samia Gamal by Armand (3).jpg|jina la kuzaliwa=Zeinab Ali Khalil Ibrahim Mahfouz|tarehe ya kuzaliwa=5{{!}}3{{!}}1924|tarehe ya kufa=1{{!}}12{{!}}1994|kazi yake=Mwigizaji na mchezaji muziki}} '''Zeinab Ali Khalil Ibrahim Mahfouz''' [[Machi]] [[1924]] – [[1]] [[Desemba]] [[1994|1994,]] aliyejulikana kitaaluma kwa jina la '''Samia Gamal''' , alikuwa mcheza dansi wa tumbo na mwigizaji wa filamu kutoka [[Misri|Misri.]]Katika kipindi chote cha taaluma yake, Samia Gamal alishiriki katika filamu zaidi ya 50. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wacheza dansi wa tumbo mashuhuri zaidi nchini Misri katika kipindi cha dhahabu cha sinema ya Misri<ref>{{Cite web|title=Samia Gamal: Barefooted belly dancer|url=https://www.egypttoday.com/Article/4/35546/Samia-Gamal-Barefooted-belly-dancer|work=EgyptToday|date=2017-12-05|accessdate=2026-10-24}}</ref>. == Wasifu == Samia Gamal alizaliwa katika Gavana ya [[Asyut]], nchini Misri, mwezi Machi mwaka 1924. Miezi michache tu baada ya kuzaliwa kwake, familia yake ilihamia jijini [[Kairo]], ambako ilikaa karibu na soko maarufu la '''Khan El-Khalili'''<ref name=":1">{{Cite web|title=ET commemorates Egypt’s butterfly Samia Gamal on her death anniversary|url=https://www.egypttoday.com/Article/4/110445/ET-commemorates-Egypt%E2%80%99s-butterfly-Samia-Gamal-on-her-death-anniversary|work=EgyptToday|date=2021-12-01|accessdate=2026-10-24}}</ref>. Miaka kadhaa baadaye, Samia Gamal alikutana na '''Badia Masabni''', aliyekuwa mmiliki wa klabu kubwa ya burudani jijini Cairo wakati huo. Badia alimwalika Samia kujiunga na kikundi chake cha dansi, na Samia alikubali mwaliko huo.Badia Masabni ndiye aliyempa jina la kisanii Samia Gamal, ambalo baadaye lilipata umaarufu mkubwa. Hapo ndipo Samia alipoanza safari yake ya kitaaluma katika sanaa ya dansi, na hatimaye akawa mmoja wa wacheza dansi wa tumbo maarufu zaidi katika historia ya Misri.<ref name=":1" /> == kumbukumbu ya heshima == Tarehe 5 Machi 2017, Google iliweka picha maalumu kumuenzi mwigizaji Samia Gamal, katika maadhimisho ya miaka 93 tangu kuzaliwa kwake<ref>{{Cite web|title=Samia Gamal’s 93rd Birthday Doodle - Google Doodles|url=https://doodles.google/doodle/samia-gamals-93rd-birthday/|work=doodles.google|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-muziki}} [[Jamii:Wanamuziki]] [[Jamii:Waliofariki 1994]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] 7js3whuz5vxj2oo4n2ezufpqgsz5r1r 0 255673 1610434 2026-10-24T09:25:19Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nebettawy''' alikuwa binti wa kifalme na malkia wa [[Misri ya Kale|Misri ya Kale.]] Alikuwa binti wa tano na mmoja kati ya wake wanane wenye cheo cha Malkia Mkuu wa Kifalme wa Farao Ramesses II.<ref name="DH">[[Aidan Dodson|Dodson, Aidan]] and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. (2004). {{ISBN|0-500-05128-3}}.</ref><ref>[[Joyce Tyldesley|Tyldesley, Joyce]]. ''Chronicle of the Queens of Egypt''. Thames & Hudson....' 1610434 wikitext text/x-wiki '''Nebettawy''' alikuwa binti wa kifalme na malkia wa [[Misri ya Kale|Misri ya Kale.]] Alikuwa binti wa tano na mmoja kati ya wake wanane wenye cheo cha Malkia Mkuu wa Kifalme wa Farao Ramesses II.<ref name="DH">[[Aidan Dodson|Dodson, Aidan]] and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. (2004). {{ISBN|0-500-05128-3}}.</ref><ref>[[Joyce Tyldesley|Tyldesley, Joyce]]. ''Chronicle of the Queens of Egypt''. Thames & Hudson. 2006. {{ISBN|0-500-05145-3}}.</ref><ref>{{Cite book|title=Catalogue de la statuaire royale de la XIXe dynastie|last=Sourouzian|first=Hourig|date=2019|publisher=Institut français d'archéologie orientale|isbn=978-2-7247-0757-1|series=Bibliothèque d'étude / Institut Français d'Archéologie Orientale du Caire|location=Le Caire|pages=253–254}}</ref><ref>[[Kenneth Kitchen|Kitchen, K.A.]], ''Ramesside Inscriptions, Translated & Annotated, Translations'', '''II''', Blackwell Publishers, [1996]. (2019). {{ISBN|978-1-912246-00-7}}</ref> == Maisha == Nebettawy huenda alikuwa binti wa Nefertari, mmoja wa wake wa Farao Ramesses II, ingawa jambo hili halijathibitishwa. Picha yake inaonekana katika hekalu kubwa la Abu Simbel nchini Misri, akiwa amevaa mavazi na mapambo ya kifalme. Katika picha za binti za kifalme zilizochongwa kwenye hekalu hilo, Nebettawy anaonekana akiwa wa tano, nyuma ya Bintanath, Baketmut, Nefertari wa pili na Meritamen. Mabinti hao wameonyeshwa wakiwa wameshika vyombo vya muziki vilivyotumika katika sherehe za kidini. Haijulikani kwa hakika ni lini Nebettawy alipata cheo cha malkia. Ushahidi unaonyesha kuwa cheo cha Malkia Mkuu wa Kifalme huenda alipewa baada ya kifo chake. Pia, hakuna taarifa za kutosha kuthibitisha kama aliishi hadi miaka ya mwisho ya utawala wa Ramesses II. Nebettawy alikuwa na vyeo mbalimbali vya kifalme, vikiwemo Binti wa Mfalme, Malkia Mkuu wa Kifalme na Bibi wa Nchi Mbili. Katika orodha ya kifalme iliyohifadhiwa kwenye hati ya kale ya Papyrus ya Turin, alipewa nafasi ya juu kuliko malkia mwingine aitwaye Bintanath. Hii inaonyesha kuwa alikuwa na nafasi muhimu katika familia ya kifalme ya Ramesses II. == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Historia ya Misri]] [[Jamii:Misri ya Kale]] ms4ycg4npz4bpsggve9xktejsrmqk2l 0 255674 1610435 2026-10-24T09:28:04Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''PJ Powers''', aliyezaliwa kwa jina la Penelope Jane Dunlop [[16 Julai]] [[1960]], mjini [[Durban]], [[Afrika Kusini|Afrika Kusini,]] ni [[mwimbaji]] na [[msanii]] wa maonyesho kutoka Afrika Kusini. Alipata umaarufu mkubwa katika nchi za kusini mwa Afrika baada ya wimbo wake “''Jabulani''” kupendwa na watu wengi.Alipotumbuiza katika [[ukumbi]] wa Jabulani Amphitheatre mwaka [[1983]], watazamaji walimpa jina la “''Thandeka''”, linalomaanisha mpen...' 1610435 wikitext text/x-wiki '''PJ Powers''', aliyezaliwa kwa jina la Penelope Jane Dunlop [[16 Julai]] [[1960]], mjini [[Durban]], [[Afrika Kusini|Afrika Kusini,]] ni [[mwimbaji]] na [[msanii]] wa maonyesho kutoka Afrika Kusini. Alipata umaarufu mkubwa katika nchi za kusini mwa Afrika baada ya wimbo wake “''Jabulani''” kupendwa na watu wengi.Alipotumbuiza katika [[ukumbi]] wa Jabulani Amphitheatre mwaka [[1983]], watazamaji walimpa jina la “''Thandeka''”, linalomaanisha mpendwa. Wakati wa onyesho hilo, alikunywa kutoka kwenye chombo cha kitamaduni kilichotengenezwa kwa [[kibuyu]], jambo lililowafurahisha watazamaji.<ref>{{Cite web|title=Penelope Jane Dunlop {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/penelope-jane-dunlop|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Mwaka [[1995]], wimbo “''World in Union''”, ulioimbwa na kundi la Ladysmith Black Mambazo kwa kushirikiana na PJ Powers, ulipata umaarufu mkubwa kimataifa. Wimbo huo ulifika nafasi ya 47 katika chati ya nyimbo maarufu nchini [[Uingereza]].PJ Powers pia alipata kutambuliwa kwa kutetea [[haki za binadamu]], kufanya shughuli za hisani na kupinga mfumo wa ubaguzi wa rangi uliokuwa ukitumika nchini Afrika Kusini, uliojulikana kama apartheid<ref>{{Cite web|title=PJ Powers heads-up The Legends Stage at Splashy Fen 2019|url=https://www.citizen.co.za/south-coast-sun/news-headlines/2019/02/25/pj-powers-heads-legends-stage-splashy-fen-2019/|work=South Coast Sun|date=2019-02-25|accessdate=2026-10-24|language=en-GB|author=hollykonig}}</ref>. == Maisha ya Awali na Kazi == PJ Powers alizaliwa tarehe 16 Julai 1960, mjini Durban, katika Mkoa wa Natal, nchini Afrika Kusini. Kwa sasa, eneo hilo ni sehemu ya jimbo la KwaZulu-Natal.Kazi yake ya kuimba ilianza mwaka [[1979]], alipojiunga na kundi la muziki lililokuwa na wanawake pekee, lililoitwa Pantha, akiwa mwimbaji mkuu. Kundi hilo lilivunjika baada ya mwaka mmoja.Baadae, PJ Powers akawa mwimbaji mkuu wa kundi jingine lililoitwa Hotline. Kundi hilo lilitumia mtindo wa muziki wa Afro-pop, uliochanganya mitindo mbalimbali ya muziki wa Kiafrika na mingine. Muziki huo, pamoja na sauti yake ya kipekee, ulivutia mashabiki wengi kutoka jamii na tamaduni tofauti<ref>{{Cite web|title=PJ Powers – Official Site|url=https://pjpowers.co.za/|work=pjpowers.co.za|accessdate=2026-10-24}}</ref>. Kundi la Hotline lilidumu kwa miaka saba na kutoa baadhi ya nyimbo zilizopata umaarufu mkubwa nchini Afrika Kusini katika miaka ya 1980. Wanamuziki wake vijana walikuwa na nguvu na walitumbuiza kwa muziki wenye uchangamfu katika maeneo mbalimbali. Mtindo huo ulipokelewa vizuri na vijana waliokuwa walengwa wakuu wa muziki wao.Watu wa Afrika Kusini walimpa PJ Powers jina la Thandeka, linalomaanisha mpendwa au anayependwa. Aliendelea kulithamini jina hilo sana.Kundi la Hotline lilipeleka muziki kwa watu katika maeneo mbalimbali, jambo lililoongeza umaarufu wake na kupanua idadi ya mashabiki katika nchi jirani za Botswana, Msumbiji na Namibia.Muziki wao uliunganisha midundo ya kuchezeka na ujumbe wa matumaini na upatanisho. Mtindo huu ulikuwa tofauti na muziki uliokuwa ukichezwa kwenye redio wakati huo.Wimbo wake wa kwanza kupata mafanikio makubwa ulikuwa “You're So Good to Me” ([[1982]]), ambao aliandika mwenyewe. Baadaye, aliandika na kutoa nyimbo nyingine zilizopata umaarufu, zikiwemo: * “I Feel So Strong” (1983): Aliimba wimbo huu pamoja na Steve Kekana. * “Home to Africa” (1985): Wimbo uliotolewa mwaka [[1985]]. * “There Is an Answer” (1986): Wimbo uliotolewa mwaka [[1986]]. Mwaka [[1987]], kundi la Hotline lilivunjika. Baada ya hapo, PJ Powers aliendelea na kazi yake ya [[muziki]] akiwa msanii binafsi, bila kuwa sehemu ya kundi hilo.<ref>{{Cite web|title=Penelope Jane Dunlop {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/penelope-jane-dunlop|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-muziki-Afrika}} [[Jamii:Waimbaji wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] s35pmefzrqf9t0228bph3ifu0r8r4f4 1610437 1610435 2026-10-24T09:29:43Z Francakiria 45589 1610437 wikitext text/x-wiki '''PJ Powers''', aliyezaliwa kwa jina la Penelope Jane Dunlop [[16 Julai]] [[1960]], mjini [[Durban]], [[Afrika Kusini|Afrika Kusini,]] ni [[mwimbaji]] na [[msanii]] wa maonyesho kutoka Afrika Kusini. Alipata umaarufu mkubwa katika nchi za kusini mwa Afrika baada ya wimbo wake “''Jabulani''” kupendwa na watu wengi.Alipotumbuiza katika [[ukumbi]] wa Jabulani Amphitheatre mwaka [[1983]], watazamaji walimpa jina la “''Thandeka''”, linalomaanisha mpendwa. Wakati wa onyesho hilo, alikunywa kutoka kwenye chombo cha kitamaduni kilichotengenezwa kwa [[kibuyu]], jambo lililowafurahisha watazamaji.<ref>{{Cite web|title=Penelope Jane Dunlop {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/penelope-jane-dunlop|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Mwaka [[1995]], wimbo “''World in Union''”, ulioimbwa na kundi la Ladysmith Black Mambazo kwa kushirikiana na PJ Powers, ulipata umaarufu mkubwa kimataifa. Wimbo huo ulifika nafasi ya 47 katika chati ya nyimbo maarufu nchini [[Uingereza]].PJ Powers pia alipata kutambuliwa kwa kutetea [[haki za binadamu]], kufanya shughuli za hisani na kupinga mfumo wa ubaguzi wa rangi uliokuwa ukitumika nchini Afrika Kusini, uliojulikana kama apartheid<ref>{{Cite web|title=PJ Powers heads-up The Legends Stage at Splashy Fen 2019|url=https://www.citizen.co.za/south-coast-sun/news-headlines/2019/02/25/pj-powers-heads-legends-stage-splashy-fen-2019/|work=South Coast Sun|date=2019-02-25|accessdate=2026-10-24|language=en-GB|author=hollykonig}}</ref>. == Maisha ya Awali na Kazi == PJ Powers alizaliwa tarehe 16 Julai 1960, mjini Durban, katika Mkoa wa Natal, nchini Afrika Kusini. Kwa sasa, eneo hilo ni sehemu ya jimbo la KwaZulu-Natal.Kazi yake ya kuimba ilianza mwaka [[1979]], alipojiunga na kundi la muziki lililokuwa na wanawake pekee, lililoitwa Pantha, akiwa mwimbaji mkuu. Kundi hilo lilivunjika baada ya mwaka mmoja.Baadae, PJ Powers akawa mwimbaji mkuu wa kundi jingine lililoitwa Hotline. Kundi hilo lilitumia mtindo wa muziki wa Afro-pop, uliochanganya mitindo mbalimbali ya muziki wa Kiafrika na mingine. Muziki huo, pamoja na sauti yake ya kipekee, ulivutia mashabiki wengi kutoka jamii na tamaduni tofauti<ref>{{Cite web|title=PJ Powers – Official Site|url=https://pjpowers.co.za/|work=pjpowers.co.za|accessdate=2026-10-24}}</ref>. Kundi la Hotline lilidumu kwa miaka saba na kutoa baadhi ya nyimbo zilizopata umaarufu mkubwa nchini Afrika Kusini katika miaka ya 1980. Wanamuziki wake vijana walikuwa na nguvu na walitumbuiza kwa muziki wenye uchangamfu katika maeneo mbalimbali. Mtindo huo ulipokelewa vizuri na vijana waliokuwa walengwa wakuu wa muziki wao.Watu wa Afrika Kusini walimpa PJ Powers jina la Thandeka, linalomaanisha mpendwa au anayependwa. Aliendelea kulithamini jina hilo sana.Kundi la Hotline lilipeleka muziki kwa watu katika maeneo mbalimbali, jambo lililoongeza umaarufu wake na kupanua idadi ya mashabiki katika nchi jirani za Botswana, Msumbiji na Namibia.Muziki wao uliunganisha midundo ya kuchezeka na ujumbe wa matumaini na upatanisho. Mtindo huu ulikuwa tofauti na muziki uliokuwa ukichezwa kwenye redio wakati huo.Wimbo wake wa kwanza kupata mafanikio makubwa ulikuwa “You're So Good to Me” ([[1982]]), ambao aliandika mwenyewe. Baadaye, aliandika na kutoa nyimbo nyingine zilizopata umaarufu, zikiwemo: * “I Feel So Strong” (1983): Aliimba wimbo huu pamoja na Steve Kekana. * “Home to Africa” (1985): Wimbo uliotolewa mwaka [[1985]]. * “There Is an Answer” (1986): Wimbo uliotolewa mwaka [[1986]]. Mwaka [[1987]], kundi la Hotline lilivunjika. Baada ya hapo, PJ Powers aliendelea na kazi yake ya [[muziki]] akiwa msanii binafsi, bila kuwa sehemu ya kundi hilo.<ref>{{Cite web|title=Penelope Jane Dunlop {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/penelope-jane-dunlop|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waimbaji wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wasanii wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] <references />{{Mbegu-muziki-Afrika}} h1nsbxz36b3qotufussl6xju947ari3 0 255675 1610439 2026-10-24T09:32:06Z Ramadhani kamala 82903 Kuanzisha makala mpya 1610439 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Jeanne-Irène Biya|picha=Jeanne-Irene Biya cropped.jpg|maelezo_ya_picha=Biya in 1986|tarehe_ya_kuzaliwa=12 Oktoba 1935.|tarehe_ya_kufariki=29 Julai 1992, akiwa na umri wa miaka 56.}} '''Jeanne-Irène Biya''' [[12 Oktoba|(12 Oktoba]] [[1935]]<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=qpFyAAAAMAAJ&q=Jeanne-Ir%C3%A8ne+Biya+1935&redir_esc=y|title=Africa international|date=1992|publisher=Africa S.A.|language=fr}}</ref> – [[29 Julai]] 1992) alikuwa Mke wa [[Rais]] wa [[Kamerun]] kuanzia mwaka [[1982]] hadi alipofariki mwaka [[1992]]. Alikuwa mke wa kwanza wa Rais [[Paul Biya]] wa Kamerun.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=6DouAQAAIAAJ&q=jeanne&redir_esc=y|title=West Africa|date=1992-07|publisher=West Africa Publishing Company Limited|language=en}}</ref> == Wasifu == Jeanne-Irène Biya alizaliwa kwa jina la Jeanne-Irène Atyam Ndoumin tarehe [[12 Oktoba]] [[1935 KK|1935,]] huko [[Endometriosisi|Endom]], katika familia ya Ava-Ava.<ref>{{Cite web|title=Flash- Back : il y a 29 ans disparaissait Jeanne Irène Biya, toute première épouse de Paul Biya|url=https://actucameroun.com/2021/07/29/flash-back-il-y-a-29-ans-disparaissait-jeanne-irene-biya-toute-premiere-epouse-de-paul-biya/|work=Actu Cameroun|date=2021-07-29|accessdate=2026-10-24|language=fr-FR}}</ref> Alipata [[elimu]] chini ya uangalizi wa mjomba wake, Thomas Ndoumin, ambaye alikuwa [[mkulima]] na mfanya[[Biashara|biashwa]] nje wa kakao. Thomas alikuwa mdogo wa Jean-Louis Ava-Ava, ambaye alihudumu kama [[mbunge]] kwa miongo kadhaa. <ref>{{Cite web|title=Robert Nkili: A Political Figure at the Intersection of Family, Power, and Controversy in Cameroon|url=https://mimimefoinfos.com/robert-nkili-a-political-figure-at-the-intersection-of-family-power-and-controversy-in-cameroon/|work=MMI News (Mimi Mefo Info)|date=2024-10-14|accessdate=2026-10-24|language=en-GB|author=Evelyn Ndi}}</ref> Alikuwa na mdogo wake wa kiume aliyeitwa Robert Nkili, ambaye aliwahi kuwa [[Waziri]] wa Kazi na Hifadhi ya Jamii, pamoja na Waziri wa [[Uchaguzi wa Rais wa Marekani, 2024|Uchukuzi]]. Robert alipata ushawishi wa kisiasa kwa Rais Paul Biya kutokana na uhusiano wake na Biya kupitia ndoa ya dada yake, Jeanne-Irène == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Waliofariki 1992]] bhx6irx5lusbejdfa0fjim87d4cfz5m 1610576 1610439 2026-10-24T11:30:53Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1610576 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Jeanne-Irène Biya|picha=Jeanne-Irene Biya cropped.jpg|maelezo_ya_picha=Biya in 1986|tarehe_ya_kuzaliwa=12 Oktoba 1935.|tarehe_ya_kufariki=29 Julai 1992, akiwa na umri wa miaka 56.}} '''Jeanne-Irène Biya''' [[12 Oktoba|(12 Oktoba]] [[1935]]<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=qpFyAAAAMAAJ&q=Jeanne-Ir%C3%A8ne+Biya+1935&redir_esc=y|title=Africa international|date=1992|publisher=Africa S.A.|language=fr}}</ref> – [[29 Julai]] 1992) alikuwa Mke wa [[Rais]] wa [[Kamerun]] kuanzia mwaka [[1982]] hadi alipofariki mwaka [[1992]]. Alikuwa mke wa kwanza wa Rais [[Paul Biya]] wa Kamerun.<ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=6DouAQAAIAAJ&q=jeanne&redir_esc=y|title=West Africa|date=1992-07|publisher=West Africa Publishing Company Limited|language=en}}</ref> == Wasifu == Jeanne-Irène Biya alizaliwa kwa jina la Jeanne-Irène Atyam Ndoumin tarehe [[12 Oktoba]] [[1935 KK|1935,]] huko [[Endometriosisi|Endom]], katika familia ya Ava-Ava.<ref>{{Rejea tovuti|title=Flash- Back : il y a 29 ans disparaissait Jeanne Irène Biya, toute première épouse de Paul Biya|url=https://actucameroun.com/2021/07/29/flash-back-il-y-a-29-ans-disparaissait-jeanne-irene-biya-toute-premiere-epouse-de-paul-biya/|work=Actu Cameroun|date=2021-07-29|accessdate=2026-10-24|language=fr-FR}}</ref> Alipata [[elimu]] chini ya uangalizi wa mjomba wake, Thomas Ndoumin, ambaye alikuwa [[mkulima]] na mfanya[[Biashara|biashwa]] nje wa kakao. Thomas alikuwa mdogo wa Jean-Louis Ava-Ava, ambaye alihudumu kama [[mbunge]] kwa miongo kadhaa. <ref>{{Rejea tovuti|title=Robert Nkili: A Political Figure at the Intersection of Family, Power, and Controversy in Cameroon|url=https://mimimefoinfos.com/robert-nkili-a-political-figure-at-the-intersection-of-family-power-and-controversy-in-cameroon/|work=MMI News (Mimi Mefo Info)|date=2024-10-14|accessdate=2026-10-24|language=en-GB|author=Evelyn Ndi}}</ref> Alikuwa na mdogo wake wa kiume aliyeitwa Robert Nkili, ambaye aliwahi kuwa [[Waziri]] wa Kazi na Hifadhi ya Jamii, pamoja na Waziri wa [[Uchaguzi wa Rais wa Marekani, 2024|Uchukuzi]]. Robert alipata ushawishi wa kisiasa kwa Rais Paul Biya kutokana na uhusiano wake na Biya kupitia ndoa ya dada yake, Jeanne-Irène == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Waliofariki 1992]] qkjl71f3d2zuk685kx67h6v2qkn8xik 0 255676 1610440 2026-10-24T09:33:58Z Reine Cali 85259 kuanzisha makala 1610440 wikitext text/x-wiki [[Faili:Princess Lalla Hasna of Morocco - 2025 (cropped).jpg|thumb]] '''Binti wa Kifalme Lalla Hasna wa Morocco''' (kwa Kiarabu: الأميرة للا حسناء; alizaliwa [[19 Novemba|Novemba 19]],[[1967]]) ni mwanachama wa nasaba ya Alaouite na sehemu ya [[familia]] ya kifalme inayotawala [[Moroko]] kwa sasa.Binti Mfalme Lalla Hasna ndiye binti wa mwisho wa Hassan II, aliyekuwa mfalme wa Moroko, na Lalla Latifa. Pia ni dada wa [[Muhamad VI|Mohammed VI]], Mfalme wa sasa wa Moroko.<ref name=":1">https://www.tatler.com/article/princess-lalla-khadija-of-morocco</ref> == Wasifu == Hasna alizaliwa [[Rabat]],[[Moroko]]. Alipata elimu yake jijini Rabat na akahitimu elimu ya sekondari katika Chuo cha Kifalme (Royal College).<ref name=":1" /> == Majukumu na shughuli zake == Ni Rais wa Heshima wa taasisi na mashirika yafuatayo: # Ligi ya Kitaifa ya Wanawake wa Kiraia na wa Sekta ya Umma na Nusu-Umma (The National League of Civil and Semi-Public Women). # Chama cha Moroko cha Kusaidia Watoto Wagonjwa (AMAEM). # SOS Children's Village Morocco — shirika linalosaidia watoto wanaokosa malezi ya familia. # Chama cha Al-Ihsane. # Chama cha Moroko Dhidi ya Ugonjwa wa Myopathy — ugonjwa unaoathiri misuli.<ref>https://allafrica.com/stories/201209220001.html</ref> # Chama cha Hassanate cha Maendeleo ya Binadamu. # Taasisi ya Mohammed VI ya Ulinzi wa Mazingira. # Chama cha Moroko cha Akiolojia na Urithi wa Utamaduni (SMAP). == Biashara == Shughuli za kibiashara za Hasna zimekuwa zikifanyika hasa kupitia nafasi yake ya kuongoza taasisi na mifuko mbalimbali. Akiwa Rais wa '''Taasisi ya Mohammed VI ya Ulinzi wa Mazingira''', taasisi hiyo imefungua vituo vya shughuli za mazingira, vikiwemo '''Kituo cha Kimataifa cha Mafunzo ya Mazingira cha Hassan II''', kilichofunguliwa [[Juni]][[2019|,2019]]. Kwa kutambua kazi za taasisi hiyo, imepata kutambuliwa kimataifa. [[Septemba]] 2019, Binti mfalme Lalla Hasna aliwakilisha Moroko katika Mkutano wa [[Umoja wa Mataifa]] kuhusu '''''Hatua za Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi (UN Climate Action Summit)'''''. Katika mkutano huo, alitoa hotuba kwa niaba ya Mfalme Mohammed VI na kuzindua '''African Youth Climate Hub''', jukwaa la kidijitali linalowawezesha vijana kote barani [[Afrika]] kuanzisha na kuendeleza mipango ya kukabiliana na mabadiliko ya [[tabianchi]].<ref>https://www.moroccoworldnews.com/2019/12/74678/lalla-hasna-women-ceo-africa/</ref> Alijumuishwa katika orodha ya wanawake 100 bora wenye nafasi za uongozi wa juu katika makampuni barani Afrika kwa mwaka 2019, iliyotolewa na Reset Global People. Kwa mujibu wa uchunguzi wa ''Pandora Papers'', Binti wa Kifalme Lalla Hasna alihusishwa na kampuni (''shell corporation'') iliyotumika kununua nyumba yenye thamani ya takribani [[Dola ya Marekani|dola za Marekani]] milioni 11 karibu na Kasri la Kensington jijini [[London]]. Uchunguzi huo uliripoti kuwa fedha zilizotumika kununua nyumba hiyo zilitokana na mtaji unaohusishwa na familia ya kifalme ya Moroko. Nyaraka zinazohusiana na ununuzi huo zilimtaja kazi yake kuwa “binti wa kifalme” (''princess''). Wakati taarifa hiyo ilipochapishwa mwaka [[2021]], hakuna jibu rasmi lililokuwa limetolewa na kasri la kifalme kuhusu maswali yaliyotumwa kwake. == Ndoa == Lalla Hasna ameolewa na Dkt. Khalil Benharbit, daktari bingwa wa magonjwa ya moyo aliyezaliwa mwaka 1959. Walifunga ndoa katika sherehe iliyofanyika kwenye Jumba la Kifalme jijini Fez, tarehe 8 na 9 Septemba 1994.<ref>https://www.gettyimages.ae/detail/news-photo/mariage-de-la-princesse-lalla-hasna-du-maroc-ici-avec-son-news-photo/857810242</ref><ref>https://www.gettyimages.ae/detail/news-photo/the-princess-lalla-hasna-marreis-khalid-benharbit-in-the-news-photo/160742468</ref> Wanandoa hao wana watoto wawili wa kike; Lalla Oumaima Benharbit — alizaliwa Desemba 15, 1995. Lalla Oulaya Benharbit — alizaliwa Oktoba 20, 1997. == Marejeo == [[Jamii:Mbegu za watu]] [[Jamii:Watu wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Ufalme]] [[Jamii:Siasa ya Afrika]] 7g29iys24aw4nlwz3eivfc3brpxhx9j 1610443 1610440 2026-10-24T09:36:06Z Reine Cali 85259 /* Ndoa */ 1610443 wikitext text/x-wiki [[Faili:Princess Lalla Hasna of Morocco - 2025 (cropped).jpg|thumb]] '''Binti wa Kifalme Lalla Hasna wa Morocco''' (kwa Kiarabu: الأميرة للا حسناء; alizaliwa [[19 Novemba|Novemba 19]],[[1967]]) ni mwanachama wa nasaba ya Alaouite na sehemu ya [[familia]] ya kifalme inayotawala [[Moroko]] kwa sasa.Binti Mfalme Lalla Hasna ndiye binti wa mwisho wa Hassan II, aliyekuwa mfalme wa Moroko, na Lalla Latifa. Pia ni dada wa [[Muhamad VI|Mohammed VI]], Mfalme wa sasa wa Moroko.<ref name=":1">https://www.tatler.com/article/princess-lalla-khadija-of-morocco</ref> == Wasifu == Hasna alizaliwa [[Rabat]],[[Moroko]]. Alipata elimu yake jijini Rabat na akahitimu elimu ya sekondari katika Chuo cha Kifalme (Royal College).<ref name=":1" /> == Majukumu na shughuli zake == Ni Rais wa Heshima wa taasisi na mashirika yafuatayo: # Ligi ya Kitaifa ya Wanawake wa Kiraia na wa Sekta ya Umma na Nusu-Umma (The National League of Civil and Semi-Public Women). # Chama cha Moroko cha Kusaidia Watoto Wagonjwa (AMAEM). # SOS Children's Village Morocco — shirika linalosaidia watoto wanaokosa malezi ya familia. # Chama cha Al-Ihsane. # Chama cha Moroko Dhidi ya Ugonjwa wa Myopathy — ugonjwa unaoathiri misuli.<ref>https://allafrica.com/stories/201209220001.html</ref> # Chama cha Hassanate cha Maendeleo ya Binadamu. # Taasisi ya Mohammed VI ya Ulinzi wa Mazingira. # Chama cha Moroko cha Akiolojia na Urithi wa Utamaduni (SMAP). == Biashara == Shughuli za kibiashara za Hasna zimekuwa zikifanyika hasa kupitia nafasi yake ya kuongoza taasisi na mifuko mbalimbali. Akiwa Rais wa '''Taasisi ya Mohammed VI ya Ulinzi wa Mazingira''', taasisi hiyo imefungua vituo vya shughuli za mazingira, vikiwemo '''Kituo cha Kimataifa cha Mafunzo ya Mazingira cha Hassan II''', kilichofunguliwa [[Juni]][[2019|,2019]]. Kwa kutambua kazi za taasisi hiyo, imepata kutambuliwa kimataifa. [[Septemba]] 2019, Binti mfalme Lalla Hasna aliwakilisha Moroko katika Mkutano wa [[Umoja wa Mataifa]] kuhusu '''''Hatua za Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi (UN Climate Action Summit)'''''. Katika mkutano huo, alitoa hotuba kwa niaba ya Mfalme Mohammed VI na kuzindua '''African Youth Climate Hub''', jukwaa la kidijitali linalowawezesha vijana kote barani [[Afrika]] kuanzisha na kuendeleza mipango ya kukabiliana na mabadiliko ya [[tabianchi]].<ref>https://www.moroccoworldnews.com/2019/12/74678/lalla-hasna-women-ceo-africa/</ref> Alijumuishwa katika orodha ya wanawake 100 bora wenye nafasi za uongozi wa juu katika makampuni barani Afrika kwa mwaka 2019, iliyotolewa na Reset Global People. Kwa mujibu wa uchunguzi wa ''Pandora Papers'', Binti wa Kifalme Lalla Hasna alihusishwa na kampuni (''shell corporation'') iliyotumika kununua nyumba yenye thamani ya takribani [[Dola ya Marekani|dola za Marekani]] milioni 11 karibu na Kasri la Kensington jijini [[London]]. Uchunguzi huo uliripoti kuwa fedha zilizotumika kununua nyumba hiyo zilitokana na mtaji unaohusishwa na familia ya kifalme ya Moroko. Nyaraka zinazohusiana na ununuzi huo zilimtaja kazi yake kuwa “binti wa kifalme” (''princess''). Wakati taarifa hiyo ilipochapishwa mwaka [[2021]], hakuna jibu rasmi lililokuwa limetolewa na kasri la kifalme kuhusu maswali yaliyotumwa kwake. == Ndoa == Lalla Hasna ameolewa na Dkt. Khalil Benharbit, daktari bingwa wa magonjwa ya moyo aliyezaliwa mwaka 1959. Walifunga ndoa katika sherehe iliyofanyika kwenye Jumba la Kifalme jijini Fez, tarehe 8 na 9 Septemba 1994.<ref>https://www.gettyimages.ae/detail/news-photo/mariage-de-la-princesse-lalla-hasna-du-maroc-ici-avec-son-news-photo/857810242</ref><ref>https://www.gettyimages.ae/detail/news-photo/the-princess-lalla-hasna-marreis-khalid-benharbit-in-the-news-photo/160742468</ref> Wanandoa hao wana watoto wawili wa kike; * Lalla Oumaima Benharbit — alizaliwa Desemba 15, 1995. * Lalla Oulaya Benharbit — alizaliwa Oktoba 20, 1997. == Marejeo == [[Jamii:Mbegu za watu]] [[Jamii:Watu wa Algeria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Ufalme]] [[Jamii:Siasa ya Afrika]] 1jb8mxgn0u19xrh35k64dv8g68afaud 0 255677 1610441 2026-10-24T09:34:09Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610441 wikitext text/x-wiki [[Faili:Latifa (2022).png|thumb|'''Latifa''']] '''Latifa bint Alaya El Arfaoui'''(alizaliwa tarehe 14 Februari 1961), anayejulikana zaidi kwa jina la Latifa, ni mwimbaji wa muziki wa pop kutoka [[Tunisia]] na mwigizaji wa zamani. Kwa sasa anaishi [[Nchi|nchini]] [[Misri]].Latifa ni miongoni mwa waimbaji wanaojulikana sana na wenye mauzo makubwa ya [[muziki]] katika ulimwengu wa [[Kiarabu]] na Mashariki ya Kati. Anajulikana kwa kuimba nyimbo zinazotumia mitindo ya lugha ya Kiarabu ya [[Tunisia]] na Misri.Anaimba katika [[lugha]] tatu tofauti, ambazo ni Kiarabu, Kifaransa na Kiingereza. Mwaka 2004, Latifa alipokea tuzo ya [[World of Our Own|World]] [[Music Box|Music]] Awards kutokana na kuwa msanii mwenye mauzo makubwa ya muziki katika Mashariki ya Kati. Pia, alikuwa Mtunisia wa kwanza katika historia kupokea tuzo hiyo.<ref>{{Cite web|title=- لطيفة: لم أقع بغرام ثري خليجي.|url=https://www.almotamar.net/pda/59511.htm|work=www.almotamar.net|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=لطيفة: عدت إلى بيتي الأوّل|url=https://elaph.com/Web/Music/2006/11/192758.htm|work=إيلاف|date=2006-11-23|accessdate=2026-10-24|language=Arabic|author=مراد النتشه}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-jio-Misri}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] ibchmhukbxhlpzuz86o14024sj60dex 1610445 1610441 2026-10-24T09:37:26Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Latifa (singer)]] hadi [[Latifa (mwanamuziki)]] 1610441 wikitext text/x-wiki [[Faili:Latifa (2022).png|thumb|'''Latifa''']] '''Latifa bint Alaya El Arfaoui'''(alizaliwa tarehe 14 Februari 1961), anayejulikana zaidi kwa jina la Latifa, ni mwimbaji wa muziki wa pop kutoka [[Tunisia]] na mwigizaji wa zamani. Kwa sasa anaishi [[Nchi|nchini]] [[Misri]].Latifa ni miongoni mwa waimbaji wanaojulikana sana na wenye mauzo makubwa ya [[muziki]] katika ulimwengu wa [[Kiarabu]] na Mashariki ya Kati. Anajulikana kwa kuimba nyimbo zinazotumia mitindo ya lugha ya Kiarabu ya [[Tunisia]] na Misri.Anaimba katika [[lugha]] tatu tofauti, ambazo ni Kiarabu, Kifaransa na Kiingereza. Mwaka 2004, Latifa alipokea tuzo ya [[World of Our Own|World]] [[Music Box|Music]] Awards kutokana na kuwa msanii mwenye mauzo makubwa ya muziki katika Mashariki ya Kati. Pia, alikuwa Mtunisia wa kwanza katika historia kupokea tuzo hiyo.<ref>{{Cite web|title=- لطيفة: لم أقع بغرام ثري خليجي.|url=https://www.almotamar.net/pda/59511.htm|work=www.almotamar.net|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=لطيفة: عدت إلى بيتي الأوّل|url=https://elaph.com/Web/Music/2006/11/192758.htm|work=إيلاف|date=2006-11-23|accessdate=2026-10-24|language=Arabic|author=مراد النتشه}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-jio-Misri}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] ibchmhukbxhlpzuz86o14024sj60dex 0 255678 1610442 2026-10-24T09:34:20Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972'''. Ni mwanamichezo kutoka '''Nigeria''' anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito.<ref>Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972. Ni mwanamichezo kutoka Nigeria anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito. Katika Mashindano ya Dunia ya Mchezo wa Kunyanyua Vitu Vizito ya mwaka 1999, alishinda medali tatu za shaba katika kitengo cha uzito wa kilo 75. Medali hizo alizipata katika kunyanyua...' 1610442 wikitext text/x-wiki '''Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972'''. Ni mwanamichezo kutoka '''Nigeria''' anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito.<ref>Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972. Ni mwanamichezo kutoka Nigeria anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito. Katika Mashindano ya Dunia ya Mchezo wa Kunyanyua Vitu Vizito ya mwaka 1999, alishinda medali tatu za shaba katika kitengo cha uzito wa kilo 75. Medali hizo alizipata katika kunyanyua mzigo kwa mtindo wa snatch, mtindo wa clean and jerk, na jumla ya uzito alioweza kunyanyua. Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2000, iliyofanyika Sydney, Australia, Ruth alishiriki katika kitengo cha uzito wa kilo 75 na kushinda medali ya fedha baada ya kunyanyua jumla ya kilo 245.0.</ref> Katika Mashindano ya '''Dunia ya Mchezo wa Kunyanyua''' Vitu Vizito ya mwaka '''1999''', alishinda medali tatu za shaba katika kitengo cha uzito wa kilo 75. Medali hizo alizipata katika kunyanyua mzigo kwa mtindo wa snatch, mtindo wa clean and jerk, na jumla ya uzito alioweza kunyanyua.<ref>Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972. Ni mwanamichezo kutoka Nigeria anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito. Katika Mashindano ya Dunia ya Mchezo wa Kunyanyua Vitu Vizito ya mwaka 1999, alishinda medali tatu za shaba katika kitengo cha uzito wa kilo 75. Medali hizo alizipata katika kunyanyua mzigo kwa mtindo wa snatch, mtindo wa clean and jerk, na jumla ya uzito alioweza kunyanyua. Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2000, iliyofanyika Sydney, Australia, Ruth alishiriki katika kitengo cha uzito wa kilo 75 na kushinda medali ya fedha baada ya kunyanyua jumla ya kilo 245.0.</ref> Katika Michezo ya '''Olimpiki''' ya Majira ya Joto ya mwaka '''2000''', iliyofanyika '''Sydney, Australia,''' Ruth alishiriki katika kitengo cha uzito wa kilo 75 na kushinda medali ya fedha baada ya kunyanyua jumla ya kilo 245.0.<ref>Ruth Ogbeifo alizaliwa tarehe 18 Aprili 1972. Ni mwanamichezo kutoka Nigeria anayeshiriki katika mchezo wa kunyanyua vitu vizito. Katika Mashindano ya Dunia ya Mchezo wa Kunyanyua Vitu Vizito ya mwaka 1999, alishinda medali tatu za shaba katika kitengo cha uzito wa kilo 75. Medali hizo alizipata katika kunyanyua mzigo kwa mtindo wa snatch, mtindo wa clean and jerk, na jumla ya uzito alioweza kunyanyua. Katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto ya mwaka 2000, iliyofanyika Sydney, Australia, Ruth alishiriki katika kitengo cha uzito wa kilo 75 na kushinda medali ya fedha baada ya kunyanyua jumla ya kilo 245.0.</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mwaridi na jamaa]] [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Wataalamu]] 6nkdzfoqpukbtfqzl1i715bzs6le1va 0 255679 1610444 2026-10-24T09:36:49Z Grace Daudi 93413 ukurasa umeanzishwa 1610444 wikitext text/x-wiki '''Sonia Rolland''' (alizaliwa tarehe [[11 Februari]] [[1981]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] mwenye asili ya [[Rwanda]] na [[mshindi]] wa mashindano ya urembo. Alitawazwa kuwa Miss France mwaka 2000 na kuiwakilisha [[nchi]] yake katika mashindano ya Miss Universe 2000, ambapo alifanikiwa kuingia katika 10 bora. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza aliyezaliwa [[Afrika|barani Afrika]] kushinda taji la [[Miss Grand International|Miss]] France.[https://web.archive.org/web/20140407080932/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=15525&a=71621]<ref>https://web.archive.org/web/20140407080932/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=15525&a=71621</ref> == kazi ya fasihi == Kitabu cha kwanza cha [[Rollando Picchiotti|Rolland]] kilichapishwa mwaka [[2007]] kikiwa na jina “''Les gazelles n'ont pas peur du noir,''” ambalo kwa Kiingereza linatafsiriwa kuwa '''“'''''Gazelles are not afraid of the dark''” ([[Swala]] hawaogopi [[Giza (Misri)|giza]]). Katika [[kitabu]] hiki, Rolland anaelezea [[maisha]] yake ya utotoni nchini [[Rwanda Nziza|Rwanda,]] kuzoea [[utamaduni]] tofauti, kazi yake ya uanamitindo na [[Uigizaji wa sauti|uigizaji]], shughuli zake za kusaidia [[jamii]], pamoja na maisha ya [[familia]] yake.[https://www.youtube.com/watch?v=Vu-Dw62Fa20]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Vu-Dw62Fa20</ref> == Uhisani == Shughuli za [[Sonia Boyce|Sonia]] Rolland zimejikita zaidi nchini Rwanda, ambako anaweka mkazo mkubwa katika [[Elimu|elimu.]] Anafanya hivyo kwa sababu elimu ni mojawapo ya mambo ambayo [[Watoto wa mitaani|watoto]] waliookoka [[mauaji ya kimbari]] walikosa. Kwa sasa, anakusanya [[fedha]] kwa ajili ya kujenga [https://web.archive.org/web/20170622090828/http://sharitv.com/mag/sonia-rolland-miss-philanthrope/ shule.]<ref>https://web.archive.org/web/20170622090828/http://sharitv.com/mag/sonia-rolland-miss-philanthrope/</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mwanamitindo}} [[Jamii:Mauaji ya kimbari]] [[Jamii:Fasihi]] [[Jamii:Rwanda]] [[Jamii:Ufaransa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Wanaharakati]] op2m4sri55oschdpgdjqjxgzyyukb34 1610447 1610444 2026-10-24T09:37:52Z Grace Daudi 93413 marekebisho 1610447 wikitext text/x-wiki '''Sonia Rolland''' (alizaliwa tarehe [[11 Februari]] [[1981]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] mwenye asili ya [[Rwanda]] na [[mshindi]] wa mashindano ya urembo. Alitawazwa kuwa Miss France mwaka 2000 na kuiwakilisha [[nchi]] yake katika mashindano ya Miss Universe 2000, ambapo alifanikiwa kuingia katika 10 bora. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza aliyezaliwa [[Afrika|barani Afrika]] kushinda taji la [[Miss Grand International|Miss]] France.[https://web.archive.org/web/20140407080932/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=15525&a=71621]<ref>https://web.archive.org/web/20140407080932/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?i=15525&a=71621</ref> == kazi ya fasihi == Kitabu cha kwanza cha [[Rollando Picchiotti|Rolland]] kilichapishwa mwaka [[2007]] kikiwa na jina “''Les gazelles n'ont pas peur du noir,''” ambalo kwa Kiingereza linatafsiriwa kuwa '''“'''''Gazelles are not afraid of the dark''” ([[Swala]] hawaogopi [[Giza (Misri)|giza]]). Katika [[kitabu]] hiki, Rolland anaelezea [[maisha]] yake ya utotoni nchini [[Rwanda Nziza|Rwanda,]] kuzoea [[utamaduni]] tofauti, kazi yake ya uanamitindo na [[Uigizaji wa sauti|uigizaji]], shughuli zake za kusaidia [[jamii]], pamoja na maisha ya [[familia]] yake.[https://www.youtube.com/watch?v=Vu-Dw62Fa20]<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Vu-Dw62Fa20</ref> == Uhisani == Shughuli za [[Sonia Boyce|Sonia]] Rolland zimejikita zaidi nchini Rwanda, ambako anaweka mkazo mkubwa katika [[Elimu|elimu.]] Anafanya hivyo kwa sababu elimu ni mojawapo ya mambo ambayo [[Watoto wa mitaani|watoto]] waliookoka [[mauaji ya kimbari]] walikosa. Kwa sasa, anakusanya [[fedha]] kwa ajili ya kujenga [https://web.archive.org/web/20170622090828/http://sharitv.com/mag/sonia-rolland-miss-philanthrope/ shule.]<ref>https://web.archive.org/web/20170622090828/http://sharitv.com/mag/sonia-rolland-miss-philanthrope/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Mauaji ya kimbari]] [[Jamii:Fasihi]] [[Jamii:Rwanda]] [[Jamii:Ufaransa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Wanaharakati]] <references />{{Mbegu-mwanamitindo}} nhitnp6etaxl0kh8i26fj2yviw7anhc 0 255680 1610446 2026-10-24T09:37:26Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Latifa (singer)]] hadi [[Latifa (mwanamuziki)]] 1610446 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Latifa (mwanamuziki)]] orc30ztmpwcxymkfyqis9p5otcoi2ke 0 255681 1610448 2026-10-24T09:39:26Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610448 wikitext text/x-wiki '''Khalida Toumi''' (aliyezaliwa tarehe 13 Machi [[1958|1958)]] ni mwanasiasa na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka [[Aljeria|Algeria]], aliyewahi kuwa Waziri wa Mawasiliano na Utamaduni, lakini mwaka [[2022]] alihukumiwa kifungo cha miaka sita jela kwa makosa ya ufisadi.<ref><nowiki>https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/toumi-khalida-1958</nowiki></ref> == Maisha ya awari == Khalida Toumi, aliyezaliwa mwaka [[1958]] huko ''Ain-Bessem, Kabylie, Algeria'', alisomea hisabati katika Chuo Kikuu cha [[Algiers]] na baadaye akawa mwalimu wa hisabati hadi mwaka [[1993]].<ref><nowiki>https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/toumi-khalida-1958</nowiki></ref> == Wasifu == Khalida Toumi alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake na binadamu nchini Algeria, aliyeanzisha mashirika ya kutetea usawa wa kijinsia na kupinga misimamo mikali ya kidini, licha ya kukabiliwa na vitisho vya kuuawa na mashambulizi.<ref><nowiki>https://www.encyclopedia.com/international/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/toumi-khalida-1958</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1958]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Wanamapinduzi]] dadck5qbxen4x4kd5c8nr18xspcje0r 0 255682 1610450 2026-10-24T09:40:00Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Princess Lalla Asma of Morocco Article Talk Read]] hadi [[Binti Mfalme Lalla Asma wa Moroko]] 1610450 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Binti Mfalme Lalla Asma wa Moroko]] 2tv4ebzn5zue4dnj90hu92v97fit7bt 0 255683 1610452 2026-10-24T09:40:40Z Lisakamo L 92644 Ukurasa mpya 1610452 wikitext text/x-wiki Coumba Gawlo Seck ni [[mwimbaji]], mtunzi wa nyimbo na mtunzi wa muziki kutoka nchini Senegal. Anatajwa kuwa mwimbaji wa pili kwa mauzo makubwa ya muziki nchini [[Senegal]], baada ya Youssou N'Dour. Hata hivyo, dai hili halina rejea iliyothibitishwa katika maandishi ya awali. Mafanikio yake makubwa zaidi yalitokana na toleo lake la wimbo “Pata Pata”, ambalo lilipata hadhi ya Platinum Single. Wimbo huo ulishika nafasi ya kwanza nchini [[Ubelgiji]] kwa wiki mbili na uliuza nakala 50,000 ndani ya siku moja nchini Ufaransa mwaka 1998 == Marejeo == [[Jamii:Ubelgiji]] 9jomw7mpnt8gjzm9awf3jlm2hgxvj5h 0 255684 1610453 2026-10-24T09:40:48Z Eunice abraham 93419 Ukurasa ulioanzishwa 1610453 wikitext text/x-wiki '''Ranavalona III''' (matamshi ya Kimalagasi: \[ranaˈvalːə̥\]; '''22 [[Novemba]] 1861 – 23 Mei 1917)''' alikuwa mtawala wa mwisho mwenye mamlaka ya kifalme wa Ufalme wa ''Madagaska.''Alitawala kuanzia tarehe '''''30 Julai 1883 hadi 28 Februari 1897'''.'' [[Utawala]] wake ulijulikana kwa juhudi ambazo hatimaye hazikufanikiwa za kupinga mipango ya ''serikali'' ya ''[[Ufaransa]]'' ya kuikoloni ''Madagaska.''Akiwa mwanamke kijana, alichaguliwa kumrithi Malkia '''[[Ranavalona II]].''' Kama ilivyokuwa kwa malkia waliomtangulia, '''Ranavalona III''' alikabiliwa na changamoto za ''kisiasa'' zilizohusiana na upanuzi wa ushawishi wa ''Ufaransa'' nchini ''Madagaska''. == Wasifu == Kama walivyokuwa wafalme wa kike waliomtangulia, '''Ranavalona III''' alifunga ndoa ya '''kisiasa''' na ''mwanachama'' wa tabaka la juu la ''Wahova (Hova)'' aliyeitwa ''Rainilaiarivony''. Mwanamume huyo ndiye aliyesimamia kwa kiasi kikubwa shughuli za kila siku za ''utawala'' wa ufalme na kushughulikia masuala ya uhusiano na mataifa ya nje katika nafasi yake ya ''Waziri Mkuu.''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=J5MoAAAAYAAJ&redir_esc=y|title=Madagascar et l'oeuvre du Général Galliéni|last=Basset|first=Charles|date=1903|publisher=A. Rousseau|language=fr}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=J5MoAAAAYAAJ&redir_esc=y|title=Madagascar et l'oeuvre du Général Galliéni|last=Basset|first=Charles|date=1903|publisher=A. Rousseau|language=fr}}</ref> Katika kipindi chote cha utawala wake''', Ranavalona''' alijitahidi kuzuia ''ukoloni'' kwa kuimarisha ''[[biashara]]'' na mahusiano ya ''kidiplomasia'' na mataifa ya kigeni. Hata hivyo, mashambulizi ya ''Wafaransa'' katika miji ya ''bandari ya pwani'' na shambulio dhidi ya mji mkuu wa ''Antananarivo'' yalisababisha kutekwa kwa jumba la kifalme '''mwaka 1895.''' Tukio hilo lilimaliza mamlaka ya kujitawala na uhuru wa ''kisiasa'' wa Ufalme wa ''Madagaska,'' ambao ulikuwa umeendelea kuwepo kwa karne nyingi.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=J5MoAAAAYAAJ&redir_esc=y|title=Madagascar et l'oeuvre du Général Galliéni|last=Basset|first=Charles|date=1903|publisher=A. Rousseau|language=fr}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Madagaska]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Watawala wa Ufaransa]] 84zqx9evupo6vfeprm47cstio302c8h 0 255685 1610454 2026-10-24T09:42:33Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610454 wikitext text/x-wiki [[Faili:AmarnaLetterOfMarriageNegotiation-BritishMuseum-August19-08.jpg|thumb|Barua ya Amarna kuhusu Mazungumzo ya Ndoa Makumbusho ya Uingereza, Agosti 19, 2008.”]] '''Tadukhipa''' (katika lugha ya Kihurri, Tadu-Hepa) alikuwa binti wa kifalme wa [[ufalme]] wa Mitanni. Alikuwa binti wa Mfalme ''Tushratta'' wa Mitanni na [[malkia]] wake Juni, na mpwa wa ''Artashumara''. Shangazi yake Tadukhipa, ''Gilukhipa'' (dada wa Tushratta), alikuwa ameolewa na ''Farao Amenhotep III'' katika mwaka wa 10 wa utawala wake. Tadukhipa alitarajiwa kuolewa na ''Amenhotep III'' zaidi ya miongo miwili baadaye. == Maisha ya awali == Tadukhipa alikuwa binti wa Mfalme Tushratta wa Mitanni, ambaye inaaminika alitawala takribani kuanzia [[mwaka]] 1382 KK hadi [[1342 KK]]. Inaaminika alizaliwa karibu na mwaka wa 21 wa utawala wa Farao Amenhotep III wa [[Misri]] (takribani mwaka 1366 KK). Karibu hakuna taarifa zinazojulikana kuhusu miaka yake ya utotoni. Takribani katika mwaka wa 36 wa utawala wa Amenhotep (karibu mwaka [[1352 KK]]), Tushratta alimtuma Tadukhipa nchini Misri ili aolewe na [[farao]] huyo, ambaye alikuwa mshirika wake wa karibu.<ref>https://www.reddit.com/r/ancientegypt/comments/1prvity/is_there_legitimate_reason_to_believe_nefertiti/</ref><ref>https://www.nigli.net/akhenaten/tadukh_1.html</ref><ref>https://www.geni.com/people/Tadukhipa/6000000006889735530</ref> == Marejeo == [[Jamii:Watu wa Misri]] <references />{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 7r5aqyp2avc0qedso94ei9smhcsivx1 0 255686 1610456 2026-10-24T09:43:01Z Reine Cali 85259 Reine Cali alihamisha ukurasa wa [[Grace Folashade Bent Article Talk]] hadi [[Grace Folashade Bent]] 1610456 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Grace Folashade Bent]] ei6ocqgivoraker3g7ubwmkttykfeqd 0 255687 1610457 2026-10-24T09:43:08Z Zubeda03 83744 Makala imeundwa 1610457 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Bongi Makeba|tarehe ya kuzaliwa=Angela Sibongile Makeba 20 Desemba 1950 Afrika Kusini|tarehe ya kufa=17 Machi 1985 (umri 34)|mahali alipofia=Conakry, Guinea|kazi yake=Mtunzi, mwimbaji|watoto=3|wazazi=Miriam Makeba na James kubay}} '''Bongi Makeba''' ( [[20 Desemba]] [[1950]] – [[17 Machi]] [[1985]]) alikuwa [[mwimbaji]] na [[mtunzi]] wa [[Wimbo|nyimbo]] kutoka [[Afrika Kusini]]. Alikuwa [[mtoto]] pekee wa mwimbaji Miriam Makeba na mume wake wa [[Kwanza (sarafu)|kwanza]], James Kubay.<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20130729143142/http://www.joburg.org.za/index.php?option=com_content&task=view&id=3174&Itemid=245</nowiki></ref> == Wasifu wa Bongi Makeba == Angela Sibongile Makeba alizaliwa nchini Afrika Kusini wakati [[mama]] yake alikuwa na [[umri]] wa [[Mwaka|miaka]] [[18]]. Jina Bongi ni kifupi cha [[jina]] lake la kati, Sibongile, ambalo lina maana ya “tunashukuru.”Mwaka [[1959]], [[kazi]] ya mama yake ilimpeleka [[Jiji la New York|New York]], [[Marekani]], ambako alibaki uhamishoni baada ya kuzuiwa kurejea Afrika Kusini. Mwaka [[1960]], Bongi alijiunga naye huko New York, ambako aliishi na [[Rafiki|marafiki]] wakati mama yake akisafiri [[Dunia|duniani]] kote kwa ajili ya [[ziara]] za kimuziki.<ref>"Bongi Makeba"</ref><ref><nowiki>https://www.discogs.com/artist/1942052-Bongi-Makeba?srsltid=AYCX9vJqoK89rJcfsAt39xpmBhSoQOqTyrQsD1yBpsCUKy42Rx9_sJDl</nowiki></ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waliofariki 1985]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] <references />{{Mbegu-mwanamuziki}} niglfo504res6q6o2pythbp8x98doqz 0 255688 1610458 2026-10-24T09:43:19Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610458 wikitext text/x-wiki {{Infobox model|image=1_Live_Krone_2013_Sara_Nuru_2.jpg|caption=Nuru mwaka 2013|birth_date=19 Agosti 1989|name=Sara Nuru}} '''Sara Nuru''' ([[19 Agosti]] [[1989]]) ni [[mwanamitindo]] na [[Mjasiriamali|mjasiriamal]]<nowiki/>i wa [[Ujerumani]].<ref>https://taz.de/Sara-Nuru-ueber-die-Karriere-von-Frauen/!5666016/</ref>Alishinda msimu wa nne wa shindano la Germany’s Next Top Model. Tangu mwaka 2016, Nuru amekuwa akiendesha kampuni ya kahawa iitwayo nuruCoffee, inayojihusisha na biashara ya haki ya kahawa (fair trade). Pia, kupitia shirika lake lisilo la kibiashara la nuruWomen, anawaunga mkono wanawake wa Ethiopia kwa kuwapatia mikopo midogo ili kuwawezesha kuanzisha na kuendeleza shughuli za kiuchumi.<ref>https://www.deutschlandfunkkultur.de/model-und-unternehmerin-sara-nuru-von-der-kraft-der-100.html</ref> == Maisha ya Awali == Wazazi wa Nuru ni wahamiaji kutoka [[Ethiopia]] wenye asili ya makabila ya Tigray na Amhara. Mama yake Mulu ni Mkristo huku baba yake, Hussein, akiwa Mwislamu. Ana dada wawili. Mwaka [[1999]], Nuru alihamia mjini Munich, Ujerumani, pamoja na familia yake. Anazungumza lugha nne: Kijerumani, Kiingereza, Kiarabu na Kiamhari kwa kiwango kidogo. Kiamhari ndiyo lugha ya asili ya wazazi wake.<ref>https://www.joyn.de/bts/themen/stars</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1989]] [[Jamii:Wanawake wa Ethiopia]] 4mymasiamcwd1fux39ouhgqk0y5g74p 0 255689 1610459 2026-10-24T09:44:05Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610459 wikitext text/x-wiki [[Faili:Bbumba Syda Namirembe.jpg|thumb|Syda Bbumba]] '''Syda Namirembe Bbumba''' (jina la ukoo wakati mwingine huandikwa '''Bumba''') (alizaliwa tarehe [[7 Januari]] [[1952]]) ni mhasibu, [[mwanasiasa]] na mtaalamu wa [[benki]] kutoka [[Uganda]]. Aliwahi kuhudumu katika [[Baraza la Mawaziri]] la Uganda kama Waziri wa [[Nishati]] na [[Madini]] kuanzia mwaka [[2002]] hadi [[2006]], Waziri wa Jinsia, Kazi na Maendeleo ya Jamii kuanzia 2006 hadi [[2008]], na Waziri wa Fedha kuanzia [[2009]] hadi [[2011]].<ref>https://visiongroup.co.ug/supplements/2020/01/29/why-uganda-ranks-highly-in-tax-administration/</ref><ref>http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=347</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1952]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]] qmupbyhlx6dnh1n5eb10k8btih8ld9w 0 255690 1610460 2026-10-24T09:44:14Z Lihende2o 93410 Kuanzisha makala 1610460 wikitext text/x-wiki '''Christiane Rawiri''' ([[1954]]–[[2010]]) alikuwa mwandishi wa vitabu kutoka nchini [[Gabon]], [[Afrika ya Kati|Afrika ya Kati.]] Pia alijulikana kwa jina la ''Angèle Ntyugwetondo Rawiri''.<ref>{{Cite web|title=The Fury and Cries of Women by Angèle Rawiri|url=https://mwendekyalobookreviews.wordpress.com/2024/11/01/the-fury-and-cries-of-women-by-angele-rawiri/|work=Mwende Kyalo Book Reviews|date=2024-11-01|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Mwende Kyalo}}</ref> Angèle Rawiri alizaliwa huko Port-Gentil, nchini Gabon. Alikuwa binti wa Georges Rawiri, mwanasiasa, mwanadiplomasia na mshairi wa Gabon, aliyekuwa rafiki wa Rais Omar Bongo.<ref>{{Cite web|title=Books by Angèle Rawiri (Author of The Fury and Cries of Women)|url=https://www.goodreads.com/author/list/7480523.Ang_le_Rawiri|work=www.goodreads.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} <references /> eqcbab2eltmq4k32aowymtijn0u7t8n 1610463 1610460 2026-10-24T09:46:27Z Bray Mushi 60482 kiungo 1610463 wikitext text/x-wiki '''Christiane Rawiri''' ([[1954]]–[[2010]]) alikuwa mwandishi wa vitabu kutoka nchini [[Gabon]], [[Afrika ya Kati|Afrika ya Kati.]] Pia alijulikana kwa jina la ''Angèle Ntyugwetondo Rawiri''.<ref>{{Cite web|title=The Fury and Cries of Women by Angèle Rawiri|url=https://mwendekyalobookreviews.wordpress.com/2024/11/01/the-fury-and-cries-of-women-by-angele-rawiri/|work=Mwende Kyalo Book Reviews|date=2024-11-01|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Mwende Kyalo}}</ref> Angèle Rawiri alizaliwa huko Port-Gentil, nchini Gabon. Alikuwa binti wa Georges Rawiri, mwanasiasa, mwanadiplomasia na mshairi wa Gabon, aliyekuwa rafiki wa Rais Omar Bongo.<ref>{{Cite web|title=Books by Angèle Rawiri (Author of The Fury and Cries of Women)|url=https://www.goodreads.com/author/list/7480523.Ang_le_Rawiri|work=www.goodreads.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mtu}} nqwn4jgf6tqnf1smg4jtlbzaluh4l7c 0 255691 1610461 2026-10-24T09:44:49Z Emanuel masaki 82931 Ukurasa uneundwa 1610461 wikitext text/x-wiki '''Frances Hargreaves''' ([[6 Januari]] [[1955]] – [[3 Machi]] [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] aliyezaliwa [[Afrika Kusini]] mwenye [[uraia]] wa [[Uingereza]] na [[Australia Kusini|Australia]]. Baada ya kufanya kazi kama mwigizaji wa maigizo ya jukwaani nchini Uingereza, alipata umaarufu nchini Australia katikati ya miaka ya [[1970]] kupitia nafasi yake ya Marilyn McDonald katika tamthilia ya [[Shirika la Utangazaji Tanzania|televisheni]] ya Namba 96. Katika tamthilia hiyo, aliigiza kama [[binti]] wa kuasiliwa wa Reg na Edie, ambao walijulikana kwa majina ya Mummy na Daddy.<ref>{{Cite web|title=Pantyhose Strangler strikes in September – Television.AU|url=https://televisionau.com/2008/07/pantyhose-strangler-strikes-in-september.html|work=televisionau.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Pia alionekana katika nafasi ndogo katika vipindi vingine vya televisheni, ikiwemo The Young Doctors, ambamo aliigiza kama Emma Dixon, na E Street. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Waliofariki 2017]] 49468vzuunnqjue5npz8edun6ga5vwa 1610544 1610461 2026-10-24T11:05:10Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610544 wikitext text/x-wiki '''Frances Hargreaves''' ([[6 Januari]] [[1955]] – [[3 Machi]] [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] aliyezaliwa [[Afrika Kusini]] mwenye [[uraia]] wa [[Uingereza]] na [[Australia Kusini|Australia]]. Baada ya kufanya kazi kama mwigizaji wa maigizo ya jukwaani nchini Uingereza, alipata umaarufu nchini Australia katikati ya miaka ya [[1970]] kupitia nafasi yake ya Marilyn McDonald katika tamthilia ya [[Shirika la Utangazaji Tanzania|televisheni]] ya Namba 96. Katika tamthilia hiyo, aliigiza kama [[binti]] wa kuasiliwa wa Reg na Edie, ambao walijulikana kwa majina ya Mummy na Daddy.<ref>{{Rejea tovuti|title=Pantyhose Strangler strikes in September – Television.AU|url=https://televisionau.com/2008/07/pantyhose-strangler-strikes-in-september.html|work=televisionau.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Pia alionekana katika nafasi ndogo katika vipindi vingine vya televisheni, ikiwemo The Young Doctors, ambamo aliigiza kama Emma Dixon, na E Street. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Waliofariki 2017]] rh4hg5p6a7cigjuznnoe1qdgikzv64h 0 255692 1610462 2026-10-24T09:44:54Z Chuga Boe 93415 Ukurasa uliochapishwa 1610462 wikitext text/x-wiki [[Berenike (mama wa Herode Agripa I)|Berenike IV]] Epiphaneia (''Kigiriki cha Kale: Βερενίκη;'' takriban miaka ya [[70 KK]]–[[55 KK|55 KK,]] alizaliwa na kufariki huko Alexandria, Misri) alikuwa malkia mtawala wa Ptolemaio na [[farao]] wa kipindi cha Ugiriki ya Kale katika [[Ufalme]] wa Ptolemaio. Kuanzia mwaka 58 hadi 55 KK, Berenike IV alitawala Misri wakati baba yake, Ptolemy XII Auletes, alipokuwa uhamishoni mjini Roma kwa sababu za kisiasa. Alitawala Misri pamoja na Cleopatra VI\[a\] kuanzia mwaka 58 hadi 57 KK, lakini mwaka 57 KK akawa mtawala pekee. Baada ya Ptolemy XII kurejea Misri akisaidiwa na jeshi la Waroma na jeshi lililoongozwa na Aulus Gabinius, Berenike IV alipinduliwa na kuuawa kwa amri ya baba yake, ambaye baadaye aliacha kiti chake cha ufalme kwa binti yake Cleopatra VII na mwanawe Ptolemy XIII ili watawale pamoja. == Wasifu == == Ptolemy XII, baba yake Berenike IV == == Berenike IV alikuwa binti wa Ptolemy XII Auletes na Cleopatra V Tryphaena wa Ufalme wa Ptolemaio. Inaaminika kwamba alizaliwa mwanzoni mwa miaka ya 70 KK.\[1\] Berenike alikuwa dada wa Malkia Cleopatra VII, wafalme Ptolemy XIII Theos Philopator na Ptolemy XIV, pamoja na binti mfalme Arsinoe IV. Haijulikani kwa uhakika kama watoto wadogo wa Ptolemy XII walizaliwa na Cleopatra V au mwanamke mwingine.\[2\] == == Mwaka wa 59 KK, Julius Caesar alikuwa mmoja wa mabalozi wakuu wawili wa Roma ''(consuls)''. Iliaminika kwamba kuutwaa Misri na kuifanya sehemu ya himaya ya Roma ulikuwa sehemu ya mpango wake wa kisiasa. Sababu iliyotolewa ni kwamba mfalme wa Misri, Ptolemy XII Auletes, hakuwa na uhalali wa kurithi ufalme na hakuwa na haki ya kutawala. Ptolemy Auletes alijibu kwa kununua uungwaji mkono wa Caesar kwa gharama kubwa sana, na Waroma wakapitisha sheria iliyomtambua Ptolemy Auletes kuwa mfalme halali wa Misri. Hata hivyo, mkataba huo haukutaja chochote kuhusu Kupro, ambako Ptolemy mwingine, ndugu yake Ptolemy Auletes, alikuwa mfalme.\[3\] == == Mwaka wa 58 KK, Waroma waliiteka Kupro na kumlazimisha mfalme aliyeondolewa madarakani, ambaye alikuwa ndugu yake Auletes, kujiua. Kupotea kwa Kupro, pamoja na hali mbaya ya uchumi wa Misri iliyofuatia hongo zilizotolewa kwa Caesar, kulisababisha machafuko ya kisiasa na kijamii katika mji mkuu wa Ptolemy Auletes, Alexandria. Kwa kuwa hakuweza kukomesha machafuko hayo peke yake, Ptolemy Auletes alikwenda Roma mwaka wa 58 KK kuomba msaada wa kijeshi, huku akiiacha familia yake nchini Misri. Wakati wa kutokuwepo kwake, wakazi wa Alexandria walimtangaza kuwa ameondolewa madarakani, na badala yake wakamteua binti yake Berenike IV Epiphaneia na, kwa mujibu wa mwanahistoria wa kale Porphyry, “binti mkubwa wa \[''Auletes''\],” Cleopatra VI Tryphaena, kuwa watawala wenza. Baadhi ya wanahistoria wa kisasa, ingawa si wote, wanaamini kwamba Porphyry alikosea na kwamba Cleopatra VI Tryphaena kwa hakika alikuwa mke wa Ptolemy XII Auletes, Cleopatra V Tryphaena.\[3\]\[4\]\[5\]\[6\]\[7\] Porphyry ndiye chanzo pekee kinachotaja kuwepo kwa binti wa nne wa Ptolemy XII, lakini hilo halithibitishi kwamba hakuwa na binti mwingine aliyeitwa Cleopatra VI.\[8\] == == Kwa kuwa hakuweza kupata msaada wa haraka kutoka kwa Waroma, mwanzoni Ptolemy Auletes hakuweza kuutwaa tena ufalme wake kutoka kwa wale malkia wawili. Kuanzia mwaka wa 58 hadi mwishoni mwa mwaka wa 57 KK, aliishi Roma au katika jumba la kifahari la Pompey lililokuwa katika vilima vya Alban. Akiwa huko, alifanya juhudi kubwa kuwashawishi maseneta kwa kuwapa hongo au kuwaahidi mambo mbalimbali, na akapanga kuuawa kwa wajumbe waliotumwa kutoka Alexandria kwenda Roma. Baadaye aliondoka Roma na kwenda Efeso, ambako aliishi katika eneo takatifu la Artemi.\[3\] Inaaminika kwamba Cleopatra Tryphaena alifariki mwaka wa 57 KK kwa sababu zisizojulikana, na kumwacha Berenike akiwa malkia pekee.\[9\]<ref>{{Citation|title=Berenice IV|date=2026-05-18|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berenice_IV&oldid=1354858731|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=FO_fBgAAQBAJ&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&pg=PA67&dq=berenike+iv&hl=en&source=gb_mobile_entity&ovdme=1&redir_esc=y#v=onepage&q=berenike%20iv&f=false|title=The Last Queens of Egypt: Cleopatra's Royal House|last=Ashton|first=Sally-Ann|date=2014-09-19|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-86873-6|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=KSonyiReFY8C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&pg=PA75&dq=berenike+iv&hl=en&source=gb_mobile_entity&ovdme=1&redir_esc=y#v=onepage&q=berenike%20iv&f=false|title=The Reign of Cleopatra|last=Burstein|first=Stanley Mayer|date=2007-12-01|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=978-0-8061-3871-8|language=en}}</ref> == == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Misri]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] 5lgrw5vgwh53hg1l7bns7h6a0ax9fhn 0 255693 1610464 2026-10-24T09:48:10Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610464 wikitext text/x-wiki [[Faili:Julia Sarr, 2018 (cropped).jpg|thumb|'''Julia Sarr (2018)''']] '''Julia Sarr''' ni mwimbaji wa [[sauti]] ya kati (mezzo-soprano) aliyezaliwa jijini [[Dakar]], nchini [[Senegal]]. Anatoka katika kabila la Serer.Kama mmoja wa waimbaji wa sauti za usaidizi (backing vocalists) wanaotafutwa sana, amefanya kazi na [[wasanii]] kadhaa maarufu kwa miaka mingi, wakiwemo Youssou N'Dour, Lokua Kanza na Patrice Larose.<ref>{{Cite web|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref><ref>{{Cite web|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref> == Kazi yake ya muziki == Julia Sarr alianza [[safari]] yake ya [[muziki]] akizingatia [[mitindo]] ya midundo mingi inayopatikana Afrika Magharibi, ambayo ina mizizi katika urithi wake wa kabila la Serer. Alianza safari hiyo akifanya kazi na Fela Kuti (Fela Anikulapo Kuti), mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo kutoka [[Nigeria]] aliyekuwa akipiga ala mbalimbali za [[muziki]]. Fela Kuti pia alikuwa mwanzilishi wa muziki wa Afrobeat.<ref>{{Cite web|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref> Julia akawa mmoja wa waimbaji wa [[sauti]] za usaidizi (backing vocalists) waliotafutwa sana jijini Paris, ambako ameishi kwa zaidi ya miaka ishirini. Katika kipindi hicho, amefanya kazi na wasanii mbalimbali, wakiwemo Jean-Jacques Goldman, Michel Fugain, MC Solaar, Julio Iglesias na mwimbaji wa Senegal Youssou N’Dour.<ref>{{Citation|last=Pareles|first=Jon|title=From Griots to Hybrids, the Many Sounds of Africa|date=2005-10-26|url=https://www.nytimes.com/2005/10/26/arts/music/from-griots-to-hybrids-the-many-sounds-of-africa.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-muziki}} [[Jamii:Nigeria]] hj3l2erqe9qawix2exjgyxbp8iz5oca 1610586 1610464 2026-10-24T11:38:25Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 3 template(s) replaced. 1610586 wikitext text/x-wiki [[Faili:Julia Sarr, 2018 (cropped).jpg|thumb|'''Julia Sarr (2018)''']] '''Julia Sarr''' ni mwimbaji wa [[sauti]] ya kati (mezzo-soprano) aliyezaliwa jijini [[Dakar]], nchini [[Senegal]]. Anatoka katika kabila la Serer.Kama mmoja wa waimbaji wa sauti za usaidizi (backing vocalists) wanaotafutwa sana, amefanya kazi na [[wasanii]] kadhaa maarufu kwa miaka mingi, wakiwemo Youssou N'Dour, Lokua Kanza na Patrice Larose.<ref>{{Rejea tovuti|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref> == Kazi yake ya muziki == Julia Sarr alianza [[safari]] yake ya [[muziki]] akizingatia [[mitindo]] ya midundo mingi inayopatikana Afrika Magharibi, ambayo ina mizizi katika urithi wake wa kabila la Serer. Alianza safari hiyo akifanya kazi na Fela Kuti (Fela Anikulapo Kuti), mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo kutoka [[Nigeria]] aliyekuwa akipiga ala mbalimbali za [[muziki]]. Fela Kuti pia alikuwa mwanzilishi wa muziki wa Afrobeat.<ref>{{Rejea tovuti|title=Julia Sarr, la voix magique|url=https://www.au-senegal.com/Julia-Sarr-la-voix-magique.html|work=Au Sénégal, le cœur du Sénégal|date=2005-11-18|accessdate=2026-10-24|language=fr|author=Au Sénégal, le cœur du Sénégal}}</ref> Julia akawa mmoja wa waimbaji wa [[sauti]] za usaidizi (backing vocalists) waliotafutwa sana jijini Paris, ambako ameishi kwa zaidi ya miaka ishirini. Katika kipindi hicho, amefanya kazi na wasanii mbalimbali, wakiwemo Jean-Jacques Goldman, Michel Fugain, MC Solaar, Julio Iglesias na mwimbaji wa Senegal Youssou N’Dour.<ref>{{Citation|last=Pareles|first=Jon|title=From Griots to Hybrids, the Many Sounds of Africa|date=2005-10-26|url=https://www.nytimes.com/2005/10/26/arts/music/from-griots-to-hybrids-the-many-sounds-of-africa.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-muziki}} [[Jamii:Nigeria]] qxz2aw8klw6c3rc4k7y5n27lpfhjg4f 3 255694 1610465 2026-10-24T09:48:14Z AmmarBot 81277 Karibu 1610465 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 24 Oktoba 2026 (UTC) g30zmgt4g7n8e8s0j2aubjycuf4ojvy 3 255695 1610466 2026-10-24T09:48:24Z AmmarBot 81277 Karibu 1610466 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 24 Oktoba 2026 (UTC) g30zmgt4g7n8e8s0j2aubjycuf4ojvy 3 255696 1610467 2026-10-24T09:48:33Z AmmarBot 81277 Karibu 1610467 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 24 Oktoba 2026 (UTC) g30zmgt4g7n8e8s0j2aubjycuf4ojvy 3 255697 1610468 2026-10-24T09:48:44Z AmmarBot 81277 Karibu 1610468 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 24 Oktoba 2026 (UTC) g30zmgt4g7n8e8s0j2aubjycuf4ojvy 3 255698 1610469 2026-10-24T09:48:53Z AmmarBot 81277 Karibu 1610469 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 24 Oktoba 2026 (UTC) g30zmgt4g7n8e8s0j2aubjycuf4ojvy 0 255699 1610470 2026-10-24T09:49:01Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Naama.jpg|thumb|Naama]] '''Halima Echeikh, aliyezaliwa Februari 1934 na kufariki tarehe 18 Oktoba 2020''', alikuwa mwimbaji kutoka nchini '''Tunisia'''. Alijulikana zaidi kwa jina lake la kisanii '''Naâma''', ambalo kwa Kiswahili linaweza kumaanisha neema au baraka. Alikuwa maarufu kwa kazi yake ya uimbaji nchini Tunisia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Na%C3%A2ma%5F%28singer%29#/media/File:Naama.jpg</ref> == Wasifu wa naama == == Wasifu. Wa n...' 1610470 wikitext text/x-wiki [[Faili:Naama.jpg|thumb|Naama]] '''Halima Echeikh, aliyezaliwa Februari 1934 na kufariki tarehe 18 Oktoba 2020''', alikuwa mwimbaji kutoka nchini '''Tunisia'''. Alijulikana zaidi kwa jina lake la kisanii '''Naâma''', ambalo kwa Kiswahili linaweza kumaanisha neema au baraka. Alikuwa maarufu kwa kazi yake ya uimbaji nchini Tunisia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Na%C3%A2ma%5F%28singer%29#/media/File:Naama.jpg</ref> == Wasifu wa naama == == Wasifu. Wa naama == Naâma alizaliwa katika mji wa Azmour, ulioko kaskazini mwa Tunisia, katika familia iliyofuata mila na desturi za kihafidhina.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Na%C3%A2ma%5F%28singer%29#/media/File:Naama.jpg</ref> Baada ya wazazi wake kuachana, aliishi na mama yake katika miji ya '''Azmour na Tunis,''' ambao ni mji mkuu wa Tunisia.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Na%C3%A2ma%5F%28singer%29#/media/File:Naama.jpg</ref> Naâma '''alifariki tarehe 18 Oktoba 2020''', akiwa na umri wa miaka 86, baada ya kuugua kwa muda mrefu.<ref><nowiki>https://espacemanager.com/mort-de-la-celebre-chanteuse-naama.html</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu]] [[Jamii:Wataalamu wa Nigeria]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Mwaka wa Kanisa]] d2l2qunuz0xmri6v8rzmp4qtbumqwic 3 255700 1610471 2026-10-24T09:49:04Z AmmarBot 81277 Karibu 1610471 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255701 1610472 2026-10-24T09:49:14Z AmmarBot 81277 Karibu 1610472 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255702 1610473 2026-10-24T09:49:24Z AmmarBot 81277 Karibu 1610473 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255703 1610475 2026-10-24T09:49:34Z AmmarBot 81277 Karibu 1610475 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255704 1610476 2026-10-24T09:49:43Z AmmarBot 81277 Karibu 1610476 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255705 1610477 2026-10-24T09:49:54Z AmmarBot 81277 Karibu 1610477 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 24 Oktoba 2026 (UTC) gq5so2mv72a8wy1sm5zcbpa6jeak4qe 3 255706 1610478 2026-10-24T09:50:03Z AmmarBot 81277 Karibu 1610478 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 3 255707 1610479 2026-10-24T09:50:14Z AmmarBot 81277 Karibu 1610479 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 3 255708 1610480 2026-10-24T09:50:24Z AmmarBot 81277 Karibu 1610480 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 0 255709 1610481 2026-10-24T09:50:24Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610481 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Merneith|picha=Merneith stele.jpg{{!}}150px|tarehe ya kufa=2950 KK|kazi yake=Mwanasiasa}} '''Merneith''' alifariki takribani mwaka [[295 KK|2950 KK]] alikuwa '''malkia mwenza''' na mtawala wa muda wa [[Misri]] ya Kale katika kipindi cha Nasaba ya Kwanza ya Misri.Inawezekana kwamba Merneith alikuwa mtawala wa Misri kwa mamlaka yake mwenyewe, jambo linaloungwa mkono na baadhi ya kumbukumbu rasmi za kihistoria.Ikiwa ndivyo ilivyokuwa, na ikiwa malkia wa awali Neithhotep hakuwahi kutawala kama mtawala huru wa muda, basi Merneith anaweza kuwa ndiye mwanamke wa kwanza anayejulikana kuwahi kuwa farao wa Misri, na malkia wa kwanza kabisa anayejulikana kutawala kwa mamlaka yake mwenyewe katika historia iliyoandikwa<ref>{{Cite book|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781444338386|title=The Encyclopedia of Ancient History|date=2013-01-30|publisher=Wiley|isbn=978-1-4051-7935-5|editor-last=Bagnall|editor-first=Roger S.|edition=1|language=en|doi=10.1002/9781444338386|editor-last2=Brodersen|editor-first2=Kai|editor-last3=Champion|editor-first3=Craige B.|editor-last4=Erskine|editor-first4=Andrew|editor-last5=Huebner|editor-first5=Sabine R.}}</ref> == Familia == Merneith anahusishwa na wafalme '''Djer, Djet''' na '''Den''' kupitia mihuri mbalimbali yenye maandishi na mabakuli yaliyoandikwa majina yaliyopatikana kutoka kipindi hicho.Inawezekana kwamba Merneith alikuwa binti wa Djer, lakini hakuna ushahidi wa kutosha unaothibitisha jambo hilo. Kwa kuwa Merneith alikuwa mama wa Den, kuna uwezekano mkubwa kwamba alikuwa mke wa Djet.Hata hivyo, hakuna taarifa zilizopatikana zinazoonyesha utambulisho wa mama yake Merneith<ref>{{Cite journal |last=Quiles |first=Anita |last2=Tristant |first2=Yann |date=2023-04 |title=RADIOCARBON-BASED MODELING OF THE REIGN OF KING DEN (1ST DYNASTY, EGYPT) AND THE START OF THE OLD KINGDOM |url=https://www.cambridge.org/core/journals/radiocarbon/article/radiocarbonbased-modeling-of-the-reign-of-king-den-1st-dynasty-egypt-and-the-start-of-the-old-kingdom/5E34417B5DC8A5630C5FA52A88CE7932 |journal=Radiocarbon |language=en |volume=65 |issue=2 |pages=485–504 |doi=10.1017/RDC.2023.15 |issn=0033-8222}}</ref> == Wasifu == Inaaminika kwamba Merneith alianza kutawala baada ya kifo cha Djet. Hata hivyo, cheo rasmi alichokuwa nacho wakati huo bado kinajadiliwa na wanahistoria.Inawezekana kwamba mwanawe, Den, alikuwa bado mdogo mno kutawala wakati Djet alipofariki. Kwa hiyo, Merneith huenda alitawala kama mtawala wa muda hadi Den alipofikia umri wa kutosha wa kuchukua mamlaka ya kifalme na kutawala kwa haki yake mwenyewe.Kabla ya Merneith, '''Neithhotep''' pia anaaminika kuwa alitawala kwa namna hiyo baada ya kifo cha mumewe, '''Mfalme Narmer''', kwa sababu mwana wao alikuwa bado mdogo mno kuweza kutawala<ref>{{Cite web|title=Welcome|url=https://www.ucl.ac.uk/museums-static/digitalegypt/abydos/abydostomby.html|work=www.ucl.ac.uk|date=2000-2003|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Waliofariki 295]] [[Jamii:Wanasiasa]] a670dn5s3c122b2mdkcr3ii03smq9qm 3 255710 1610482 2026-10-24T09:50:34Z AmmarBot 81277 Karibu 1610482 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 3 255711 1610483 2026-10-24T09:50:43Z AmmarBot 81277 Karibu 1610483 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 3 255712 1610484 2026-10-24T09:50:54Z AmmarBot 81277 Karibu 1610484 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 24 Oktoba 2026 (UTC) tqsl4ro5ygqyhplgviq73age7xvwoe6 3 255713 1610485 2026-10-24T09:51:04Z AmmarBot 81277 Karibu 1610485 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255714 1610486 2026-10-24T09:51:14Z AmmarBot 81277 Karibu 1610486 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255715 1610487 2026-10-24T09:51:23Z AmmarBot 81277 Karibu 1610487 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255716 1610488 2026-10-24T09:51:34Z AmmarBot 81277 Karibu 1610488 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255717 1610489 2026-10-24T09:51:43Z AmmarBot 81277 Karibu 1610489 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255718 1610490 2026-10-24T09:51:54Z AmmarBot 81277 Karibu 1610490 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:51, 24 Oktoba 2026 (UTC) 6v96lmh9upn0ymeymx1tq5fa9eqrc2l 3 255719 1610491 2026-10-24T09:52:03Z AmmarBot 81277 Karibu 1610491 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 3 255720 1610492 2026-10-24T09:52:13Z AmmarBot 81277 Karibu 1610492 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 3 255721 1610493 2026-10-24T09:52:24Z AmmarBot 81277 Karibu 1610493 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 3 255722 1610494 2026-10-24T09:52:34Z AmmarBot 81277 Karibu 1610494 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 3 255723 1610495 2026-10-24T09:52:44Z AmmarBot 81277 Karibu 1610495 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 0 255724 1610496 2026-10-24T09:52:49Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox Person|jina=Irma Capece Minutolo|picha=Irma Capece Minutolo (1950s).jpg|maelezo_ya_picha=Minutolo mnamo mwaka 1959|mahala_pa_kuzaliwa=[[Naples]], [[Ufalme wa Italia|Italia]]|tarehe_ya_kuzaliwa=1935{{!}}08{{!}}06{{!}}|tarehe_ya_kufariki={{!}}2023{{!}}06{{!}}07|kazi_yake=Muimbaji wa Opera}} '''Irma Capece Minutolo''' ([[6 Agosti]] [[1935]] – [[7 Juni]] [[2023]]) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[opera]] kutoka [[Italia]]. Alikuwa mmoja wa wanawake wa m...' 1610496 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Irma Capece Minutolo|picha=Irma Capece Minutolo (1950s).jpg|maelezo_ya_picha=Minutolo mnamo mwaka 1959|mahala_pa_kuzaliwa=[[Naples]], [[Ufalme wa Italia|Italia]]|tarehe_ya_kuzaliwa=1935{{!}}08{{!}}06{{!}}|tarehe_ya_kufariki={{!}}2023{{!}}06{{!}}07|kazi_yake=Muimbaji wa Opera}} '''Irma Capece Minutolo''' ([[6 Agosti]] [[1935]] – [[7 Juni]] [[2023]]) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[opera]] kutoka [[Italia]]. Alikuwa mmoja wa wanawake wa mwisho kuwa na uhusiano wa karibu na Mfalme Farouk wa [[Misri]].Katika miaka ya baadae ya maisha yake, Irma alidai kwamba alikuwa mke wa mwisho wa mfalme huyo. Kwa sababu hiyo, alitumia jina la Irma Capece Minutolo Farouk.<ref>{{Cite web|title=Morta la cantante Irma Capece Minutolo, legata a re Faruq|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/people/2023/06/07/news/morta_la_cantante_irma_capece_minutolo_vedova_di_re_faruq-403588756/|work=la Repubblica|date=2023-06-07|accessdate=2026-10-24|language=it}}</ref> == Asili == Irma Capece Minutolo alizaliwa mjini Naples, nchini Italia, tarehe 6 Agosti 1935. Inaripotiwa kwamba alikuwa binti wa Augusto Capece Minutolo.Mwaka [[1954]], [[jarida]] la ''Time'' liliripoti kuwa haki yake ya kutumia cheo cha Marchioness (cheo cha heshima cha mwanamke katika familia za kifalme au za watu wenye vyeo vya urithi) ilikuwa imepingwa hivi karibuni. Hii ilitokana na waandishi wawili wa habari wa Italia waliodai kwamba wazazi wake walikuwa dereva na binti wa mfanyakazi wa usafi.Kutokana na madai hayo, kesi ya kashfa ilifunguliwa mahakamani. Hata hivyo, matokeo ya kesi hiyo hayajulikani<ref name=":1">{{Citation|last=Williams|first=Alex|title=Irma Capece Minutolo, Opera Singer and Partner to Exiled King, Dies at 87|date=2023-06-15|url=https://www.nytimes.com/2023/06/15/world/europe/irma-capece-minutolo-dead.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-10-24}}</ref>. == Kazi == Baada ya kifo cha Mfalme Farouk, Capece Minutolo aliendeleza kazi yake ya uimbaji wa opera na kufanikiwa katika [[fani]] hiyo. Mbali na kazi yake ya opera, pia aliigiza katika filamu kadhaa, zikiwemo:<ref name=":1" /> * Napoletani a Milano ([[1953]]) * Siamo Ricchi e Poveri ([[1954]]) * Young Toscanini ([[1988]]): Katika filamu hii, alicheza nafasi ya Signora Martelli. Filamu hiyo iliongozwa na Franco Zeffirelli na kuigiza na Elizabeth Taylor pamoja na C. Thomas Howell. * Crazy Underwear ([[1992]]) * Boom (1992) == Marejeo == [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1935]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] <references />{{Mbegu-mtu}} 8fps04cdmso4mucjtdu0ictfz2aaphg 1610501 1610496 2026-10-24T09:55:34Z Francakiria 45589 1610501 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Irma Capece Minutolo|picha=Irma Capece Minutolo (1950s).jpg|maelezo_ya_picha=Minutolo mnamo mwaka 1959|mahala_pa_kuzaliwa=[[Naples]], [[Ufalme wa Italia|Italia]]|tarehe_ya_kuzaliwa=06/08/1935|tarehe_ya_kufariki=07/06/2023|kazi_yake=Muimbaji wa Opera}} '''Irma Capece Minutolo''' ([[6 Agosti]] [[1935]] – [[7 Juni]] [[2023]]) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[opera]] kutoka [[Italia]]. Alikuwa mmoja wa wanawake wa mwisho kuwa na uhusiano wa karibu na Mfalme Farouk wa [[Misri]].Katika miaka ya baadae ya maisha yake, Irma alidai kwamba alikuwa mke wa mwisho wa mfalme huyo. Kwa sababu hiyo, alitumia jina la Irma Capece Minutolo Farouk.<ref>{{Cite web|title=Morta la cantante Irma Capece Minutolo, legata a re Faruq|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/people/2023/06/07/news/morta_la_cantante_irma_capece_minutolo_vedova_di_re_faruq-403588756/|work=la Repubblica|date=2023-06-07|accessdate=2026-10-24|language=it}}</ref> == Asili == Irma Capece Minutolo alizaliwa mjini Naples, nchini Italia, tarehe 6 Agosti 1935. Inaripotiwa kwamba alikuwa binti wa Augusto Capece Minutolo.Mwaka [[1954]], [[jarida]] la ''Time'' liliripoti kuwa haki yake ya kutumia cheo cha Marchioness (cheo cha heshima cha mwanamke katika familia za kifalme au za watu wenye vyeo vya urithi) ilikuwa imepingwa hivi karibuni. Hii ilitokana na waandishi wawili wa habari wa Italia waliodai kwamba wazazi wake walikuwa dereva na binti wa mfanyakazi wa usafi.Kutokana na madai hayo, kesi ya kashfa ilifunguliwa mahakamani. Hata hivyo, matokeo ya kesi hiyo hayajulikani<ref name=":1">{{Citation|last=Williams|first=Alex|title=Irma Capece Minutolo, Opera Singer and Partner to Exiled King, Dies at 87|date=2023-06-15|url=https://www.nytimes.com/2023/06/15/world/europe/irma-capece-minutolo-dead.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-10-24}}</ref>. == Kazi == Baada ya kifo cha Mfalme Farouk, Capece Minutolo aliendeleza kazi yake ya uimbaji wa opera na kufanikiwa katika [[fani]] hiyo. Mbali na kazi yake ya opera, pia aliigiza katika filamu kadhaa, zikiwemo:<ref name=":1" /> * Napoletani a Milano ([[1953]]) * Siamo Ricchi e Poveri ([[1954]]) * Young Toscanini ([[1988]]): Katika filamu hii, alicheza nafasi ya Signora Martelli. Filamu hiyo iliongozwa na Franco Zeffirelli na kuigiza na Elizabeth Taylor pamoja na C. Thomas Howell. * Crazy Underwear ([[1992]]) * Boom (1992) == Marejeo == [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1935]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] <references />{{Mbegu-mtu}} dw4fd5x2ks6zhm5fudb928d0nq739k5 1610565 1610501 2026-10-24T11:25:46Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610565 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Irma Capece Minutolo|picha=Irma Capece Minutolo (1950s).jpg|maelezo_ya_picha=Minutolo mnamo mwaka 1959|mahala_pa_kuzaliwa=[[Naples]], [[Ufalme wa Italia|Italia]]|tarehe_ya_kuzaliwa=06/08/1935|tarehe_ya_kufariki=07/06/2023|kazi_yake=Muimbaji wa Opera}} '''Irma Capece Minutolo''' ([[6 Agosti]] [[1935]] – [[7 Juni]] [[2023]]) alikuwa [[mwimbaji]] wa [[opera]] kutoka [[Italia]]. Alikuwa mmoja wa wanawake wa mwisho kuwa na uhusiano wa karibu na Mfalme Farouk wa [[Misri]].Katika miaka ya baadae ya maisha yake, Irma alidai kwamba alikuwa mke wa mwisho wa mfalme huyo. Kwa sababu hiyo, alitumia jina la Irma Capece Minutolo Farouk.<ref>{{Rejea tovuti|title=Morta la cantante Irma Capece Minutolo, legata a re Faruq|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/people/2023/06/07/news/morta_la_cantante_irma_capece_minutolo_vedova_di_re_faruq-403588756/|work=la Repubblica|date=2023-06-07|accessdate=2026-10-24|language=it}}</ref> == Asili == Irma Capece Minutolo alizaliwa mjini Naples, nchini Italia, tarehe 6 Agosti 1935. Inaripotiwa kwamba alikuwa binti wa Augusto Capece Minutolo.Mwaka [[1954]], [[jarida]] la ''Time'' liliripoti kuwa haki yake ya kutumia cheo cha Marchioness (cheo cha heshima cha mwanamke katika familia za kifalme au za watu wenye vyeo vya urithi) ilikuwa imepingwa hivi karibuni. Hii ilitokana na waandishi wawili wa habari wa Italia waliodai kwamba wazazi wake walikuwa dereva na binti wa mfanyakazi wa usafi.Kutokana na madai hayo, kesi ya kashfa ilifunguliwa mahakamani. Hata hivyo, matokeo ya kesi hiyo hayajulikani<ref name=":1">{{Citation|last=Williams|first=Alex|title=Irma Capece Minutolo, Opera Singer and Partner to Exiled King, Dies at 87|date=2023-06-15|url=https://www.nytimes.com/2023/06/15/world/europe/irma-capece-minutolo-dead.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-10-24}}</ref>. == Kazi == Baada ya kifo cha Mfalme Farouk, Capece Minutolo aliendeleza kazi yake ya uimbaji wa opera na kufanikiwa katika [[fani]] hiyo. Mbali na kazi yake ya opera, pia aliigiza katika filamu kadhaa, zikiwemo:<ref name=":1" /> * Napoletani a Milano ([[1953]]) * Siamo Ricchi e Poveri ([[1954]]) * Young Toscanini ([[1988]]): Katika filamu hii, alicheza nafasi ya Signora Martelli. Filamu hiyo iliongozwa na Franco Zeffirelli na kuigiza na Elizabeth Taylor pamoja na C. Thomas Howell. * Crazy Underwear ([[1992]]) * Boom (1992) == Marejeo == [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1935]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] <references />{{Mbegu-mtu}} o3rdhpa26d2ncegufs8yuhnephgxv2b 3 255725 1610497 2026-10-24T09:52:54Z AmmarBot 81277 Karibu 1610497 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 24 Oktoba 2026 (UTC) fq98wp6hj84cxjuysm5a2s0d1syhu4q 3 255726 1610498 2026-10-24T09:53:04Z AmmarBot 81277 Karibu 1610498 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:53, 24 Oktoba 2026 (UTC) 702wzb7ob8ejcvc8diillf54lmzhwu6 3 255727 1610499 2026-10-24T09:53:14Z AmmarBot 81277 Karibu 1610499 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:53, 24 Oktoba 2026 (UTC) 702wzb7ob8ejcvc8diillf54lmzhwu6 0 255728 1610500 2026-10-24T09:53:28Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Tsakane Valentine Maswanganyi|picha=Tsakane.jpg|tarehe ya kuzaliwa={{bya|1979}}|tarehe ya kufa=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date first) -->|utaifa=[[Soweto]], South Africa}} '''Tsakane Valentine''' Maswanganyi (aliyezaliwa tarehe [[14 Februari]] [[1979]]) ni mwimbaji wa [[muziki]] wa [[opera]] wa [[Afrika Kusini]] mwenye sauti ya juu ya soprano. Alipata umaarufu wa kwanza alipokuwa mwanachama wa kundi la [[muziki]] wa opera la Amici Forever.<ref>{{Cite journal |last=Kõmmus |first=Helen |date=2023-12-28 |title=What to learn from folk music festival research |url=https://doi.org/10.51816/musiikki.142336 |journal=Musiikki |volume=53 |issue=4 |doi=10.51816/musiikki.142336 |issn=2669-8625}}</ref> == Maisha ya Wali == Maswanganyi alizaliwa na kukulia katika makazi ya watu wa [[kipato]] cha chini katika eneo la [[Soweto]], ambako aliishi na [[babu]] na [[bibi]] yake kwa [[miaka]] minane ya kwanza ya maisha yake. Bibi yake alikuwa mwalimu wa [[shule]], huku babu yake akiwa kuhani.Wakati huo, [[Afrika Kusini]] bado ilikuwa na mfumo wa ubaguzi wa rangi uliotekelezwa kisheria, uliojulikana kama apartheid.<ref>{{Citation|title=Royal Festival Hall|date=2001|url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.24002|work=Oxford Music Online|publisher=Oxford University Press|isbn=978-1-56159-263-0|access-date=2026-10-24}}</ref> == Kazi Yake == Katika mwaka wake wa nne na wa mwisho katika [[Chuo]] Kikuu cha Pretoria, Maswanganyi alianza kuimba katika kwaya ya opera katika Ukumbi wa Taifa (State Theatre) uliopo Pretoria. Baada ya kuhitimu, aliendelea na mafunzo ya opera katika Chuo cha [[Ufundi]] cha Pretoria (Pretoria Technikon) kwa miaka mitatu.Katika mwaka wake wa kwanza wa mafunzo hayo, aliigiza nafasi kuu katika utayarishaji wa opera ya wanafunzi iliyoitwa Gräfin Mariza, iliyoandikwa na mtunzi Emmerich Kálmán. Uigizaji wake ulimwezesha kupata mwaliko wa kuigiza tena nafasi hiyo katika onyesho lake la kwanza la kitaaluma la opera akiwa na Roodepoort City Opera<ref>{{Citation|title=Winnie, Opera, and South African Artistic Nationhood|url=https://doi.org/10.5406/j.ctv80cb7d.9|work=Black Opera|pages=167–192|publisher=University of Illinois Press|isbn=978-0-252-05061-9|access-date=2026-10-24}}</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wanamuziki]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] 669qmgdgduw99nyy6qpriu97xixyn05 0 255729 1610502 2026-10-24T09:58:59Z Hamisi msafiri mzuki 81808 Ukurasa ulianzishwa 1610502 wikitext text/x-wiki [[Faili:Princess Tsehai 1936.jpg|thumb|Princess Tsehai]] '''Princess Tsehai Haile Selassie''' ([[13 Oktoba]] [[1919]] – [[17 Agosti]] [[1942]])[https://www.rastafari-in-motion.org/princess-tsehai.html]<ref>https://www.rastafari-in-motion.org/princess-tsehai.html</ref> alikuwa [[binti]] wa tatu na [[mtoto]] wa nne wa Kaisari Haile Selassie na mtawala Menen Asfaw wa [[Ethiopia]].[https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/second-world-war-service-and-sacrifice/princess-tsehai-1919-1942/]<ref>https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/second-world-war-service-and-sacrifice/princess-tsehai-1919-1942/</ref> == Wasifu == Princess Tsehai alizaliwa [[Addis Ababa]]. Mara nyingi alimsindikiza [[Kaizari|Kaisari]] katika hafla za [[umma]] wakati wa uhamishoni nchini [[Ufalme wa Muungano|Great Britain]] ([[1936]]–[[1941]]), ambako alipata mafunzo ya uuguzi katika [[Hospitali]] ya [[Watoto]] ya ''Great Ormond Street Hospital for Sick Children'' iliyoko [[London]].[https://www.ibhm-uk.org/post/ethopian-princess-who-trained-as-a-nurse-in-the-uk]<ref>https://www.ibhm-uk.org/post/ethopian-princess-who-trained-as-a-nurse-in-the-uk</ref>[https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/tsahai-haile-selassie-1919-1942]<ref>https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/tsahai-haile-selassie-1919-1942</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Waliozaliwa 1919]] [[Jamii:Waliofariki 1942]] nxhpt0fou2zg9vz6d4okln4vfwnphdb 1610503 1610502 2026-10-24T10:00:15Z Hamisi msafiri mzuki 81808 Maboresho 1610503 wikitext text/x-wiki [[Faili:Princess Tsehai 1936.jpg|thumb|Princess Tsehai]] '''Princess Tsehai Haile Selassie''' ([[13 Oktoba]] [[1919]] – [[17 Agosti]] [[1942]])[https://www.rastafari-in-motion.org/princess-tsehai.html]<ref>https://www.rastafari-in-motion.org/princess-tsehai.html</ref> alikuwa [[binti]] wa tatu na [[mtoto]] wa nne wa Kaisari Haile Selassie na mtawala Menen Asfaw wa [[Ethiopia]].[https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/second-world-war-service-and-sacrifice/princess-tsehai-1919-1942/]<ref>https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/second-world-war-service-and-sacrifice/princess-tsehai-1919-1942/</ref> == Wasifu == Princess Tsehai alizaliwa [[Addis Ababa]]. Mara nyingi alimsindikiza [[Kaizari|Kaisari]] katika hafla za [[umma]] wakati wa uhamishoni nchini [[Ufalme wa Muungano|Great Britain]] ([[1936]]–[[1941]]), ambako alipata mafunzo ya uuguzi katika [[Hospitali]] ya [[Watoto]] ya ''Great Ormond Street Hospital for Sick Children'' iliyoko [[London]].[https://www.ibhm-uk.org/post/ethopian-princess-who-trained-as-a-nurse-in-the-uk]<ref>https://www.ibhm-uk.org/post/ethopian-princess-who-trained-as-a-nurse-in-the-uk</ref>[https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/tsahai-haile-selassie-1919-1942]<ref>https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/tsahai-haile-selassie-1919-1942</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Waliozaliwa 1919]] [[Jamii:Waliofariki 1942]] <references />{{Mbegu-mtu}} tr2imt2n914jgi9fn93sgy8eobxwar6 0 255730 1610504 2026-10-24T10:00:37Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610504 wikitext text/x-wiki '''Nitocris I''' alikuwa binti wa Farao Psamtik I wa Misri ya Kale. Alikuwa kiongozi wa kidini mwenye mamlaka makubwa, alihudumu kuanzia mwaka 656 hadi 585 KK, na alimchagua Ankhnesneferibre kuwa mrithi wake.<ref><nowiki>https://archive.org/details/LaDivineAdoratriceNitocris/mode/1up</nowiki></ref> == Jiwe la kihistoria == lililogunduliwa mwaka 1897 katika Karnak, Misri. Linaeleza jinsi Farao Psamtik I alivyopanga binti yake Nitocris I kuasiliwa na Shepenupet II mwaka 656 KK ili awe mrithi wa cheo cha juu cha kidini cha Divine Adoratrice of Amun. Leo, jiwe hilo linahifadhiwa katika Jumba la Makumbusho la Cairo.<ref><nowiki>https://archive.org/details/LaDivineAdoratriceNitocris/mode/1up</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] khehp6mbiu7lw5rikp5xitvomp2r1px 0 255731 1610505 2026-10-24T10:00:58Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Tien Ora noot (Racheltjie de Beer).jpg|thumb|Racheltjie de beer]] '''Rachel de Beer,''' ambaye pia alijulikana kwa jina la '''upendo Racheltjie''', aliishi kuanzia mwaka '''1831 hadi 1843.''' Alikuwa msichana wa jamii ya '''Waafrikaner nchini Afrika Kusini''', anayekumbukwa kama shujaa kwa kujitoa mhanga ili kuokoa maisha ya mdogo wake, Dirkie de Beer.<ref>https://repository.up.ac.za/items/fb7005c5-886f-4a8f-b5e5-73db59e90024</ref> Rachel alikuwa...' 1610505 wikitext text/x-wiki [[Faili:Tien Ora noot (Racheltjie de Beer).jpg|thumb|Racheltjie de beer]] '''Rachel de Beer,''' ambaye pia alijulikana kwa jina la '''upendo Racheltjie''', aliishi kuanzia mwaka '''1831 hadi 1843.''' Alikuwa msichana wa jamii ya '''Waafrikaner nchini Afrika Kusini''', anayekumbukwa kama shujaa kwa kujitoa mhanga ili kuokoa maisha ya mdogo wake, Dirkie de Beer.<ref>https://repository.up.ac.za/items/fb7005c5-886f-4a8f-b5e5-73db59e90024</ref> Rachel alikuwa binti wa '''George Stephanus de Beer,''' aliyezaliwa mwaka '''1794'''. Anakumbukwa kwa ujasiri wake na upendo mkubwa aliokuwa nao kwa mdogo wake, kiasi cha kuhatarisha maisha yake mwenyewe ili kumwokoa.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-86486-558-9</ref> == Hadithi ya Racheltjie de Beer == Katika miezi ya baridi ya mwaka 1843, Rachel de Beer, aliyekuwa na umri wa miaka 12, alikuwa sehemu ya kundi la watu waliokuwa wakihama kutoka eneo la Orange Free State kuelekea kusini-mashariki mwa Transvaal, nchini Afrika Kusini.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Racheltjie%5Fde%5FBeer#/media/File:Tien_Ora_noot_(Racheltjie_de_Beer).jpg</ref> Usiku mmoja, wakati kundi hilo liliposimama kupumzika njiani, watu waligundua kuwa ndama aliyeitwa Frikkie alikuwa amepotea. Ndama huyo alipendwa sana na watoto wa kundi hilo.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Racheltjie%5Fde%5FBeer#/media/File:Tien_Ora_noot_(Racheltjie_de_Beer).jpg</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Waandaaji wa Filamu]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] 58zx2ro4wuiwrrb0kukjdsyb23o2cvv 0 255732 1610506 2026-10-24T10:01:09Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610506 wikitext text/x-wiki [[Faili:Nancy Hafkin 2013.jpg|thumb|Nancy Hafkin ]] '''Nancy Jane Hafkin''' ni mwanzilishi wa shughuli za kuunganisha [[mitandao ya kompyuta]], pamoja na maendeleo ya upatikanaji wa taarifa na [[mawasiliano]] ya kielektroniki barani [[Afrika]]. Aliongoza Mfumo wa Taarifa za Maendeleo wa Afrika Nzima (''PADIS'') wa Tume ya Umoja wa Mataifa ya Uchumi kwa Afrika (''UNECA'') kuanzia mwaka [[1987]] hadi [[1997]]. Pia alishiriki kuwezesha shughuli za Chama cha Mawasiliano kwa Maendeleo (''Association for Progressive Communications)'' ili kuanzisha mawasiliano ya [[barua pepe]] katika zaidi ya nchi 10 mwanzoni mwa miaka ya [[1990]], kabla ya upatikanaji kamili wa mtandao wa [[Intaneti]] kuwa halisi katika sehemu kubwa ya Afrika. == Kazi yake == Hafkin alisomea [[historia]] na anthropolojia katika [[Chuo Kikuu]] cha Brandeis, kilichopo [[Boston, Massachusetts|Boston]], kuanzia mwaka [[1960]] hadi [[1965]]. Kisha alisoma katika Chuo Kikuu cha Boston kuanzia mwaka 1965 hadi [[1967]]. Akiwa hapo, alipata mshauri wa kitaaluma [[Profesa]] ''Ruth Morgenthau'', ambaye alimhimiza kujifunza kwa kina historia ya Afrika wakati wa masomo yake ya uzamili kuanzia mwaka 1967 hadi [[1973]]. Wakati huo, historia ya Afrika ilikuwa fani mpya ambayo [[wanawake]] wengi walikuwa wakishiriki. Hafkin alipata [[shahada ya uzamivu]] kwa tasnifu yake iliyoitwa ''Trade, Society and Politics in Northern Mozambique'' 1753–1913 (Biashara, Jamii na Siasa Kaskazini mwa Msumbiji kuanzia [[1753]] hadi [[1913]]).<ref>https://web.archive.org/web/20110823155302/http://old.apc.org/english/press/archive/apc_p015.shtml</ref><ref>https://www.wired.com/2012/07/nancy-hafkin/</ref><ref>https://www.internethalloffame.org/inductee/nancy-hafkin/</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1942]] [[Jamii:Watu walio hai]] 3hbxi2zvi58l325wma18u86t2645jaj 0 255733 1610507 2026-10-24T10:01:34Z Kisai789 82928 Ukurasa umeundwa 1610507 wikitext text/x-wiki Ahmose-Nefertari (Kiegypti cha Kale: Jꜥḥ ms Nfr trj) alikuwa Malkia Mkuu wa kwanza wa Kifalme wa Nasaba ya 18 ya Misri ya Kale. Alikuwa [[binti]] wa Seqenenre Tao na Ahhotep I, na dada wa [[Kifam|kifalme]] pamoja na mke wa Ahmose I. Mwanawe, Amenhotep I, alikuja kuwa Farao, na inawezekana kwamba Ahmose-Nefertari alihudumu kama mlezi na mtawala wa muda wa mwanawe alipokuwa bado mdogo. {{Infobox person|name=Ahmose-Nefertari|picha=Queen Ahmose-Nefertari Neues Museum 26042018 2.jpg|mahali alipofia=Mummy found in the [[Deir el-Bahri]] [[Royal Cache|royal cache]], but was likely originally buried in [[Dra' Abu el-Naga']] (possibly [[Tomb ANB]])|jina la kuzaliwa=Ahmose-Nefertari}} Baada ya kifo chake, Ahmose-Nefertari aliinuliwa na kuabudiwa kama mungu wa kike. == Familia == Taarifa zaidi: Mti wa ukoo wa Nasaba ya 18 ya Misri ya Kale Ahmose-Nefertari alikuwa binti wa Seqenenre Tao na Ahhotep I, na mjukuu wa Senakhtenre na Malkia Tetisheri.1 Ahmose-Nefertari alizaliwa huko Thebes, huenda wakati wa [[utawala]] wa Senakhtenre Ahmose.23 Ahmose-Nefertari alikuwa na ndugu wengi wa tumbo moja na wa kambo, wakiwemo [[mume]] wake wa baadaye Ahmose na mwana wa mfalme Ahmose Sapair. Pia alikuwa na dada wengi, ambao ni Ahmose-Henutemipet, Ahmose-Tumerisy, Ahmose-Nebetta, Ahmose-Meritamon, Ahmose-Henuttamehu, Ahmose na Ahmose-Sitkamose.<ref>{{Cite journal |last=Singer |first=Graciela Gestoso |title=Ahmose Nefertari, the Woman in Black |url=https://www.academia.edu/414029/Ahmose_Nefertari_the_Woman_in_Black |journal=http://terraeantiqvae.com/profiles/blogs/ahmose-nefertari-the-woman-in}}</ref> == Maisha == Ahmose-Nefertari alizaliwa mwishoni mwa [[Nasaba]] ya 17, wakati wa [[utawala]] wa babu yake, Senakhtenre Ahmose. Baba yake, Seqenenre Tao, alipigana dhidi ya Wahykso na huenda alipoteza maisha yake katika vita. Alirithiwa na Kamose. Inawezekana kwamba Ahmose-Nefertari aliolewa na Kamose, lakini hakuna ushahidi unaothibitisha ndoa hiyo. Baada ya [[kifo]] cha Kamose, kiti cha enzi kilichukuliwa na Ahmose I. Farao Ahmose alikuwa bado mdogo sana, hivyo mama yake, Malkia Ahhotep I, alihudumu kama mtawala wa muda (''regent'') katika [[Mwaka|miaka]] ya [[mwanzo]] ya utawala wake. Ahhotep alikuwa na hadhi ya juu zaidi katika jumba la kifalme kuliko binti yake Ahmose-Nefertari, ambaye alikuwa [[Malkia]] Mkuu wa Kifalme.<ref>{{Cite web|title=A Royal Setting for Egyptian Antiquities - The Musée Charles X|url=https://www.louvre.fr/en/explore/the-palace/a-royal-setting-for-egyptian-antiquities|work=Le Louvre|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Misri ya Kale]] eu0uq0iut062qm3dn77b133q247x9t4 2 255734 1610508 2026-10-24T10:03:29Z Historia ya Mbwajumwali Lamu East Kenya 93422 /* */ HISTORIA YA MJI WA MBWAJUMWALI LAMU EAST KENYA 🇰🇪 1610508 wikitext text/x-wiki Mbwajumwali, Lamu East 🇰🇪 Kiswahili Utangulizi Mbwajumwali ni eneo lililoko Lamu East, katika Kaunti ya Lamu, Kenya. Historia ya eneo hili inahusisha simulizi za wenyeji kuhusu asili ya jina lake, kumbukumbu za maeneo ya zamani na shughuli za kiuchumi zilizosaidia maisha ya wakazi wake. Asili ya jina la Mbwajumwali Kwa mujibu wa simulizi za jadi zilizosimuliwa na wenyeji, zamani waliishi katika eneo hilo wazee wawili walioitwa Mbwajumwa na Ali, ambao inasemekana walikuwa mume na mke. Simulizi hiyo inaeleza kuwa jina la Mbwajumwali lilitokana na majina yao. Inasemekana pia kuwa wazee hao hawakupata watoto. Kwa mujibu wa kumbukumbu za wenyeji, makaburi yao yalikuwa karibu na eneo ambalo sasa kuna shule ya Mbwajumwali Primary School. Hata hivyo, alama za makaburi hayo hazionekani tena. Maelezo haya yanahitaji kuthibitishwa kupitia ushuhuda wa wazee mbalimbali na kumbukumbu nyingine za eneo hilo. Biashara ya majongoo ya baharini Kwa mujibu wa maelezo ya wenyeji, biashara ya majongoo ya baharini, yanayojulikana kwa Kiingereza kama sea cucumbers, ilikuwa shughuli muhimu ya kiuchumi katika Mbwajumwali. Wavuvi na wafanyabiashara walitegemea biashara hiyo kupata mapato. Wenyeji wanasema kuwa wafanyabiashara kutoka Mombasa walikuwa miongoni mwa wanunuzi wa majongoo ya baharini. Pia, wanunuzi kutoka China walikuwa wakifika katika eneo hilo, kulingana na simulizi za wenyeji. Hata hivyo, kuanzia mwaka 2024 kuelekea 2025, wafanyabiashara walianza kukabiliwa na changamoto kubwa. Kwa mujibu wa maelezo yao, bei zilishuka, wanunuzi wakapungua na biashara ikadorora. Baadhi ya wafanyabiashara wameripoti kukosa mauzo na faida. Sababu halisi zilizowafanya wanunuzi wa zamani kuacha kuja hazijathibitishwa. Inahitajika kufanyika kwa uchunguzi zaidi ili kujua kama hali hiyo inahusiana na soko la kimataifa, bei, usafirishaji, upatikanaji wa wanunuzi au sababu nyingine. Athari kwa maisha ya wenyeji Kudorora kwa biashara ya majongoo ya baharini kumeleta wasiwasi miongoni mwa wavuvi na wafanyabiashara wanaotegemea shughuli hiyo. Wenyeji wanaeleza kuwa kupungua kwa wanunuzi na mapato kumeongeza changamoto za kiuchumi katika eneo hilo. Kuhifadhi historia ya Mbwajumwali Historia ya Mbwajumwali inaweza kuhifadhiwa kupitia mahojiano na wazee, picha za zamani na za sasa, kumbukumbu za shule, nyaraka za biashara na taarifa kutoka kwa taasisi husika. Ushahidi huo unaweza kusaidia kulinganisha simulizi za jadi na kumbukumbu zilizoandikwa. English Introduction Mbwajumwali is a locality in Lamu East, Lamu County, Kenya. Local accounts describe the area's place-name traditions, historical landmarks and economic activities that have supported residents. Origin of the name According to local oral tradition, two elders named Mbwajumwa and Ali once lived in the area and were said to be husband and wife. The tradition attributes the name Mbwajumwali to their names. Local accounts also state that the couple had no children and that their graves were near the present-day Mbwajumwali Primary School. The grave markers are reportedly no longer visible. These details require corroboration through additional oral testimony and historical records. Sea cucumber trade According to local residents, sea cucumber trading was once an important source of income in Mbwajumwali. Fishers and traders relied on the trade for their livelihoods. Residents recall that buyers from Mombasa participated in the trade and that Chinese buyers also visited the area, according to local accounts. Residents report that the trade experienced serious difficulties from 2024 into 2025. They describe falling prices, fewer buyers, reduced sales and lower profits. The precise reasons why former buyers stopped coming have not yet been established. Further research is needed to determine whether the downturn is connected to international demand, prices, transport, access to buyers or other factors. Economic impact The decline in sea cucumber trading has caused concern among local fishers and traders who depend on the activity. Residents report that fewer buyers and reduced income have made economic life more difficult. Preserving local history The history of Mbwajumwali can be documented through interviews with elders, historical photographs, school records, trade records and information from relevant institutions. Such evidence can help distinguish oral tradition from independently documented historical facts. Sources and verification This draft is based on oral accounts supplied by local residents. Before publication as a Wikipedia article, independent published sources should be added to verify the place's history, the origin of its name and the reported economic changes. The dates and reasons for the decline in trade should not be presented as independently established facts without supporting evidence. jjx7kk0b7o5d0yaev9rdy21dtdh166v 0 255735 1610509 2026-10-24T10:06:41Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610509 wikitext text/x-wiki [[Faili:Karnak Chepenoupet I.jpg|thumb|'''Karnak Chepenoupet I''']] '''Shepenupet wa Kwanza''' (Shepenupet I), anayejulikana pia kama Shapenewpet I, alikuwa na cheo cha Mke wa Mungu wa Amun wakati wa Nasaba ya Ishirini na Tatu ya [[Misri]] ya Kale.<ref>{{Cite journal |last=Kawai |first=Nozomu |date=1998 |title=Royal Tombs of the Third Intermediate and Late Periods |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/orient1960/33/0/33_0_33/_article |journal=Orient |volume=33 |pages=33–45 |doi=10.5356/orient1960.33.33}}</ref> == wasifu == Alikuwa wa kwanza kutumia majina kamili ya kifalme, yakiwemo majina yaliyowekwa ndani ya michoro ya mviringo iliyojulikana kama cartouche. Jina lake la [[Kifali-Kusini|kifalme]], Khenemetibamun, lilimaanisha “yule aliyeungana na moyo wa Amun.”Ingawa waliomfuata waliiga mfano wake, Shepenupet alibaki kuwa wa pekee aliyebeba pia [[Cheo|vyeo]] vya [[Kifali-Kusini|kifalme]] vya “Bwana wa Nchi Mbili” na “Bwana wa Maonekano.” Vilevile, alikuwa wa pekee ambaye jina lake la kiti cha [[Enzi ya barafu|enzi]] lilirejelea mungu Amun, badala ya mke wake, mungu wa kike. Shepenupet alikuwa binti wa Osorkon wa Tatu na Malkia Karoadjet. Pia alikuwa dada wa kambo wa Takelot wa Tatu na Rudamun.<ref>{{Citation|title=Jürgen von Beckerath|date=2024-07-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_von_Beckerath&oldid=1234432628|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Alishikilia cheo cha [[Mke]] wa Mungu wakati wote wa utawala wa baba yake. Wakati mtawala wa Wakushi aliyeitwa Kashta alipopanua ushawishi wake hadi eneo la Thebes, Shepenupet alilazimika kumchukua binti wa Kashta aliyeitwa Amenirdis wa Kwanza kama [[Urithi|mrithi]] wake na kumteua kuwa [[Urithi|mrithi]] aliyemchagua.<ref>{{Citation|title=Jürgen von Beckerath|date=2024-07-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_von_Beckerath&oldid=1234432628|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref>Shepenupet na Amenirdis wanaonyeshwa pamoja katika eneo la Wadi Gasus.<ref>{{Citation|title=Jürgen von Beckerath|date=2024-07-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_von_Beckerath&oldid=1234432628|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref>Inajulikana kuwa Shepenupet aliendelea kuishi hadi kipindi cha utawala wa Shebitku, kwa sababu picha yake inaonekana katika sehemu ya [[ukuta]] wa Hekalu J, ambalo lilipambwa wakati wa [[utawala]] wa [[mfalme]] huyo wa Kinubi. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Misri]] 9m0og18tuf4jtt8fix5zdwpw3y9vaj1 0 255736 1610510 2026-10-24T10:07:08Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[picha:Alupo Jessica Rose Epel.jpg|thumb|Jessica Rose Epel Alupo]] '''Jessica Rose Epel Alupo''', anayejulikana kama Jessica Alupo, alizaliwa tarehe [[23 Mei]] [[1974]]. Ni [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]] ambaye amekuwa [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa Uganda tangu mwaka [[2021]]. Jessica Alupo ni mwalimu na aliyewahi kutumikia jeshi. Aliwahi kuwa Waziri wa Elimu wa Uganda kuanzia mwaka 2011 hadi 2016. Pia, ni Mbunge aliyechaguliwa kuiwakilisha Wilaya...' 1610510 wikitext text/x-wiki [[picha:Alupo Jessica Rose Epel.jpg|thumb|Jessica Rose Epel Alupo]] '''Jessica Rose Epel Alupo''', anayejulikana kama Jessica Alupo, alizaliwa tarehe [[23 Mei]] [[1974]]. Ni [[mwanasiasa]] wa [[Uganda]] ambaye amekuwa [[Makamu wa rais|Makamu wa Rais]] wa Uganda tangu mwaka [[2021]]. Jessica Alupo ni mwalimu na aliyewahi kutumikia jeshi. Aliwahi kuwa Waziri wa Elimu wa Uganda kuanzia mwaka 2011 hadi 2016. Pia, ni Mbunge aliyechaguliwa kuiwakilisha Wilaya ya Katakwi kama mwakilishi wa wanawake katika Bunge la 12 la Uganda.<ref>{{cite web|title=Is Lieutenant Alupo Punching Above Her Weight?|access-date=6 December 2014|newspaper=[[Daily Monitor]]|url=http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1172272/-/c0wyomz/-/index.html|date=31 May 2011|last=Daily Monitor Reporter|place=Kampala|archive-date=7 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207201013/http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1172272/-/c0wyomz/-/index.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ProfR">{{cite web|date=14 June 2021|url=https://nilepost.co.ug/2021/06/14/parliament-approves-jessica-alupo-as-vice-president-of-uganda/|title=Parliament approves Jessica Alupo as Vice President of Uganda|work=Nile Post Uganda|access-date=16 June 2021|author=Samuel Muhimba|location=Kampala}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=364&const=Woman+Representative&dist_id=22&distname=Katakwi|title=Profile of Alupo Jessica Rose Epel|publisher=[[Parliament of Uganda]]|last=Uganda Parliament|date=2011|accessdate=6 December 2014|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304061430/http://www.parliament.go.ug/mpdata/mps.hei?p=f&n=t&details=t&j=364&const=Woman+Representative&dist_id=22&distname=Katakwi|url-status=dead}}</ref> == Maisha na Elimu == Jessica Alupo alisoma shule ya msingi ya Apuuton, kisha akaendelea na masomo ya sekondari katika shule ya wasichana ya Kangole na Ngora High School. Baadaye, alipata mafunzo ya kuhudumia kantini ya shule ya sekondari kabla ya kujiunga na mafunzo ya maafisa wa jeshi katika Chuo cha Uganda Junior Staff College, kilichopo Jinja. Mwaka [[1997]], alihitimu Shahada ya Sanaa katika Sayansi ya Siasa na Isimu kutoka [[Chuo Kikuu cha Makerere]]. Mwaka [[2008]], alipata Shahada ya Uzamili katika Mahusiano ya Kimataifa na Diplomasia kutoka chuo hicho. Mwaka huohuo, alipata stashahada ya Utawala na Usimamizi wa Umma kutoka Uganda Management Institute. Mwaka [[2009]], alihitimu Shahada nyingine ya Uzamili katika Utawala na Usimamizi wa Umma kutoka Chuo Kikuu cha Makerere. == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1974]] [[Jamii:Wanasiasa wa Uganda]] [[Jamii:Watu walio hai]] ovyg5u30ya02xrs3db5udelwffnghxp 0 255737 1610511 2026-10-24T10:10:58Z MagesaDm 86369 Mbegu 1610511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|maelezo=Malkia Mama wa Eswatini Ndlovukati|picha=Ntfombi 2026.jpg|residence=Ludzidzini Royal Village, iliyopo Lobamba, nchini Eswatini.}} '''Malkia Mama wa Eswatini''', anayejulikana rasmi kama Ndlovukati (maana yake ni “[[Tembo]] [[Jike]]”), ni [[cheo]] cha [[Malkia]] mwenye mamlaka ya kifalme nchini [[Eswatini]].<ref>{{Cite web|title=Princess Sikhanyiso Dlamini of Eswatini is looking to the future while embracing her roots|url=https://abcnews.com/International/princess-sikhanyiso-dlamini-eswatini-future-embracing-roots/story?id=77224505|work=ABC News|accessdate=2026-10-24|language=en|author=A. B. C. News}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Princess Sikhanyiso Dlamini of Eswatini is looking to the future while embracing her roots|url=https://abcnews.com/International/princess-sikhanyiso-dlamini-eswatini-future-embracing-roots/story?id=77224505|work=ABC News|accessdate=2026-10-24|language=en|author=A. B. C. News}}</ref>'''Ndlovukati''' ni [[cheo]] cha [[Malkia]] [[Mama]] wa [[Eswatini]], mwenye mamlaka ya [[jadi]] na kisiasa anayeshirikiana na [[Mfalme]] kuongoza [[nchi]]. Kwa kawaida, cheo hiki hupewa mama wa mfalme. Malkia Mama wa sasa ni Ntfombi Tfwala, mama wa Mfalme Mswati wa [[Tatu]]. [[Malkia]] regent mwingine mashuhuri alikuwa Labotsibeni Mdluli, ambaye alitawala kuanzia mwaka 1899 hadi 1921, alipoachia mamlaka kwa Sobhuza wa Pili. == Asili ya Ndlovukati == Kwa utamaduni wa [[Eswatini]], Ndlovukati na [[Mfalme]] hutawala pamoja. Mfalme husimamia masuala ya [[utawala]], huku Ndlovukati akiwa na jukumu la [[kiroho]] na la kitaifa.<ref>{{Cite journal |last=Kapp |first=Nathalie |last2=Whyte |first2=Patti |last3=Tang |first3=Jennifer |last4=Jackson |first4=Emily |last5=Brahmi |first5=Dalia |date=2013-09-01 |title=A review of evidence for safe abortion care |url=https://www.contraceptionjournal.org/article/S0010-7824(12)00957-2/abstract |journal=Contraception |language=English |publisher=Elsevier |volume=88 |issue=3 |pages=350–363 |doi=10.1016/j.contraception.2012.10.027 |issn=0010-7824 |pmid=23261233}}</ref> Wajibu wake ni pamoja na kusimamia [[mila]] za kifalme, [[sherehe]] za kumtawaza [[Mfalme]] , taratibu za kuomba [[mvua]] na sherehe za kila mwaka za kuimarisha [[nguvu]] za [[taifa]] na [[Mfalme]]. [[Mfalme]] anapofariki au [[mrithi]] akiwa bado mdogo, Ndlovukati anaweza kuongoza [[nchi]] kama [[Malkia]]. Hata hivyo, wakati wa [[utawala]] wa Sobhuza wa Pili, nafasi yake ilianza kuwa ya kimila zaidi.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=2TlNAQAAIAAJ&pg=PA33&q=Queen+mother&redir_esc=y|title=The Swazi: A South African Kingdom|last=Kuper|first=Hilda|date=1986|publisher=Holt, Rinehart, and Winston|isbn=978-0-03-070239-6|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Eswatini]] [[Jamii:Wafalme]] od8bcd6l6uxdiex9om4s6wa6sgfbbgc 0 255738 1610512 2026-10-24T10:15:09Z Ramadhani kamala 82903 Kuanzisha makala mpya 1610512 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Berenice III|kazi_yake=Firauni na Malkia wa Ufalme wa Ptolemaio.|tarehe_ya_kuzaliwa=Mwaka 115/114 KK (Kabla ya Kristo|tarehe_ya_kufariki=Aprili mwaka 80 KK (akiwa na umri wa miaka 34–35).|picha=Berenice III.jpg}} '''Berenice III''' (kwa Kigiriki: Βερενίκη; 120–80 KK), anayejulikana pia kwa jina la [[Cleopatra]],<ref>{{Cite web|title=Cleopatra Berenice III - Livius|url=https://www.livius.org/articles/person/berenice-iii/|work=www.livius.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> alitawala kuanzia mwaka 101 hadi 80 KK. Wasomi wa kisasa wanaochunguza historia yake wakati mwingine humtaja kwa jina la Cleopatra Berenice. Alikuwa [[malkia]] mwenza wa Misri ya [[Kitale|Kifalme]] ya [[Ptolemaio I|Ptolemaio]]<nowiki/>pamoja na mjomba wake, ambaye pia alikuwa mume wake, Ptolemy X Alexander I, kuanzia mwaka [[101]] hadi [[88 KK]]. Baadaye, alitawala tena mwaka [[81 KK]] pamoja na baba yake, Ptolemy IX Soter, kabla ya kuwa mtawala pekee wa Misri kuanzia mwaka 81 hadi [[80 KK|80 KK.]] == Historia ya Familia na Maisha ya Awali == [[Baba]] yake Berenice alikuwa Ptolemy IX Soter, ambaye alikuja kuwa [[mfalme]] wa Misri mwaka 1[[16 KK|16 KK.]] [[Mama]] yake, Cleopatra III, alikuwa mtawala mwenza wa mwanawe na mtu mwenye ushawishi mkubwa katika [[Serikali|serikali.]] Mwanzoni, Ptolemy IX alikuwa ameoa dada yake, Cleopatra IV, lakini mama yake alimlazimisha kumtaliki na kumuoa dada mwingine, Cleopatra Selene, huenda mwanzoni mwa mwaka [[115 KK|115 KK.]] Haijulikani kwa uhakika ni yupi kati ya wake hao wawili aliyekuwa mama yake Berenice. Hata hivyo, baadhi ya tafiti za kisasa za kihistoria zinaelekea kuunga mkono uwezekano kwamba Cleopatra Selene ndiye aliyekuwa mama yake. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] spcbbtz6axpofzyer99gl4er7jk84j8 0 255739 1610513 2026-10-24T10:23:47Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610513 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Marie-Antoinette Rose|image=Marie-Antoinette_Rose_(cropped).jpg|maelezo=Marie-Antoinette Rose|kazi yake=Mwanasiasa|picha=Marie-Antoinette_Rose_(cropped).jpg}} '''Marie-Antoinette Rose''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwandishi wa habari]] kutoka [[Ushelisheli]]. Ni mjumbe wa Bunge la Taifa la Ushelisheli. Anaunga mkono chama cha Seychelles People's Progressive Front. Alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mjumbe wa Bunge mwaka [[2006]] kupitia mfumo wa uwakilishi wa uwiano na alichaguliwa tena mwaka [[2007]]. Mwaka 2006 alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mjumbe wa [[Bunge]] la Taifa kupitia uchaguzi mdogo akiwakilisha chama cha SPPF. Mwaka 2011, alichaguliwa tena kupitia chama hicho, ambacho baadaye kilibadilisha jina na kuwa Parti Lepep.<ref>https://www.eastcroftroses.co.uk/products/marie-antoinette?srsltid=AYCX9vLN2Bm0ALl_v2ziX4r1BL1kAK_UqnQfl2OYpE6P_f8vj8_weje2</ref> Kwa sasa anaongoza kundi la wabunge wa chama cha Parti Lepep na hivyo kuwa kiongozi wa wabunge wa wengi bungeni. Pia ni mwanachama wa Chama cha Mabunge cha Jumuiya ya Madola (Commonwealth Parliamentary Association) na mjumbe wa Kamati ya Marekebisho na Uboreshaji wa Mfumo wa Bunge.<ref>https://aprm.au.int/en/commissioners/he-ambassador-marie-antoinette-rose-quatre</ref> == Elimu == * Shahada ya kwanza ya Sanaa (Bachelor of Arts), yenye mchanganyiko wa fani mbili kuu: Masomo ya Mawasiliano na Kiingereza pamoja na Fasihi Linganishi. * Shahada ya uzamili ya Sanaa katika Diplomasia ya Kimataifa (Master of Arts in Global Diplomacy), aliyohitimu kwa kiwango cha juu cha Distinction. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]] 6m3a60dv4oqic21xpnx09csgsvhrhca 1610514 1610513 2026-10-24T10:26:01Z Mary calist mlay 39270 1610514 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Marie-Antoinette Rose|image=Marie-Antoinette_Rose_(cropped).jpg|maelezo=Marie-Antoinette Rose|kazi yake=Mwanasiasa|picha=Marie-Antoinette_Rose_(cropped).jpg}} '''Marie-Antoinette Rose''' ni [[mwanasiasa]] na [[mwandishi wa habari]] kutoka [[Ushelisheli]]. Ni mjumbe wa Bunge la Taifa la Ushelisheli. Anaunga mkono chama cha Seychelles People's Progressive Front. Alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mjumbe wa Bunge mwaka [[2006]] kupitia mfumo wa uwakilishi wa uwiano na alichaguliwa tena mwaka [[2007]]. Mwaka 2006 alichaguliwa kwa mara ya kwanza kuwa mjumbe wa [[Bunge]] la Taifa kupitia uchaguzi mdogo akiwakilisha chama cha SPPF. Mwaka 2011, alichaguliwa tena kupitia chama hicho, ambacho baadaye kilibadilisha jina na kuwa Parti Lepep.<ref>https://www.eastcroftroses.co.uk/products/marie-antoinette?srsltid=AYCX9vLN2Bm0ALl_v2ziX4r1BL1kAK_UqnQfl2OYpE6P_f8vj8_weje2</ref> Kwa sasa anaongoza kundi la wabunge wa chama cha Parti Lepep na hivyo kuwa kiongozi wa wabunge wa wengi bungeni. Pia ni mwanachama wa Chama cha Mabunge cha Jumuiya ya Madola (Commonwealth Parliamentary Association) na mjumbe wa Kamati ya Marekebisho na Uboreshaji wa Mfumo wa Bunge.<ref>https://aprm.au.int/en/commissioners/he-ambassador-marie-antoinette-rose-quatre</ref> == Elimu == * Shahada ya kwanza ya Sanaa (Bachelor of Arts), yenye mchanganyiko wa fani mbili kuu: Masomo ya Mawasiliano na Kiingereza pamoja na Fasihi Linganishi. * Shahada ya uzamili ya Sanaa katika Diplomasia ya Kimataifa (Master of Arts in Global Diplomacy), aliyohitimu kwa kiwango cha juu cha Distinction. == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Afrika]] <references />{{Mbegu-mtu}} sog34w6tet6er2h1rpyy5ug0zc4iv8w 0 255740 1610515 2026-10-24T10:27:41Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610515 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=''Woizero'' Yeshimebet Ali|mwenza=Makonnen Wolde Mikael{{!}}''Ras'' Makonnen Wolde Mikael|wazazi='Dejazmatch'' Ali Abba Jiffar}} '''Woizero Yeshimebet Ali''' alikuwa mke wa Rais '''Makonnen Wolde Mikael''' na mama wa Mfalme '''Haile Selassie''' wa [[Ethiopia|Ethiopia.]]Alikuwa binti wa '''Dejazmatch Ali Abba Jiffar''' ,ambaye alikuwa na asili ya jamii ya [[Oroma Elewa|Oromo]]. Baba yake pia alikuwa mfanyabiashara wa zamani kutoka [[Gondar]]<ref>{{Cite journal |last=Luling |first=V. |date=1966-10 |title=A Galla Monarchy: Jimma Abba Jifar, Ethiopia, 1830–1932. By Herbert S. Lewis. Madison: University of Wisconsin Press, 1965. Pp. xix, 148, ill., maps. $5.00. |url=https://doi.org/10.2307/1158058 |journal=Africa |volume=36 |issue=4 |pages=454–455 |doi=10.2307/1158058 |issn=0001-9720}}</ref>, nchini Ethiopia<ref name=":1">{{Cite journal |last=Luling |first=V. |date=1966-10 |title=A Galla Monarchy: Jimma Abba Jifar, Ethiopia, 1830–1932. By Herbert S. Lewis. Madison: University of Wisconsin Press, 1965. Pp. xix, 148, ill., maps. $5.00. |url=https://doi.org/10.2307/1158058 |journal=Africa |volume=36 |issue=4 |pages=454–455 |doi=10.2307/1158058 |issn=0001-9720}}</ref>.Yeshimebet alifariki dunia wakati mwanawe, Haile Selassie, alipokuwa bado mchanga. Mama yake Yeshimebet na dada yake, Woizero Mammit, walimsaidia kumlea mtoto huyo hadi alipokua na kufikia utu uzima. Kabla ya kujifungua Haile Selassie, Yeshimebet alikuwa amepata mimba zilizoharibika mara nane. Hivyo, Haile Selassie alikuwa mtoto aliyezaliwa baada ya mama yake kupitia misiba hiyo ya kupoteza mimba mara kadhaa.<ref name=":1" /> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Wanasiasa nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu kufuatana na dini]] [[Jamii:Waliofariki 1900]] ob6z8sdkrc0dyv6v8yb1pqnvipuoh3v 0 255741 1610516 2026-10-24T10:36:09Z Reine Cali 85259 ukurasa wa majaribio 1610516 wikitext text/x-wiki '''Cleopatra Selene''' (kwa Kigiriki cha Kale: Κλεοπάτρα Σελήνη; aliishi takribani kati ya mwaka 135 na 130 KK hadi mwaka 69 KK) alikuwa malkia mwenza wa [[Misri]] (Cleopatra Selene au Cleopatra V Selene) kuanzia mwaka 115 hadi 102 KK, malkia mwenza wa [[Syria]] kuanzia mwaka 102 hadi 92 KK, na mtawala wa Syria (Cleopatra II) kuanzia mwaka 82 hadi 69 KK.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=sb3OEAAAQBAJ&pg=PA51&redir_esc=y</ref> Akiwa binti wa Ptolemy VIII Physcon na Cleopatra III wa Misri, Cleopatra Selene alipendelewa na mama yake na akawa chombo cha kutumiwa katika mikakati ya kisiasa ya Cleopatra III.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=2esYJJUETiYC&dq=%22cleopatra+v+selene%22&pg=PA346&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Mwaka 115 KK, Cleopatra III alimlazimisha mwanawe, Ptolemy IX, kumtaliki mke wake ambaye pia alikuwa dada yake, Cleopatra IV. Kisha akamchagua Cleopatra Selene kuwa malkia mwenza mpya wa Misri. Mvutano kati ya mfalme na mama yake ulizidi kuongezeka na hatimaye kusababisha Ptolemy IX kufukuzwa nchini Misri. Cleopatra Selene aliachwa nchini humo. Inaaminika kwamba baadaye aliolewa na mfalme mpya, ambaye pia alikuwa ndugu yake mwingine, Ptolemy X. 6ia0iv7s7rqeayz2vzpb803w3899ywj 1610549 1610516 2026-10-24T11:09:22Z Reine Cali 85259 ukurasa wa majaribio 1610549 wikitext text/x-wiki '''Cleopatra Selene''' (kwa Kigiriki cha Kale: Κλεοπάτρα Σελήνη; aliishi takribani kati ya mwaka 135 na 130 KK hadi mwaka 69 KK) alikuwa malkia mwenza wa [[Misri]] (Cleopatra Selene au Cleopatra V Selene) kuanzia mwaka 115 hadi 102 KK, malkia mwenza wa [[Syria]] kuanzia mwaka 102 hadi 92 KK, na mtawala wa Syria (Cleopatra II) kuanzia mwaka 82 hadi 69 KK.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=sb3OEAAAQBAJ&pg=PA51&redir_esc=y</ref> Akiwa binti wa Ptolemy VIII Physcon na Cleopatra III wa Misri, Cleopatra Selene alipendelewa na mama yake na akawa chombo cha kutumiwa katika mikakati ya kisiasa ya Cleopatra III.<ref>https://books.google.co.tz/books?id=2esYJJUETiYC&dq=%22cleopatra+v+selene%22&pg=PA346&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Mwaka 115 KK, Cleopatra III alimlazimisha mwanawe, Ptolemy IX, kumtaliki mke wake ambaye pia alikuwa dada yake, Cleopatra IV. Kisha akamchagua Cleopatra Selene kuwa malkia mwenza mpya wa Misri. Mvutano kati ya mfalme na mama yake ulizidi kuongezeka na hatimaye kusababisha Ptolemy IX kufukuzwa nchini Misri. Cleopatra Selene aliachwa nchini humo. Inaaminika kwamba baadaye aliolewa na mfalme mpya, ambaye pia alikuwa ndugu yake mwingine, Ptolemy X. Kufuatia ndoa kati ya binti mfalme Cleopatra I wa nasaba ya Seleucid kutoka Siria na Ptolemy V wa Misri, ndoa za kifalme kati ya falme hizo mbili zilianza kuwa jambo la kawaida. Mwaka 102 KK, Cleopatra III aliamua kuanzisha muungano na mpwa wake, Antiochus VIII wa Siria. Cleopatra Selene alitumwa kuwa mke wake. Baada ya Antiochus VIII kuuawa mwaka 96 KK, Cleopatra Selene aliolewa na ndugu yake na mpinzani wake, Antiochus IX. Cleopatra Selene alimpoteza mume wake huyo mpya mwaka 95 KK na akaolewa kwa mara ya mwisho na Antiochus X, mwana wa Antiochus IX. Antiochus X alitoweka katika kumbukumbu za kihistoria, na inakisiwa kuwa alikufa mwaka 92 KK. Hata hivyo, inawezekana kwamba aliendelea kutawala hadi mwaka 89/88 KK (mwaka wa 224 wa Seleucid). Baada ya hapo, Cleopatra Selene alijificha mahali fulani ndani ya ufalme huo pamoja na watoto wake. Hatimaye, Siria iligawanyika kati ya wana wa Antiochus VIII. Philip I alitawala kutoka Antiokia, mji mkuu wa Siria, huku Antiochus XII akitawala kutoka Damascus, jiji lililoko kusini mwa nchi hiyo. Cleopatra Selene alikuwa na watoto wengi kutoka kwa waume kadhaa. Huenda kufuatia kifo cha Antiochus XII mwaka wa 230 SE (83/82 KK), alimtangaza Antiochus XIII, mwanawe aliyezaliwa na Antiochus X kuwa mfalme na inaonekana alijitangaza pia kuwa mtawala mwenza. Baada ya kifo cha Philip I, Cleopatra Selene na mwanawe walidai haki ya kutawala Antiokia. Hata hivyo, wakazi wa Antiokia na gavana wa Damascus, wakiwa wamechoshwa na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyokuwa vikiendelea kati ya watawala wa nasaba ya Seleucid, waliwaalika wafalme wa kigeni kuwatawala. Tigranes II wa Armenia aliiteka Antiokia, huku Aretas III wa Nabatea akichukua mamlaka ya kutawala Damascus. Cleopatra Selene aliendelea kudhibiti miji kadhaa ya pwani hadi Tigranes II alipomzingira mwaka 69 KK katika mji wa Ptolemais. Mfalme huyo wa Armenia alimkamata malkia huyo na baadaye akamuua. == '''Usuli wa Kihistoria, Familia na Jina''' == Kufikia karne ya pili KK, Dola ya Seleucid na Ufalme wa Ptolemaic vilikuwa vimedhoofishwa na migogoro ya kifamilia kuhusu urithi wa utawala, vita vya mara kwa mara kati yao vilivyojulikana kama Vita vya Siria, pamoja na kuingilia kati kwa Warumi katika masuala yao.[6] Ili kupunguza mvutano kati ya falme hizo mbili, nasaba za kifalme zilianza kuoana.[7] Cleopatra I wa Siria aliolewa na Ptolemy V wa Misri mwaka 193 KK,[8] na mjukuu wake, Cleopatra Thea, aliolewa na wafalme watatu wa Siria mfululizo, kuanzia mwaka 150 KK.[9] Ndoa hizo za kifalme zilisaidia Misri kuidhoofisha Siria kisiasa, hasa kwa sababu Siria ilikuwa imegawanyika sana kati ya watu mbalimbali waliodai haki ya kurithi kiti cha enzi.[10] Ndugu walipigana wao kwa wao, huku Misri ikiingilia kati kwa kumuunga mkono mmoja wa wadai wa kiti cha enzi dhidi ya mwingine.[11] lr6tcifxpucnw71crb7aq527jjckqio 0 255742 1610518 2026-10-24T10:43:39Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610518 wikitext text/x-wiki '''Cleopatra III''' mwanzoni alitawala pamoja na [[mama]] yake, Cleopatra wa Pili, na [[mume]] wake, Ptolemy wa Nane, kuanzia mwaka 142 hadi 131 KK. Baadaye, alirejea kutawala pamoja nao kuanzia [[mwaka]] 127 hadi 116 KK. Baada ya hapo, alitawala pamoja na wanawe, Ptolemy wa Tisa na Ptolemy wa Kumi, kuanzia [[mwaka]] 116 hadi 101 KK. Cleopatra wa Tatu pia alijulikana kwa majina mengine. Aliitwa Cleopatra Euergetis (Εὐεργέτις) alipohusishwa na mume wake Ptolemy wa Nane au mwanawe Ptolemy wa Kumi. Alijulikana pia kama Cleopatra Philometor Soteira (Φιλομήτωρ Σώτειρα) alipohusishwa na mwanawe mkubwa, Ptolemy wa Tisa. Kwa mujibu wa [[Historia|mwanahistoria]] na mwanajiografia Strabo, wakati mwingine aliitwa Kokke (Κόκκη) alipozungumziwa kuhusiana na mwanawe Ptolemy wa Kumi.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Ptolemaic_dynasty</ref> == Maisha yake == Wazazi wa Cleopatra wa Tatu walirudi [[Madaraka|madarakani]] na kuendelea kutawala kwa karibu miaka 20, hadi mwaka 145 KK. Cleopatra wa Tatu alizaliwa kati ya [[mwaka]] 160 na 155 KK. Alikuwa [[dada]] wa Ptolemy Eupator, Cleopatra Thea na Ptolemy wa Saba Neos Philopator. Pia, inawezekana alikuwa [[dada]] wa Berenice. Ptolemy wa Sita alifariki [[mwaka]] 145 KK kutokana na majeraha aliyoyapata baada ya kuanguka kutoka kwenye [[farasi]] wake wakati wa [[vita]] vya Oinoparas dhidi ya Alexander Balas. Baada ya [[kifo]] cha Ptolemy wa Sita, mjomba wa Cleopatra wa Tatu, Ptolemy wa Nane, alichukua tena nafasi ya kuwa [[mfalme]] wa [[Misri]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_Creative_Commons_Attribution-ShareAlike_4.0_International_License</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanasiasa]] 6qh1kwqansq5al8jevdd3n4o4elmonr 0 255743 1610519 2026-10-24T10:44:01Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mama Koite Doumbia''' ni mwanamke kutoka nchini [[Mali]] na ni mwanachama wa Baraza la Umoja wa Afrika linaloshughulikia masuala ya Uchumi, Jamii na Utamaduni. Analiwakilisha eneo la Afrika Magharibi katika baraza hilo.Mama Koite Doumbia ana [[stashahada]] ya juu katika mafunzo ya vijana.<ref>{{Cite web|title=FEMNET Immediate Chairperson Mama Koite Doumbia wins the 2011 FAMEDEV Gender Award|url=https://www.femnet.org/2011/03/femnet-immediate-chairperson...' 1610519 wikitext text/x-wiki '''Mama Koite Doumbia''' ni mwanamke kutoka nchini [[Mali]] na ni mwanachama wa Baraza la Umoja wa Afrika linaloshughulikia masuala ya Uchumi, Jamii na Utamaduni. Analiwakilisha eneo la Afrika Magharibi katika baraza hilo.Mama Koite Doumbia ana [[stashahada]] ya juu katika mafunzo ya vijana.<ref>{{Cite web|title=FEMNET Immediate Chairperson Mama Koite Doumbia wins the 2011 FAMEDEV Gender Award|url=https://www.femnet.org/2011/03/femnet-immediate-chairperson-mama-koite-doumbia-wins-the-2011-famedev-gender-award/|work=FEMNET|date=2011-03-02|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=FEMNET}}</ref> Mwaka [[2003]], alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa Mtandao wa Maendeleo na Mawasiliano wa Wanawake wa Afrika, unaojulikana kwa kifupi kama FEMNET.Katika nafasi hiyo, alikuwa pia mwanachama wa Kamati ya Kudumu ya Baraza la Umoja wa Afrika linaloshughulikia masuala ya Uchumi, Jamii na Utamaduni.Mnamo Februari 2011, alipokea Tuzo ya FAMEDEV ya Jinsia ya mwaka [[2011]], iliyotolewa kwa kutambua mchango wake katika masuala yanayohusu jinsia na maendeleo<ref>{{Cite web|title=PeaceWomen Across the Globe|url=https://1000peacewomen.org/en/network/1000-peacewomen/mama-koite-doumbia-2132|work=PeaceWomen Across the Globe|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Marejeo == [[Jamii:Wanaharakati]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] <references />{{Mbegu-mtu}} 9b0ntu3hpdnj7hj6xsd9zn8kp6t8zwp 0 255744 1610520 2026-10-24T10:45:12Z Leticiakid 89066 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Shajar''' '''al-durr''' jina linalomaanisha [[Mto Kalulu|“Mti wa Lulu”]], alikuwa mtawala wa [[Misri|Misri.]] Alijulikana kwa jina lake la kifalme al-Malika Ismat ad-Din Umm Khalil Shajar al-urr. Alizaliwa nwaka 1220BK na alifariki tarehe 28 April 1257 maeneo ya [[Uwanja wa michezo wa jeshi la Cairo|Cairo Misri]].<ref>{{Citation|title=Shajar al-Durr|date=2026-10-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shajar_al-Durr&oldid=1381654287|work=...' 1610520 wikitext text/x-wiki '''Shajar''' '''al-durr''' jina linalomaanisha [[Mto Kalulu|“Mti wa Lulu”]], alikuwa mtawala wa [[Misri|Misri.]] Alijulikana kwa jina lake la kifalme al-Malika Ismat ad-Din Umm Khalil Shajar al-urr. Alizaliwa nwaka 1220BK na alifariki tarehe 28 April 1257 maeneo ya [[Uwanja wa michezo wa jeshi la Cairo|Cairo Misri]].<ref>{{Citation|title=Shajar al-Durr|date=2026-10-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shajar_al-Durr&oldid=1381654287|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|title=Shajar al-Durr|date=2026-10-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shajar_al-Durr&oldid=1381654287|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == marejeo == {{Mbegu-mtu}} 3f4cu4xb5rwo4yrqn9t4xdolly6ile7 0 255745 1610521 2026-10-24T10:46:11Z Kisai789 82928 Ukurasa umeundwa 1610521 wikitext text/x-wiki Julienne Mavoungou Makaya ni [[mwanasiasa]] kutoka Jamhuri ya [[Kongo (mto)|Kongo]]. Yeye ni mwanachama wa Baraza la Umoja wa [[Afrika]] la Masuala ya [[Uchumi]], Jamii na [[Utamaduni]] (Economic, Social and Cultural Council), akiwakilisha eneo la Afrika ya Kati.<ref>{{Citation|title=Julienne Mavoungou Makaya|date=2026-07-01|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Julienne_Mavoungou_Makaya&oldid=1362103272|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanasiasa]] 8f2nv9lwytwdvtqgh501z7yqcvm4bje 0 255746 1610522 2026-10-24T10:46:19Z Maria Mashishanga 88790 Ukurasa umeundwa 1610522 wikitext text/x-wiki '''Joyce Grant''' (23 Januari 1924 – 11 [[Julai]] [[2006]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Afrika]] [[Kusini]] aliyeishi na kufanya kazi nchini [[Uingereza]], aliyejulikana kwa majukumu yake ya uigizaji wa [[vichekesho]]. Grant alizaliwa mjini [[Bloemfontein]], Afrika Kusini. [[Baba]] yake alimtia [[moyo]] kuhamia [[London]] ili kusomea uigizaji katika Chuo Kikuu cha Sanaa za Maigizo cha Central School of Speech and Drama<ref>{{Citation|last=Cantacuzino|first=Marina|title=Joyce Grant|date=2006-08-17|url=https://www.theguardian.com/news/2006/aug/18/guardianobituaries.artsobituaries|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Waliofariki 2006]] 1nde1knwcg7th2sgmvkwka9lrhu6r0r 0 255747 1610523 2026-10-24T10:47:23Z Lisakamo L 92644 Ukurasa mpya 1610523 wikitext text/x-wiki Scandar alizaliwa tarehe [[18 Desemba]] [[1990|1990,]] huko Santa Monica, [[California]], Marekani. [[Baba]] yake alikuwa na asili ya Misri na Italia, huku mama yake akiwa na asili ya [[Lebanoni|Lebanon]]. Lara anatoka katika familia ya Kikristo. Familia yake ilihamia tena Cairo, Misri, mara tu baada ya kuzaliwa kwake. [[Sandra Laugier|Scandar]] alikulia katika familia iliyopenda muziki, ambapo baba yake na babu yake walifurahia kuimba kama burudani. Yeye na dada yake, [[Tamara Hundorova|Tamara]], walihimizwa kila mara kushiriki katika maigizo na maonyesho ya muziki shuleni, pamoja na shughuli mbalimbali zilizofanyika nje ya shule.<ref>{{Citation|last=Herbst|first=Claudia|title=Lara’s Lethal and Loaded Mission: Transposing Reproduction and Destruction|date=2004|url=https://doi.org/10.1057/9781403981240_2|work=Action Chicks|pages=21–45|publisher=Palgrave Macmillan US|isbn=978-1-4039-6396-3|access-date=2026-10-24}}</ref> == marejeo == [[Jamii:California]] 4vdnwbdn7w9lwahlyat9hps8j5pcouc 0 255748 1610524 2026-10-24T10:48:48Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610524 wikitext text/x-wiki '''Réjane Magloire''', ambaye baadaye alijulikana kitaaluma kama '''Reggie Magloire''' ([[28 Novemba]] [[1964]] – [[Oktoba]] [[2023]]), alikuwa [[mwimbaji]], [[mwanamitindo]] na [[mwigizaji]] mwenye asili ya [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Kongo]] na [[Marekani]]. == Maisha ya awali na kazi ya uigizaji == Alisomea muziki wa kitamaduni wa Magharibi, akijikita zaidi katika uimbaji wa opera. Wazazi wake wote wawili walikuwa na asili ya [[Haiti]]. Akiwa mwigizaji, Magloire alianza kujitokeza kwenye [[televisheni]] kupitia matangazo ya biashara. Baadaye aliigiza nafasi ya Samantha, mmoja wa washiriki wa kundi la ''Short Circus'', katika kipindi cha televisheni ''The Electric Company'' kuanzia mwaka [[1975]] hadi uzalishaji wake ulipokamilika mwaka [[1977]]. Alimrithi Melanie Henderson. Vituo vya PBS viliendelea kuonyesha marudio ya kipindi hicho hadi mwaka [[1985]]. Pia alionekana katika ''Wilma'', filamu ya wasifu iliyotengenezwa kwa ajili ya televisheni mwaka 1977 kuhusu ''Wilma Rudolph''. Katika filamu hiyo, aliigiza Wilma akiwa [[mwanariadha]] kijana, huku [[Denzel Washington]] akiigiza pamoja naye. Hii ilikuwa mara ya kwanza kabisa kwa Washington kuonekana katika [[filamu]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0536144/</ref><ref>https://plotcoda.com/en/catalog/people/12107526/rejane-magloire</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] [[Jamii:Waimbaji wa Marekani]] [[Jamii:Wanamitindo wa Marekani]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] <references />{{Mbegu-mwanamitindo}} he6oem8n9r9d5bd4yxs66nd9q8gcxdc 0 255749 1610525 2026-10-24T10:48:53Z Caphid 92024 kuanzisha makala 1610525 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Diana Mordasini|uraia=Msenegali|kazi yake=Mwandishi wa habari}} '''Diana Mordasini''' ni mwandishi wa habari aliyezaliwa katika jiji la [[Saint-Louis, Réunion|Saint-Louis]], nchini [[Senegal]].Alisomea fasihi ya kale katika Chuo Kikuu cha Sorbonne, nchini Ufaransa, na kwa kipindi fulani alifanya kazi katika tasnia ya mitindo na mavazi.Baadaye, alianza kufanya kazi kama mwandishi wa safu za makala (columnist) katika kampuni ya uchapishaji iliyokuwa na makao yake makuu jijini Milan, Italia.Diana Mordasini ameishi nchini Uswisi kwa zaidi ya miaka 20<ref>[https://aflit.arts.uwa.edu.au/MordasiniDianaEng.html Site unavailable | The University of Western Australia]</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waandishi]] sme5fq7fnba568m0ts09pm4rqrwtqie 0 255750 1610526 2026-10-24T10:51:32Z Fareedally12 93420 Marejeo 1610526 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|picha=Princess tenagnework.jpg|tarehe ya kufa=6 April 2003 (aged 91) Addis Ababa, Ethiopia|tarehe ya kuzaliwa=12 January 1912 Harar, Ethiopian Empire}} '''Princess Tenagnework Haile Selassie''' (jina lake la ubatizo: Fikirte Mariam; 12 Januari 1912 – 6 Aprili 2003) alikuwa [[mtoto]] wa kwanza wa [[Mfalme]] Haile Selassie na Empress Menen Asfaw.<ref>{{Citation|last=Kibriye|first=Solomon|title=State Visit of the King and Queen of the Belgians to Ethiopia, His Majesty King Baudouin with Her Imperial Highness Princess Tenagnework Haile Selassie|date=2011-10-31|url=https://www.flickr.com/photos/7132788@N07/6299069181/|access-date=2026-10-24}}</ref> == Maisha yake ya awali == Alizaliwa katika mji wa '''Harar'''. Princess Tenagnework alipewa cheo chake baada ya baba yake, '''Haile Selassie''', kurithi [[kiti]] cha enzi cha kifalme mnamo Novemba 1930.<ref>{{Cite web|title=The Crown Council of Ethiopia|url=http://www.ethiopiancrown.org/decorations.htm#TheOrderofSolomon|work=www.ethiopiancrown.org|accessdate=2026-10-24|author=WebitectPRO!}}</ref> '''Princess Tenagnework''' aliolewa kwa mara ya kwanza na '''Ras Desta Damtew''', aliyekuwa mwanachama wa familia mashuhuri ya kifalme ya '''Addisge'''. Ras Desta na Princess Tenagnework walipata '''wana wawili''', Amha na Iskinder Desta (ambaye baadaye alikuja kuwa Admiral wa Jeshi la Wanamaji), pamoja na '''binti wanne''': Princess Aida Desta, Seble Desta, Sophia Desta na Hirut Desta.<ref>{{Cite web|title=The Crown Council of Ethiopia|url=http://www.ethiopiancrown.org/decorations.htm#CelebrationMedal|work=www.ethiopiancrown.org|accessdate=2026-10-24|author=WebitectPRO!}}</ref> ''Mwaka '''1935''''', baada ya [[Italia]] kuivamia [[Ethiopia]], familia ya kifalme ililazimika kukimbilia uhamishoni katika '''Fairfield House, Bath, nchini [[Uingereza]]'''. Hata hivyo, Ras Desta alibaki Ethiopia kuongoza majeshi ya kifalme yaliyokuwa yakipambana kusini mwa nchi.<ref>{{Citation|last=Kibriye|first=Solomon|title=State Visit of the King and Queen of the Belgians to Ethiopia, His Majesty King Baudouin with Her Imperial Highness Princess Tenagnework Haile Selassie|date=2011-10-31|url=https://www.flickr.com/photos/7132788@N07/6299069181/|access-date=2026-10-24}}</ref> Akiwa uhamishoni, Princess Tenagnework alizaa '''Emebet Tsige Mariam (Mary)''' kutokana na uhusiano wa muda mfupi na '''Ato Abebe Retta'''. Baadaye Abebe Retta alihudumu katika nafasi za ubalozi na nyadhifa nyingine katika serikali ya kifalme baada ya vita. Baada ya kutengana na Princess Tenagnework, hatimaye alikuja kuwa '''Rais wa Seneti ya Kifalme'''.<ref>{{Cite web|title=Oops!|url=https://www.flickr.com/photos/7132788@N07/6299069181|work=Flickr|accessdate=2026-10-24|language=en-us}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Vita]] 66lz307sff92o9klemcisoccbgjnjgx 0 255751 1610527 2026-10-24T10:51:33Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610527 wikitext text/x-wiki '''Daphrose Mukankubito Gahakwa''' ni mwanasiasa wa [[Rwanda]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Elimu kuanzia [[2008]] hadi [[2009]].<ref>https://visiongroup.co.ug/supplements/2020/01/29/why-uganda-ranks-highly-in-tax-administration/</ref> == Wasifu == Gahakwa alikulia [[Uganda]], na alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Makerere na [[Shahada]] ya Sayansi mwaka wa [[1996]]. Aliendelea kupata [[shahada ya uzamili]] ya mimea ([[1997]]) na PhD ([[2001]]) kutoka Chuo Kikuu cha East Anglia nchini [[Uingereza]].<ref>http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=347</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanasiasa wa Rwanda]] 8tmk7g8ox6tdn2poj208akkzq4vrcpt 1610530 1610527 2026-10-24T10:55:23Z Bray Mushi 60482 1610530 wikitext text/x-wiki '''Daphrose Mukankubito Gahakwa''' ni mwanasiasa wa [[Rwanda]] ambaye aliwahi kuwa Waziri wa Elimu kuanzia [[2008]] hadi [[2009]].<ref>https://visiongroup.co.ug/supplements/2020/01/29/why-uganda-ranks-highly-in-tax-administration/</ref> == Wasifu == Gahakwa alikulia [[Uganda]], na alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Makerere na [[Shahada]] ya Sayansi mwaka wa [[1996]]. Aliendelea kupata [[shahada ya uzamili]] ya mimea ([[1997]]) na <mark>'''shahada ya uzamivu'''</mark> ([[2001]]) kutoka Chuo Kikuu cha East Anglia nchini [[Uingereza]].<ref>http://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=347</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanasiasa wa Rwanda]] k3m1lhzvtjx3amjvq0xgwvmvcfoky20 0 255752 1610528 2026-10-24T10:54:25Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610528 wikitext text/x-wiki '''Vita vya Wanawake''' (kwa lugha ya Kiigbo: Ogu Umunwanyi; na kwa [[lugha]] za Ibibio na Annang: Ekong Iban) vilikuwa kipindi cha machafuko kilichotokea katika Nigeria iliyokuwa chini ya utawala wa kikoloni mnamo [[Novemba]] [[1929]].Maandamano hayo yalianza wakati maelfu ya wanawake wa [[jamii]] ya Waigbo kutoka [[Wilaya]] ya Bende, Umuahia na maeneo mengine nchini [[Nigeria]] waliposafiri kwenda katika mji wa Oloko ili kupinga mfumo wa machifu walioteuliwa na [[serikali]] ya [[kikoloni]]. Machifu hao walikuwa wanaume wa wenyeji walioteuliwa na mamlaka za kikoloni za Uingereza ili kuwa wawakilishi wa kiutawala. [[Mfumo wa Jua|Mfumo]] huo haukuwa na msingi katika mila na desturi za jamii ya Waigbo. [[Wanawake]] hao waliwashutumu machifu hao kwa kuzuia [[Ushirikina|ushiriki]] wa wanawake katika utawala.Maandamano hayo yalihusisha wanawake kutoka katika makundi sita ya kikabila, ambayo ni Waigbo, Waibibio, Waandoni, Waogoni, Waefiki na Waijaw.<ref>{{Cite journal |last=Matera |first=Marc |last2=Bastian |first2=Misty L. |last3=Kent |first3=Susan Kingsley |date=2012 |title=The Women's War of 1929 |url=https://doi.org/10.1057/9780230356061 |doi=10.1057/9780230356061}}</ref> == Sababu == Tukio lililopelekea hatimaye kutokea kwa [[Vita]] vya Wanawake lilikuwa kuanzishwa kwa [[kodi]] ya moja kwa moja. Mnamo [[19 Aprili|Aprili 1927]], serikali ya kikoloni nchini Nigeria ilichukua hatua za kutekeleza Sheria ya Marekebisho ya Mapato ya Wenyeji (Native Revenue (Amendment) Ordinance).Afisa mmoja wa kikoloni aliyeitwa W. E. Hunt aliteuliwa na Naibu [[Gavana]] wa Nigeria kueleza masharti na malengo ya sheria hiyo mpya kwa wananchi katika majimbo yote matano ya Mkoa wa Mashariki. Hatua hiyo ililenga kuandaa mazingira ya kuanzishwa kwa kodi ya moja kwa moja, ambayo ilipangwa kuanza kutumika mwezi Aprili 1928.Kodi ya moja kwa moja kwa wanaume ilianzishwa mwaka 1928 bila kutokea kwa matukio makubwa ya upinzani.<ref>{{Cite journal |last=Matera |first=Marc |last2=Bastian |first2=Misty L. |last3=Kent |first3=Susan Kingsley |date=2012 |title=The Women's War of 1929 |url=https://doi.org/10.1057/9780230356061 |doi=10.1057/9780230356061}}</ref><ref>{{Citation|last=Matera|first=Marc|title=The Twin Traumas of War and Influenza|date=2012|url=https://doi.org/10.1057/9780230356061_4|work=The Women's War of 1929|pages=78–107|publisher=Palgrave Macmillan UK|isbn=978-1-349-33796-5|access-date=2026-10-24|last2=Bastian|first2=Misty L.|last3=Kent|first3=Susan Kingsley}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Vita]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] ann82uxhxssec4etz3yyoiw3s8v1pon 0 255753 1610529 2026-10-24T10:54:28Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Satsobek''' (pia aliitwa Sitsobek au Zatsobek) alikuwa malkia wa [[Misri ya Kale]]. Jina lake lina maana ya ''Binti wa Sobek''. Alikuwa na cheo cha Malkia Mkuu wa Kifalme. Hadi sasa, amejulikana kupitia muhuri mmoja tu uliopo kwenye mkusanyiko wa mtu binafsi. Kwa mtindo wake, muhuri huo unaaminika kuwa wa kipindi cha Enzi ya 13 ya Misri. Haijulikani alikuwa ameolewa na nani. Jina lake limeandikwa Sasobek, bila herufi t inayomaanisha ''binti''. Huenda...' 1610529 wikitext text/x-wiki '''Satsobek''' (pia aliitwa Sitsobek au Zatsobek) alikuwa malkia wa [[Misri ya Kale]]. Jina lake lina maana ya ''Binti wa Sobek''. Alikuwa na cheo cha Malkia Mkuu wa Kifalme. Hadi sasa, amejulikana kupitia muhuri mmoja tu uliopo kwenye mkusanyiko wa mtu binafsi. Kwa mtindo wake, muhuri huo unaaminika kuwa wa kipindi cha Enzi ya 13 ya Misri. Haijulikani alikuwa ameolewa na nani. Jina lake limeandikwa Sasobek, bila herufi t inayomaanisha ''binti''. Huenda ilikuwa ni makosa ya kuandika au njia fupi ya kuandika jina. Pia inawezekana alitumia jina la kiume lenye maana ya “Mwana wa Sobek,” kwa sababu wakati huo baadhi ya wanawake walipewa majina ya kiume. <ref>{{Citation|last=Siesse|first=Julien|title=An Unpublished Scarab of Queen Tjan (Thirteenth Dynasty) from the Louvre Museum (AF 6755)|date=2016|url=https://hal.science/hal-02469989/|work=The World of Middle Kingdom Egypt (2000-1550 BC)|volume=2|pages=243–248|editor-last=Miniaci|editor-first=Gianluca|series=Middle Kingdom Studies|publisher=Golden House Publications|access-date=2024-09-25|editor2-last=Grajetzki|editor2-first=Wolfram}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Historia ya Misri]] [[Jamii:Misri ya Kale]] emokxt5orhsdqb7lrqmefpzufa06jbq 0 255754 1610531 2026-10-24T10:55:36Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Micheline Coulibaly (1950 – 19 Machi 2003)''' alikuwa mwandishi kutoka '''ivory cost.''' Aliandika hadithi fupi na vitabu vya watoto.<ref>https://aflit.arts.uwa.edu.au/CoulibalyMichelineEng.html</ref> == Wasifu == Baba yake Coulibaly alikuwa raia wa Ivory Coast, huku mama yake akiwa mjane mwenye asili ya '''Vietnam''' na mfanyabiashara. Wawili hao walikutana jijini Saigon wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, ambapo baba yake Coulibaly alikuwa amepang...' 1610531 wikitext text/x-wiki '''Micheline Coulibaly (1950 – 19 Machi 2003)''' alikuwa mwandishi kutoka '''ivory cost.''' Aliandika hadithi fupi na vitabu vya watoto.<ref>https://aflit.arts.uwa.edu.au/CoulibalyMichelineEng.html</ref> == Wasifu == Baba yake Coulibaly alikuwa raia wa Ivory Coast, huku mama yake akiwa mjane mwenye asili ya '''Vietnam''' na mfanyabiashara. Wawili hao walikutana jijini Saigon wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, ambapo baba yake Coulibaly alikuwa amepangiwa kazi ya kijeshi katika jeshi la '''Ufaransa'''.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Micheline%5FCoulibaly</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Mwandiko]] bmfuuhijdp60401rbxccvvkjf38wdjx 0 255755 1610532 2026-10-24T10:55:48Z Lihende2o 93410 Kuanzisha makala 1610532 wikitext text/x-wiki '''Arsinoe''' wa Kwanza ([[305]]–[[248]] KK) alikuwa malkia wa [[Misri]] kupitia ndoa yake na '''Mfalme''' Ptolemy wa Pili Philadelphus.<ref>{{Cite web|title=Arsinoe I|url=http://www.tyndalehouse.com:80/egypt/ptolemies/arsinoe_i.htm|work=tyndalehouse.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Arsinoe alikuwa binti wa pili na mtoto wa mwisho wa Mfalme Lysimachus na Nicaea wa Makedonia. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Misri]] 8754pvvplvs7i5jwkd78mj1px0op2ey 0 255756 1610533 2026-10-24T10:56:09Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610533 wikitext text/x-wiki '''Shirin Aumeeruddy-Cziffra''' ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Mauritius]], aliyeandika historia mwaka [[1982]] kwa kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Mwanasheria Mkuu na [[Waziri]] wa Sheria nchini humo. Mwaka [[2024]], alichaguliwa kuwa Spika wa [[Bunge]], akiwa mwanamke wa kwanza Mwislamu nchini Mauritius kushika nafasi hiyo.<ref><nowiki>https://lexpress.mu/article/nomination-shirin-aumeeruddy-cziffra-pr%C3%A9sidente-de-la-public-bodies-appeal-tribunal</nowiki></ref> == Maisha ya awari == Shirin Aumeeruddy-Cziffra alizaliwa tarehe 15 Oktoba [[1948]] nchini Mauritius. Ni mwanasheria na mwanaharakati wa haki za wanawake aliyesoma sheria nchini Uingereza. Mwaka [[1974]] alianzisha ''Ligue Féministe'' na mwaka 1977 ''Solidarité Femmes''. Alipigania haki za wanawake waliokuwa wakizuiwa kupata ukaazi kwa sababu ya sheria za uhamiaji, na hatimaye alishinda kesi hiyo mwaka [[1981]].<ref><nowiki>https://lexpress.mu/article/nomination-shirin-aumeeruddy-cziffra-pr%C3%A9sidente-de-la-public-bodies-appeal-tribunal</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Wanasheria]] [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] 7lkbs3tb3xm826i26dbugo84w7yuswh 0 255757 1610534 2026-10-24T10:57:02Z VAILETH ELIA 93412 Kuanzisha makala 1610534 wikitext text/x-wiki '''Maryam BaOkogwu''' (alizaliwa [[1 Novemba|Novemba 1]], [[1948]], kwa jina la Maria Ndidi, na kufariki tarehe [[27 Desemba]] [[2009]]) alikuwa mke wa Jenerali Ibrahim Badamasi Babangida, ambae alikuwa mkuu wa nchi ya [[Nigeria]] kuanzia mwaka [[1985]] hadi [[1993|1993.]][1] Utawala wa mumewe ulikosolewa kutokana na tuhuma za ufisadi uliokithiri.[2] Maryam anasifiwa kwa kuanzisha nafasi ya Mke wa Rais wa Nigeria .[1] Akiwa Mke wa Rais, alianzisha programu nyingi zilizolenga kuboresha maisha ya wanawake. Dhana iliyojulikana kama “Maryam Phenomenon” ilimfanya kuwa mtu mashuhuri na kutambulika kama alama ya uzuri, mitindo ya mavazi na ustaarabu. Aliendelea kuwa na hadhi hiyo hata baada ya mumewe kuondoka madarakani.<ref name="paao">{{Cite web|url=http://www.pre-adultaffairs.org/corexp/docs/gfpbios/babangida.htm|title=Maryam Babangida|publisher=Pre-Adult Affairs Organisation|accessdate=22 November 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119190709/http://www.pre-adultaffairs.org/corexp/docs/gfpbios/babangida.htm|archivedate=November 19, 2009}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20091229123301/http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art200912282101317</ref> == Miaka ya awali == Maryam Ndidi Okogwu alizaliwa tarehe 1 Novemba 1948 mjini Asaba, katika eneo ambalo kwa sasa ni Jimbo la Delta, nchini Nigeria. Alipata elimu yake ya msingi mjini humo. Wazazi wake walikuwa Hajiya Asabe Halima Mohammed, mwenye asili ya Kihausa kutoka eneo ambalo kwa sasa ni Jimbo la Niger, na Leonard Nwanonye Okogwu, mwenye asili ya Kabila la Igbo kutoka AsabaBaadaye, alihamia kaskazini mwa Nigeria, katika jiji la Kaduna, ambako alisoma elimu ya sekondari katika Chuo cha Queen Amina Kaduna<ref>https://web.archive.org/web/20091119190709/http://www.pre-adultaffairs.org/corexp/docs/gfpbios/babangida.htm</ref> Baadae alipata stashahada ya masomo ya ukatibu kutoka Chuo Kikuu cha La Salle Extension, kilichopo Chicago, Illinois, nchini Marekani. Aidha, alipata cheti cha Sayansi ya Kompyuta kutoka Taasisi ya NCR iliyopo Lagos Nigeria == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Watu wa Nigeria]] [[Jamii:Waliofariki 2009]] <references />{{Mbegu-mtu}} 67v04c5ojuodaeepv1ha97fcrosxmii 0 255758 1610535 2026-10-24T10:58:47Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610535 wikitext text/x-wiki [[Faili:British Museum - Limestone dyad of man and wife EA36 (Amenia).JPG|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:British_Museum_-_Limestone_dyad_of_man_and_wife_EA36_(Amenia).JPG]] [[Amenia]] alizikwa katika [[kaburi]] la Horemheb lililokuwa eneo la Memphis, nchini [[Misri]]. Alizikwa katika sehemu ya juu ya [[kaburi]], kwenye [[shimo]] la nne (Shaft IV), pamoja na [[mke]] wa pili wa Horemheb, Mutnedjmet.<ref>https://web.archive.org/web/20120829214639/http://www.saqqara.nl/excavations/tombs/horemheb/museum-objects/the-double-statue-in-the-british-museum</ref> == Maisha yake == Amenia aliwakilishwa katika [[kaburi]] hilo kupitia maandishi na [[sanamu]]. Inawezekana pia alionyeshwa katika [[picha]] zilizokuwa kwenye ua mkubwa wa [[kaburi]] na kwenye mlango wa sehemu kuu ya ibada. == Mazishi == [[Sanamu]] zilizopatikana katika sehemu mbili za ibada ndani ya [[kaburi]] zilimwonyesha akiwa pamoja na Horemheb. [[Nguzo]] zilizokuwa katika [[ua]] wa pili zilikuwa na [[jina]] lake, Amenia, na zilionyesha kwamba alikuwa mwimbaji wa [[nyimbo]] za ibada za mungu Amun. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] 3plnjxwg4nl75bsubge8s8xh2d7iask 0 255759 1610536 2026-10-24T10:59:54Z Chuga Boe 93415 Ukurasa ulioanzishwa 1610536 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Samira Said|tarehe ya kuzaliwa={{Birth date and age|1958|1|10|df=yes}}|residence=[[Rabat]], Morocco|jina la asili={{lang|ar|سميرة سعيد}}}} [[Faili:Beirut International Awards Festivals (BIAF) honored Samira Said in 2011.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beirut_International_Awards_Festivals_(BIAF)_honored_Samira_Said_in_2011.jpg]] Samira Abdelrazak Bensaïd (''Kiarabu: سميرة عبد الرزاق بنسعيد,'' ilivyoandikwa kwa herufi za Kilatini: ''Samīra ʿAbd ar-Razzāq ibn Saʿīd;'' alizaliwa [[Tarehe|tarehe 10]] [[18 Januari|Januari 1958]]), anayejulikana kitaaluma kwa jina la Samira Said (''Kiarabu: سميرة'' ''سعيد'', ilivyoandikwa kwa herufi za ''Kilatini: Samīra Saʿīd''), ni mwimbaji mwenye asili ya [[Moroko|Morocco]] na Misri ambaye ameishi nchini Misri kwa zaidi ya miaka 50 na anajulikana kwa [[muziki]] wake wa mtindo wa Kiarabu cha Misri.\[1\] Mwaka 1980, alikuwa msanii wa kwanza na hadi sasa ndiye pekee kuiwakilisha Morocco katika Mashindano ya Wimbo wa ''Eurovision''. == Kazi ya muziki == == ''Samira Said kwenye kadi ya posta ya Mashindano ya Wimbo wa Eurovision ya mwaka 1980'' == == Samira Said alizaliwa mwaka 1958 mjini Rabat, nchini Morocco,\[2\] akiwa mtoto wa baba kutoka [[Rabat]] na mama kutoka [[Fez|Fez.]]\[3\] Alianza kuimba akiwa na umri wa miaka tisa\[citation needed\], na aligunduliwa kupitia kipindi cha muziki cha Mawaheb, kilichokuwa kikionyeshwa kwenye televisheni ya Morocco. Baadaye alihamia [[Misri]], ambako umaarufu wake katika ulimwengu wa Kiarabu ulianza. Ana uraia wa nchi mbili, Morocco na Misri,\[4\] ambako ndiko makazi yake ya kudumu, baada ya kuhamia [[Kairo|Cairo]] mwaka 1977. == == Albamu zake zote zimeimbwa kwa Kiarabu cha Misri, lakini pia amerekodi baadhi ya nyimbo kwa Kiarabu cha Morocco, kama vile “Kifash Tlakina” (“Jinsi Tulivyokutana”), “Fayetli sheftek shi marra” (“Nimekuona Mara Moja”), “Sarkouh” (“Walimwiba”) na “Al Behhara” (“Mabaharia”). Nyimbo zake zilizotolewa kama singo ni pamoja na “Maghlouba” (“Aliyeshindwa”) na “Wa'ady” (“Mpenzi Wangu”). Mwaka 1980, aliiwakilisha nchi yake ya kuzaliwa, Morocco, katika Mashindano ya Wimbo wa Eurovision, akiimba wimbo maarufu nchini Uholanzi wakati huo ulioitwa Bitaqat Hub. Alishika nafasi ya 18 kati ya washiriki 19.<ref>{{Cite web|title=BBC - Radio 3 - Awards for World Music 2003 - Samira Said|url=https://www.bbc.co.uk/radio3/world/awards2003/profile_said.shtml|work=www.bbc.co.uk|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=Concert de la tolerance 2007 à Agadir|url=http://news.agadir-souss.com/concert-de-la-tolerance-2007-agadir-200709352.html|work=news.agadir-souss.com|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref> == == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake Katika Sanaa]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] 15zxdk4ukw8xw6wbku57ejlr18z1zem 0 255760 1610537 2026-10-24T11:00:03Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610537 wikitext text/x-wiki '''Sylvaine Strike''' ni [[mwigizaji]], [[mwandishi]] na mkurugenzi wa maigizo ya jukwaani kutoka Afrika Kusini, anayeishi Cape Town, Afrika Kusini.<ref>{{Cite journal |last=Morkel |first=Toni |date=2010-01-01 |title=An interview with Sylvaine Strike |url=https://doi.org/10.1080/10137548.2010.9687929 |journal=South African Theatre Journal |publisher=Routledge |volume=24 |issue=1 |pages=201–208 |doi=10.1080/10137548.2010.9687929 |issn=1013-7548}}</ref> == Maisha ya Awali == Sylvaine Strike alizaliwa katika jiji la Pretoria, [[Afrika]] Kusini, katika familia ya wazazi wanaozungumza [[Kifaransa]]. Alikulia katika eneo la Verwoerdburg, ambalo kwa sasa linajulikana kama Centurion, Afrika Kusini.<ref>{{Cite journal |last=Morkel |first=Toni |date=2010-01-01 |title=An interview with Sylvaine Strike |url=https://doi.org/10.1080/10137548.2010.9687929 |journal=South African Theatre Journal |publisher=Routledge |volume=24 |issue=1 |pages=201–208 |doi=10.1080/10137548.2010.9687929 |issn=1013-7548}}</ref>Alisoma katika Chuo Kikuu cha Cape Town, na mwaka 1993 alihitimu [[Shahada (Uislamu)|shahada]] ya maigizo (Drama).<ref>{{Cite web|title=‘Snow White’: a ballet spectacle|url=https://iol.co.za/entertainment/2017-09-20-snow-white-a-ballet-spectacle/|work=IOL|date=2157-01-26|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Pinto Ferreira}}</ref> Baadaye, kuanzia mwaka 1998 hadi 2000, aliendelea na masomo yake jijini Paris, Ufaransa, katika Shule ya Jacques Lecoq. Huko alikamilisha [[stashahada]] ya miaka miwili iliyompa [[Mafunzo ya mpiga risasi hai|mafunzo]] maalumu katika sanaa ya kuigiza bila kutumia maneno (mime) na uigizaji wa kuchekesha unaohusisha wahusika wa aina ya clown.<ref>{{Cite web|title=‘Snow White’: a ballet spectacle|url=https://iol.co.za/entertainment/2017-09-20-snow-white-a-ballet-spectacle/|work=IOL|date=2157-01-26|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Pinto Ferreira}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]] tcn32oyb2n5i5z3cq1htfbckmvo1m06 0 255761 1610538 2026-10-24T11:00:38Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610538 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Sikhanyiso Dlamini|picha=Sikhanyiso_Dlamini,_April_2015.jpg|maelezo=Princess Sikhanyiso Dlamini mwaka 2015}} Princess Sikhanyiso Dlamini ( [[1 Septemba]] [[1987]]) ni [[mwanasiasa]] kutoka [[Eswatini]] na mwanachama wa familia ya kifalme ya nchi hiyo. Yeye ni binti mkubwa wa Mfalme Mswati III. Alihudumu kama Waziri wa Habari na Teknolojia ya Mawasiliano wa Eswatini kuanzia mwaka [[2018]] hadi [[2023]].<ref>https://www.africanews.com/2018/11/04/eswantini-appoints-king-mswati-s-daughter-as-ict-minister/</ref> == Maisha ya awali na Elimu == Sikhanyiso Dlamini alipata elimu yake nchini [[Uingereza]] katika shule binafsi ya mchanganyiko ya wavulana na wasichana iitwayo St Edmund’s College, Ware, iliyoko Hertfordshire. Alikuwa mwanafunzi wa nyumba ya wanafunzi ya Challoner House. Baadaye, aliendelea na masomo ya maigizo katika Chuo Kikuu cha Biola, kilichoko California, Marekani.<ref>https://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/05/29/hottest.royal/index.html</ref> Mwaka 2012, Princess Sikhanyiso alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Sydney, Australia, na kupata shahada ya uzamili katika mawasiliano ya kidijitali. Alipokuwa Australia, aliishi Glebe pamoja na msaidizi wake, Yemma Sholo, aliyeteuliwa na ikulu.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1692217.stm</ref> Yeye ni mtoto wa kwanza wa Inkhosikati LaMbikiza. Kupitia babu yake, Mfalme Sobhuza II, ana wajomba na shangazi wengi wa ukoo wa damu. Babu yake alikuwa na wake 70 na watoto 201. Aidha, Sikhanyiso ni mmoja wa wajukuu wapatao 1,000 wa familia ya kifalme ya Dlamini nchini Eswatini<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1716016.stm</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Watu wa Eswatini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] jqd7z8qcmjkeey3wlkmxwar0wh3nqyi 1610539 1610538 2026-10-24T11:02:05Z Mary calist mlay 39270 1610539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Sikhanyiso Dlamini|picha=Sikhanyiso_Dlamini,_April_2015.jpg|maelezo=Princess Sikhanyiso Dlamini mwaka 2015}} Princess Sikhanyiso Dlamini ( [[1 Septemba]] [[1987]]) ni [[mwanasiasa]] kutoka [[Eswatini]] na mwanachama wa familia ya kifalme ya nchi hiyo. Yeye ni binti mkubwa wa Mfalme Mswati III. Alihudumu kama Waziri wa Habari na Teknolojia ya Mawasiliano wa Eswatini kuanzia mwaka [[2018]] hadi [[2023]].<ref>https://www.africanews.com/2018/11/04/eswantini-appoints-king-mswati-s-daughter-as-ict-minister/</ref> == Maisha ya awali na Elimu == Sikhanyiso Dlamini alipata elimu yake nchini [[Uingereza]] katika shule binafsi ya mchanganyiko ya wavulana na wasichana iitwayo St Edmund’s College, Ware, iliyoko Hertfordshire. Alikuwa mwanafunzi wa nyumba ya wanafunzi ya Challoner House. Baadaye, aliendelea na masomo ya maigizo katika Chuo Kikuu cha Biola, kilichoko California, Marekani.<ref>https://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/05/29/hottest.royal/index.html</ref> Mwaka 2012, Princess Sikhanyiso alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Sydney, Australia, na kupata shahada ya uzamili katika mawasiliano ya kidijitali. Alipokuwa Australia, aliishi Glebe pamoja na msaidizi wake, Yemma Sholo, aliyeteuliwa na ikulu.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1692217.stm</ref> Yeye ni mtoto wa kwanza wa Inkhosikati LaMbikiza. Kupitia babu yake, Mfalme Sobhuza II, ana wajomba na shangazi wengi wa ukoo wa damu. Babu yake alikuwa na wake 70 na watoto 201. Aidha, Sikhanyiso ni mmoja wa wajukuu wapatao 1,000 wa familia ya kifalme ya Dlamini nchini Eswatini<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1716016.stm</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Watu wa Eswatini]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] <references />{{Mbegu-mtu}} ns8z2za58yttd580gb54xftolrka1gp 0 255762 1610540 2026-10-24T11:03:59Z Zubeda03 83744 Makala imeundwa 1610540 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Magool|tarehe ya kuzaliwa=Halima khaliif Omar Xaliima khaliif Cumar May 2,1948 Dhusamareb, Italian Somaliland|tarehe ya kufa=Machi 19,2004 (umri 55) Amsterdam, Netherland|mtindo=Muziki wa kisomali|kazi yake=Mwanamuziki|miaka ya kazi=1960s-1990s|tovuti=https://somali-music.com/artists/halimo-magool}} '''Magool''' alizaliwa katika [[mji]] wa Dhuusamareeb, ambao ni makao makuu ya eneo la Galgaduud, katikati mwa [[Somalia]]. Alizaliwa katika [[familia]] ya kabila la Cayr, ambalo ni sehemu ya [[jamii]] ya Hawiye. Alikuwa na [[ndugu]] watano.<ref><nowiki>http://somali-music.com/browse/categories/audios/z/180/1/Halimo%20Magool</nowiki></ref> [[Mwaka]] [[1959]], alipokuwa akiishi katika nyumba ya binamu yake aliyeitwa Mohamed Hashi, alijiunga na kikundi kidogo cha [[muziki]] kilichokuwa na makao yake mjini [[Mogadishu]]. Baadaye mwaka huohuo, alihamia [[Hargeisa|Hargeysa]], ambako alijiunga na [[Kundi|kikundi]] cha wanamuziki cha Waaberi, kilichokuwa na uhusiano na kile cha Mogadishu.<ref><nowiki>https://digitalcommons.macalester.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1154&context=bildhaan</nowiki></ref> Wakati huo, mwanamuziki mwenzake na [[mtunzi]] wa [[Wimbo|nyimbo]], Yusuf Haji Adan, alimpa jina la utani Magool, ambalo lina maana ya “[[ua]]” au “maua”. Jina hilo ndilo alilokuja kujulikana nalo sana miongoni mwa watu. Katikati ya miaka ya [[1960|1960,]] Magool alirejea Mogadishu. Baadaye aliolewa na [[jenerali]] kijana aliyeitwa Mohamed Nur Galaal. Hata hivyo, [[ndoa]] yao haikudumu kwa [[muda]] mrefu, lakini umaarufu wake kama mwanamuziki uliendelea kuongezeka. == Miaka ya baadae == [[Tarehe]] [[19 Machi|19 ''Machi'']] [[2004]], Magool alifariki katika [[hospitali]] moja mjini [[Amsterdam]], nchini [[Uholanzi]], kutokana na [[saratani]] ya [[Titi|matiti]]. Hakuacha watoto, lakini mpwa wake ni Abdiweli Kayliye, [[mwigizaji]] kutoka Somalia. == Marejeo == {{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Waliofariki 2004]] [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Wanawake wa Somalia]] mil8nsuptw8at4gmwmcso7cq6waxnqp 1610542 1610540 2026-10-24T11:05:00Z Zubeda03 83744 Maboresho 1610542 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Magool|tarehe ya kuzaliwa=Halima khaliif Omar Xaliima khaliif Cumar May 2,1948 Dhusamareb, Italian Somaliland|tarehe ya kufa=Machi 19,2004 (umri 55) Amsterdam, Netherland|mtindo=Muziki wa kisomali|kazi yake=Mwanamuziki|miaka ya kazi=1960s-1990s|tovuti=https://somali-music.com/artists/halimo-magool}} '''Magool''' alizaliwa katika [[mji]] wa Dhuusamareeb, ambao ni makao makuu ya eneo la Galgaduud, katikati mwa [[Somalia]]. Alizaliwa katika [[familia]] ya kabila la Cayr, ambalo ni sehemu ya [[jamii]] ya Hawiye. Alikuwa na [[ndugu]] watano.<ref><nowiki>http://somali-music.com/browse/categories/audios/z/180/1/Halimo%20Magool</nowiki></ref> [[Mwaka]] [[1959]], alipokuwa akiishi katika nyumba ya binamu yake aliyeitwa Mohamed Hashi, alijiunga na kikundi kidogo cha [[muziki]] kilichokuwa na makao yake mjini [[Mogadishu]]. Baadaye mwaka huohuo, alihamia [[Hargeisa|Hargeysa]], ambako alijiunga na [[Kundi|kikundi]] cha wanamuziki cha Waaberi, kilichokuwa na uhusiano na kile cha Mogadishu.<ref><nowiki>https://digitalcommons.macalester.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1154&context=bildhaan</nowiki></ref> Wakati huo, mwanamuziki mwenzake na [[mtunzi]] wa [[Wimbo|nyimbo]], Yusuf Haji Adan, alimpa jina la utani Magool, ambalo lina maana ya “[[ua]]” au “maua”. Jina hilo ndilo alilokuja kujulikana nalo sana miongoni mwa watu. Katikati ya miaka ya [[1960|1960,]] Magool alirejea Mogadishu. Baadaye aliolewa na [[jenerali]] kijana aliyeitwa Mohamed Nur Galaal. Hata hivyo, [[ndoa]] yao haikudumu kwa [[muda]] mrefu, lakini umaarufu wake kama mwanamuziki uliendelea kuongezeka. == Miaka ya baadae == [[Tarehe]] [[19 Machi|19 ''Machi'']] [[2004]], Magool alifariki katika [[hospitali]] moja mjini [[Amsterdam]], nchini [[Uholanzi]], kutokana na [[saratani]] ya [[Titi|matiti]]. Hakuacha watoto, lakini mpwa wake ni Abdiweli Kayliye, [[mwigizaji]] kutoka Somalia. == Marejeo == [[Jamii:Waliofariki 2004]] [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Wanawake wa Somalia]] <references />{{Mbegu-mwanamuziki}} mfar4j1r8oy9m00pz6cgzltr6dmu7nx 0 255763 1610541 2026-10-24T11:04:44Z Sally Girl one 92639 Mbegu mtu 1610541 wikitext text/x-wiki '''Wanawake wa Liberia Wanaochukua Hatua kwa Amani''' ni harakati ya amani iliyoanzishwa mwaka [[2003]] na wanawake huko [[Monrovia]], [[Liberia]], [[Afrika]], ambayo ilifanya kazi kumaliza Vita vya Pili vya Wenyewe kwa Wenyewe vya ''Liberia''.<ref>{{Cite web|title=Campaigns, not movements {{!}} Global Nonviolent Action Database|url=https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/campaigns-not-movements|work=nvdatabase.swarthmore.edu|accessdate=2026-10-24}}</ref> Iliandaliwa na ''Crystal Roh Gawding'' na wafanyakazi wa jamii ''Leymah Gbowee'' na ''Comfort Freeman,'' harakati hiyo ilianza licha ya Liberia kuwa na haki ndogo sana za kiraia.<ref>{{Cite web|title=Liberian women act to end civil war, 2003 {{!}} Global Nonviolent Action Database|url=https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/liberian-women-act-end-civil-war-2003|work=nvdatabase.swarthmore.edu|accessdate=2026-10-24}}</ref> Maelfu ya wanawake Waislamu na Wakristo kutoka tabaka mbalimbali waliungana, wakafanya maandamano ya kimya yasiyo ya vurugu ambayo yalijumuisha mgomo wa tendo la ndoa na tishio la laana.<ref>{{Cite web|title=Liberian women act to end civil war, 2003 {{!}} Global Nonviolent Action Database|url=https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/liberian-women-act-end-civil-war-2003|work=nvdatabase.swarthmore.edu|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Historia Ya Nyuma == 76ep0z2jw75q7e6he03yr44qow2nxet 0 255764 1610545 2026-10-24T11:07:12Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610545 wikitext text/x-wiki '''Khady Hane''' alizaliwa mwaka [[1962]] nchini [[Senegal]]. Ni mwandishi wa vitabu aliyesoma katika Chuo Kikuu cha [[Paris]] na anaishi Paris, Ufaransa. Ni rais wa chama cha Black Arts and Culture na ameandika riwaya mbalimbali kwa lugha ya Kifaransa.<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20000824090019/http://www.arts.uwa.edu.au/AFLIT/Haneeng.html</nowiki></ref> == Wasifu == Khady Hane ameandika kazi mbalimbali za fasihi kwa lugha ya Kifaransa, zikiwemo riwaya ''Sous le regard des'' ''étoiles (1998), Les violons de la haine (2001), Ma sale peau noire (2001), Le Collier de paille (2002), na tamthilia Il y en a trop dans les rues de Paris (2005)''<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20000824090019/http://www.arts.uwa.edu.au/AFLIT/Haneeng.html</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wandishi wa habari wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu wa Amerika ya Kati]] 46okdmop0q6dgr1a199vd2ufwkv9eo2 0 255765 1610546 2026-10-24T11:07:17Z Northern empire tz 93395 ukurasa ulianzishwa 1610546 wikitext text/x-wiki [[Faili:Nawal El Moutawakel (cropped).JPG|thumb|Nawal El Moutawakel]] '''Nawal El Moutawakel''' (alizaliwa [[15 Aprili]] [[1962]])[https://web.archive.org/web/20110102011610/http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/nawal_el_moutawakel/]<ref>https://web.archive.org/web/20110102011610/http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/nawal_el_moutawakel/</ref> ni [[mwanariadha]] wa zamani wa [[kuruka viunzi]] kutoka [[Moroko]], ambaye alishinda tukio la kwanza kabisa la [[mbio]] za viunzi za mita 400 kwa [[Mwanamke|wanawake]] kwenye Michezo ya [[Michezo ya Olimpiki|Olimpiki]] ya Majira ya [[Joto]] ya [[1984]], na ndiye mwanamke wa kwanza kutoka Moroko, [[Uarabuni]], [[Afrika]], na [[Uislamu]] kushinda [[medali]] ya [[dhahabu]] ya Olimpiki. Kwa sasa yeye ni [[makamu wa rais]] wa [[Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki]] (IOC).[https://web.archive.org/web/20200728235546/https://www.moroccojewishtimes.com/2019/07/21/el-moutawakel-la-championne-qui-trone-sur-le-coeur-des-marocains/]<ref>https://web.archive.org/web/20200728235546/https://www.moroccojewishtimes.com/2019/07/21/el-moutawakel-la-championne-qui-trone-sur-le-coeur-des-marocains/</ref> == Maisha == El Moutawakel alizaliwa [[Casablanca]], na alikuwa akisoma katika [[Chuo Kikuu]] cha Jimbo la [[Iowa]] aliposhinda [[taji]] lake la Olimpiki, jambo ambalo lilikuja kama mshangao mkubwa katika [[nchi]] yake ya asili.[https://www.olympics.com/ioc/mrs-nawal-el-moutawakel]<ref>https://www.olympics.com/ioc/mrs-nawal-el-moutawakel</ref>[https://www.ft.com/content/2aa7c59a-adfb-11e1-bb8e-00144feabdc0#axzz1xSehPdIH]<ref>https://www.ft.com/content/2aa7c59a-adfb-11e1-bb8e-00144feabdc0#axzz1xSehPdIH</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] [[Jamii:Wanariadha nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1962]] [[Jamii:Watu walio hai]] 3feqr1cgvz5pln0d214pwmbkbvzjk11 1610548 1610546 2026-10-24T11:08:27Z Northern empire tz 93395 maboresho 1610548 wikitext text/x-wiki [[Faili:Nawal El Moutawakel (cropped).JPG|thumb|Nawal El Moutawakel]] '''Nawal El Moutawakel''' (alizaliwa [[15 Aprili]] [[1962]])[https://web.archive.org/web/20110102011610/http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/nawal_el_moutawakel/]<ref>https://web.archive.org/web/20110102011610/http://www.wisemuslimwomen.org/muslimwomen/bio/nawal_el_moutawakel/</ref> ni [[mwanariadha]] wa zamani wa [[kuruka viunzi]] kutoka [[Moroko]], ambaye alishinda tukio la kwanza kabisa la [[mbio]] za viunzi za mita 400 kwa [[Mwanamke|wanawake]] kwenye Michezo ya [[Michezo ya Olimpiki|Olimpiki]] ya Majira ya [[Joto]] ya [[1984]], na ndiye mwanamke wa kwanza kutoka Moroko, [[Uarabuni]], [[Afrika]], na [[Uislamu]] kushinda [[medali]] ya [[dhahabu]] ya Olimpiki. Kwa sasa yeye ni [[makamu wa rais]] wa [[Kamati ya Kimataifa ya Olimpiki]] (IOC).[https://web.archive.org/web/20200728235546/https://www.moroccojewishtimes.com/2019/07/21/el-moutawakel-la-championne-qui-trone-sur-le-coeur-des-marocains/]<ref>https://web.archive.org/web/20200728235546/https://www.moroccojewishtimes.com/2019/07/21/el-moutawakel-la-championne-qui-trone-sur-le-coeur-des-marocains/</ref> == Maisha == El Moutawakel alizaliwa [[Casablanca]], na alikuwa akisoma katika [[Chuo Kikuu]] cha Jimbo la [[Iowa]] aliposhinda [[taji]] lake la Olimpiki, jambo ambalo lilikuja kama mshangao mkubwa katika [[nchi]] yake ya asili.[https://www.olympics.com/ioc/mrs-nawal-el-moutawakel]<ref>https://www.olympics.com/ioc/mrs-nawal-el-moutawakel</ref>[https://www.ft.com/content/2aa7c59a-adfb-11e1-bb8e-00144feabdc0#axzz1xSehPdIH]<ref>https://www.ft.com/content/2aa7c59a-adfb-11e1-bb8e-00144feabdc0#axzz1xSehPdIH</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Moroko]] [[Jamii:Wanariadha nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1962]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mtu}} pzj2246hyixhgrd1h347n3q0aa0k4lb 0 255766 1610547 2026-10-24T11:07:27Z Ramadhani kamala 82903 Kuanzisha makala mpya 1610547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Khesethwane Modjadji III|cheo=Rain Queen|ukubwa wa picha=200px|maelezo=Malkia wa Mvua wa jamii ya Balobed|tarehe_ya_kuzaliwa=1869|mahala_pa_kuzaliwa=Jamhuri ya Afrika Kusini, Mojidini, Ufalme wa Lobedu, Afrika Kusini.|tarehe_ya_kufariki=1959 (akiwa na umri wa miaka 89 au 90)|mahali alipofia=Ufalme wa Lobedu, katika Mkoa wa Transvaal, eneo ambalo kwa sasa ni Mkoa wa Limpopo, Afrika Kusini.}} '''Khesethwane Modjadji''' III ([[1869]]–[[1959]]) alikuwa [[Malkia]] wa Tatu wa Mvua (Rain [[Queen]]) kutoka katika ufalme wa Lobedu, uliokuwa wa taifa la Balobedu nchini [[Afrika Kusini]], katika Mkoa wa [[Limpopo]].<ref>{{Citation|title=Khetoane Modjadji|date=2026-09-02|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Khetoane_Modjadji&oldid=1372764634|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Khesethwane alitawala kuanzia mwaka [[1895]] hadi mwaka [[1959]]. Alitanguliwa na Malkia wa Mvua Masalanabo Modjadji II na kurithiwa na Malkia wa Mvua Makoma Modjadji IV. == Maisha == Khesetoane alizaliwa mwaka [[1869]] na alifariki mwaka [[1959]] akiwa na umri wa miaka 89 au 90. Mwaka [[1894 KK|1894,]] mtangulizi wake, Masalanabo Modjadji, alifanya kitendo cha kujiua kwa madhumuni ya kimila (ritual suicide) kwa kunywa sumu. Malkia Maselekwane alikuwa amefanya vivyo hivyo ili kukabidhi [[roho]] na mamlaka yake kwa Malkia wa Mvua aliyefuata. Khesethwane alikuwa binti wa Leakhali, dada na mke mkuu wa Masalanabo. Ingawa Khesethwane alitoka katika familia ya watu wa kawaida kupitia kwa [[baba]] yake, alikuja kuwa mrithi wa kiti cha ufalme. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] [[Jamii:Wanasiasa]] c99aqlpli4xllktt4uf31pcm3cwe1kc 0 255767 1610550 2026-10-24T11:10:21Z MagesaDm 86369 Citation 1610550 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Mende Nazer|picha=Mende Nazer.jpg|tarehe_ya_kuzaliwa=1982|maelezo_ya_picha=Mende Nazer mwaka 2006|nchi=Sudan}} '''Mende''' '''Nazer''' (aliyezaliwa mwaka [[1982]]) ni [[mwandishi]] kutoka [[Sudan]] na [[mwanaharakati]] wa [[haki]] za [[binadamu]] anayeishi [[Uingereza]].<ref>{{Cite web|title=Slavery - Sudan - Mende Nazer - Worldpress.org|url=https://www.worldpress.org/Africa/856.cfm|work=www.worldpress.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Kutekwa kwa Mende Nazer == '''Mende''' '''Nazer''' ni [[mwanamke]] wa [[Wanuba]] kutoka [[Sudan]]. Akiwa na umri wa miaka [[12]] au [[13]], alitekwa na kuuzwa utumwani baada ya [[kijiji]] chao kuvamiwa. Alitengana na [[familia]] yake na kwa miaka sita alilazimishwa kufanya kazi ngumu na kufanyiwa [[ukatili]] mjini [[Khartoum]].<ref>{{Cite web|title=Slavery - Sudan - Mende Nazer - Worldpress.org|url=https://www.worldpress.org/Africa/856.cfm|work=www.worldpress.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Sudan]] [[Jamii:Waliozaliwa 1982]] [[Jamii:Utumwa]] rxzh1oj4f59ko2ha5ekfljeqg66x7sz 0 255768 1610551 2026-10-24T11:10:23Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610551 wikitext text/x-wiki [[Faili:Miss Botswana 08 Itseng Kgomotso.jpg|thumb|Itseng Kgomotso]] '''Itseng Kgomotso''' ni [[mwanamitindo]] wa [[Botswana]] na mshindi wa taji la urembo ambaye aliwakilisha Botswana katika [[Miss World]] [[2008]] nchini [[Afrika Kusini]].<ref>http://www.celebopedia.net/itseng-kgomotso/</ref> Alisoma [[Shahada ya Awali|shahada]] ya sanaa katika [[Chuo Kikuu]] cha Botswana, mnamo Julai [[2010]], alishika nafasi ya pili katika shindano la urembo la Miss Universe Botswana<ref>{{Cite web|title=New Miss Botswana Pledges To Make A Difference|url=https://www.mmegi.bw/artculture-review/new-miss-botswana-pledges-to-make-a-difference/news|work=Mmegi Online|date=2007-12-17|accessdate=2026-10-24|language=en|author=By Lekopanye Mooketsi<br>Correspondent}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanamitindo wa Botswana]] [[Jamii:Waliozaliwa 1989]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mwanamitindo}} 3sd3o286750sy37fzdh57ru4otemls3 1610569 1610551 2026-10-24T11:26:52Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1610569 wikitext text/x-wiki [[Faili:Miss Botswana 08 Itseng Kgomotso.jpg|thumb|Itseng Kgomotso]] '''Itseng Kgomotso''' ni [[mwanamitindo]] wa [[Botswana]] na mshindi wa taji la urembo ambaye aliwakilisha Botswana katika [[Miss World]] [[2008]] nchini [[Afrika Kusini]].<ref>http://www.celebopedia.net/itseng-kgomotso/</ref> Alisoma [[Shahada ya Awali|shahada]] ya sanaa katika [[Chuo Kikuu]] cha Botswana, mnamo Julai [[2010]], alishika nafasi ya pili katika shindano la urembo la Miss Universe Botswana<ref>{{Rejea tovuti|title=New Miss Botswana Pledges To Make A Difference|url=https://www.mmegi.bw/artculture-review/new-miss-botswana-pledges-to-make-a-difference/news|work=Mmegi Online|date=2007-12-17|accessdate=2026-10-24|language=en|author=By Lekopanye Mooketsi<br>Correspondent}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanamitindo wa Botswana]] [[Jamii:Waliozaliwa 1989]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mwanamitindo}} mi4mp45o6e26l06p5rhtvdn1ntl0vyb 0 255769 1610552 2026-10-24T11:10:28Z Emanuel masaki 82931 Ukurasa umeudwa 1610552 wikitext text/x-wiki '''Farida''' (aliyezaliwa Safinaz Zulficar, tarehe [[5 Septemba]] [[1921]] – [[16 Oktoba]] [[1988]]) alikuwa [[Malkia]] wa [[Misri]] kwa karibu miaka kumi na moja akiwa mke wa kwanza wa [[Mfalme]] [[Farouk Miya|Farouk]].<ref>{{Cite web|title=Queen Farida, King Farouk's first wife|url=https://cloudflare.egyptindependent.com/queen-farida-king-farouks-first-wife/|work=Egypt Independent|date=2010-01-20|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Maher Hassan}}</ref> Alikuwa Malkia wa kwanza wa Misri tangu enzi za [[Kleopatra|Cleopatra]] kujitokeza hadharani baada ya kuishi [[maisha]] ya kujitenga na watu, na kushiriki katika [[shughuli]] za uwakilishi wa kifalme. Alihudhuria hafla mbalimbali za [[umma]] na kuwa mlezi wa heshima wa mashirika mengi ya hisani, taasisi za umma na [[programu]] mbalimbali.<ref>{{Cite web|title=Egypt's First Ladies|url=https://www.egy.com/historica/egyptianconsorts.php|work=www.egy.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> Shughuli hizo ziliendana na taswira ya kisasa ambayo utawala wa kifalme wa Misri ulitaka kuionyesha kwa jamii wakati huo. Ndoa yake na Mfalme Farouk ilivunjwa rasmi kwa talaka mwaka [[1948]]<ref>{{Cite web|title=Egypt's First Ladies|url=https://www.egy.com/historica/egyptianconsorts.php|work=www.egy.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1921]] [[Jamii:Waliofariki 1988]] i2fs2gse2zi0qmi3272mjs8d9gu8tof 0 255770 1610553 2026-10-24T11:10:35Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610553 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Mariama Ndoye|tarehe ya kuzaliwa=1953|uraia=Senegalese|asasi=IFAN Museum of African Arts in Daka}} '''Mariama Ndoye-Mbengue''' (aliyezaliwa [[Mwaka 1954|mwaka 1953]]) ni [[mwandishi]] wa [[vitabu]] kutoka [[Senegal]], aliyezaliwa kwa jina la Mariama Ndoye. Alianza kutumia jina la “Ndoye-Mbengue” baada ya kuolewa. Ana [[Shahada (Uislamu)|shahada]] ya [[uzamivu]] (PhD) katika lugha ya [[Kifaransa]] na fasihi. Amepokea tuzo mbalimbali kwa kazi zake za hadithi fupi na riwaya. Hadi [[Mwaka 1941|mwaka 1986]], aliwahi kufanya kazi kama msimamizi wa [[makumbusho]] katika Jumba la Makumbusho la Sanaa za Kiafrika la IFAN, lililopo Dakar. Pia ameishi nje ya [[nchi]], ambapo alitumia miaka 15 nchini Côte d’Ivoire. Kwa sasa anaishi nchini Tunisia. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1953]] [[Jamii:Waandishi]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Senegal]] 9vh2655oj1902r30gjem1kp4kebfqs5 0 255771 1610555 2026-10-24T11:12:06Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610555 wikitext text/x-wiki [[Faili:Taheyya Kariokka.jpg|thumb|Taheyya Kariokka]] '''Taheyya Kariokka''' (kwa Kiarabu cha [[Misri]]: تحيه كاريوكا), anajulikana pia kama '''Tahiya Carioca''', alizaliwa kwa jina la '''Badaweya''' '''Taheyya Mohamed Ali Elnedany Kareem''', [[22 Februari]] [[1915]] na kufariki [[20 Septemba]] [[1999]]. Alikuwa dansa wa densi ya tumbo na [[mwigizaji]] wa [[filamu]] kutoka Misri. == Maisha ya awali == Baba yake alikuwa [[mfanyabiashara]] wa boti ambaye alikuwa ameoa mara sita. Inasemekana kuwa baba yake ''Badaweya'' alikuwa na umri wa takribani miaka 60 wakati [[mama]] yake akiwa na umri wa miaka ya mwanzoni mwa ishirini. Badaweya alikuwa bado hajajua kuzungumza vizuri baba yake alipofariki. Baada ya kifo cha [[baba]] yake, alitumwa kuishi na kaka yake wa kambo aliyekuwa mkubwa zaidi, ''Ahmed Ali Elnedany''. Akiwa huko, aliteswa, alitendewa kama mtumwa na kufungwa kwa minyororo. Kila alipojaribu kutoroka, kaka yake alimtafuta na kumtesa zaidi, hadi siku moja alipomnyoa nywele zote.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0137226/</ref><ref>https://english.ahram.org.eg/NewsContent/5/32/278122/Arts--Culture/Film/Remembering-Tahia-Karioka-A-little-bit-of-bellydan.aspx</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1915]] [[Jamii:Waliofariki 1999]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Misri]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 8ep2jh2pohtmbt2ucu786zqd2fywni8 0 255772 1610556 2026-10-24T11:14:39Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610556 wikitext text/x-wiki '''Dame Virginia Ngozi Etiaba''' (CON) (alizaliwa tarehe 11 Novemba 1942) ni mwanasiasa wa Nigeria aliyewahi kuhudumu kama Naibu Gavana wa Jimbo la Anambra, lililoko [[Uingereza Kusini-Mashariki|kusini-mashariki]] mwa [[Nigeria]], kuanzia Machi 2006 hadi Novemba 2006, wakati wa uongozi wa Peter Obi.<ref>{{Cite web|title=Business Insider Africa|url=https://africa.businessinsider.com/|work=Business Insider Africa|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Baadaye, alihudumu kama Gavana wa Jimbo la Anambra kuanzia Novemba 2006 hadi Februari 2007. Virginia Etiaba ndiye mwanamke wa kwanza kuwahi kushika nafasi ya ugavana katika jimbo lolote [[Nchi|nchini]] [[Nigeria|Nigeria.]]<ref>{{Cite web|title=Business Insider Africa|url=https://africa.businessinsider.com/|work=Business Insider Africa|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>Aliingia madarakani baada ya gavana aliyekuwepo wakati huo, Peter Obi, kuondolewa [[Madaraka|madarakani]] na bunge la jimbo hilo kupitia utaratibu wa impeachment kutokana na madai ya utovu mkubwa wa nidhamu katika [[Utendaji (serikali)|utendaji]] wake.<ref>{{Cite web|title=Business Insider Africa|url=https://africa.businessinsider.com/|work=Business Insider Africa|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == marejeo == {{Mbegu-siasa}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] 65r07clv3bp0pepqgfoq266bdtls77j 0 255773 1610557 2026-10-24T11:15:00Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Adaora Lily Ulasi.png|thumb|Adaora lily ulasi]] '''Adaora Lily Ulasi (1932 – 21 Februari 2016)''' alikuwa mwandishi wa habari na mwandishi wa riwaya kutoka '''Nigeria'''. Inasemekana alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka '''Afrika Magharibi''' kupata shahada ya taaluma ya uandishi wa habari. Katika kazi yake ya uandishi wa habari, alifanya kazi katika Shirika la Utangazaji <ref>https://books.google.co.tz/books?id=OBfCMl6FiQQC&dq=%22adaora+lily+ulasi%...' 1610557 wikitext text/x-wiki [[Faili:Adaora Lily Ulasi.png|thumb|Adaora lily ulasi]] '''Adaora Lily Ulasi (1932 – 21 Februari 2016)''' alikuwa mwandishi wa habari na mwandishi wa riwaya kutoka '''Nigeria'''. Inasemekana alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka '''Afrika Magharibi''' kupata shahada ya taaluma ya uandishi wa habari. Katika kazi yake ya uandishi wa habari, alifanya kazi katika Shirika la Utangazaji <ref>https://books.google.co.tz/books?id=OBfCMl6FiQQC&dq=%22adaora+lily+ulasi%22&pg=PA183&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>la '''Uingereza''' (BBC) na Voice of America (Sauti ya Amerika). Kama mwandishi wa riwaya, aliandika hadithi za upelelezi kwa lugha ya Kiingereza, akibadilisha mtindo wa hadithi za kusisimua zinazohusu uhalifu ili ziendane na mazingira na tamaduni za jamii za Waigbo au Wayoruba.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Lorna_Sage</ref> == Wasifu == Adaora Lily Ulasi alizaliwa katika mji wa '''Aba''', '''mashariki mwa Nigeria.''' Alikuwa binti wa '''chifu wa jamii ya Waigbo'''. Alisoma katika shule ya wamisionari iliyokuwa katika eneo lao. Hata hivyo, alipokuwa na umri wa miaka 15, alitumwa nchini Marekani kwa ajili ya kuendelea na masomo.nnBaada ya kuhitimu elimu ya sekondari, aliendelea na masomo katika Chuo Kikuu cha Pepperdine na Chuo Kikuu cha Southern California. Mwaka 1954<ref><nowiki>https://books.google.co.tz/books?id=p0IDAAAAMBAJ&lpg=PA17&dq=Jeanette+Triplett+Jones&pg=PA17&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</nowiki></ref>, alihitimu shahada ya kwanza katika taaluma ya uandishi wa habari.<ref><nowiki>https://books.google.co.tz/books?id=p0IDAAAAMBAJ&lpg=PA17&dq=Jeanette+Triplett+Jones&pg=PA17&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu bara kwa bara]] [[Jamii:Mwandiko]] [[Jamii:Mwaramoni na jamaa]] [[Jamii:Wanamichezo]] 142scf4a9hi8sacc4g9vtuyp6o2486c 0 255774 1610558 2026-10-24T11:15:30Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610558 wikitext text/x-wiki [[Faili:May Torok von Szendro.JPG|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:May_Torok_von_Szendro.JPG]] '''Javidan Hanim''', ambaye pia alijulikana kama Djavidan (kwa Kiarabu: جاويدان هانم; alizaliwa kwa jina la May Torok von Szendro; 15 Juni 1877 – 5 Agosti 1968), alikuwa [[mwanamke]] wa [[tabaka]] la kifalme kutoka [[Hungary]]. Alikuwa [[mke]] wa pili wa Khedive Abbas II wa [[Misri]] na alishikilia [[cheo]] cha [[mke]] wa Khedive wa [[Misri]] kuanzia mwaka 1910 hadi 1913. == Maisha yake == Javidan Hanim alizaliwa kwa jina la May Torok von Szendro huko [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]], [[Marekani]], tarehe 15 [[Juni]] [[1877]]. Baba yake alikuwa Count József Torok von Szendro, aliyekuwa mkuu wa [[zamani]] wa kaunti ya Ung. [[Mama]] yake alikuwa Countess Sofie Vetter von der Lilie. Inasemekana kwamba alipokuwa na [[umri]] wa [[miaka]] 12, aliandika [[makala]] fupi kwa majarida mbalimbali na kucheza piano. Alipofikisha [[umri]] wa [[Mwaka|miaka]] 15, alikuwa tayari na [[nyumba]] yake mwenyewe huko Graz. Ingawa hakuwahi kwenda [[shule]], kaka yake mkubwa alisajiliwa katika [[shule]] ya Theresianum, akademia maarufu iliyokuwa Vienna. Usajili huo ulifuata [[utamaduni]] wa [[Austria]]. [[Shule]] hiyo ilifadhiliwa na wanafamilia wa kifalme wa Habsburg na ilihusisha [[watoto]] wa [[familia]] mashuhuri za kifalme kutoka [[Ulaya]], [[Misri]], Milki ya [[Ottoman]] na maeneo ya [[Mashariki]]. Akiwa katika shule hiyo, kaka yake alifanya urafiki na Prince Abbas Hilmi, mwana wa [[familia]] ya kifalme ya [[Misri]] ambaye alikuwa mdogo kwake kwa [[mwaka]] mmoja. Prince Abbas Hilmi ndiye aliyekuja kuwa Khedive Abbas II wa [[Misri]].<ref>https://www.oocities.org/hazemsakr/royal/tevfik.html</ref><ref>http://www.egy.com/historica/94-10-06.php</ref><ref>https://www.academia.edu/44709320</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Misri]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] nmddlynef0b949ea242xxgf3hyx9pua 0 255775 1610560 2026-10-24T11:21:09Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610560 wikitext text/x-wiki '''Dada Brigitte Yengo''' ni mtawa wa [[Kanisa]] Katoliki kutoka Jamhuri ya [[Kongo (mto)|Kongo]]. Anaongoza shirika la hisani la ''Sister'' ''Yengo’s Children, Inc.,'' linalosaidia watu wenye mahitaji katika nchi za Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.<ref><nowiki>https://dynamicchiropractic.com/article/46281-the-passion-of-sister-yengo-chiropractic-in-the-congo</nowiki></ref> == Maisha ya awari == Dada Brigitte Yengo aliondoka Pointe-Noire mwaka [[1979]] kwenda kusoma [[Paris]] na Le Havre, Ufaransa. Alikuwa mtawa mwaka [[1981]] na baadaye akapata shahada ya tiba ya tiba-mgongo mwaka [[1987]] na shahada ya udaktari mwaka [[1991]]. Mwaka [[1997]], hospitali yake ililipuliwa wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Kongo. Mwaka [[1998]], alianza kuwasaidia watoto wa mama waliofungwa gerezani jijini New York. Mwaka [[2004]], alirudi Kongo na kuanzisha kliniki na hospitali yake ili kutoa huduma za <ref><nowiki>https://dynamicchiropractic.com/article/46281-the-passion-of-sister-yengo-chiropractic-in-the-congo</nowiki></ref>afya kwa jamii. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watawa]] 8o95xtp90paajt35t1qj3wswgvnnltx 0 255776 1610561 2026-10-24T11:21:29Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Elizabeth Muriel Chase''' ([[26 Aprili]] [[1950]] – [[9 Mei]] [[2018]]) alikuwa [[mchezaji]] wa mchezo wa magongo ya uwanjani kutoka [[Zimbabwe]]. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya Zimbabwe iliyoshinda [[medali]] ya [[dhahabu]] katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya mwaka 1980, iliyofanyika mjini Moscow, Urusi. Kabla ya hapo, aliwahi kuiwakilisha Afrika Kusini katika mchezo huo<ref>{{Cite web|title=Golden Girl Liz Chase d...' 1610561 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Muriel Chase''' ([[26 Aprili]] [[1950]] – [[9 Mei]] [[2018]]) alikuwa [[mchezaji]] wa mchezo wa magongo ya uwanjani kutoka [[Zimbabwe]]. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya Zimbabwe iliyoshinda [[medali]] ya [[dhahabu]] katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya mwaka 1980, iliyofanyika mjini Moscow, Urusi. Kabla ya hapo, aliwahi kuiwakilisha Afrika Kusini katika mchezo huo<ref>{{Cite web|title=Golden Girl Liz Chase dies – herald|url=https://www.heraldonline.co.zw/golden-girl-liz-chase-dies/|date=2018-05-11|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>. = Maisha yake ya awali na elimu = Elizabeth Chase alizaliwa mjini Umtali, eneo ambalo leo linaitwa Mutare, nchini Zimbabwe. Alisoma katika shule ya wasichana ya Girls High School, iliyokuwa Salisbury, jina la zamani la mji wa Harare.Mwaka [[1966]], alichaguliwa kuchezea timu ya taifa ya shule katika mchezo wa magongo ya uwanjani. Baadaye, alijiunga na timu ya taifa ya wachezaji wenye umri wa chini ya miaka 21.Baada ya kumaliza masomo yake, alikwenda Afrika Kusini kusomea elimu ya viungo na michezo katika ngazi ya shahada ya chuo kikuu. Akiwa [[Afrika Kusini|Afrika Kusini,]] alichezea timu ya chuo kikuu pamoja na timu za maeneo za Wits na Southern Transvaal.Katika msimu wa [[1973]]/[[1974]], alichaguliwa kuchezea timu ya pili ya taifa ya Afrika Kusini, iliyojulikana kama South Africa B. Katika msimu wa [[1976]]/[[1977]], aliiwakilisha timu ya [[taifa]] ya wanawake ya Afrika Kusini katika mchezo wa magongo, iliyojulikana kama Springbok Ladies.Katika miaka ya [[1970]], wakati wa vita vya msituni vya [[Rhodesia ya Kusini|Rhodesia]], Chase alipoteza baadhi ya marafiki na wanafamilia<ref>{{Cite web|title=The Bush War {{!}} World History|url=https://courses.lumenlearning.com/suny-worldhistory/chapter/33-3-2-the-bush-war/|work=courses.lumenlearning.com|accessdate=2026-10-24}}</ref>. == Kazi yake nchini Zimbabwe == Aliporudi Rhodesia, ambayo baadaye ilikuja kuitwa Zimbabwe, Chase alijiunga na klabu ya michezo ya Old Hararians. Pia, alifundisha somo la elimu ya viungo katika shule ya wasichana ya Oriel Girls High School, iliyokuwa Salisbury. Kila mwaka, alichaguliwa katika timu ya taifa ya wanawake ya Zimbabwe ya mchezo wa magongo ya uwanjani.Mwanzoni mwa miaka ya [[1980]], alihamia Afrika Kusini. Baadaye, mwaka [[2000]], alifanya kazi kama mkuu wa idara ya [[elimu]] ya viungo katika [[Chuo Kikuu cha Witwatersrand]].Aliendelea na kazi hiyo hadi alipostaafu mwaka [[2015]].<ref>{{Cite web|title=Verifying Device|url=https://www.thetimes.com/uk/article/liz-chase-obituary-vg8f6730b|work=www.thetimes.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Ushindi wa Olimpiki na kifo chake == Mwaka [[1980]], Elizabeth Chase alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya wanawake ya Zimbabwe iliyoshiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto mjini [[Moscow]] na kushinda medali ya dhahabu katika mchezo wa magongo ya uwanjani.Mafanikio hayo yalikuwa sehemu muhimu ya [[historia]] ya michezo ya Zimbabwe. Chase alifariki dunia [[9 Mei]] [[2018]], mjini [[Johannesburg]], Afrika Kusini, baada ya kuugua [[saratani]]. Alifariki wiki mbili baada ya kusherehekea siku yake ya kuzaliwa ya miaka [[68]].Alikuwa mchezaji wa kwanza kufariki dunia miongoni mwa washiriki wa timu ya magongo ya Zimbabwe iliyoshinda medali ya dhahabu katika Olimpiki ya mwaka 1980, kulingana na taarifa zilizotolewa kuhusu maisha yake<ref>{{Cite web|title=Golden Girl Liz Chase dies – herald|url=https://www.heraldonline.co.zw/golden-girl-liz-chase-dies/|date=2018-05-11|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wachezaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waliofariki 2018]] culdruy0q9gux2zhhj756nit280p2am 1610562 1610561 2026-10-24T11:21:55Z Francakiria 45589 1610562 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Muriel Chase''' ([[26 Aprili]] [[1950]] – [[9 Mei]] [[2018]]) alikuwa [[mchezaji]] wa mchezo wa magongo ya uwanjani kutoka [[Zimbabwe]]. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya Zimbabwe iliyoshinda [[medali]] ya [[dhahabu]] katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya mwaka 1980, iliyofanyika mjini Moscow, Urusi. Kabla ya hapo, aliwahi kuiwakilisha Afrika Kusini katika mchezo huo<ref>{{Cite web|title=Golden Girl Liz Chase dies – herald|url=https://www.heraldonline.co.zw/golden-girl-liz-chase-dies/|date=2018-05-11|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>. = Maisha yake ya awali na elimu = Elizabeth Chase alizaliwa mjini Umtali, eneo ambalo leo linaitwa Mutare, nchini Zimbabwe. Alisoma katika shule ya wasichana ya Girls High School, iliyokuwa Salisbury, jina la zamani la mji wa Harare.Mwaka [[1966]], alichaguliwa kuchezea timu ya taifa ya shule katika mchezo wa magongo ya uwanjani. Baadaye, alijiunga na timu ya taifa ya wachezaji wenye umri wa chini ya miaka 21.Baada ya kumaliza masomo yake, alikwenda Afrika Kusini kusomea elimu ya viungo na michezo katika ngazi ya shahada ya chuo kikuu. Akiwa [[Afrika Kusini|Afrika Kusini,]] alichezea timu ya chuo kikuu pamoja na timu za maeneo za Wits na Southern Transvaal.Katika msimu wa [[1973]]/[[1974]], alichaguliwa kuchezea timu ya pili ya taifa ya Afrika Kusini, iliyojulikana kama South Africa B. Katika msimu wa [[1976]]/[[1977]], aliiwakilisha timu ya [[taifa]] ya wanawake ya Afrika Kusini katika mchezo wa magongo, iliyojulikana kama Springbok Ladies.Katika miaka ya [[1970]], wakati wa vita vya msituni vya [[Rhodesia ya Kusini|Rhodesia]], Chase alipoteza baadhi ya marafiki na wanafamilia<ref>{{Cite web|title=The Bush War {{!}} World History|url=https://courses.lumenlearning.com/suny-worldhistory/chapter/33-3-2-the-bush-war/|work=courses.lumenlearning.com|accessdate=2026-10-24}}</ref>. == Kazi yake nchini Zimbabwe == Aliporudi Rhodesia, ambayo baadaye ilikuja kuitwa Zimbabwe, Chase alijiunga na klabu ya michezo ya Old Hararians. Pia, alifundisha somo la elimu ya viungo katika shule ya wasichana ya Oriel Girls High School, iliyokuwa Salisbury. Kila mwaka, alichaguliwa katika timu ya taifa ya wanawake ya Zimbabwe ya mchezo wa magongo ya uwanjani.Mwanzoni mwa miaka ya [[1980]], alihamia Afrika Kusini. Baadaye, mwaka [[2000]], alifanya kazi kama mkuu wa idara ya [[elimu]] ya viungo katika [[Chuo Kikuu cha Witwatersrand]].Aliendelea na kazi hiyo hadi alipostaafu mwaka [[2015]].<ref>{{Cite web|title=Verifying Device|url=https://www.thetimes.com/uk/article/liz-chase-obituary-vg8f6730b|work=www.thetimes.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Ushindi wa Olimpiki na kifo chake == Mwaka [[1980]], Elizabeth Chase alikuwa miongoni mwa wachezaji wa timu ya taifa ya wanawake ya Zimbabwe iliyoshiriki Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Joto mjini [[Moscow]] na kushinda medali ya dhahabu katika mchezo wa magongo ya uwanjani.Mafanikio hayo yalikuwa sehemu muhimu ya [[historia]] ya michezo ya Zimbabwe. Chase alifariki dunia [[9 Mei]] [[2018]], mjini [[Johannesburg]], Afrika Kusini, baada ya kuugua [[saratani]]. Alifariki wiki mbili baada ya kusherehekea siku yake ya kuzaliwa ya miaka [[68]].Alikuwa mchezaji wa kwanza kufariki dunia miongoni mwa washiriki wa timu ya magongo ya Zimbabwe iliyoshinda medali ya dhahabu katika Olimpiki ya mwaka 1980, kulingana na taarifa zilizotolewa kuhusu maisha yake<ref>{{Cite web|title=Golden Girl Liz Chase dies – herald|url=https://www.heraldonline.co.zw/golden-girl-liz-chase-dies/|date=2018-05-11|accessdate=2026-10-24|language=en-US}}</ref>. == Marejeo == [[Jamii:Wachezaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waliofariki 2018]] <references />{{Mbegu-mtu}} amx3c9hea8o3o8723fq4pjfln2y8uh5 0 255777 1610563 2026-10-24T11:22:15Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610563 wikitext text/x-wiki '''Doreen Nampiye Sioka''' (alizaliwa mwaka [[1960]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Namibia]]. Alikuwa mbunge katika Bunge la Kitaifa la Namibia kuanzia mwaka [[1994]] hadi tarehe [[21 Machi]] [[2025]] kwa tiketi ya chama cha ''South West Africa People's Organization (SWAPO)'' na alihudumu katika baraza la mawaziri kuanzia mwaka 2005 hadi tarehe 21 Machi 2025,<ref>{{Cite web|title=Youth council interim board expected before end of October|url=https://www.namibian.com.na/youth-council-interim-board-expected-before-end-of-october/|work=The Namibian|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Martin Endjala}}</ref> akiwa [[Waziri]] wa Usawa wa Kijinsia, Kutokomeza [[Umaskini]] na [[Ustawi wa Jamii]].<ref>https://web.archive.org/web/20080706123729/http://www.nid.org.na/pub_docs/Guide.pdf</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1960]] [[Jamii:Wanasiasa wa Namibia]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} 92vp92yym32nq663q8udpb0eh6plcwv 0 255778 1610564 2026-10-24T11:23:19Z Grace Daudi 93413 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ntfombi Tfwala''' (pia huandikwa '''[[Ntombi Khumalo|Ntombi]]'''), alizaliwa tarehe 27 Desemba [[1949 KK|1949,]] ni '''''Ndlovukati''''' (Mama Malkia) wa [[Eswatini]] tangu mwaka [[1983|1983.]] Yeye ni mama na pia mtawala mwenza wa [[Mfalme]] '''''[[Mswati III wa Uswazi|Mswati III]]'''''.[https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland]<ref>https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland</ref> Pia alikuwa...' 1610564 wikitext text/x-wiki '''Ntfombi Tfwala''' (pia huandikwa '''[[Ntombi Khumalo|Ntombi]]'''), alizaliwa tarehe 27 Desemba [[1949 KK|1949,]] ni '''''Ndlovukati''''' (Mama Malkia) wa [[Eswatini]] tangu mwaka [[1983|1983.]] Yeye ni mama na pia mtawala mwenza wa [[Mfalme]] '''''[[Mswati III wa Uswazi|Mswati III]]'''''.[https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland]<ref>https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland</ref> Pia alikuwa '''''[[malkia]] regent''''' wa Eswatini kuanzia mwaka 1983 hadi mwanawe Mswati III alipochukua [[ufalme]] mwaka [[1986|1986.]] == Maisha ya awali na ndoa == Ntfombi aliolewa na Mfalme [[Sobhuza II wa Uswazi|'''Sobhuza II wa Swaziland''',]] ambaye pamoja walipata mtoto wa kiume, '''[[Prince]] ''Makhosetive Dlamini'''''<nowiki/>'','' ambaye baadaye alikuja kuwa Mfalme Mswati III.[https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland]<ref>https://touchstamps.com/Issue/Details/103620/queen-mothers-of-swaziland</ref> Kabla ya mwaka [[1982]], Mfalme Sobhuza alimteua mmoja wa wake zake, [[Malkia]] '''Dzeliwe''', kuwa ''Ndlovukati'' (Mama Malkia) ili kutawala pamoja na [[mrithi]] wake wa baadaye. Badala ya kumteua mmoja wa wanawe kuwa mrithi wa moja kwa moja wa [[Kiti cha enzi|kiti cha enzi,]] Sobhuza aliliambia '''''Loqoqo''''', [[Baraza la mawaziri Tanzania 2015|baraza]] lake la kifalme, kwamba alitaka Prince Makhosetive Dlamini awe mrithi wake.[https://web.archive.org/web/20180519204518/http://members.iinet.net.au/~royalty/states/southafrica/swaziland.html]<ref>https://web.archive.org/web/20180519204518/http://members.iinet.net.au/~royalty/states/southafrica/swaziland.html</ref> Mnamo Juni 1982, Mfalme Sobhuza pia aliongeza mamlaka ya '''Loqoqo''', akilipa uwezo wa kufanya kazi kama “Baraza Kuu la Serikali.” Baraza hilo lingeweza kumteua “[[Mtu]] Aliyeidhinishwa” kutumia [[mamlaka]] ya kifalme ikiwa ingeonekana kuwa [[Regent International Hotels|regent]] hakuwa na uwezo wa kutekeleza majukumu yake ipasavyo. == Utawala wa Malkia Dzeliwe == Baada ya kifo cha Mfalme '''Sobhuza II''', kulitokea hali ya '''''utupu wa madaraka'''''. Katika kipindi hicho, ''Ndlovukati'' '''''Dzeliwe''''' akawa '''''Malkia Regent''''', akisimamia ufalme wakati mrithi aliyeteuliwa wa kiti cha enzi akiwa bado mdogo.[https://eswatini-embassy.ma/brief-about-the-kingdom/]<ref>https://eswatini-embassy.ma/brief-about-the-kingdom/</ref> Hata hivyo, '''Loqoqo''', ambalo lilikuwa na ndugu wakuu wa Mfalme Sobhuza, machifu na washauri wake, lilichukua mamlaka ambayo awali yalikuwa chini ya Malkia Dzeliwe. Loqoqo lilimwondoa Waziri Mkuu wa Sobhuza, '''''Prince Mabandla Dlamini''''', ambaye inaonekana wanachama wa Loqoqo walihofia kwamba angepunguza au kuondoa mamlaka mapya waliyokuwa wameyapata.Prince '''Makhosetive Dlamini''' alipofikia umri wa utu uzima na kuwa mfalme rasmi, mama yake alitarajiwa kuteuliwa kuwa '''Ndlovukati''' (Mama Malkia) mpya. Hata hivyo, mwaka '''1983''', Malkia '''Dzeliwe''' aliwekwa chini ya ulinzi wa nyumbani (''house arrest''). Baada ya hapo, '''''Ntfombi''''' alichaguliwa kuwa '''''Malkia Regent''''', akichukua jukumu la kuongoza Eswatini kwa niaba ya mwanawe hadi alipokuwa tayari kuchukua madaraka ya kifalme.Mwaka '''1985''', Ntfombi alijumuishwa katika mfululizo wa [[picha]] za msanii maarufu '''''[[Andy Warhol]]''''' ulioitwa ''Reigning Queens'' (Malkia Watawala). Alikuwa mmoja kati ya malkia wanne walioonyeshwa katika mfululizo huo, pamoja na '''''Malkia Beatrix wa [[Uholanzi]], Malkia [[Margaret Heitland|Margrethe II]] wa [[Denmark]], na Malkia [[Elizabeth II]] wa [[Uingereza]]'''[[Uingereza|.]]'' == “Tembo Mkuu wa Kike.” == Mwaka '''1986''', Makhosetive alipofikisha umri wa miaka '''[[18]]''', alitawazwa kuwa '''''Mfalme Mswati III'''.'' Baada ya kuwa mfalme, kwa kufuata [[Desturi|desturi,]] alimtangaza mama yake kuwa '''Indlovukazi''', [[cheo]] ambacho kwa ujumla kinafanana na '''''Mama Malkia''''' (''Queen Mother''). Neno ''Indlovukazi'' linatafsiriwa kihalisi kama '''“''Tembo Mkuu wa Kike''.”[https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_Times]'''<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_Times</ref> Kwa nafasi hiyo, Ntfombi akawa '''''mkuu mwenza wa nchi''''' pamoja na mwanawe. Kama Mama Malkia, Ntfombi anaonekana kuwa kiongozi wa '''''[[kiroho]] na kitaifa''''' wa nchi, wakati mwanawe, Mfalme Mswati III, anachukuliwa kuwa [[kiongozi]] wa '''''utawala na shughuli za serikali'''''. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Siasa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [[Jamii:Historia]] [[Jamii:Ndoa]] [[Jamii:Familia]] [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Eswatini]] [[Jamii:Watu walio hai]] huam2mer2evsanepdegaf3fabk76o6v 0 255779 1610566 2026-10-24T11:25:56Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[picha:Micheala.jpg|thumb|Michaela Songa]] '''Michaela Songa''' alizaliwa tarehe [[24 Mei]] [[1986]]. Ni [[mwigizaji]], mwandishi na mhariri wa majarida, aliyezaliwa nchini [[Liberia]]. Anajulikana kwa machapisho yake ya mtandaoni na picha alizopiga kwa kamera. Hivi karibuni, alianza kujikita zaidi katika uigizaji wa filamu, akicheza katika filamu mbili za Liberia pamoja na watengenezaji wengine wa filamu wanaochipukia. Alipokuwa mwaka wa tatu wa masomo...' 1610566 wikitext text/x-wiki [[picha:Micheala.jpg|thumb|Michaela Songa]] '''Michaela Songa''' alizaliwa tarehe [[24 Mei]] [[1986]]. Ni [[mwigizaji]], mwandishi na mhariri wa majarida, aliyezaliwa nchini [[Liberia]]. Anajulikana kwa machapisho yake ya mtandaoni na picha alizopiga kwa kamera. Hivi karibuni, alianza kujikita zaidi katika uigizaji wa filamu, akicheza katika filamu mbili za Liberia pamoja na watengenezaji wengine wa filamu wanaochipukia. Alipokuwa mwaka wa tatu wa masomo ya uandishi wa habari za magazetini, alisema mara nyingi kuwa hakupenda kuonekana sana mbele ya kamera. Alipendelea zaidi kufanya kazi nyuma ya pazia, hasa katika utayarishaji wa machapisho.<ref>[http://www.zorzor.net zorzor magazine] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017093804/http://www.zorzor.net/|date=October 17, 2008}}</ref> <ref>[http://www.africanstarz.com African Starz Magazine] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014065922/http://www.africanstarz.com/|date=October 14, 2008}}</ref> == Kazi yake == Michaela alianza kupenda [[sanaa]] tangu akiwa mtoto. Baba yake alimzoesha kutumia [[kamera]] tangu akiwa mdogo kwa kurekodi shughuli zake za kila siku kwenye kanda za video na kuchapisha picha zake. Ingawa uigizaji haukuwa kipaji alichokipenda zaidi, alianza kujulikana kupitia [[filamu]] mbili zilizokuwa zinatarajiwa kutolewa, mojawapo ikiwa ni The Desperate Girls. Kwa sasa, anasimamia blogu yake mwenyewe na pia ni mhariri mkuu wa jarida la Zorzor Magazine. Hapo awali, alifanya kazi katika jarida la African Starz Magazine, ambako pia alikuwa mhariri mkuu. == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Waandishi wa Liberia]] [[Jamii:Watu walio hai]] e4ei26ud87bv2rkulr5jpsh8u94np8p 0 255780 1610567 2026-10-24T11:26:16Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610567 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Lisa Fugard|tarehe ya kuzaliwa=[[Port Elizabeth]], South Africa|watoto=1|kazi yake=Actress, writer|uraia=South Africa, United States|utaifa=[[Port Elizabeth]], South Africa}} '''Lisa Fugard''' ni [[mwandishi]] na [[mwigizaji]] kutoka [[Afrika Kusini]]. Alizaliwa [[Mwaka 1954|mwaka 1961]] katika [[mji]] wa [[Port Elizabeth]], Afrika Kusini. Yeye ndiye [[mtoto]] pekee wa mwandishi wa [[tamthilia]] Athol Fugard na mwandishi wa [[riwaya]] Sheila Meiring Fugard. Kuanzia mwaka [[1980]], alianza kujishughulisha na kazi ya uigizaji nchini Marekani. Mwaka [[2006]], aliandika riwaya yake ya kwanza iliyoitwa Skinner’s Drift. == Kazi Yake == Fugard alihamia katika jiji la [[New York]], nchini [[Marekani]], mwaka 1980 ili kufuatilia [[ndoto]] yake ya kuwa mwigizaji. Ameigiza katika michezo mingi ya [[Jukwaa la Vijana wa Ulaya|jukwaani]] na [[filamu]] mbalimbali, ikiwemo nafasi ya Isabel Dyson katika utayarishaji wa awali wa tamthilia ya baba yake iliyoitwa My Children! My Africa!.<ref>{{Citation|title=Nobel Peace Prize|date=2007|url=https://doi.org/10.4135/9781412956215.n621|work=Encyclopedia of Activism and Social Justice|publisher=SAGE Publications, Inc.|isbn=978-1-4129-1812-1|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2007-10-16 |title=Why the 2007 Nobel Peace Prize is good for science |url=https://doi.org/10.1063/pt.5.021576 |journal=Physics Today |volume=2007 |issue=10 |doi=10.1063/pt.5.021576 |issn=1945-0699}}</ref><ref>{{Citation|last=Mapes|first=Gwynne|title=Mediatizing Taste|date=2021-06-17|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780197533444.003.0002|work=Elite Authenticity|pages=25–43|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-753344-4|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=Getting rid of carpool lanes could double travel times|url=https://doi.org/10.1126/science.aan7063|work=AAAS Articles DO Group|date=2021-03-28|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waandishi]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Afrika Kusini]] [[Jamii:Waliozaliwa 1961]] 9f9s1a8xfxn7pqy4irdtninbhwcwf9a 0 255781 1610568 2026-10-24T11:26:34Z Kisai789 82928 Ukurasa umeundwa 1610568 wikitext text/x-wiki Khentkaus II alikuwa [[mwanamke]] wa kifalme aliyeishi katika [[Misri]] ya Kale. Alikuwa [[mke]] wa mfalme wa Misri, Neferirkare Kakai, wa Nasaba ya Tano. Alikuwa mama wa [[wafalme]] wawili, Neferefre na Nyuserre Ini. <ref>{{Cite web|title=Khentkaus II {{!}} Ancient Egypt Online|url=https://ancientegyptonline.co.uk/q-khentkausii/|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref> {{Infobox person|name=Khentkaus|picha=Náprstek Museum - NM Prague 60.JPG|maelezo=Khentkaues II on the throne <br> (from the [[National Museum (Prague)]]}} == Wasifu == Khentkaus II alikuwa [[mke]] wa Neferirkare Kakai. Ujenzi wa jengo la piramidi yake ulianza wakati wa [[utawala]] wa mumewe, ambapo cheo chake kilikuwa bado ni mke wa mfalme (hmt nswt). Ujenzi wa kaburi lake ulisitishwa, huenda kutokana na kifo cha mumewe, na baadaye ukaendelea tena wakati wa utawala wa mwanawe. Baada ya [[ujenzi]] kuanza tena, [[cheo]] chake kilikuwa mama wa mfalme (mwt nswt). Khentkaus II anaonyeshwa kwenye jiwe moja pamoja na mumewe, Neferirkare, na mwana aliyeitwa Ranefer B, ambaye baadaye alikuja kuwa Mfalme Neferefre.<ref>{{Cite web|title=Khentkaus II (Pharaonic Survival)|url=https://althistory.fandom.com/wiki/Khentkaus_II_(Pharaonic_Survival)|work=Alternative History|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Khentkaus II the Wise Pharaoh of Egypt Reign 18 March 2470-22 May 2469 Predecessor Shepseskara I. Successor Nyuserra I. Regency 15 January 2470- 22 May 2469 Born October 14, 2521B C. Mennefer, Egypt Died December 8, 2456B C. Spouse Neferirkara I. Issue Neferefra, Nyuserre Ini, Iryenra, Khentkaus III Full name Horus Name: UsertawyNebty Name: NebettawyNomen: Khentkaus House Khasekhemwy Dynasty Sneferid DynastyUserkafian DynastyFather Shepseskaf Mother Khentkaus I. Religion Kemetism}}</ref> == Vyeo == Khentkaus II alikuwa na [[vyeo]] kadhaa, vikiwemo '''Mwt-neswt-bity-neswt-bity''', cheo ambacho pia alitumia Khentkaus I. Maana ya [[cheo]] hiki haijafahamika vizuri. Kinaweza kumaanisha mama wa wafalme wawili, kikirejelea wanawe Neferefre na Nyuserre, au mfalme wa [[Falme za Kiarabu|falme]] mbili na [[mama]] wa mfalme wa falme mbili. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Waliofariki mwaka usiojulikana]] 64somyngtc7hcnyalsnpg0mt0m196ux 1610603 1610568 2026-10-24T11:46:50Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1610603 wikitext text/x-wiki Khentkaus II alikuwa [[mwanamke]] wa kifalme aliyeishi katika [[Misri]] ya Kale. Alikuwa [[mke]] wa mfalme wa Misri, Neferirkare Kakai, wa Nasaba ya Tano. Alikuwa mama wa [[wafalme]] wawili, Neferefre na Nyuserre Ini. <ref>{{Rejea tovuti|title=Khentkaus II {{!}} Ancient Egypt Online|url=https://ancientegyptonline.co.uk/q-khentkausii/|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref> {{Infobox person|name=Khentkaus|picha=Náprstek Museum - NM Prague 60.JPG|maelezo=Khentkaues II on the throne <br> (from the [[National Museum (Prague)]]}} == Wasifu == Khentkaus II alikuwa [[mke]] wa Neferirkare Kakai. Ujenzi wa jengo la piramidi yake ulianza wakati wa [[utawala]] wa mumewe, ambapo cheo chake kilikuwa bado ni mke wa mfalme (hmt nswt). Ujenzi wa kaburi lake ulisitishwa, huenda kutokana na kifo cha mumewe, na baadaye ukaendelea tena wakati wa utawala wa mwanawe. Baada ya [[ujenzi]] kuanza tena, [[cheo]] chake kilikuwa mama wa mfalme (mwt nswt). Khentkaus II anaonyeshwa kwenye jiwe moja pamoja na mumewe, Neferirkare, na mwana aliyeitwa Ranefer B, ambaye baadaye alikuja kuwa Mfalme Neferefre.<ref>{{Rejea tovuti|title=Khentkaus II (Pharaonic Survival)|url=https://althistory.fandom.com/wiki/Khentkaus_II_(Pharaonic_Survival)|work=Alternative History|accessdate=2026-10-24|language=en|author=Khentkaus II the Wise Pharaoh of Egypt Reign 18 March 2470-22 May 2469 Predecessor Shepseskara I. Successor Nyuserra I. Regency 15 January 2470- 22 May 2469 Born October 14, 2521B C. Mennefer, Egypt Died December 8, 2456B C. Spouse Neferirkara I. Issue Neferefra, Nyuserre Ini, Iryenra, Khentkaus III Full name Horus Name: UsertawyNebty Name: NebettawyNomen: Khentkaus House Khasekhemwy Dynasty Sneferid DynastyUserkafian DynastyFather Shepseskaf Mother Khentkaus I. Religion Kemetism}}</ref> == Vyeo == Khentkaus II alikuwa na [[vyeo]] kadhaa, vikiwemo '''Mwt-neswt-bity-neswt-bity''', cheo ambacho pia alitumia Khentkaus I. Maana ya [[cheo]] hiki haijafahamika vizuri. Kinaweza kumaanisha mama wa wafalme wawili, kikirejelea wanawe Neferefre na Nyuserre, au mfalme wa [[Falme za Kiarabu|falme]] mbili na [[mama]] wa mfalme wa falme mbili. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Waliofariki mwaka usiojulikana]] bespyllhu1aj34ao00pyd3lk29z1azj 0 255782 1610570 2026-10-24T11:28:01Z Leticiakid 89066 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Mentewab''' aliishi takribani kuanzia mwaka 1706 hadi tarehe 27 Juni 1773. Alikuwa Empress (malkia) wa [[Ethiopia]], mke wa [[Kaisari Kaligula|Kaisari]]. mama wa Kaisari Iyasu II, na bibi wa Kaisari Iyoas I.pia alijulikana kwa jina lake la ubatizo Walatta [[Giyorgis wa Segla|Giyorgis]]<ref>{{Citation|title=Mentewab|date=2026-06-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mentewab&oldid=1358595712|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}...' 1610570 wikitext text/x-wiki '''Mentewab''' aliishi takribani kuanzia mwaka 1706 hadi tarehe 27 Juni 1773. Alikuwa Empress (malkia) wa [[Ethiopia]], mke wa [[Kaisari Kaligula|Kaisari]]. mama wa Kaisari Iyasu II, na bibi wa Kaisari Iyoas I.pia alijulikana kwa jina lake la ubatizo Walatta [[Giyorgis wa Segla|Giyorgis]]<ref>{{Citation|title=Mentewab|date=2026-06-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mentewab&oldid=1358595712|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Citation|title=Mentewab|date=2026-06-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mentewab&oldid=1358595712|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Mentewab alizaliwa katika mkoa wa Qwara. Alikuwa binti wa Dejazmach Manbare wa Dembiya na mke wake, Woizero Yenkoy. Mentewab alifunga ndoa na Kaisari Bakaffa huko Qwara tarehe 6 Septemba 1722, akiwa mke wake wa pili; mke wake wa kwanza alifariki kwa njia ya kutatanisha siku aliyotawazwa, mara tu baada ya karamu ya kutawazwa.<ref>{{Citation|title=Mentewab|date=2026-06-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mentewab&oldid=1358595712|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}}{{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafalme]] [[Jamii:Wanawake]] 3dzqay60ebk0im7858mhwskyvs5oqg7 0 255783 1610573 2026-10-24T11:28:07Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610573 wikitext text/x-wiki [[Faili:Esperança Bias.jpg|thumb|'''Esperanca Bias''']] '''Esperança Bias''' (aliyezaliwa tarehe 28 Julai 1958) ni mwanasiasa wa [[Nchi|nchini]] [[Msumbiji]]. Alihitimu masomo katika Kitivo cha Uchumi katika [[Chuo]] [[Kikuuk-Yak|Kikuu]] cha Eduardo Mondlane.Kuanzia mwaka 1999 hadi 2005, alihudumu kama Naibu Waziri wa Rasilimali za Madini. Baadaye, kuanzia mwaka 2005 hadi 2015, alihudumu kama [[Waziri]] wa [[Rasilimali]] za [[Madini]] nchini [[Msumbiji]].Mwaka 2015, rais mpya aliyeingia madarakani, Filipe Nyusi, alimteua Pedro Conceição Couto kuchukua nafasi yake.<ref>{{Cite web|title=Mozambique {{!}} Assembly of the Republic|url=https://data.ipu.org/parliament/MZ/MZ-LC01/|work=IPU Parline: global data on national parliaments|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref> Mnamo Februari 2016, Esperança Bias alichaguliwa kuwa mjumbe wa Sekretarieti ya chama cha kisiasa cha FRELIMO nchini Msumbiji, akiwa na jukumu la Katibu wa Utawala na Fedha.<ref>{{Cite web|title=Mozambique {{!}} Assembly of the Republic|url=https://data.ipu.org/parliament/MZ/MZ-LC01/|work=IPU Parline: global data on national parliaments|accessdate=2026-10-24|language=en-GB}}</ref>Kuanzia Januari 2020 hadi Januari 2025, alihudumu kama [[Spika]] wa [[Bunge]] la Jamhuri ya [[Msumbiji]]. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Msumbiji]] eba4g9h7e4iukc4q4vfvkrjkosflq7x 0 255784 1610574 2026-10-24T11:28:09Z Lisakamo L 92644 Ukurasa mpya 1610574 wikitext text/x-wiki Jina '''Isetnofret''' II linafanana na jina la binti wa Prince Khaemwaset⁠, na pia jina la binti wa Ramesses II⁠. Hali hii imewafanya baadhi ya wasomi kuamini kwamba Isetnofret II alikuwa mmoja wa mabinti hao wawili walioitwa Isetnofret. Hata hivyo, Isetnofret II hakuwahi kuwa na vyeo vya Binti wa Mfalme (King’s Daughter) au Dada wa Mfalme (King’s Sister). Zaidi ya hayo, wakati wa Ufalme Mpya wa Misri⁠, kwa kawaida mabinti wa kifalme hawakuwa wakiolewa isipokuwa waolewe na [[Farao]] au [[mwana]] wa [[mfalme]] aliyekuwa mrithi wa kiti cha enzi. Marejeo<ref>{{Cite web|title=Wolfram ImageIdentify Net for WL 11.1|url=https://doi.org/10.24097/wolfram.34204.data|work=Wolfram Research Data Repository|accessdate=2026-10-24}}</ref> [[Jamii:Mfalme]] [[Jamii:Mwana]] [[Jamii:Misri]] 0boz4aj9siwaxy8qqylnf3f1w1bvq0p 0 255785 1610575 2026-10-24T11:29:44Z MagesaDm 86369 Marejeo 1610575 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Suzanna Lubrano|tarehe_ya_kuzaliwa=10, Novemba 1975|nchi=Cape Verde|kazi_yake=Mwanamziki}} '''Suzanna''' '''Lubrano''' alizaliwa tarehe [[10]] [[Novemba]] [[1975]]. Ni [[mwimbaji]] kutoka Cape Verde anayejulikana kwa [[muziki]] wa Zouk. Anaishi [[Rotterdam]], [[Uholanzi]]. Baadhi ya albamu zake zimepata [[tuzo]] za mauzo ya Gold na Platinum, na ameshinda tuzo mbalimbali kubwa za muziki wa kimataifa.<ref>{{Cite web|title=Suzanna Lubrano {{!}} Pop from Amsterdam, NH, NL|url=http://legacy.reverbnation.com/suzannalubrano|work=ReverbNation|accessdate=2026-10-24|language=en|author=BandLab Singapore Pte Ltd}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wasanii]] [[Jamii:Waliozaliwa 1975]] a8fsudmmobw7i27dgforgqpjynt6vzh 0 255786 1610577 2026-10-24T11:32:39Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610577 wikitext text/x-wiki '''Kuku Sebsibe''' ni mwimbaji wa Ethiopia anayechanganya muziki wa kisasa na uimbaji wa kitamaduni, akitumia vyombo kama ''synthesizer, drum machine, krar'' na gitaa la umeme.<ref><nowiki>https://ethiopianreview.com/content/3846</nowiki></ref> == Maisha ya awari == aliyezaliwa Addis Ababa. Alianza kupenda muziki akiwa mdogo, akihamasishwa na baba yake. Aliishi [[Washington]], [[Marekani]], kwa miaka mingi kabla ya kurejea [[Ethiopia]] mwaka [[2003]] hivi.<ref><nowiki>https://ethiopianreview.com/content/3846</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waimbaji nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] m37h4q62rnahgsa7lb5q45aruqr903x 0 255787 1610578 2026-10-24T11:33:22Z Chuga Boe 93415 Ukurasa ulioanzishwa 1610578 wikitext text/x-wiki [[Faili:Joseph meets Asenath (Asenath throws the Idols out of the Tower))-Bode museum- Berlin.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:Joseph_meets_Asenath_(Asenath_throws_the_Idols_out_of_the_Tower))-Bode_museum-_Berlin.jpg]] '''''Yusufu na Asenathi''''' ni simulizi lililoandikwa kati ya [[mwaka]] 200 KK na 200 BK.\[1\] Linamhusu Yusufu, mzee wa ukoo wa Waebrania, na ndoa yake na Asenathi, likipanua maelezo mafupi kuhusu uhusiano wao yanayopatikana katika Kitabu cha Mwanzo. Maandishi hayo yalitafsiriwa katika lugha nyingi, zikiwemo [[Kiamhari]], [[Kiarabu]], [[Kiarmenia]], [[Kijerumani]] cha kipindi cha awali cha kisasa, [[Kilatini]], [[Kiingereza]] cha Zama za Kati, [[Kifaransa]] cha Kale, Kiromania, Kiserbia na Kisiria. == Asili == == Huenda kazi hii iliandikwa kwa [[lugha]] ya [[Kigiriki]], jambo linalothibitishwa na kuwepo kwa nakala 16 za maandishi hayo kwa Kigiriki,\[3\] pamoja na vyanzo vingine. Kwa tathmini ya Richard Cole, “asili ya awali ya kazi hii haijulikani kwa uhakika. Mapendekezo kuhusu mahali na wakati ilipotokea yameanzia mwaka [[200 KK]] hadi [[300 BK|300 BK,]] kuanzia Afrika Kaskazini upande wa magharibi hadi [[Palestina]] na [[Syria|Siria]] upande wa mashariki.”\[4\]: 6 == == Baadhi ya watu wameichukulia kazi hii kuwa ni midrash ya [[Kiyahudi]], yaani maelezo au ufafanuzi wa ziada kuhusu simulizi lililo katika Kitabu cha Mwanzo (Mwanzo 37–50). Wengine wanatilia shaka tafsiri hii, kwa sehemu kutokana na asili yake inayohusishwa na [[Ukristo]] wa awali wa [[Kisiria]], lugha iliyotumika (''kama vile “Mwana wa Mungu” na “Bibi-arusi wa Mungu”)'', ishara zake za kidini zinazohusiana na Ekaristi, pamoja na barua ya utangulizi, ambavyo vinaonekana kuashiria muktadha wa Kikristo. Gideon Bohak \[he\] na wengine wameelekeza fikra zao kwenye eneo la kijiografia ambako simulizi hili linatokea, yaani ''Heliopolis'', na kwenye jumuiya muhimu ya Wayahudi waliokuwa uhamishoni, iliyojikita katika hekalu la Kiyahudi huko [[Leontopolis]]. Hekalu hilo lilikuwa katika wilaya ya Heliopolis wakati wa utawala wa Ptolemaio. Watafiti hao wanaona eneo hilo kuwa huenda ndilo lilikuwa chimbuko la simulizi hili.\[5\] == == Nakala ya zamani zaidi iliyopo ni tafsiri ya Kisiria, iliyohifadhiwa katika Maktaba ya Uingereza mjini [[London]], kwenye hati namba 17,202. Hati hiyo ni mkusanyiko wenye maandishi mbalimbali. Tafsiri ya Yusufu na Asenathi kwa Kisiria ilifanywa takribani mwaka 550 BK na [[Musa|Moses]] wa Ingila. Mkusanyiko huo uliandaliwa takribani mwaka 570 BK na mtu ambaye wasomi humwita “''Pseudo-Zacharias Rhetor.”''<ref>{{Cite web|title=Category:Joseph and Aseneth (text) - 4 Enoch: The Online Encyclopedia of Second Temple Judaism|url=http://www.4enoch.org/wiki4/index.php?title=Category:Joseph_and_Aseneth_(text)|work=www.4enoch.org|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=wMbEyeDSQQgC&pg=PA357&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Historical Jesus in Context|last=Levine|first=Amy-Jill|date=2006-11-05|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-00992-6|language=en}}</ref> == == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} b8nvmobh2dgle7q3deko8wkeol9bsqc 1610582 1610578 2026-10-24T11:36:52Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 2 template(s) replaced. 1610582 wikitext text/x-wiki [[Faili:Joseph meets Asenath (Asenath throws the Idols out of the Tower))-Bode museum- Berlin.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:Joseph_meets_Asenath_(Asenath_throws_the_Idols_out_of_the_Tower))-Bode_museum-_Berlin.jpg]] '''''Yusufu na Asenathi''''' ni simulizi lililoandikwa kati ya [[mwaka]] 200 KK na 200 BK.\[1\] Linamhusu Yusufu, mzee wa ukoo wa Waebrania, na ndoa yake na Asenathi, likipanua maelezo mafupi kuhusu uhusiano wao yanayopatikana katika Kitabu cha Mwanzo. Maandishi hayo yalitafsiriwa katika lugha nyingi, zikiwemo [[Kiamhari]], [[Kiarabu]], [[Kiarmenia]], [[Kijerumani]] cha kipindi cha awali cha kisasa, [[Kilatini]], [[Kiingereza]] cha Zama za Kati, [[Kifaransa]] cha Kale, Kiromania, Kiserbia na Kisiria. == Asili == == Huenda kazi hii iliandikwa kwa [[lugha]] ya [[Kigiriki]], jambo linalothibitishwa na kuwepo kwa nakala 16 za maandishi hayo kwa Kigiriki,\[3\] pamoja na vyanzo vingine. Kwa tathmini ya Richard Cole, “asili ya awali ya kazi hii haijulikani kwa uhakika. Mapendekezo kuhusu mahali na wakati ilipotokea yameanzia mwaka [[200 KK]] hadi [[300 BK|300 BK,]] kuanzia Afrika Kaskazini upande wa magharibi hadi [[Palestina]] na [[Syria|Siria]] upande wa mashariki.”\[4\]: 6 == == Baadhi ya watu wameichukulia kazi hii kuwa ni midrash ya [[Kiyahudi]], yaani maelezo au ufafanuzi wa ziada kuhusu simulizi lililo katika Kitabu cha Mwanzo (Mwanzo 37–50). Wengine wanatilia shaka tafsiri hii, kwa sehemu kutokana na asili yake inayohusishwa na [[Ukristo]] wa awali wa [[Kisiria]], lugha iliyotumika (''kama vile “Mwana wa Mungu” na “Bibi-arusi wa Mungu”)'', ishara zake za kidini zinazohusiana na Ekaristi, pamoja na barua ya utangulizi, ambavyo vinaonekana kuashiria muktadha wa Kikristo. Gideon Bohak \[he\] na wengine wameelekeza fikra zao kwenye eneo la kijiografia ambako simulizi hili linatokea, yaani ''Heliopolis'', na kwenye jumuiya muhimu ya Wayahudi waliokuwa uhamishoni, iliyojikita katika hekalu la Kiyahudi huko [[Leontopolis]]. Hekalu hilo lilikuwa katika wilaya ya Heliopolis wakati wa utawala wa Ptolemaio. Watafiti hao wanaona eneo hilo kuwa huenda ndilo lilikuwa chimbuko la simulizi hili.\[5\] == == Nakala ya zamani zaidi iliyopo ni tafsiri ya Kisiria, iliyohifadhiwa katika Maktaba ya Uingereza mjini [[London]], kwenye hati namba 17,202. Hati hiyo ni mkusanyiko wenye maandishi mbalimbali. Tafsiri ya Yusufu na Asenathi kwa Kisiria ilifanywa takribani mwaka 550 BK na [[Musa|Moses]] wa Ingila. Mkusanyiko huo uliandaliwa takribani mwaka 570 BK na mtu ambaye wasomi humwita “''Pseudo-Zacharias Rhetor.”''<ref>{{Rejea tovuti|title=Category:Joseph and Aseneth (text) - 4 Enoch: The Online Encyclopedia of Second Temple Judaism|url=http://www.4enoch.org/wiki4/index.php?title=Category:Joseph_and_Aseneth_(text)|work=www.4enoch.org|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref><ref>{{Rejea kitabu|url=https://books.google.co.tz/books?id=wMbEyeDSQQgC&pg=PA357&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Historical Jesus in Context|last=Levine|first=Amy-Jill|date=2006-11-05|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-00992-6|language=en}}</ref> == == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} 1pryl0pwwnpev61yq6m43g7b6bzk1rg 0 255788 1610579 2026-10-24T11:33:53Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610579 wikitext text/x-wiki '''Chinenye Ochuba-Akinlade''' ni [[mwanamitindo]] na mshiriki wa zamani wa mashindano ya urembo kutoka [[Nigeria]]. == Maisha ya awali == Ochuba-Akinlade ni mtoto wa saba kati ya [[watoto]] wanane katika [[familia]] yao, na pia ni pacha. Ni wa jamii ya Waigbo. Alishinda mashindano ya ''Most Beautiful Girl in Nigeria'' ya mwaka [[2002]] alipokuwa akisubiri kupata nafasi ya kujiunga na [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]]. Ingawa alikuwa miongoni mwa waliotarajiwa kushinda taji la ''Miss Universe'' [[2002]], hakufanikiwa kuingia katika washiriki kumi bora. Hata hivyo, alifanya vizuri zaidi katika mashindano ya ''Miss World'', ambapo aliingia katika washiriki kumi bora. Pia alitunukiwa nafasi ya Malkia wa Urembo wa Bara la Afrika (''Continental Queen of Beauty''). Kipindi chake cha kushikilia taji hilo hakikukumbwa na kashfa. == Elimu == Alipata [[elimu ya sekondari]] katika Shule ya Sekondari ya ''Regan Memorial''. Baada ya kumaliza kipindi chake cha kushikilia taji la urembo, alisomea Sayansi ya Kompyuta katika [[Chuo Kikuu cha Lagos]]. Pia alisomea Uhasibu na Fedha katika ''Chuo Kikuu cha Greenwich'', [[London]].<ref>https://web.archive.org/web/20080906003015/http://www.gisters.com/front/precious_talent/chinenye.shtml</ref><ref>https://www.modernghana.com/nollywood/3399/how-i-met-her-ex-mbgns-chinenye-ochubas-hubby-speaks.html</ref> == Marejeo == [[Jamii:Wanamitindo wa Nigeria]] <references />{{Mbegu-mwanamitindo}} 8eiofemhrbt60vy8ueqslim2c59jj4t 0 255789 1610580 2026-10-24T11:34:15Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '<nowiki>*</nowiki>'''Mojisola Adekunle-Obasanjo (10 Agosti 1944 – 4 Juni 2009)''' alikuwa '''mwanajeshi''' mwenye cheo cha afisa na mwanasiasa kutoka '''Nigeria'''. Mwaka '''1998''', alianzisha chama cha siasa kilichoitwa Masses Movement of Nigeria (MMN), '''yaani Vuguvugu la Wananchi wa Nigeria'''. Alikitumia chama hicho kugombea urais katika uchaguzi wa mwaka '''2003'''. Katika uchaguzi wa urais wa mwaka '''2007''', alikuwa mwanamke pekee aliyekuwa mgo...' 1610580 wikitext text/x-wiki <nowiki>*</nowiki>'''Mojisola Adekunle-Obasanjo (10 Agosti 1944 – 4 Juni 2009)''' alikuwa '''mwanajeshi''' mwenye cheo cha afisa na mwanasiasa kutoka '''Nigeria'''. Mwaka '''1998''', alianzisha chama cha siasa kilichoitwa Masses Movement of Nigeria (MMN), '''yaani Vuguvugu la Wananchi wa Nigeria'''. Alikitumia chama hicho kugombea urais katika uchaguzi wa mwaka '''2003'''. Katika uchaguzi wa urais wa mwaka '''2007''', alikuwa mwanamke pekee aliyekuwa mgombea wa urais aliyeorodheshwa kwenye karatasi ya kura. Pia alikuwa mke wa zamani wa Olusegun Obasanjo, aliyewahi kuwa Rais wa Nigeria.<ref>https://web.archive.org/web/20190701153858/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/2004/apr/03/0041.html</ref><ref>https://mynewswatchtimesng.com/page-not-found/</ref> == Kazi yakisiasa == Kwa sehemu kubwa ya maisha yake ya kazi, Mojisola alifanya kazi katika jeshi la Nigeria akiwa mtaalamu wa radiolojia, yaani mtaalamu anayehusika na uchunguzi wa magonjwa kwa kutumia picha za kitabibu, kama vile eksirei. Baadaye, alistaafu kutoka katika kazi hiyo ili kuingia katika siasa na kugombea nafasi ya uongozi.nnMwaka 2003, <ref>https://allafrica.com/stories/200906080214.html</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9788126904952</ref>Mojisola aligombea urais katika uchaguzi wa kitaifa nchini Nigeria. Alipata jumla ya kura 157,560, ambazo zilikuwa sawa na asilimia 0.40 ya kura zote zilizohesabiwa kuwa halali.nnPia aligombea katika uchaguzi wa Nigeria wa mwaka 2007, lakini hakushinda.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Sahara_Reporters</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wataalamu]] [[Jamii:Wataalamu wa Nigeria]] [[Jamii:Wataalamu nchi kwa nchi]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Mwaridi na jamaa]] [[Jamii:Mwaka 2021 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Mwaramoni na jamaa]] [[Jamii:Mwaka wa Kanisa]] 6vobzbu2dru1fxf5wr3qai5z64tt0wa 0 255790 1610581 2026-10-24T11:34:40Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610581 wikitext text/x-wiki [[Faili:Choubeila rached.jpg|thumb|Choubeila Rached]] Choubeila Rached (alizaliwa 1933 – 9 Aprili 2008) alikuwa mwimbaji kutoka Tunisia. Kazi yake ya sanaa ilianza akiwa mwanachama wa kundi la The Rachidia. Rached alitunukiwa nishani ya 'Order of the National Merit' katika nyanja ya utamaduni na Rais Zine el Abidine Ben Ali.<ref>{{Cite web|title=La chanteuse Choubeila Rached s'éteint à l'âge de 75 ans {{!}} Actualités Nationales|url=http://www.gnet.tn/revue-de-presse-nationale/la-chanteuse-choubeila-rached-s-eteint-a-l-age-de-75-ans/id-menu-958.html|work=www.gnet.tn|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1933]] [[Jamii:Wanamuziki]] <references />{{Mbegu-muziki}} 67ke5qle254p1oa77lz6dxder0krz15 1610583 1610581 2026-10-24T11:37:08Z Bray Mushi 60482 1610583 wikitext text/x-wiki [[Faili:Choubeila rached.jpg|thumb|Choubeila Rached]] Choubeila Rached (alizaliwa 1933 – 9 Aprili 2008) alikuwa mwimbaji kutoka Tunisia. Kazi yake ya sanaa ilianza akiwa mwanachama wa kundi la The Rachidia. Rached alitunukiwa nishani ya '''Order of the National Merit''<nowiki/>' katika nyanja ya utamaduni na [[Rais]] Zine el Abidine Ben Ali.<ref>{{Cite web|title=La chanteuse Choubeila Rached s'éteint à l'âge de 75 ans {{!}} Actualités Nationales|url=http://www.gnet.tn/revue-de-presse-nationale/la-chanteuse-choubeila-rached-s-eteint-a-l-age-de-75-ans/id-menu-958.html|work=www.gnet.tn|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1933]] [[Jamii:Wanamuziki]] <references />{{Mbegu-muziki}} 96kqme0gilbct25j8j5zcl8w5wrar3d 0 255791 1610584 2026-10-24T11:37:35Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610584 wikitext text/x-wiki '''Mah Damba''' (aliyezaliwa kwa jina la Mah Sissoko mwaka 1965 jijini Bamako, nchini Mali) ni mwimbaji wa muziki wa jadi anayejulikana kama griot. Anatoka katika [[familia]] ya wagriot, ambao ni watu wenye jukumu la kuhifadhi na kusimulia historia, mila, [[Utamaduni|tamaduni]] na [[urithi]] wa jamii kupitia nyimbo na masimulizi.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=nw4EAAAAMBAJ&pg=PA24&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Billboard|last=Inc|first=Nielsen Business Media|date=1999-03-20|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|language=en}}</ref> Baba yake, [[Djelimady Tounkara|Djeli]] [[Baba]] Sissoko (ambaye hapaswi kuchanganywa na mwanamuziki mdogo kwa umri anayeitwa Baba Sissoko), alikuwa griot. Shangazi yake, Fanta Damba, pia anachukuliwa kuwa mmoja wa waimbaji wenye vipaji vikubwa.Mwanzoni mwa kazi yake ya [[muziki]], Mah Damba alikuwa sehemu ya kikundi cha muziki cha Kassemady Diabaté. Baadaye, alijiunga na kikundi cha Mandé Foli.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=nw4EAAAAMBAJ&pg=PA24&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Billboard|last=Inc|first=Nielsen Business Media|date=1999-03-20|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|language=en}}</ref> Alirekodi [[albamu]] mbili za pekee. [[Albamu]] ya kwanza, Nyarela, ilitolewa mwaka 1997 kupitia Buda/Musique du Monde. Albamu ya pili, Djelimousso, [[Mali]]: The Voice of the Mande, ilitolewa mwaka 2000 kupitia Trema/Sony. Pia, mwaka 1998, alichangia nyimbo tatu katika albamu The Divas from Mali, iliyotolewa na World Network.Mwaka 1999, alichangia sauti yake katika wimbo mmoja wa mradi wa kimataifa wa muziki wa kwaya ulioanzishwa na mtunzi Jonathan Elias. Mradi huo uliitwa The Prayer Cycle.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=nw4EAAAAMBAJ&pg=PA24&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Billboard|last=Inc|first=Nielsen Business Media|date=1999-03-20|publisher=Nielsen Business Media, Inc.|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mali]] od8if76px43c7hnqr2e91vn64ssn2g8 0 255792 1610585 2026-10-24T11:37:46Z VAILETH ELIA 93412 Kuanzisha makala 1610585 wikitext text/x-wiki '''Ellie Crowe''' ni [[mwandishi]] alizaliwa nchini [[Afrika Kusini]] na ameandika zaidi ya vitabu kumi na sita. Kwa sasa anaishi nchini [[Marekani]], katika mji wa Honolulu, Hawaii, na Santa Barbara, California. Vitabu vyake vinavyoelezea utamaduni na historia ya Hawaii ni pamoja na ''Exploring Lost Hawaii'' (Kuchunguza Hawaii Iliyopotea), (Maeneo ya Nguvu, Historia, Siri na Uchawi), Kamehameha: ''the Boy who became a Warrior King'' (Kamehameha: Kijana Aliyekuja Kuwa Mfalme Shujaa), na ''Surfer of the Century'': the Life of Duke Kahanamoku (Mtelezaji Mawimbini wa Karne Hii: Maisha ya Duke Kahanamoku). Kitabu chake cha ''the Boy who became a Warrior King'' kilitunukiwa [[Tuzo]] ya Kahili ya Fasihi ya Shirika la Utalii la Hawaii (HVCB) mwaka [[2004]]. Vilevile, kitabu chake ''Surfer of the Centur''y: the Life of Duke Kahanamoku kilipokea Tuzo ya Once Upon a World ya Fasihi ya Watoto, iliyotolewa na Jumba la Makumbusho la Simon Wiesenthal la Kuvumiliana, mwaka [[2008]]. Kitabu chake cha kwanza, (Binti Mdogo wa Kifalme Kaiulani), kimehifadhiwa katika kapsuli ya muda iliyozikwa katika eneo la Shule ya Msingi ya Princess Victoria Kaiulani, jijini Honolulu. Kapsuli hiyo ni chombo maalumu kinachohifadhi vitu na kumbukumbu kwa ajili ya vizazi vijavyo.<ref>https://www.elliecrowe.com/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waandishi wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Watu wa Afrika Kusini]] <references />{{Mbegu-mwandishi}} i386s3er6pdf7sjqcvsfybsylyd355h 0 255793 1610587 2026-10-24T11:39:22Z Maria Mashishanga 88790 Ukurasa umeundwa 1610587 wikitext text/x-wiki '''Lilian Patel''' (aliyezaliwa tarehe [[21]] [[Februari]] [[1951]])ni [[mwanasiasa]] kutoka [[Malawi]]. Amewakilisha jimbo la [[Mangochi]] [[Kusini]] katika Bunge la Malawi kupitia Chama cha United Democratic Front (UDF) tangu [[mwaka]] [[2014]]. == Maisha ya awali == Alijiunga na Chama cha Kitaifa cha Wanawake [[Wafanyabiashara]] (National Association of Business Women), kilichoanzishwa [[mwaka]] [[1990]] na Joyce Banda. Wanachama wengine wa chama hicho walikuwa Alice Sumani na Mary Kaphwereza Banda. Baadaye, Patel na Banda, pamoja na wanachama wengine, waliteuliwa kuwa mawaziri serikali <ref>{{Citation|title=EveryPolitician: Malawi - National Assembly - 2014–|url=https://www.everypolitician.org/malawi/assembly/term-table/2014.html|work=EveryPolitician|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1951]] qbk8kyeqlfdjtmmdz10el0gqvzzzwf8 0 255794 1610588 2026-10-24T11:39:37Z Sally Girl one 92639 Mbegu mtu 1610588 wikitext text/x-wiki Fidelia Akuabata Njeze (8 Juni 1964) ni mwanasiasa na mwanadiplomasia wa Nigeria, aliyewahi kuwa Balozi wa Nigeria nchini Uswisi na Liechtenstein.<ref>Mbegu mtu</ref> Aliteuliwa kuwa Waziri wa Anga tarehe 6 Aprili 2010 na Rais Kaimu Goodluck Jonathan, baada ya kuhudumu kama Waziri wa Nchi wa Kilimo na Maji na pia Ulinzi katika serikali ya Rais Yar'Adua.<ref>{{Cite journal |title=Aviation Workers Linked Arms |url=https://doi.org/10.31096/wua111_box3folder5_image007 |doi=10.31096/wua111_box3folder5_image007}}</ref> == Maisha yake ya awali == Njeze alizaliwa alisoma ''Sekondari'' ya '''Wasichana''' ''Awkunanaw Enug''u na kisha '''Shahada''' ya ''Famasia'' Chuo Kikuu cha '''Nigeria''', '''Nsukka'''; baada ya mafunzo na ''Huduma ya Taifa ya Vijana'' katika '''Hospitali''' ya '''Mifupa Enugu''' ([[1990]]-[[1991]]), alifanya kazi kama mfamasia katika Famasi ya Chinors mwaka [[1992]].<ref>https://web.archive.org/web/20110903101557/http://www.africanchoicenewsusa.net/view_article.php?id=17</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanasiasa]] d6jd9f0j87ocpjwp8kpaxiwrvidv0cd 0 255795 1610589 2026-10-24T11:40:38Z Fareedally12 93420 Marejeo 1610589 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|picha=Louxor Bentanat I 0805.jpg|dini=Ancient Egyptian religion|jina la kuzaliwa=Bintanath}} '''Bintanath''' (pia huandikwa Bentanath) alikuwa [[binti]] wa [[Farao]] wa [[Misri]] Ramesses II, aliyezaliwa na [[mke]] wake wa pili, Isetnofret. Baadaye, ''Bintanath'' alikuja kuwa Mke Mkuu wa Kifalme (Great Royal Wife) wa Ramesses II.<ref>{{Cite journal |last=Robins |first=Gay |date=1994-12 |title=Book Review: Growing up in Ancient Egypt |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/030751339408000127 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |language=en |volume=80 |issue=1 |pages=232–235 |doi=10.1177/030751339408000127 |issn=0307-5133}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Ufalme]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] stwzrxfn80bhk7tmjskbazzt3fsrdeb 0 255796 1610590 2026-10-24T11:42:09Z Mary calist mlay 39270 anzisha makala 1610590 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Mary Musa|picha=Mary_Musa_council_chair.jpg|maelezo=Mary Musa mwaka 2013}} '''Sia Mary Musa,''' jina lake la kuzaliwa lilikuwa Kaingbanja, <ref>https://web.archive.org/web/20161104002748/http://www.voice-of-binkongoh.info/obituary-mrs-sia-mary-musa/</ref> (alifariki tarehe [[3 Agosti]] [[2015]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mwanaharakati kutoka [[Sierra Leone]]. Alitoka Koidu-Sefadu, katika Wilaya ya Kono. Alihudumu kama meya wa mji wa Koidu kuanzia Mei 2004 hadi Julai 2008.<ref>https://knscc.onlc.eu/</ref> == Kazi ya awali == Mary Musa aliishi na kufanya kazi katika mji wake wa [[Koidu]], ambao ni mji mkuu na mkubwa zaidi katika Wilaya ya Kono, eneo lenye utajiri wa [[almasi]], lililoko katika Mkoa wa Mashariki wa Sierra Leone. Koidu ni mji wa nne kwa ukubwa nchini humo. Alifundisha na kufanya kazi katika shule mbalimbali za eneo hilo, zikiwemo Jaima Secondary School, Koidu Secondary School na United Methodist Church Girls School. Alihudumu kama mwalimu mkuu wa shule ya United Methodist Church Girls School kwa miaka 25.<ref>https://web.archive.org/web/20061231192024/http://www.usaid.gov/stories/sierraleone/ss_sierraleone_council.html</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliofariki 2015]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] h24ctiigbddoxwunk15op20opkim9u1 1610593 1610590 2026-10-24T11:42:48Z Mary calist mlay 39270 1610593 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Mary Musa|picha=Mary_Musa_council_chair.jpg|maelezo=Mary Musa mwaka 2013}} '''Sia Mary Musa,''' jina lake la kuzaliwa lilikuwa Kaingbanja, <ref>https://web.archive.org/web/20161104002748/http://www.voice-of-binkongoh.info/obituary-mrs-sia-mary-musa/</ref> (alifariki tarehe [[3 Agosti]] [[2015]]) alikuwa [[mwanasiasa]] na mwanaharakati kutoka [[Sierra Leone]]. Alitoka Koidu-Sefadu, katika Wilaya ya Kono. Alihudumu kama meya wa mji wa Koidu kuanzia Mei 2004 hadi Julai 2008.<ref>https://knscc.onlc.eu/</ref> == Kazi ya awali == Mary Musa aliishi na kufanya kazi katika mji wake wa [[Koidu]], ambao ni mji mkuu na mkubwa zaidi katika Wilaya ya Kono, eneo lenye utajiri wa [[almasi]], lililoko katika Mkoa wa Mashariki wa Sierra Leone. Koidu ni mji wa nne kwa ukubwa nchini humo. Alifundisha na kufanya kazi katika shule mbalimbali za eneo hilo, zikiwemo Jaima Secondary School, Koidu Secondary School na United Methodist Church Girls School. Alihudumu kama mwalimu mkuu wa shule ya United Methodist Church Girls School kwa miaka 25.<ref>https://web.archive.org/web/20061231192024/http://www.usaid.gov/stories/sierraleone/ss_sierraleone_council.html</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliofariki 2015]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] <references />{{Mbegu-mtu}} 7xwb7ku75vqga4xbdbs5lppg98u5s8m 0 255797 1610591 2026-10-24T11:42:23Z Hamisi msafiri mzuki 81808 Ukurasa ulianzishwa 1610591 wikitext text/x-wiki [[Faili:Tanella Boni - salon du livre Genève 2012.jpg|thumb|Tanella Boni]] '''Tanella Suzanne Boni''' ([[1954]] – [[15 Septemba]] [[2026]]) alikuwa [[mshairi]] na [[mwandishi]] wa [[riwaya]] kutoka [[Ivory Coast]]. Alikuwa pia msomi na [[Profesa]] wa [[Falsafa]] katika [[Chuo Kikuu]] cha [[Abidjan]]. Nje ya shughuli zake za kufundisha na [[utafiti]], alikuwa [[Rais]] wa [[chama]] cha waandishi wa Ivory Coast kuanzia mwaka [[1991]] hadi [[1997]], na baadaye mratibu wa Tamasha la Kimataifa la Mashairi huko Abidjan kuanzia mwaka [[1998]] hadi [[2002]].[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/18186874.2013.861101]<ref>https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/18186874.2013.861101</ref>[https://brittlepaper.com/2018/01/anthology-edited-margaret-busby-collects-writing-200-african-women-generations/]<ref>https://brittlepaper.com/2018/01/anthology-edited-margaret-busby-collects-writing-200-african-women-generations/</ref> == Maisha ya awali == Tanella Boni alizaliwa Abidjan, Ivory Coast, ambapo alisoma hadi kiwango cha [[sekondari]], kabla ya kuendelea na masomo ya [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] huko [[Toulouse]], [[Ufaransa]], na katika Chuo Kikuu cha [[Paris]], ambako alipata [[Shahada ya Uzamivu]] (PhD). Baadaye alikuwa [[Profesa]] wa [[Falsafa]] katika Chuo Kikuu cha Cocody-Abidjan (sasa hivi Chuo Kikuu cha ''Félix Houphouët-Boigny''), huku pia akiandika mashairi, riwaya, hadithi fupi, ukosoaji wa kifasihi, na fasihi ya watoto. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Ivory Coast]] [[Jamii:Waandishi wa Afrika]] [[Jamii:Waandishi nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Waliofariki 2026]] nqlfojn2w79bb8tx6m5kl6jk38tz3rx 1610594 1610591 2026-10-24T11:43:15Z Hamisi msafiri mzuki 81808 Maboresho 1610594 wikitext text/x-wiki [[Faili:Tanella Boni - salon du livre Genève 2012.jpg|thumb|Tanella Boni]] '''Tanella Suzanne Boni''' ([[1954]] – [[15 Septemba]] [[2026]]) alikuwa [[mshairi]] na [[mwandishi]] wa [[riwaya]] kutoka [[Ivory Coast]]. Alikuwa pia msomi na [[Profesa]] wa [[Falsafa]] katika [[Chuo Kikuu]] cha [[Abidjan]]. Nje ya shughuli zake za kufundisha na [[utafiti]], alikuwa [[Rais]] wa [[chama]] cha waandishi wa Ivory Coast kuanzia mwaka [[1991]] hadi [[1997]], na baadaye mratibu wa Tamasha la Kimataifa la Mashairi huko Abidjan kuanzia mwaka [[1998]] hadi [[2002]].[https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/18186874.2013.861101]<ref>https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/18186874.2013.861101</ref>[https://brittlepaper.com/2018/01/anthology-edited-margaret-busby-collects-writing-200-african-women-generations/]<ref>https://brittlepaper.com/2018/01/anthology-edited-margaret-busby-collects-writing-200-african-women-generations/</ref> == Maisha ya awali == Tanella Boni alizaliwa Abidjan, Ivory Coast, ambapo alisoma hadi kiwango cha [[sekondari]], kabla ya kuendelea na masomo ya [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] huko [[Toulouse]], [[Ufaransa]], na katika Chuo Kikuu cha [[Paris]], ambako alipata [[Shahada ya Uzamivu]] (PhD). Baadaye alikuwa [[Profesa]] wa [[Falsafa]] katika Chuo Kikuu cha Cocody-Abidjan (sasa hivi Chuo Kikuu cha ''Félix Houphouët-Boigny''), huku pia akiandika mashairi, riwaya, hadithi fupi, ukosoaji wa kifasihi, na fasihi ya watoto. == Marejeo == [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Ivory Coast]] [[Jamii:Waandishi wa Afrika]] [[Jamii:Waandishi nchi kwa nchi]] [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Waliofariki 2026]] <references />{{Mbegu-mtu}} hv51jcpjer9n6zkqgp76x2q6roaf79c 0 255798 1610592 2026-10-24T11:42:30Z Eunice abraham 93419 Ukurasa uliochapishwa 1610592 wikitext text/x-wiki [[Faili:Republica live at San Antonio, TX in Dec 1996.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:Republica_live_at_San_Antonio,_TX_in_Dec_1996.jpg]] '''Samantha Marie Sprackling''' alizaliwa tarehe '''3''' '''Juni 1968)''', anayefahamika kitaaluma kwa jina la Saffron, ni [[mwimbaji]], mtunzi wa nyimbo na mwigizaji kutoka Uingereza. Yeye ndiye mwimbaji mkuu wa [[bendi]] ya muziki wa pop-rock ya Republica. Pia huimba kama msanii binafsi na aliwahi kushiriki katika onesho la muziki la jukwaani la Starlight Express lililofanyika London kwa kipindi cha miaka miwili.<ref>{{Citation|title=Companies House|date=2026-08-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Companies_House&oldid=1368367514|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Maisha ya awali == Samantha Sprackling alizaliwa jijini ''Lagos, nchini Nigeria,'' akiwa na baba mwenye asili ya ''Kiingereza'' na mama mwenye asili ya ''Ureno'', ambaye pia alikuwa na chimbuko la Kichina kwa sehemu. Alikulia katika eneo la ''Brixton,'' kusini mwa ''London'', ''Uingereza.'' Alipokuwa na umri wa ''miaka 18, Sprackling'' alifanya majaribio ya kuwania nafasi ya kushiriki katika onesho la muziki yaliyoendeshwa na Arlene Phillips, na akafaulu. Mafanikio hayo yalimwezesha kupata nafasi katika onesho la ''Starlight Express.''<ref>{{Citation|title=BBC News|date=2026-09-08|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=BBC_News&oldid=1373835035|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Saffron alikuwa mwimbaji wa jukwaani katika wimbo maarufu wa Anthem wa mwaka 1990, uliotolewa na kundi la muziki la N-Joi. Pia alionekana kama dansi katika video ya wimbo wao ulioitwa Mindflux.Mwaka '''1991,''' alionekana katika video ya muziki ya wimbo maarufu The One and Only, ulioimbwa na Chesney Hawkes. Baadaye, Saffron alianza kwa muda mfupi kazi ya muziki kama ''msanii'' binafsi. Miongoni mwa nyimbo zake za kipindi hicho ni Circles, ambayo ilikuwa toleo jipya la wimbo wa kundi la Atlantic Starr. Wimbo huo uliingia katika chati za muziki za Uingereza na kufikia nafasi ya 60 mwaka '''''1993'''''. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Watunzi]] ldolgeq6yl3imxwdhjzugv6rmwr2575 0 255799 1610595 2026-10-24T11:43:17Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610595 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Ngìna Kenyatta|cheo=First Lady of Kenya|tarehe ya kuzaliwa={{birth date and age|df=yes|1933|06|24}}|uraia=Ngenda, [[Kiambu District|Kiambu]], [[British Kenya]]}} '''Ngìna Kenyatta''' (jina la kuzaliwa Mūhoho; aliyezaliwa tarehe [[24 Juni]] [[1933]]), anayejulikana sana kwa jina la “Mama Ngìna”, ni [[mke]] wa [[rais]] wa [[zamani]] wa [[Kenya]] na aliyewahi kuwa [[Mama]] wa [[Taifa]] wa Kenya. Yeye ni [[mjane]] wa [[Jomo Kenyatta]] (takribani mwaka 1889–1978), rais wa kwanza wa Kenya. Pia ni mama wa Uhuru Kenyatta, rais wa nne wa Kenya, aliyehudumu katika wadhifa huo kuanzia mwaka 2013 hadi 2022. == Wasifu == Mama Ngìna alizaliwa kwa jina la Ngìna Mūhoho mwaka 1933, katika eneo la Ngenda, [[Wilaya]] ya Kiambu, Mkoa wa Kati wa Kenya. Alikuwa binti wa Chifu Mūhoho wa Gatheha na Anne Nyokabi Muhoho. == Familia == Jomo Kenyatta alikuwa na wake wanne: Wahu Kenyatta, Edna Clarke, Grace Wanjiku, na Ngìna Kenyatta.Pamoja na Wahu, Jomo Kenyatta alikuwa na watoto wawili: Peter Mūigai Kenyatta (1920–1979) na Margaret Rose Wambūi (1928–2017).Edna Clarke alikuwa na [[mtoto]] mmoja tu, aliyeitwa Peter Magan Kenyatta.Grace Wanjiku alifariki dunia wakati wa kujifungua mtoto wake wa pekee, Jane “Jeni” Gecaga, aliyezaliwa mwaka 1950.<ref>{{Cite web|title=Mama Ngina Kenyatta at 90: the quiet power behind Kenya’s famous political family|url=https://doi.org/10.64628/aaj.ssxv7yha5|work=doi.org|date=2023-06-15|accessdate=2026-10-24|author=Anaïs Angelo, Catheline N}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Stevenson |first=Deborah |date=2006-05 |title=Owen and Mzee: The True Story of a Remarkable Friendship, and: Mama: A True Story in Which a Baby Hippo Loses His Mama during a Tsunami, but Finds a New Home, and a New Mama (review) |url=https://doi.org/10.1353/bcc.2006.0361 |journal=Bulletin of the Center for Children's Books |volume=59 |issue=9 |pages=402–403 |doi=10.1353/bcc.2006.0361 |issn=1558-6766}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mama Ngina Kenyatta at 90: the quiet power behind Kenya’s famous political family|url=https://doi.org/10.64628/aaj.ssxv7yha5|work=doi.org|date=2023-06-15|accessdate=2026-10-24|author=Anaïs Angelo, Catheline N}}</ref><ref>{{Citation|title=Mama Rose Migliucci|date=2022-11-15|url=https://doi.org/10.2307/j.ctv2x4kp03.53|work=Townies|pages=182–186|publisher=Fordham University Press|isbn=978-1-5315-0246-1|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Kenya]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] hgvq951wivrl80wedot6zkkcp5qwxeg 0 255800 1610598 2026-10-24T11:44:35Z Ramadhani kamala 82903 Kuanzisha makala mpya 1610598 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Aoua Kéita|picha=Françoise Foliot - Togo - 060 - Keita.jpg|maelezo=Aoua Kéita, 1975|jina la kuzaliwa=Aoua Kéita, 1975|tarehe ya kuzaliwa=Aoua Kéita, mwaka 1975.|tarehe ya kufa=7 Mei 1980 (akiwa na umri wa miaka 67).|mahali alipofia=[[Bamako]], [[Mali]] Bamako, Mali.|kazi yake=Mkunga, mwandishi na mwanasiasa.}} '''Aoua Kéita''' [[12 Julai|(12 Julai]] [[1912]], mjini Bamako, [[Sudan Airways|Sudan]] ya [[Ufaransa]] – 7 Mei [[1980]], mjini Bamako, Mali) alikuwa [[Harakati|mwanaharakati]] wa kupigania [[uhuru]] wa [[Mali kwa mali|Mali,]] mwanasiasa na mwandishi.<ref>{{Citation|title=Help:Authority control|date=2026-09-25|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Help:Authority_control&oldid=1376639790|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> Mwaka [[1959]], Kéita alikua mwanamke wa kwanza kuchaguliwa kushika kiti cha [[Ubuntu|ubunge]] katika nchi ya Kiafrika iliyokuwa chini ya utawala wa kikoloni. Alipata umaarufu kupitia mapambano yake ya kudai uhuru kutoka katika utawala wa [[Ukoloni|kikolon]]<nowiki/>i. Mwaka [[1960 KK|1960,]] alianza kushika wadhifa wa kisiasa nchini Mali, wakati Modibo Keïta alipoanzisha utawala wa kijamaa.<ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9783031131271|title=The Palgrave handbook of communist women activists around the world|last=Haan|first=Francisca de|date=2023|publisher=Palgrave Macmillan, an imprint of Springer|isbn=978-3-031-13127-1|location=Cham, Switzerland}}</ref> == Elimu == Alizaliwa mjini [[Bamako|Bamako,]] katika eneo ambalo wakati huo lilijulikana kama [[Sudan]] ya Ufaransa. Baba yake, Karamogo Kéita, alitoka nchini [[Gine|Guinea]], alishiriki katika Vita vya Kwanza vya [[Dunia]] na alikuwa mfanyakazi wa huduma ya usafi wa afya chini ya utawala wa kikoloni. [[Mama]] yake, Miriam Coulibaly, alitoka nchini [[Ivory Coast]] (Pwani ya Pembe).<ref>{{Citation|title=ISBN|date=2026-10-09|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=ISBN&oldid=1379414942|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> [3] Mwaka [[1923 KK|1923,]] baba yake alimpeleka Aoua katika shule ya kwanza ya wasichana mjini [[Bamako]], licha ya upinzani wa mama yake. Mwaka [[1928 KK|1928,]] alihitimu katika Foyer des Métisses ya Bamako, shule ya bweni iliyokuwa hasa kwa ajili ya wasichana wa jamii mchanganyiko, ingawa wasichana wachache wa Kiafrika pia waliruhusiwa kujiunga nayo. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanasiasa]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] [[Jamii:Waliofariki 1980]] 2zf81vr3wk0x4kzzc37jbq229zzjd6r 0 255801 1610599 2026-10-24T11:45:20Z Ester Gasper Kimario 70787 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maria Benvinda Levy''' alizaliwa tarehe [[24 Machi]] [[1969]]. Ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Msumbiji]]. Tangu mwaka [[2025]], amekuwa [[Waziri Mkuu]] wa 16 wa [[Msumbiji]] baada ya kuteuliwa na Rais Daniel Chapo.Kabla ya kuwa Waziri Mkuu, aliwahi kuwa Waziri wa Sheria kuanzia mwaka [[2008]] hadi [[2015]]. Pia aliwahi kufanya kazi kama hakimu katika jiji la [[Maputo]]<ref>{{Cite web|title=IDLO’s interview with Benvinda Levi: Women and...' 1610599 wikitext text/x-wiki '''Maria Benvinda Levy''' alizaliwa tarehe [[24 Machi]] [[1969]]. Ni [[mwanasheria]] na [[mwanasiasa]] kutoka [[Msumbiji]]. Tangu mwaka [[2025]], amekuwa [[Waziri Mkuu]] wa 16 wa [[Msumbiji]] baada ya kuteuliwa na Rais Daniel Chapo.Kabla ya kuwa Waziri Mkuu, aliwahi kuwa Waziri wa Sheria kuanzia mwaka [[2008]] hadi [[2015]]. Pia aliwahi kufanya kazi kama hakimu katika jiji la [[Maputo]]<ref>{{Cite web|title=IDLO’s interview with Benvinda Levi: Women and Girls on the Frontlines of Changing Mentalities|url=https://www.idlo.int/news/highlights/idlo%E2%80%99s-interview-benvinda-levi-women-and-girls-frontlines-changing-mentalities|work=IDLO - International Development Law Organization|date=2014-03-25|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref>. == Kazi yake == Maria Benvinda Levy aliwahi kuwa [[mkurugenzi]] wa Kituo cha Mafunzo ya Sheria na Mahakama, ambacho ni kituo kikuu cha kuwafundisha wataalamu wa sheria nchini Msumbiji. Pia aliwahi kuwa hakimu katika mahakama ya jiji la Maputo na mshauri wa Rais Filipe Nyusi. Tarehe [[11 Machi]] 2008, Rais Armando Guebuza alimteua Levy kuwa Waziri wa Sheria, akichukua nafasi ya Esperança Machavela. Alihudumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 2015. Tarehe [[15 Januari]] 2025, Rais Daniel Chapo alimteua kuwa Waziri Mkuu wa Msumbiji. Alikuwa mwanamke wa pili kushika nafasi hiyo nchini humo. Baraza lake la mawaziri lilikuwa na watu 12. Levy alieleza kuwa maandamano yaliyotokea Msumbiji mwaka [[2024]] hadi 2025 yalichangia kushuka kwa ukuaji wa uchumi kwa asilimia 4.87 katika robo ya nne ya mwaka 2024. Pia alihudhuria sherehe za kuanza rasmi kwa uongozi wa Papa Leo wa 14. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1969]] [[Jamii:Wanasiasa wa Msumbiji]] [[Jamii:Watu walio hai]] oqp5f4rcptoe25xy03nk8lv46oy3f6d 0 255802 1610600 2026-10-24T11:45:41Z Lisakamo L 92644 Ukurasa mpya 1610600 wikitext text/x-wiki '''Zainab Abdulkadir Kure''' (aliyezaliwa [[tarehe]] 24 [[Novemba]] 1959) [[ni]] [[mwanasiasa]] wa [[Nigeria]] aliyechaguliwa kuwa seneta wa jimbo la uchaguzi la Niger South, katika Jimbo la Niger, Nigeria. Alianza kushika wadhifa huo mwaka 2007 na kuendelea kuhudumu hadi mwaka 2015. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Peoples Democratic Party (PDP). Mwaka 2021, aliteuliwa pia kuwa kiongozi wa chama hicho katika ngazi ya jimbo. Pia anashikilia cheo cha Sagi Raba Nupe, ambacho ni cheo cha heshima cha kimila kinachohusishwa na jamii ya Nupe nchini Nigeria. Marejeo [[Jamii:Mwanachama]] [[Jamii:Mwanasiasa wa Marekani]] [[Jamii:Nigeria]] oyqmcb69ovhm6hhd8ubkhal49faxcr6 0 255803 1610604 2026-10-24T11:46:58Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610604 wikitext text/x-wiki '''Isabella Winkie Direko''' ([[27 Novemba]] [[1929]] – [[17 Februari]] [[2012]])<ref>{{Cite web|title=Bloemfontein the Segregated city {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/article/bloemfontein-segregated-city|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] aliyezaliwa katika [[Dola Huru|jimbo la Free State]] nchini Afrika Kusini. Alikuwa mwanachama wa African National Congress na aliwahi kuhudumu kama Waziri Mkuu wa jimbo la Free State kuanzia mwaka 1999 hadi 2004.<ref>http://whoswho.co.za/isabella-direko-2181</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} rp4rwb0i19jy65hzbgjmf8vutg3m45r 1610610 1610604 2026-10-24T11:49:50Z Bray Mushi 60482 1610610 wikitext text/x-wiki '''Isabella Winkie Direko''' ([[27 Novemba]] [[1929]] – [[17 Februari]] [[2012]])<ref>{{Cite web|title=Bloemfontein the Segregated city {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/article/bloemfontein-segregated-city|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Afrika Kusini]] aliyezaliwa katika [[Dola Huru|jimbo la Free State]] nchini Afrika Kusini. Alikuwa mwanachama wa African National Congress na aliwahi kuhudumu kama Waziri Mkuu wa jimbo la Free State kuanzia mwaka 1999 hadi 2004.<ref>http://whoswho.co.za/isabella-direko-2181</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1929]] [[Jamii:Waliofariki 2012]] fv6o0yc34nfv34eftm2gqzkgu4sbed5 0 255804 1610605 2026-10-24T11:48:59Z Amina sauli 89067 Ukurasa umeundwa 1610605 wikitext text/x-wiki '''Sentayehu Ejigu''' ni mwanariadha wa [[Ethiopia]] aliyezaliwa tarehe 21 Juni [[1985]], aliyeshindana katika mbio za mita 3,000 na 5,000. Aliiwakilisha Ethiopia katika Olimpiki ya [[2004]] na kushinda medali za shaba katika [[mashindano]] ya [[Afrika]] na dunia ya ndani mwaka [[2010]], pamoja na medali ya fedha katika ''IAAF Continental Cup''.<ref><nowiki>https://sw.wikipedia.org/w/index.php?title=Sentayehu_Ejigu&action=edit&redlink=1</nowiki></ref> == Maisha ya awari == alianza kukimbia akiwa mtoto kutokana na kasi yake. Alianza kushiriki mashindano shuleni na kufanikiwa, jambo lililompeleka [[Addis Ababa]] kujiunga na klabu ya ''Banks Running Club'' kwa ajili ya mazoezi. Hata hivyo, mara nyingi alishika nafasi ya pili nyuma ya mwenzake Meseret Defar, aliyeshinda medali ya dhahabu ya [[Olimpiki]] katika mbio za mita 5,000.<ref><nowiki>https://sw.wikipedia.org/w/index.php?title=Sentayehu_Ejigu&action=edit&redlink=1</nowiki></ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanamichezo wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Afrika]] kmyghccve1bbw4ybe9ryfxo45criylt 0 255805 1610606 2026-10-24T11:49:21Z Chuga Boe 93415 Ukurasa ulioanzishwa 1610606 wikitext text/x-wiki [[Faili:Zolani Mahola 2023.jpg|thumb|https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zolani_Mahola_2023.jpg]] '''Freshlyground''' ni bendi ya muziki wa pop yenye mchanganyiko wa mitindo ya muziki wa Kiafrika, iliyoanzishwa mwaka 2002 mjini [[Cape Town|Cape Town,]] Afrika Kusini. Freshlyground inajulikana zaidi kwa kuandika, kuimba na kupiga ala za muziki katika wimbo wa afrofusion na soca uitwao “[[Wanawake wa Afrika|Waka Waka]] (''This Time for Africa'')”, kwa kushirikiana na mwimbaji wa Colombia Shakira. Wimbo huo ulipata umaarufu duniani kote. Video ya muziki ya wimbo huo, inayowashirikisha wanachama wa bendi hiyo, imepata zaidi ya watazamaji bilioni 4.2 kwenye YouTube, jambo lililoifanya kuwa miongoni mwa video zilizotazamwa zaidi kwenye jukwaa hilo.[1][2][3][4][5][6][7] Baada ya kusitisha shughuli zake kwa miaka mitano, Freshlyground ilitangaza kurejea kwake mwishoni mwa mwaka 2024 ikiwa na mwimbaji mkuu mpya, Mbali Makhoba. == '''Miaka ya mwanzo''' == == Wanachama wa Freshlyground wana asili mbalimbali za makabila, tamaduni na mataifa tofauti, zikiwemo Afrika Kusini, Msumbiji na Zimbabwe. Mpiga fidla na mwimbaji wa sauti za usaidizi [[Kyla-Rose Smith|Kyla-Rose]] Smith alihusishwa na kikundi cha dansi cha The Vuyani Dance Theatre, kinachoongozwa na dansi wa afrofusion Gregory Maqoma. Katika kikundi hicho, alitumbuiza katika ''Centre National de la Danse'' mjini Paris na kuandika muziki kwa kushirikiana na wengine huku akihudumu kama mpiga fidla mkuu. Smith aliendelea na masomo ya muziki katika kipindi chote cha elimu yake, na alijikita zaidi katika muziki wa jazz alipokuwa chuo kikuu. == == Akiwa na umri wa miaka 15, Simon Attwell alikuwa mpiga filimbi katika Orchestra ya Taifa ya Zimbabwe. Baadaye, akiwa na umri wa miaka 17, alipata ufadhili wa masomo katika Shule ya Muziki ya Chetham iliyoko [[Manchester]]. Aron Turest-Swartz alisoma upigaji wa piano chini ya Merton Barrow katika Jazz Workshop mjini Cape Town alipokuwa kijana, kabla ya kuhamia kwenye upigaji wa ngoma na ala za midundo mjini Dublin mwaka 1998. == == Mwimbaji mkuu Zolani Mahola alisomea maigizo katika Chuo ''Kikuu cha Cape Town'' na kupata nafasi kuu ya kuigiza mhusika Boniswa katika tamthilia ya televisheni ya Tsha Tsha, iliyorushwa na kituo cha '''SABC1'''. Mpiga ngoma Peter Cohen aliwahi kuwa mpiga ngoma wa bendi ya Mango Groove. Mango Groove, iliyoanzishwa mwaka 1984, ni kundi la muziki la Afrika Kusini lenye wanachama 11, linalochanganya muziki wa pop na mitindo ya muziki wa mijini, kama vile marabi. == == Josh Hawks, ambaye alikuwa mwimbaji wa sauti za usaidizi na mpiga besi, alikuwa mtu mashuhuri katika tasnia ya muziki mwanzoni mwa miaka ya 1990 na alichangia kwa kiasi kikubwa mafanikio ya bendi za The Streaks na Zap Dragons.\[1\]\[8\]\[9\]\[10\]<ref>{{Citation|last=Howell|first=Rob|title=Freshlyground: South Africa’s secret hit-making machine {{!}} CNN|date=2015-11-16|url=https://edition.cnn.com/2015/11/16/africa/freshlyground-south-africa-music/index.html|work=CNN|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shakira’s ‘Waka Waka (This Time For Africa)’ Named the ‘Catchiest’ Soccer Song of All Time|url=https://www.billboard.com/music/latin/shakira-waka-waka-catchiest-soccer-song-1235654106/|work=Billboard|date=2024-04-11|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=Jessica Roiz}}</ref> == == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanamuziki wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Wanaume wa Afrika Kusini]] b1783kr0052vr41gcgqkzfho6sdqd4v 0 255806 1610608 2026-10-24T11:49:36Z ROBART MAZUA 92021 Ukurasa ulioanzishwa 1610608 wikitext text/x-wiki '''Shereen Usdin''' alizaliwa mjini [[Durban]], [[Afrika Kusini]], tarehe 8 [[Aprili]] [[1962]]. Alihitimu kuwa [[daktari]] wa [[tiba]] katika [[Chuo Kikuu]] cha Witwatersrand, kilichopo [[Johannesburg]], mwaka [[1985]]. Mwaka [[1995]], alipata [[shahada]] ya [[uzamili]] katika [[Afya]] ya [[Umma]] (Master of Public Health) kutoka [[Chuo Kikuu]] cha [[Harvard]]. Yeye ni mmoja wa waanzilishi wa [[taasisi]] ya [[Afrika Kusini]] ya Soul City Institute for Health and Development Communication, ambayo kwa sasa inajulikana kama Soul City Institute of Social Justice. Anajihusisha na masuala ya afya na [[haki]] za [[uzazi]] na ujinsia, ukatili dhidi ya [[wanawake]], pamoja na afya na haki za [[binadamu]].<ref>https://doi.org/10.1016%2FS0968-8080%2800%2990187-3</ref><ref>https://web.archive.org/web/20141022183316/http://www.who.int/bulletin/volumes/87/8/09-050809/en/</ref> == Kazi zilizochapishwa == Shereen Usdin amechangia katika [[Kitabu|vitabu]] vingi na pia ameandika [[makala]] mbalimbali za kitaaluma na za majarida. Aliandika [[kitabu]] kinachoitwa No Nonsense Guide to HIV/AIDS, pamoja na [[kitabu]] No Nonsense Guide to World Health, vilivyochapishwa kupitia Verso Press/New Internationalist. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii:Madaktari wa Afrika]] 2qb3iy1gx5gur9tt5bowcwyrur5bhy1 0 255807 1610609 2026-10-24T11:49:42Z Zubeda03 83744 Ukurasa umeundwa 1610609 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Jannat|picha=Jannat-Mahid-FacuofScience.jpg|maelezo=Jannat katika sherehe ya mahafali ya mwaka 2013 ya Kitivo cha Sayansi, Alexandria, Misri.|tarehe ya kuzaliwa=Jannat Mahid 6 Januari 1986 (umri 40) Oued Zem, Moroko|mwenza=Mohamed Othman Noman|watoto=2|mtindo=Muziki wa pop wa Kiarabu, Muziki wa Ghuba ya Uarabuni, Muziki wa kimapenzi.|kazi yake=Mwanamuziki, muimbaji, mwigizaji|miaka ya kazi=2004 hadi sasa}} '''Jannat Mahid''' aliyezaliwa [[tarehe]] [[6]] [[Januari]] [[1986]]), anayejulikana kwa jina lake la kisanii Jannat ni [[mwimbaji]] na [[mwigizaji]] mwenye [[asili]] ya [[Moroko]].<ref><nowiki>http://gulfnews.com/jannat-s-golden-status-1.576427</nowiki></ref> Alizaliwa nchini Moroko na kwa sasa anaishi na kufanya shughuli zake za [[muziki]] nchini [[Misri]]. Jannat huimba nyimbo kwa lugha ya Kiarabu cha Misri. Yeye ni miongoni mwa waimbaji [[Ujana|vijana]] wa kike wanaotambulika sana katika [[ulimwengu]] wa Kiarabu.<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Al_Arabiya</nowiki></ref> Jannat alishiriki kwa mara ya kwanza katika [[mashindano]] ya uimbaji nchini Moroko alipokuwa na [[umri]] wa [[Mwaka|miaka]] minane. Mashindano hayo yaliitwa “''Stars of Tomorrow''” (Nyota wa Kesho). Alipanda jukwaani akiambatana na [[bendi]] ya muziki na kufanikiwa kushinda [[tuzo]] ya kwanza. Baada ya hapo, aliendelea [[kushiriki]] katika mashindano mbalimbali ya uimbaji yaliyofanyika katika [[Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania|maeneo]] tofauti nchini Morocco. == Maisha binafsi == Mwaka [[2017]], Jannat aliolewa na Mohamed Othman Noman, [[mwanasheria]] kutoka Misri. Ana [[Mtoto|watoto]] wawili wakike pamoja naye. == Kazi ya Muziki == Jannat alianza kufanya [[kazi]] ya uimbaji kitaalamu na akatoa [[wimbo]] wake wa kwanza, “''Efhamny Habiby'',” [[mwaka]] [[2004]]. Wimbo huo pia ulitengenezewa [[video]] ya muziki. Wakati huo, mtayarishaji wa muziki Ahmed Desouki alikuwa akitafuta [[Vipimo sanifu vya kimataifa|vipaji]] vipya vya uimbaji. Alivutiwa na [[sauti]] ya Jannat na akasaini [[mkataba]] naye mwaka [[2005]]. Baada ya kusaini mkataba huo, Jannat alianza maandalizi ya [[albamu]] yake mpya iliyoitwa “''Elli Beny W Benak'',” ambayo ilipangwa kutolewa mwaka ''[[2006|2006.]]'' == Marejeo == {{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Wanamuziki]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Watu walio hai]] 4g2tgn3mirw2sae1euneyqb0y5e7xpl 1610614 1610609 2026-10-24T11:50:45Z Zubeda03 83744 Maboresho 1610614 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Jannat|picha=Jannat-Mahid-FacuofScience.jpg|maelezo=Jannat katika sherehe ya mahafali ya mwaka 2013 ya Kitivo cha Sayansi, Alexandria, Misri.|tarehe ya kuzaliwa=Jannat Mahid 6 Januari 1986 (umri 40) Oued Zem, Moroko|mwenza=Mohamed Othman Noman|watoto=2|mtindo=Muziki wa pop wa Kiarabu, Muziki wa Ghuba ya Uarabuni, Muziki wa kimapenzi.|kazi yake=Mwanamuziki, muimbaji, mwigizaji|miaka ya kazi=2004 hadi sasa}} '''Jannat Mahid''' aliyezaliwa [[tarehe]] [[6]] [[Januari]] [[1986]]), anayejulikana kwa jina lake la kisanii Jannat ni [[mwimbaji]] na [[mwigizaji]] mwenye [[asili]] ya [[Moroko]].<ref><nowiki>http://gulfnews.com/jannat-s-golden-status-1.576427</nowiki></ref> Alizaliwa nchini Moroko na kwa sasa anaishi na kufanya shughuli zake za [[muziki]] nchini [[Misri]]. Jannat huimba nyimbo kwa lugha ya Kiarabu cha Misri. Yeye ni miongoni mwa waimbaji [[Ujana|vijana]] wa kike wanaotambulika sana katika [[ulimwengu]] wa Kiarabu.<ref><nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Al_Arabiya</nowiki></ref> Jannat alishiriki kwa mara ya kwanza katika [[mashindano]] ya uimbaji nchini Moroko alipokuwa na [[umri]] wa [[Mwaka|miaka]] minane. Mashindano hayo yaliitwa “''Stars of Tomorrow''” (Nyota wa Kesho). Alipanda jukwaani akiambatana na [[bendi]] ya muziki na kufanikiwa kushinda [[tuzo]] ya kwanza. Baada ya hapo, aliendelea [[kushiriki]] katika mashindano mbalimbali ya uimbaji yaliyofanyika katika [[Maeneo ya Kihistoria ya Kitaifa ya Tanzania|maeneo]] tofauti nchini Morocco. == Maisha binafsi == Mwaka [[2017]], Jannat aliolewa na Mohamed Othman Noman, [[mwanasheria]] kutoka Misri. Ana [[Mtoto|watoto]] wawili wakike pamoja naye. == Kazi ya Muziki == Jannat alianza kufanya [[kazi]] ya uimbaji kitaalamu na akatoa [[wimbo]] wake wa kwanza, “''Efhamny Habiby'',” [[mwaka]] [[2004]]. Wimbo huo pia ulitengenezewa [[video]] ya muziki. Wakati huo, mtayarishaji wa muziki Ahmed Desouki alikuwa akitafuta [[Vipimo sanifu vya kimataifa|vipaji]] vipya vya uimbaji. Alivutiwa na [[sauti]] ya Jannat na akasaini [[mkataba]] naye mwaka [[2005]]. Baada ya kusaini mkataba huo, Jannat alianza maandalizi ya [[albamu]] yake mpya iliyoitwa “''Elli Beny W Benak'',” ambayo ilipangwa kutolewa mwaka ''[[2006|2006.]]'' == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Wanamuziki]] [[Jamii:Waigizaji Filamu]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-mwanamuziki}} rvzspyn4wtwwmsd380c2ljpbccryetz 0 255808 1610611 2026-10-24T11:49:50Z Dickson manumbu mapambano 73990 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Faili:Colossal Amenhotep III statue.jpg|thumb|Henuttaneb]] '''Henuttaneb''' alikuwa binti wa '''kifalme wa Misri''' ya Kale katika Enzi ya Kumi na Nane ya utawala wa Misri. Alikuwa binti wa farao Amenhotep III na mke wake mkuu wa kifalme, Malkia Tiye.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Henuttaneb#/media/File:Colossal_Amenhotep_III_statue.jpg</ref> == Familia == Henuttaneb alikuwa mmoja wa mabinti wa Farao Amenhotep III wa Misri ya Kale, aliyekuwa mtawala...' 1610611 wikitext text/x-wiki [[Faili:Colossal Amenhotep III statue.jpg|thumb|Henuttaneb]] '''Henuttaneb''' alikuwa binti wa '''kifalme wa Misri''' ya Kale katika Enzi ya Kumi na Nane ya utawala wa Misri. Alikuwa binti wa farao Amenhotep III na mke wake mkuu wa kifalme, Malkia Tiye.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Henuttaneb#/media/File:Colossal_Amenhotep_III_statue.jpg</ref> == Familia == Henuttaneb alikuwa mmoja wa mabinti wa Farao Amenhotep III wa Misri ya Kale, aliyekuwa mtawala wa Enzi ya Kumi na Nane. Mama yake alikuwa Malkia Tiye, mke mkuu wa kifalme wa farao huyo.nnHenuttaneb alikuwa dada wa Farao Akhenaten. Pia alikuwa na ndugu wengine kadhaa, wakiwemo kaka mmoja zaidi na dada kadhaa.<ref>https://saharareporters.com/2009/06/04/major-moji-obasanjo-dead-pm-news-lagos</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Colossal_statue_of_Amenhotep_III_and_Tiye</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wataalamu]] [[Jamii:Wamisionari]] [[Jamii:Wanamichezo]] [[Jamii:Waandaaji wa Filamu]] [[Jamii:Waamuzi wa mpira wa miguu]] [[Jamii:Waandishi lugha kwa lugha]] [[Jamii:Waandaaji Filamu za Tanzania]] 2b204848xjh64dbfcfqd0v6z24vocwd 0 255809 1610612 2026-10-24T11:49:51Z Lihende2o 93410 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Andrée Clair''' ([[1916|1916–]][[1982]]) alikuwa mwandishi aliyezaliwa nchini [[Ufaransa]] kwa jina la Renée Jung. Aliishi siku zake za mwisho nchini Ufaransa, lakini pia anahusishwa na nchin nigeria<ref>{{Cite web|title=Dorothy Masuka {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/dorothy-masuka|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Alisomea masomo ya Afrika katika Chuo Kikuu cha Sorbonne. Alijulik...' 1610612 wikitext text/x-wiki '''Andrée Clair''' ([[1916|1916–]][[1982]]) alikuwa mwandishi aliyezaliwa nchini [[Ufaransa]] kwa jina la Renée Jung. Aliishi siku zake za mwisho nchini Ufaransa, lakini pia anahusishwa na nchin nigeria<ref>{{Cite web|title=Dorothy Masuka {{!}} South African History Online|url=https://sahistory.org.za/people/dorothy-masuka|work=sahistory.org.za|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> Alisomea masomo ya Afrika katika Chuo Kikuu cha Sorbonne. Alijulikana kwa utafiti wa utamaduni wa Niger na kuandika vitabu vya watoto kuhusu Afrika. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliofariki 1982]] izwn4xzx3i0af9cel8pmjdyrw08jqu2 0 255810 1610613 2026-10-24T11:50:06Z Leticiakid 89066 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Zahra Ouaziz''' alizaliwa tarehe 20 Desemba 1969) ni [[Riadha|mwanariadha]] mstaafu wa [[Moroko|Morocco]] aliyeshiriki mbio za masafa marefu. Aliwahi kushikilia rekodi ya [[Afrika]] katika mbio za mita 3000 na mita 5000<ref>{{Citation|title=Zahra Ouaziz|date=2026-08-05|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Zahra_Ouaziz&oldid=1367837014|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref>. Ouaziz alivunja rekodi ya Afrika ya mita 5000 mwak...' 1610613 wikitext text/x-wiki '''Zahra Ouaziz''' alizaliwa tarehe 20 Desemba 1969) ni [[Riadha|mwanariadha]] mstaafu wa [[Moroko|Morocco]] aliyeshiriki mbio za masafa marefu. Aliwahi kushikilia rekodi ya [[Afrika]] katika mbio za mita 3000 na mita 5000<ref>{{Citation|title=Zahra Ouaziz|date=2026-08-05|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Zahra_Ouaziz&oldid=1367837014|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref>. Ouaziz alivunja rekodi ya Afrika ya mita 5000 mwaka 1998 kwa muda wa dakika 14:40.19. Rekodi hiyo ilivunjwa mnamo Septemba 2000 na Leah Malot wa [[Kenya]].<ref>{{Citation|title=Zahra Ouaziz|date=2026-08-05|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Zahra_Ouaziz&oldid=1367837014|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Mwanariadha]] [[Jamii:Wanariadha]] [[Jamii:Wanamichezo wa Afrika]] gj5sgoaygm1sauooa8fcp33cfbbxjoa 0 255811 1610615 2026-10-24T11:51:29Z Emanuel masaki 82931 Ukurasa umeundwa 1610615 wikitext text/x-wiki '''Henutmire''' alikuwa [[binti]] wa kifalme na [[malkia]] wa [[Misri]] ya Kale. Alikuwa mmoja wa wake wanane wakuu wa kifalme (Great Royal Wives) wa Farao Ramesses II, aliyekuwa wa nasaba ya [[19]] ya Misri.<ref>{{Cite book|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-2-7564-0588-9|title=Ramsès II|last=Obsomer|first=Claude|date=2012|publisher=Pygmalion|isbn=978-2-7564-0588-9|series=Grands pharaons|location=Paris}}</ref> Inadaiwa kwamba Henutmire alikuwa [[mtoto]] wa tatu na wa mwisho wa Seti I na Tuya, na dada mdogo wa Ramesses II na Tia. Nadharia hii inatokana na [[sanamu]] ya Malkia Tuya, ambayo kwa sasa ipo katika [[Jumba la makumbusho la Karen Blixen|Jumba]] la [[Jumba la Makumbusho|Makumbusho]] la [[Vatikani]]. Sanamu hiyo inamuonyesha Tuya akiwa pamoja na Henutmire, hivyo baadhi ya watafiti hudhani kwamba walikuwa mama na binti. Hata hivyo, hitimisho hilo si lazima liwe sahihi. Kwa mfano, jozi ya ala za muziki za crotales kutoka kipindi cha Amarna inahusisha Tiye na Meritaten, ikiwa na maandishi yanayosema: “Mke Mkuu wa Kifalme, Tiye, na aishi; binti wa mfalme, Meritaten.” Kwa kweli, Tiye alikuwa bibi wa Meritaten, si mama yake. Aidha, Henutmire hatajwi popote kwa cheo cha “Dada wa Mfalme”, cheo ambacho Binti wa Kifalme Tia alikitumia. Kwa hiyo, haiwezekani kuhitimisha kwa kutegemea sanamu za Tuya pekee kwamba Henutmire alikuwa dada wa Ramesses == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Wanawake wa Afrika]] p4w0js2sxaosv65jep4bcswp3i6j09a 0 255812 1610616 2026-10-24T11:52:18Z Northern empire tz 93395 mabadiliko 1610616 wikitext text/x-wiki [[Faili:Stela of Ahmose Honouring Tetisheri (Egyptian Museum CG 34002) d2.jpg|thumb|Stela depicting Tetisheri (seated) and pharaoh Ahmose]] '''Tetisheri''' alikuwa [[mwanamke]] mkuu na mwanzilishi wa [[familia]] ya [[Mfalme|kifalme]] ya [[Misri]] katika kipindi cha mwisho cha [[nasaba]] ya 17 na mwanzo wa [[nasaba]] ya 18<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/completeroyalfam0000dods|title=The complete royal families of ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|date=2004|publisher=Cairo : The American University in Cairo Press|others=Internet Archive|isbn=978-977-424-957-0}}</ref>. == Familia == Tetisheri ''alikuwa binti wa Tjenna na Neferu''. Majina ya [[wazazi]] wa Tetisheri yanaonekana kuwa ya kawaida (ya [[watu]] wasio wa kifalme) na yanafahamika kutoka kwenye vitambaa vya mumia vilivyopatikana katika eneo la TT320<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/completeroyalfam0000dods|title=The complete royal families of ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|date=2004|publisher=Cairo : The American University in Cairo Press|others=Internet Archive|isbn=978-977-424-957-0}}</ref>. '''Ndoa''' Inasemekana aliolewa na Senakhtenre, na licha ya kuzaliwa katika familia isiyo ya kifalme, akawa [[Mke]] Mkuu wa Kifalme. Tetisheri alikuwa [[mama]] wa Seqenenre Tao, [[Malkia]] Ahhotep I na huenda Kamose<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/completeroyalfam0000dods|title=The complete royal families of ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|date=2004|publisher=Cairo : The American University in Cairo Press|others=Internet Archive|isbn=978-977-424-957-0}}</ref>. Hakika yeye alikuwa [[mama]] wa Satdjehuty/Satibu, kama inavyothibitishwa kwenye jeneza la mazishi ya mwanamke huyo. [[Faili:Tetisheri 1.jpg|thumb|Sanamu ndogo ya Tetisheri iliyokuwa maarufu hapo awali, iliyohifadhiwa katika Jumba la Makumbusho la Uingereza (British Museum), ambayo sasa inachukuliwa kuwa huenda ni ya kughushi.]] == Mazishi == Tetisheri inaelekea alizikwa huko [[Thebes]] na huenda akawa alizikwa tena kwenye hifadhi ya kifalme huko TT320<ref>{{Cite book|url=http://archive.org/details/completeroyalfam0000dods|title=The complete royal families of ancient Egypt|last=Dodson|first=Aidan|date=2004|publisher=Cairo : The American University in Cairo Press|others=Internet Archive|isbn=978-977-424-957-0}}</ref>. Hakuna [[kaburi]] huko Thebes ambalo limetambuliwa kwa hakika kuwa ni la [[Malkia]] Tetisheri, ingawa mwili uliokuwa umehifadhiwa kama mumia ambao unaweza kuwa wake, unaojulikana kama "Mwanamke Asiyejulikana B", ulijumuishwa miongoni mwa wanafamilia wengine wa kifalme waliolazwa tena katika Hifadhi ya Kifalme<ref>{{Citation|title=Robert Partridge (Egyptologist)|date=2025-09-16|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Partridge_(Egyptologist)&oldid=1311728182|work=Wikipedia|language=en|access-date=2026-10-24}}</ref>. == Ushahidi wa kihistoria == Sanamu ndogo ya Tetisheri iliyokuwa katika makusanyo ya Makumbusho ya Uingereza kwa muda mrefu na yenye maandishi yanayotaja jina lake, ilitambuliwa kuwa ni ghushi na W. V. Davies, kwa msingi wa kuiga kwa karibu maandishi yake kutoka kwenye sehemu ya chini iliyovunjika ya sanamu kama hiyo ya malkia (ambayo sasa imepotea). Hata hivyo, baadhi ya wanazuoni wanilia shaka mtazamo huu, na wamekuwa wakiibua maswali kuhusu uhalisi wa sanamu hiyo yenyewe, ikiwa sio maandishi yake.<ref>{{Cite web|title=UC 14402 {{!}} Persons and Names of the Middle Kingdom and early New Kingdom|url=https://pnm.uni-mainz.de/6/inscription/24789|work=pnm.uni-mainz.de|accessdate=2026-10-24|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Historia ya Misri]] [[Jamii:Misri ya Kale]] itmrt1z6hiht16jzjc95qbh6kweu5ud 0 255813 1610617 2026-10-24T11:52:19Z ANTONY ILDEFONS 74003 Kuanzisha kulasa mpya 1610617 wikitext text/x-wiki '''Ajiun Orompotoniyun''', anayejulikana zaidi kama Orompoto (pia huandikwa Oronpoto), alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa Alaafin, yaani mtawala au [[mfalme]] wa Dola ya Oyo, iliyokuwa [[Afrika]] [[Magharibi]].Dola ya Oyo aliyotawala ilikuwa katika maeneo ambayo leo hii yanapatikana magharibi na kaskazini-kati mwa [[Nigeria]] ya kisasa, pamoja na sehemu ya Jamhuri ya Benin.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=4SEiBQAAQBAJ&pg=PA114&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=West Africa before the Colonial Era: A History to 1850|last=Davidson|first=Basil|date=2014-10-29|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-88265-7|language=en}}</ref> == Historia ya Orompoto == Orompoto alikuwa [[dada]] wa mtangulizi wake, Eguguojo. Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kuwa [[mfalme]] wa Oyo.Orompoto alikalia kiti cha ufalme kwa sababu wakati huo hakukuwa na mrithi wa kiume ndani ya familia yake.Mwaka 1555, alisaidia kuwafukuza watu wa Nupe kutoka Oyo.Orompoto aliishi katika karne ya 16.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=4SEiBQAAQBAJ&pg=PA114&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=West Africa before the Colonial Era: A History to 1850|last=Davidson|first=Basil|date=2014-10-29|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-88265-7|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] j6zyi1e0jz6pa3smnd15qavtrefhb6f 0 255814 1610618 2026-10-24T11:53:15Z MagesaDm 86369 Citation 1610618 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la kuzaliwa=Binti wa Kifalme Romanework.|tarehe ya kufa=Tarehe 14 Oktoba 1940.|mahali alipofia=alifariki mjini Turin, Italia.|amezikwa=Turin, nchini Italia, wakati huo ikiwa sehemu ya Ufalme wa Italia.}} '''Binti wa kifalme Romanework Haile Selassie''', ambaye jina lake wakati mwingine huandikwa [[Romane Denis|Romane]] Work Haile Selassie, alifariki mjini [[Turin]], [[Italia]], tarehe [[14]] [[Oktoba]] [[1940]]. Alikuwa [[mtoto]] mkubwa wa [[Mfalme]] Haile Selassie wa [[Ethiopia]] na mke wake wa kwanza, aliyeitwa Woizero Altayech.<ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=MZvcavzKCJ6y5NoPi_zq0AE|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|title=Washa JavaScript ili utafute|url=https://www.google.com/httpservice/retry/enablejs?sei=e5vcao7rGsKliLMPwbGU8Ao|work=www.google.com|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Watu wa Ethiopia]] [[Jamii:Waliofariki 1940]] [[Jamii:Ufalme]] cdkv5elsu4hvqk7euxwcga5pqk5wfnd 0 255815 1610619 2026-10-24T11:55:39Z Camiddo 86373 Ukurasa umeundwa 1610619 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|jina la asili=Nebetah|picha=Égypte, Le Caire, Musée des Antiquités Égyptiennes, Gigantesque statue d'Amenhotep III (49593411091).jpg}} '''Nebetah''' (kwa lugha ya Misri ya Kale: nb.t-ꜥḥ) alikuwa [[Moja|mmoja]] wa mabinti wa farao Amenhotep III, [[mtawala]] wa [[Misri]] ya Kale wa Nasaba ya 18, na [[Malkia]] Mkuu Tiye, mke wake mkuu wa kifalme. Nebetah alikuwa dada mdogo wa Akhenaten. == Wasifu == Jina Nebetah linamaanisha “[[Bibi]] wa [[Jumba la Mtwana|Jumba]] la Kifalme.” Kama ilivyokuwa kwa jina la dada yake mkubwa, Henuttaneb, jina hilo pia lilitumiwa mara nyingi kama [[cheo]] cha malkia.Inawezekana kwamba Nebetah alikuwa miongoni mwa watoto wadogo zaidi wa wanandoa hao wa kifalme, kwa sababu jina lake halionekani kwenye baadhi ya makaburi na minara ya kumbukumbu ambamo majina ya dada zake wakubwa yanapatikana.Nebetah anaonyeshwa kwenye sanamu kubwa mno ya Amenhotep III na Tiye, iliyoko Medinet Habu.<ref>{{Cite journal |date=1999-07-01 |title=Nefertiti: Egypt's sun queen |url=https://doi.org/10.5860/choice.36-6428 |journal=Choice Reviews Online |volume=36 |issue=11 |pages=36–6428-36-6428 |doi=10.5860/choice.36-6428 |issn=0009-4978}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Hawass |first=Zahi |date=2010-02-17 |title=Ancestry and Pathology in King Tutankhamun's Family |url=http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jama.2010.121 |journal=JAMA |language=en |volume=303 |issue=7 |pages=638 |doi=10.1001/jama.2010.121 |issn=0098-7484}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa Afrika]] [[Jamii:Viongozi wa Afrika]] [[Jamii:Misri]] [[Jamii:Misri ya Kale]] [[Jamii:Wafalme]] rwi1wzh98ah4vltut50714mp1zuf24m 0 255816 1610620 2026-10-24T11:55:45Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1610620 wikitext text/x-wiki [[Faili:شيرين.jpg|thumb|Sherine]] '''Sherine Sayed Mohamed Abdel Wahab''' (alizaliwa [[8 Oktoba]] [[1980]]) ni [[mwimbaji]] na [[mwigizaji]] kutoka [[Misri]], anayejulikana kwa jina la “'''Sauti ya Misri'''”. Hapo awali, Sherine alikuwa jaji katika kipindi cha ''The Voice: Ahla Sawt'' kinachorushwa na kituo cha MBC. Sherine Abdel-Wahab amejenga taaluma yenye mafanikio katika [[muziki]] kwa kipindi cha zaidi ya miongo miwili. == Maisha ya awali na maisha binafsi == [[Baba]] yake alikuwa mpambaji wa nyumba, na [[mama]] yake alikuwa mama wa nyumbani. Pia ana kaka mmoja na dada mmoja. Sherine alifunga ndoa kwa mara ya pili tarehe [[12 Aprili]] [[2018]] mjini [[Kairo|Cairo]], Misri, na ''Hossam Habib'', mwimbaji wa muziki wa pop kutoka Misri. Harusi hiyo ilihudhuriwa na wanafamilia wa karibu pamoja na mameneja na waandaaji wa shughuli za wanandoa hao. Pia walikuwepo binti za Sherine kutoka katika ndoa yake ya awali na mtunzi wa muziki wa Misri, ''Mohamed Moustafa''. Sherine na Hossam Habib walitalikiana mwaka [[2021]], lakini walifunga ndoa tena mwaka mmoja baadaye. Mnamo [[Desemba]] [[2023]], walitalikiana tena baada ya kufunga ndoa upya. Mwaka [[2024]], Sherine aliwasilisha malalamiko ya kisheria dhidi ya aliyekuwa mume wake, Habib, akimtuhumu kwa kumshambulia.<ref>https://www.billboard.com/music/music-news/sherine-abdel-wahab-interview-1235633160/</ref><ref>https://see.news/sherine-abdel-wahab-hossam-habib-divorce</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1980]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Misri]] [[Jamii:Waimbaji wa Misri]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} dyswmd147krey8los69wumzeoialr3t 0 255817 1610621 2026-10-24T11:56:49Z Bray Mushi 60482 Kuanzisha Makala 1610621 wikitext text/x-wiki Cecilia Gyan Amoah ([[26 Oktoba]] [[1947]] – [[12 Januari]] [[2023]]) alikuwa mwalimu, mwanadiplomasia na mwanasiasa kutoka [[Ghana]], ambaye aliwakilisha Jimbo la Asutifi Kusini katika [[Bunge]] la Ghana kuanzia mwaka [[2001]] hadi [[2005]].<ref>{{Cite web|title=Ambassador Mrs. Cecilia Gyan Amoah|url=https://ripghana.com/ambassador-mrs-cecilia-gyan-amoah3/|date=2024-01-12|accessdate=2026-10-24|language=en-US|author=R. I. P. Ghana}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghananewsagency.org/politics/alhaji-dauda-goes-unopposed-in-asutifi-south-94384|work=www.ghananewsagency.org|accessdate=2026-10-24}}</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1947]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] [[Jamii:Wanasiasa wa Ghana]] <references />{{Mbegu-mwanasiasa}} l6vrcw1jwkf55y1t49ya107vwmav2ya