Wikipedia szlwiki https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Szpecyjalna Dyskusyjo Używacz Dyskusyjo używacza Wikipedyjo Dyskusyjo Wikipedyjo Plik Dyskusyjo plika MediaWiki Dyskusyjo MediaWiki Muster Dyskusyjo mustra Půmoc Dyskusyjo půmocy Kategoryjo Dyskusyjo kategoryji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 2302 385489 384222 2026-05-10T23:22:02Z Gutzalat 29460 385489 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} {{Historycznŏ krajina infoszachtla | ślōnske miano = Ślōnsk | ôryginalne miano = | miano dopołniŏcz = Ślōnska | dopołniŏcz = Ślōnska | wapyn_ôbrŏzek = DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg | fana_ôbrŏzek = Flag of Silesia.svg | lokalizacyjŏ ôbrŏz = Silesia (Now).png | państwa = [[Plik:Flag of Poland.svg|22px|border|link=]] [[Polsko|Polskŏ]]<br />[[Plik:Flag of Czech Republic.svg|22px|border|link=]] [[Czesko Republika|Czesko]]<br />[[Plik:Flag of Germany.svg|22px|border|link=]] [[Mjymcy|Miymcy]] | stolica = [[Wrocław]] | wŏżniyjsze miasta = [[Ôpole]], [[Katowicy]], [[Bytům|Bytōm]], [[Racibōrz]], [[Prudnik]], [[Grinberg]], [[Uostrawa|Ôstrawa]], [[Wałbrzich]], [[Wrocław]] | wiyrchnia = 45 348,76 km² | ludność = kole 8,000,000 | ludność_rok = | tyngość = 200 | nacyje = [[Ślůnzoki|Ślōnzŏki]] | karta = Karta Ślōnska.png | commons = Category:Silesia }} '''Ślōnsk''' ([[Ślůnsko mjymjecko godka|śl-miym.]] ''Schläsing'', [[Łaćina|łac]]. ''Silesia'', [[Polsko godka|pol.]] ''Śląsk'', [[Mjymjecko godka|miym]]. ''Schlesien'', [[Czesko godka|czes]]. ''Slezsko'') – historycznŏ krajina położōnŏ we Strzodkowyj [[Ojropa|Ojropie]], na placu [[Polsko|Polski]], [[Czesko Republika|Czeskij Republiki]] a [[Mjymcy|Miymiec]]. Jeji wiyrchnia zajmuje kole 40,000 km², a jeji populacyjŏ je szacowanŏ na kole 8,000,000. Ślōnsk je potajlowany na dwa bazowe regiōny, [[Dolny Ślůnsk|Dolny Ślōnsk]] na zŏchodzie i [[Gůrny Ślůnsk|Gōrny Ślōnsk]] na weschodzie. Wyrōżniŏ sie tyż: [[Uopolski Ślůnsk|Ôpolski]], [[Ôpawski Ślōnsk|Ôpawski]], [[Cieszyński Ślōnsk|Cieszyński]] a [[Czeski Ślůnsk|Czeski Ślōnsk]]<ref group="uwaga">We miyndzywojynnym ôkresie we czynści Gōrnego Ślōnska we granicach Polski funkcjōniyrowoł sztuczny, propagandowy tajlōng na [[Bioły Ślōnsk|Bioły]], [[Czŏrny Ślōnsk|Czŏrny]] a [[Zielōny Ślōnsk]].</ref>. Ślōnsk je barzo roztōmajty kulturowo, a tyż [[Ślůnski baukůnszt|baukōnsztem]]. Jego miyszkańcy nazywani sōm [[Ślůnzoki|Ślōnzŏkami]] a posugujōm sie [[Ślůnsko godka|ślōnskōm gŏdkōm]]. Historycznõ stolicōm Dolnego i cołkigo Ślōnska je [[Wrocław]], za to stolicōm Gōrnego Ślōnska je [[Ôpole]]. Ślōnsk je we dorzyczu gōrnyj a strzodkowyj [[Uodra|Ôdry]] a poczōnkowygo biygu [[Wisła|Wisły]], wzduż jego połedniowyj granice rozciōngajōm sie [[Sudety]]. Regiōn tyn posiadŏ mocka zabytkōw i ôbiektōw kulturowyj erbowizny wpisanych na wykŏz światowyj erbowizny [[UNESCO]]. Je tyż zebrany we mineralne a naturalne sztofy, ôbyjmuje pŏrã wŏżnych industryjalnych przestrzyństw. Jego nojsrogszym metropolitalnym przestrzyństwym je [[Gōrnoślōnskŏ Metropolijŏ]], keryj cyntrum sōm [[Katowicy]]. Z lŏtaniym czasu zmiyniały sie granice i nŏrodnŏ przinŏleżność Ślōnska, tak tedy, kej bōł ôn erbowõ szlacheckõ włŏsnościōm, jak i po nastōniu modernych nŏrodnych państw, co prziczyniyło sie do bogajstwa zōmkōw, ôsobliwie na Dolnym Ślōnsku. Piyrszymi znanymi państwami, kere utrzimały panowanie nad Ślōnskem, były snŏdź [[Wjelge Morawy|Wielge Morawy]] pod kōniec IX stoleciŏ i Czechy na zaczōntku X stoleciŏ. We X stoleciu Ślōnsk ôstoł prziłōnczōny do wczaśnego polskigo państwa, a po jego roztrzaśniyńciu we XII stoleciu stoł sie piastowskim ksiynstwym. We XIV stoleciu weszoł we skłŏd Czeskij Korōny pod panowanie [[Świynte Rzimske Cysŏrstwo|Świyntego Rzimskigo Cysŏrstwa]], kere we 1526 roku przeszło pod panowanie [[Mōnarchijŏ Habsburgōw|austryjŏckij habsburskij mōnarchije]]. We wyniku [[Ślōnske wojaczki|ślōnskich wojaczek]] regiōn tyn ôstoł prziłōnczōny do [[Krōlestwo Prus|Prus]] we 1742. Po [[I wojna śwjatowo|I światowyj wojaczce]] nojbarzij wysuniyntŏ na weschōd tajla Gōrnego Ślōnska ôstała prziznanŏ Polsce bez mocarstwa Ententy po [[Ślōnske powstōnia|ślōnskich powstōniach]] i [[Absztimōng na Gōrnym Ślōnsku|absztimōngu na Gōrnym Ślōnsku]]. Ôstane dŏwne austryjŏcke czynści Ślōnska ôstały prziłōnczōne do [[Czechosłowacyjŏ|Czechosłowacyje]] i stały sie tajlōm [[Sudecki Krŏj|Sudeckigo Krŏju]], a dzisioj sōm tajlōm Czeskij Republiki. We 1945 roku, po [[II wojna śwjatowo|II światowyj wojaczce]], wiynkszość Ślōnska przeszła pod polskõ jurysdykcyjõ zgodnie z poczdamskõ ugŏdōm miyndzy zwyciynskimi aliantami i stała sie tajlōm Polski, keryj kōmunistyczny regyrōnek wypyndził wiynkszość ludności Ślōnska. Niywielgi łużycki pas na zŏchōd ôd piski Ôdry i [[Łużyckŏ Nysa|Nysy]], przinŏleżōncy do Ślōnskŏ ôd 1815 roku, ôstoł we Miymczech. == Miano == Historyczne miana ôdnoszōnce sie do Ślōnska: * I–II stolecie: ''Suevus, Guthalus'', Pliniusz Starszy, Klaudiusz Ptolemeusz * IV stolecie: ''„de internis eius partibus Alba, Guthalus, Viscla amnes latissimi praecipitant in oceanum”'', Gaius Iulius Solinus * IX stolecie: ''Sleenzane civitates XV''., [[Geograf Bajerski]], 845 * X stolecie: ''„ab ipsa Craccoa usque ad flumen Oddere recte in locum, qui dicitur Alemure, et ab ipsa Alemura usque in terram Milze recte intra Oddere”,'' [[Dagome iudex]] * XI stolecie: ''Zlasane'' [[Dokumynt praski]], 1086 * XII stolecie: ''ducatu Wratislauiensi”, „regione Wratislaviensi”, „provincia Wratislaviensi”, „regione Zleznensi”'' [[Gall Anonim]], kol. 1114 * 1163: ''Silensii provincia'' * 1198: ''Wroczlaviensi provincia'' * XII stolecie: ''Slesiensibus provincie'' * XII–XIII stolecie: ''dux Zlesie'', 1204 * XIII stolecie: dux ''Slesie, Zlesie'', 1228, 1236, 1239, 1248 * XIII stolecie: dux ''Silesiae'' * XIV stolecie: ''Silesia'' Etymologijŏ miana ''Ślōnsk'' je spōrnŏ. Piyrszym, kery zauważył korelacyjõ miana rzyki Ślynzy ze Ślōnskem bōł miymiecki humanista [[Konrad Celtes]]<ref>{{Cytuj |autōr = Czapliński |tytuł = Historia Śląska |data = 2002 |s = 14 |cytat = ...interpretacji, którą jako pierwszy zaproponował żyjący na przełomie XV i XVI w. K. Celtes: jego zdaniem pochodziła ona od dopływu Odry zwanego „Ślesus”. Propozycję tę zakwestionował po kilkudziesięciu latach uczony niemiecki J.G. Worbs, który uważał, iż Ślęza jest zbyt małą rzeką, aby mogła od niej wziąć nazwę cała rozległa kraina. |jynzyk = pl}}</ref>, pisze ôn, iże Ŏdra (to znaczy antycznŏ ''Suevus'') przibierŏ dopływ rzyki Slesus, ôd keryj je miano ślōnskij ziymie – ''Hic Odera (a priscis qui nomina Suevus habebat) Nascitur et Codani praecipitatur aquis Suevus, qui Slesum socium sibi convocat amnem Aquo nunc nomen Ślesin terra gerit''<ref>Onomastica slavogermanica: w. 2, 1966 „Quattuor libri Amorum”, [[Nürnberg]] 1502, k. 28 v.</ref>. Do interpretacyje Celtisa nawiōnzoł polski filolog [[Jerzy Samuel Bandtkie]], fungujōncy we Wrocławiu na przełōmie XVIII/XIX stoleciŏ. Uwŏżoł ôn, iże ôd miana rzyki Ślynza przijōnli swoje miano słowiańscy Ślynżanie (''Sleenzane'' u tm. Bajerskiego Geografa ze kol. 845 roku), ale tyż miano gōry [[Ślynża|Ślynży]] a rozciōngajōncyj sie przi nij krajiny. Podle [[Mikołaj Rudnicki|M. Rudnickigo]] a S. Rosponda, miano Ślynża abo Ślynż mŏ za to ścisły zwiōnzek ze słowiańskim słowym ''ślyng'' abo ''ślymp'', co ôznaczŏ włażnawy abo podmokły plac<ref>{{Cytuj |autōr = Rudolf Fischer |tytuł = Onomastica slavogermanica |data = 2007 |wolumin = XXVI |wydŏwca = Uniwersytet Wrocławski |s = 83 |cytat = Polscy językoznawcy: M. Rudnicki, potem T. Lehr-Splawinski, historyk W. Semkowicz i S. Rospond odrzucili hipotezę pochodzenia nazwy Śląsk od germańskiego plemienia Silingów, a opowiedzieli się za rodzimowością podstawy i wywiedli ją od wyrazu pospolitego ślęg, wilgotność, mokrość. Natomiast postać nazwy rzeki, góry do dziś pozostaje niewyjaśniona: Ślęza, Ślędza czy Ślęża?. |jynzyk = pl}}</ref><ref>[[Marek Szołtysek]]: ''Ślonsk je piykny = Śląsk jest piękny = Silesia is beautiful = Schlesien ist wunderschön = Slezsko je krásné = La Slesia é bella = La Silésie est belle'': Rybnik 2007: ISBN 978-8388966-21-7 ; zajta 44</ref>. Ślōnski badŏcz [[Ignaz Imsieg]] (XIX stolecie) uwŏżoł, iże miana gōry, rzyki (a regiōnu) majōm zwiōnzek ze mianym plymiynia [[Silingowie|Silingōw]]<ref>{{Cytuj |autōr = Marek Czapliński |tytuł = Historia Śląska |data = 2002 |isbn = 83-229-2213-2​ |cytat = W 1830 badacz niemiecki Ignatius Imsieg (Zufallige Gedanken einse alten Schulmannes uber die Ableitung des Namens: Schlesien. Schlesische Provinzialblatter, B. 92, 1830), „który nazwę Śląska wywiódł od nazwy plemienia germańskiego, mianowicie Silingów, znanych żyjącemu w II w. n.e. geografowi greckiemu Ptolemeuszowi. Wskazywał on nie tylko na podobieństwo fonetyczne, ale także przeświadczenie, iż zamieszkiwali oni Śląsk na długo przed przybyciem Słowian. Stanowisko Imsiega zostało powszechnie zaakceptowane, zarówno przez naukę niemiecką, jak i słowiańską i w zasadzie obowiązywało aż do czasów międzywojennych. Nie znaczy to wcale, że nie było także zwolenników hipotezy wysuniętej niegdyś przez Georga Samuela Bandtkiego (Schlesische Provinzialblatter, t. XCIII, 1831). Do poglądów Bandtkiego powrócili w latach 30. XX w. polscy uczeni, historyk W. Semkowicz i językoznawca M. Rudnicki, którzy swoje badania oparli na analizie materiału lingwistycznego. |jynzyk = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Slavia Antiqua |data = 1990 |wydŏwca = PWN |s = 19 |cytat = W nauce istnieje również wersja, że od Silingów poszła nazwa Góry Ślęży i Śląska (kwestionowana przez M. Rudnickiego i S. Rosponda, którzy wypowiadali się za ich słowiańskim rodowodem). W każdym razie jest rzeczą dosyć prawdopodobną, że część Silingów mieszkała na środkowym Śląsku. W takim razie musieli oni tam lokować się w szachownicę ze Słowianami. |jynzyk = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Naddunajska grupa kultury przeworskiej |cajtōng = Przegląd archeologiczny |data = 1992 |s = 67 |cytat = Silingowie natomiast – zgodnie z wysuniętymi ostatnio supozycjami (Marek Olędzki, UŁ, 1993) – zasiedlali z początku (tj. mniej więcej do pierwszych dwóch lub trzech dziesięcioleci II w. północne kresy Śląska, żeby w okresie późniejszym, tzn. po wyżej wymienionej dacie) wejść także w posiadanie pozostałych partii tej krainy geograficznej. |jynzyk = pl}}</ref>. Stanowisko to ôstało wszeôbecnie zaakceptowane we naukowych kryngach, tak miymieckich, jak i słowiańskich, po czym praktycznie ôbowiōnzowało aże do czasōw miyndzywojynnych, a zyskiwało uznanie we Zachodnij Ojropie jeszcze we trzecij sztwierci XX stolecia. Miana Ślōnska we roztōmajtych gŏdkach snŏdź majōm spōlnõ etymologijõ — [[Polsko godka|polskŏ]]: ''Śląsk''; [[Mjymjecko godka|miymieckŏ]]: ''Schlesien''; [[Czesko godka|czeskŏ]]: ''Slezsko''; [[Dolnosorbsko godka|dolnosorbskŏ]]: ''Šlazyńska''; [[Gōrnosorbskŏ gŏdka|gōrnosorbskŏ]]: ''Šleska''; [[Łaćina|łacina]], [[Szpańelsko godka|szpanielskŏ]] i [[Angelsko godka|angelskŏ]]: ''Silesia''; [[Francusko godka|francuskŏ]]: Silésie; [[Niyderlandzkŏ gŏdka|niyderlandzkŏ]]: ''Silezië''; [[Italsko godka|italskŏ]]: ''Slesia''; [[Słowacko godka|słowackŏ]]: ''Sliezsko''; [[Kaszubsko godka|kaszubskŏ]]: ''Sląsk''. == Symbole a farby == Symbolika Ślōnska wywodzi sie ze familijnych wapynōw ślōnskich Piastōw. Po rŏz piyrszy ôbraz ôrła użōł na swojim sztymplu princ Kazimiyrz I ôpolski we 1222 roku. Je to tyż nojstarszy ôbrŏz ôrła jako ksiōnżyncego ymblymu na polskich ziymiach. Na ziymiach Dolnego Ślōnska używano wapyna dolnoślōnskich Piastōw, kery mioł czŏrnego ôrła we złotym polu ze strzybrnõ piskōm na krzidłach, ekstra ze strzybrnym krziżym postrzodku (ôsobliwie ôd czasōw kontrreformacyje)<ref>{{Cytuj |autōr = Grzegorz Kulik |tytuł = Herb Śląska |data = 2018-03-17 |ôpublikowany = wachtyrz.eu |url = https://wachtyrz.eu/herb-slaska/}}</ref>. Za to ziymie Gōrnego Ślōnska przijmowały zaôbycz wapyn Piastōw gōrno ślōnskich, kery mioł złotego ôrła we błynkitnym polu. Wapyn tyn ulygoł stylistycznym modyfikacyjōm a pōmianōm. Niykere jednotki administracyjne używały ino chyty abo ino wiyrchnij tajli ôrła. Wapyny piastowskich princōw przijōnły do swojich wapynōw a fanōw place a administracyjne jednotki położōne na Ślōnsku. Farby ziym powiōnzane sōm ze kolorystykōm jejich ôsłōn wapynowych. We pruskich czasach litŏ [[prowincyjŏ Ślōnsk]] używoła fany ze biołym, poziōmym pasym u gōry a żōłtym u spodka. We tradycyji przijōnło sie, iże wapyn a farby dolnoślōnske używane sōm we tym samym czasie za symbole Ślōnska we cołkości<ref>{{Cytuj |tytuł = HISTORIA FLAG ŚLĄSKICH - GÓRNEGO I DOLNEGO ŚLĄSKA |ôpublikowany = slownikslaski.pl |url = http://www.slownikslaski.pl/flagislaskie.html |jynzyk = pl}}</ref>. <center> <gallery> Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|[[Wapyn Ślōnska|Wapyn Dolnego Ślōnska]] Plik:Flag of Silesia.svg|[[Fana Ślōnska|Fana Dolnego Ślōnska]] Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|[[Wapyn Gůrnygo Ślůnska|Wapyn Gōrnego Ślōnska]] Plik:Flag of Upper Silesia.svg|[[Fana Gůrnygo Ślůnska|Fana Gōrnego Ślōnska]] </gallery> </center> == Geografijŏ == === Granice === [[Plik:Brynica rzeka piekary slaskie brzozowice-kamien.jpg|thumb|left|200px|[[Bryńica (rzyka)|Brynica]] – kraj miēndzy tajlōm Gōrnygo Ślōnska a tajlōm Małopolski, drzewij granica prusko-polsko]] Za piyrsze, krajym regiōnu bōł wodny tajlōng Gōrnyj [[Ŏdra|Ŏdry]]. Poza Ślōnskim rozlygowany bōł [[Bytům|Bytōm]], kery leżoł we dorzyczu [[Wisła|Wisły]] (małopolski grōd). Ślōnsko-wielgopolskŏ granica bōła ôznoczanŏ ôd lynije wodnygo tajlōngu Ôdry a [[Warta|Warty]], a połedniowym krajym bōły gōrske wiyrchy. Podle kōncepcyje ruchu ludności rzykōma, do Ślōnska wrachowowała siy [[kłodzkŏ ziymia]] we dorzyczu Ôdry. Nojstarszŏ granica Ślōnska a [[Łużyca|Łużycy]] biygła podle [[Łużycko Nysa|Łużyckij Nysy]]. Na połedniowym wschodzie tradycyjnōm granicōm je rzyka [[Bioło]] (kraj miyndzy downymi [[diecezyjo|diecezyjōma]] – [[wrocłowsko archidiecezyjo|wrocłowskōm]] i [[krakowsko diecezyjo|krakowskōm]], choć ôd [[1179]] roku do [[XV stolecie|XV stolecio]] ziymie [[Ôświyncimske Ksiōnżynstwo|Ôświyncimskigo Ksiōnżynstwa]], [[Zatorske Ksiōnżynstwo|Zatorskigo Ksiōnżynstwa]] a [[Siewierske Ksiōnżynstwo|Siewierskiēgo Ksiōnżynstwa]] noleżały do [[Ślōnske Piasty|ślōnskich Piastōw]]). Na połedniowym wschodzie kraj biygnie wiyrchōma [[Ślůnski Beskid|Ślōnskigo Beskidu]], jak: [[Klimczok]], [[Kotorz]], [[Malinowsko Skała]], [[Baranio Gōra]] a [[Ŏchodzita]]. Na wyżce sztadōw [[Czechowice-Dziydzice|Czechowicē-Dziedzicy]], [[Pszczyna]] a [[Bieruń]] granicowōm rzykōm je [[Wisła]] (do ujścio [[Przymsza|Przymsze]]), a potym Przymsza. We [[Gōrnoślōnski Industryjny Ôkryng|Gōrnoślōnskim Industryjnym Ôkryngu]] krajym je [[Brynica]]. We miymieckij tradycyji granice [[Ślōnsk (prowincyjo)|prowincyje Ślōnsk]] spamiyntane sōm jako tradycyjne kraje Ślōnska, przi czym wrachowujōm do niygo m.in. teryny rozlygowane na zachōd ôd [[Kwisa|Kwisy]], przi tym we polskij tradycyji na zachodzie to gynau [[Kwisa]] je krajym. Te porōżniynia dajōm baza na haja ô tyn kraj. Problym je tyż połedniowo granica [[Dolny Ślōnsk|Dolnego Ślōnska]], kero biygnie wiyrchōma [[Sudety|Sudetōw]] – podle niykerych [[Kłodzkŏ ziymia|kłodzko ziēmia]] je ôsobnym historycznie placym. === Warōnki naturalne === Ślōnsk je rozlygowany we gōrnyj dukli Ôdry na połedniu i zŏchodzie a ôparty je ô paśma [[Sudety|Sudetōw]] i [[Karpaty|Karpatōw]]. Jego zachodniŏ tajla, Dolny Ślōnsk je bauerskim regiōnym. Gōrny Ślōnsk położōny na rozlygłyj wyżce zebrany je we surowce mineralne. ==== Ukształtowanie terynu ==== [[Plik:Silesia topo 2.jpg|thumb|Topograficznŏ karta Ślōnska]] Plac rozlygowanio Ślōnska je roztōmajty podle ukształtowaniŏ terynu. Na połedniu i zŏchodzie landszaft je gōrzisty (Sudety i Karpaty Zachodnie), w połedniowo-weschodnij czynści je wyżynny ([[Ślōnskŏ Chyża]]), ôstatek przestrzyństwa zajmujōm zaôbycz niziny. Ślōnsk leży w Strzodkowoeuropejskij Nizinie (z wyjōntkym Sudetōw, Karpatōw Zachodnich jak tyż Chyże Ślōnskij). Rozciōngajōm sie sam ôd połedniŏ nastympujōnce makroregiony: Zachodnie Beskidy (Ślōnski Beskid, Ślōnsko-Morawski Beskid), Zachodniobeskidzkie Pogōrze, Ôświyncimskŏ Kotlina, Ôstrawskŏ Kotlina, Ślōnskŏ Chyża, Ślōnskŏ Nizina, Weschodnie Sudety, Postrzodkowe Sudety, Zachodnie Sudety, Sudeckie Przedgōrze, Ślōnsko-Łużyckŏ Nizina, Zielōnogōrske Zniesiynia, Trzebnicki Woł, Milicko-Głogowske Ôbniżynie, tajla Lubuskiego Pojezierza jak tyż Pradoliny Warciańsko-Ôdrzańskiej. Nojwyższōm szpicōm Ślōnska je [[Śńyżka|Śniyżka]] ô wysokości 1603 m n.p.m. bydōncŏ w Karkonoszach. === Hydrografijŏ === Nec wodnŏ formuje sie naôbkoło Ôdry i jeji dopływōw: Ôlzy, Kłodzkej Nysy, Bobru, Kaczawy, Baryczy, Kłodnicy, Małyj Panwi i inkszych. Weschodnie krańce Ślōnska leżōm w dorzeczu Wisły z nojdugszymi rzykami: Brynicōm, Przemszōm, Pszczynkōm, Gostyniōm i Biołōm. Na Ślōnsku źrōdła swoje mŏ tak Ôdra (w Ôdrzańskich Gōrach), jak i Wisła (Baraniŏ Gōra). Bezma cołki Ślōnsk je w zlewisku [[Bałtycke Morze|Bałtyckigo Morza]], jyno pŏrã ciekōw wodnych zasiylo Morze Pōłnocne bez Łabã (z bazowymi rzykami: Izera, Dziwa Orlica, Úpa) jak tyż [[Czŏrne Morze]] bez Wŏg. === Klimat === {| class="wikitable sortable" |+Klimat w miastach<ref>[https://climate-data.org/ climate-data.org]</ref> !Przykładowe<br />miasto !Strzedniŏ<br />tymperatura<br />(rocznŏ) !Strzedniŏ<br />tymperatura<br />(w lipniu) !Strzedniŏ<br />tymperatura<br />(w styczniu) !Strzedni<br />ôpad<br />roczny |- |[[Uodrzańske Krosno|Ôdrzańskie Krosno]] |9,0 °C |19,1 °C |–2,1 °C |559 mm |- |[[Pszczyna]] |8,7 °C |19,1 °C |–3,4 °C |735 mm |- |[[Katowicy]] |8,6 °C |19 °C |–3,6 °C |686 mm |- |[[Uostrawa|Ôstrawa]] |8,6 °C |18,2 °C |–2,6 °C |690 mm |- |[[Ligńica|Lignica]] |8,5 °C |19,1 °C |–3,8 °C |555 mm |- |[[Uopole|Ôpole]] |8,4 °C |17,8 °C |–1,9 °C |611 mm |- |[[Wrocław]] |8,4 °C |17,7 °C |–2,1 °C |551 mm |- |[[Ćeszyn|Cieszyn]] |8,3 °C |18,3 °C |–3,3 °C |774 mm |- |[[Prudńik|Prudnik]] |7,9 °C |17,1 °C |–2,3 °C |626 mm |- |[[Wleń]] |7,7 °C |17,8 °C |–4,2 °C |616 mm |- |[[Lubawka]] |6,2 °C |15,7 °C |–5,2 °C |700 mm |} === Miasta === {{Uosobny artikel|Mjasta Ślůnska}} [[Plik:Rynek Starego Miasta We Wroclawiu (152991773).jpeg|thumb|[[Wrocław]]]] [[Plik:Katowice.jpg|thumb|[[Katowicy]]]] [[Plik:Masarykovo namesti.jpg|thumb|[[Uostrawa|Ôstrawa]]]] [[Plik:Frydek-Mistek Czech Republic2.jpg|thumb|[[Frydek-Mistek]]]] [[Plik:Ratibor-rynek.jpg|thumb|[[Racibōrz]]]] [[Plik:2014 Nysa, zespół kościoła św. Jakuba Starszego i św. Agnieszki.JPG|thumb|[[Nysa]]]] [[Plik:Cieszyn Gleboka.jpg|thumb|[[Ćeszyn|Cieszyn]]]] [[Plik:SM Oława PlacZamkowy15 (11).jpg|thumb|[[Oława]]]] [[Plik:Prudnik, Poland - panoramio (10).jpg|thumb|[[Prudnik]]]] [[Plik:Bohumin radnice.jpg|thumb|[[Bogumin]]]] [[Plik:PL Kamienna Góra, centrum miasta.jpg|thumb|[[Kamiynnŏ Gōra]]]] [[Plik:Opava, Horní náměstí, 01.jpg|thumb|[[Uopawa|Ôpawa]]]] Miasta na Ślōnsku, kerych populacyjŏ przekrŏczŏ 20,000 (na rok 1995). {| class="wikitable sortable" |- !style="width:1%;"| !class="unsortable ordinal" style="width:1%;"|Wapyn ! Miano !style="width:6%;"| Populacyjŏ !style="width:11%;"| Wiyrchnia !style="width:4%;"| Państwo !Administracyjnŏ jednotka !style="width:15%;"|Historycznŏ przinŏleżność |- style="text-align:center;" || 1 || [[Plik:Herb wroclaw.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Wrocław]]''' || style="text-align:center;"| 641,974<ref>{{Cytuj |tytuł = Wrocław w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Wroclaw |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 293 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 2 || [[Plik:Katowice Herb.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Katowicy]]'''|| style="text-align:center;"| 351,521<ref>{{Cytuj |tytuł = Katowice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Katowice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 165 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 3 || [[Plik:Ostrava CoA CZ.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Uostrawa|Ôstrawa]]'''* || style="text-align:center;"| 325,508<ref name="VDB">{{Cytuj |tytuł = Customized selection VDB |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = vdb.czso.cz |url = https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=uziv-dotaz}}</ref> || style="text-align:center;"| 214 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 4 || [[Plik:Bytom herb.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Bytům|Bytōm]]'''|| style="text-align:center;"| 226,810<ref>{{Cytuj |tytuł = Bytom w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Bytom |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 69 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 5 || [[Plik:Gliwice herb.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Glywicy]]'''|| style="text-align:center;"| 213,392<ref>{{Cytuj |tytuł = Gliwice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Gliwice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 134 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 6 || [[Plik:POL Zabrze COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Zobrze|Zŏbrze]]'''|| style="text-align:center;"| 201,302<ref>{{Cytuj |tytuł = Zabrze w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Zabrze |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 80 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 7 || [[Plik:POL Bielsko-Biała COA.svg|center|48px]] || style="text-align:left;"| '''[[Bjylsko-Bjoło|Bielsko-Biołŏ]]'''*|| style="text-align:center;"| 180,397<ref>{{Cytuj |tytuł = Bielsko-Biała w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Bielsko_Biala |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 125 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo krakowskie IRP COA.svg|25px]] Małopolskŏ |- style="text-align:center;" || 8 || [[Plik:POL Ruda Śląska COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Ślůnsko Ruda|Ślōnskŏ Ruda]]'''|| style="text-align:center;"| 165,873<ref>{{Cytuj |tytuł = Ruda Śląska w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Ruda_Śląska |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 78 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 9 || [[Plik:POL Rybnik COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Rybńik|Rybnik]]''' || style="text-align:center;"| 144,578<ref>{{Cytuj |tytuł = Rybnik w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Rybnik |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 148 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 10 || [[Plik:POL Wałbrzych COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Wałbrzich]]''' || style="text-align:center;"| 139,219<ref>{{Cytuj |tytuł = Wałbrzych w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Walbrzych |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 85 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 11 || [[Plik:POL Tychy COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Tychy]]'''|| style="text-align:center;"| 133,760<ref>{{Cytuj |tytuł = Tychy w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Tychy |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 82 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 12 || [[Plik:POL Opole COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Ôpole]]'''|| style="text-align:center;"| 130,219<ref>{{Cytuj |tytuł = Opole w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Opole |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 97 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 13 || [[Plik:Chorzów herb.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Chorzůw|Chorzōw]]'''|| style="text-align:center;"| 125,226<ref>{{Cytuj |tytuł = Chorzów w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Chorzów |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 33 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 14 || [[Plik:POL Zielona Góra COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Grinberg]]'''|| style="text-align:center;"| 116,329<ref>{{Cytuj |tytuł = Zielona Góra w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Zielona_Góra |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 58 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo lubuskie flag.svg|border|22px]] lubuske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 15 || [[Plik:Legnica herb.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Ligńica|Lignica]]'''|| style="text-align:center;"| 107,935<ref>{{Cytuj |tytuł = Legnica w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Legnica |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 56 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 16 || [[Plik:POL Jastrzębie-Zdrój COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Jastrzymbje–Zdrůj|Jastrzymbie-Zdrōj]]'''|| style="text-align:center;"| 103,309<ref>{{Cytuj |tytuł = Jastrzębie-Zdrój w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Jastrzebie_Zdroj |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 85 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 17 || [[Plik:POL Jelenia Góra COA 1.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Jelyńo Gůra|Lelyniŏ Gōra]]'''|| style="text-align:center;"| 93,460<ref>{{Cytuj |tytuł = Jelenia Góra w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Jelenia_Góra |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 109 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 18 || [[Plik:Havirov CoA.png|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Hawiyrzōw]]''' || style="text-align:center;"| 87,872<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 32 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 19 || [[Plik:POL Lubin COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Lubin]]'''|| style="text-align:center;"| 83,399<ref>{{Cytuj |tytuł = Lubin w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Lubin |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 41 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 20 || [[Plik:POL Mysłowice COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Myslowicy]]'''|| style="text-align:center;"| 79,766<ref>{{Cytuj |tytuł = Mysłowice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Myslowice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 66 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 21 || [[Plik:POL Siemianowice COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Śymjanowicy|Siymianowicy]]'''|| style="text-align:center;"| 78,101<ref>{{Cytuj |tytuł = Siemianowice Śląskie w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Siemianowice_Slaskie |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 25 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 22 || [[Plik:POL Głogów COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Głogůw|Głogōw]]'''|| style="text-align:center;"| 74,235<ref>{{Cytuj |tytuł = Głogów w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Glogow |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 35 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 23 || [[Plik:POL Kędzierzyn-Koźle COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Kandrzin-Koźle]]'''|| style="text-align:center;"| 70,648<ref>{{Cytuj |tytuł = Kędzierzyn-Koźle w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Kedzierzyn_Kozle |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 124 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 24 || [[Plik:POL Wodzisław Śląski COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Władźisłůw|Władzisłōw]]'''|| style="text-align:center;" | 68,411<ref>{{Cytuj |tytuł = Wodzisław Śląski w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Wodzislaw_Slaski |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 50 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 25 || [[Plik:Karwina herb.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Karwino|Karwinŏ]]'''|| style="text-align:center;" | 67,265<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;" | 57 km²|| {{Fana|CZE}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 26 || [[Plik:POL Piekary Śląskie COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Pjekary|Piekary]]'''|| style="text-align:center;"| 66,984<ref>{{Cytuj |tytuł = Piekary Śląskie w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Piekary_Śląskie |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 40 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 27 || [[Plik:Herb TarnowskieGory.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Tarnowske Gůry|Tarnowske Gōry]]'''|| style="text-align:center;"| 66,935<ref>{{Cytuj |tytuł = Tarnowskie Góry w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Tarnowskie_Góry |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 84 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 28 || [[Plik:POL Żory COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Żory]]'''|| style="text-align:center;"| 66,219<ref>{{Cytuj |tytuł = Żory w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Żory |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 65 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 29 || [[Plik:POL Racibórz COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Racibōrz]]'''|| style="text-align:center;"| 65,041<ref>{{Cytuj |tytuł = Racibórz w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Racibórz |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 75 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 30 || [[Plik:POL Świdnica COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Świdnica]]'''|| style="text-align:center;"| 64,911<ref>{{Cytuj |tytuł = Świdnica w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Świdnica |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 22 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 31 || [[Plik:Frýdek Místek CoA CZ.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Frydek-Mistek]]'''*|| style="text-align:center;"| 63,213<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 52 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 32 || [[Plik:Opava CoA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Uopawa|Ôpawa]]''' || style="text-align:center;"| 62,669<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 91 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 33 || [[Plik:POL Świętochłowice COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Śwjyntochlowicy|Świyntochłowicy]]'''|| style="text-align:center;" | 59,600<ref>{{Cytuj |tytuł = Świętochłowice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Swietochlowice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 13 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 34 || [[Plik:POL Nysa COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Nysa]]'''|| style="text-align:center;" | 48,899<ref>{{Cytuj |tytuł = Nysa w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Nysa |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 27 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 35 || [[Plik:POL Bolesławiec COA 1.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Bolesławjec|Bolesławiec]]'''|| style="text-align:center;" | 44,436<ref>{{Cytuj |tytuł = Bolesławiec w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Boleslawiec |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 24 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 36 || [[Plik:Herb Knurów-2018.png|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Knurůw|Knurōw]]'''|| style="text-align:center;" | 44,124<ref>{{Cytuj |tytuł = Knurów w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Knurów |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 34 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 37 || [[Plik:POL Nowa Sól COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Nowo Sůl|Nowŏ Sōl]]'''|| style="text-align:center;" | 43,120<ref>{{Cytuj |tytuł = Nowa Sól w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Nowa_Sól |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 22 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo lubuskie flag.svg|border|22px]] lubuske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 38 || [[Plik:Coat of arms of Třinec.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Třinec|Trzyniyc]]'''|| style="text-align:center;" | 41,323<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;" | 85 km²|| {{Fana|CZE}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 39 || [[Plik:POL Brzeg COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Brzeg]]'''|| style="text-align:center;" | 39,937<ref>{{Cytuj |tytuł = Brzeg w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Brzeg |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 15 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 40 || [[Plik:POL Oleśnica COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Uoleśńica|Ôleśnica]]'''|| style="text-align:center;" | 38,934<ref>{{Cytuj |tytuł = Oleśnica w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Oleśnica |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 21 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 41 || [[Plik:POL Mikołów COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Mikołůw|Mikołōw]]'''|| style="text-align:center;" | 38,895<ref>{{Cytuj |tytuł = Mikołów w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Mikolow |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 79 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 42 || [[Plik:POL Dzierżoniów COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Rychbach]]'''|| style="text-align:center;" | 38,066<ref>{{Cytuj |tytuł = Dzierżoniów w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Dzierżoniów |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 20 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 43 || [[Plik:POL Cieszyn COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Ćeszyn|Cieszyn]]'''|| style="text-align:center;" | 37,357<ref>{{Cytuj |tytuł = Cieszyn w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Cieszyn |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 29 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 44 || [[Plik:POL Czechowice-Dziedzice COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Czechowicy-Dźydźicy|Czechowicy-Dziedzicy]]'''|| style="text-align:center;" | 35,686<ref>{{Cytuj |tytuł = Czechowice-Dziedzice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Czechowice_Dziedzice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 33 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 45 || [[Plik:POL Bielawa COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Bjelawa|Bielawa]]'''|| style="text-align:center;" | 34,382<ref>{{Cytuj |tytuł = Bielawa w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Bielawa |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 36 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 46 || [[Plik:POL Oława COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Oława]]'''|| style="text-align:center;" | 31,877<ref>{{Cytuj |tytuł = Oława w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Olawa |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 27 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 47 || [[Plik:POL Żagań COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Żagań]]'''|| style="text-align:center;"| 28,335<ref>{{Cytuj |tytuł = Żagań w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Żagań |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 40 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 48 || [[Plik:Cesky Tesin CoA.png|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Czeski Ćeszyn|Czeski Cieszyn]]'''|| style="text-align:center;"| 28,267<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 39 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 49 || [[Plik:POL Nowa Ruda COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Nowo Ruda|Nowŏ Ruda]]'''|| style="text-align:center;"| 27,186<ref>{{Cytuj |tytuł = Nowa Ruda w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Nowa_Ruda |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 37 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 50 || [[Plik:POL Lubliniec COA.svg|center|25px]]|| style="text-align:left;" | '''[[Lublyńec|Lubliniec]]'''|| style="text-align:center;" | 26,961<ref>{{Cytuj |tytuł = Lubliniec w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Lubliniec |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;" | 89 km²|| {{Fana|POL}}|| style="text-align:center;" |[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 51 || [[Plik:POL Kluczbork COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Kluczborek]]'''|| style="text-align:center;"| 26,829<ref>{{Cytuj |tytuł = Kluczbork w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Kluczbork |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 12 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 52 || [[Plik:Krnov znak.png|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Karńůw|Karniōw]]'''|| style="text-align:center;"| 26,052<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 44 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 53 || [[Plik:POL Jawor COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Jawor (mjasto)|Jawor]]'''|| style="text-align:center;"| 25,737<ref>{{Cytuj |tytuł = Jawor w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Jawor |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 19 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 54 || [[Plik:POL Świebodzice COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Frybork]]'''|| style="text-align:center;"| 24,817<ref>{{Cytuj |tytuł = Świebodzice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Świebodzice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 30 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 55 || [[Plik:POL Prudnik COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Prudnik]]'''|| style="text-align:center;"| 24,350<ref>{{Cytuj |tytuł = Prudnik w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Prudnik |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 21 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 56 || [[Plik:Bohumin CoA CZ.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Bogumin]]'''|| style="text-align:center;"| 23,989<ref name="VDB" /> || style="text-align:center;"| 31 km²|| {{Fana|CZE}} || style="text-align:center;"|[[Plik:Flag of Moravian-Silesian Region.svg|border|22px]] morawsko-ślōnski krŏj || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:Coat of Arms of Czech Silesia.svg|22px]] Czeski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 57 || [[Plik:POL Rydułtowy COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Rydůłtowy|Rydułtowy]]'''|| style="text-align:center;"| 23,983<ref>{{Cytuj |tytuł = Rydułtowy w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Rydultowy |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 15 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 58 || [[Plik:POL Kamienna Góra COA new.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Kamiynnŏ Gōra]]'''|| style="text-align:center;"| 23,487<ref>{{Cytuj |tytuł = Kamienna Góra w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Kamienna_Góra |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 18 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 59 || [[Plik:POL Łaziska Górne COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Gůrne Łaźiska|Gōrne Łaziska]]'''|| style="text-align:center;"| 23,031<ref>{{Cytuj |tytuł = Łaziska Górne w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Laziska_Gorne |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 20 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo śląskie flag.svg|border|22px]] ślōnske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 60 || [[Plik:POL Świebodzin COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Śwjybodźin|Świybodzin]]'''|| style="text-align:center;"| 22,613<ref>{{Cytuj |tytuł = Świebodzin w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Świebodzin |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 17 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 61 || [[Plik:POL Strzelce Opolskie COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Wielge Strzelce]]'''|| style="text-align:center;"| 21,885<ref>{{Cytuj |tytuł = Strzelce Opolskie w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Strzelce_Opolskie |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 30 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo opolskie flag.svg|border|22px]] ôpolske wojywōdztwo || [[Plik:Coat of arms of Upper Silesia.svg|25px]] Gōrny Ślōnsk<br />[[Plik:POL województwo opolskie COA.svg|22px]] Ôpolski Ślōnsk |- style="text-align:center;" || 62 || [[Plik:POL Polkowice COA.svg|center|25px]] || style="text-align:left;"| '''[[Polkowicy]]'''|| style="text-align:center;"| 21,825<ref>{{Cytuj |tytuł = Polkowice w liczbach |data dostympu = 2021-02-27 |praca = Polska w liczbach |ôpublikowany = polskawliczbach.pl |jynzyk = pl |url = https://www.polskawliczbach.pl/Polkowice |kropka = liczba ludności w ôpiyradle ô dane GUS}}</ref> || style="text-align:center;"| 24 km²|| {{Fana|POL}} || style="text-align:center;"|[[Plik:POL województwo dolnośląskie flag.svg|border|22px]] dolnoślōnske wojywōdztwo || [[Plik:DEU Niederschlesien 1919-1941 COA.svg|25px]] Dolny Ślōnsk |}* Niyblank na Ślōnsku === Miana placōw === [[Plik:Prężyna, 2020.07.28 02.jpg|thumb|Dwugŏdkowŏ tabula przed wjazdem do [[Prynżyna|Prynżyny]] kole [[Prudnik|Prudnika]]]] Mocka placōw na Ślōnsku miało we historyji mocka mian. Przōdzi miana powstŏwały a zmiyniały sie spontanicznie. We II Rzeszy niykere miana utworzōno na przikłŏd dlŏ uczczynia Miymcōw niezwiōnzanych ze Ślōnskym, jak ''[[Paul von Hindenburg|Hindenburg]]'' ([[Zobrze|Zŏbrze]]). We III Rzeszy masowo germanizowano słowiańske miana, wkludzano miana niyhistoryczne jak ''Hitlersee'' ([[Szczedrzyk]]), cuzamyn wiyncyj aniżeli 2000 mian. Po wojaczce mocka polskich mian powstoło spontanicznie, drōgōm spolszczenia gŏdki abo amatorskiego przekładu. Ôficjalne miana ôkryślyła jynzykoznawczŏ kōmisyjŏ, czasym prziwrŏcała dŏwne miano, czasym tworziła doimyntnie nowõ, bp. ''Dzierżoniów'' ([[Rychbach]]). Po wojaczce używanie miymieckich mian było zabrōniōne, po 1989 stały sie ône wszeôbecnie znane, a ôrdōnek ô myńszościach przizwŏlŏ na używanie miymieckich mian we gminach zamiyszkanych bez myńszość miymieckõ. Ôficjalnymi miymieckimi mianami sōm miana sprzed 1936 roku, na przikłŏd [[Stare Siołkowicy]] to ''Alt Schalkowitz'', a niy ''Alt Schalkendorf''. Dwugŏdkowe tabule z mianami placōw czynsto sōm ôfiarōm wandalizmu ze zajty polskich (rzŏdzij miymieckich<ref>{{Cytuj |tytuł = Zniszczone dwujęzyczne tablice w Głogówku |data = 2010-05-03 |ôpublikowany = 24opole.pl |url = https://www.24opole.pl/4261,Zniszczone_dwujezyczne_tablice_w_Glogowku,wiadomosc.html |jynzyk = pl}}</ref>) miyszkańcōw regiōnu. === Naturalne sztofy === [[Plik:KWK Bolesław Śmiały 01.jpg|thumb|upright|Gruba wōnglŏ ''Bolesław Śmiały'' we Gōrnych Łaziskach]] Ślōnsk je ludnym i zebranym we naturalne sztofy regiōnym. Ôd chyty XVIII stoleciŏ na jego terynie bōł wydobywany wōngel. Industryjŏ rozwijała sie, kej Ślōnsk bōł tajlōm Miymiec, a szpica ôsiōngła we latach siedymdziesiōntych XX stoleciŏ za czasōw PRL. We tym ôkresie Ślōnsk stoł sie jednym z nojsrogszych producyntōw wōnglŏ na świecie<ref>{{Cytuj |tytuł = Natural Resources |data = 2011-06-12 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = poland.gov.pl |url = http://web.archive.org/web/20110612145921/http://en.poland.gov.pl/Natural,Resources,310.html}}</ref>. {|class="wikitable" |+'''Rocznŏ produkcyjŏ minerałōw na Ślōnsku''' |- !Minerał !Produkcyjŏ (tony) !Przipis |- |[[Kamjůnny wůngel|kamiynny wōngel]] |95,000,000 | |- |[[kuper]] |571,000 |<ref>{{Cytuj |tytuł = Copper: World Smelter Production, By Country |data = 2013-05-13 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20130513161603/http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/copper/copper_t21.html}}</ref> |- |[[cynk]] |160,000 |<ref>{{Cytuj |tytuł = Zinc: World Smelter Production, By Country |data = 2013-05-13 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20130513162315/https://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/zinc/zinc_table18.html}}</ref> |- |[[strzybro]] |1,200 |<ref>{{Cytuj |tytuł = Silver: World Mine Production, By Country |data = 2013-05-13 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20130513162632/http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/silver/silver_table08.html}}</ref> |- |[[kadmium]] |500 |<ref>{{Cytuj |tytuł = Cadmium: World Refinery Production, By Country |data = 2013-05-13 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20130513161843/http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/cadmium/cadmium_t5.html}}</ref> |- |[[Blaj (chymiczny elymynt)|blaj]] |70,000 |<ref>{{Cytuj |tytuł = Lead: World Refinery Production, By Country |data = 2013-05-13 |data dostympu = 2021-02-27 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20130513161734/http://www.indexmundi.com/en/commodities/minerals/lead/lead_t16.html}}</ref> |} == Historyjŏ == {{Uosobny artikel|Gyszichta Ślůnska}} [[Plik:Bitwa pod Legnicą.jpg|thumb|left|[[Batalijŏ pod Lignicõ]] (1241)]] [[Plik:Mapa Slezska 1561 Helwig.jpg|thumb|[[Karta Helwiga|Piyrszŏ karta Ślōnska]] autorstwa [[Martin Helwig|Martina Helwiga]] (1561)<ref group="uwaga">Połednie na gōrze.</ref>]] [[Plik:Księstwo Opolskie za Jana II Dobrego a Prowincja Górny Śląsk.png|thumb|Ôpolske ksiynstwo za princa Jōna II Dobrego a Prowincyjŏ Gōrny Ślōnsk]] [[Plik:Oder-Neisse line between Germany and Poland.jpg|thumb|left|Piska Ôdra-Nysa]] W IV stoleciu p.n.e. ôd połedniŏ, bez [[Kłodzko]], [[Celtowie]] weszli na Ślōnsk i zamiyszkali naôbkoło gōry Ślynży we bliżu terŏźnego [[Wrocław|Wrocławia]], [[Oława|Oławy]] i [[Strzelin|Strzelina]]<ref>R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 34–35</ref>. Germańske plymiōna [[Lugii]] były piyrszy rŏz ôdnotowane na Ślōnsku we I stoleciu. Zachodni Słowianie i Lechici przibyli do regiōnu kole VII stoleciŏ<ref>R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 37–38</ref>. Miyjscowi Zachodni Słowianie zaczli znosić graniczne gysztele, take jak [[Ślōnskŏ Przesieka]] i [[Ślōnske Wały]]. Weschodniŏ granica ślōnskigo ôsadnictwa przebiygała na zŏchōd ôd [[Bytům|Bytōmia]], a na weschōd ôd [[Racibōrz|Raciborza]] i [[Ćeszyn|Cieszyna]]. Na weschōd ôd tyj piski miyszkało blisko spokrewniōne plymiã Lechitōw - Wiślanie. Jejich pōłnocnŏ granica przebiygała we dukli Baryczy, na pōłnoc ôd keryj miyszkało plymiã Polanōw Zachodnich, kere nadało Polsce swoje miano<ref name="czaplińskis21-22">R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 21–22</ref>. Piyrszymi znanymi państwami na Ślōnsku były [[Wjelge Morawy|Wielge Morawy]] i [[Czechy]]. We X stoleciu gospodzin Polski [[Mieszko I]] z dynastyje Piastōw prziłōnczōł Ślōnsk do polskigo państwa. We czasie fragmyntacyje Polski Ślōnsk i ôstatek krŏju ôstały potajlowane miyndzy mocka niyznŏleżnych ksiynstw reskyrowanych bez roztōmajtych ślōnskich princōw. We tym czasie miymiecke wpływy kulturowe i etniczne wzrosły we wyniku imigracyje z miymieckij tajli Świyntego Rzimskigo Cysŏrstwa. We 1178 roku czynści krakowskigo ksiynstwa naôbkoło Bytōmia, [[Uośwjyńćim|Ôświyncimia]], [[Chrzanůw|Chrzanowa]] i [[Śewjyrz|Siewierza]] ôstały przekŏzane ślōnskim Piastom, chociŏż jejich ludność była zaôbycz wiślana, a niy ślōnskigo byciŏ<ref name="czaplińskis21-22" />. We 1241 roku, po najechaniu Małopolski, Mongołowie najechali Ojropã i Ślōnsk, co wywołało wszeôbecnõ panikã i masowe zaucieczki. Złupili srogõ tajlã regiōnu i pokōnali połōnczōne polske i miymiecke wojska pod kōmyndōm [[Henryka II Bogomyślnego]] we bataliji pod [[Lignica|Lignicõ]], kerŏ miała plac pod Lignickim Polym we bliżu ślōnskigo miasta Lignica. Po śmierci jejich khana (prziwōdcy) Ordy Mongołowie uzdali niy naciskać dalij we głōmb Ojropy, ale wrōciyli na weschōd, coby wziōńć udzioł we ôbiorach nowego Wielgigo Khana. W latach 1289-1292 czeski krōl Wacław II ôstoł zwierzchnikym niykerych gōrnoślōnskich ksiynstw. Polscy mōnarchy zrzekli sie erbowych praw do Ślōnska dopiyro we 1335 roku<ref>R. Żerelik [we:] M. Czpliński (red.) Historia Śląska, Wrocław 2007, s. 81</ref>. We 1337 [[Luksymburski Jůn|Luksymburski Jōn]] przekŏzoł ślōnskim Piastom miasto [[Prudnik]] i ôkolice. Ślōnsk (jako [[ślōnske ksiynstwa]]) stoł sie tajlōm Czeskij Korōny we rōmach Świyntego Rzimskigo Cysŏrstwa i przeszła z tã korōnōm do habsburskij mōnarchije Austryje w 1526 roku. We XV stoleciu we granicach Ślōnska dokōnano pŏru pōmian. Tajla ziym przekŏzanych ślōnskim Piastom we 1178 roku kupiyli polscy krōle we drugim chycie XV stoleciŏ<ref name="czaplińskis21-22" />. W 1742 roku wiynkszość Ślōnskŏ ôstała zajyntŏ bez krōla Prus Fryderyka Wielgigo we wojaczce ô austryjŏckõ sukcesyjõ, a we 1815 roku powstoła Pruskŏ [[Prowincyjŏ Ślōnsk]]; we kōnsekwyncyji Ślōnsk stoł sie tajlōm Miymieckigo Cysŏrstwa, powstōnego we 1871 roku. Po I światowyj wojaczce ô tajlã Ślōnska, Gōrny Ślōnsk, walczyły Miymcy i nowo niypodlygłŏ Polskŏ. Liga Nŏrodōw zôrganizowała we 1921 [[Absztimōng na Gōrnym Ślōnsku|absztimōng w tyj sprawie]], we wyniku kerego 60% głosōw ôddano na Miymcy i 40% na Polskõ<ref>[http://www.gonschior.de/weimar/Preussen/Oberschlesien/Volksentscheide.html 3. September 1922, Volksabstimmung über die Abtrennung der Provinz Oberschlesien von Preußen und Bildung eines selbstständigen, dem Reich eingegliederten Landes Oberschlesien], gonschior.de</ref>. Po [[III ślōnske powstōnie|trzecim ślōnskim powstōniu]] (1921) nojbarzij wysuniyntŏ na weschōd tajla Gōrnego Ślōnska (cuzamyn z Katowicami) ôstała prziznanŏ Polsce, i stała sie ślōnskim wojywōdztwym. Pruskŏ Prowincyjŏ Ślōnsk we ôbrymbie Miymiec ôstoł ôwdy potajlowane na [[Prowincyjŏ Dolny Ślōnsk|Prowincyjõ Dolny Ślōnsk]] i [[Prowincyjŏ Gōrny Ślōnsk|Prowincyjõ Gōrny Ślōnsk]]. Wtynczŏs Austryjŏcki Ślōnsk, niywielgŏ tajla Ślōnska zachowanŏ bez Austryjõ po ślōnskich wojaczkach, ôstała z wiynksza prziznanŏ nowyj Czechosłowacyje (Czeski Ślōnsk i [[Zaolzie]]), chociŏż wiynkszość Cieszyna i teryn na weschōd ôd niego trefiyła do Polski. Kōnferyncyjŏ we Poczdamie we 1945 roku ôkryślyła piskã Ôdry i Nysy za granicã miyndzy Miymcami a Polskõ, we ôczekowaniu na ôstatecznõ kōnferyncyjõ z Miymcami, kerŏ antlich nikej sie niy ôdbyła<ref>{{Cytuj |autōr = Piotr Stefan Wandycz |tytuł = The United States and Poland |data = 1980 |data dostympu = 2021-02-27 |isbn = 978-0-674-92685-1 |wydŏwca = Harvard University Press |url = https://books.google.de/books?id=_XaFaNshCrkC |jynzyk = en}}</ref><ref>{{Cytuj |autōr = Geoffrey K. Roberts, Patricia Hogwood |tytuł = The Politics Today Companion to West European Politics |data = 2013-07-19 |data dostympu = 2021-02-27 |isbn = 978-1-84779-032-3 |wydŏwca = Manchester University Press |url = https://books.google.pl/books?id=Q40tDwAAQBAJ&redir_esc=y |jynzyk = en}}</ref><ref>{{Cytuj |autōr = Phillip A. Bühler |tytuł = The Oder-Neisse Line: A Reappraisal Under International Law |data = 1990 |data dostympu = 2021-02-27 |isbn = 978-0-88033-174-6 |wydŏwca = East European Monographs |url = https://books.google.com/books?id=riBpAAAAMAAJ |jynzyk = en}}</ref>. Administracyjny tajlōng Ślōnska we Polsce zmiynioł sie pŏrã razy ôd 1945 roku. Ôd 1999 roku je potajlowany miyndzy wojywōdztwa [[Lubuske wojewůdztwo|lubuske]], [[Dolnoślůnske wojewůdztwo|dolnoślōnske]], [[Uopolske wojewůdztwo|ôpolske]] i [[Ślůnske wojewůdztwo|ślōnske]]. Czeski Ślōnsk je terŏźnie tajlōm Republiki Czeskij, tworzi [[morawsko-ślōnski krŏj]]. == Kultura == === Literatura === [[Plik:Book of Henryków.PNG|right|thumb|200px|Piyrszy zapis ślōnskij, [[polsko godka|polskij]], a [[czesko godka|czeskij]] [[godka|gŏdki]] we [[kśynga hynrykowsko|ksiyndze henrykowskij]]]] Jedna z nojstarszych ksiōng szkryflonych na Ślōnsku je [[kśynga hynrykowsko|ksiynga henrykowskŏ]]. Je to stuzajtno ksiynga spisano po [[łaćina|łacinie]] chrōnika ŏpactwa [[Cysterśi|cystersōw]] we [[Hynrykůw|Hynrykowie]] we [[Dolny Ślůnsk|Dolnym Ślōnsku]]. Tajla piyrszo tyj ksiyngi ŏpisuje lota ŏd fōndacyje klasztoru we 1227 bez [[Hajnel I Brodaty|Hajnla Brodatygo]] do 1259, tajla drugo prowadzi historyjo ŏpactwa do 1310. Ksiynga zawiyro we zapiskach z 1270 zdaniy, o kerym siy godo, że je nojstarsze zaszkryflane we godce polskij, czeskij a ślōnskij (te godki bôły tedy blank na siy podane): ,,'''''Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai'''''"<br /> co je po ślōnsku:,,'''''Dej, jo pobrusza, a ty pocziwej''''',<br /> a po polsku: ,,'''''Daj, ja pomielę, a ty odpoczywaj'''''. === Muzyka === [[Plik:Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk" Mikołów2 07.jpg|right|thumb|200px|Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk"]] Na Ślōnsku je sam 7 filharmonii, a dwie Akademie Muzyczne - we [[Katowicy|Katowicach]] a [[Wrocław|Wrocławie]]. Trza jeszcze pedzieć o ludziach, kerzy ta muzyka piszom. Nojbarzi znani we świecie to: [[Grzegorz Gerwazy Gorczycki]], [[Georg Philipp Tellemann]], [[Edward Bogusławski]], [[Jan Wincenty Hawel]], [[Wojciech Kilar]]. [[Schlesisches Musikfest]] (ślōnske tumaczeniē:''Ślōnski Muzyczny Fest'') to fest kery ôdbywo sie ôde 1876 z pauzōm we lotach 1942-1996. === Ślōnsko kuchnia=== {{Uosobny artikel|Kuchńa ślůnsko}} Ślōnsko kuchnia je fest charakterystycznŏ, noleżi do kuchńi strzodkowoojropejskich, nale mogymy pedzieć, że w każdyj tajli Ślōnska warzi sie trocha inaczij. Bez wiela lot mioła ajnflusy ze [[polsko]]m, [[mjymcy|miymieckom]] a [[czychy|czeskom]], beztoż na cołkim Ślōnsku jodło niē je take some. Na Ślōnsku je wiela jodła kere nikaj indzij na [[żymja|ziymie]] niy ma, nale nikere potrawy sōm take kej na terynach z kerych mioły ajnflus. Powszechnie uważo sie, iże nojczynstszym ślōnskim jodłym sōm [[rolady]] wroz ze [[ślůnske kluski|ślōnskimi kluskōma]] a [[modro kapusta|modrōm kapustōm]], zaś piyrsze danie musi być [[nudelzupa]]. ==Folklor== === Ôblyczynia ludowe === [[Plik:Babcia Agnes.jpg|thumb|Kobiyta we [[Ćeszyńske uobleczyńy|ôblyczyniu cieszyńskim]]]] Ôblyczynia ludowe Dolnego Ślōnska<ref name="bar">Barbara Bazielich: ''Tradycyjne stroje dolnośląskie'' Wrocłow: Wydaw. Uniwersytetu Wrocławskiego, 1993. ISBN 83-229-0853-9.</ref>: * ôblyczynie lelyniogōrske * ôblyczynie kaczawsko-nadŏbrzańske * ôblyczynie karkonoske * ôblyczynie kłodzke * ôblyczynie wołbrzyske * ôblyczynie wrocławske * ôblyczynie głogowske (ôsobno zorta) * ôblyczynie z terynōw [[Nysa|Nysy]] [[Ôblyczynia ludowe Gōrnego Ślōnska]]<ref name="bar" />: * [[Ćeszyńske uobleczyńy|ôblyczynie cieszyńske]] * [[Pszczyńske ôblyczynie|ôblyczynie pszczyńske]] * ôblyczynie raciborske * [[Rozbarske ôblyczynie|ôblyczynie rozbarske (gōrzańske)]] * ôblyczynie [[Jacki jabłůnkowske|Jackōw jabłōnkowskich]] * ôblyczynie [[gůrale ślůnscy|Gōrali ślōnskich]] * ôblyczynie Lachōw ślōnskich === Tańce === Nojbarzij znane ślōnske tańce to: [[Trojak]], [[Grozik]], [[Ôwczarek]], [[Diobōłek]], [[Gołōmbek]], [[Puszczany]], [[Ôd buczku]]. Wielgo tukej je rola ZPiT "Śląsk" im. S. Hadyny, kery stoł siy nojwiynkszym i nojznońszym propagatorym ślōnskiyj kultury we Polsce i na świyciy. === Tradycyje === * Świynta: 4 grudnia je ôbchodzōne [[Barbora|świynto Barbory]], patrōnki grubiorzōw, zaś 4 maja [[Dźyń śwjyntygo Florjana|Dziēń św. Floriana]] - patrōna hutnikōw. Zauobycz te niy sōm wolne ôd roboty, zaczyno siy je ôd Mszy we kościele, niyskorzij je pochōd ze hutniczōm abo bergmańskōm ôrkestrōm a pod kōniec nojczynścij je robiōny fest. * Na Ślōnsku ôbchodzi siy [[Abraham (śwjynto)|Abrahama]] - 50. geburstag * Na Ślōnsku popularny je karciany szpil [[szkat]]. * Popularno na Ślōnsku je tyż hodowla gołymbi (we gołymbiokach). * Ślōnzoki niy ôbchodzōm imienin == Nauka a ôświata == Ze Ślŏnska je 17 ludzi, kerych ŏtrzymoło [[nadgroda Nobla]], ze tygo dziesiynciu pochodziōło ze [[Wrocław]]ia: * pisorze – [[Theodor Mommsen]] (1902), [[Gerhart Hauptmann]] (1912) * fizyki – [[Otto Stern]] (1943), [[Philipp Lenard|Phillip Lenard]] (1905), [[Max Born]] (1954), [[Maria Göppert-Mayer|Maria Goeppert-Mayer]] (1963), [[Johannes Georg Bednorz]] (1987), [[Hans Georg Dehmelt]] (1989) * chymiki – [[Eduard Buchner]] (1907), [[Fritz Haber]] (1918), [[Friedrich Bergius]] (1931), [[Kurt Alder]] (1950), [[Konrad Bloch]] (1964) * dochtōry a biochymiki – [[Paul Ehrlich]] (1908), [[Gerhard Domagk]] (1939), [[Günter Blobel]] (1999) * ekonōmista – [[Reinhard Selten]] (1994) Bez lauryatōw nadgrody Nobla, wstrzōd [[Ślůnzoki|Ślōnzokōw]] je tyż wiela inkszych naukowcōw, do bajszpila: [[Theodor Kaluza]], [[Gregor Mendel]], [[Fritz London]], [[Maria Cunitz]], [[Richard Courant]], [[Carl Friedländer]] a [[Carl Wernicke]]. == Religijŏ == [[Plik:Góra Świętej Anny 006.jpg|thumb|upright|[[Sanktuarium świyntyj Anny na Anabergu]]]] Na Gōrnym Ślōnsku bazowymi ôstrzodkami religijnego kultu katolikōw sōm [[bazylika Nojświyntszyj Marii Panny i świyntego Bartłomieja we Piekarach]] jak tyż [[Sanktuarium świyntyj Anny na Anabergu]] na [[Anaberg (gůra)|Anabergu]]. Wŏżnym placym we tyj czynści Ślōnska je tyż [[bazylika Narodzyniŏ Nojświyntszyj Maryi Panny we Pszowie]]. Nojwŏżniyjszym ôstrzodkym religijnego kultu na Dolnym Ślōnsku je [[Sanktuarium świyntyj Jadwigi we Trzebnicy]], we keryj spoczywajōm relikwie [[Jadwiga Ślōnskŏ|świyntyj Jadwigi]], patrōnki Ślōnska. Piyrsze protestancke tryndy dotrzały do regiōnu hned po wystōmpiyniu [[Martin Luter|Martina Lutra]] we 1517 roku. Liczba wiernych kościoła Ewangelicko-Augsburskigo na samym [[Cieszyński Ślōnsk|Cieszyńskim Ślōnsku]] szacuje sie na bez 40 tys<ref>{{Cytuj |autōr = |tytuł = Abp Alfons Nossol i Jerzy Pilch odebrali Śląskie Szmaragdy |data = 2010-04-23 |data dostympu = 2021-02-28 |ôpublikowany = ksiazki.wp.pl |url = https://ksiazki.wp.pl/abp-alfons-nossol-i-jerzy-pilch-odebrali-slaskie-szmaragdy-6146234431579777a |jynzyk = pl}}</ref>. Na Czeskim Ślōnsku dzioła [[Ślōnski Kościōł Ewangelicki Augsburskigo Zawiyrzyniŏ]], do kerego we 2009 roku przinŏleżało kol. 15,6 tys. wiernych<ref>[https://web.archive.org/web/20160610174703/http://test2.lutheranworld.org/LWF_Documents/EN/LWF-Statistics-2009.pdf The Lutheran World Federation 2009 Membership Figures 01/2010]</ref>. == Ôrganizacyje a stŏwarziszynia == Ôrganizacyjami fungujōncymi na terynie Ślōnska sōm miyndzy inkszymi: [[Ruch Autůnůmije Ślůnska|Ruch Autōnōmije Ślōnska]], [[Stŏwarziszynie Ôsōb Nŏrodowości Ślōnskij]] a [[Pro Loquela Silesiana]]. == Ludność == {{Main|Ślůnzoki|Ślōnsko nacyjŏ}} [[Plik:Ôdsetek Ślōnzŏkōw we krysach ślōnskigo a ôpolskigo wojywōdztwa (2011).png|thumb|Ôdsetek Ślōnzŏkōw we krysach ślōnskigo a ôpolskigo wojywōdztwa]] Istniynie ôsobnyj [[Ślōnsko nacyjŏ|ślōnskij]] nacyje je spōrne. We Polsce niy uznŏwŏ sie ślōnskij nacyje, tak samo we Czechach. Podle polskigo Nŏrodnego Wykazu Wszeôbecnego ze 2002 roku ślōnskõ nŏrodność zadeklarowało 173 148 ôsōb, za to we wykazie wszeôbecnym na terynie Czech we 2001 roku ślōnskõ nŏrodność deklaruje 10 878 ôsōb. Nojnowszy wykŏz ze roku 2011 wykŏzoł, iże do ślōnskij nŏrodności prziznŏwŏ sie 809 tys. ludzi. Z tego 362 tys. czuje sie ino Ślōnzŏkami, za to ôstatek Ślōnzŏkami a Polŏkami abo Ślōnzŏkami a Miymcami. We 2012 roku we Katowicach zespōł wyuczōnych pod kerownictwym prof. Adama Bartoszka ze Instytutu Socjologije Ślōnskigo Uniwerzytetu przekludziōł podszukowanie ôbywatelske we kerym miyndzy inkszymi spytano powtōrnie ô nacyje. We ôdpowiedzi na to pytanie 49,1% spytanych ôsōb skŏzała ślōnskõ nŏrodność (28,7% spytanych ôsōb skŏzała ślōnskõ a polskõ nŏrodność wrŏz, za to 20% ślōnskõ za jedynõ). Przi analizowaniu sytuacyji socjologicznych panujōncyj na zaczōntku XX stoleciŏ podkryślŏ sie, iże Ślōnzŏki ze [[Uopolski Ślůnsk|Ôpolskigo Ślōnska]] niy posiadali rozwiniyntyj nŏrodnyj świadōmości a przekōnaniŏ ô uczestnictwie we nŏrodnyj spōlnocie. Elymyntym jednoczōncym ta zbiorowość była wiynź regiōnalnŏ. Poza niylicznõ grupōm prawie manifestujōncōm swojã polskość, autochtōniczni Ślōnzŏki ze Ôpolskigo Ślōnskŏ piastowali swoje polske elymynta kulturowe niy za wyrŏz łōnczności ze polskõ nacyjōm, atoli za elymynt miyjscowego folkloru a kultury, dziynki keryj mogli ôdrōżnić sie ôd Miymcōw<ref>{{Cytuj |autōr = Danuta Berlińska |tytuł = Ślązacy jako wspólnota regionalna w świetle badań socjologicznych na Śląsku Opolskim |cajtōng = Przegląd Zachodni |data = 1990 |issn = 0033-2437 |s = 58 |jynzyk = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |autōr = Stanisław Ossowski |rozdzioł = Zagadnienie więzi regionalnej i narodowej na Śląsku Opolskim |tytuł = O ojczyźnie i narodzie |data = 1984 |miyjsce = Warszawa |wydŏwca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |s = 102 |jynzyk = pl}}</ref>. === Mŏwa === {{Uosobny artikel|Ślůnsko godka}} [[Plik:Zasiyng ślōnskij gŏdki.svg|thumb|upright|left|Zasiyng ślōnskij gŏdki podle [[Stanisław Urbańczyk|Stanisława Urbańczyka]]]] Jednym z elymyntōw kulturowyj tożsamości Ślōnzŏkōw sōm używane bez nich dialekty, kere ôd stoleci przizwŏlały poznŏwać swojich a cudzych. Zmŏcniajōm ône spōjność grupy, a jejich wyzbycie sie rōwnoznaczne je z pociepniyńciym spōlnoty. A dyć przinŏleży swrōcić uwagõ, iże autochtōni z ludnościōm napływowõ używajōm literackij gŏdki, a dialektami posugujōm sie we familiji a ôbrymbie włŏsnyj zbiorowości. Podle klasyfikacyje [[Alfred Zaręba|Alfreda Zaręby]] na terynie Ślōnskŏ wystympujōm dialekty a gwary: [[Chazackŏ gwara|chazacki]], [[Chwalimsko gwara|chwalimski]], [[Ćeszyński djalekt|cieszyński]], [[Czadeckŏ gwara|czadecki]], [[Glywicki djalekt|glywicki]], [[Jabłůnkowski djalekt|jabłōnkowski]], [[Kluczborski djalekt|kluczborski]], [[Ńymodliński djalekt|niymodliński]], [[Průdńicki djalekt|prudnicki]], [[Sulkowski djalekt|sulkowski]], [[Sycowsko gwara|sycowski]], [[Uopolski djalekt|ôpolski]]. Spōrny je status ślōnskij mŏwy. We gŏdkoznawczych publikacyjach ślōnszczyzna je uznŏwanŏ za dialekt polskij gŏdki. We polskim Nŏrodnym Wszeôbecnym Wykazie we 2002 roku używanie ślōnskigo we dōmowych kōntaktach zadeklarowało 56,6 tys. ôsōb<ref>{{cytuj strōnã|url=http://old.stat.gov.pl/gus/5840_4520_PLK_HTML.htm |tytuł=Ludność według języka używanego w domu oraz województw w 2002 r. |data=2008-07-15 |praca=Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 |ôpublikowany=Główny Urząd Statystyczny |data dostympu=2011-04-21}}</ref>. We wykazie ze 2011 roku było już 529 tys. takich deklaracyji<ref>{{cytuj strōnã |url=http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_ludnosc_stan_str_dem_spo_NSP2011.pdf |tytuł=Ludność według języka używanego w domu, płci oraz charakteru miejsca zamieszkania w 2011 roku |praca=Ludność. Stan i struktura społeczno-demograficzna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. |ôpublikowany=Główny Urząd Statystyczny |data dostympu=2013-04-14}}</ref>. Czeskōm gŏdkōm i laszkimi dialektami ludność ôsprŏwiŏ przede wszyjskim na Czeskim Ślōnsku, polskōm gŏdkōm zaôbycz we polskij czynści Ślōnska, ślōnskim zaôbycz na Gōrnym Ślōnsku a miymieckōm gŏdkōm we miymieckij czynści Ślōnska i na Gōrnym Ślōnsku. == Baukōnszt == {{Uosobny artikel|Ślůnski baukůnszt}} [[Plik:Castle Fürstenstein.JPG|thumb|[[Zōmek Ksiōnż]]]] [[Plik:7Kat Boch.JPG|thumb|[[Pałac we Mosznej]]]] Piyrszy murowany budōnek na Ślōnsku, to snŏdź chrōm zbudowany we placu [[Tum świyntego Jōna Chrzciciela we Wrocławiu|tuma we Wrocławiu]], a potym kościōł świyntego Mikołaja we Cieszynie z chyty XI stolecia. Wczaśnij jednak powstŏwały na Ślōnsku ôbrōnne grody z spotrzebowaniym kamiynnych elymyntōw. Sroge pōmiany w landszafcie baukōnsztu ukŏzały sie we XII stoleciu na Dolnym Ślōnsku, społym z murowanym baukōnsztym epoki rōmanizmu. Piyrsze stawiynia z cegłōwek datowane sōm na czasy Bolesława Wysokigo. We tym czasie na ślōnskich ziymiach ukŏzało sie mocka zōmkōw a rezydyncyje społym ze mustrami bydōncymi z [[Francyjŏ|Francyje]], Miymiec, eli Italije. Ôd czasōw renesansu Ślōnsk cechowoł zebrany religijny baukōnszt, zachowany do dzisiej zaôbycz we kształcie i stylistyce drzywniannych kościołōw<ref name="bożek2002">{{Cytuj |autōr = Gabriela Bożek; Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach. |tytuł = Architektura modernistyczna Katowic i innych miast polskiego i czeskiego Śląska |data = 2002 |isbn = 83-85871-31-4 |miyjsce = Katowice |wydŏwca = Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach |oclc = 52634671}}</ref>. Nojstarszymi zachowanymi do naszych czasōw drzywniannych kościołōw sōm strzedniowieczne kościoły [[Kościōł Wszyjskich Świyntych we Łaziskach|Wszyjskich Świyntych we Łaziskach]] i [[Kościōł Wszyjskich Świyntych we Siyrotach|Siyrotach]] na Gōrnym Ślōnsku, za to nojstarszõ ôbrōnnõ wieżōm na Gōrnym Ślōnsku je [[Wieża Woka]] we Prudniku<ref group="uwaga">Je to tyż nojstarszŏ ôbrōnnŏ wieża bydōncŏ na terynie terŏźnyj Polski.</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Wieża Woka - Prudnik - Informator turystyczny, noclegi - www.sudety.info.pl |data = 2019-09-08 |data dostympu = 2021-02-28 |ôpublikowany = web.archive.org |url = http://web.archive.org/web/20190908170500/http://www.sudety.info.pl/atrakcje,44.html}}</ref>. Wielokrotnie bez Ślōnsk przenikali roztōmajte sznity baukōnsztu, przikładym może być klasycystyczny baukōnszt, keryj nojstarszym przedstŏwicielym na ślōnskich ziymiach je [[Pałac Dietrichsteinōw we Władzisławiu]]. Nojsrogsze pōmiany baukōnsztu na Gōrnym Ślōnsku ukŏzały sie społym z przijściym industryjalnyj epoki we XIX stoleciu, a potym we latach PRL, kej prziszoł nŏrywny rozrost miast na tym terynie. Poza industryjalnym baukōnsztym a robotniczym ôsiedlōm takim jak bp. Kolōnijŏ Emma we Radlinie we XIX stoleciu i na zaczōntku XX budowane były tyż rezydyncyje posiedzicieli tukejszych statkōw [[Henckel von Donnersmarck|Henckel von Donnersmarckōw]] a princōw z inkszych rodōw<ref name="bożek2002" />. <gallery> Plik:Wroclaw-Archicathedral-116.JPG|[[Tum świyntego Jōna Chrzciciela we Wrocławiu]] Plik:Świdnica - Cathedral.jpg|[[Tum świyntego Stanisława a świyntego Wacława we Świdnicy]] Plik:Kościół pw. Świętego Krzyża Opole.jpg|[[Tum Podwyższenia Świyntego Krziża we Ôpolu]] </gallery> === Ôbiekty Światowyj Erbowizny === <gallery mode="packed-hover" widths="175px" heights="150px"> Plik:Swidnica- Kosciol Pokoju 02.jpg|[[Kościoły Pokoju]], [[Świdńica|Świdnica]] i [[Jawor (mjasto)|Jawor]] Plik:Wrocław - Jahrhunderthalle5.jpg|[[Hala Stoleciŏ we Wrocławiu|Hala Stoleciŏ]], [[Wrocław]] Plik:SZTOLNIA GŁĘBOKA FRYDERYK - część trasy turystycznej pn. Sztolnia Czarnego Pastrąga.jpg|[[Zabytkowŏ Gruba Strzybra w Tarnowskich Gōrach|Zabytkowŏ Gruba Strzybra]], [[Tarnowske Gůry|Tarnowske Gōry]] </gallery> == Zobŏcz tyż == * [[Gyszichta Ślůnska|Historyjŏ Ślōnska]] * [[Ślůnzoki|Ślōnzŏki]] * [[Ślůnsko godka|Ślōnskŏ gŏdka]] * [[Ślůnsko mjymjecko godka|Ślōnski dialekt miymieckij gŏdki]] == Uwagi == <references group="uwaga" /> {{Przipisy}} == Linki zewnyntrzne == {{Commons|Category:Silesia}} * ''[https://www.britannica.com/place/Silesia Silesia – historical region, Europe]'', ''Encyclopædia Britannica'' {{lang|en}} [dostymp 28 lutego 2021] * ''[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XI/929 Szląsk]'', ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego'' t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 929, dir.icm.edu.pl {{lang|pl}} [dostymp 28 lutego 2021] * [https://www.sbc.org.pl/ Śląska Biblioteka Cyfrowa (''Ślōnskŏ Digitalnŏ Bibliŏtyka'')], sbc.org.pl {{lang|pl}} [dostymp 28 lutego 2021] * [http://www.vogel-soya.de/bilder/index.html Stare brifkarty ze ślōnskich miast], vogel-soya.de {{lang|de}} [dostymp 28 lutego 2021] {{Ślōnsk tymaty i zŏgŏdniyniŏ}} [[Kategoryjo:Ślůnsk| ]] 8bor5nyws2s7rxp4r8psfnigqhpkp3j 0 2788 385494 383820 2026-05-11T09:56:59Z Lajsikonik 6 385494 wikitext text/x-wiki {{bajstlowańy|necowe uodwołańa we treśći artikla, styl, [[WP:POV|POV]], kajńykaj ńyyncyklopedyczne informacyje, trza doćepać zdrzůdła}} {{Gwara|Uochodze|gwarze Uochůdz}} {{Wjeś infobox | Wjeś = Uochodze<br>Ochodze<br>Ochotz | dopełniacz_wśi = Uochůdz | herb_wśi = | fana_wśi = | mapa_wśi = | dewiza = | wojewůdztwo = uopolske | powjat = uopolski (ślůnski) | powjatshort = uopolski | gmina = Kůmprachćicy | gminashort = Kůmprachćicy | soutys = Radosław Kościuk (2026) | powierzchnia = 11,5129 | stopniN = 50 | minutN = 36 | sekundN = 40 | stopniE = 17 | minutE = 48 | sekundE = 40 | wysokość = 170 - 195 | rok = 2007 | populacjo = 1082 | gynstość = 94 | nr_kier = 77 | kod_počt = 46-070 | tablica_rej = OPO | TERYT = | SIMC = | www = | domyna = | galeria_commons = }} [[File:Ochotz - Ortsschild.JPG|thumb|200px|Polsko-mjymjecka tabulka]] [[Plik:Ochotz.JPG|thumb|200px|Dynkmal we Uochodzach]] '''Uochodze''' ([[Polsko godka|pol.]] ''Ochodze'', [[Mjymjecko godka|mjym.]] ''Ochotz'', [[1936]]-[[1945]] ''Frühauf'') – [[wjeś|wjejś]] we [[Gůrny Ślůnsk|Gůrnym Ślůnsku]], we [[Krys uopolski (uopolske wojewůdztwo)|uopolskim kryśe]], we [[gmina Kůmprachćicy|gmińe Kůmprachćicy]]. Uod 2009 roku we wśi uobowjůnzuje podwůjne polsko-mjymjecke mjanowańy. Charakteristicnyn uobjyktyn we Uochodzach je drewjanny kojśćůł śwjyntego Mourćina ze [[1702]] roku. Do [[1941]] roku stoł uůn we [[Kůmprachćicy|Kůmprachćicach]], kej bůł przekludzůny na nowy plac. Wjejś Kůmprachćicy wcejśńi (1935) wybudowała nowou śwjůntyńa pod wyzwańym śwjyntego Frańćika. We wśi je tes [[dynkmal]] postawjůny we 1930 roku ku pamjyńći mjyskajńcůw ftorzi padli we Wjelkej Wojńe (1914-1918)<ref>[https://web.archive.org/web/20080720172711/http://www.denkmalprojekt.org/d_ost_gebiete/ochotz_wk1_oschl.htm Lista uofjarůw (ńe wszyskich) na neczajće denkmalprojekt.org]</ref> We werće uobejzdrzyńou je tes kaplica-zwůńica ze 1878 roku i bozoumanka (krziz) ze 1861 roku. W cyntrům wśi je kacma postawjůnou we 1882 roku. Nad dwjyrzůma do kacmy wiśi stary wapyn Uochůdz. Do Uochůdz jejźdźi autobus nůmer 8 fyrmy MZK Opole. Wele Uochůdz (uod połedńowo-zachodńej strůny) przełajźi [[autobana A4]]. Do dźiśa uostały stare mjůna roztomajtnich placůw we wśi a nauokoło ńi. == Geśichta Uochůdz == '''17.11.1295:''' Napisany bůł noudouwńejsy znany dokumynt ftory spůminou uo Uochodzach. Stoji we ńyn ize wjejś, ftorou wtyncous zwjała śe `Ochodze', płaći źourńyn kojśćołowi wy Krzůncycach (wtyncous Chremchicz) (uoficjalne mjůno tera: Chrząszczyce). '''1300:''' Wjejś płaći kojśćołowi we Krzůncycach (wtyncous Chremchicz) dźejśyńćina śtyrůma zortůma źourńou. Uochodze je wymjanowane jako Ochoss. '''1536:''' Wjejś kupujůn braćou Buchta do kupy ze Důmeckyn. W tyn cajśe Uochodze i Důmecko sůn jednůn wśůn. '''1564:''' Wjejś mjanuje śe Ochoze. '''1687/88:''' Wjejś je wymjanowanou jako 'Villa Ochodz'. '''1702:''' Postawjyńy barokowego kojśćoła śwjyntego Mourćina we Kůmprachćicach (pośwjyncyńy: 1703 rok). Ńeskorzi (1941) tyn kojśćůł bůł uozebrany a postawjůny we Uochodzach. '''1723:''' Uochodze je jus uoddźylnůn wśůn. '''1736:''' S tego roku pochodźi pjyrsou znanou landkarta, na ftorej idźe snojś Uochodze (Principatus Silesiae Opoliensis). Uod ńi autoryn je Johann Wolfgang Wieland. '''1742-1936:''' Wjejś mou mjůno Ochotz. '''1783:''' Wjejś Uochodze przinoulezy do Koschützky'ego. '''1807:''' Armijou uod Napoljůna przełajźi drůgůn Sydelskůn w rychtůnku uod Nyse ku Uopolu, bez teryn, ftory dźiśej noulezy do Uochůdz. '''1814:''' Spoulůł śe kojśćůł we Krzůncycach (wtyncous Chrzamtzütz), ftory bůł kojśćołyn parafijalnyn dlou Uochodzanůw. '''1845:''' W Uochodzach mjyskou 372 ludźi, s tego 17 wańelikůw. W tyn cajśe we punocnej tajli Uochůdz stoł můn. '''10.04.1847:''' Zwolńyńy Uochodzanůw uod frounu. '''1865:''' Postawjyńy drewjannego krziza na Pastuszyńcu (wele dźiśejsej fojerwery). '''1868:''' Gmina kupuje uod Kaspra Barůna bauplac i jedna morga uogroda. Na tyn bauplacu mou stanůńć skoła. '''1878:''' W cyntrum wśi, przi drůdze, ftorou dźiśej zwjy śe `ul. Średnia', pobudowanou bůła kaplica pośwjyncůnou Matce Boskej. '''1881:''' Zacynou fůnkcjyrować skoła we Uochodzach. Wcejśńi Uochojdzke skolourze muśały łajźić do skoły na Pucńiku (Simsdorf; wele 3&nbsp;km uod cyntrum Uochůdz). '''1882:''' Postawjůnou bůła kacma we Uochodzach. Stoji uůna do dźiśa. '''1887:''' Uotwarćy bany ze Uopolou do Nyse. Kůnsek tej bany, do kupy s placyn dźe pjyrwej bůł przistanek Polnisch Neudorf / Polska Nowa Wieś (po ślůnsku: Nowowjejś), przełajźi dźiśej bez teryn, ftory noulezy do Uochůdz. '''1889:''' Wjejś Uochodze (wtyncous Ochotz) zacynou przinoulezeć do parafije Kůmprachćice (wtyncous Comprachtschütz). '''1890:''' W Uochodzach mjyskou 570 ludźi. Po ślůnsku/polsku radźůło 399, po mjymjecku 33, a po ślůnsku/polsku i mjymjecku 138. '''1891:''' Postawjyńy kaplicki dlou śwjyntej Any Samotrzećej przi śoseji pod Kůmprachćicůma. '''1900:''' W Uochodzach mjyskou 611 ludźi. Po ślůnsku/polsku radźůło 574, po mjymjecku 15, a po ślůnsku/polsku i mjymjecku 22. '''1904:''' Postawjyńy pjyrsego krziza na kjerchůwku we Uochodzach. Jego fůndatoryn bůł Johann Hollek. '''1910:''' Pjyrsy telefůn w Uochodzach (u feśtra Kupki). '''1911:''' Postawjyńy murowanegio krziza na Zoupůću (dźiśej: `ul. Prószkowska'). Wcejśńi na tyn placu uod ńepamjyntnych casůw stoł drewjanny krziz. '''1913:''' Pjyrse koła we wśi. W Uochodzach pjyrse koło mjoł rechtůr Hugo Pissarczyk, a druge sołtys Stefan Wenzel. '''20.03.1921:''' Plebiscit na Gůrnym Ślůnsku. W Uochodzach welować můgło 464 ludźi, ze tego 366 mjyskało we Uochodzach i bůło urodzůnich we Uochodzach, 89 bůło urodzůnich we Uochodzach ale sam ńe mjyskało, 9 mjyskało we Uochodzach, nale urodzyńi byli kaj ińdźi. Welowało 459 ludźi. Za Polskům bůło 121, za Mjymcůma 338. '''1925:''' Pjyrse trzi auta we wśi. W Uochodzach pjyrsy auto kupjůł Junghofer, druge Hollek, a trzeće Hieronymus Wenzel. '''1929:''' W Uochojdzkej skole zacynou fůnkcjyrować pocta. '''1930:''' (1) Postawjůny bůł dynkmal pod Kůmprachćicůma ku pamjyńći Uochodzanůw ftorzi padli wy pjyrsej wojńe śwjatowej (Wjelkej Wojńe). Dunkmal finansjyrowały gdowy, ftore straćůły na wojńe swojich chopůw. Wele dynkmalu Uochodzańe posadźyli lousek. (2) W lutyn utworzůnou bůła spůłka, ftorou mjała dokludźić do wśi śtroum. Realizacyjou całego projektu klapła dźewjyńć mjejśyncy ńeskorzi. Pjyrse byrny we Uochodzach napocły śwjyćić swourtego listopada. '''1931:''' (1) W Uochodzach przi wykopowańu pńoukůw snojdzůne bůły strzybne rzymske pijůndze. Bůło to dźejś wele 100 klebzoukůw ze lout 69-197 po Krystuśe. (2) Zacynou fůnkcjyrować fojerwera we Uochodzach. Pjyrsym kjyrowńikyn a uorgańizatoryn fojerwery bůł Mikołaj Langner, na ftorego padali 'Lyngźik'. '''1933:''' Postawjyńy drugygo krziza na kjerchůwku we Uochodzach. Fůndatoryn bůł Anton Cebulla. '''1935:''' (1) Pobudowańy důmu dlou naućićelůw (dźiśejse przedskoly). (2) Uozbudowańy Uochojdzkej skoły do dźiśejsej srogojśći. '''20.05.1936-1945:''' Wjejś mjanuje śe Frühauf - tak jak wcejśńi uochojdzkou feśtrowńa. '''1939:''' W Uochodzach mjyskou 1066 ludźi. '''1941:''' Barokowy kojśćůł śwjyntego Mourćina je przekludzůny ze Kůmprachćic (wtyncous Gumpertsdorf) do Uochůdz (Frühauf) do tajle wśi, na ftorůn ludźe goudali Wygůn. Pośwjyncyńy: 14.12.1941. '''1941-1945:''' Farourzyn w Uochodzach bůł Gustaw Punde. '''1945:''' Polskou admińistracyjou douwou wśi mjůno `Ochodza'. '''1.09.1945-14.08.1953:''' Kjyrowńikyn skoły w Uochodzach bůł Paweł Gleńsk. '''1945-1954:''' Farourzyn w Uochodzach bůł Eryk Puchała. '''1946:''' Dźynki interwyncyji kjyrowńika skoły, ftoryn bůł wtyncous Paweł Gleńsk, wjejś zacynou mjanować śe Ochodze - gynau tak jak śe zwjała blank na pocůntku. W Uochodzach mjyskou 958 ludźi. '''30.01.1947:''' Uo nowyn mjůńe wśi pise polski cajtůng "Trubuna Robotnicza". '''15.08.1953-31.08.1955:''' Kjyrownikyn skoły we Uochodzach bůł Zenon Rolski. '''26.06.1953:''' W Uochodzach pjyrsy rouz snojdzůnou bůła stůnka. '''1954-1959:''' Farourzyn we Uochodzach bůł Jan Różalski. '''1.09.1955-1970:''' Kjyrownickůn uochojdzkej skoły bůła Helena Szumańska. '''1957:''' Utworzůne bůło Koło Gospodyń Wjejskich we Uochodzach. '''1959-2006:''' Farourzyn we Uochodzach bůł Henryk Zając. '''1960:''' Parafijou Uochodze krům śwjyntego Mourćina wybjyrou za patrůnka Matka Boskůn Krůlowůn Śwjata. Uod tego roku w Uochodzach śwjycůne bůły dwa uodpusty: 31.05 (Matki Boskej Krůlowej Śwjata) a 11.11 (św. Mourćina). Ńeskorzi pjyrsy uodpust bůł przecouwńynty na 22.08. W 1960 roku we Uochodzach mjyskało 1030 ludźi (s tego 503 chopůw). '''1965:''' Do Uochůdz napocynou jejźdźić autobus nr 8 ze Uopolou. We wśi mjyskou 1118 ludźi (540 chopůw). '''uod 1970:''' Kjyrowńikyn skoły we Uochodzach je Henryk Wrześniewski. '''1977:''' W Uochodzach napocynou fůnkcjyrować przedskoly. '''1979:''' Pocůntek budowy nowej fojerwery w Uochodzach. '''1986:''' Uotwarćy nowej fojerwery w Uochodzach. Tego samego roku starou fojerwera bůła uozkopanou. '''1987:''' Uochojdzkou fojerwera dostała nowe auto (Star-244). '''1994:''' (1) Pobudowanou bůła nowou kaplica wele kojśćoła w Uochodzach (pośwjyncyńy: 9.06.1994). (2) Wjejś wybudowała waserlajtůng. '''1995:''' Uochodzańe fajerowali 700 rokůw wśi. '''6.04.1997:''' Przi śoseji w lejśe mjyndzy Uochodzůma a Pruskowyn gińe trzuch chopcůw z Uochůdz. '''16.12.2000:''' Uotwarty bůł uodćinek autobany A4 uod Průndůw aze do Důmbrůwki (21.4&nbsp;km). Uod ńego mały kůnsek przełajźi zduz połedńowo-zachodńej grańice Uochůdz. '''2006-2010:''' Farourzyn w Uochodzach bůł Piotr Burczyk. '''uod 2010:''' Farourzyn w Uochodzach je Erwin Kuzaj. '''2012-2015:''' Budowa kanalizacyje w Uochodzach. '''10.11.2013:''' Pośwjyncyńy dynkmalu upamjyntńajůncego myjśliwich ze Uochůdz. Tyn dynkmal stoji pod lasyn wele śpilplacu. '''29.10.2015:''' Umar Henryk Zając, ftory w latach 1959-2006 bůł w Uochodzach za farourza. == Mjůna roztomajtnich placůw w Uochodzach i wele Uochůdz == [[File:Szula w Uochodzach.jpg|thumb|Szula w Uochodzach]] Zoudne ze mjůnůw san uopisanich ńy mou charakteru uoficjalnego. Tak goudajůn abo goudali starzi Uochodzańe. Mjůna te uostały do dźiśa, yno ńe wszyjske ś ńich wszyjscy pamjyntajůn. '''Adlerka (drůga).''' Tak śe zwjy drůga ftorou zacynou śe we lejśe przi kůjńcu uod drůgi co mou tera uoficjalne mjůno 'ul. Górna'. Kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Uopolskůn a Grańicnůn (Ćmawůn). Mjůno wezło śe uod tego ize pjyrwej uorły mjały przi tej drůdze gńouzdo. Na plac dźe bůło te gńouzdo ludźe ze Uochůdz padajůn `Adlerwiza'. '''Ameryka.''' Uochodzańe ftorzi mjeli pjyrwej swojy pola daleko uod cyntrum wśi, w strůna Kotuloukůw, zańyn na ńy zajechali ze kalymbůma, to ńerouz i bez godźina casu pomudźyli. Bestůs goudało śe ize na na tyn plac je tak daleko choby do Ameryki. Padało śe "Můmy pole na Ameryce", "Byli my na Ameryce" abo "Jadymy na Ameryka naśyc trouwy". [https://web.archive.org/web/20160304193044/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.7962072&lat=50.6169792&type=2&scale=3 Tukej] i [https://web.archive.org/web/20160304193327/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.7919112&lat=50.615428&type=2&scale=3 tukej] je pokouzanou Ameryka knypsńymtou ze satelity. '''Antek (Antkowńa)''' W 1906 roku we lejśe, przi drůdze Uopolskej, jake 3 kilomejtry uod Zidlůngu, kej śe jedźe ze Uochůdz do Przichoda, bůły postawjůne chaupy dlou gojnego a dlou lejśnich robotńikůw. Bez jakiś cas mjyskoł tan gojny na ftorego padali 'Antek'. Skuli tego do dźiśa śe goudou: "Byli my wele Antka", "Tyn las je za Antkyn", "Nazbjyroł'ch grzibůw przed Antkyn", "Byli my u Antka", atd. Jak Uochodzańe goudajůn "za Antkyn" abo "przed Antkyn", to zouwdy idźe uo to ize to je "za Antkyn" abo "przed Antkyn" kej śe jedźe ze Uochůdz ku Przichodowi. Na polskich landkartach Antkowńa je zmjanowanou jako 'Dębowiec'. [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.771039&lat=50.5873768&type=2&scale=2 Tak] wyglůndou Antkowńa ze wjyrchu, a [http://mapa.szukacz.pl/?&n=303059&e=413072&z=8m&t=WYBRANY tukej] idźe ńa snojś na landkarće. '''Bjołou (drůga).''' Drůga we lejśe ftorou kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Szydelskům a Źelůnůn. Bodejś mjůno wezło śe uod tego ize na tej drůdze na kůńec źimy zawdy dugo lezoł śńyg. '''Brůńouk.''' Tak goudajůn na teryn wele Podlejśou, uod strůny Uochůdz. Mjůno wezło śe uod mjůna familije ftorou tukej pjyrwej mjyskała. '''Bůmby.''' W 1944 roku jedyn amerikajński fliger wele Uopolou dostoł ślag uod mjymjeckej artileryje. Coby kej noudali zalećeć śćepnůn we lejśe wszyske bůmby jake wjůz. Ślećały uůne po lewej strůńe drůgi Ćmawej (jak śe jedźe ze Uochůdz), ńedaleko uod Dźywki. Jako ze bůły to dojś ćynske bůmby, po kozdej uostoła we źymi srogou dźura ftorou ze casyn przemjyńůła śe we stouwek. Pouran rokůw ńeskorzi wy tich stouwkach sło chytać welce. Do dźiśa na las dźe sůn te stouwki padou śe "Bůmby". Ludźe goudajůn: "jadymy na Bůmby", "byli my na Bůmbach", atd. Co do tego amerikajńskygo fligra, to uoszczaskoł śe uůn we Ringwitz (teraski: Rzymkowice), a uod ńygo piloći byli wejźńyńći do mjymjeckej ńewole. '''Cerwjůny Krziz.''' Tak śe goudou/goudało na krzizůwka przi drůdze uopolskej (mjyndzy Krapkowjůnkůn a Przichodyn, wele 1.5&nbsp;km uod Gerlachwize) abo na krziz ftory tan bůł postawjůny i stoji do dźiśa. Cerwjůny Krziz ze wjyrchu widać [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.7128657&lat=50.5583516&type=2&scale=1 tukej.] Idźe go snojś tes na [http://lazarus.elte.hu/hun/digkonyv/topo/200e/35-51.jpg tej] landkarće, dźe je zmjanowany jako 'Rothe Kreuz'. Goudou śe: "jadymy na Cerwjůny Krziz / za Cerwjůny Krziz", "trefjyli my śe na Cerwjunyn Krzizu", "byli my na Cerwjůnyn Krzizu", atd. '''Ćmawou (drůga).''' Zacynou śe we Uochodzach we lejśe, ńedaleko uod połedńowej grańice wśi, po prawej stůńe uod śuseje. Kludźi uůna na połedńowy zachůd. Mjůno wezło śe uod tego ize pjyrwej przi tej drůdze rosły feste wysoke strůmy i bestůs zawdy bůło tan ćmawo. Na 'Ćmawůn' padajůn tes 'Grańicnou', skiś tego ize za autobanůn, po lewej strůńe drůgi je gmina [[Průszkůw]] [uoficjalne mjůno tera: Prószków], a po prawej gmina Tylowice [uoficjalne mjůno tera: Tułowice]. '''Cyrńik.''' Jak śe wyjyzdzou ze Uochůdz śusejůn uod połedńou, we strůna Pruskowa, to po lewej strůńe je śpilpac. Za śpilplacyn zacynou śe drůga ftorůn idźe zajechać na Podlejśy. Na pocůntku tej drůgi, po jeji prawej strůńe, przed drugůn wojnůn stoła festelńe fajnou chaupa wy ftorej mjyskoł wachmajster co bůł kjyrowńikyn uod wachtyrzůw uod bůnkrůw we lejśe. Na tyn plac Uochodzańe do dźiśa goudajůn 'Cyrńik', a mjůno te wezło śe uod mjůna tego wachmajstra co tan pjyrwej mjyskoł. Po drugej wojńe chaupa na Cyrńiku bůła uozebranou, a hnet wszysko ś ńi pokradzůne a poswozůne na fůrach do Uochůdz. Na zdjyńću ze satelity Cyrńik je dźejś [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8140962&lat=50.6018144&type=2&scale=2 tukej.] Po lewej strůńe widać śusejan a ze wjyrchu po lewej śpilplac. '''Djoubelski Krzipop.''' Jak bůła wojna zibcich-ajnůnzibcich ze Francyjůn (1870-71), to we lejśe ńedaleko uod Uochůdz francuske ńewolńiki kopali głamboki a syroki krzipop co kludźuł ze tego lasa aze do glajzůw do Sidlowa. Tyn krzipop bůł potyn nafolowany wodůn, po ftorej kůńe ćůngły poswjůnzowane do kupy śtamy do Sidlowa. Ze zaśtopowanůn wodům krzipop wyglůndoł hnet choby takou majnksou rzycka i ńe sło go przeskocyć. Ńeftorzi ludźe padali ize uůn je taki syroki a głamboki, bo go sami djoubli wyćepali. Stůnd śe wezło mjůno 'Djoubelski Krzipop'. Na ńeftorich polskich landkartach Djoubelski Krzipop zmjanowany je jako `Wytoka'. Wlatuje uůn do rzyki ftorou teraski zwjy śe `Ścinawa Niemodlińska', a pjyrwej mjała mjůno `Stainau'. '''Durśtik.''' Tak Uochodzańe padajůn na kůnsek lasa wele Uochůdz ftory w rychtůnku SE-NW uośćůngou śe po uobu strůnach drůgi Uopolskej (uod Adlerki aze do Kurejki) a w rychtůnku NE-SW mjyndzy pjyrsůn a drugůn alejkůn za autobanůn A4 (jak śe jedźe uod feśtrowńe). Durśtik znany je ze swojich ganstich jagodźinewjůw. Pozůr: ślizyk lasa uod autobany aze do pjyrsej aleje za ńůn ńe je zalicany do Durśtiku. '''Dźywka.''' W lejśe wele Uochůdz, po prawej strůńe uod drůgi Ćmawej (jak śe jedźe uod Uochůdz), w XIX st. jedyn feśter zatuk swoja dźywka i tan ńa zakopoł. Bez noc jeji muter śe to wszysko śńůło i skuli tego ta dźywka tan na drugi dźyń bůła snojdzůnou, a faśtra za to sůnd ukouroł śmjerćůn. Uod tego casu do dźiśa na kůnsek lasa wy ftoryn to śe stało ludźe padajůn `Dźywka'. Jak śe ftojś pytou "Dźe jedźes?", to goudajůn: "Na Dźywka". Abo: "Dźe'jś bůł?" "Na Dźywce". '''Ganśirynek.''' Pjyrwej wele uochojdzkej fojerwery bůł stouwek ze ftorego fojermany brali woda kej śe we wśi cojś chyćůło. Hnet kozdy dźyń prziłajźůły śe do tego stouwku ćůmplać ganśi a kacki ze chaupůw douokoła. Bestůs do dźiśa na plac przi fojerwerze padajůn 'Gansirynek'. Padou śe "trefić (kogo) na Ganśirynku", "iś na Ganśirynek", atd. W pojstrzodku [https://web.archive.org/web/20160304193034/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.814314&lat=50.61111&type=2&scale=1 tego] zdjyńća idźe snojś Ganśirynek a uochojdzkůn fojerwera. Drůga ftorou kludźi ze zachodu na wschůd zwjy śe teraski 'ul. Średnia', drůga co idźe na punoc to je 'ul. Stawowa' a ta co kludźi na połedńy mou mjůno 'ul. Hibnera'. Na teryn wele Ganśirynku, ńekjedy do kupy ze Ganśirynkyn, padajůn 'Pastusyńec' abo Pastuszyńec. '''Gerlachwiza.''' W lejśe mjyndzy Uochodzůma a Przichodym, jake 6 kilomejtrůw uod uochojdzkej feśtrowńe, we 1919 roku dwa roupśiki zaszczelyli feśtra ftory śe zwjoł Paul Gerlach (i mjyskoł przi Cournyn Krzizu). Dźiśej stoji na tyn placu dynkmal ftory dała postawić gdowa po Gerlachu. Na łůnka dźe tyn dnkmal stoji a las wele ńi padajůn 'Gerlachwiza' (mjym. Wiese=łůnka). Gerlachwiza je rozlygowanou mjyndzy drůgůn Bjołůn a Źelůnůn. Wele Gerlachwize swůj pocůntek mou rzyka Pruskowjůnka (uoficjalne mjůno: Prószkowski Potok; dů ńi wlatuje Rynna). Na ńeftorich polskich landkartach Gerlachwiza zmjanowanou je jako `Łąka Gerlacha'. Goudou śe: "Jadymy na Gerlachwiza", "Byli my na Gerlachwiźe / na Gerlachwiźi", "Jadymy bez Gerlachwiza / wele Gerlachwize". '''Gminka.''' Tak śe zwjy teryn po lewej strůńe drůgi ze Zoupůćou na Likowjec. Przed drugůn wojnůn i krůtko po wojńe bůł san kopany scyrk. Bestůs uostała po tyn kopańu srogou dźura wy ftorej uochojdzke bajtle bez źima jejźdźůły na sůnkach a na śijach. Potyn plac ze tůn dźurůn kupjůła gmina Kůmprachćice. Teraski Gminka je jus zasutou rostomajtnymi chaśůma i abfalůma, zarojśńynntou strůmůma, a douokoła stoji pot. Gminka knypsńyntou ze satelity idźe uobejzdrzeć [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.821394&lat=50.611496&type=2&scale=1 tukej.] '''Grańicnou (drůga).''' Cytej: Ćmawou. '''Grobla (Groblou).''' Jescy na pocůntku XX st. we lejśe na połedńowo-zachodńyn kraju Uochůdz bůły stouwki ze rybůma przi ftorich lůngło śe kans kackůw. Mjyndzy pjyrsůn a drugůn wojnůn wyćepane bůły krzipopy (ftore kludźůły bez Likowjec do Rynny) coby wysusyć las a łůnki douokoła. Skuli tich krzipopůw ńy ma jus dźiśej stouwkůw uo ftorich goudka. Ale do dźiśa uostała grobla ftorou pjyrwej bůła mjyndzy ńymi. I bestůs na tyn teryn do teraska śe padou `Grobla' abo `Groblou'. Goudou śe: "iś na Grobla", "być na Grobli", "śpacyrować po Grobli", atd. '''Judynberg.''' Pjyrwej Uochodzańe a Kůmprachcańe Judynbergyn zwjeli gůrka wy Kůmprachćicach ftorou je rozlygowanou wele grańice ze Uochodzůma. Starzi ludźe padajůn ize bodejś jescy przed pjyrsůn wojnůn Zydy mjeli san swoje trefy i stůnd śe wezło mjůno 'Judynberg'. Bez drugůn wojna na Judynbergu bůła kisgruba wy ftorej ńewolńiki ze Rusyje dobywali scyrk do stawjańou kůmpraskich kaserńůw. Dźiśej na placu tej kisgruby je pole a douokoła rosnůn lejśne strůmy. Ze Judynbergu do cyntrum Uochůdz je blizy kej do cyntrum Kůmprachćicůw, bestůs kans ludźi stůnd łajźi do kojśćoła do Uochůdz. Goudou śe: "iś na Judynberg", "mjyskać na Judynbergu". Na Judynbergu mou tes swojy zdrzůdło krzipop Studźůnka ftory wlatuje do Rynny. '''Kotulouki.''' Jak Kotulla po pjyrsej wojńe kupjůł pole na Ameryce do kupy ze kůnskyn lasa to zacůn tan kopać pjousek a scyrk. Na doły ftore po tyn kopańu uostały ludźe padali 'Kotulowe Doły' abo ajnfach 'Kotulouki'. Ńeftorzi goudali tes 'Kotuloły'. Potyn Uochodzańe, Kůmprachcańe a Nowowśańe zacli do Kotuloukůw wyćepować roztomajtne klamorstwo i maras, bestůs Kotulowe Doły sůn jus dźiśej feste zasute. A do tego zarosły strůmůma co śe same wyśoły. Bez dugi cas tes chopcy tan krajzowali na kołach a na mopkach. Jak ftojś zbjyrou grziby we lejśe wele Kotulowich Dołůw, to goudou śe ize to je 'na Kotuloukach', 'przi Kotuloukach' abo 'wele Kotuloukůw'. Ja śe jedźe ze Uochůdz na flugplac do Nowejwśi, to śe 'przejyzdzou bez Kotulouki' [http://maps.google.com/?ie=UTF8&ll=50.61892,17.790534&spn=0.003022,0.006673&t=k&z=17 Tukej] idźe uobejzdrzeć Kotulouki knypsńynte ze satelity. '''Krzizůwka.''' Krzizůwka to je cyntrum Uochůdz. Słazůn śe tan nouwazńejse drůgi we wśi. Wele krzizůwki stoji kacma, sůn tes trzi sklepy i bozoumanka (krziz). Pjyrwej bůł tukej uostańi przistanek uod lińje autobusowej nůmer 8. Teraski je uůn przecouwńynty na plac przed Zidlůngym, tan dźe słazům śe 'ul. Myśliwska' a 'ul. Leśna'. Krzizůwka je we pojstrzodku [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.8110125&lat=50.6104388&type=2&scale=1 tego] zdjyńća. Drůga co idźe ze połedńou na punoc zwjy śe 'ul. Opolska' (ńeftorzi padali tes na ńa 'Uochodzůnka'), drůga uod Krzizůwki na zachůd zwjy śe 'ul. Myśliwska' (kludźi na Zidlůng), a drůga uod Krzizůwki na wschůd mou mjůno 'ul. Średnia' i kludźi wele Ganśirynku na Zoupůćy. Na zdjyńću widać jescy jedna drůga co idźe uod krzizůwki na połedńowy zachůd. To je teraski 'ul. Górna' i idźe ńůn zajechać na pocůntek Adlerki. '''Kůntńik.''' Tak śe zwjy tajla Uochůdz mjyndzy śusejůn (połedńowou tajla) a drůgůn co śe zacynou za skołůn (jak śe jedźe uod Krzizůwki na połedńy). '''Kurejka (drůga).''' Tak śe zwjy drůga we lejśe ftorou zacynou śe wele Zidlůngu i kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Źelůnůn a Uopolskůn. '''Likowjec.''' Jak śe jedźe ze Uochůdz na Důmecko wele kjerchůwka, to nouprzůd przejyzdzou śe bez Zoupůćy, kole Gminki, a dali, przed Pucńikym, je Likowjec. Pjyrwej na Likowjec padali 'Lipowiec' skiś tego ize rosło tan fol lipůw. Ńeskorzi, ńe wjadůmo camu, 'Lipowjec' bůł przemjanowany na 'Likowjec'. Inksymi uzywanymi mjůnůma sůn: Lynkowjec (uod `lynkać śe') i Uochojdzki Przewůz. Jak jescy w Uochodzach ńe bůło skoły, dźejcka muśały łajźić pjechty bez Likowjec do skoły na [http://www.zumi.pl/namapie.html?qt=&loc=ochodze&Submit=Szukaj&cId=&sId=&x=0&y=0 Pucńiku] (3 kilomejtry uod cyntrum Uochůdz). Padajůn ludźe, ize rouz, jescy w XIX st., bůła bardzo srogou źima. Pjyńćoro uochojdzkich skolourzůw sło ze Pucńika dodům. Jak przełajżyli prawje bez Likowjec, to wrouz zrobjůła śe wijatyka a mrok. Zacůn tak feste suć śńyg ize ńic ńe bůło widać. A stoł tan taki stary ruby strům (jedńi goudajůn ize tu bůł toupůl, a drudzy ize lipa), do ftorego sło rajń wlyjź. I uůńi, wszyscy pjyńće, skludźyli śe do tego strůma. Radzůn ludźe, ize bodejś to te dźejcka uratowało uod zasućou uod śńega. Ńeskorzi, jak śńyg jus ńe su, jechoł tich skolorzůw łowić jedyn uochojdzki bamber a jak jich snoud wy tyn strůmje na Likowcu, to jich prziwjůz dodům na sańach. Uod tego casu, zawdy jak nasuło kans śńega, to ftojś s kůńmi na sańach wojźůł skolourzůw z Uochůdz na Pucńik, a popołedńu juzajś jich prziwojźůł nazoud do wśi. Dźiśej tego starego strůma na Likowcu jus ńy ma, ale wiśi tan śwjynty uobrouzek. Bez Likowjec leći tes uochojdzko-důmeckou grańica. Goudou śe: "jadymy na Likowjec", "jadymy bez Likowjec", "byli my na Likowcu", "łajźyli my po Likowcu". Likowjec ze wjyrchu idźe uobejzdrzeć [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8380152&lat=50.6095752&type=2&scale=3 tukej.] '''Můnek.''' Pjyrwej (w XIX st.) we punocnej tajli Uochůdz bůł můn. Kśůnzka "Powiat opolski - szkice monograficzne" podouwou ize to bůł můn wodny i stoł tan jus we 1845 roku. Ludźe we Uochodzach rostomajtńe radzůn. Jedńi padajůn ize richtich, uochojdzki můn bůł wodny, a woda broł ze krzipopa co tan je ńedaleko i wlatuje do Rynny. Yno ze tyn krzipop ńy mou za tela wody coby poradźůła krůńćić kołůma uod můna. Bestůs barzi wjerzić trza tyn ftorzi radzům ize to bůł wjatrouk i stoł na gůrce ńedalako. Jak śe můnourz Mourćinek uobjejśůł, to pod Kůmprachcicůma, wele Rynny, we 1891 roku postawjůnou bůła kaplicka dlou śwjyntej Any. Ta kaplicka stoji do dźiśa. Jescy przed pjyrsůn wojnůn, kej rouz przisoł feste wjater, uochojdzki můn śe uobalůł i jus zoudyn nazout go ńe postawjůł. Przed pjyrsůn wojnům ńedaleko uod můna bůła tes wypoulanou cegła. Na placu ze ftorego ceglourze brali glina zrobjůł śe stouwek ftory uostoł do dźiśa. Drůga ftorou kludźůła uod śuseje do můna teraski zwjy śe 'ul. Młyńska'. Jak ftojś tan mjyskou, to padajůn ize uůn "mjyskou na Můnku". Goudou śe tes "iś na Můnek" abo "iś bez Můnek". A [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.813582&lat=50.6160318&type=2&scale=1 tak] wyglůndou Můnek knypsńynty ze satelity. '''Pastusyńec (Pastuszyńec).''' Tak padajůn na teryn wele fojerwery i Ganśirynku (abo tyn teryn do kupy ze Ganśirynkyn). '''Plama.''' Tak goudajůn na teryn mjyndzy Půlkyn a glajzůma ftore kludzůn ze Uopolou do Nyse. '''Podlejśy.''' – pouran chaupkůw pod lasyn wele Nowej Kuźńe. Na polskich landkartach Podlejśy je zmjanowane jako 'Podlesie'. Podlejśy ze wjyrchu idźe uobejzdrzeć [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.842748&lat=50.599736&type=2&scale=2 tukej.] '''Půlko.''' Tak śe zwjy krzizůwka na pocůntku drůgi Szydelskej. Na zachůd uod Půlka je Plama, we rychtůnku punocnyn idźe zajechać do cyntrum Kůmprachćic. Na wschůd uod Půlka je śusejou. '''Rejmize/Ryjmize.''' Rejmiza abo Ryjmiza to je po ślůnsku taki lousecek mjyndzy polůma abo łůnkůma. Douokoła Uochůdz rojśńe kans małich louskůw, nale mjůno 'Rejmize'/'Ryjmize' je uzywane yno dlou tich louskůw ftore rosnůn mjyndzy Uodzodzůma a Důmeckyn, tak barzi uod punocnej strůny. Jak śe idźe na prostki ze Judynbergu we strůna Důmecka, tak co Rynna śe mou po prawej strůńe, to za trzećůn ślojzůn (zastawůn) na Rynńe je nouprzůd Pjyrsou Rejmiza, a dali Drugou i Trzećou. Goudou śe: "iś na Rejmize", "iś bez Rejmize", "być my na Rejmizach", "łajźić my po Rejmizach". [https://web.archive.org/web/20160304193136/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8378856&lat=50.6154384&type=2&scale=3 Tak] widać Rejmize ze satelity. Ludźe we Uochodzach a na Důmecku spůminajůn ize jescy blank, blank pjyrwej na Rejmizach a na Likowcu bůły sroge a feste głamboke zduchy (=bagna). Na tich zduchach, po lewej strůńe drůgi (jak śe jechało ze Důmecka ku Kůmprachćicůn), usuty bůł śtucny beśůng na ftoryn stoł drewjanny zůmek (abo dwůr). W tyn zůmku mjoł mjyskać grouf ze swojůn familijůn. Rouz bez noc zrobjůł śe feste ślyw uod ftorego tyn zůmek zapoud śe pod źymjan ze całyn bogajstwyn i ludźmi ftorzi tan mjyskali. Starzi Uochodzańe radźůn ize do dźiśa bez noc na tyn placu strousou. Na polach dźe tyn zůmek mjoł stouć snojdzůne bůły kůnski starich zbůnkůw i inkse fićimatynta, nale do teraska zoudyn feste głamboko tan ńe kopoł coby łowić rujinůw. '''Rynna (Uochodzůnka).''' Tak śe zwjy krzipop przi ftoryn wele śuseje (co leći uod Pruskowa bez Uochůdze aze do cyntrum Kůmprachćic) przełajźi uochojdzko-kůmpraskou grańica. Tak richtich to nouprzůd sůn dwje Rynny: Prawou Rynna i Lewou Rynna. Prawou Rynna mou swůj pocůntek we Uochodzach przi Zidlůngu a przełajźi ńedaleko uod Skwarzisu. Lewou Rynna zacynou śe we louskach na Ameryce, mjyndzy Zidlůngyn a Kotuloukůma. Lewou Rynna je dugsou uod prawej, bestůs ńeftorzi yno na ńa goudajůn 'Rynna', a Rynńe Prawej ńe douwajůn zoudnego mjůna. Uobje Rynny słazůn śe po zachodńej strůńe uod śuseje i dali zwjůn śe jus ajnfach Rynnůn. Do Rynny wlatuje krzipop Studźůnka co śe zacynou na Judynbergu. Za kůjńcym Studźůnki na Rynnie sůn trzi małe ślojze (place dźe woda je zaśtopowanou), na ftore padajůn 'zastawy'. Dali, za tymi trzůma zastawůma, Rynna leći bez Rejmize we strůna Důmecka dźe wlatuje do Pruskowjůnki (uoficjalnyn mjanyn uod tej rzycki je 'Prószkowski Potok'). Jescy przed drugůn wojnůn sło we Rynńe chytać ryby. Skůnd śe wezło mjůno 'Rynna', gynau ńe wjadůmo. Ńeftorzi radzůn ize pjyrwej tyn krzipop bůł wyćepany wy formje rynny bestůs tak a ńe inacy śe zwjy. Prawou Rynna zacynou śe dźejś [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=opole&Submit=Szukaj&long=17.8034312&lat=50.6116452&type=2&scale=2 tukej.] A [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.7935588&lat=50.6167436&type=2&scale=2 totukej] widać pocůntek lewej Rynny. Całou Rynna (uod zdrzůdła lewej Rynny aze do Pruskowjůnki) je dugou na jake 5 kilomejtrůw. Na ńeftorich topograficnych landkartach Rynna i lewou Rynna majůn mjůno `Moszczana'. '''Skwarzis.''' Wele drůgi ftorou teraski mjanuje śe 'ul. Leśna', uod strůny Ameryki, pjyrwej bůły bagna i kans torfu. Jak śe tyn torf rouz chyćůł, jescy przed pjyrsůn wojnůn, to bez dugi cas śe hajcowoł i durch śe tan skwarzůło a smańdźůło. Ludźe bouli śe na tyn plac łajźić, bo przecyś to můgło zynknůńć i můgli by pod spodek wlećeć. Uochodzańe padali ize tan śe djoubły poulůn abo skwarzůn pod źymjůn. Stůnd śe wezło mjůno 'Skwarzis'. [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8060034&lat=50.6137992&type=2&scale=2 Tukej] je Skwarzis knypsńynty ze satelity. Ńedaleko uod Skwarzisu tes zacynou śe prawou Rynna. '''Stoletńi Důmb.''' Je to noubarzi znany strům pod Uochodzůma. Jak śe wele feśtrowńe wjedźe na drůga Uopolskou, to za autobanůn A4 a jake 700-800 mejtrůw przed Antkym (przed Antkowńůn) trza skrůńćić [https://web.archive.org/web/20160304193121/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.7790457&lat=50.593336&type=2&scale=1 tukej] w prawo. W lejśe po lewej strůńe drůgi stoji feste stary důmb, na ftory jus przed pjyrsůn wojnůn ludźe padali 'stoletńi důmb'. Bestůs uůn jus baje mjoł tera bez dwjesta rokůw. Goudou śe "jadymy na stoletni důmb". Trza sam tes pedźeć ize kej śe pojedźe dali uod drůgi Uopolskej we strůna Sidlowa [uoficjalne mjůno tera: Szydłów], to na kraju lasa stoji drugi 'stoletńi důmb', ftory bodejś je jescy starsy uod tego Uochojdzkygo. '''Studźůnka.''' Studźůnka je to krzipopek wy Kůmprachćicach dugi na jake 400-500 mejtrůw ftory mou swojy zdrzůdło na Judynbergu i wlatuje do Rynny. Ludźe padajůn ize rouz, jescy przed pjyrsůn wojnůn, przijechoł tukej jedyn cowjek ftory mjoł ślepego kůńa. I uopůkoł tymu kůńowi uocy ze studźůnkowego zdrzůdła. Bodejś tyn kůń zacůn zarouski widźeć. I kej śe to uozesło, to ludźe ze wśůw douokoła zacli przijyzdzać san po woda na uocy. Zdrzůdło uod studźůnki jus wjela rokůw ńe bůło ślůmowane i bestůs je tera blank zarojśńynte trouwůn, a kej desc ńe padou, to ańi ńy ma we ńyn wody. Przi zdrzůdle stoji strům na ftoryn je powjesůny uobrouzek ze Matkůn Boskůn. '''Śpitoul (Śpitoulik).''' W Uochodzach nigdy śpitoula ńe bůło i ńy ma. Trza bůło zawdy jejźdźić na Pruskůw (pjyrwej 'Proskau', teraski 'Prószków'), tak wele 7&nbsp;km na połedńowy wschůd uod Uochůdz. Jak ftojś jechoł ze Uochůdz śusejůn we połedńowyn rychtůnku, to padali ize uůn "jedźe na Śpitoul". Skuli tego połedńowou tajla Uochůdz mou do dźiśa mjůno Śpitoul. '''Sydelskou /Szydelskou (drůga).''' Tak śe zwjy drůga we lejśe ftorou zacunou śe przi Půlku, kludźi wele Kotuloukůw i dali na połedńowo-zachodńi zachůd, do Sidlowa [uoficjalne mjůno tera: Szydłów]. Ludźe we Uochodzach radzůn, ize bez lato 1807 roku uod Neisse [teraski: Nysa] drůgůn Szydelskůn przełajźůła armijou uod Napoljůna. '''Tabula.''' Jak śe jechało ze Krzizůwki na Zidlůng, to tan dźe zacynou śe drůga do feśtrowńe bez kupa lout stoła zaruśćałou tabula. Jak ftojś kumu pedźoł ize bańdźe na ńygo cekoł "przi tabuli" abo "wele tabule", to bůło wjadůmo dźe to je. '''Uochodzůnka.''' Tak śe padou (a) na krzipop Rynna (b) na śuseja ftorou kludźi ze Pruskowa bez Uochodze do cyntrum Kůmprachic; ta drůga mou dwa uoficjalne mjůna: we Uochodzach to je 'ul. Opolska', a we Kůmprachćicach 'ul. Ochodzka'. '''Uopolskou (drůga).''' Uopolskou zacynou śe wele uochojdzkej feśtrowńe i kludźi na połedńowy zachůd mjyndzy Kurejkůn a Adlerkůn, nad autobanůn A4, bez Durśtik, wele [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=ochodze&Submit=Szukaj&long=17.770988&lat=50.587928&type=2&scale=1 Antka] (po polsku: 'Dębowiec'), bez Cerwjůny Krziz, aze do Przichoda. Mjůno 'Uopolskou' dali tej drůdze Przichodzańe ftorzi pjyrwej ńůn jejźdźyli ze Przichoda bez Uochodze na tourg do Uopolou. Pozůr: drůga Uopolskou we lejśe a śuseja ftorou śe teraski uoficjalńe zwjy 'ul. Opolska' to sůn blank roztomajtne drůgi! '''Wypoulůnka.''' Jak śe jedźe uod Uochůdz drůgůn Uopolskůn we strůna Przichoda, to za Antkyn je las ftory śe wyhajcowoł we 1943 roku. Na tyn las Uochodzańe padajůn do teraska 'Wypoulůnka'. '''Źelůnou (drůga).''' Tak goudajůn na drůga we lejśe ftorou kludźi na połedńowy zachůd, mjyndzy Bjołům a Kurejkům. Mjůno wezło śe uod tego ize na tej drůdze zouwdy rosło kans trouwy. '''Zastawa.''' Tak śe goudou na pjyrsou ślojza na Rynńe, jake pu kilomejtra uod Jydynbergu we strůna Důmecka. Pjyrwej bůł tan taki podugowaty stouwek do ftorego kans dźejckůw ze Uochůdz jejźdźůło śe kůmpać. Jak łůnka wele Zastawy bůła uośycůnou, to fojermany przijyzdzali tan ibować abo plůmpać woda. Padou śe "być my na Zastawje", "iś/jechać na Zastawa", "Kůmpać śe na Zastawje/w Zastawje". Ńeftorzi 'zastawůma' zwali wszyske trzi ślojze na Rynńe. '''Zidlůng.''' Tak śe zwjy zachodńou tajla Uochůdz, ńedaleko uod lasa. Mjůno wezło śe uod mjymjeckygo słowa 'Siedlung'. Na Zidlůng ńeftorzi padali tes `Teksas'. [http://maps.google.com/?ie=UTF8&ll=50.608967,17.797036&spn=0.006046,0.013347&t=h&z=16 Tukej] idźe uobejzdrzeć Zidlůng knypsńynty ze satelity. Uoficjalnyn mjůnyn Zidlůngu teraski je 'Osiedle'. '''Zoupůćy/Zoupůć.''' Tak goudajůn na tajla Uochůdz przi drůdze ftorou zwjy śe teraski 'ul. Prószkowska'. Douwnyn mjůnyn zoupoćou je `Zaśyłek'. == Uochodze na landkartach a zdjyńćach ze satelity == [http://maps.google.com/?ie=UTF8&ll=50.612003,17.809525&spn=0.096731,0.213547&z=12 Google maps] [https://web.archive.org/web/20160304192749/http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=Ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8108928&lat=50.5971328&type=1&scale=7 Zumi -landkarta] [http://www.zumi.pl/namapie.html?&loc=Ochodze&Submit=Szukaj&long=17.8132976&lat=50.6102608&type=2&scale=4 Zumi - zdjyńćy] [http://mapa.szukacz.pl/?&nc=306052&ec=415748&n=305555&e=415876&z=16m&t=WYBRANY Szukacz] [http://mapa.targeo.pl/Mapa_Polski,22,415623,305530?l=9c5fd5bd9cfce951 Targeo] [http://lazarus.elte.hu/hun/digkonyv/topo/200e/35-51.jpg Landkarta ze kůjńca XIX st.] (na dole, przi prawym kraju) == Interesantne fakty uo Uochodzach, Uochodzanach a uochojdzkej goudce == * Bodejś mjůno 'Uochodze/Ochodze' wezło śe uod słowa 'ochodza/ochoza', ftore znacůło 'kůnsek landu, co uod ńygo grańice bůły nacychowane bez uobyńśćy douokoła do kupy ze sůmśadůma'. * Na Uochodzanůw ludźe ze wśůw douokoła Uochůdz goudali 'Kopśicry', 'Wystrachy' abo 'Huraszouki'. 'Kopśicry' skiś tego ize jak Uochodzańe grali w bala, to cansto mjeli na gowach pouski ze wołny coby kudły jym do uocůw ńe włajźůły. 'Wystrachy' skuli tego ize w Uochodzach mjyskało kans ludźi ftorzi mjanowali śe 'Wystrach'. A 'Huraszouki' skiś tego ize Uochodzańe mjeli charakteristicnůn wymouwa dlou goski 'sz'. Tan dźe normalńe na wśach wele Uopolou goudou śe `s', w Uochodzach sło usłyseć `sz'. Dlou przikładu, goudało śe: szuszka, miszka, szyszka, do lasza. * Uochodzańe padali na Nowowśůnůw 'Ksiksouki'. Śmjouli śe ize Nowowśůny goudajům "Pseskocůła zaba pses ksipop i połůmała se ksiz", choćouz, prouda pedźeć, tańći gynau tak ńe goudali. * Jak ftojś ze Uochůdz jedźe do Przichoda abo do wśi kajś wele Przichoda, to padajům ize uůn "jedźe dudum" abo "jedźe do za lasam". Jak ftojś tan mjyskou, to ńeftorzi goudajům, ize uůn "mjyskou za lasam" abo "mjyskou dudum". Je tak skuli tego ize Przichodzańe zamjan "za lasym" goudajům "za lasam", a zamjan "dodům" radzům "dudum". A juzajś dlou ludźi ze Przichoda, to Uochodzańe mjyskajům "za lasam". * Bez noc ze Ńedźele Wjylkanocnej na Pjyńdźałek Wjylkanocny uochojdzke karluse bjylům dźouchům uokna woupnyn. Jak dźoucha je robotnou, to rano, kej ludźe idům do kojśćoła, wszyske uokna sům jus blank wysnozůne i ńic ńe znać śeli ftojś tan bůł bez noc bjylić. * 29.07.1921r. na Pruskowje (7&nbsp;km uod Uochůdz) bůła zmjerzůnou rekordowou tymperatura +40,2&nbsp;°C. * Za Mjymca we starej uochojdzkej fojerwerze bůł harest. Jak ftojś we Uochodzach cojś nawynokwjoł i bůł chycůny, to śandara go tan zawjyroł na 24 godźiny a potyn juzajś na drugi dźiyń wypuscoł dodům. == Bibljografijou == * "Encyklopedia powstań śląskich" [[Opole]] [[1982]] * J. Filipczyk, M. Goc, E.Matuszczyk, U. Zajączkowska, "Gmina Komprachcice" ISBN 83-901570-9-8. * Kronika szkolna Ochodze. * Szymon Koszyk, "Pogwarki opolskie. Wesołe goudki i statecne łosprouwki jako tez róztomajte śpiywki ze strón łodrzańskich." [[Katowice]] [[1959]] * J. Madeja (red.) "Powiat Opolski - szkice monograficzne" [[Opole]] [[1969]] * Stanisława Sochacka (red.), "Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska, tom IX". [[Opole]] [[1999]] ISBN 83-7126-119-5 * Henryk Zając, "Parafia w Ochodzach wczoraj i dziś". == Linki == * [http://www.komprachcice.pl/ Gmina Kůmprachćice] * [http://www.komprachcice.pl/cms/php/pobierz.php3?cms=cms_kompr&id_zal=128&id_dok=41 Uochodze i plany dlou Uochůdz na roki 2008-2015] * [http://sp_ochodze.wodip.opole.pl Skoła w Uochodzach] * [https://web.archive.org/web/20090704092729/http://www.parafia.ochodze.pl/ Parafijou Uochodze] * [http://www.firmy.egospodarka.pl/miasto/ochodze Fyrmy a instytucyje w Uochodzach] * [https://web.archive.org/web/20130918161612/http://kopsicer.de/index.html Zajta Willibalda Lellka uo Uochodzach] * [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/szl/d/d5/Uochojdzke_droogi.pdf Jak śe pjyrwej zwjały uochojdzke drůgi?] * [http://wapedia.mobi/pl/Plik:Ochodz_gemeinde.jpg Stary uochojdzki śtympel] * [http://kroszonki.pl/ochodze_06.htm Skrabańy a malowańy jajcůw w Uochodzach - 2006] * [http://www.familie-wystrach.de/ Familijou Wystrach z Uochůdz] * [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/szl/3/3d/Brif1910.pdf Stary brif z Uochůdz - 1910 rok.] Skany uod tego brifa sůn [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/szl/c/c7/Brif1910a.pdf san] a [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/szl/4/4f/Brif1910b.pdf tosan.] {{Przipisy}} [[Kategoryjo:Wśe Ślůnska]] [[Kategoryjo:Gmin Kůmprachćicy]] 7eujnse0di0secj3k7pe4xqdyriy77c 0 3569 385490 375265 2026-05-11T09:30:34Z ~2026-28109-10 29687 385490 wikitext text/x-wiki '''Ślōnski Podzim Gitarowy''' ([[polsko godka|pol]]. ''Śląska Jesień Gitarowa'') – festiwal [[gitara|gitarowyj]] muzyki, kery mo plac co dwa lata we [[Tychy|Tychach]]. Piyrszo edycyja ôdbōła sie we [[1986]]. Idyjo festiwalu doł [[Józef Powroźniak]], rektōr [[Muzyczno Akadymijo we Katowicach|Muzycznyj Akadymije we Katowicach]]. We programie festiwalu znojdujōm sie reczitale światowyj klasy gitarzistōw, kōncerty we towarzistwie ôrkestry, kōnkurs im. [[Jan Edmund Jurkowski|Jana Edmunda Jurkowskigo]], a tyż wystawy sprzyntu i wydownictw. === Zwyciynzce kōnkursu im. Jana Edmunda Jurkowskigo === *[[1986]] – {{Państwo fana ENG}} Nicola Hall *[[1988]] – {{Państwo fana BGR}} Georgi Wasiliew *[[1990]] – {{Państwo fana SUN}} Aleksiej Zimakow *[[1992]] – niyprziznano *[[1994]] – {{Państwo fana POL}} Marcin Siatkowski *[[1996]] – {{Państwo fana POL}} Marcin Dylla *[[1998]] – {{Państwo fana BLR}} Jan Skryhan *[[2000]] – niyprziznano *[[2002]] – {{Państwo fana FRA}} Jerymy Jouve *[[2004]] – {{Państwo fana HUN}} Andras Csaki *[[2006]] – {{Państwo fana FRA}} Gabriel Bianco<ref>[http://news.o.pl/2006/10/16/gabrjel-bjanco-zwyćezca-kůnkursu-slaskij-jeśyńi-gitarowej/ news.o.pl]</ref> * [[2008]] – {{Państwo fana POL}} [[Andrzej Olewiński]] * [[2010]] – {{Państwo fana CHN}} Xingye Li * [[2012]] – {{Państwo fana FRA}} Florian Larousse * [[2014]] – {{Państwo fana KOR}} Kyuhee Park<ref name=":0">Wojciech Gurgul: ''30 lat Śląskiej Jesieni Gitarowej''. Tychy: Miejskie Centrum Kultury, 2016, s. 241–282.</ref> * [[2016]] – {{Państwo fana UKR}} [[Marko Topczij]]<ref>{{Cytuj |url = http://www.noweinfo.pl/marko-topchii-wygral-xvi-sjg/ |tytuł = Marko Topchii wygrał XVI ŚJG |opublikowany = www.noweinfo.pl |data = 22 października 2016 |data dostępu = 2017-09-19}}</ref> * [[2018]] – {{Państwo fana TWN}} Chia-Wei Lin<ref>{{Cytuj |url = https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/chia-wei-lin-z-tajwanu-wygral-miedzynarodowy-konkurs-gitarowy-w-tychach |tytuł = Chia-Wei Lin z Tajwanu wygrał międzynarodowy konkurs gitarowy w Tychach |data = 27 października 2018 |data dostępu = 2018-10-28}}</ref> * [[2022]] – {{Państwo fana FRA}} Cassie Martin<ref>{{Cytuj |tytuł = Wyborcza.pl |data dostępu = 2024-09-05 |opublikowany = katowice.wyborcza.pl |url = https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35018,29090413,slaska-jesien-gitarowa-cassie-martin-z-francji-zwyciezczynia.html}}</ref> *[[2024]] – {{Państwo fana POL}} Andrzej Grygier {{Przipisy}} === Zewnyntrzne linki === *[http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/im_fm_slaska_jesien_gitarowa Ô Ślōnskim Gitarowym Podzimie na serwisie culture.pl] [[Kategoryjo:Muzyczne festiwale]] [[Kategoryjo:Muzyka na Ślůnsku]] [[Kategoryjo:Tychy]] lzjfoe92rrkjiwcs2eyg8js5ypoex3e 0 4764 385487 385420 2026-05-10T23:10:12Z Gutzalat 29460 nyma zdrzudla 385487 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox |Mjasto = Görlitz |mjano_państwa = DEU |jednostka_adm = Kraj Zwjůnzkowy |mjano_jednostki_adm = [[Saksůńijo]] |zařůndzajůncy = burmistř |burmistř = [[Joachim Paulick]] ([[CDU]]) |fana_mjasta = |herb_mjasta = image:Wappen Goerlitz vector.svg |stopniN = 51 |minutN = 9 |szerokość = N |stopniE = 14 |minutE = 59 |długość = E |ludźi =56.724 |rok = 31.12.2007 |plac = 67.22 |gynstość = 844 |wysokość = 199 |nr_ker = 03581 |kod_počt = 02826 - 02828 |tablica_rej = GR |mapa = image: |galeryjo_commons = Görlitz |www = http://www.goerlitz.de/ }} '''Görlitz''' ([[Gůrnołużycki djalekt|gd]]: ''Gerltz'', [[Gůrnosorbsko godka|g-łuż.]]: ''Zhorjelc'', [[Česko godka|czes.]]: ''Zhořelec'', [[Polsko godka|pol.]]: ''Zgorzelec'') – mjasto na prawach powjatu, kere je położůne we wschodnij tajli [[Mjymcy|Mjymcůw]], we kraju zwjůnzkowym [[Saksůńijo]] (Sachsen). Mjasto leży na grańicy s [[Polska|Polskům]]. Zajmuje 67,22&nbsp;km² placu, a pomjyszkuje sam 56 724 ludźi ([[2007]]). [[Plik:Altstadtbrücke und Peterskirche in Görlitz.jpg|thumb|150px|left|Görlitz]] Dźoło sam [[Schlesische Museum (Görlitz)|Muzyjům Ślůnske]], [[Kulturhistorisches Museum Görlitz|Muzyjům Görlitz]], [[Schlesisches Musikfest]] a [[Schlesische Jugend]]. == Uobocz tyż == * [[Plik:Wappen Niederschlesischer Oberlausitzkreis.png|23px]] [[Dolnoślůnski krys gůrnołůżycki|Dolnoślůnski krys gůrnołużycki]] == Linki zewnyntrzne == * [https://web.archive.org/web/20080524004732/http://www.goerlitz-niederschlesien.de/ www.goerlitz-niederschlesien.de/] [[Kategoryjo:Görlitz|!]] {{stub|steuer}} deu6qo7gs6u2wmmlgtnbdoyf8f5juae 0 18506 385482 384144 2026-05-10T16:39:58Z Lajsikonik 6 385482 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Brest | mjano_państwa = BLR | jednostka_adm = uobwůd | mjano_jednostki_adm = [[breski uobwůd]] | dopeuńač_mjasta = Brestu | zařůndzajůncy = mer | burmistř = [[Sjarhej Łabadzinski]] (2026) | fana_mjasta = Plik:Berastre stiag.svg | herb_mjasta = Plik:Coat of Arms of Brest, Belarus.svg |stopniN = 52 |minutN = 06 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 23 |minutE = 41 |sekundE = 00 |długość = W | ludźi = 347 138 | rok = 2026 | aglomeracyja = | plac = 146 | gynstość = | wysokość = 280 | nr_ker = +375 162 | kod_počt = 224000 | tablica_rej = 1 | mjasta_partnerske = {{fana|POL}} [[Bjoło Podlasko]]<br> {{fana|UKR}} [[Łuck]]<br> {{fana|ROU}} [[Botoșani]]<br> {{fana|BGR}} [[Plewen]]<br> {{fana|RUS}} [[Pietrozawodsk]]<br> {{fana|RUS}} [[Orzeł (mjasto)|Orzeł]]<br> {{fana|DEU}} [[Ravensburg]]<br> {{fana|BEL}} [[Sint-Niklaas]]<br> {{fana|POL}} [[Lublin]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Brest, Belarus |www = http://www.brest.by/ |zdjyńće = Brest Montage (2017).jpg |uopis_zdjyńćo = }} '''Brest''' ([[bjołorusko godka|bjoł]]. ''Брэст'', [[rusko godka|rus]]. ''Брест'', [[ukrajińsko godka|ukr]]. ''Берестя'', [[polsko godka|pol]]. ''Brześć'') - [[mjasto]] na [[Bjołoruś]]i, stolica [[breski uobwůd|breskigo uobwodu]] a [[breski rajon|breskigo rajonu]]. Je rozlygowane wele ujśćo [[Muchawjec (dopływ Bugu)|Muchawca]] ku [[Bug]]owi. Uostrzodek industryje. [[Kategoryjo:Mjasta Bjołoruśi]] j5iupyrpdlwy2vsa1ipm4kj3gbkvjl6 0 18520 385491 369898 2026-05-11T09:45:40Z Lajsikonik 6 385491 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Aleppo | mjano_państwa = SYR | jednostka_adm = muhafaza | mjano_jednostki_adm = [[Aleppo (muhafaza)|Aleppo]] | dopeuńač_mjasta = Aleppo | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Mohammed Ali al-Aziz]] (2026) | fana_mjasta = Plik:Flag of Aleppo.svg | herb_mjasta = Plik:Coat of Arms of Aleppo.svg |stopniN = 36 |minutN = 12 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 37 |minutE = 09 |sekundE = 36 |długość = E | ludźi = 2 098 210 | rok = 2021 | aglomeracyja = | plac = 190 | gynstość = 11 000 | wysokość = 379 | nr_ker = 963 21 | kod_počt = | tablica_rej = | mjasta_partnerske = {{Fana|TUR}} [[Izmir]], [[Turcyjo]]<br> {{Fana|FRA}} [[Lyon]], [[Francyjo]]<br> {{Fana|TUR}} [[Gaziantep]], [[Turcyjo]]<br> {{Fana|BLR}} [[Brest (Bjołoruś)|Brest]], [[Bjołoruś]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Aleppo |www = http://www.alp-city.org/ |zdjyńće = Minarets of Aleppo, Syria.jpg |uopis_zdjyńćo = Aleppo }} '''Aleppo''' ([[arabsko godka|arab]]. حلب ''Halab'', [[turecko godka|tur]]. ''Haleb'') — nojsrogsze mjasto we [[Syryjo|Syryi]], stolica muhafazy [[Alepo (muhafaza)|Aleppo]]. Ôstrzodek industryje jak tyż jedno z cyntrōw handlowych Bliskigo Wschodu. Jedno z nojstarszych bez pauzy zamiyszkanych miast Bliskigo Wschodu. Terŏźnie zamiyszkane z wiynksza bez Araberōw, a tyż Ormian i [[Żydy|Żydōw]]. Wynzoł kōmunikacyjnŏ – krziżōwka sztrek banowych i drōgowych, miyndzynŏrodowy port lotniczy. Ôstrzodek nauki i kultury – fungujōm uniwerzytet jak tyż muzułmańskŏ szkoła teologicznŏ. Tradycyjŏ [[Islam|muzułmańskŏ]] i żydowskŏ podŏwajōm, iże w czasie wandru z Ur do Kanaanu na bergowi w Aleppo ôdpoczywoł biblijny patriarcha [[Abraham]]. W latach 2012–2016 w Aleppo miały plac boju wojny miyndzy Syryjskõ Arabskõ Armijōm (armijōm prezydynta Assada) a bojownikami i terrorystami z roztōmajtych zbrojnych formacyje. W grudniu 2016 roku wojska prezydynta ôdzyskały kōntrolã nad wiynkszościōm dzielnic Aleppo i wydały poświadczynie, iże w połni panujōm nad miastym. W przedmieściach boje trwały tyż w niyskorniyjszych latach<ref>{{cytuj strōnã|url=https://www.gosc.pl/doc/5650826.Biskup-Aleppo-Wojna-trwa-w-najlepsze|tytuł=Biskup Aleppo: Wojna trwa w najlepsze|jynzyk=pl|ôpublikowany=Gość Niedzielny}}</ref>. Dopiyro na zaczōntku 2020 roku syryjskŏ armijŏ pōnkła frōnt na bezpiecznõ dalekość ôd ôsiedli Aleppo<ref>{{cytuj strōnã|url=https://www.almasdarnews.com/article/battle-of-aleppo-city-ends-in-syrian-army-victory-after-7-years-of-fighting/|tytuł=Battle of Aleppo City Ends in Syrian Army victory after 7 years of fighting|archiwum=https://web.archive.org/web/20200216165355/https://www.almasdarnews.com/article/battle-of-aleppo-city-ends-in-syrian-army-victory-after-7-years-of-fighting/|zarchiwizowane=2020-02-16|ôpublikowany=Al-Masdar|jynzyk=en}}</ref>. [[Kategoryjo:Mjasta Syryji]] rb1802emsrvdzzgnah5ddgkxgd57osc 0 18664 385481 338513 2026-05-10T15:10:43Z Lajsikonik 6 385481 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = El Centro | mjano_państwa = USA | jednostka_adm = sztat | mjano_jednostki_adm = [[Kaliforńijo]] | dopeuńač_mjasta = El Centro | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Sonia Carter]] (2026) | fana_mjasta = | herb_mjasta = Plik:Seal of El Centro, California.png |stopniN = 32 |minutN = 48 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 115 |minutE = 34 |sekundE = 00 |długość = W | ludźi = 44 322 | rok = 2020 | aglomeracyja = | plac = 30,72 | gynstość = 1437,12 | wysokość = -12 | nr_ker = 442, 760 | kod_počt = 92243-92244 | tablica_rej = | mjasta_partnerske = | mapa = | galeryjo_commons = Category:El Centro, California |www = http://www.cityofelcentro.org/ |zdjyńće = Imperial County Superior Courthouse El Centro Night.jpg |uopis_zdjyńćo = El Centro, śedźiba hrabstwa Imperial }} '''El Centro''' - [[mjasto]] we [[USA]], we sztaće [[Kaliforńijo]], śedźiba [[Hrabstwo Imperial|hrabstwa Imperial]]. [[Kategoryjo:Mjasta we hrabstwje Imperial]] fsipe6theye7fjtl3favk6lk8qgpl9i 0 19777 385484 384026 2026-05-10T20:25:44Z Lajsikonik 6 385484 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Baranawiczy | mjano_państwa = BLR | jednostka_adm = uobwůd | mjano_jednostki_adm = [[brzeski uobwůd]] | dopeuńač_mjasta = Baranawiczůw | zařůndzajůncy = mer | burmistř = [[Jurij Gramakouski]] (2026) | fana_mjasta = Plik:Flag of Baranavichy.svg | herb_mjasta = Plik:Coat of arms Baranavičy.svg |stopniN = 53 |minutN = 07 |sekundN = 56 |szerokość = N |stopniE = 26 |minutE = 01 |sekundE = 06 |długość = E | ludźi = 170 039 | rok = 2026 | aglomeracyja = | plac = 53,64 | gynstość = | wysokość = | nr_ker = 163 | kod_počt = | tablica_rej = 1 | mjasta_partnerske = | mapa = | galeryjo_commons = Category:Baranavičy |www = http://www.baranovichy.by/ |zdjyńće = Baranavičy Montage (2017).jpg |uopis_zdjyńćo = }} '''Baranowiczy''' ([[bjołorusko godka|bjoł]]. ''Баранавічы'', [[polsko godka|pol]]. ''Baranowicze'') - [[mjasto]] na [[Bjołoruś]]i, we [[brzeski uobwůd|brzeskim uobwodźe]], stolica [[baranawicki rajůn|baranawickigo rajůnu]]. [[Kategoryjo:Mjasta Bjołoruśi]] 7pk36z1w1f2p47p3mhr2xnrp1rec6cr 0 75911 385495 381480 2026-05-11T09:59:13Z Lajsikonik 6 385495 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Jedlnia-Letnisko | mjano_państwa = POL | jednostka_adm = wojewůdztwo | mjano_jednostki_adm = [[mazowjecke wojewůdztwo|mazowjecke]] | dopeuńač_mjasta = Jedlńe-Letńiska | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Rafał Kornat]] (2026) | fana_mjasta = Plik:POL Jedlnia-Letnisko flag.png | herb_mjasta = Plik:POL Jedlnia-Letnisko COA.png |stopniN = 51 |minutN = 25 |sekundN = 51 |szerokość = N |stopniE = 21 |minutE = 19 |sekundE = 41 |długość = E | ludźi = 4081 | rok = 2025 | aglomeracyja = | plac = 8,22 | gynstość = 483,6 | wysokość = | nr_ker = 48 | kod_počt = 26-630 | tablica_rej = WRA | mjasta_partnerske = | mapa = | galeryjo_commons = Category:Jedlnia-Letnisko |www = http://www.jedlnia24.pl/ |zdjyńće = Kościół w Jedlni Letnisko12.JPG |uopis_zdjyńćo = Kośćůł św. Jůzefa we Jedlńi-Letńisku }} '''Jedlnia-Letnisko''' - [[mjasto]] we [[Polsko|Polsce]], we [[mazowjecke wojewůdztwo|mazowjeckim wojewůdztwje]], we [[radůmski krys|radůmskim kryśe]], śedźiba [[gmin Jedlnia-Letnisko|gminu Jedlnia-Letnisko]]. Mjejske prawa uod 2022. {{Mjasta mazowjeckigo wojewůdztwa}} [[Kategoryjo:Mjasta mazowjeckigo wojewůdztwa]] [[Kategoryjo:Gmin Jedlńa-Letńisko]] cjaz4mlw2pfingpyo3at3l5schbk5pq 0 77030 385497 342153 2026-05-11T10:04:56Z Lajsikonik 6 385497 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Maryno |dopełniacz_wśi=Maryna |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=mazowjecke |powjat=radůmski |powjatshort=radůmski |gmina=Jedlńa-Letńisko |gminashort=Jedlńa-Letńisko |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=51 |minutN=25 |sekundN=35 |stopniE=21 |minutE=23 |sekundE=38 |wysokość= |rok=2024 |populacjo=196 |gynstość= |nr_kier=48 |kod_počt=26-630 |tablica_rej=WRA |SIMC=0625473 |soutys=Beata Tomaszewska (2026) |www= |zdjyńće= |galerio_commons= |}} '''Maryno''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[mazowjecke wojewůdztwo|mazowjeckim wojewůdztwje]], we [[radůmski krys|radůmskim kryśe]], we [[gmin Jedlńa-Letńisko|gmińe Jedlńa-Letńisko]]. [[Kategoryjo:Gmin Jedlńa-Letńisko]] 0scbsbb9neiyg5hpeem3r3aquf7i4yq 0 80555 385485 354808 2026-05-10T20:56:42Z Lajsikonik 6 385485 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Bisztynek | mjano_państwa = POL | jednostka_adm = wojewůdztwo | mjano_jednostki_adm = [[warmińsko-mazurske wojewůdztwo|warmińsko-mazurske]] | dopeuńač_mjasta = Bisztynka | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Zbigniew Filipczyk]] (2026) | fana_mjasta = Plik:POL Bisztynek flag.svg | herb_mjasta = Plik:POL Bisztynek COA.svg |stopniN = 54 |minutN = 05 |sekundN = 08 |szerokość = N |stopniE = 20 |minutE = 64 |sekundE = 00 |długość = E | ludźi = 2156 | rok = 2024 | aglomeracyja = | plac = 2,16 | gynstość = 998,1 | wysokość = | nr_ker = 89 | kod_počt = 11-230 | tablica_rej = NBA | mjasta_partnerske = | mapa = | galeryjo_commons = Category:Bisztynek |www = https://bisztynek.pl/asp/start,0 |zdjyńće = Bisztynek Panorama.jpg |uopis_zdjyńćo = Bisztynek }} '''Bisztynek''' ([[mjymjecko godka|mjym.]] ''Bischofstein'') – [[mjasto]] we [[Polsko|Polsce]], we [[warmińsko-mazurske wojewůdztwo|warmińsko-mazurskim wojewůdztwje]], we [[bartoszycki krys|bartoszyckim kryśe]], śedźiba mjejsko-wjejskigo [[gmin Bisztynek|gminu Bisztynek]]. {{Mjasta warmińsko-mazurskigo wojewůdztwa}} [[Kategoryjo:Mjasta warmińsko-mazurskigo wojewůdztwa]] [[Kategoryjo:Gmin Bisztynek]] bls6ky7t04zf9w6slmc3lnt87xy20lr 0 86841 385493 385463 2026-05-11T09:55:23Z Lajsikonik 6 385493 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Bagieniec |dopełniacz_wśi=Bagieńca |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=dolnoślůnske |powjat=świdńicki (dolnoślůnske wojewůdztwo) |powjatshort=świdńicki |gmina=Ślůnsko Jaworzina |gminashort=Ślůnsko Jaworzina |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=50 |minutN=53 |sekundN=19 |stopniE=16 |minutE=29 |sekundE=08 |wysokość= |rok=2011 |populacjo=107 |gynstość= |nr_kier=74 |kod_počt=58-100 |tablica_rej=DSW |SIMC=0852482 |soutys=Ada Zator (2026) |zdjyńće=447viki Pałac w Bagieńcu. Foto Barbara Maliszewska.jpg |galerio_commons= |}} '''Bagieniec''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[dolnoślůnske wojewůdztwo|dolnoślůnskim wojewůdztwje]], we [[świdńicki krys (dolnoślůnske wojewůdztwo)|świdńickim kryśe]], we [[gmin Ślůnsko Jaworzina|gmińe Ślůnsko Jaworzina]]. [[Kategoryjo:Gmin Ślůnsko Jaworzina]] bfn8e9x1thd9a2bnt21nrjq4gn4euhr 2 87510 385486 385129 2026-05-10T23:07:50Z Gutzalat 29460 385486 wikitext text/x-wiki {{babel|line1|szl|de|pl|en-4|cs-2|ru-2|es-2|la-1|uk-1}} [[File:Upper Silesia arms.png|thumb|right|100px| Ze [[Gůrny Ślůnsk|Gůrnygo]], nale przaje [[Ślůnsk|cołki]].]] https://en.wikipedia.org/wiki/User:Gutzalat - eng dspgekhnz1ibmflvik0e8ozwneykiun 385488 385486 2026-05-10T23:12:16Z Gutzalat 29460 385488 wikitext text/x-wiki {{babel|line1|szl|de|pl|en-4|cs-2|ru-2|es-2|la-1|uk-1}} [[File:Upper Silesia arms.png|thumb|right|100px| Ze [[Gůrny Ślůnsk|Gůrnygo]], nale przaje [[Ślůnsk|cołki]].]] https://en.wikipedia.org/wiki/User:Gutzalat - eng Hej, Ech 'Gutzalat' mjyszkům we Miymcach, we [[Görlitz|Goerlitz]] ůngyfer 16 rokůw, nale pochodza ze [[Chorzůw|Kynighuty]]. qglr53roq2d531421azszx2bbnefa4k 0 87586 385480 2026-05-10T13:48:54Z Lajsikonik 6 stub 385480 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Głazow | mjano_państwa = RUS | jednostka_adm = Republika Rusyje | mjano_jednostki_adm = [[Udmurcyjo]] | dopeuńač_mjasta = Głazowa | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Sjergjej Konowałow]] (2026) | fana_mjasta = Plik:Flag of Glazov (Udmurtia).png | herb_mjasta = File:Coat of Arms of Glazov (Udmurtia).png |stopniN = 58 |minutN = 08 |sekundN = 27 |szerokość = N |stopniE = 52 |minutE = 40 |sekundE = 27 |długość = E | ludźi = 85 340 | rok = 2025 | aglomeracyja = | plac = 68,27 | gynstość = 1236,81 | wysokość = 150 | nr_ker = 34141 | kod_počt = 427620–427649 | tablica_rej = | mjasta_partnerske = | galeryjo_commons = Category:Glazov |www = http://www.glazov-gov.ru/ |zdjyńće = Glazov.Svoboda.jpg |uopis_zdjyńćo = Głazow }} '''Głazow''' ([[Rusko godka|rus.]]: Глазов, [[Udmurcko godka|udmu.]]: Глаз кар) - [[mjasto]] we [[Udmurcyjŏ|Udmurcyje]] we [[Rusyjo|Rusyje]]. [[Kategoryjo:Mjasta we Udmurcyji]] 6ayapnkfrh5spvca860gly95jlfc6rp 0 87587 385483 2026-05-10T16:50:58Z Lajsikonik 6 stub 385483 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Céret | mjano_państwa = FRA | jednostka_adm = departamynt | mjano_jednostki_adm = [[Pyrénées-Orientales]] | dopeuńač_mjasta = Céret | zařůndzajůncy = mer | burmistř = [[Michel Coste]] (2026) | fana_mjasta = | herb_mjasta = Plik:Blason de Céret.svg |stopniN = 42 |minutN = 29 |sekundN = 21 |szerokość = N |stopniE = 02 |minutE = 45 |sekundE = 08 |długość = E | ludźi = 7521 | rok = 2023 | aglomeracyja = | plac = 37,86 | gynstość = 199 | wysokość = 107-1450 | nr_ker = | kod_počt = 66400 | tablica_rej = | mjasta_partnerske = {{Fana|ESP}} [[Almonte]]<br> {{Fana|ESP}} [[Banyoles]]<br> {{Fana|DEU}} [[Lüchow (Wendland)]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Céret |www = https://www.ceret.fr/ |zdjyńće = Vue aérienne de Céret en 2023.jpg |uopis_zdjyńćo = Céret }} '''Céret''' – [[mjasto]] a [[gmin]] we [[Francyjo]], we regijůńe [[Nowo Akwitańijo]], we departamyńće [[Pyrénées-Orientales]]. [[Kategoryjo:Mjasta we departamyńće Pyrénées-Orientales]] [[Kategoryjo:Gminy we departamyńće Pyrénées-Orientales]] ck8ulug6bsobt38g1clqguxrp1ecdj2 0 87588 385492 2026-05-11T09:53:23Z Lajsikonik 6 stub 385492 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Theodore | mjano_państwa = AUS | jednostka_adm = sztat | mjano_jednostki_adm = [[Queensland]] | dopeuńač_mjasta = Theodore | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = | fana_mjasta = | herb_mjasta = |stopniN = 24 |minutN = 57 |sekundN = 00 |szerokość = S |stopniE = 150 |minutE = 05 |sekundE = 00 |długość = E | ludźi = 451 | rok = 2021 | aglomeracyja = | plac = 2,2 | gynstość = 205 | wysokość = 175 | nr_ker = | kod_počt = 4719 | tablica_rej = | mjasta_partnerske = | mapa = | galeryjo_commons = Category:Theodore, Queensland |www = |zdjyńće = |uopis_zdjyńćo = }} '''Theodore''' - [[mjasto]] we [[Australijo|Australiji]], we sztaće [[Queensland]]. [[Kategoryjo:Mjasta Australiji]] 3tqcb3p9grl63lf64hz91yncferriqr 0 87589 385496 2026-05-11T10:03:08Z Lajsikonik 6 stub 385496 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Sadków |dopełniacz_wśi=Sadkowa |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=mazowjecke |powjat=radůmski |powjatshort=radůmski |gmina=Jedlńa-Letńisko |gminashort=Jedlńa-Letńisko |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=51 |minutN=23 |sekundN=48 |stopniE=21 |minutE=13 |sekundE=44 |wysokość= |rok=2023 |populacjo=982 |gynstość= |nr_kier=48 |kod_počt=26-613 |tablica_rej=WRA |SIMC=0625600 |soutys=Dominika Stawarz (2026) |www= |zdjyńće= |galerio_commons= |}} '''Sadków''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[mazowjecke wojewůdztwo|mazowjeckim wojewůdztwje]], we [[radůmski krys|radůmskim kryśe]], we [[gmin Jedlńa-Letńisko|gmińe Jedlńa-Letńisko]]. [[Kategoryjo:Gmin Jedlńa-Letńisko]] 5g8pjpcwaf2qmsp83oe1jzj9unfx89j 0 87590 385498 2026-05-11T10:22:12Z Lajsikonik 6 stub 385498 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|46|19|15|N|15|16|57|E}} '''Razdelj''' - [[wjeś]] we [[Słowyńijo|Słwyńiji]], we [[gmin Vojnik|gmińe Vojnik]]. Na 2025 rok půmjyszkowało sam 84 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe Słowyńiji]] nm6rh633po76mbgbk2eqoq9l41zr6yj 0 87591 385499 2026-05-11T10:34:15Z Lajsikonik 6 stub 385499 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Zwiniarz |dopełniacz_wśi=Zwiniarza |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=warmińsko-mazurske |powjat=nowůmjejski |powjatshort= nowůmjejski |gmina=Grodziczno |gminashort=Grodziczno |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=53 |minutN=26 |sekundN=07 |stopniE=19 |minutE=50 |sekundE=26 |wysokość= |rok=2012 |populacjo=281 |gynstość= |nr_kier=56 |kod_počt=13-324 |tablica_rej=NNM |SIMC=0844146 |soutys=Danuta Kitłowska (2026) |www= |zdjyńće=LIPINKI 02.jpg |galerio_commons= |}} '''Zwiniarz''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[warmińsko-mazurske wojewůdztwo|warmińsko-mazurskim wojewůdztwje]], we [[nowůmjejski krys|nowůmjejskim kryśe]], we [[Gmin Grodziczno|gmińe Grodziczno]]. [[Kategoryjo:Gmin Grodziczno]] lcmz0qz1a36igju4czbwhhfkavah091 385500 385499 2026-05-11T10:34:30Z Lajsikonik 6 385500 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Zwiniarz |dopełniacz_wśi=Zwiniarza |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=warmińsko-mazurske |powjat=nowůmjejski |powjatshort= nowůmjejski |gmina=Grodziczno |gminashort=Grodziczno |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=53 |minutN=26 |sekundN=07 |stopniE=19 |minutE=50 |sekundE=26 |wysokość= |rok=2012 |populacjo=281 |gynstość= |nr_kier=56 |kod_počt=13-324 |tablica_rej=NNM |SIMC=0844146 |soutys=Danuta Kitłowska (2026) |www= |zdjyńće= |galerio_commons= |}} '''Zwiniarz''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[warmińsko-mazurske wojewůdztwo|warmińsko-mazurskim wojewůdztwje]], we [[nowůmjejski krys|nowůmjejskim kryśe]], we [[Gmin Grodziczno|gmińe Grodziczno]]. [[Kategoryjo:Gmin Grodziczno]] izjyjjw3kml62ebq7zrilyx1xmqet75 14 87592 385501 2026-05-11T10:35:24Z Lajsikonik 6 Stworzōnŏ nowõ strōnã: "[[Kategoryjo:Nowůmjejski krys|Grodziczno]]" 385501 wikitext text/x-wiki [[Kategoryjo:Nowůmjejski krys|Grodziczno]] c9q9meai3mw7lfkszkiaanpnogroduf 0 87593 385502 2026-05-11T10:40:54Z Lajsikonik 6 stub 385502 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|50|19|00|N|15|43|00|E}} [[Plik:Hnevceves CoA CZ.gif|thumb|150px|Wapyn Hněvčevesu]] [[Plik:Vlajka obce Hněvčeves.gif|thumb|150px|left|Fana Hněvčevesu]] '''Hněvčeves''' - [[gmin]] we [[Czesko Republika|Czeskij Republiki]], we [[hradecki krej|hradeckim kreju]], we [[krys Hradec Králové|kryśe Hradec Králové]]. Mo 2,68 km² wjyrchu a podug danych ze 2025 roku půmjyszkowało sam 179 ludźi. [[Kategoryjo:Gminy Czeskij Republiki]] 2ei6sfge6oqdg30glaoczqdmtyl1ohj