Wikipedia szlwiki https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Szpecyjalna Dyskusyjo Używacz Dyskusyjo używacza Wikipedyjo Dyskusyjo Wikipedyjo Plik Dyskusyjo plika MediaWiki Dyskusyjo MediaWiki Muster Dyskusyjo mustra Půmoc Dyskusyjo půmocy Kategoryjo Dyskusyjo kategoryji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 3139 391039 390877 2026-11-02T22:44:58Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391039 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} [[Plik:Georgia Aquarium - Giant Grouper edit.jpg|thumb|[[Itajara goliat]] pływŏ postrzōd inkszych fisz]] '''Fisze''' to sōm zmiynnocieplne [[kryngowce]] wodne, kere dychajōm [[Skrzela (anatōmijŏ))|skrzelami]], a poruszajōm sie za pōmocōm [[Płetwa|płetw]]. Stanowiōm nojliczniyjszōm i nojbarzij roztōmajtōm skupinã terŏźnie żyjōncych kryngowcōw (wiyncyj aniżeli pōłowa). Rōżniōm sie ôd siebie pod wzglyndym budowy zewnyntrznyj i wnyntrznyj, ônych farb, jak tyż przisztymowaniŏ do warōnkōw strzodowiska. Naukowo bōło ôpisane już 32 tysiōnce terŏźnie żyjōncych [[Zorta (biologijŏ)|zort]] fisz, a kożdego roku wyuczyni ôpisujōm ôd 100 do 150 nowych zort morskich i trochã wiyncyj słodkowodnych. Szacuje sie, iże do ôdkryciŏ je jeszcze co nojmynij 5000 zort, zaôbycz fisz głymbinowych ze cōuny klimatu tropikalnego<ref>{{cytuj pismo|autōr=Eschmeyer et al|tytuł=Marine fish diversity: history of knowledge and discovery (Pisces) (pdf)|cajtōng=Zootaxa|wolumin=2525 |strōny=19–50|jynzyk=en|data=2010|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2010/f/zt02525p050.pdf}}</ref>. Fisza je symbolym [[Krześcijōństwo|krześcijōństwa]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Christian fish symbol has a long history |data dostympu = 2021-07-29 |ôpublikowany = www.naplesnews.com |url = http://www.naplesnews.com/entertainment/christian-fish-symbol-has-a-long-history-ep-398616999-334600671.html |jynzyk = en}}</ref>. == Ewolucyjŏ == {{Ôkres istniyniŏ grupy ôrganizmōw|lewŏ granica=500}} == Galeryjŏ == <gallery> Plik:Various sweetwater fish with Finnish text.jpg|Fisze słodkowodne Plik:Salt water fish with Finnish text.jpg|Fisze morske </gallery> {{Przipisy}} == Necowe ôdwołania == * [http://www.marinespecies.org/index.php World Register of Marine Species] {{lang|en}} Światowy regest zort morskich. * [https://web.archive.org/web/20260612222116/https://researcharchive.calacademy.org/research/ichthyology/catalog/fishcatmain.asp Eschmeyer W. N. (red.) Catalog of Fishes. Electronic version.] {{lang|en}} Taksōnōmicznŏ baza danych ô fiszach. * [http://www.fishbase.org FishBase] {{lang|en}} Kōmpleksowŏ baza danych z informacyjami ô 32 000 zortach fisz. * [https://web.archive.org/web/20210925162250/https://db.angfa.org.au/ ANGFA – Aquatic Survey Database] {{lang|en}} Ilustrowanŏ baza danych fisz słodkowodnych Australije i Nowyj Gwinyje. * [https://web.archive.org/web/20111130234923/http://fischinfos.de/ Fischinfos.de] {{lang|de}} Ilustrowanŏ baza danych fisz słodkowodnych Miymiec. * [http://www.nativefish.org The Native Fish Conservancy] {{lang|en}} Ôchrōna i podszukowania fisz słodkowodnych Pōłnocnyj Ameryki. {{ka}} [[Kategoryjo:Fisze| ]] ozki3bmda4esloz67m2ln9jr32v4u6c 0 4712 391037 375591 2026-11-02T22:35:27Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391037 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} {{disambigR|ôptycznym zjawisku|[[Danga (ferajn)]]}} [[Plik:Double-alaskan-rainbow.jpg|thumb|Dwojistŏ dynga]] '''Dynga''' (abo tyż '''Danga''') – ôptyczne i meteorologiczne zjawisko, wystympujōnce we formie charakterystycznego wielowystrego łuky powstŏwajōncego we wyniku rozszczepiyniŏ widzialnego światła, porzōnd słōnecznego prōmiyniowaniŏ, załōmujōncego sie i ôdbijajōncego we strzodku licznych kapek [[Woda|wody]] (bp. dyszcza i mgły) majōncych kształt zbliżōny do ôbłōniatego<ref>Encyklopedia fizyki PWN 1972 t. 3, s. 563.</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = tęcza - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy |data dostympu = 2021-03-13 |ôpublikowany = encyklopedia.pwn.pl |url = https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3986960 |jynzyk = pl}}</ref>. Rozszczepiynie światła je wynikym zjawiska dyspersyje, powodujōncego rozdziały we winklu załōmaniŏ światła ô roztōmajtyj dugości wele przi przejściu z [[Luft|luftu]] do wody i z wody do luftu. Światło widzialne je postrzegalnōm zdrokym tajlōm widma elektrōmagnetycznego prōmiyniowaniŏ i we znŏleżności ôd dugości wele widziane je we roztōmajtych farbach. Kedy słōneczne światło przenikŏ bez kapki dyszcza, woda rozprasza biołe światło (kłōtã welōw ô roztōmajtych dugościach) na skłŏdowe ô roztōmajtych dugościach welōw (roztōmajtych farbach) i ludzke ôko widzi wielofarbny łuk. Ôprōcz faktu, iże we dyndze wystympuje hned ciōngłe widmo farb, wyrōżniŏ sie z prawidła nastympujōnce farby: czyrwōny (na aus łuku), apluzinowy, żōłty, zielōny, modry, indygo i flidrowy (we strzodku łuku). Nojczyńścij ôbserwowanŏ je bazowŏ dynga, atoli mogōm ukŏzać sie tyż dyngi wtōrne i dalsze jak tyż pŏrã zjawisk ôptycznych, tŏwarziszōncych dyndze<ref>{{Cytuj |tytuł = Rainbows |data dostympu = 2021-03-13 |ôpublikowany = www.atoptics.co.uk |url = http://www.atoptics.co.uk/bows.htm}}</ref>. Dynga powstŏwŏ naprzeciw [[Klara|klary]] i niy przinŏleży jeji mylić ze zjawiskym halo, kere wystympuje naôbkoło klary, a powstŏwŏ we wyniku inkszych ôptycznych zjawisk<ref>{{Cytuj |tytuł = Coloured arcs not rainbows |data dostympu = 2021-03-13 |ôpublikowany = www.atoptics.co.uk |url = http://www.atoptics.co.uk/rainbows/notabow.htm}}</ref>. Dynga ukazuje sie czynsto we mitologiji, religiji, literaturze i [[Kōnszt|kōnszcie]]. Dyngowŏ fana stanowiyła symbol masońskigo zakōnu [[Order of the Rainbow Girls]] (7 farb). Fanã z szejściōma wystrymi pasami (bez farby indygo) uzdały za swōj symbol ruchy [[LGBT]]. [[Plik:Symbol rainbow WMO.svg|25x25px]] symbol przewidziany dlŏ dyngi<ref>''Dziennik Klimatyczny'', Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.</ref>. == Klasycznŏ teoryjŏ dyngi == [[Plik:Rainbow formation.png|thumb|Formowanie dyngi]] === Richtōngi załōmaniŏ === {| class="wikitable" |+ Porachowane z praw geometrycznyj ôptyki parametry dyng<ref name="Walker">{{cytuj pismo|autōr=Jearl D. Walker|tytuł=Multiple rainbows from single drops of water and other liquids|url=http://www.patarnott.com/atms749/pdf/MultipleRainbowsSingleDrops.pdf|cajtōng=American Journal of Physics|wolumin=44|numer=5|jynzyk=en|data=maj 1976}}</ref> !r !θ_min<br />czyrwōny !θ_min<br />modry !Δθ_min !i<br />czyrwōny !i<br />modry !r<br />czyrwōny !r<br />modry !Jasność<br />x/10 000 |- | 1 || 137,63 || 139,35 || 1,72 || 59,53 || 58,83 || 40,36 || 39,58 || 914 |- | 2 || 230,37 || 233,48 || 3,11 || 71,91 || 71,52 || 45,57 || 44,93 || 390 |- | 3 || 317,52 || 321,89 || 4,37 || 76,89 || 76,62 || 47,03 || 46,42 || 215 |- | 4 || 42,76 || 48,34 || 5,58 || 79,67 || 79,46 || 47,66 || 47,06 || 136 |- | 5 || 127,08 || 133,86 || 6,78 || 81,46 || 81,28 || 47,99 || 47,39 || 94 |- | 6 || 210,90 || 218,86 || 7,96 || 82,72 || 82,57 || 48,18 || 47,59 || 69 |- | 7 || 294,41 || 303,55 || 9,14 || 83,65 || 83,51 || 48,31 || 47,72 || 53 |- | 8 || 17,71 || 28,02 || 10,31 || 84,36 || 84,25 || 48,39 || 47,80 || 42 |- | 9 || 100,86 || 112,35 || 11,49 || 84,94 || 84,83 || 48,45 || 47,87 || 34 |- | 10 || 183,92 || 196,57 || 12,65 || 85,40 || 85,31 || 48,49 || 47,91 || 28 |} Winkel załōmaniŏ światła ''r'' je powiōnzany z winklym padaniŏ ''i'' mustrym, kery wynikŏ z prawa załōmaniŏ światła: :: <math>\sin r = \frac{\sin i}{n},</math> kaj <math>n</math> je spōłczynnikym załōmaniŏ wody wzglyndym luftu. Winkel ôdchylyniŏ ôkryślŏ muster<ref name="Walker" />: :: <math>\theta = k \cdot 180^\circ + 2 i - 2 r(k+1),</math> :: <math>\theta = k \cdot 180^\circ + 2 i - 2\arcsin \left(\frac{\sin i}{n} \right)(k+1),</math> kaj <math>k</math> ôznaczŏ wielość ôdbić świytlnego prōmiynia we postrzodku kapki. Winkel ôdchylyniŏ uzyskuje nojmyńszõ wartość, kej pochodnŏ ôdchylyniŏ wzglyndym winkla padaniŏ je rōwnŏ 0. Ôwdy winkel padaniŏ dlŏ prōmiynia, kery ôdbije sie we postrzodku <math>k</math>-krotnie, ôkryślōny je mustrym: :: <math>\cos i_k = \sqrt\frac{n^2 -1}{k(k+2)}.</math> === Jasność załōmanego światła === Spōłczynnik ôdbiciŏ światła ô polaryzacyji rōwnolygłyj i prostopadłyj do szkarty padaniŏ je rōwny: :: <math>R_\parallel=\frac{\sin(i-r)}{\sin(i+r)}\quad R_\bot = \frac{\operatorname{tg} (i-r)}{\operatorname{tg} (i+r)}.</math> We dyndze typu <math>k</math> wystympujōm 2 załōmaniŏ jak tyż <math>k</math> ôdbić, bez to bystrość ôsobnych polaryzacyji dyngi ôkryślajōm mustry: :: <math>E_{k1}=\left( 1-\frac{\sin^2(i-r)}{\sin^2(i+r)} \right)^2\frac{\sin^{2k}(i-r)}{\sin^{2k}(i+r)},</math> :: <math>E_{k2}=\left( 1-\frac{\operatorname{tg}^2(i-r)}{\operatorname{tg}^2(i+r)} \right)^2\frac{\operatorname{tg}^{2k}(i-r)}{\operatorname{tg}^{2k}(i+r)}.</math> Jeźli ciasnŏ szprica światła ô natynżyniu <math>I_0</math> padŏ na nachylonōm pod winklym <math>i</math> i <math>\Phi</math> wiyrchniã kapki, mŏ winklowe miary <math>di</math> i <math>d\Phi.</math> Natynżynie światła bydōnce ôd jednyj kapki ô prōmiyniu ''a'' ôkryślŏ muster<ref name="Walker" />: :: <math>I_k = \frac{E_k I_0 a^2 \cos i\ \sin i\ di\ d\Phi}{R^2 \sin \theta \ d\theta \ d\Phi}.</math> Po wydzielyniu z powyższego tajlã znŏleżnõ ôd winkli: :: <math>D_k = 0{,}5 E_k \frac{\sin 2i}{\sin\theta}\left( \frac{d\theta}{di} \right)^{-1},</math> :: <math>I_k = I_0 D_k \frac{a^2}{R^2}.</math> Wartość <math>d\theta / di</math> wynikŏ z ôpisanego wyżyj biegu światła we kapce i wynosi: :: <math>\frac{d\theta}{di} = 2 - 2(k+1)\frac{\operatorname{ctg} \ i} {\operatorname{ctg} \ r},</math> kaj: * <math>a</math> – prōmiyń kapki, * <math>R</math> – delka ôd kapki do ôbziyrŏcza. {{Przipisy}} == Bibliografijŏ == * Robert Greenler, ''Tęcze, glorie i halo'', wyd. Prószyński i Ska, 1998, ISBN 83-7180-107-6. * Raymond L. Lee and Alastair B. Fraser, ''The Rainbow Bridge: Rainbows in Art, Myth and Science'', (2001) Penn. State University Press and SPIE Press, ISBN 0-271-01977-8. * [[Marcel Minnaert|M.G.J. Minnaert]], ''Light and Color in the Outdoors'', 1995 ISBN 0-387-97935-2. * M. Minnaert, ''The Nature of Light and Color in the Open Air'', 1973, ISBN 0-486-20196-1. * Naylor, John, ''Out of the Blue'', 2002, ISBN 0-521-80925-8. == Linki zewnyntrzne == {{Commons|Rainbow}} * [http://www.atoptics.co.uk/rainbows/supers.htm Supernumerary rainbows] * [http://www.atoptics.co.uk/ Les Cowley’s Atmospheric Optics] * [https://web.archive.org/web/20150923180211/http://www.atoptics.co.uk/rainbows/reflect.htm Reflection rainbows] * [http://eo.ucar.edu/rainbows/ About rainbows] * [https://web.archive.org/web/20120323163120/http://www.missouriskies.org/rainbow/february_rainbow_2006.html Spectacular rainbow at Elam Bend (McFall, Missouri)] * [https://web.archive.org/web/20170906054026/http://www.photocentric.net/rainbows_finding.htm Finding and Photographing rainbow] * [https://web.archive.org/web/20060106170544/http://mitworld.mit.edu/video/33/ Walter Lewin’s Discussion on colors and rainbow physics] * [http://philiplaven.com/index1.html Optics of a water drop] – teoryjŏ dyngi podle rozwiōnzań Mie [[Kategoryjo:Uoptyka]] [[Kategoryjo:Atmosferyczne zjawiska]] b56hypluotyc2mffqhplz52donay7er 0 10391 391041 335809 2026-11-02T22:50:27Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391041 wikitext text/x-wiki {{Gwara infoszachtla | Djalekt = środkowo mjymjecko | Godka = ślůnsko mjymjecko | Kaj = [[Sudety]] | Cechy = | Wjela = ńyznůmo | Pożyczki = [[ślůnsko godka|ślůnski]] | Bajszpil = }} [[Plik:De Waber.jpg|thumb|150px|De Waber napisana we djalekće Gebergschläsch]] [[Plik:Mundartliches Schild.jpg|thumb|150px|Downy wegwajzer]] '''Gebergsschläsch''' [[Ślůnsko mjymjecko godka|ślůnskij mjymjeckij godki]] ([[Mjymjecko godka|mjym]]: ''Gebirgsschlesisch'', [[Ślůnsko mjymjecko godka|śl-mjym.]]: ''Gebergsschläscher Dialekt'') je używany we [[Sudety|Sudetach]] (krům kłodzkigo krysu) a tyż we [[ynklawa]]ch [[Czesko Republika|půłnocnych Czech]]. Gebergsschläsch doła kupa ausdrukůw a gramatycznych sztrukturůw do [[Gůrnoślůnski djalekt|gůrnoślůnskij godki]]. We rzeczowńikach a czasowńikach tygo djalektu sům przemjyńůne "en" na "a", lb: Kirschen - Kerscha, essen - assa, a sylaba zdrobńojůnco "lein" we reszće ślůnska "el" zmjyńo śe sam na "la", kej lb.: Bäumchen (Bäumlein) – Beemla, Töpfchen - Tippla === Autory kśůnżek we Gebergsschläsch === *Engelbert Adam (1850–1919) *[[Gerhart Hauptmann]] (1862–1946) *[[Viktor Heeger]] (1858–1935) *[[Karl Klings]] (1867–1940) *[[Josef Lowag]] (1849–1911) *[[Ernst Schenke]] (1896–1982) *[[Daniel Stoppe]] (1697–1747) *[[Karl Heinrich Tschampel]] *Hermann Bauch (Sträselkucha/[[Streuselkuchen]]) === Badńij tyż === *[[Ślůnsko godka]] === Necowe uodwołańa === *[http://books.google.de/books?id=0pgMAQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=Gedichte+in+schlesischer+Gebirgsmundart:+nebst+einem+Anhange+enthaltend#v=onepage&q=&f=false Gedichte in schlesischer Gebirgsmundart:] *[http://krkonos.wordpress.com/2009/03/19/gebirgsschlesisch-eine-vergessene-mundart/ Gebirgsschlesisch - eine vergessene Mundart] *[http://www.beepworld.de/members33/oli77fr/mundart.htm RIESENGEBIRGLER MUNDART] *[https://web.archive.org/web/20150223150230/http://wolta.riesengebirgler.de/Mundart.htm Woltner Mundart] {{Ślůnsko godka (Schläsch)}} {{Ślōnsk tymaty i zŏgŏdniyniŏ}} [[Kategoryjo:Dolnoślůnsko godka]] 1vmk3ut1kr2xlqxqiu8l0fn6m4tcs0k 8 11585 391036 147119 2026-11-02T19:48:26Z Maintenance script 10226 Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup) 391036 css text/css /* Oznaczenie artykułu na medal i dobrych artykułów w interwiki */ li.FA { list-style-image:url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Wikimedal.png/7px-Wikimedal.png); } li.GArt { list-style-image:url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Propozycja_DA.svg/10px-Propozycja_DA.svg.png); } body.skin-vector li.FA { background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Wikimedal.png/7px-Wikimedal.png) no-repeat; list-style-image: none; /* Nadpisanie */ margin-left: -10px !important; padding-left: 10px !important; } body.skin-vector li.GArt { background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Propozycja_DA.svg/10px-Propozycja_DA.svg.png) no-repeat; list-style-image: none; /* Nadpisanie */ margin-left: -13px !important; padding-left: 13px !important; } g22hgfdv9eax47unqt2nga6ckkay38j 0 15414 391038 380370 2026-11-02T22:44:36Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391038 wikitext text/x-wiki {{nowOrt}} {{Kōnkurs pjosynek infoszachtla | tło = | mjanŏ = Fest Radyjny Pjosynki ABU 2012 | ôbrŏzek = | ôpis ôbrŏzka = | data = 11 paździyrniyk 2012<ref>http://www.abu.org.my/Latest_News-@-ABU_Radio_Song_Festival_website_showcases_a_strong_field_of_entries.aspx</ref> | miyjsce = {{fana|KOR}} [[Hala KBS]], [[Seul]], [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] | prezyntery = {{fana|KOR}} Han Seok Joon<br />{{fana|KOR}} Ailee | nadŏwca hostujōncy = [[KBS]] | akty rŏzpŏczynajōnce = | akty kōńczōnce = {{fana|KOR}}[[Shinee]]<br />{{fana|KOR}}[[Lena Park]]<br />{{fana|KOR}}[[Kai]] | wjelŏść krejōw a regjōnōw we kōnkursiy = 15 krejōw, 26 pjosynek, 13 pjosynek (we finŏle) | kreje debiutujōnce = {{fana|AUS}} [[Australijo|Australijŏ]],<br /> {{fana|BHU}} [[Bhutan]],<br /> {{fana|BRU}} [[Brunei]],<br />{{fana|FIJ}} [[Fidżi]],<br /> {{fana|IND}} [[Indyje]],<br /> {{fana|IDN}} [[Indůnezyjo|Indōnezyjŏ]],<br /> {{fana|IRN}} [[Iran]],<br /> {{fana|KGZ}} [[Kyrgystan]],<br /> {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]],<br /> {{fana|PAK}} [[Pakistan]],<br /> {{fana|SGN}} [[Singapur]],<br /> {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]],<br /> {{fana|SDN}} [[Sudan]],<br /> {{fana|VUT}} [[Vanuatu]],<br /> {{fana|VNM}} [[Wjetnam]] | poprzedniy kōnkurs = | kolyjny kōnkurs = {{fana|SRI}} [[Fest Radyjny Pjosynki ABU 2014|Kolōmbo 2014]] | neczajta = | commons = }} '''Fest Radyjny Pjosynki ABU 2012''' - piyrszŏ edycyjŏ kōnkursu radyjnegŏ ôrganizowanegŏ bez [[ABU]] kerŏ ôstałŏ siy 11 paździyrniyka 2012. Fest ôdbŏł siy we [[Hala KBS|Haliy KBS]] we stolicy [[Korea Pouedńowo|Połedniyowej Koryje]], [[Seul]]u podczŏs 49-gŏ trefu człōnkōw ABU. We kōnkursiy bŏłŏ 26 pjosynek ze 15 krejōw a 18 nadŏwcōw. [[Plik:ABU Radio Song Festival 2012 map.svg|mały|Ziylōny - kreje kere bierōm udziŏł, Czerwieny - kreje kere zryzygnowały]] ==Kreje bierōnce udziŏł<ref>http://esckaz.com/2012/abu_radio.htm</ref>== ===Finŏł=== {| class="wikitable sortable" |- ! # !! Krej !! Gŏdka !! Artysta !! Pjosynka !! Titel po ślōnsku !! Miyjsce !! Nagroda |- | 1 || {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] || [[Koreańskŏ gŏdka]] || [[Afrodino]] || Pepperoni (페퍼 로니) || Pepperoniy || 6 || |- | 2 || {{fana|BRU}} [[Brunei]] || [[Malajskŏ gŏdka]] || [[Maria Aires]] || Yang Terindah || Ale Gryfne || 3 || Srybrnŏ Nagroda |- | 3 || {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]] || [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[K-Town Clan]] || Party Animal || Zabawowy || 5 || Nagroda Jury |- | 4 || {{fana|AUS}} [[Australijo|Australijŏ]] a {{fana|VUT}} [[Vanuatu]]<ref>https://www.facebook.com/notes/ogae-rest-of-the-world-eurovision-south-africa/abu-radio-song-festival-2012-sammy-ray-jones-australia/10151127367129445</ref>|| [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Sammy Ray Jones]] || Rinet || Rinet || 4 ||Brōnzowŏ Nagroda |- | 5 || {{fana|PAK}} [[Pakistan]] || [[Gŏdka Urdu]] || [[Bilal Ahmed]] || Wada (وعدہ) || Ôbiecka || 6 || |- | 6 || {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]] || [[Malajskŏ gŏdka]] || [[Sabhi Sadhi]] || Waktu || Czas || 6 || |- | 7 || {{fana|BHU}} [[Bhutan]] || [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]], [[Gŏdka Dzongkha]] || [[Dechen Wangmo]] || Black as Snow || Czŏrny jak śniyg || 6 || |- | 8 || {{fana|IRN}} [[Iran]] || [[Perskŏ gŏdka]] || [[Man Brothers]] || Iran (ایران) || Iran || 6 || |- | 9 || {{fana|AUS}} [[Australijo|Australijŏ]] || [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Danielle Blakey]] || Fearless || Bes Strachu || 2 || Złotŏ Nagroda |- | 10 || {{fana|IDN}} [[Indůnezyjo|Indōnezyjŏ]] || [[Indōnezyjskŏ gŏdka]] || [[Rando Sembiring]] || Menunggu || Czekōniy || 6 || |- | 11 || {{fana|SGN}} [[Singapur]]|| [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Jae Ang]] || Promise Me || Ôbiecej mie || 6 || |- | 12 || {{fana|VNM}} [[Wjetnam]] || [[Wjetnamskŏ gŏdka]] || [[Chu Mạnh]], [[Chương]] || Quê Hương Ơn Bác || Hajmat ssyłŏ dziynkowaniyã do ciyã Ōnkel || 6 || |- | 13 || {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] || [[Koreańskŏ gŏdka]] || [[Bily Acoustie]] || For a Rest || Na dychaniy || 1 || Nagroda Grand Prix |} ===Niy zakwalifikowaniy=== {| class="wikitable sortable" |- ! Krej !! Gŏdka !! Artysta !! Pjosynka !! Titel po ślōnsku |- | {{fana|BHU}} [[Bhutan]] || [[Gŏdka Dzongkha]] || [[Sonam Tshewang]] || Nga Num Che || |- | {{fana|BRU}} [[Brunei]] || [[Malajskŏ gŏdka]] ,[[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Jazz Hayat]] || I Stalk Your Profile || Byda ślydziył twōj profil |- | {{fana|FIJ}} [[Fidżi]] || [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Luisa Serevi]] a [[Losana Masitabua]] || Help Me To Conserve || Pomōż mie szporować |- | {{fana|IND}} [[Indyje]] || [[Malajalamskŏ gŏdka]], [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Bimblotica]] || I'm a Girl || Jeżech Dziyołchōm |- | {{fana|IND}} [[Indyje]] || [[Sanskryckŏ gŏdka]] || [[Mathur Lakshmi Keshava & Group]] || Vayam Atra Sanjataha Asmakam Punyam || |- | {{fana|IDN}} [[Indůnezyjo|Indōnezyjŏ]] || [[Indōnezyjskŏ gŏdka]] || [[Dorkas Lea Waroy]] || Aku Rindu || Jo traca |- | {{fana|IRN}} [[Iran]] || Instrumentalnŏ || [[Heidar]] a [[Shokrollah Sepahvand]] a [[Nabi Razazadeh]] || Tone of Joyful Music of Lorestan || Brzmiyniy uciyszajōncyj muzyki ze Lorestanu |- | {{fana|IRN}} [[Iran]] || Instrumentalnŏ || [[Mohsen Nafar]] || Dast Afshan (دست افشان) || Tōńczyć |- | {{fana|IRN}} [[Iran]] || [[Perskŏ gŏdka]], [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Shayan Bohluli]], [[Amin Alizadeh]] a [[Hamed Khodadadi]] || The First Day of Spring || Piyrszy Dziyń Wiosny |- | {{fana|KGZ}} [[Kyrgystan]] || [[Kyrgyskŏ gŏdka]] || [[Askat Musabekov]] || Sagynam (Сагынам) || Brakujōncy |- | {{fana|SDN}} [[Sudan]] || [[Arabsko godka|Arabskŏ gŏdka]] || Abdel Gadir Salim || Bessama || Gid |} ===Wycofali siy=== {| class="wikitable sortable" |- ! Krej !! Gŏdka !! Artysta !! Pjosynka !! Titel po ślōnsku |- | {{fana|SRI}} [[Sri Lanka]] || [[Syngalskŏ gŏdka]] || [[Surendra Perera]] || Wehi Pabalu Sali (වැහි පබළු සැලී) || Krapka Dyszczu |- | {{fana|FIJ}} [[Fidżi]] || [[Ynglicko godka|Ynglickŏ godka]] || [[Sevanaia Yacalevu]] || Time For A Change || Czas na zmianã |} ==Jury== Jury kere nagrŏdzałŏ jejich top 5 pjosynek.<ref>https://web.archive.org/web/20141204211032/http://www.abu.org.my/Festivals-%40-ABU_Radio_Song_Festival.aspx</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Krej !! Ôrganizacyjŏ !! Człōnek Jury |- | {{fana|AUS}} [[Australijo|Australijŏ]] || Szef Marketingu a Komunikacyje Australijskej Nŏdawczyj Korporacyje, Radyjŏ Australijŏ || Mark Hemetsberger |- | {{fana|CHN}} [[Chińsko Ludowo Republika|Chiny]] || Departamynt Stosunkōw Miyndzynacyjnych RTPRC, Chińske Miyndzynacyjne Radyjŏ || Qi Song |- | {{fana|IND}} [[Indyje]] || Zastympcŏ Dyrektorã Programu Radyjŏ Caukŏ Indyjŏ || Treść komórki |- | {{fana|IRN}} [[Iran]] || Radny-Prezydynt Radyjã Sprōw Miyndzynacyjnych a Dyrektor Radyjã Miyndzynacyjnegŏ Festu Nadŏwanej we Islamskiyj Republiki Iranu || Behrooz Razavi<br />Nejad |- | {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]] || Kiyrōwniyk Traxx FM Radyjã-Telewizyje Malezyjŏ || Rohani Harithuddin |- | {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]] || Zastympcŏ Kierōwniykã Nadŏwcy Oficerskej Grupy Gwiōzd || Kudsia Kahar |- | {{fana|SGN}} [[Singapur]] || Wice Prezydynt Malajskŏ-Indyjski a Programowaniyŏ Expat., Radio Mediacorp Pte. Ltd || Zakiah Halim |- | {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] || Producynciy Koreańskegŏ Systemu Nadŏjōncegŏ || Choong Eon Lee<br />Kwan Mo Yoo<br />In Cheol Hyun |- | {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] || Hlawny Producynt Koreańskegŏ Systemu Nadŏjōncegŏ || Hyu Cheong Cho |- | {{fana|SRI}} [[Sri Lanka]] || Grupowy Dyryktor MBC Networks Private Ltd || Shanthi Bhagirathan |- | {{fana|VNM}} [[Wjetnam]] || Miyndzynacyjny Departamynt Wspōmaganiyŏ Głos Wjytnamu || Nguyen Thi Thu |} ==Nŏdawcy<ref>https://web.archive.org/web/20140410022318/http://esckaz.com/2012/abu.htm#news</ref>== * {{fana|AUS}} [[Australijo|Australijŏ]] - Commercial Radio Australia * {{fana|BHU}} [[Bhutan]] - Centennial Radio * {{fana|BRU}} [[Brunei]] - Radio Televisyen Brunei * {{fana|FIJ}} [[Fidżi]] - Fiji Broadcasting Corporation * {{fana|IDN}} [[Indůnezyjo|Indōnezyjŏ]] - Radio Republik Indonesia * {{fana|IND}} [[Indyje]] - All India Radio * {{fana|IRN}} [[Iran]] - Islamic Republic of Iran Broadcasting / Soroush Multimedia Corp. * {{fana|KOR}} [[Korea Pouedńowo|Połedniyowŏ Koryjŏ]] - KBS 2FM/KBS Radio 2 * {{fana|MYS}} [[Malezyjo|Malezyjŏ]] - Radio Televisyen Malaysia / Astro All Asian Network * {{fana|PAK}} [[Pakistan]] - Pakistan Broadcasting Corporation * {{fana|SGN}} [[Singapur]] - MediaCorp * {{fana|SRI}} [[Sri Lanka]] - MBC Networks * {{fana|SDN}} [[Sudan]] - Sudan Radio * {{fana|VUT}} [[Vanuatu]] - Australian Broadcasting Corporation * {{fana|VNM}} [[Wjetnam]] - Voice of Vietnam ==Ôbaczy tyż== * [[Festy pjosynki ABU]] * [[Türkvizyon]] * [[Ojrowizyjŏ]] {{przipisy}} [[Kategoryjo:Festy we Azyji]] [[Kategoryjo:Festy we Połedńowej Koryji]] m6tx5ov0e6mtnr8s5k08iuwb8211mps 0 17270 391035 377198 2026-11-02T15:45:20Z CommonsDelinker 278 Kasowanie linku do zbioru [[:commons:Image:Commune_de_Rabat_Logo.png|Commune_de_Rabat_Logo.png]], bo używŏcz [[commons:User:Taivo|Taivo]] skasowoł go ze Commons 391035 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Rabat | mjano_państwa = MAR | jednostka_adm = Regiōn | mjano_jednostki_adm = [[Rabat-Salé-Kénitra]] | dopeuńač_mjasta = Rabatu | zařůndzajůncy = Mer | burmistř = [[Asmaa Rhlalou]] (2024) | fana_mjasta = Plik:Flag_of_Rabat_Sale_province.svg | herb_mjasta = |stopniN = 34 |minutN = 02 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 6 |minutE = 50 |sekundE = 00 |długość = W | ludźi = 645 500 | rok = 2021 | aglomeracyja = 1 781 740 | plac = 418 | gynstość = 1544,26 | wysokość = | nr_ker = | kod_počt = | tablica_rej = | mjasta_partnerske = {{fana|GRC}} [[Atyny]]</br> {{fana|PSE}} [[Betlejem]]</br> {{fana|TUR}} [[Bursa]]</br> {{fana|CHN}} [[Guangzhou]]</br> {{fana|USA}} [[Honolulu]]</br> {{fana|TUR}} [[Istanbuł]]</br> {{fana|ESP}} [[Las Palmas]]</br> {{fana|PRT}} [[Lizbōna]]</br> {{fana|ESP}} [[Madryt]]</br> {{fana|ESP}} [[Sewilla]]</br> {{fana|SWE}} [[Sztokholm]]</br> {{fana|TUN}} [[Tunis]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Rabat |www = http://www.rabat.ma |zdjyńće = Pedestrians_and_Kasbah_Walls_-_Rabat_-_Morocco.jpg |uopis_zdjyńćo = Mury Kazby }} '''Rabat''' ([[arabsko godka|arab]]. الرباط‎, [[Berberskŏ gŏdka|berb]]. ⴰⵕⴱⴰⵟ) - stolica [[Maroko]] a 7 nŏjsrogsze miasto we Maroku. Dawniyj znōne jako jedyn z portōw lŏ [[Piraty|piratōw]]. [[Plik:Avenue_Mohammed_V_Rabat.JPG|mały|Bulwar Mohammedã V]] {{Przipisy}} [[Kategoryjo:Mjasta Maroka]] sz8wsc8gxst3wb6gdqvqaqff115cyzt 0 74295 391034 380199 2026-11-02T15:34:23Z CommonsDelinker 278 Kasowanie linku do zbioru [[:commons:Image:Bundesarchiv_B_145_Bild-F078072-0004,_Konrad_Adenauer.jpg|Bundesarchiv_B_145_Bild-F078072-0004,_Konrad_Adenauer.jpg]], bo używŏcz [[commons:User:Reinhard Kraasch|Reinhard Kraasch]] skasowoł go ze Commons 391034 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} [[Plik:Charles Lindbergh Time cover 1928.jpg|thumb|Ōmszlag tydnika z Charlesem Lindberghiem z 1928]] '''Czowiek Roku tydnika „Time”''' ({{Lang-en|Person of the Year}}) – [[nadgroda]] prziznŏwanŏ ôd 1927 bez redakcyjõ tydnika „[[Time (tydnik)|Time]]” czowiekowi, grupie ludzi, maszinie abo idyje, kerŏ w łōńskim roku miała nojsrogszy wpływ na trefiyniu na świecie – w pozytywnym abo negatywnym znaczyniu. == Ôsoby, kere dostały tytuł == Do 1998 tytułym Man of the Year / Men of the Year / Woman of the Year / Women of the Year. Ôd 1999 tytułym Person of the Year / Persons of the Year. {| class="wikitable" ! width="5%" |Rok ! colspan="2" width="30%" |Czowiek Roku ! width="10%" |Lata życiŏ |- | style="text-align:center" |1927 |[[Plik:Col Charles Lindbergh, original, hec.21329.jpg|102x102px]] |{{fana|USA}} [[Charles Lindbergh]] | style="text-align:center" |1902–1974 |- | style="text-align:center" |1928 |[[Plik:Chrysler-walter.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Walter Chrysler]] | style="text-align:center" |1875–1940 |- | style="text-align:center" |1929 |[[Plik:Portrait_of_Owen_D._Young.jpg|99x99px]] |{{fana|USA}} [[Owen Young]] | style="text-align:center" |1874–1962 |- | style="text-align:center" |1930 |[[Plik:Portrait_Gandhi.jpg|113x113px]] |{{fana|IND}} [[Mahatma Gandhi]] | style="text-align:center" |1869–1948 |- | style="text-align:center" |1931 |[[Plik:Pierre_Laval_a_Meurisse_1931.jpg|97x97px]] |{{fana|FRA}} [[Pierre Laval]] | style="text-align:center" |1883–1945 |- | style="text-align:center" |1932 |[[Plik:Franklin_D._Roosevelt_-_NARA_-_535943.jpg|96x96px]] |{{fana|USA}} [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] | style="text-align:center" |1882–1945 |- | style="text-align:center" |1933 |[[Plik:Hugh_S._Johnson.jpg|91x91px]] |{{fana|USA}} [[Hugh Samuel Johnson|Hugh Johnson]] | style="text-align:center" |1882–1942 |- | style="text-align:center" |1934 |[[Plik:Franklin_D._Roosevelt_-_NARA_-_535943.jpg|96x96px]] |{{fana|USA}} [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] | style="text-align:center" |1882–1945 |- | style="text-align:center" |1935 | |{{fana|ETH}} [[Hajle Syllasje I|Haile Selassie I]] | style="text-align:center" |1892–1975 |- | style="text-align:center" |1936 | |{{fana|USA}} / {{fana|GBR}} [[Wallis Simpson]] | style="text-align:center" |1896–1986 |- | rowspan="2" style="text-align:center" |1937 |[[Plik:Chiang_Kai-shek.jpg|106x106px]] |{{fana|TWN}} [[Czang Kaj-szek]] | style="text-align:center" |1887–1975 |- |[[Plik:Soong_May-ling_wearing_China_Air_Force_pin.jpg|104x104px]] |{{fana|TWN}} [[Song Meiling]] | style="text-align:center" |1897–2003 |- | style="text-align:center" |1938 |[[Plik:Bundesarchiv_Bild_183-S33882,_Adolf_Hitler_retouched.jpg|119x119px]] |{{fana|DEU|wariant=III Rzesza}} [[Adolf Hitler]] | style="text-align:center" |1889–1945 |- | style="text-align:center" |1939 |[[Plik:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|104x104px]] |{{fana|SUN}} [[Josif Stalin]] | style="text-align:center" |1878–1953 |- | style="text-align:center" |1940 |[[Plik:Churchill_portrait_NYP_45063.jpg|89x89px]] |{{fana|GBR}} [[Winston Churchill]] | style="text-align:center" |1874–1965 |- | style="text-align:center" |1941 |[[Plik:Franklin_D._Roosevelt_-_NARA_-_535943.jpg|96x96px]] |{{fana|USA}} [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] | style="text-align:center" |1882–1945 |- | style="text-align:center" |1942 |[[Plik:JStalin_Secretary_general_CCCP_1942.jpg|104x104px]] |{{fana|SUN}} [[Józef Stalin]] | style="text-align:center" |1878–1953 |- | style="text-align:center" |1943 |[[Plik:George_Catlett_Marshall,_general_of_the_US_army.jpg|88x88px]] |{{fana|USA}} [[George Marshall]] | style="text-align:center" |1880–1959 |- | style="text-align:center" |1944 |[[Plik:General_Dwight_D._Eisenhower.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Dwight Eisenhower]] | style="text-align:center" |1890–1969 |- | style="text-align:center" |1945 |[[Plik:Harry_S._Truman.jpg|96x96px]] |{{fana|USA}} [[Harry Truman]] | style="text-align:center" |1884–1972 |- | style="text-align:center" |1946 |[[Plik:James_F._Byrnes_cph.3c32232.jpg|99x99px]] |{{fana|USA}} [[James Francis Byrnes|James F. Byrnes]] | style="text-align:center" |1879–1972 |- | style="text-align:center" |1947 |[[Plik:George_Catlett_Marshall,_general_of_the_US_army.jpg|88x88px]] |{{fana|USA}} [[George Marshall]] | style="text-align:center" |1880–1959 |- | style="text-align:center" |1948 |[[Plik:Harry_S._Truman.jpg|96x96px]] |{{fana|USA}} [[Harry Truman]] | style="text-align:center" |1884–1972 |- | style="text-align:center" |1949 |[[Plik:Churchill_portrait_NYP_45063.jpg|89x89px]] |{{fana|GBR}} [[Winston Churchill]] | style="text-align:center" |1874–1965 |- | style="text-align:center" |1950 |[[Plik:Marines_at_Naktong_River.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[United States Armed Forces|Wojŏk amerykōński]] | |- | style="text-align:center" |1951 | |{{fana|IRN}} [[Mohammad Mosaddegh]] | style="text-align:center" |1882–1967 |- | style="text-align:center" |1952 |[[Plik:Queen_Elizabeth_II_-_1953-Dress.JPG|111x111px]] |{{fana|GBR}} [[Elżbieta II]] | style="text-align:center" |1926– |- | style="text-align:center" |1953 | |{{fana|DEU}} [[Konrad Adenauer]] | style="text-align:center" |1876–1967 |- | style="text-align:center" |1954 |[[Plik:JohnFosterDulles.jpeg|112x112px]] |{{fana|USA}} [[John Foster Dulles]] | style="text-align:center" |1888–1959 |- | style="text-align:center" |1955 |[[Plik:Mr._Harlow_H._Curtice,_General_Manager._Buick_Motor_Division.jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Harlow Curtice]] | style="text-align:center" |1893–1962 |- | style="text-align:center" |1956 |[[Plik:Rákóczi_út_a_Síp_utcától_a_Blaha_Lujza_tér_felé_nézve._Fortepan_24709.jpg|104x104px]] |{{fana|HUN|wariant=1957}} Hōngaryjski powstaniec | |- | style="text-align:center" |1957 |[[Plik:Nikita_Khrusjtsjov.jpg|92x92px]] |{{fana|SUN}} [[Nikita Chruszczow]] | style="text-align:center" |1894–1971 |- | style="text-align:center" |1958 |[[Plik:Charles_de_Gaulle_(cropped).jpg|112x112px]] |{{fana|FRA}} [[Charles de Gaulle]] | style="text-align:center" |1890–1970 |- | style="text-align:center" |1959 |[[Plik:General_Dwight_D._Eisenhower.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Dwight Eisenhower]] | style="text-align:center" |1890–1969 |- | style="text-align:center" |1960 |[[Plik:HD.6B.045_(10693547106).jpg|95x95px]] |{{fana|USA}} Amerykańscy [[Naukowiec|naukowcy]] | |- | style="text-align:center" |1961 |[[Plik:John_F_Kennedy.jpg|91x91px]] |{{fana|USA}} [[John F. Kennedy]] | style="text-align:center" |1917–1963 |- | style="text-align:center" |1962 |[[Plik:Ioannes_XXIII,_by_De_Agostini,_1958–1963.jpg|99x99px]] |{{fana|VAT}} / {{fana|ITA}} papiyż [[Jan XXIII]] | style="text-align:center" |1881–1963 |- | style="text-align:center" |1963 |[[Plik:Martin-Luther-King-1964-leaning-on-a-lectern.jpg|103x103px]] |{{fana|USA}} [[Martin Luther King]] | style="text-align:center" |1929–1968 |- | style="text-align:center" |1964 |[[Plik:37_Lyndon_Johnson_3x4.jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Lyndon B. Johnson|Lyndon Johnson]] | style="text-align:center" |1908–1973 |- | style="text-align:center" |1965 |[[Plik:Gen_William_C_Westmoreland.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[William Westmoreland]] | style="text-align:center" |1914–2005 |- | style="text-align:center" |1966 |[[Plik:TexasTeensLeakey1973StGil.jpg|75x75px]] |[[Wyż demograficzny|Generacja twenty-five & under]] | |- | style="text-align:center" |1967 |[[Plik:37_Lyndon_Johnson_3x4.jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Lyndon B. Johnson|Lyndon Johnson]] | style="text-align:center" |1908–1973 |- | rowspan="3" style="text-align:center" |1968 |[[Plik:Frank_Borman.jpg|98x98px]] |{{fana|USA}} [[Frank Borman]] | style="text-align:center" |1928– |- |[[Plik:Jim_Lovell_at_LC-39.png|95x95px]] |{{fana|USA}} [[James Lovell|Jim Lovell]] | style="text-align:center" |1928– |- |[[Plik:William_Alison_Anders.jpg|106x106px]] |{{fana|USA}} [[William Anders]] | style="text-align:center" |1933– |- | style="text-align:center" |1969 |[[Plik:Surfer_couple_1973.jpg|113x113px]] |{{fana|USA}} Ameryk[[Zjednoczůne Sztaty|ō]]<nowiki/>nie z klasy strzednij | |- | style="text-align:center" |1970 |[[Plik:Bundesarchiv_B_145_Bild-F057884-0009,_Willy_Brandt.jpg|105x105px]] |{{fana|DEU}} [[Willy Brandt]] | style="text-align:center" |1913–1992 |- | style="text-align:center" |1971 |[[Plik:Richard_M._Nixon,_ca._1935_-_1982_-_NARA_-_530679.jpg|89x89px]] |{{fana|USA}} [[Richard Nixon]] | style="text-align:center" |1913–1994 |- | rowspan="2" style="text-align:center" |1972 |[[Plik:Richard_M._Nixon,_ca._1935_-_1982_-_NARA_-_530679.jpg|89x89px]] |{{fana|USA}} [[Richard Nixon]] | style="text-align:center" |1913–1994 |- |[[Plik:Henry_A._Kissinger,_U.S._Secretary_of_State,_1973-1977.jpg|92x92px]] |{{fana|USA}} [[Henry Kissinger]] | style="text-align:center" |1923– |- | style="text-align:center" |1973 |[[Plik:John_Sirica_(Gerald_Ford_Library).png|100x100px]] |{{fana|USA}} [[John Sirica]] | style="text-align:center" |1904–1992 |- | style="text-align:center" |1974 |[[Plik:King_Faisal_of_Saudi_Arabia_on_on_arrival_ceremony_welcoming_05-27-1971_(cropped).jpg|83x83px]] |{{fana|SAU}} krōl [[Fajsal ibn Abd al-Aziz Al Su’ud|Fajsal]] | style="text-align:center" |1906–1975 |- | style="text-align:center" |1975 |[[Plik:MarilynMonroe_-_YankArmyWeekly.jpg|91x91px]] |{{fana|USA}} Amerykōnki | |- | style="text-align:center" |1976 |[[Plik:JimmyCarterPortrait2.jpg|92x92px]] |{{fana|USA}} [[Jimmy Carter]] | style="text-align:center" |1924– |- | style="text-align:center" |1977 |[[Plik:Sadat_-_USNWR.jpg|99x99px]] |{{fana|EGY}} [[Anwar as-Sadat]] | style="text-align:center" |1918–1981 |- | style="text-align:center" |1978 |[[Plik:Deng_Xiaoping.jpg|90x90px]] |{{fana|CHN}} [[Deng Xiaoping]] | style="text-align:center" |1904–1997 |- | style="text-align:center" |1979 | |{{fana|IRN}} [[Ruhollah Chomejni|Ajatollah Chomeini]] | style="text-align:center" |1902–1989 |- | style="text-align:center" |1980 |[[Plik:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[Ronald Reagan]] | style="text-align:center" |1911–2004 |- | style="text-align:center" |1981 |[[Plik:Lech_Wałęsa_prezydent_RP.jpg|110x110px]] |{{fana|POL}} [[Lech Wałęsa]] | style="text-align:center" |1943– |- | style="text-align:center" |1982 |[[Plik:Apple_II_IMG_4212.jpg|75x75px]] |[[Kōmputer]] | |- | rowspan="2" style="text-align:center" |1983 |[[Plik:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[Ronald Reagan]] | style="text-align:center" |1911–2004 |- | |{{fana|SUN}} [[Jurij Andropow]] | style="text-align:center" |1914–1984 |- | style="text-align:center" |1984 |[[Plik:Peter_Ueberroth.jpg|103x103px]] |{{fana|USA}} [[Peter Ueberroth]] | style="text-align:center" |1937– |- | style="text-align:center" |1985 |[[Plik:Deng_Xiaoping.jpg|90x90px]] |{{fana|CHN}} [[Deng Xiaoping]] | style="text-align:center" |1904–1997 |- | style="text-align:center" |1986 |[[Plik:Corazon_Aquino_1986.jpg|100x100px]] |{{fana|PHL}} [[Corazon Aquino]] | style="text-align:center" |1933–2009 |- | style="text-align:center" |1987 |[[Plik:Mikhail_Gorbachev_1987.jpg|76x76px]] |{{fana|SUN}} [[Michaił Gorbaczow]] | style="text-align:center" |1931– |- | style="text-align:center" |1988 |[[Plik:The_Earth_seen_from_Apollo_17.jpg|75x75px]] |Zagrożōnŏ [[Ziymia]] | |- | style="text-align:center" |1989 |[[Plik:Mikhail_Gorbachev_1987.jpg|76x76px]] |{{fana|SUN}} [[Michaił Gorbaczow]] | style="text-align:center" |1931– |- | style="text-align:center" |1990 |[[Plik:George_H._W._Bush,_President_of_the_United_States,_1989_official_portrait.jpg|101x101px]] |{{fana|USA}} [[George H.W. Bush]] | style="text-align:center" |1924–2018 |- | style="text-align:center" |1991 |[[Plik:Ted Turner.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Ted Turner (przedsiębiorca)|Ted Turner]] | style="text-align:center" |1938– |- | style="text-align:center" |1992 |[[Plik:Bill_Clinton.jpg|98x98px]] |{{fana|USA}} [[Bill Clinton]] | style="text-align:center" |1946– |- | rowspan="4" style="text-align:center" |1993 |[[Plik:Mandela_1991.jpg|101x101px]] |{{fana|ZAF|wariant=1928}} [[Nelson Mandela]] | style="text-align:center" |1918–2013 |- |[[Plik:F._W._de_Klerk_2012.jpg|100x100px]] |{{fana|ZAF|wariant=1928}} [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] | style="text-align:center" |1936– |- |[[Plik:YasserArafat.jpg|102x102px]] |{{fana|PSE}} [[Jasir Arafat]] | style="text-align:center" |1929–2004 |- |[[Plik:Yitzhak_Rabin_(1986)_cropped.jpg|108x108px]] |{{fana|ISR}} [[Icchak Rabin]] | style="text-align:center" |1922–1995 |- | style="text-align:center" |1994 |[[Plik:JohannesPaul2-portrait.jpg|92x92px]] |{{fana|VAT}} / {{fana|POL}} papiyż [[Jůn Paul II|Jan Paweł II]] | style="text-align:center" |1920–2005 |- | style="text-align:center" |1995 |[[Plik:Newt_Gingrich_by_Gage_Skidmore_6.jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Newt Gingrich]] | style="text-align:center" |1943– |- | style="text-align:center" |1996 |[[Plik:David_Ho_portrait.JPG|113x113px]] |{{fana|USA}}/{{fana|TWN}} [[David Ho]] | style="text-align:center" |1952– |- | style="text-align:center" |1997 |[[Plik:Andrew_Grove.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Andrew Grove|Andy Grove]] | style="text-align:center" |1936–2016 |- | rowspan="2" style="text-align:center" |1998 |[[Plik:Bill_Clinton.jpg|98x98px]] |{{fana|USA}} [[Bill Clinton]] | style="text-align:center" |1946– |- |[[Plik:Kenneth_W._Starr.jpg|92x92px]] |{{fana|USA}} [[Kenneth Starr]] | style="text-align:center" |1946– |- | style="text-align:center" |1999 |[[Plik:Jeff_Bezos'_iconic_laugh_crop.jpg|90x90px]] |{{fana|USA}} [[Jeff Bezos|Jeffrey P. Bezos]] | style="text-align:center" |1964– |- | style="text-align:center" |1999 |[[Plik:Einstein1921_by_F_Schmutzer_2.jpg|94x94px]] |[[Albert Einstein]] | style="text-align:center" |1879–1955 |- | style="text-align:center" |2000 |[[Plik:George-W-Bush.jpeg|99x99px]] |{{fana|USA}} [[George W. Bush]] | style="text-align:center" |1946– |- | style="text-align:center" |2001 |[[Plik:Rudy_Giuliani.jpg|97x97px]] |{{fana|USA}} [[Rudy Giuliani]] | style="text-align:center" |1944– |- | rowspan="3" style="text-align:center" |2002 |[[Plik:Cynthia_Cooper-Dyke_in_2011.jpg|alt=|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Cynthia Cooper]] ([[Worldcom]]) | style="text-align:center" |1963– |- | |{{fana|USA}} [[Sherron Watkins]] ([[Enron]]) | style="text-align:center" |1959– |- |[[Plik:Coleen_rowley_1786.JPG|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Coleen Rowley]] ([[Federalne Biuro Śledcze|FBI]]) | style="text-align:center" |1954– |- | style="text-align:center" |2003 |[[Plik:82nd-6.JPG|100x100px]] |{{fana|USA}} [[United States Armed Forces|Wojŏk amerykōński]] | |- | style="text-align:center" |2004 |[[Plik:George-W-Bush.jpeg|99x99px]] |{{fana|USA}} [[George W. Bush]] | style="text-align:center" |1946– |- | rowspan="3" style="text-align:center" |2005 |[[Plik:Bono_2014.jpg|95x95px]] |{{fana|IRL}} [[Bono]] | style="text-align:center" |1960– |- |[[Plik:Bill_Gates_June_2015.jpg|106x106px]] |{{fana|USA}} [[Bill Gates]] | style="text-align:center" |1955– |- |[[Plik:Melinda_Gates_2009.jpg|93x93px]] |{{fana|USA}} [[Melinda Gates]] | style="text-align:center" |1964– |- | style="text-align:center" |2006 |[[Plik:2009-07_wpy_72.jpg|75x75px]] |Ty | |- | style="text-align:center" |2007 |[[Plik:Vladimir_Putin_2015.jpg|97x97px]] |{{fana|RUS}} [[Władimir Putin]] | style="text-align:center" |1952– |- | style="text-align:center" |2008 |[[Plik:President_Barack_Obama.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[Barack Obama]] | style="text-align:center" |1961– |- | style="text-align:center" |2009 |[[Plik:Ben_Bernanke_official_portrait.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[Ben Bernanke]] | style="text-align:center" |1953– |- | style="text-align:center" |2010 |[[Plik:Mark_Zuckerberg_at_the_37th_G8_Summit_in_Deauville_018_v1.jpg|113x113px]] |{{fana|USA}} [[Mark Zuckerberg]] | style="text-align:center" |1984– |- | style="text-align:center" |2011 |[[Plik:Pay_attention!_One_blood,_one_nation.jpg|113x113px]] |Protestujōncy | |- | style="text-align:center" |2012 |[[Plik:President_Barack_Obama.jpg|94x94px]] |{{fana|USA}} [[Barack Obama]] | style="text-align:center" |1961– |- |- | style="text-align:center" |2013 |[[Plik:Franciscus_in_2015.jpg|99x99px]] |{{fana|VAT}} / {{fana|ARG}} papiyż [[Franciszek (papież)|Franciszek]] | style="text-align:center" |1936– |- | style="text-align:center" |2014 |[[Plik:PPE_Training_(2).jpg|75x75px]] |Walczōncy z Ebolōm | |- | style="text-align:center" |2015 |[[Plik:Angela_Merkel_2013_(cropped).jpg|102x102px]] |{{fana|DEU}} [[Angela Merkel]] | style="text-align:center" |1954– |- | style="text-align:center" |2016 |[[Plik:Donald_Trump_August_19,_2015_(cropped).jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Donald Trump]] | style="text-align:center" |1946– |- | style="text-align:center" |2017 |[[Plik:MeToo_hashtag_digital_text_on_RGB_screen_2017-12-09_version_11.jpg|75x75px]] |Ôsoby, kere przerwały cichość | |- | rowspan="4" style="text-align:center" |2018 |[[Plik:Jamal_Khashoggi_in_March_2018_(cropped).jpg|105x105px]] |{{fana|SAU}} [[Dżamal Chaszukdżi]] | style="text-align:center" |1958–2018 |- |[[Plik:Wa_Lone.jpg|83x83px]] |{{fana|MMR}} [[Wa Lone]] | style="text-align:center" |1986– |- |[[Plik:Police_escort_detained_Reuters_journalist_Kyaw_Soe_Oo.jpg|75x75px]] |{{fana|MMR}} [[Kyaw Soe Oo]] | style="text-align:center" |1990– |- |[[Plik:Maria_Ressa.jpg|100x100px]] |{{fana|PHI}} [[Maria Ressa]] | style="text-align:center" |1963– |- | style="text-align:center" |2019 |[[Plik:Greta_Thunberg_au_parlement_européen_(33744056508),_recadré.png|alt=|88x88px]] |{{fana|SWE}} [[Greta Thunberg]] | style="text-align:center" |2003– |- | rowspan="2" style="text-align:center" |2020 |[[Plik:Joe_Biden_(48554137807)_(cropped).jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Joe Biden]] | style="text-align:center" |1942– |- |[[Plik:Kamala_Harris_official_photo_(cropped2).jpg|100x100px]] |{{fana|USA}} [[Kamala Harris]] | style="text-align:center" |1964– |- | style="text-align: center;" |2021 |[[Plik:Elon Musk 2015.jpg|bezramki|108x108px]] |{{Fana|USA}} [[Elon Musk]] | style="text-align: center;" |1971– |- | rowspan="2" style="text-align: center;" |2022 |[[Plik:Владимир Зеленский (51939489510).jpg|bezramki|105x105px]] |{{Fana|UKR}} [[Wołodymyr Zelenski]] | style="text-align: center;" |1978– |- |[[Plik:Carpatho-Rusyn sub-groups - Transcarpathian Rusyns in original goral folk-costumes from Maramureş ..jpg|bezramki|82x82px]] |''{{Fana|UKR}} „[[Ukrajina|Duch Ukrajiny]]”'' | style="text-align: center;" | |- | style="text-align: center;" |2023 |[[Plik:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (3).png|bezramki|120x120px]] |{{Fana|USA}} [[Taylor Swift]] | style="text-align: center;" |1989– |- | style="text-align: center;" |2024 |[[Plik:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|bezramki|105x105px]] |{{Fana|USA}} [[Donald Trump]] | style="text-align: center;" |1946– |} [[Kategoryjo:Nadgrody]] 65rklebth8s1q35z87qehlu9pphtwne 0 83247 391040 379814 2026-11-02T22:47:53Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391040 wikitext text/x-wiki [[Plik:Activation rectified linear.svg|thumb|200px|Graficzno reprezentacyjo funkcyje]] '''Funkcyjo ReLU''', tyż mjanowano '''Rectifier''' - zorta [[Aktywacyjno funkcyjo|aktywacyjnyj funkcyje]] we [[neuronowy nec|neuronowych necach]]. Dowo uůna wert 0 lo argumyntu majszego jak 0, a we inkszym przipadku uoddowo przidany wert. Używano m. in. we necach zbajstlowanych do [[rozpoznawańy mowy|rozpoznawańo mowy]]<ref>Andrew L. Maas, Awni Y. Hannun, Andrew Y. Ng (2014). [https://web.archive.org/web/20210110222425/http://ai.stanford.edu/~amaas/papers/relu_hybrid_icml2013_final.pdf Rectifier Nonlinearities Improve Neural Network Acoustic Models]</ref>. Matymatyczno definicyjo to je: {| |- | style="width:25em;" | <math>f(x) = x^+ = \max(0, x) = \frac{x+|x|}{2} = \begin{cases} x & \text{eli } x > 0, \\ 0 & \text{we inkszym przipadku}. \end{cases}</math> |- |[[Pochodno]] uod funkcyje ReLU: <math>f'(x) = \begin{cases} 1 & \text{eli } x > 0, \\ 0 & \text{eli } x < 0. \end{cases}</math> |} {{Przipisy}} [[Kategoria:Sztuczno inteligencyjo]] [[Kategoria:Matymatyczno analiza]] mniqt74tapdm985o34p85msfngfv01w 0 83276 391042 379424 2026-11-02T23:15:03Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391042 wikitext text/x-wiki '''Justyna Agnieszka Olko''' (rodz. [[18 czyrwńa]] [[1976]]) – polsko historyczka a [[etnoloijo|etnolożka]], profesorka humańistycznych naukůw, akadymicko rechtorka [[Warszawski Uńiwersytet|Warszawskigo Uńiwersytetu]], dyrechtorka Cyntrům Zaangażowanych Podszukowań nad Kulturowům Ćůngłośćům wydźału Artes Liberales<ref name="joal">[http://culturalcontinuity.al.uw.edu.pl/team/justyna-olko/ Strona Center for Research and Practice in Cultural Continuity] [dostymp 2020-09-23].</ref>. == Publikacyje == * Revitalizing Endangered Languages: A Practical Guide (Cambridge 2021)<ref>{{Cytuj strōnã|url=https://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/research-methods-linguistics/revitalizing-endangered-languages-practical-guide?format=HB|tytuł=Revitalizing Endangered Languages: A Practical Guide}}</ref> * ''Dialogue with Europe, Dialogue with the Mazideł. Colonial Nahua and Quechua Elites in Their Own Words'', University Press of Colorado 2018<ref>{{Cytuj strōnã|url=https://upcolorado.com/university-press-of-colorado/item/3541-dialogue-with-europe-dialogue-with-the-past|tytuł=Dialogue with Europe, Dialogue with the Past. Colonial Nahua and Quechua Elites in Their Own Words}}</ref> * ''From discouragement to self-empowerment. Insights from an ethnolinguistic vitality survey among the Kashubs in Poland'', Plos One, 2020<ref>{{Cytuj strōnã|url=https://journals.plos.org/plosone/article/comments?id=10.1371/journal.pone.0237395|tytuł=From discouragement to self-empowerment. Insights from an ethnolinguistic vitality survey among the Kashubs in Poland}}</ref> * ''Insignia of Rank in the Nahua World'', University Press of Colorado, 2014 * {{Cytuj ksiōnżkã|tytuł=Meksyk przed konkwistą|rok=2010|isbn=978-83-06-03237-6|odn=tak}} (Nagroda Klio 2010) * {{Cytuj ksiōnżkã|tytuł=W krainie czerni i czerwieni. Kultury przedhiszpańskiej Mezoameryki (z [[Jarosław Źrałka|Jarosławem Źrałką]])|rok=2008|isbn=978-83-235-0586-0|odn=tak}} * ''Turquoise Diadems and Staffs of Office. Insignia of Power in Aztec and Early Colonial Mexico'', University of Warsaw, 2005 {{Przipisy}} == Zewnyntrzne linki == * [http://culturalcontinuity.al.uw.edu.pl/ Zajta Center for Research and Practice in Cultural Continuity] * [https://web.archive.org/web/20231101050642/http://al.uw.edu.pl/kadra/olko-justyna/ Zajta Wydźału Artes Liberales UW] * [https://web.archive.org/web/20230923171011/http://jolko.al.uw.edu.pl/ Zajta Justyny Olko na Warszawskim Uńiwersyteće] [[Kategoryjo:Rodzyńi we 1976]] [[Kategoryjo:Polske historyki]] [[Kategoryjo:Ludźe zwjůnzane ze Krakowym]] 3ai1zawhvid210e7fx3vx4y38mv03mm 0 85315 391043 376055 2026-11-03T00:43:39Z InternetArchiveBot 19253 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 391043 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|42|13|00|N|14|02|00|E}} '''Roccamorice''' – [[gmin]] we [[Italijo|Italiji]], we regijůńe [[Abruzyjo]], we [[prowincyjo Pescara|prowincyji Pescara]]. Mo 25,06&nbsp;km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 872 ludźi. === Necowe uodwołańa === * [https://web.archive.org/web/20250926050810/http://www.comune.roccamorice.pe.it/ Neczajta Roccamorice] [[Kategoryjo:Gminy we regijůńe Abruzyjo]] 0sc3z2ggw6c0mpe56jn3hclxvgd75ur 0 89230 391044 391029 2026-11-03T10:29:27Z Ozi 76 391044 wikitext text/x-wiki {{Mnt}} {{Ksiōnżka infoszachtla | miano = Listy z Rzymu | ôbrŏzek = Forum Romanum z Via della Consolazione.jpg | ôpis ôbrŏzka = Forum Romanum we [[Rzim]]ie | ôryginalne miano = | autōr = [[Zbigniew Kadłubek]] | ôryginalnŏ gŏdka = [[ślōnsko godka|ślōnsko]] | data wydaniŏ = [[2008]] (piyrsze wydaniy) | plac wydaniŏ = [[Katowice]] | wydŏwca = Wydawnictwo Księgarni św. Jacka | ślōnski przekłŏd = | piyrwyjszŏ = | dalszŏ = | commons = }} '''Listy z Rzymu''' - literacke dzieło napisane ôd [[Zbigniew Kadłubek|Zbigniewa Kadłubka]]. Po roz piyrszy wydane ôstało we [[2008]] roku nokładym Wydawnictwa Księgarni św. Jacka w Katowicach. Je ôno przikładym epistolarnyj prozy, co skłodo sie ze filozoficzno-religijnych esejōw. Ksiōnżka ôd niykerych badoczōw ślōnskij literatury je uznowano za jedna z nojważniyjszych pozycyji pisanyj literatury po ślōnsku. Jeji głōwno tymatyka to rozwożania nad [[tożsamość|tożsamościōm]], egzistyncyjōnalnymi problymami, naturōm czasu i duchowościōm, a tyż nad losym i zanikaniym hajmatu ôd autora, kerym je Ślōnsk<ref>{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = 99 książek czyli Mały kanon górnośląski |data = 2011 |isbn = 978-83-7030-810-0 |strōny = 148-151 |rozdzioł=Listy z Rzymu|autōr r=Aleksandra Klich|miyjsce=Katowice|inksi=Red. Zbigniew Kadłubek, Łucja Staniczkowa|wydowca=Wydawnictwo Księgarnia św. Jacka}}</ref><ref name=":2" details="Jolanta Tambor, Glosa do wydania trzeciego Listów z Rzymu Zbigniewa Kadłubka, s. 22-25" />. == Ôkoliczności powstanio == Autōr – klasyczny filolog, kōmparatysta a pisorz – stwiyrdziōł, iże bezpostrzedniōm motywacyjōm do napisanio ksiōnżki boła wnōntrzno potrzeba. Chcioł zachyńcić czytoczōw do myślynio, refleksyje, a nawet medytacyje. [[Aleksander Nawarecki]] skazowoł tyż, iże na zaczōntku XXI stolecio istniała potrzeba przełōmania stereotypu, kery panowoł we masowyj kulturze. Niykerzi podszukowocze a publicysty pisali, co ślōnsko mowa może mieć ino rola dōmowyj, ludycznyj abo kabaretowyj godki. Wydaniy Listōw z Rzymu miało dowiyś, iże po ślōnsku idzie tyż kludzić filozoficzne a tyjoretycznoliteracke ôsprowki, jak tyż poruszać tymatyka, co tyko sie logosu, religije i kōnsztu<ref>{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Śląsko godka: materiały z konferencji "Śląsko godka jeszcze gwara czy jednak już język" z 30 czerwca 2008 roku |data = 2008 |isbn = 978-83-87819-05-7 |strōny = 99-102 |autōr r=Jan Hahn|inksi=Red. Jolanta Tambor|rozdzioł=Piękna pogoda dla Śląska|wydowca=Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego}}</ref><ref>{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Śląsko godka: materiały z konferencji "Śląsko godka - jeszcze gwara czy jednak już język" z 30 czerwca 2008 roku |data = 2008 |strōny = 19-20 |rozdzioł=Mowa Górnoślązaków – nowe otwarcie ?|autōr r=Artur Czesak|miyjsce=Katowice|wydowca=Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego}}</ref><ref name=":3">{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Języki mitu, historii, religii w literaturze na Górnym Śląsku: analiza wybranych dzieł XX wieku regionu pogranicza |data = 2015 |strōny = 314-315 |autōr=Krystian Węgrzynek}}</ref><ref>{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Zapisywanie miejsca: szkice o Śląsku w literaturze przełomu wieków XX i XXI |data = 2011 |isbn = 978-83-226-2061-8 |wydaniy = 1 |strōny = 51-52 |autōr=Elżbieta Dutka|miyjsce=Katowice|wydowca=Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego}}</ref>. == Treść i kōmpozycyjo == Dzieło skłodo sie z ôźmiu brifōw-esejōw. Przed nimi przidano jeszcze wstympne teksty (ôd wydanio ksiōnżki zoleży jejich liczba), a sōm to: *''Wstęp. Rzymianin Ślązakiem'' ôd prof. Aleksandra Nawareckiego, *''Wstęp do drugiego wydania'' ôd dr. [[Marek Mikołajec|Marka Mikołajca]], *''Glosa do wydania trzecigo Listów z Rzymu Zbigniewa Kadłubka'' ôd prof. [[Jolanta Tambor|Jolanty Tambor]]. [[Plik:Apollo and Daphne (Bernini) (cropped).jpg|mały|Apollo i Dafne ôd [[Giovanni Bernini|Giovannigo Berniniego]] w Galleria Borghese w Rzimie]] Na kōncu ksiōnżki znodło sie naukowe posłowiy we angelskij godce ôd dr. hab. [[Tomasz Kamusella|Tomasza Kamuselle]] (''Ślōnsk sie traci: Silesia is Perishing'')<ref name=":1">{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Listy z Rzymu |data = 2008 |isbn = 978-83-7030-619-9 |autōr=Zbigniew Kadłubek|miyjsce=Katowice|wydowca=Księgarnia św. Jacka}}</ref><ref name=":4">{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Listy z Rzymu |data = 2012 |isbn = 978-83-936190-0-9 |autōr=Zbigniew Kadłubek|miyjsce=Kotórz Mały, Opole|wydowca=Silesia Progress}}</ref><ref name=":2">{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Listy z Rzymu |data = 2026 |isbn = 978-83-68484-04-5 |wydaniy = 3 |autōr=Zbigniew Kadłubek|wydowca=Silesia Progress, Wydawnictwo Gnome}}</ref>. Wykoz brifōw (rozdziałōw) podug III wydanio: * ''Un paese innocente abo Watykan'' * ''Ślōnsk sie traci (Wprowadzynie do silezjologji apokaliptycznyj)'' * ''Forum Romanum'' * ''Dafne (List do pani prof. Rosanny Mezzapesa)'' * ''Parioli, czyli ô czasie'' * ''Collaborantes, czyli myśli laterańske'' * ''Ôriana, abo ô tym, że wszyjscy bojymy sie prŏwdy'' * ''W ôbjyńciach Neptuna'' Brify zawarte we zbiorze sōm pisane do babōw, kere autōr ôkryślo jako: Carissima, Bellissima, Nojmilszo, Moja słodko M. K., Rosanna Mezzapesa, Myduza, Cara Amica, Nerino, Ôriana. Literacke krytyki skazujōm, iże idzie to interpretować na roztōmajte spōsoby, niy ino jako realne libsty, nale tyż jako metaforyczno persōnifikacyjo hajmatu, stracōnyj tożsamości abo samego Ślōnska. Autōr we brifach ôpisuje, jak szpacyruje po znanych placach [[Rzim]]u i ôkolic (m.in. [[Forum Romanum]], [[Watykan]], [[Lateran]], [[Parioli]], sztrand w [[Anzio]]). Ôbserwacyje ludzi, budōnkōw, rujin, dzieł kōnsztu (bp. rzeźby [[Apollōna i Dafne]] ôd [[Giovanni Bernini|Berniniego]], ôbroz ''Świynty Hierōnim pisze'' ôd [[Caravaggio|Caravaggia]]) abo przirody, sōm dlō niego pōnktym wyjścio do refleksyje nad czasym, przemijaniym, jak tyż sytuacyjōm Ślōnzoka we teroźnym świecie<ref>{{Cytuj zajta|tytuł = Zbigniew Kadłubek "Listy z Rzymu" - recenzja Dominiki Bary - SILESIA PROGRESS - Śląski sklep i wydawnictwo |url = https://www.silesiaprogress.com/Kadlubek_Listy_z_Rzymu_DBara|data dostympu=2026-10-30}}</ref><ref>{{Cytuj zajta|tytuł = Listy z Rzymu - Zbigniew Kadłubek - III wydanie (ślabikŏrz) |url = https://www.silesiaprogress.com/pl/p/Listy-z-Rzymu-Zbigniew-Kadlubek-III-wydanie-slabikorz/1917|data dostympu=2026-10-30}}</ref>. == Styl godki == Ôkrōm wstympu po polsku i posłowia po angelsku, dzieło z wiynksza ôstało napisane po ślōnsku, w wysokim stylu, i mo karakter filozoficznego eseju. We tekście czynsto ukazujōm sie frazy we łacińskij, italijańskij abo niymieckij godce, a autōr niyroz cytuje wziyntych pisorzy i filozofōw. Prziwołuje miyndzy inkszymi myśli ôd [[Marek Aureliusz|Marka Aureliusza]], [[Emil Cioran|Emila Ciorana]], [[Martin Heidegger|Martina Heideggera]], [[Johann Gottfried Herder|Johanna Gottfrieda Herdera]], [[Franz Kafka|Franza Kafki]], [[Friedrich Nietzsche|Friedricha Nietzsche]], [[Blaise Pascal|Blaise’a Pascala]], [[Świynty Pawoł|św. Pawła]], [[Ezra Pound|Ezry Pounda]], [[Erich Maria Remarque|Ericha Marii Remarque’a]], a tyż fragmynta [[Bhagawadgita|Bhagawadgity]]<ref name=":4" details="s. 28, 34, 40, 42, 43, 59, 64, 65, 66, 72" />. == Ewolucyjo zopisu == Spōsōb zopisu dzieła ulygoł smianōm w nastympnych wydaniach ksiōnżki. Je to zwiōnzane z postympym procesu kodyfikacyje ślōnskij godki: * Wydaniy I (2008, Wydawnictwo Ksiegarni św. Jacka) – ôpublikowane we polskim zopisie. W tym ôkresie kōnkurowały ze sobōm roztōmajte ślōnske alfabety, ale żodyn ś nich niy mioł dōminujōncyj pozycyje. Autōr zdecydowoł się ôprzić zopis na polskim alfabecie i niy zastosowoł żodnych inkszych ôd polskich diakrytycznych znakōw, bo uwożoł, co niy trza ich do rodzimych używoczy ślōnskij godki<ref name=":1" />. * Wydaniy II (2012, Silesia Progress) – ukozało sie jako piyrszo pozycyjo w seryji Canon Silesiae – Ślōnskŏ Bibliŏtyka. Zachowano we nim autorski zopis, kery je ôparty na polskij ôrtografiji, choć wtynczos zopis ślabikorzowy bōł juże przijynty ôd srogij tajle ślōnskich pisorzy<ref name=":4" />. * Wydaniy III (2026, Silesia Progress, Wydawnictwo Gnome) – ôstało przepisane na ślabikorzowy alfabet. Za transkrypcyjo a redakcyjo tekstu ôdpowiadała godkoznowczyni prof. Jolanta Tambor. Wkludziyła ôna do tekstu diakrytyczne znaki (makrōny i brewisy), coby ôznaczyć typowe źwiynki dlo ślōnskij mowy, jak tyż przipasowali formy zamiankōw do teroźnego literackigo kanōnu<ref name=":2" />. == Ôdbiōr i literacko krytyka == [[Plik:Zbigniew Kadlubek.jpg|mały|Zbigniew Kadłubek]] Wydaniy Listów z Rzymu ôstało docyniōne we naukowym, literackim a publicystycznym strzodowisku na Gōrnym Ślōnsku i miało srogi ajnflus na proces godkowyj ymancypacyje miyszkańcōw tego regiōnu. Podug niykerych badoczōw i dziynnikorzōw wydanie tego dzieła bōło fest wożne do dalszych dyskusyjōw ô tym, na wiela idzie pisać po ślōnsku we wysokim stylu<ref>{{Cytuj |tytuł = Fenomen Kadłubka |data = 2008 |numer = r. 52, nr 42 |strōny = 12 |autōr=Beata Wojciechowska|cajtōng=Goniec Górnośląski|jynzyk=pl}}</ref><ref name=":3" />. Ze ksiōnżki wziynte ôstało moc pojyńć i ausdrukōw, co zyskały sztatus popularnych cytatōw we tożsamościowyj debacie: * ''Ślōnsk sie traci, a jõ niy umiã sie z tym pogodzić''<ref name=":2" details="s. 42" /> – mo nostalgiczny a apokaliptyczny karakter. Wyrażo refleksyjo nad stopniowym zanikaniym ślōnskij tożsamości, tradycyje a godki, skuli historycznych zaburzyń i postympujōncyj globalizacyje<ref>{{Cytuj ksiōnżka|tytuł = Języki mitu, historii, religii w literaturze na Górnym Śląsku: analiza wybranych dzieł XX wieku regionu pogranicza |data = 2015 |strōny = 152 |autōr=Krystian Węgrzynek}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Drach, czyli Śląsk |data = 2013 |numer = nr 1 (3) |strōny = 94 |autōr=Szczepan Twardoch|cajtōng=Fabryka Silesia Kwartalnik}}</ref>. * ''Bycie Ślōnzŏkym to je stan duszy, a niy żŏdne ôbywatelstwo''<ref name=":2" details="s. 45" /> – skazuje, iże ślōnsko tożsamość przekroczo wōnske rōmy nacjonalizmusu abo państwowyj przinoleżności<ref>{{Cytuj |tytuł = Zawsze obcy – tytuł trafiony, jak rzadko kiedy! |data = 2014 |numer = nr 3 (4) |autōr=Łucja Staniczkowa|cajtōng=Górnoślązak}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Języki mitu, historii, religii w literaturze na Górnym Śląsku: analiza wybranych dzieł XX wieku regionu pogranicza |data = 2015 |s = 318 |autōr=Krystian Węgrzynek}}</ref>. Szyrszo cytata "Ale jak sie już je Ślōnzŏkym, to czy idzie być kim innym? Bycie Ślōnzŏkym to je stan duszy, a niy żŏdne ôbywatelstwo. Beztōż my Ślōnzŏki niy bojymy sie upadku państw ani wojyn!" pojawio sie na zaczōntku utworu Ave Silesia, ôd Ilony „Potani” Chylińskij. Szyrszyj publiczności pieśniczka ôstoła pokozana we 2012 roku w rōmach 4 edycyje programu Must Be The Music<ref>{{Cytuj |tytuł = Ave Silesia z cytatem z profesora Kadłubka |data = 2014-04-30 |numer = nr 18 (2962) |cajtōng=Nowiny}}</ref>. * ''A tera piszã w jynzyku, kerego ni ma''<ref name=":2" details="s. 43" /> – wyrażo dysōnans miyndzy tym, iże choć ludzie godajōm, myślōm i czujōm po ślōnsku, to ôdmowio sie im prawnego i instytucjōnalnego uznanio jejich godki<ref>{{Cytuj |tytuł = Gwara w twórczości nowej fali prozaików śląskich: Wojciech Kuczok i Szczepan Twardoch |data = 2016 |issn = 2545-1669 |wolumin = 25 |s = 409–427 |doi = 10.25167/Stylistyka.25.2016.25 |url = https://czasopisma.uni.opole.pl/article|autōr=Bogusław Wyderka|cajtōng=Stylistyka|data dostympu=2026-10-30}}</ref>. == Przipisy == <references /> [[Kategoryjo:Filozofijo]] jps6eqtfex1wt98u7ph3uvkwbg3fon3