Wikipedyjo:Wyrůżńůne artikle/Zajta absztimowańo

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>szlwiki</dbname>
    <base>https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Szpecyjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusyjo</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Używacz</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusyjo używacza</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedyjo</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusyjo Wikipedyjo</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusyjo plika</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusyjo MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Muster</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusyjo mustra</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Půmoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusyjo půmocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoryjo</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusyjo kategoryji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedyjo:Wyrůżńůne artikle/Zajta absztimowańo</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5904</id>
    <revision>
      <id>391057</id>
      <parentid>391053</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T22:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Francik1887</username>
        <id>29099</id>
      </contributor>
      <origin>391057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8060" sha1="km2k0pjw2ucy7ch7fu89j7j98a0qauc" xml:space="preserve">__NOTOC__
Sam zgłoszůmy artikle do [[Wikipedyjo:Wyrůżńůne artikle|wyrůżńyńo]]. Absztimůng trwo 1 mieśůnc a ywyntualne uprowńyńa do nowego sztatusa dlo artikla sům nadowane bez kůnsynsus. Archiwum absztimůngůw idźe znůńś '''[[Wikipedyjo:Wyrůžńůne artikle/Zajta abštimowań/Archiwum|sam]]'''.

==[[Listy z Rzymu]]==
{{Absztimůng/include|sztart=4-11-2026, 12:24|sztop=4-12-2026, 12:24}}
Artikel ô wożnyj dlo ślōnskij kultury ksiōnżce. Ôpisany ze detalami, uzdrzōdłowiōny, ilustrowany. Niyma co wiyncyj dodać. Ôdy mie brawo dlo [[user:Krzysztof Bulla|Krzysztofa]] za tyn tekst i nōminuja go do wyrōżniynio. &lt;font face=&quot;Tahoma&quot;&gt;'''[[User:Ozi|Ozi]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;ôd&amp;nbsp;niego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 12:22, 4 lis 2026 (CET)
===Poparcie===
* &lt;font face=&quot;Tahoma&quot;&gt;'''[[User:Ozi|Ozi]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;ôd&amp;nbsp;niego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 12:24, 4 lis 2026 (CET)
*[[Używacz:Francik1887|Francik1887]] ([[Dyskusyjo używacza:Francik1887|dyskusyjŏ]]) 23:00, 4 lis 2026 (CET)
===Ôdpora===
===Dyskusyjo===

==[[Bioły damfer]]==
{{absztimůng/include|štart=00:31, 27 paź 2025| štop=00:31, 27 lis 2025}}
Prowda pedzieć ani niy wiym, co jeszcze ô tyj ksiōnżyczce szło by napisać. Moc wiyncyj niźli na wszyjskich inkszych Wikipedyjach. Jedziny feler, jaki widza, to sōm braki szpacyjōw we przipisie ze mustrym &lt;nowiki&gt;{{Cytuj zajta}}&lt;/nowiki&gt;, nale to musi ftosi, fto sie zno na wikikodzie, przejzdrzeć sōm muster. Jak ftosi powiy, co dopisać, to dopisza :) &lt;font face=&quot;Tahoma&quot;&gt;'''[[User:Ozi|Ozi]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;ôd&amp;nbsp;niego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 23:31, 26 paź 2025 (CET)
=== Poparće ===
* [[Używacz:Krol111|&lt;span style=&quot;color: OrangeRed&quot;&gt;'''Krol111'''&lt;/span&gt;]] [[Dyskusyjo używacza: Krol111|&lt;small&gt;kontakt&lt;/small&gt;]] 18:22, 10 lis 2025 (CET)
=== Uodpora ===
=== Dyskusyjo ===
* Dobrŏ robota. Mosz recht, niy wiã co by szło jeszcze dopisać. Tropiōm mie felery we przipisach. Szpacyje to jedne, druge to felerne kategoryje wciepane z automatu. Chcioł'ch dzisiej na warto naprawić, nale niy doł'ch rady, kod je fest pozawijany. Może przelyziyniy ze [[Muster:Cytuj ksiōnżkã]] na [[Muster:Cytuj ksiōnżka]] i ze [[Muster:Cytuj strōnã]] na [[Muster:Cytuj zajta]] to naprawiōłoby, nale sam niy do kōńca sztimujōm potym paramyjtry i dużo roboty sie robi. Ôbejrz Ozi proszã moja edycyjŏ artikla, miołem problym spokopić kim je Momun. [[Używacz:Krol111|&lt;span style=&quot;color: OrangeRed&quot;&gt;'''Krol111'''&lt;/span&gt;]] [[Dyskusyjo używacza: Krol111|&lt;small&gt;kontakt&lt;/small&gt;]] 14:57, 9 lis 2025 (CET)
** Naprawiōne. [[Używacz:Krol111|&lt;span style=&quot;color: OrangeRed&quot;&gt;'''Krol111'''&lt;/span&gt;]] [[Dyskusyjo używacza: Krol111|&lt;small&gt;kontakt&lt;/small&gt;]] 18:22, 10 lis 2025 (CET)
**:Dziynkuja piyknie za te techniczne bajstlowaniy, bo jo sie na tym ganc niy znōm.
**:Z tym Momunym to dopisoł żech jeszcze inakszyj, terozki, zdo mi sie, bydzie wszyjsko klar. &lt;font face=&quot;Tahoma&quot;&gt;'''[[User:Ozi|Ozi]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;ôd&amp;nbsp;niego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 18:22, 14 lis 2025 (CET)

==[[Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach]]==
{{absztimůng/include|štart=14:35, 28 lut 2025| štop=14:35, 7 mar 2025}}
Z poczōntku przełożōł żech artikel ze polskij Wiki, potym podopisowoł żech we ôparciu ô inksze zdrzōdła – trocha historyje, trocha na tymat tōnelu, part ô publicznym transzporcie a ô kōntrowersyjach ze patrōnym. Zdowo mi sie, że wiyncyj sam już niyma co pisać. &lt;font face=&quot;Tahoma&quot;&gt;'''[[User:Ozi|Ozi]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;ôd&amp;nbsp;niego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 14:34, 28 lut 2025 (CET)
=== Poparće ===
=== Uodpora ===
=== Dyskusyjo ===
* Jo sie wstrzimiã ôd absztimōngu. Do kōńca jescy niy przeczytoł'ch, nale wydaje sie kawoł dobryj roboty. Fachowo napisane jak idzie ô merytoryka a szrajbōnek, ino że: przipisy niy wyglōndajōm za dobrze, kŏżdy we inkszyj formie, kajniykaj brakuje spacyji abo danych i niykere miana by szło przełożyć na ślōnskŏ gŏdka. To take detale, nale wyrōżniōne artikle chyba muszōm mieć take rzeczy zbajstlowane na perfekt. Miyszane uczucia mōm tyż do tego eli tymat je wyczerpany. [[Używacz:Krol111|&lt;span style=&quot;color: OrangeRed&quot;&gt;'''Krol111'''&lt;/span&gt;]] [[Dyskusyjo używacza: Krol111|&lt;small&gt;kontakt&lt;/small&gt;]] 15:12, 11 mar 2025 (CET)

==[[Mjasto-retowńik]]==
{{absztimůng/include|štart=15:37, 05 lut 2024| štop=15:37, 12 lut 2024}}
Napisoł żech uo uodznace wszyjsko to, co idźe znůńś, cuzamyn za reakcyjami medyjůw a forszlagami nowych uodznaczůnych mjast – a to sům rzeczy, co jich ani ńyma we ukrajińskij Wikipedyji. Zdrzůdła sům, tabulki sům. Jedźine, co bych průbowoł dodać, to je infoszachtla ze uorderami, nale na takich techńikaljach to śe ńy znům ńystety. &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 15:39, 5 lut 2024 (CET)
=== Poparće ===
Ftośi muśi zaczůńć :) &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 11:02, 10 lut 2024 (CET)

=== Uodpora ===
=== Dyskusyjo ===
Jakiś kōmyntorz? :) &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 09:18, 12 lut 2024 (CET)
Naruszyńy NPOV. Olszański a Osadowski ńy sům &quot;faszistowske aktiwisty&quot;. Faszisty to mogům być we Italiji. Dlo lywicy wszyjsko co barzij na prawo uod nich je faszizm. A uod kej ukrajińsko nacyjo je dymokratyczno?
:«My jesteśmy, kur*a, za faszyzmem» ([https://streamable.com/s/9g7lpz sam, 0:31]). &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 10:55, 12 lut 2024 (CET)
: Jo by tu barźi widźoł naruszyńe [[WP:WOGA]] - co uo tym myśli Olszański, Stonoga abo inkszy Leszek Bubel ńy powinno być cytowane we artiklu. To ńy je wertne spůminańo, jak uone majům poparće myńsze jak statystyczny feler. [[Używacz:Lajsikonik|Lajsikonik]] ([[Dyskusyjo używacza:Lajsikonik|dyskusyjŏ]]) 11:08, 12 lut 2024 (CET)
:: To’ch dodoł jak przikłod negatywnyj reakcyje. Ze inkszych strōn takich reakcyjōw niy bōło, a Olszański tak by tak je sztyjc liderym zaregistrowanyj partyje. &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 15:58, 12 lut 2024 (CET)

==[[Ô]] ==
{{abštimůng/include|štart=17:32, 30 lis 2023| štop=17:32, 7 gru 2023|enunx_start=1701361939|enunx={{#expr:1701361939+7*86400}}}}
Zdowo mi śe, iże'ch uo tyj literce napisoł wszyjsko, co yno idźe napisać. Dosznupoł'ch śe do ćekawych informacyjůw, kerych ńyma na żodnyj inkszyj Wiki (nale sům zdrzůdła), techńiczńy wszyjsko już, zdowo mi śe, je korekt.
=== Poparće ===
{{Poparće}} Ja, to je na isto artikel kery trza wyrōżnić! Niby to je ino jedna buchsztaba, a informacyjōw mōmy wiyncyj niźli ô inkszych wiynkszych tymatach, widać co je to do porzōndku zrychtowane. Moc informacyjōw je, zdrzōdła sōm, ukłŏd artikla tyż je dobry. Je żech jak nojbardzij za a myślã co ciynżko być prociw ;) [[Używacz:Mises2020|Mises2020]] ([[Dyskusyjo używacza:Mises2020|dyskusyjŏ]]) 21:00, 1 gru 2023 (CET)

{{Poparće}} Terozki moga być za. [[Używacz:Lajsikonik|Lajsikonik]] ([[Dyskusyjo używacza:Lajsikonik|dyskusyjŏ]]) 08:47, 7 gru 2023 (CET)
=== Uodpora ===
=== Dyskusyjo ===
To je nojlepszy artikel jaki'ch sam widźoł. Kejby jeszcze we tajli uo godkach inkszych jak słowjańske bůły zdrzůdła na 16 godek, bo widza ino na sztyry. [[Używacz:Lajsikonik|Lajsikonik]] ([[Dyskusyjo używacza:Lajsikonik|dyskusyjŏ]]) 17:37, 4 gru 2023 (CET)
:Pododowoł żech zdrzůdła wszyńdźe tam, kaj yno'ch poradźůł, a tyż na jejich baźe dopisoł'ch pora informacyjůw. &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;'''[[User:Ozi|◄Ozi►]]'''&lt;sup&gt;&amp;nbsp;[[User talk:Ozi|a&amp;nbsp;uůnego&amp;nbsp;godka]]&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt; 19:50, 6 gru 2023 (CET)</text>
      <sha1>km2k0pjw2ucy7ch7fu89j7j98a0qauc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Janosch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9289</id>
    <revision>
      <id>391056</id>
      <parentid>221902</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T14:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lajsikonik</username>
        <id>6</id>
      </contributor>
      <comment>RIP</comment>
      <origin>391056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5941" sha1="aa7x7twsifc56puvt6jgj9tb66m7lmm" xml:space="preserve">[[Plik:Janosch.jpg|thumb|200px|right|Janosch]]
'''Janosch''', po prowdźe '''Horst Eckert''', rodz. [[11 marca]] [[1931]] we [[Zobrze|Zobrzu]], um [[3 listopada]] [[2026]] na [[Teneryfa|Teneryfje]]&lt;ref&gt;[https://www.zeit.de/news/2026-11/04/schriftsteller-und-kuenstler-janosch-ist-tot Schriftsteller und Künstler Janosch ist tot] (we [[mjymjecko godka|mjymjeckij godce]])&lt;/ref&gt;) - [[Ślůnzoki|ślůnski]] pisorz, kery tworzi we [[mjymjecko godka|mjymjeckij godce]]. 

Rodzůny we robotńiczyj familiji. Jak bůł 13 lot stary, zaczůn robota jako ślůsorz. Ńyskorzi we [[1945]] uostoł do kupy ze familijům wyśedlůny do [[Mjymcy|Mjymcůw]]. We [[Oldenburg]]u mjoł robota we tekstylnyj industryji a bůł szkolorzym we wjeczorowyj szuli. We [[1946]] [[Komisja Weryfikacyjna|Weryfikacyjno Kůmisyjo]] prziznała familiji Eckretůw [[Polsko|polske]] [[uobywatelstwo]]. Průgowoł swojich śył jako pisorz uod 1960 roku (''Die Geschichte von Valek dem Pferd''). Sława Janoschowi przińosła dźepjyro seryjo [[literatura lo bajtli|kśůnżkůw lo bajtli]]. Pjyrszo ś ńich, ''Oh, wie schön ist Panama'' (''Och, jako gryfno je Panama''), bůła wydano we [[1976]], we tym cyklu ukozało śe przez 120 kśůnżkůw, kere przetumaczůno na przez 30 godkůw. Janosch ńy ino je napisoł, nale i zilustrowoł (mo grajfka do grafikůw). Dowńi, we [[1970]] roku, wydoł ''Cholonek oder Der liebe Gott aus Lehm'' - historyjo uo [[Gůrny Ślůnsk|Gůrnym Ślůnsku]] a losach Ślůnzokůw uod 30. do 50. lot [[XX stoleće|XX stolećo]]. We [[2004]] jeji adaptacyjo na scyna [[tyjater|tyjatru]] zrobjůł [[Teatr Korez|Tyjater Korez]] ze [[Katowicy|Katowicůw]].

Mimo, co tworzi we mjymjeckij godce, Janosch poważo śa za Ślůnzoka, co dycki podkryślo. We wywjadźe lo katowickigo wydańo [[Gazeta Wyborcza|Gazety Wyborczyj]] pedźoł: &quot;Czuja śe Ślůnzokym. To je mojo [[nacyjo]], to je mojo [[religijo]]&quot;. Jeli rozchodźi śe uo religijo, Janosch mo [[antyklerykalizm|antyklerykalne]] przekůnańa. We sztuce ''Zurück nach Uskow'' krytykuje [[rzimskokatolicki Kośćůł]] a [[papjyż]]a [[Jůn Paul II|Jůna Paula II]]. Terozki půmjyszkuje na [[Tynerifa|Tynerifje]]. [[hercka|Hercki]] ze chaupy przi Pjekarskij hulicy we Zobrzu, kaj bůł rodzůny, dobowoł dźyńńikorz Gazety Wyborczyj zarozki po jeji zbulyńu, a terozki jako [[Cegły Janoscha|Hercki Janoscha]] sům nadgrodům uod tygo [[cajtůng]]u lo Ślůnzokůw, kere rozsławjajům regijůn.

=== Ńykere kśůnżki a tyjatralne sztuki ===
* ''Die Geschichte von Valek dem Pferd'', München 1960, Georg-Lentz-Verlag
* ''Der Josa mit der Zauberfidel'', München 1960, Georg-Lentz-Verlag
* ''[[Onkel Poppoff kann auf Bäume fliegen]]'', München 1964, Parabel-Verlag
* ''Das Auto hier heißt Ferdinand'', München 1964, Parabel-Verlag, ISBN  3-407-79316-2
* ''Der Mäuse-Sheriff'', Recklinghausen 1969, Georg-Bitter-Verlag
* ''Cholonek oder Der liebe Gott aus Lehm'', Recklinghausen 1970, Georg-Bitter-Verlag, ISBN 3-7903-0125-6
* ''Lari Fari Mogelzahn'', Weinheim 1971, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80207-2
* ''Sacharin im Salat'', München 1975, Bertelsmann-Verlag, ISBN 3-570-00047-8
* ''Traumstunde für Siebenschläfer'', Weinheim 1977, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80526-8
* ''Die Maus hat rote Strümpfe an'', Weinheim 1978, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80538-1
* ''[[Oh, wie schön ist Panama]]'', Weinheim 1978, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80533-0
* ''Sandstrand'', Weinheim 1979, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80758-9, Gifkendorf 2001, Merlin Verlag, ISBN 3-87536-218-7
* ''[[Komm, wir finden einen Schatz]]'', Weinheim 1979, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80555-1
* ''[[Post für den Tiger]]'', Weinheim 1980, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-78031-1
* ''Das Leben der Thiere'', Weinheim 1981, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80585-3
* ''Rasputin der Vaterbär'', Weinheim 1983, Beltz-Verlag, ISBN 3-407-80270-6
* ''[[Ich mach dich gesund, sagte der Bär]]'', Zürich 1985, Diogenes-Verlag, ISBN 3-407-79335-9
* ''Das Lumpengesindel'', Zürich 1987, Diogenes-Verlag, ISBN 3-257-00689-6
* ''Die Kunst der bäuerlichen Liebe 1. Teil'', Gifkendorf 1990, Merlin Verlag, ISBN 3-926112-26-3
* ''Du bist ein Indianer, Hannes'', Recklinghausen 1990, Bitter Verlag, ISBN 3-7903-0388-7
* ''Polski Blues'', München 1991, Goldmann Verlag, ISBN 3-442-30417-2
* ''Zurück nach Uskow'', Gifkendorf 1992, Merlin Verlag, ISBN 3-926112-34-4
* ''Schäbels Frau'', München 1992, Goldmann Verlag, ISBN 3-442-30442-3
* ''Mutter sag, wer macht die Kinder?'', München 1992, Mosaik-Verlag, ISBN 3-576-10038-5
* ''Von dem Glück, Hrdlak gekannt zu haben'', München 1994, Goldmann Verlag, ISBN 3-442-30443-1
* ''Von dem Glück, als Herr Janosch überlebt zu haben'', Gifkendorf 1994, Merlin Verlag, ISBN 3-926112-25-5
* ''Wörterbuch der Lebenskunst'', München 1995, Goldmann Verlag, ISBN 3-442-30626-4
* ''Gastmahl auf Gomera'', München 1997, Goldmann Verlag, ISBN 3-442-30662-0
* ''Restaurant &amp; Mutterglück oder Das Kind'', Gifkendorf 1998, Merlin Verlag, ISBN 3-926112-79-4
* ''Ich liebe eine Tigerente'', München 1999, Mosaik-Verlag, ISBN 3-576-11318-5
* ''Janoschs großer, kleiner Tigeratlas'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1239-2
* ''Janoschs Tausend-Bilder-Lexikon'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1240-6
* ''Wie der Tiger zählen lernt'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1238-4
* ''Wie der Tiger lesen lernt'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1237-6
* ''Bei Liebeskummer Apfelmus'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1371-2
* ''Morgen kommt der Weihnachtsbär'', München 2002, Bassermann, ISBN 3-8094-1369-0
* ''Wenn Schnuddel in die Schule geht und andere Geschichten'', München 2006, cbj, ISBN 3-570-21622-5
* ''Gibt es hitzefrei in Afrika? So leben die Kinder dieser Welt'', München 08/2006, Heyne Verlag, ISBN 3-453-12089-2

{{Przipisy}}

[[Kategoryjo:Rodzyńi we 1931]]
[[Kategoryjo:Umarći we 2026]]
[[Kategoryjo:Twůrcy literatury lo bajti]]
[[Kategoryjo:Ślůnzoki]]</text>
      <sha1>aa7x7twsifc56puvt6jgj9tb66m7lmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ô</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78702</id>
    <revision>
      <id>391058</id>
      <parentid>381994</parentid>
      <timestamp>2026-11-05T11:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ozi</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>Aktualizacyjo + ślabikorz</comment>
      <origin>391058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27414" sha1="rb5cucrw6wz3co6nl6s9ho4bqkpi4lx" xml:space="preserve">{{Wyrōżńōny}}
[[File:Latin letter O with circumflex.svg|right|240px]]
'''Ôô''' – to je litera [[Łacińske abecadło|łaсińskigo alfabetu]] ze diakrytykym: [[o]] ze [[cirkōmfleks|cirkōmfleksym]]ym (doszkym). 

Używano we roztōmajtych godkach, miyndzy inkszymi we [[francusko godka|francuskij]], [[portugalsko godka|portugalskij]], [[wjetnamsko godka|wietnamskij]], [[kaszubsko godka|kaszubskij]], [[słowacko godka|słowackij]], a tyż [[ślōnsko godka|ślōnskij]], przi czym we niykerych wczaśnijszych forszlagach zopisu miała inkszy wert, niźli dzisio. Nojczyńścij ôznoczo jakosi modyfikacyjo źwiynku ôznoczanego literōm ''o'': jego dugi wariant, nazalizowany abo labializowany.

== Użycie we ślōnskij godce ==
We [[Ślabikŏrzowy szrajbōnek|ślabikorzowym alfabecie]] litera ''ô'' (tyż: ''o z daszkym''&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://grzegorzkulik.pl/tastatura/| tytuł = Ślōnsko tastatura| autōr = Grzegorz Kulik| jynzyk = szl| data dostympu = 2023-11-30}}&lt;/ref&gt;) je używano do zopisu poczōntkowego ''o'', kere we wiynkszości dialektōw ulygo [[prelabializacyjo|prelabializacyji]]. Ta litera zapropōnowała we 2008. roku prof. [[Jolanta Tambor]]&lt;ref&gt;Jolanta Tambor: [https://www.sjikp.us.edu.pl/wp-content/uploads/2021/03/e-Godka-7.pdf Śląski alfabet], we: ''Śląsko godka'', s. 54.&lt;/ref&gt;. Mo ôna pandialektalny karakter i czyto sie ja w zoleżności ôd wymołwy swojigo regiōnu:
* pōłnocny Ślōnsk: [u̯ɔ],
* połedniowy Ślōnsk: [ɔ].

W niykerych słowach te poczōntkowe ''o'' ([ɔ]) ulygo dalszymu ajchniyńciu do [o] (ntp. we słowach ''ôn'', ''ôsmy''), niy zaznoczo sie tego ale na piśmie. Litera ''o'' fōnguje przede wszyjskim na poczōntku słowa, nale może stoć tyż we strzodku, jeźli dodo sie prefiksy (ntp. ''po-'' + ''ôzprawiać'' = ''poôzprawiać'') abo skłodo sie słowa ze poruch korzyniōw (ntp. ''staroôbrzyndowce'' ôd ''stary'' i ''ôbrzynd'').
{{Wiktionary|ô|en:ô#Silesian}}
Litera ''ô'' może we fōngować tyż jak ôsobne słowo, prepozycyjo używano we roztōmajtych kōntekstach.

Fōnkcjōnalnie ta litera ôdpado literze ''[[ò]]'' we wczaśniyjszym Wieczorkowym alfabecie; we Steuerowym zopisie używało sie na jeji placu w zoleżności ôd wymołwy zopisu ''[[uo (dwuznok)|uo]]'' abo ''[[o]]'' (przi ajchniyńciu: ''[[uů]]'', ''[[ů]]''.

=== Czynste felery ===
Niyrzodko idzie widzieć ludzi zapisować literōm ''ô'' kożdo sekwyncyjo źwiynkōw [u̯ɔ], chocioż podug prawidoł używo sie jij yno do zopisu prelabializacyje. To ôznoczo, iże idzie trefić zopis ''!ôpata'', ''!ôtrzik'' miost ''łopata'', ''łotrzik''. Ôsobliwie czynsto ta problyma trefio sie przi słowie ''łōński'' (felerny zopis: ''ôński'')&lt;ref&gt;Taki zopis idzie trefić miyndzy inkszymi u [https://wachtyrz.eu/od-dzisiej-slonsko-morawski-final-hokeja-o-majstra-ligi-czeskej/ Długosza], [https://web.archive.org/web/20241127025648/https://enowiny.pl/artykul,60072,cala-prawda-o-dawnym-gornictwie.html Fischera], [https://web.archive.org/web/20230926114929/https://www.enowiny.pl/artykul,45963,szkolno-wymiana-ze-francyje.html Grymliny], [https://web.archive.org/web/20230925022810/http://www.inkszo.pl/hanzlik-i-malgosia/ Inkszyj], [https://ojgyn.blogspot.com/2016/08/tyrpniono.html Kosmały], [https://wachtyrz.eu/chwila-z-godkom-brzidke-slowa/ G. Kulika], [http://sbc.org.pl/Content/152603/PDF/JS_05_2015.pdf M. Kulika], [https://dykcjonorz.eu/dykcjonorz/farorz/ Neblika], [https://wachtyrz.eu/slonzoki-razem-wywiad-wachtyrza/ Rocznioka], [https://wachtyrz.eu/krotko-a-korzynnie-3-reisememoiren-abo-kajs-richtig-a-niy-po-sielach/ Sowistscholla], [https://web.archive.org/web/20221112202231/https://jednoaktowka.pl/wp-content/uploads/2019/01/Jaednoaktowki_2018_NET-002.pdf Widery] a [https://web.archive.org/web/20231208190712/https://toszek.pl/download/attachment/31750/po_troszku_09_2022_225x320_net.pdf Wrazidły]&lt;/ref&gt;, a to skuli skojarzynio brzmiynio tego słowa ze prepozycyjōm ''ôn''.

== Historyczne ślōnske zopisy ==
=== Jan Wypler ===
Piyrszym, fto wkludziōł ta litera do zopisu ślōnskij godki, bōł sinolog [[Jan Wypler]], kery przełożōł tyż pora wiyrszōm. Używoł ôn jij dlo wokala [o], ntp. ''Wiater z obłokôw zbiôł czorne chmury''&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://wachtyrz.eu/z-chinskiego-na-nasze-na-dlugo-przed-syniawa-cz-1| tytuł = Z chińskiego na nasze na długo przed Syniawą – cz. 1 | nazwisko = Syniawa | miano = Mirosław | ôpublikowany = Wachtyrz.eu | data = 2020-04-20 | jynzyk = pl | data dostympu = 2023-11-09}}&lt;/ref&gt;. Za Wyplerym powtorzoł [[Bogdan Kallus]], kery wydoł we 2007. roku «Słownik gôrnoślônskij godki»&lt;ref&gt;
{{cytuj ksiōnżkã|autōr=Bogdan Kallus|tytuł=Słownik gôrnoślônskij godki. Nowa propozycja zapisu &quot;szkryft ślônski&quot;|miyjsce=Katowice|wydŏwnictwa=Drukarnia Archidiecezjalna|rok=2007|strōn=239|ISBN=9788360367766}}&lt;/ref&gt;. Spōłcześniy tyj litery dlo źwiynku [o] używo tyż Tomasz Wrona, do przikładu we powiarce «Môngolski wojok»&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://ctmyslowice.pl/artykul/podania-i-legendy-z-terenu/1244058| tytuł = Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic. Môngolski wojok| ôpublikowany = CTMyslowice.pl| autōr = Tomasz Wrona| data = 2011-11-20| jynzyk = szl| data dostympu = 2023-11-09}}&lt;/ref&gt;.

We spōłczesnyj ôrtografiji tymu źwiynkowi ôdpado litera ''[[ō]]''.

=== Wieczorkowa ôrtografijo ===
[[Grzegorz Wieczorek]] inszpirowoł sie przi tworzyńu [[Ślōnske abecadło Grzegorza Wieczorka|swojij ôrtografije]] kaszubskōm godkōm, kaj litery ''ô'' używo sie do zopisu kōntinuantōw downego dugigo *a (ntp. ''zelonô trôwa''). Wieczorek nadoł jij we ślōnskij gynau tyn sōm plac: ''zielónô trôwa''. Jeji wymołwa zoleży ôd regiōny Gōrnego Ślōnska:
*we wszyjskich schodnich dialektach: [ɔ]
*we zachodnich (ôpolskich) dialektach: dyftōng [ɔu̯]
*we reliktowych połedniowo-zachodnich dialektach (ntp. sulkowskim): dyftōng [au̯]
*we reliktowych połedniowo-cyntralnych dialektach (ntp. krzelickim): dyftōng [ɛu̯]

Litery tyj używało sie tyż we inkszych słowach, w kerych schodnimu [ɔ] ôdpado zachodnie [ɔu̯], ntp. ''tôwarzistwo'', ''dôchtór''.

We ślabikorzowym abecadle w tym samym placu używo sie litery ''[[ŏ]]'' (''zielōnŏ trŏwa'').

==== Czynste felery ====
Skuli tego, iże litera ''ô'' miała być stowiano przede wszyjskim na placu downego dugigo *a, moc ludzi, co używo schodnich dialektōw, autōmatycznie stowiało ja wszyńdźe tam, kaj we polskij godce godo sie [a], a we ślōnskij – [ɔ]. Dyftōngizacyje *a&gt;ou niyma ale przed ''ł'', tōż winno sie bōło pisać niy ''òn gôdôł'', a ''òn gôdoł''.

=== Wenclowa ôrtografijo ===
We zopisie ôd [[Aleksandra Wencel|Aleksandry Wencel]], stworzōnym na bazie Steuerowyj ôrtografije dlo zapisowanio ôpolskigo dialektu, litery ''ô'' używo sie dlo dyftōngu [ɔu̯]. To ôznoczo, iże używo sie jij tak jak u Wieczorka dlo downego dugigo *a (ntp. ''źelōnô trôwa''), nale tyż we wszyjskich inkszych sytuacyjach, kaj dyftōng sie trefio (tyż tam, kaj dyftōngiczno wymołwa majōm tyż schodnie dialekta), ntp. ''hôzyntregle''&lt;ref&gt;Aleksandra Wencel: [http://www.math.uni.wroc.pl/~wencel/sil/slownik_sp.pdf Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski (ŭoparty na ślų̊skej wymôwje ŭod wele Ŭopolô)]&lt;/ref&gt;. 

== Użycie we słowiańskich godkach ==
[[File:Władysławowo - Chłapowo - znak drogowy.jpg|thumb|right|180px|Litery ''ô'' we kaszubskim mianie ''[[Władysławowo|Wiôlgô Wies]]'']]
[[File:Tany006 cropped.jpg|thumb|right|180px|Litera ''ô'' we słowackim mianie ''[[Tôň]]'']]
=== Kaszubsko ===
Litera ''ô'' (kasz. ''o z dakã'') je 24. litera we kaszubskim alfabecie&lt;ref&gt;''Ùchwôlënk nr 7/RKJ/10 z dnia 06.07.2010 r. w sprawie szëkù kaszëbsczégò abécadła'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2010, s. 115&lt;/ref&gt;, wystympuje na placu downego dugigo *a, a jeji wymołwa zoleży ôd regiōnu:
* nojczynstszo forma – [ɵ]
* wele [[Wejherowo|Wejherowa]] a [[Luzino|Luzina]] – [ɔ],
* strzodkowe dialekta – [ɨ]

Tōż do przikładu słowo ''nôród'' (''norōd'') może być wymołwiane [ˈnɵrot], [ˈnɔrot] abo [ˈnɨrot]&lt;ref&gt;Macéj Banjdur: ''Vimòva  vedle  International  Phonetic Alphabet  (IPA)'', we: {{cytuj ksiōnżkã|autōr=Antoine de Saint-Exupéry|tytuł=Môłi princ. Z francëscjéwo jãzëka knigã przekłôd Macéj Banjdur|miyjsce=Złocieniec|wydŏwnictwa=Vëdôvjizna Skra|rok=2018|strōny=118|jynzyk=csb}}, s. 7&lt;/ref&gt;.

=== Podlasko ===
We podlaskij literackij mikrogodce, co ja tworzi [[Jan Maksimjuk]], litery tyj używo sie dlo dyftōngu [u̯o], co powstowo na placu downego *o, do przikładu ''prôśba'' ['pru̯ozʲba] – prośba&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Maksimjuk| miano = Jan | tytuł = Čom ne po-svojomu?| wydŏwca = Struha Editions| miyjsce = Biłostôk| rok = 2014| isbn = }}&lt;/ref&gt;.

=== Słowacko ===
We słowackij godce litery ''ô'' (29. we alfabecie) używo sie dlo dyftōngu [u̯o], do przikładu. ''kôň'' [ku̯oɲ] – kōń&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Stanislav| miano = Ján | tytuł = Dejiny slovenského jazyka I : Úvod a hláskoslovie| wydŏwca = Vydavateľstvo SAV| miyjsce = Bratislava| rok = 1956| isbn = }}&lt;/ref&gt;.

=== Syrbsko-chorwacke ===
We [[bośńacko godka|bośniackij]], [[chorwacko godka|chorwackij]], [[czornogōrsko godka|czornogōrskij]] a [[syrbsko godka|syrbskij]] godce cirkōmfleks bywo używany do ôznaczynio na piśmie akcyntu przi hōmografach, do przikładu: ''kod'' (''u''), ''kôd'' (''kod''). Roz za czas litera ''ô'' bywo tyż używano jak ôznaczyniy ślōnio sie we potocznyj godce dwōch samogoskōw we jedna, do przikładu ''napisô'' na placu ''napisao'' (''napisoł'')&lt;ref name=&quot;p2&quot;&gt;{{Cytuj strōnã
| tytuł = Угласти знак дужине
| strōna = Српски језички атеље
| url = http://www.srpskijezickiatelje.com/gramatika:akcenti#toc6
| archive-url = https://web.archive.org/web/20120205192420/http://www.srpskijezickiatelje.com/gramatika:akcenti#toc6
| archive-date = 5. 2. 2012.
| jynzyk = sr
}}&lt;/ref&gt;.

== Użycie we inkszych godkach ==
[[File:L'Hôpital-Camfrout 02.JPG|thumb|right|180px|Litera ''ô'' we francuskim mianie ''Hôpital'']]
[[File:Wenvoe Glamorgan.jpg|thumb|right|180px|Litera ''ô'' we walijskim mianie ''[[Gwenfô]]'']]
[[File:So thong tin và truyen thong Lam Dong - sign.JPG|thumb|right|180px|Litera ''ô'' we wietnamskim mianie ''Thông'', widać tyż wariant ''ồ'' we słowie ''đồng'']]
*[[godka abenaki|abenaki]] – litera ''ô'' ôznoczo nosowy źwiynk [ɔ̃], do przikładu ''segôgw'' [səɡɔ̃ɡʷ] – skōnks. Roz za czas bywo zastympowano znakym ''8''&lt;ref&gt;Bach Emmon: ''Wôbanakiôdwawôgan: Sketch of Western Abenaki Grammar''&lt;/ref&gt;;
*[[aczechsko godka|aczechsko]] – ôznoczo źwiynk [o] (kej ôbyczne ''o'' czyto sie [ɔ]), do przikładu ''eungkôt'' [ɯŋkot] – ryba&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://bahasaaceh.com/2008/11/12/ejaan-bahasa-aceh/|tytuł=Ejaan Bahasa Aceh|strōna=bahasaaceh.com|data=2008-11-12|dostymp=2023-12-05}}&lt;/ref&gt;. We [[szrift jawi|szrifcie jawi]], historycznie używanym we aczechskim piśmiynnictwie, łacińske litery ''o'', ''ô'', ''u'', ''w'' (źwiynki: [ɔ], [o], [u], [w]) sōm ôddowane tym samym znakym: ''و'';
*[[afrikaans]] – ôznoczo duge [oː], nojczyńścij we słowach, w kerych dugi wokal je efektym zastympczego wzdużynio po tym, jak wylecioł źwiynk [g], do przikładu ''môre'' [ˈmɔː.rə] (ze nid. ''morgen'') – jutro&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://www.daytranslations.com/blog/afrikaans-and-dutch/|tytuł=Afrikaans and Dutch: Similarities, Differences and Updates|strōna=daytranslations.com|autōr=Day Translations Team|data=2018-01-29|dostymp=2023-12-06|jynzyk=en}}&lt;/ref&gt;;
*[[angelsko godka|angelsko]] – bōła używano we XVIII storoczu, coby szporować plac we ksiōnżkach a cajtōngach tam, kaj dzisio używo sie ''ough'' (ze niywymołwianym ''gh''), do przikładu ''thorô'' miost ''thorough'' [ˈθʌɹə] – akuratny&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://theconversation.com/the-curious-incident-of-the-disappearing-french-circumflex-54668|tytuł=The curious incident of the disappearing French circumflex |strōna=theconversation.com|autōr=Dominic Glynn|data=2016-02-16|dostymp=2023-12-05|jynzyk=en}}&lt;/ref&gt;;
* [[francusko godka|francusko]] – litery ze cirkōmfleksym (''ô'', ''[[â]]'' a ''[[ê]]'') tuplikuje sie wypadniyńciym kōnsōnantōw przi ewolucyji ze ludowyj łaciny: ''hospitalum'' → ''hôpital'' (lazaryt), ''hostellum'' → ''hôtel'' (rothaus), ''rostire'' → ''rôtir'' (smażyć), costa → côte (brzyg). We tych słowach wymołwio sie zawarty wokal [o] na ôdmiana ôd ôbycznego ''o'' czytanego [ɔ], do przikładu: ''cote'' [kɔt] – sygnatura; côte [kot] – wybrzyże. Na połedniu Francyje a we niykerych kolōnialnych dialektach te ôzrōżniyniy na ôtwarte a zawarte wokale sie ale zatarło&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://www.lawlessfrench.com/pronunciation/circumflex/|tytuł=Circumflex: â, ê, î, ô, û|strōna=lawlessfrench.com|dostymp=2023-12-06|jynzyk=en}}&lt;/ref&gt;;
*[[friulsko godka|friulsko]] – ôznoczo duge [oː] abo dyftōng [ou] (we zoleżności ôd dialektu), do przikładu ''pôc'' [poːk] abo [pouk] (ze łać. ''paucum'') – trocha&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=http://www.geocities.ws/rpontisso/alphabet.html|tytuł=The Furlan / Friulian Alphabet|strōna=www.geocities.ws|dostymp=2023-11-30}}&lt;/ref&gt;;
*[[grynlandzko godka|grynlandzko]] – litera ''ô'' bōła używano dlo dugigo [o:], nale ôd 1973. miost nij używo sie digrafu ''oo'', do przikładu słowo ''maamajooq''  [məːməjɔːq] – bebok do 1973. zapisowało sie ''mâmajôĸ'';
*[[godka kri|kri]] – cirkōmfleksym zaznoczo sie dugość samogoski, tōż ''ô'' czyto sie [oː], do przikładu ''ôhtâwîmâw'' [oːhˈtɑː.wiːˌmɑːw] – fater, moc ale autorōw używo dlo dugości makrōna a pisze ''ō'' (ōhtāwīmāw)&lt;ref&gt;{{cytuj ksiōnżkã|autōr=Jean Okimāsis and Arok Wolvengrey|tytuł=How to Spell it in Cree (The Standard Roman Orthography) |miyjsce=misāskwatōminihk|wydŏwnictwa=miywāsin ink|rok=2008|strōna=7|ISBN=9780978493509|jynzyk=en}}&lt;/ref&gt;;
*[[liguryjsko godka|liguryjsko]] – ôznoczo duge [u:], do przikładu ''òtôbre'' [ɔˈtuːbre] – paździyrnik&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = http://www.zeneize.net/grafia/tutto.htm| tytuł = Tùtto e a-a spedîa| ôpublikowany = zeneize.net|data dostympu = 2023-12-06}}&lt;/ref&gt;;
*[[malagasko godka|malagasko]] – ôznoczo źwiynk [o] (kery wystympuje bezma yno we borgach ze cudzych godkōw), na ôdmiana ôd litery ''o'', kero czyto sie [u], je ale używano przede wszyjskim we dykcjōnorzach abo handbuchach, kej we kożdodziynnym użyciu pisze sie zaôbycz ajnfachowe ''o''; do przikładu ''filôzôfia'' – filozofijo;
*[[portugalsko godka|portugalsko]] – ôznoczo zawarty źwiynk [o], we kōntrze do litery ''[[ó]]'', kero pokazuje ôtwarty źwiynk, do przikładu ''avô'' [ɐ'vo] – starzik (por. ''avó'' [ɐ'vɔ] – starka)&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://www.clubedoportugues.com.br/avo/|tytuł=Avô, avó e avo – quando usar cada um? |strōna=clubedoportugues.com.br|data=2021-05-24|dostymp=2023-12-06|jynzyk=pt}}&lt;/ref&gt;;
*[[godka romagnol|romagnol]] – ôznoczo dyftōng [oə̯], do przikładu ''amôr'' [ɐˈmoə̯ɾ] – przōniy&lt;ref&gt;Danielle Vitali: [http://www.dialettoromagnolo.it/uploads/5/2/4/2/52420601/pb-233-file-ortografiaromagnola.pdf L'ortografia romangnola (Scholarly project)]&lt;/ref&gt;;
*[[rōmōńsko godka|rōmōńsko]] – bōła używano do 1903. roku dlo źwiynku [ɨ] we słowach, kaj pochodziōł ôn ze historycznego *o. Po reformie bōła zamiyńōno na ''[[â]]'', do przikładu ''fôntână'' [fɨnˈtɨ.nə] – fōntanna (dzisiejszy zopis: ''fântână'')&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://catalin.francu.com/blog/2018/07/anger-vent-adunc-fontana/| tytuł = Ânger, vênt, adûnc, fôntână| autōr = Cătălin Frâncu| ôpublikowany = catalin.francu.com| data = 2018-07-04| jynzyk = ro| data dostympu = 2023-11-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://rumunski.info.pl/a/agsm,ortograficzne-reformy-jezyka-rumunskiego#| tytuł = Ortograficzne reformy języka rumuńskiego| autōr = Joanna Mikrut| ôpublikowany = rumunski.info.pl| data = 2018-03-31| jynzyk = pl| data dostympu = 2023-11-27}}&lt;/ref&gt;;
*[[godka tagalog|tagalog]] – pokazuje, iże wokal [o] na kōńcu słowa je akcyntowany, a tyż je pō nim krtaniowe zwarcie, do przikładu ''patawad pô'' [pɐˈtawɐd poʔ] – wyboczcie&lt;ref&gt;{{cytuj ksiōnżkã|autōr=Komisyon sa Wikang Filipino|tytuł=Ortograpiyang pambansa|wydŏwnictwa=Komisyon sa Wikang Filipino |rok=2013|strōna=39|jynzyk=tl}}&lt;/ref&gt;;
*[[walijsko godka|walijsko]] – cirkōmfleksym ôznoczo sie duge wokale (chocioż niy wszyjske, litera bez diakrytyku tyż może być dugo), do przikładu ''dôl'' [doːl] – dolina&lt;ref&gt;{{cytuj strōnã|url=https://www.felinfach.com/pages/welsh-alphabet-welsh-vowels|tytuł=Wehsl alphabet - Welsh vowels - Yr wyddor Gymraeg|strōna=felinfach.com|autōr=Dominic Glynn|dostymp=2023-12-06|jynzyk=en}}&lt;/ref&gt;;
*[[wjetnamsko godka|wietnamsko]] – ''ô'' ôznoczo źwiynk [ɤ] (litera ''o'' ôznoczo [ɔ]), do przikładu ''rô'' [zo˧˧] – szel. Jeźli na tyn źwiynk pado inkszy tōn, aniżeli piyrszy, stowio sie nad niōm dodatkowy diakratyk, skuli czego tworzi sie litera ze dwōma diakrytykami:
**{{Unicode|Ồ ồ}}
**{{Unicode|Ố ố}}
**{{Unicode|Ổ ổ}}
**{{Unicode|Ỗ ỗ}}
**{{Unicode|Ộ ộ}}&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://vinpearl.com/en/alphabet-In-vietnamese-all-the-specific-details |tytuł = Alphabet in Vietnamese language: Useful facts and pronunciation guide |data = 2023-11-21| ôpublikowany = vinpearl.com| data dostympu = 2023-12-06}}&lt;/ref&gt;
:Sama litera ''ô'' może fōnkcjōniyrować jak ôsobne słowo, kere ôznoczo «paryzol», co bywo wykorzistowane jak mnymotechnika abo wic, dyć cirkōmfleks może przipōminać gynau paryzol&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.youtube.com/watch?v=uXQHdlTsf20 |autōr = Excellingo| tytuł = VIETNAMESE LETTER Ô #shorts | ôpublikowany = YouTube.com| data dostympu = 2023-12-06}}&lt;/ref&gt;;
*[[godka Xârâcùù|xârâcùù]] – cirkōmfleksym ôznoczo sie nosowość wokalu, do przikładu ''ngôô'' [ŋɔ̃ː] – my&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.omniglot.com/writing/xaracuu.htm| tytuł = Xârâcùù language and alphabet | ôpublikowany = omniglot.com| data dostympu = 2023-12-06}}&lt;/ref&gt;.

=== Symbol we transliteracyji ===
Znok ''ô'' je używany we normie ISO 9 dlo transliteracyje cyrylickij litery ''[[ө]]'', używanyj miyndzy inkszymi we [[baszkirsko godka|baszkirskij]], [[karakałpacko godka|karakałpackij]], [[kazachsko godka|kazachskij]], [[mōngolsko godka|mōngolskij]] a [[tatarsko godka|tatarskij]] godce, w kerych ôznoczo źwiynki [ø], [œ], [o] abo [ɵ]&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso:9:ed-2:v1:en | tytuł = ISO 9:1995(en)
Information and documentation — Transliteration of Cyrillic characters into Latin characters — Slavic and non-Slavic languages | ôpublikowany = iso.org| jynzyk = en| data dostympu = 2023-11-30}}&lt;/ref&gt;.

We normie ISO 15919 dlo transliteracyje szkriftu [[dewanagari]] znok ''ô'' ôdpado literze ''[[ऑ]]'', używanyj miyndzy inkszymi we [[awestyjsko godka|awestyjskij]], [[kaszmirsko godka|kaszmirskij]] a [[godka marathi|marathi]], w kerych je czytano jak [ɒ], [əː] abo [ɔ]&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.iso.org/obp/ui/en/#iso:std:iso:15919:ed-1:v1:en | tytuł = ISO 15919:2001(en)
Information and documentation — Transliteration of Devanagari and related Indic scripts into Latin characters| ôpublikowany = iso.org| jynzyk = en| data dostympu = 2023-11-30}}&lt;/ref&gt;.

== Ô jak miano ==
[[File:France Ô 2018.svg|thumb|right|180px|Logo telewizyje «France Ô»]]
We 1998. we [[Francyjo|Francyji]] utworzōno bōło publiczno telewizyjo RFO Sat, kero we 2005. przemianowano bōło we «[[France Ô]]». Jeji głōwnym zadaniym bōło informiyrowaniy miyszkańcōw kōntinyntalnyj Francyje ô wydarzyńach we [[Zamorski departamynt|zamorskich departamyntach]] a [[Zamorsko spōlnota|spōlnotach]]. Litera «O» we mianie miała ôznaczać «Outre-mer» (zamorski). Cirkōmfleks mioł pokozać, iże kanał je ôtwarty na roztōmajte akcynta a dialekta. Ôkrōm tego dziynka cirkōmfleksowi szło być zicher, iże miano niy bydźe czytane jak «France 0» (France zéro)&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã|miano= Sandrine |nazwisko=Desroses |tytuł= France Ô remplace RFO Sat |url= http://www.afrik.com/article8158.html|date= 1 March 2005 |dostymp=12-11-2023 |jynzyk=fr}}&lt;/ref&gt;.

We 2008. utworzōno tyż bōło radyjowo stacyjo ô takim samym profilu – «Radio Ô». Dzisio ale fōnguje ôna pod inkszym mianym – «Outre-mer La Première» (Piyrszo Zamorsko)&lt;ref&gt;
{{Cytuj strōnã | url = http://www.la1ere.fr/2013/06/20/21-juin-radio-outre-mer-1ere-fete-la-musique-43021.html| tytuł = 21 juin: Radio Outre-mer 1ère fête la musique!| autōr = David Ponchelet| ôpublikowany = la1ere.fr| data = 2013-06-20| jynzyk = fr| data dostympu = 2023-11-27}}&lt;/ref&gt;.

We mieście [[Levallois-Perret]] we Francyji znojduje sie restauracyjo ''Ô Restaurant''&lt;ref&gt;[https://www.venuereport.com/venue/o-restaurant/]&lt;/ref&gt;.

== Zopis brajlym ==
We francuskij, portugalskij a wietnamskij godce do zopisu litery ''ô'' we [[Brajl|alfabecie Braille'a]] używo sie szymla &lt;1456&gt; &lt;span style=&quot;background:#e4e1e8&quot;&gt;⠹&lt;/span&gt;, we słowackij – &lt;23456&gt; &lt;span style=&quot;background:#e4e1e8&quot;&gt;⠾&lt;/span&gt;&lt;ref name=&quot;p1&quot;&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.pharmabraille.com/wp-content/uploads/2014/11/World-Braille-Usage-Third-Edition-1.pdf| tytuł = World Braille Usage| autōr = International Council on English Braille| ôpublikowany = pharmabraille.com| jynzyk = en| data dostympu = 2023-11-28}}&lt;/ref&gt;. We godce afrikaans ta litera niy mo włośnego znaku, używo sie sekwyncyje znakōw dlo cirkōmfleksu &lt;12&gt; a ''o'' &lt;135&gt;: &lt;span style=&quot;background:#e4e1e8&quot;&gt;⠘⠕&lt;/span&gt;&lt;ref name=&quot;p1&quot; /&gt;. We walijskij godce idyjo je tako sama, jyno dlo cirkōmfleksu używo sie znaku &lt;4&gt; i stoji ôn przed literōm ''o'': &lt;span style=&quot;background:#e4e1e8&quot;&gt;⠈⠕&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã | url = https://www.ukaaf.org/wp-content/uploads/2020/03/welsh-code-welsh-version.pdf| tytuł = Côd Braille Cymraeg| autōr = UK Association for Accessible Formats| ôpublikowany = ukaaf.org| jynzyk = cy| data dostympu = 2023-11-28}}&lt;/ref&gt;.

:{| class=wikitable
|- align=center 
|[[File:Braille Ô.svg|100px]] &lt;br&gt; francuske, portugalske, wietnamske ô
|[[File:Braille_Ù.svg|100px]] &lt;br&gt; słowacke ô
|[[File:Braille_O.svg|100px]] [[File:Braille_Semicolon.svg|100px]] &lt;br&gt; ô we godkach afrikaans a tswana
|[[File:Braille Accent.svg|100px]] [[File:Braille_O.svg|100px]] &lt;br&gt; walijske ô
|}
== Kodowaniy ==
{| class=&quot;standard&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
 !width=&quot;25%&quot;| Grafym
 !width=&quot;25%&quot;| HTML
 !width=&quot;25%&quot;| Unicode
 !width=&quot;25%&quot;| [[TeX]]
 |-
 ! Ô
 | &amp;amp;Ocirc;
 | U+00D4
 | &lt;code&gt;\^O&lt;/code&gt;
 |-
 ! ô
 | &amp;amp;ocirc;
 | U+00F4
 | &lt;code&gt;\^o&lt;/code&gt;
 |}

== Podobne litery ==
[[Image:Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ.pdf|page=6|thumb|180px|right|Polsko cyrylica za literōm ''ô'']]
=== Cyrylica ===
We cyrylicy idzie nad literōm ''[[о]]'' postawić cirkōmfleks, co bydzie wyglōndało: '''''о̂''''', gynau jak łacińsko litera. Tako litera bōła wkludzōno we niykerych alfabetach, nale dzisio je używano yno we poruch forszlagach [[rusińsko godka|rusińskij]] ôrtografije. Ôznoczo tam źwiynk [o], do przikładu: ''ко̂но̂плї'' – kōnopie.

==== Historyczne użycie ====
*[[karelsko godka|karelsko]] – litera ''о̂'' pojawiōła sie we wydurkowanyj we 1820. przełożōnyj na twerski dialekt Wanieliji ôd Matyjusza&lt;ref&gt;{{Cytuj pismo | nazwisko = Новак| miano = Ирина Петровна| tytuł = Язык тверских карелов: четыре века истории| cajtōng = Ученые записки Петрозаводского государственного университета| wolumin = 43| wydanie = | strōny = 38—47| data = 2021 | doi = 10.15393/uchz.art.2021.678 | url = https://cyberleninka.ru/article/n/yazyk-tverskih-karelov-chetyre-veka-istorii/viewer|jynzyk = ru}}&lt;/ref&gt;;
*[[litewsko godka|litewsko]] – [[Stanisław Mikucki]] (Stanislavas Mikuckis) wkludźōł ja dlo forszlagu cyrylice, kaj ôznoczała dyftōng dzisio zapisowany jak ''uo'', do przikładu ''ишдо̂ти'' /ɪʃˈduɔtʲɪ/ – dować (łaciński zopis: ''išduoti''&lt;ref&gt;{{cytuj ksiōnżkã|autōr=Лидия Николаевна Пиянзина|tytuł=Особенности передачи литовского языка кириллицей в 1864—1904гг.|miyjsce=Санкт-Петербург|wydŏwnictwa=Санкт-Петербургскийгосударственныйуниверситет|jynzyk=ru|rok=2011|strōn=86||gŏdka=ru}}&lt;/ref&gt;
*[[marijsko godka|marijsko]] – do abecadła wkludziōł ja [[Andriej Albinski]] we XVIII st. dlo źwiynku [ø], we teroźnij ôrtografiji używo sie na jij plac litery ''[[ӧ]]''&lt;ref&gt;{{cytuj ksiōnżkã|autōr=Иван Григорьевич Иванов|tytuł=Вехи марийской письменности|miyjsce=Йошкар-Ола|wydŏwnictwa=Марийский государственный университет|rok=2007|strōn=46||jynzyk=ru|strōny=16|nakład=300}}&lt;/ref&gt;, do przikładu ''шю̂рго̂'' /ˈʃyɾɡø/ – gymba (dzisiejszy zopis; ''шӱргӧ'')
*[[polsko godka|polsko]] – bōła użyto we polskim ślabikorzu we cyrylicy, wydanym we [[1865.]] we [[Pejtersburg|Pyjtersburg]]u (ôb. tyż.: [[polsko cyrylica]]). Stoła ôna na placu polskigo łacińskigo ''ó'', ntp. ''бо̂гъ'' /buk/ – bōg (łaciński zopis: ''bóg'')&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżkã | tytuł = Элемэнтар̌ъ для дзеци вейскихъ| miyjsce = Pyjterburg| rok = 1865|jynzyk=pl}}&lt;/ref&gt;.
*[[syrbsko godka|syrbsko]] – analogicznie do ôpisanego [[Ô#Syrbsko-chorwacko|wyżyj]] użycio łacińskij litery ''ô'' bywo używano tyż cyryliczno ''о̂'', do przikładu ''ко̂д'' abo ''написо̂''&lt;ref name=&quot;p2&quot; /&gt;;
*[[udmurcko godka|udmurcko]] – pojawiōła sie we gramatyce, co ja we 1775. napisoł archijepiskop [[Wenijamin Pucek-Grigorowicz|Wenijamin]], dzisio niyma używano&lt;ref&gt;«[http://elibrary.unatlib.ru/handle/123456789/25424 Сочинения, принадлежащие к вотской грамматике]»&lt;/ref&gt;;
*[[ukrajińsko godka|ukrajińsko]] – wkludzōno ôd [[Mychajło Maksymowycz|Mychajła Maksymowycza]] do jego forszlagu zopisu (tm. ''[[maksymowyczōwka]]''), ôznaczała ôna tam źwiynk [i], co zjawiōł sie na placu *o we zawartyj sylabie, do przikładu ''ко̂нь'' /kinʲ/ abo /kʲinʲ/ – kōń (dzisiejszy zopis: ''кінь'')&lt;ref&gt;Григорій Петрович Півторак: ''Максимовичівка'', we: {{cytuj ksiōnżkã|tytuł=Енциклопедія сучасної України, т. XVIII|redakcyjŏ=Іван Михайлович Дзюба|miyjsce=Київ|wydŏwnictwa=Інститут енциклопедичних досліджень НАН України|rok=2017|jynzyk=uk}}&lt;/ref&gt;.

== Ôbocz tyż ==
* [[O]]
* [[cirkōmfleks]]

{{Przipisy}}

[[Kategoryjo:Ślabikorzowe abecadło]]
[[Kategoryjo:Litery]]</text>
      <sha1>rb5cucrw6wz3co6nl6s9ho4bqkpi4lx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bioły damfer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84606</id>
    <revision>
      <id>391055</id>
      <parentid>382291</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T12:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ozi</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <origin>391055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29365" sha1="ojkzihp0bpbh0tenuaimnl8hzhd5gk3" xml:space="preserve">{{Wyrůżńůny}}
{{NowOrt|ajnfach}}
{{Ksiōnżka infoszachtla|miano=Bioły damfer|ôryginalne miano=Белый пароход&lt;br&gt;Biełyj parochod|autōr=[[Czyngyz Ajtmatow]]|ôryginalnŏ gŏdka=[[rusko godka|rusko]]|data wydaniŏ=[[1970]].|ôbrŏzek=Stamps of Kyrgyzstan, 2009-582.jpg|ôpis ôbrŏzka=Kyrgysko brifmarka ze scynōm ze ksiōnżki|plac wydaniŏ = Cajtōng «Nowy Świat»}}
'''Bioły damfer''' ({{Lang-ru|Белый пароход|Belyj parochod}}, ''Biełyj parochod'', [[kyrgysko godka|kyrg.]] ''Ак кеме'', ''Ak keme'') to je nowela ôd kyrgyskigo pisorza [[Czyngyz Ajtmatow|Czyngyza Ajtmatowa]], ôpublikowano we 1970. roku. We ksiōnżce brutalny ôpis sowieckich realiōw życio we kyrgyskich gōrach przeploto sie ze ludowymi powiarkami i mitami.

Na podstawie ksiōnżki bōły nakryncōne dwa fylmy: we 1976. roku we reżyseryji [[Bołot Szamszijew|Bołota Szamszijewa]] a we 2020. we reżyseryji [[Artykpaj Sujundukow|Artykpaja Sujundukowa]].

== Historyjo powstanio ==
[[File:Чингиз Айтматов.JPG|thumb|left|150px|Czyngyz Ajtmatow, autōr nowele]]
Inszpiracyjōm dlo Ajtmatowa bōła rajza na pastwisko Karkyra we poszukowaniu starych kamiynnych statujōw. Po drōdze, we wiosce [[Czon-Bet]], pisorz trefiōł starego fysztra Momuna Temirow, z kerym bōł malyńki wnuczek. Zaczli ôni kludzić ôżywiōno dyskusyjo, szpacyrowali pora godzin wzduż rzyki Tüp, tōż Ajtmatow do statujōw w tyn dziyń niy dojechoł. Po tyj godce Ajtmatow mioł pedzieć: «To, co'ch usłyszoł, zaspokojōło mōj głōd»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://www.nur.kz/family/school/1879069-belyj-parohod-kratkoe-soderzanie-i-analiz/|autōr=Анастасия Нагорная|tytuł=«Белый пароход»: краткое содержание и анализ|data=2020-10-13|data dostympu=2025-10-24|ôpublikowany=Nur.kz|godka=ru}}&lt;/ref&gt;.

Po powrocie Ajtmatow siod do pisanio nowele, kero po poruch tydniach bōła fertig. Ôstała wydurkowano we żurnalu «Nowyj mir» (Nowy Świat), we piyrszym nōmerze za 1970. rok&lt;ref&gt;Чингиз Айтматов, ''Белый пароход''. «Новый мир. Литературно-художественный и общественно-политический журнал» nr 1/1970, s. 31-100.&lt;/ref&gt;. Pierwotne miano, kere autōr nadoł noweli, brzmiało «Po bojce» ({{lang-ru|После сказки}}), nale szefredachtōr żurnala Aleksandr Twardowski uznoł, iże te miano je za nudne, i doł forszlag miana «Bioły damfer»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Айнура Кадырманбетова|tytuł=Айтматовду кайрадан окуганыбызда: «Ак кеме»|ôpublikowany=Агартуу айдыңы|url=https://ruhesh.kg/ky/dasmiya/1172-kadirmanbetova-aynura/aytmatovdu-kayradan-okuganibizda-ak-keme|data dostympu=2025-10-26|godka=ky}}&lt;/ref&gt;.

Momun Temirow, kery posużōł piyrwomustrym, żōł ze swojōm babōm i wnukym we staryj chaupie we Czon-Bet i przi trefie z Ajtmatowym bōł 60 lot stary. Umrzōł na poczōntku 90. lot, a jego wnuk, Eldos, pozbawiōny starzikowyj flyjgi, wpod we problymy z prawym i trefioł do heresztōw&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://www.azattyk.org/a/kyrgyzstan_tup_momun_ak_keme_aimatov/29652181.html| tytuł = Момун карыянын Айтматовду эргиткен баяны | autōr = Асеин Маданбеков| ôpublikowany = Азаттык Үналгысы| data = 2018-12-15| godka = ky| data dostympu = 2024-09-29}}&lt;/ref&gt;.

== Fabuła ==
[[File:E8269-Tamchy-skyline.jpg|thumb|right|180px|Widzik na jezioro Ysyk-Köl i gōry Tien-Szan]]
Głōwnym bohaterym ksiōnżki je siedmioletni synek, kerego miano niyma ujawniōne. Miyszko ze starzikym Momunym i jego babōm, z ōnklym Orozkułym, co robi za fysztra, ciotkōm Bekej, arbajtrym Sedakmatym a jego ślubnōm Gülżamał we ôddalōnyj ôsadzie we leśnym rezerwacie w gōrach [[Tien-Szan]] we [[Kyrgystan]]ie. Ôjce go pociepli przi szajdōngu, jego muter miyszko w mieście i założōła nowo familijo. Fater robi za matroza na szifie na jeziorze [[Ysyk-Köl]]. Tak aby pado starzik Momun, kerymu bajtel wierzi. Orozkuł je despotycznym i złym czowiekym, kery niyma rod ze swojigo życio i drynczy wszyjskich doôbkoła, bo je sfrustrowany brakym włosnego dziecka, tōż czynsto ôżarty piere swoja ślubno Bekej, Momunowa cera. Korzisto tyż ze swojij pozycyje (je głōwnym fysztrym), tōż mo nad inkszymi władza.

Bajtel niy mo kamratōw, z kerymi mōg by sie bawić, tōż żyje we włosnym fantastycznym świecie. Wierzi we Rogato Muter-Jelynica ze kyrgyskich wierzyń, kero kejsik chowała dwōjka ôstatnich dziecek, co uciykły placu masakry jejich plymiynia. Jego szacami sōm kamiynie, flance, starzikowa perfekta i szkolno tasza, kero kupiōł mu ōpa, kej bajtel mioł iś do szkoły. Czynsto bez ta perfekta ôglōndo bioły damfer na jeziorze, a potym marzi ô tym, coby zamiynić sie w ryba a popłynōńć ku swojimu fatrowi, co go nigdy niy widzioł. Bez lato akuratnie trynuje nurkowaniy wele groble na rzyce.

Yntlich bajtel idzie do szkoły, na co dugo czekoł. Starzik kożdydziyń ôdwozi go kōnno i prziwozi nazod, bo szkoła znojduje sie we dalekij wiosce. Bajtel szkoła mo rod, tōż czas mijo mu tam gibko. Prziłazi zima, wczos keryj wieczory umiylajōm mu ôzprawiane ôd Momuna bojki, a potym zaś lato, kej pastyrze czynto zatrzimujōm sie ze swojimi stadami na łōnce niydaleko ôd ôsady. Orozkuł kludzi wtynczos podejzdrzane interesy, wymiynio miynso i gorzoła na drzewo, chocioż zakozano je wycinka rzodkich, chrōniōnych sosyn. Kej przichodzi podzim, Orozkuł musi te strōmy dostarczyć, a to je ciynżko robota. Kej przi transzporcie bezma dochodzi do tragedyje, miyndzy Momunym a ziyńciym wybucho haja.

Miost mynczyć sie przi ciōngniyńciu drzewa, Momun ôstawio Orozkuła a jedzie z poczōntku ôdebrać wnuka ze szkoły. To je za moc dlo cholerycznego Orozkuła. W tym mōmyńcie w rezerwacie pojowiajōm sie downo niywidziane sam [[Cervus elaphus maral|marale]], kere podug ludowyj powiarki sōm potōmkami Rogatyj Muter-Jelynice. Momun ôzprawio bajtlowi ô maralach, wnuk je nimi zachwycōny i wierzi, że to sama Rogato Muter-Jelynica wrōciōła, coby yntlich prziniyś Orozkułowi wymarzōnego syna, co bōło by z korziściōm dlo wszyjskich. Orozkuł niy przejmuje sie pojawiyniym sie dziwokich zwierzōnt, ściyko sie na szwigerfatra, grozi mu wyciepniyńciym z roboty, a na wieczōr po swadzie z Momunym żynie z chałpy swoja baba. Kej nastympnego dnia syneczek wroco ze szkoły, Momun ôzprawio mu ô jelyniu, kerego widzioł. Ôba wierzōm, iże to sama Rogato Muter-Jelynica wrōciōła, coby yntlich dać Orozkułowi syna, co by go udobruchoł.

&lt;div class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot; style=&quot;border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:8px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold; text-align:center;&quot;&gt;Pozōr, spoiler zakōńczynio&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot; style=&quot;margin-top:6px;&quot;&gt;
Potym syneczek sōm trefio marali, kere sie go niy bojōm, bo nigdy przōdzij niy widziały czowieka. Tego wieczora syneczek je niymocny, zasypio ze tymperatyrōm i dyrgōwkami. Kej nastympnego dnia wszyjscy robiōm we lesie, jejich ôczōm zaś pokazujōm sie marale. Miost radować sie jejich ôbecnościōm, postanowiajōm jich ubić i upiyc. Momun je zgorszōny, nale zgodzo iś na gōn, na kerym ubijo marala, co go moralnie załōmuje. W tyn wieczōr, kej inksi rychtujōm sie do fajrowanio i uczty, Momun sie ôżyro. Syneczek niy poradzi spokopić, co je louz, i je zdumiōny stanym starzika. Kej widzi urzniynto gowa ôd marala i jego miynso na stole, jego świat sie wali. Kej inksze chopy sie lachajōm, zajodajōm i ôbśmiywajōm Momuna, ôn wychodzi z chałpy. Syneczek, kej to widzi, leci ku rzyce. Ciepie sie do rzyki, coby stać sie rybōm i uciyc z tego świata.

{{Cytat|Ôdpłynōł'ś, syneczku, ku swojij bojce. Wiedzioł żeś, że nigdy niy staniesz sie rybōm? Że niy dopłyniesz do Ysyk-Köl, niy ôboczysz biołego damfra? (...) Ôdciep żeś to, z czym niy zgodzała sie twoja dzieciynco duszyczka. Przeżōł'ś swoje krōtke życie choby blic, kero yno roz blyśnie i gaśnie. (...) Żegnōm cie, syneczku, i powtorzōm twoje słowa: «Witej, bioły damfrze, to'ch je jo».}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Recepcyjo ==
Nowela zbudziōła żywe dyskusyje ôd razu po publikacyji. Na łōmach «Nowego świata» bōły publikowane artikle ôd [[Anuarbek Alimżanow|Anuarbeka Alimżanowa]] a [[Dmitrij Starikow|Dmitrija Starikowa]], co krytykowali autora ze pesymistyczny ôbroz ludzkości, postawiyniy bohaterōw we sytuacyji bez wyjścio i nakryślyniy fatalistycznyj wizyje wydarzyń. Joseph Mozur Jr. sformułowoł głōwno przeciepka sowieckij literackij krytyki tak, iże ôna ôdciepowała tragedyjo syneczka jak niykōmpatybilno ze ôptōmistycznōm teleologijōm życio we socjaliźmie&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Joseph P. Mozur|tytuł=Parables from the Past. The Prose Fiction of Chingiz Aitmatov|wydowca=University of Pittsburgh Press|miyjsce=Pittsburgh|rok=1995|strōna=61|ISBN=0-8229-3791-3|godka=en}}&lt;/ref&gt;.

Ajtmatow niy zgodziōł sie na ze takimi ôpinijami krytykōw i we artiklu «Kōnieczne uściślynia» tuplikowoł: {{Cytat|Tragiczny finał «Biołego damfra» ôkozoł sie niyukniōny (...) skuli tego, że dobro, reprezyntowane ôd syneczka, bōło niy do pogodzynio ze złym, reprezyntowanym ôd Orozkuła. A syneczek bōł syneczek i brutalnyj siyle Orozkuła mōg prociwstawić yno swoja niyzgoda. Pasywno dobroć Momuna kōńczy sie fiaskym, a niyzgoda syneczka na zło ś nim ôstowo. Z tōm niyzgodōm ôn «ôdpływo»... I jeźli ôn znojdzie przistań we sercach ôd czytoczōw, to w tym je ônego siyła, a niy «beznadzieja». Prowda pedzieć, je żech stolc ze swojigo syneczka&lt;ref&gt;Чингиз Айтматов: ''Необходимые уточнения''. «Литературная газета», 29.06.1970.&lt;/ref&gt;.}}

== Upamiyntniyniy ==
We [[2009]]. roku Kyrgystan ymitowoł seryjo pamiōntkowych strzybnych mōnet ô wercie 10 [[sōm (waluta)|sōmōw]], poświyncōnych twōrczości Ajtmatowa. Pojstrzōd nich bōła tyż jedna poświyncōno «Biołymu damfrowi» – na rewersie widać syneczka, kery dziwo sie bez perfekta na Rogato Muter-Jelynica na tle jeziora Ysyk-Köl ze szifym. Tego samego roku kyrgysko poczta wypuściōła brifmarki, co nawiōnzowały do literatury, na jednyj ś nich je syneczek z perfektōm i jelynica.
We mieście [[Czołpon-Ata]] wele chałpy-muzyju Ajtmatowa znojduje sie rzeźba, kero przedstowio głōwnego bohatera ksiōnżki&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://www.tripadvisor.ru/LocationPhotoDirectLink-g737161-d5000141-i179253823-Ruh_Ordo_Cultural_Center-Cholpon_Ata_Issyk_Kul_Province.html|tytuł=Фотография: Скульптура к повести Айтматова &quot;Белый пароход&quot;|ôpublikowany=Trip Advisor|godka=ru}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery style=&quot;text-align:center&quot;&gt; 
File:KG Ag Ak-Keme a.jpg|Mōneta 10 sōmōw ze 2009. roku
File:Stamps of Kyrgyzstan, 2009-582.jpg|Brifmarka ze 2009. roku
&lt;/gallery&gt;

== Przekłady ==
[[File:Cəmil Əlibəyov.jpg|thumb|right|140px|Cəmil Əlibəyov, autōr [[azersko godka|azerskigo]] przekładu]]
Ksiōnżka doczkała sie wiyncyj jak trzidziestuch [[Przekłod|przekładōw]] na roztōmajte godki świata, z kerych piyrsze powstowały już we pora miesiyncy po jeji publikacyji.

Przekłodocze przijyni rōżne sztrategije co do jeji miana. We niykerych godkach używo sie gynau dosłownego przekładu (''Bioły damfer''), tak je do przikładu po niymiecku (''Der weiße Dampfer'') abo we angelskim przekładzie ôd Feifer (''The White Steamship''). Niykere ale przekłodocze postanowiyli użyć hiperōnimu i we mianie pojowio sie niy gynau damfer, a ôgōlniyjsze słowo szif. Tak je do przikładu we polskim przekładzie (''Biały statek''), czeskim (''Bílá loď'') abo angelskim ôd Ginsburg (''The White Ship''). Francusko przekłodoczka ôzwinyła miano ksiōnżki a wydała ja jak ''Il fut un blanc navire'' (dosłownie: ''Bōł jedyn bioły szif'').

Przekłodocz na łatwijsko godka nadoł noweli tytuł zgodny z ôryginalnōm idyjōm Ajtmatowa ''Po bojce'', a nowy tytuł, nadany po kōnsultacyjach ze redachtorym, podoł we nawiasie: ''Kad pasaka beigusies (Baltais kuģis)''.

Ksiōnżka je dostympno we trzech amtowych godkach Ślōnska: polskij, czeskij a miymieckij (we trzech przekładach). We 2024. roku włościciel wydownictwa [[Silesia Progress]] anōnsyrowoł plan wydanio ślōnskigo przekładu&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Magdalena Nowacka-Goik, Pejter Długosz|tytuł=Powieść z motywem zamachu na WTC można też napisać w języku śląskim|data=2024-11-09|ôpublikowano=Dziennik Zachodni|url=https://dziennikzachodni.pl/piotr-pejter-dlugosz-powiesc-z-motywem-zamachu-na-wtc-mozna-tez-napisac-w-jezyku-slaskim/ar/c13-18926217|data dostympu=2025-10-27}}&lt;/ref&gt;.
{{clear|right}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Godka !! Miano ôd autora || Miano ôd ksiōnżki !! Przekłodocz(ka) !! Rok wydanio
|-
|[[File:Flag of Albania.svg|20px]] [[albańsko godka|albańsko]] || Çingiz Ajtmatov{{u|albańsko}}|| Anija e bardhë&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Çingiz Ajtmatov|tytuł=Anija e bardhë|wydowca=Alibinform|rok=1993|miyjsce=Tiranë|godka=sq|inksi=Lili Bare (przekł.)}}&lt;/ref&gt; || Lili Bare || 1993
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Flag of England.svg|20px]] [[angelsko godka|angelsko]] || Chinghiz Aitmatov || The White Steamship&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Chinghiz Aitmatov|tytuł=The White Steamship|inksi=Tetyana Feifer (przekł.)|wydowca=Hodder &amp; Stoughton Ltd|miyjsce=London|rok=1972|ISBN=9780340159965|godka=en}}&lt;/ref&gt; || Tatyana Feifer || 1972
|-
| Chinghiz Aitmatov || The White Ship&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Chinghiz Aitmatov|tytuł=The White Ship|inksi=Mirra Ginsburg (przekł.)|wydowca=Crown Publishers Inc.|miyjsce=New York|rok=1972|godka=en}}&lt;/ref&gt; || Mirra Ginsburg || 1972
|-
| [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] [[arabsko godka|arabsko]] || جنكيز ايتماتوف || السفينة البيضاء (Al-Safinat al-Bajda') || Majid Alaa El-Din || 2016
|-
| [[File:Flag of Azerbaijan.svg|20px]] [[azersko godka|azersko]] || Çingiz Aytmatov || Ağ Gəmi || Cəmil Əlibəyov || 1980
|-
| [[File:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[bōłgarsko godka|bōłgarsko]] || Чингиз Айтматов || Белият параход (Belijat parachod)&lt;ref&gt;[https://chitanka.info/text/37882-belijat-parahod Белият параход, chitanka.info]&lt;/ref&gt; || Nediałka Christowa || 1976
|-
| [[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[czesko godka|czesko]] || Čingiz Ajtmatov || Bílá loď&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Čingiz Ajtmatov|tytuł=Bílá loď|wydowca=Lidové nakladatelství|rok=1972|miyjsce=Praha|inksi=Zdeňka Psůtková (przekł.)|godka=cs}}&lt;/ref&gt; || Zdeňka Psůtková || 1972
|-
| [[File:Flag of Estonia.svg|20px]] [[estōńsko godka|estōńsko]] || Tšõngõz Aitmatov || Valge laev&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tšõngõz Aitmatov|tytuł=Valge laev: muinasjutu järellugu|inksi=Hans Luik (przekł.)|wydowca=«Loomingu Raamatukogu» nr 40/41|miyjsce=Tallinn|rok=1971|godka=et}}&lt;/ref&gt; || Hans Luik || 1971
|-
| [[File:Flag of Finland.svg|20px]] [[fińsko godka|fińsko]] || Tšingiz Aitmatov || Valkoinen laiva&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tšingiz Aitmatov|tytuł=Valkoinen laiva|inksi=Ulla-Liisa Heino (przekł.)|wydowca=Kansankulttuuri|rok=1972|miyjsce=Helsinki|godka=fi|ISBN=9516150160}}&lt;/ref&gt; || Ulla-Liisa Heino || 1972
|-
| [[File:Flag of France.svg|20px]] [[francusko godka|francusko]] || Tchinguiz Aïtmatov || Il fut un blanc navire&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|tytuł=Il fut un blanc navire|autōr=Tchinguiz Aïtmatov|godka=fr|ISBN=978-2201015359|inksi=Lily Denis (przekł.)|rok=1986|wydowca=Messidor}}&lt;/ref&gt; || Lily Denis || 1986
|-
| [[File:Flag of Greece.svg|20px]] [[grecko godka|grecko]] || Τσινγκίζ Αϊτμάτοφ || Tὸ ˝Aσπρο καραβάκι{{u|grecko}} (To aspro karawaki)&lt;ref&gt;[https://www.politeianet.gr/el/products/tsingiz-aitmatof-selides-to-aspro-karabaki ΤΟ ΑΣΠΡΟ ΚΑΡΑΒΑΚΙ, politeianet.gr]&lt;/ref&gt; || Eleni Bakopulu || 1977
|-
| [[File:Flag of Georgia.svg|20px]] [[gruzińsko godka|gruzińsko]] || ჩინგიზ აითმათოვი || თეთრი ხომალდი (Tetri chomaldi)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=ჩინგიზ აითმათოვი|tytuł=თეთრი ხომალდი|rok=1986|wydowca=ნაკადული|miyjsce=თბილისი|inski=თენგიზ ჩხაიძე (przekł.)|godka=ka}}&lt;/ref&gt; || Tengiz Czchaidze || 1986
|-
| [[File:Flag of Japan.svg|20px]] [[japōńsko godka|japōńsko]] || チンギス・アイトマトフ|| 白い汽船 (Shiroi kisen) || Okabayashi Gumi || 1984
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Flag of Italy.svg|20px]] [[italsko godka|italsko]] || rowspan=&quot;3&quot; | Chinghiz Aitmatov|| Il battello bianco || Gigliola Venturi || 1972
|-
| Il battello bianco || Giuseppe Pitt || 1974
|-
| La nave bianca || Erica Klein || 1987
|-
| [[File:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[kazachsko godka|kazachsko]] || Шыңғыс Айтматов || Ақ кеме (Aq keme)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Шыңғыс Айтматов|tytuł=Ақ кеме: повестер мен әңгімелер|inksi=Қуандық Мұхаметжанов (przekł.)|wydowca=Жазушы|miyjsce=Алматы|rok=1973|godka=kz}}&lt;/ref&gt; || Kałtaj Muchamietżanow || 1973 
|-
| [[File:Flag of Kyrgyzstan.svg|20px]] [[kyrgysko godka|kyrgysko]] || Чыңгыз Айтматов || Ак кеме (Ak keme)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чынгыз Айтматов|tytuł=Ак кеме|inksi=Ашым Жакыпбеков (przekł.)|wydowca=«Ала-Тоо», nr 12|miyjsce=Фрунзе|rok=1978|godka=ky}}&lt;/ref&gt; || Aszym Żakypbekow || 1978
|-
| [[File:Flag of Latvia.svg|20px]] [[latwijsko godka|latwijsko]] || Čingizs Aitmatovs || Kad pasaka beigusies (Baltais kuģis)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Čingizs Aitmatovs|tytuł=Kad pasaka beigusies (Baltais kuģis)|inksi= Hugo Rukšāns (przekł.)|wydowca=Liesma|rok=1971|godka=lv}}&lt;/ref&gt; || Hugo Rukšāns || 1971
|-
| [[File:Flag of Lithuania.svg|20px]] [[litewsko godka|litewsko]] || Čingizas Aitmatovas || Baltas garlaivis&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Čingizas Aitmatovas|tytuł=Baltas garlaivis|inksi=Vilija Šulcaitė (przekł.)|wydowca=VAGA|rok=1973|godka=lt}}&lt;/ref&gt; || Vilija Šulcaitė || 1973
|-
| [[File:Flag of Macedonia.svg|20px]] [[macedōńsko godka|macedōńsko]] || Чингиз Ајтматов || Белиот параход (Beliot parachod)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чингиз Ајтматов|tytuł=Белиот параход|inksi=Спаса Блашковска (przekł.)|wydowca=Гоце Делчев|miyjsce:Скопје|rok=1975|godka=mk}}&lt;/ref&gt; || Spasa Błaszkowska || 1975
|-
| [[File:Flag of Hungary.svg|20px]] [[madziarsko godka|madziarsko]] || Csingiz Ajtmatov || Fehér hajó&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Csingiz Ajtmatov|tytuł=Fehér hajó / A versenyló halála|wydowca=Európa Könyvkiadó|rok=1971|godka=hu}}&lt;/ref&gt; || Fehér János a Láng Anikó || 1971
|-
| [[File:Flag of the Republic of China.svg|20px]] [[mandaryńsko godka|mandaryńsko]] || 钦吉斯·艾特玛托夫|| 白轮船 (Bái lúnchuán) || Li Gang || 2017
|-
| [[File:Flag of Mongolia.svg|20px]] [[mōngolsko godka|mōngolsko]] || Чингиз Айтматов || Цайран харагдах хөлөг онгоц (Cajran charagdach chölög ongoc)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чингиз Айтматов|inksi=Самбуугийн Бадраа (przekł.)|tytuł=Цайран харагдах хөлөг онгоц|ISBN=978-99973-92-02-2|rok=2016|godka=mn}}&lt;/ref&gt; || Sambuugijn Badraa || 2016
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Flag of Germany.svg|20px]] [[niymiecko godka|niymiecko]] || Tschingis Aitmatow || Der weiße Dampfer&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tschingis Aitmatow|tytuł=Der weiße Dampfer|inksi=Hans-Joachim Lambrecht (przekł.)|wydowca=Verlag Volk und Welt|miyjsce=Berlin|rok=1971|godka=de}}&lt;/ref&gt; || Hans-Joachim Lambrecht || 1971
|-
| Tschingis Aitmatow || Der weiße Dampfer&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tschingis Aitmatow|tytuł=Der weiße Dampfer|inksi=Charlotte Kossuth (przekł.)|wydowca=Unionsverlag|miyjsce=Zürich|rok=1992|godka=de|ISBN=3-293-20025-7}}&lt;/ref&gt; || Charlotte Kossuth || 1992
|-
| Tschingis Aitmatow || Der weiße Dampfer&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tschingis Aitmatow|tytuł=Der weiße Dampfer|inksi=Uwe Groth (przekł.)|wydowca=Suhrkamp Verlag|miyjsce=Frankfurt am Main|rok=1993|godka=de|ISBN=3-518-40525-X.}}&lt;/ref&gt; || Uwe Groth || 1993
|-
| [[File:Flag of Norway.svg|20px]] [[norwesko godka|norwesko]] || Čingiz Ajtmatov || Den hvite dampbåten&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Čingiz Ajtmatov|tytuł=Den hvite dampbåten|inksi=Ellinor Kolstad (przekł.)|miyjsce:Oslo|rok=1977|wydowca=Tiden|godka=no|ISBN=8210015087}}&lt;/ref&gt; || Ellinor Kolstad || 1977
|-
| [[File:Flag of Armenia.svg|20px]] [[ôrmiańsko godka|ôrmiańsko]] || Չինգիզ Այթմատով || Սպիտակ շոգենավը (Spitok szogenawy) || Anahit Sahinian || 1977
|-
| [[File:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] [[ōzbecko godka|ōzbecko]] || Чингиз Айтматов || Оқ кема{{u|ōzbecko}} (Oq kema)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чингиз Айтматов|tytuł=Оқ кема|inksi=Асил Рашидов (przekł.)|rok=1973|wydowca=Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти|godka=uz}}&lt;/ref&gt; || Asil Rashidov || 1973
|-
| [[File:Flag of Iran.svg|20px]] [[persko godka|persko]] || چنگیز آیتماتف || کشتی سفید (Keszti sefid)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=چنگیز آیتماتف|tytuł=چنگیز آیتماتف|inksi= منصور صفوتی (przekł.)|wydowca=انتشارات کتاب نشر نیکا|rok=2018|ISBN=978-600-5906-40-0|godka=fa}}&lt;/ref&gt; || Ebrahim Darabi || 2017
|-
| [[File:Flag of Poland.svg|20px]] [[polsko godka|polsko]] || Czingiz Ajtmatow || Biały statek&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Czingiz Ajtmatow|tytuł=Biały statek|inksi=Marta Okołów-Podhorska (przekł.)|rok=1972|wydowca=Państwowy Instytut Wydawniczy|miyjsce=Warszawa|godka=pl}}&lt;/ref&gt; || Marta Okołów-Podhorska || 1972
|-
| [[File:Flag of Portugal.svg|20px]] [[portugalsko godka|portugalsko]] || Tchinguiz Aitmatov || O Navio Branco&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tchinguiz Aitmatov|tytuł=O navio branco|inksi=Alexandre Brazine (przekł.)|wydowca=Relógio D'Água|rok=1991|godka=pt|ISBN=9789727081431}}&lt;/ref&gt; || Alexandre Bazine || 1991
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Flag of Romania.svg|20px]] [[rōmōńsko godka|rōmōńsko]] || Cinghiz Aitmatov || Vaporul alb&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Cinghiz Aitmatov|tytuł=Vaporul alb|inksi=Nicolae Iliescu (przekł.)|wydowca=Editura Albatros|miyjsce=Bucureşti|rok=1972|godka=ro}}&lt;/ref&gt; || Nicolae Iliescu || 1972
|-
| Чингиз Айтматов || Вапорул алб{{u|mołdawsko}}&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чингиз Айтматов|tytuł=Вапорул алб|wydowca=Литература Артистикэ|rok=1981|godka=ro}}&lt;/ref&gt; || || 1981
|-
| Cinghiz Aitmatov || Vaporul alb&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Cinghiz Aitmatov|tytuł=Cantecul stepei, cantecul muntilor|inksi=Nicolae Ionescu (przekł.)|wydowca=Editura Albatros|miyjsce=Bucureşti|rok=1989|godka=ro|ISBN=973-24-0037-4}}&lt;/ref&gt; || Nicolae Ionescu || 1989
|-
| [[File:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] [[singalesko godka|singalesko]] || චින්ගීස් අයිත්මාතව් || සුදු නැව (Sudu næva)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=චිංගීස් අයිත්මාතව්|tytuł=සුදු නැව|inksi=චුලානන්ද සමරනායක (przekł.)|wydowca=සුභාවී ප්‍රකාශකයෝ|rok=2008|ISBN=9789551558048}}&lt;/ref&gt; || Chulananda Samaranayake || 2008
|-
| [[File:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[słowiocko godka|słowiocko]] || Čingiz Ajtmatov || Biela loď&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Čingiz Ajtmatov|tytuł=Biela loď|wydowca=Tatran|miyjsce=Bratislava|rok=1971|inksi=Elena Krišková (przekł.)|godka=sk}}&lt;/ref&gt; || Elena Krišková || 1971
|-
| [[File:Flag of Spain.svg|20px]] [[szpaniolsko godka|szpaniolsko]] || Chinguiz Aitmatov || La nave blanca&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Chinguiz Aitmatov|tytuł=La nave blanca|inksi=Isabel Vincente (przeł.)|miyjsce=Madrid|wydowca=Alborada|rok=1988|ISBN=9788477720967|godka=es}}&lt;/ref&gt; || Isabel Vicente || 1988
|-
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] [[szwedzko godka|szwedzko]] || Tjingiz Ajtmatov || Den vita ångbåten&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Tjingiz Ajtmatov|tytuł=Den vita ångbåten|wydowca=Wahlström &amp; Widstrand|rok=1975|inksi=Lars Erik Blomqvist (przeł.)|godka=sv}}&lt;/ref&gt; || Lars Erik Blomqvist || 1990
|-
| [[File:Flag of Turkey.svg|20px]] [[turecko godka|turecko]] || Cengiz Aytmatov || Beyaz gemi&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Cengiz Aytmatov|tytuł=Beyaz gemi|wydowca= Ötüken Neşriyat|rok=1991|miyjsce=İstanbul|godka=tr|SBN=9754370435}}&lt;/ref&gt; || Refik Özdek || 1991
|-
| [[File:Flag of Turkmenistan.svg|20px]] [[turkmyńsko godka|turkmyńsko]] || Çingiz Aýtmatow || Ak gämi&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://search.worldcat.org/title/Ak-gami-:-powestler/oclc/951235679| tytuł = Ak gämi : powestler| autōr = | ôpublikowany = Worldcat| data = | godka = en| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt; || Atajan Tagan, Amannazar Ashyrov || 1979
|-
| [[File:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[ukrajińsko godka|ukrajińsko]] || Чингіз Айтматов || Білий пароплав (Bilyj paropław)&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Чингіз Айтматов|tytuł=Твори в двох томах|tōm=1|miyjsce=Київ|wydowca=Видавництво художньої літератури «Дніпро»|rok=1983|godka=uk}}&lt;/ref&gt; || Mykyta Szumyło || 1983
|-
| [[File:Flag of Vietnam.svg|20px]] [[wietnamsko godka|wietnamsko]] || Chinghiz Aitmatov || Con Tàu Trắng&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://www.netabooks.vn/con-tau-trang?srsltid=AfmBOoqF7gooZi8jDAapXAcWmpShZ31WIEJAYi9g4nx2IkhP4J_QLTWz| tytuł = Con Tàu Trắng| autōr = | ôpublikowany = NetaBooks| data = | godka = vn| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt; || Phạm Mạnh Hùng || 1982
|}

== Adaptacyje ==
=== Fylmy ===
* 1976 – «Bioły damfer» (Белый пароход), reż. Bołot Szamszijew
* 2020 – «Szambala» (Шамбала), reż. Artykpaj Sujundukow&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://barometr.kg/kg/ajtmatovdun-ak-keme-chygarmasynyn-negizinde-tartylgan-shambala-tasmasy-indiyada-t-turgan-kinofestivalga-katyshat| tytuł = Айтматовдун чыгармасынын негизинде тартылган &quot;Шамбала&quot; тасмасы Индияда өтө турган кинофестивалга катышат| autōr = | ôpublikowany = Барометр| data = 2010-10-27| godka = ky| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt;
=== Spektakle ===
* 1973 – «Bioły szif – bojka i niy bojka» (Biały statek – bajka i nie bajka), Tyjater Polskigo Radyja, reż. Wojciech Maciejewski&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://encyklopediateatru.pl/przedstawienie/64576/bialy-statek-bajka-i-nie-bajka| tytuł = Biały statek - bajka i nie bajka| autōr = | ôpublikowany = | data = | godka = pl| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt;
* 1977 – «Bioły damfer» (Белый пароход), Baszkirski Pupyntyjater we Ufie, reż. Władimir Sztejn
* 2002 – «Bioły szif» (Biały statek), Ôpolski Tyjater Pupy a Szauszpilera pm. Alojzego Smolki we Ôpolu, reż. Aleksiej Leliawski
* 2011 – «Bioły damfer» (Білий пароплав), Bildōngowy Tyjater «Anima» Charkowskigo Norodowego Uniwersytetu, reż. Oksana Dmitrijewa&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = http://www.t-fishing.co.ua/product/dmytriyeva-oksana/| tytuł = Оксана Дмітрієва| autōr = | ôpublikowany = Театральна риболовля| data = | godka = uk| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt;
* 2021 – «Bioły damfer» (Белый пароход), Biełgorodski Pupyntyjater, reż. Władimir Gusarow
* 2022 – «Bioły damfer» (Ак пароход), Atniński Tatarski Dramatyczny Tyjater pm. G. Tukaja, reż. Iłsur Kazakbajew
* 2023 – «Bioły szif» (Ак кеме), Ysykkölski Regiōnalny Tyjater Muzyki a Dramatu we Karakole, reż. Ułanmyrza Karypbajew
* 2023 – «Bioły szif» (Ak gämi), Turkmyński Muzyczno-Dramatyczny Tyjater we Lebapie, reż. Perhat Hudaýberenow&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta | url = https://turkmenistan.gov.tm/index.php/tk/habar/72949/cingiz-aytmatowyn-ak-gami-eseri-sahnalasdyryldy| tytuł = Çingiz Aýtmatowyň “Ak gämi” eseri sahnalaşdyryldy| autōr = | ôpublikowany = Türkmenistan Altyn Asyr| data = 2023-06-06| godka = tk| data dostympu = 2024-09-30}}&lt;/ref&gt;

== Uwogi ==
{{uwŏgi|&lt;ref name=&quot;albańsko&quot;&gt;Na ôbkłodce felernie: ''Ajhmatov''.&lt;/ref&gt;|&lt;ref name=&quot;grecko&quot;&gt;Zopis we ôrtografiji sprzed reformy. We spōłczesnyj greckij godce: ''Το άσπρο καραβάκι''.&lt;/ref&gt;|&lt;ref name=&quot;ōzbecko&quot;&gt;Ksiōnżka wydano przed przejściym ōzbeckij godki na łaciński alfabet.&lt;/ref&gt;|&lt;ref name=&quot;mołdawsko&quot;&gt;Ksiōnżka wydano we [[Mołdawsko SSR|Mołdawskij SSR]], kaj rōmōńsko godka bōła zapisowano cyrylicōm i fōngowała pod mianym «mołdawsko godka».&lt;/ref&gt;}}

{{Przipisy}}

[[Kategoryjo:Literacke utwory]]</text>
      <sha1>ojkzihp0bpbh0tenuaimnl8hzhd5gk3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>