Nickelback

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>szlwiki</dbname>
    <base>https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Szpecyjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusyjo</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Używacz</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusyjo używacza</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedyjo</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusyjo Wikipedyjo</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusyjo plika</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusyjo MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Muster</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusyjo mustra</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Půmoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusyjo půmocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoryjo</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusyjo kategoryji</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nickelback</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9910</id>
    <revision>
      <id>391077</id>
      <parentid>350006</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T19:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Niegodzisie</username>
        <id>15713</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sztudyjne albůmy */</comment>
      <origin>391077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2119" sha1="lmdncx202ddwei7o53dkcdz66ceavu9" xml:space="preserve">[[Plik:Nickelbackwembleyarena.jpg|thumb|250px|right|Nickelback na kůncerće na [[stadjůn Wembley|Wembley Arena]], 2008]]
'''Nickelback''' – [[Kanada|kanadyjsko]] muzyczno skupina założůno uod [[Chad Kroeger|Chada Kroegera]], [[Mike Kroeger|Mike'a Kroegera]], [[Ryan Peake|Ryana Peake]] a [[Brandon Kroeger|Brandona Kroegera]] we [[1995]] roku we mjeśće [[Hanna (Kanada)|Hanna]] we průwincyji [[Alberta]]. Zorta muzyczno skupiny je uokreślano jako [[post grunge]], [[alternatywny rock]] abo [[alternatywny metal]]. Jeich nojbarzi znůmym szlagrym je śpjywka ''How You Remind Me'', singel ze jeich trzećigo albůma [[Silver Side Up]], wydanygo we [[2001]] roku.

== Skłod skupiny ==
=== Teroźni skłod ===
* [[Chad Kroeger]] – [[rytmiczno gitara]], [[śpjyw]] &lt;small&gt;(1995–terozkie)&lt;/small&gt; 
* [[Ryan Peake]] – [[gitara]], śpjyw &lt;small&gt;(1995–terozki)&lt;/small&gt;
* [[Mike Kroeger]] – [[basowo gitara]] &lt;small&gt;(1995–terozki)&lt;/small&gt;
* [[Daniel Adair]] – [[szlagcojg]], śpjyw &lt;small&gt;(1995–terozki)&lt;/small&gt;

=== Dowńi grali ===
* Gabe Sinclair – szlagcojg &lt;small&gt;(1995)&lt;/small&gt;
* [[Brandon Kroeger]] – szlagcojg &lt;small&gt;(1995-1998)&lt;/small&gt;
* Mitch Guindon – szlagcojg &lt;small&gt;(1998)&lt;/small&gt;
* [[Ryan Vikedal]] – szlagcojg &lt;small&gt;(1998–2005)&lt;/small&gt;

== Dyskografijo ==
=== Sztudyjne albůmy ===
* ''[[Curb]]'' (1996, wydany ńyzależńe)
* ''[[The State (album)|The State]]'' (1998/2000, [[Roadrunner Records]])
* ''[[Silver Side Up]]'' (2001, Roadrunner)
* ''[[The Long Road]]'' (2003, Roadrunner)
* ''[[All the Right Reasons]]'' (2005, Roadrunner)
* ''[[Dark Horse]]'' (2008, Roadrunner)
* ''Here and Now'' (2011)
* ''No Fixed Address'' (2014)
* ''Feed the Machine'' (2017)
* ''Get Rollin''' (2022)
* ''Everything Under the Sun'' (2026)

=== Kůncertowe albůmy ===
* ''[[Live at Home]]'' ([[2002]])
* ''[[Live from Sturgis 2006]]'' ([[2008]])

== Necowe uodwołańa ==
{{Commons|Nickelback}}
* [http://www.nickelback.com/ Uoficjalno neczajta]

[[Kategoryjo:Kanadyjske muzyczne skupiny]]
[[Kategoryjo:Post grunge (muzyczne skupiny)]]
[[Kategoryjo:Alternatywny rok (muzyczne skupiny)]]</text>
      <sha1>lmdncx202ddwei7o53dkcdz66ceavu9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ługańskŏ Republika Ludowŏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82855</id>
    <revision>
      <id>391079</id>
      <parentid>371058</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T01:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dontknowsalf</username>
        <id>30786</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copyright</comment>
      <origin>391079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2237" sha1="fuf6bmfgfk3b3gtv2182k6shyyuhvqd" xml:space="preserve">{{NowOrt}}
{{Państwo infoszachtla|ôryginalne miano=Луганская Народная Республика|lata istniyniŏ=2014–2022|ślōnske miano=Ługańskŏ Republika Ludowŏ|fana_ôbrŏzek=Flag of the Luhansk People's Republic.svg|wapyn_ôbrŏzek=Coat of arms of Lugansk People's Republic.svg|miano dopołniŏcz=Ługańskij Republiki Ludowij|hymn=Живи и цвети, ЛНР!|hymn_miano_ślōnski=Żyj i kwitnij, ŁRL!|lokalizacyjŏ_ôbrŏzek=Location of Lugansk People's Republic.png|stolica=Ługańsk|gowa_państwa=[[Leonid Pasiecznik]]|gowa_państwa_ôpis=prezydynt|znŏleżne_ôd={{Państwo fana RUS}} [[Rusyjo|Rusyje]]|commons=Category:Luhansk People's Republic|utworzynie_data=2014|utworzynie_knif=Deklaracyjo Niypodlygłośći|ôd_kogo=ôd [[Ukrajina|Ukrajiny]]|likwidacyjŏ_data=2022|likwidacyjŏ_knif=Aneksyjo do Rusyje}}

'''Ługańskŏ Republika Ludowŏ''', '''ŁRL''' ([[Ruskŏ gŏdka|rus]]. Луганская Народная Республика ''&lt;small&gt;Ługanskaja Narodnaja Riespublika&lt;/small&gt;'', ЛНР) – państwo niyuznŏwane utworzōne 12 mŏja 2014 roku bez prorosyjskich separatystōw na terytorium [[Ukrajina|Ukrajiny]]&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã|url=https://web.archive.org/web/20160307032934/http://rus.newsru.ua/arch/ukraine/12may2014/seperatisty_hotiat_domoi.html|tytuł=Луганские сепаратисты провозгласили независимость „ЛНР”, а донецкие – попросились в состав России|data dostympu=2023-07-05|jynzyk=|data=2014-05-12|zarchiwizowane=2016-03-07}}&lt;/ref&gt;. 30 września 2022 roku anektowane bez [[Rusyjo|Federacyjõ Ruskõ]]&lt;ref&gt;{{Cytuj strōnã|url=https://www.rp.pl/konflikty-zbrojne/art37154741-putin-nielegalnie-anektuje-okupowana-ukraine|tytuł=Putin nielegalnie anektuje okupowaną część Ukrainy|data dostympu=2023-07-05|ôpublikowany=Rzeczpospolita|jynzyk=pl|data=2022-09-30}}&lt;/ref&gt;.

Jej prezydyntem ôstatnim bōł [[Leonid Pasiecznik]]&lt;ref&gt;{{Cytuj |url = https://wschodnik.pl/ukraina/item/19053-znane-sa-wyniki-zbojkotowanych-przez-spolecznosc-miedzynarodowa-wyborow-w-orodil.html |data dostympu = 2020-07-09 |tytuł = Znane są wyniki zbojkotowanych przez społeczność wyborów}}&lt;/ref&gt;

{{Przipisy}}</text>
      <sha1>fuf6bmfgfk3b3gtv2182k6shyyuhvqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85370</id>
    <revision>
      <id>391073</id>
      <parentid>391072</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T13:01:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ozi</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publiczny transzport */</comment>
      <origin>391073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11272" sha1="gn59gv8uo8sydbwgkr3wzgp1th6ztjz" xml:space="preserve">{{Mnt}}
[[File:Jerzy Ziętek Roundabout seen from Hotel Katowice in September 2018.jpg|thumb|right|200px|Rōndo bez noc]]
'''Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach''' ([[polsko godka|pol.]] ''Rondo gen. Jerzego Ziętka w Katowicach'') – srogi drōgowy knoutel, kery znojduje sie we cyntrōm Katowic. Umożliwio ruch na ôsi pōłnoc–połednie (po aleji W. Korfantygo) a swobodny tranzytowy ruch na ôsi schōd–zachōd (krajowo drōga nr 79, Drōgowo Strzednicowo Trasa). Na platformie rondo je postawiōno szklōnno kopuła, w keryj znojduje sie miyndzy inkszymi galeryjo [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymije Piyknych Sztuk we Katowicach]], mianowano «Rōndym Sztuki».

== Stare rōndo ==
[[File:Katowice - Koszutka Niebieskie bloki 3 40 0 15 43 162947.jpg|thumb|left|Rōndo we 1979. roku]]
Do 50. lot XX storoczo na placu teroźnego rōnda bōła ôbyczno krojcōwka. Skuli ôzwoju motoryzacyje i swiynkszynio liczby autokōw to czynsto gynerowało sztauy, tōż trwały dyskusyje na tymat przebudowy knoutla. Ze dwōch projektōw, kere propōnowały abo dwupoziōmowo bezkolizyjno krojcōwka, abo jednopoziōmowe rondo, bōł ôbrany tyn drugi. Decyzyjo podjōn sprowca Wojewōdzkij Norodowyj Rady Jerzy Ziętek skuli problymōw ze technologijami, kere drōnżōły by tōnele, ôsobliwie na terynach ze hawiyrskimi szkodami&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Teresa Semik|tytuł=Rondo generała Ziętka zawsze było za ciasne. Dlaczego je zbudowano?|url=https://dziennikzachodni.pl/rondo-generala-zietka-zawsze-bylo-za-ciasne-dlaczego-je-zbudowano/ar/3922657|data=2015-07-03|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Rōndo cuzamyn ze podziymiami bōło ôddane do użytku 20. lipnia 1965. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa, Barbara Szmatloch|tytuł=Katowice, których nie ma|miyjsce=Łódź|wydowca=Księży Młyn Dom Wydawniczy|rok= 2019|strōna=111|ISBN=978-83-7729-502-1}}&lt;/ref&gt;. We podziymiach zaplanowane bōły m.in.  sklep ze luksusowōm galanteryjōm, ze parfinami, ze suwynirami, baksztuba, kafyj, kwiociarnia, pōnkt Totolotka, kioski Ruchu, sztyry ustympy a ôziym telefōnicznych budkōw.

Połno przebudowa rōnda ôdbōła sie w latach 2000.–2006.

== Architektura ==
[[File:K-Kreisel 24 2006.JPG|thumb|right|200px|Rōndo wczos rekōnsztrukcyje (2006)]]
Przebudowa rōnda kosztowała poraset milijōnōw złotych. We grudniu 2006. roku bōł ôddany dwōchnawowy tōnel, dziynka kerymu szofery mogōm jechać bezkolizyjnie po [[Drōgowo Strzednicowo Trasa|DTŚ]] bez cyntrōm Katowic. Wjozd do miasta umożliwiajōm dwie serwisowe drōgi, co znojdujōm sie na stropach tōnelōw. Rōndo mo tyż fōnkcyjo przesiodkowego cyntrōm skuli przistankōw dlo bankōw, kere sōm dostosowane do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Rōndo mo trzi poziōmy. Na nojniższym (-1, ''techniczny poziōm'') znojdujōm sie masziny co nadzorujōm robota drōgowego tōnelu a jedyn ze kioskōw. Na parterowym poziōmie (&quot;0&quot;, ''wystawowy poziōm'') znojdje sie galeryjo «Rōndo Sztuki»), kiosk a Cyntrōm Utrzimanio Tōnelu. Na wiyrchnim poziōmie (&quot;+1&quot;, ''gastrōnōmiczno-wystawowy poziōm'') sōm klub a restauracyjo «Krôlestwo» a jedna ze galeryjōw ASP. We kopule fōngujōm windy dostosowane do niypołnosprawnych gości.

=== Tōnel ===
[[File:Katowice - DTŚ - Tunel 01.JPG|thumb|left|200px|Jedna ze nawōw tōnelu]]
We grudniu 2006. roku bōł ôddany do użytku tōnel ô dugości 657 (pōłnocno nawa) a 650 (połedniowo nawa) myjtrōw. We ôbuch nawach szyrokość jezdnie mo 11 myjtrōw, a wysokość tōnelu wynosi 6,4 myjtra. Cuzamyn tōnel mo 6 pasōw ruchu. Tōnel mo take paramyjtry: rubość stropu – 1,02 m, rubość szczelinowych ścian – 0,8 m, liczba lampōw, co ôzświytlajōm tōnel – 510, liczba wyntylatorōw – 28, liczba ôbrotowych kamerōw – 10, liczba kamerōw, co mōniturujōm ruch w tōnelu – 37, liczba fotoradarōw – 8, liczba łōncznic, co kludzōm do i ze tōnelu – 4, trwałość ścieralnyj warstwy jezdnie – 100 lot. 11 lot po ôtwarciu tōnelu (21. września 2017) smianowano go «Katowskim Tōnelym»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Justyna Przybytek|tytuł=Tunel pod Rondem w Katowicach to Tunel Katowicki. Radni przegłosowali nową nazwę|data dostympu=2025-02-04|url=http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/katowice/a/tunel-pod-rondem-w-katowicach-to-tunel-katowicki-radni-przeglosowali-nowa-nazwe,12505444/|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

We tōnelu je płatne ôgraniczyniy wartkości jazdy do 70 km/h. We 2024. roku władze Katowic sztaunowały nad wkludzyniym systymu ôdcinkowego pōmiaru wartkości&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://dziennikzachodni.pl/katowice-chca-wprowadzic-odcinkowy-pomiar-predkosci-w-tunelu-w-centrum-miasta/ar/c16-18293909|tytuł=Katowice chcą wprowadzić odcinkowy pomiar prędkości w tunelu w centrum miasta|autōr=Magdalena Grabowska|data=2024-02-08|data dostympu=2025-02-28|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

=== Kopuła ===
[[File:Katowice - Rondo - Kopuła 01.JPG|thumb|right|200px|Fragmynt kopuły na Rōńdzie]]
Kopuła, co przikrywo połowa platformy rōnda, we nojwyższym pōnkcie siōngo bezmała 14 m. Jeji powiyrzchnia to 1,2 tauz. m², kubatura wynosi 6 tauz. m³. Z poczōntku powstała sztalowo kōnsztrukcyjo – ze rułōw o srogim przekroju bōły zmōntowane srogi a mały łuk, a potym – z myńszych rułōw – gitrowe łuki. Po miesiōncu zaczło sie przikrywaniy kōnsztrukcyje modro-siwymi szybami i blachōm ô strzybnyj farbie. Budowla je trzipoziōmowo. Zachody Klary idzie podziwiać ze widokowego tarasu, kery znojduje sie na piyrszym sztoku, a schody – ze balkōnu po drugij strōnie. Ôkładziny ze egzotycznego drzewa pokrywajōm zole tarasu i słody ôd zachodnij strōny. Architekturōm wnōntrza kopuły zajyna sie katowsko [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymijo Piyknych Sztuk]]. Ôna ôtrzimała tyż we dziyrżawa dwa sztoki budōnku. We 2009. roku kopuła ôstała ôświytlōno ôd 115 diodowych lampōw. Jejich farba zoleży ôd tymperatury a pory roku.

== Publiczny transzport ==
[[File:At Katowice 2024 417.jpg|thumb|left|200px|Banka 0 na przistanku]]
Na rōńdzie we ôsi pōłnoc-połednie znojduje sie przistanek «Katowice Rondo», ôbsugowany ôd [[Ślōnske Sztrasbanki|Ślōnskich Sztrasbankōw]]. Zatrzimujōm sie na nim lynije ô nōmerach: 6, 7, 11, 13, 16, 20, 23, 33, 41, co dowo samstōnd dojazd do inkszych dziylnicōw Katowic ([[Brynōw]], [[Dōmb]], [[Wołnowiec]], [[Tauzyn (Katowice)|Tauzyn]], [[Zołynże]], [[Zowodzie]]), jak tyż do [[Bytům|Bytōmia]], [[Chorzůw|Chorzowa]], [[Ruda|Rudy]], [[Siymianowice|Siymianowic]] i [[Śwjyntochlowice|Świyntochlowic]]&lt;ref&gt;[https://rj.metropoliaztm.pl/rozklady/przystanek/159267/ Rozkład ruchu na przystanku Katowice Rondo]&lt;/ref&gt;. Przistanek je dostosowany do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Niydaleko ôd Rōnda znojdujōm sie busowe przistanki «Katowice Aleja Korfantego» a «Katowice Strefa Kultury NOSPR», z kerych idzie dojechać miyndzy inkszymi do [[Byńdzin|Byńdzina]], [[Chrzanów|Chrzanowa]], [[Gůrńiczo Důmbrowa|Gōrniczyj Dōmbrowy]], [[Jaworzno|Jaworzna]], [[Myslowice|Myslowic]], [[Śewjyrz|Siewierza]], [[Siymianowice|Siymianowic]], [[Sosnowiec|Sosnowca]] a [[Tychy|Tychōw]].

== Patrōn ==
[[File:Pomnik Jerzego Ziętka w Katowicach.JPG|thumb|right|200px|Dynkmal Jerzygo Ziętka we Katowicach, poraset myjtrōw ôd Rōnda]]
Rōndo, kere dugo fōngowało jako «Katowske Rōndo» (pol. ''rondo Katowickie''), ôtrzimało miano [[Jerzy Ziętek|Jerzygo Ziętka]] bez ukwoła Rady Miasta Katowice we 1991. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa|tytuł=Ulice i place Katowic|miyjsce=Katowice|tytuł=Prasa i Książka|rok=2012|strōna=264}}&lt;/ref&gt;. Jerzy Ziętek bōł ślōnskim wojewodōm (1945), sprowcōm prezydyjōm Wojewōdzkij Norodowyj Rady we Katowicach (1964–1973) i katowskim wojewodōm (1973–1975).

Kej we 2016. roku bōł przijynty «Dekōmunizacyjny gezec»&lt;ref&gt;[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20160000744 Dz.U. 2016 poz. 744] ''Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki'' {{lang|pl}}&lt;/ref&gt;, pokozały sie głosy, iże dekōmunizacyje podlygo tyż postać Jerzygo Ziętka. Politikery PiS-u planowali dać rōndu miano [[Lech Kaczyński]], a [[Marek Nowara]] ze [[Ruch Autōnōmije Ślōnska|Ruchu Autōnōmije Ślōnska]] doł forszlag [[Richard Holtze|Richarda Holtzego]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,22766611,ras-zostal-pomocnikiem-pis-w-usunieciu-jerzego-zietka.html|tytuł=RAŚ został pomocnikiem PiS w usunięciu Jerzego Ziętka|autōr=Przemysław Jedlecki|data=2017-12-11|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. We ôbronie dotynczasowego miana wystōmpiōł miyndzy inkszymi prezidynt Katowic [[Marcin Krupa]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://nettg.pl/gornictwo/145659/katowice-szesc-nazw-ulic-do-zmiany-i-spor-o-jerzego-zietka|tytuł=Katowice: sześć nazw ulic do zmiany i spór o Jerzego Ziętka|data=2017-10-12|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Yntlich miano ôstało bez smiany.

== We kulturze ==
Katowske rōndo, niyroz traktowane za symbol cołkigo miasta, je używane tyż we muzyce a literaturze. Do przikładu na rōńdzie bōł kryncōny teledysk do śpiywki grupy [[Kindla]] pod mianym «Z kimś takim jak ty»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://muzyka.interia.pl/zdjecia/news-kindla-na-planie-z-kims-takim-jak-ty-katowice-luty-2007,nId,7636116|autōr=Jakub Jarząbek|tytuł=Kindla na planie &quot;Z kimś takim jak Ty&quot; - Katowice, luty 2007|data=12.03.2007|data dostympu=3.07.2026|ôpublikowany=Interia muzyka}}&lt;/ref&gt;. We fōntannie na rōńdzie grupa [[Finsky]] nakryńciōła teledysk do śpiywki «Chcemy jechać na wakacje»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://krakow.naszemiasto.pl/zespol-finsky-nakrecil-teledysk-w-katowickiej-fontannie/ar/c13-3190671|tytuł=Zespół Finsky nakręcił teledysk w katowickiej fontannie [wideo]|ôpublikowano=Kraków Nasze Miasto|data=21.06.2011|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;.

Poetka [[Ewa Parma]] ôdwołowała sie do rōnda we wiyrszu «Jankesy w Katowicach»:
{{Cytat|(...)&lt;br&gt;To tak choby jeść krupnioka&lt;br&gt;z Frankiem O’Harom na Stawowej,&lt;br&gt;śpiywać „Szła dziyweczka”&lt;br&gt;z Waltem Whitmanem&lt;br&gt;na ławce w Parku Kościuszki,&lt;br&gt;'''stoć na Rondzie z Lindziom i Antośkiym'''&lt;br&gt;ćwierć na jedna w nocy&lt;br&gt;– taki mały fuks&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=http://www.sofijon.pl/module/article/one/235|autōr=Ewa Parma|tytuł=Jankesi w Katowicach / Jankesy w Katowicach / The Yankees in Katowice|ôpublikowany=Sofijon.pl|data=26.04.2013|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;|Ewa Parma}}

== Bibliografijo ==
* ''Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku'', red. Ewa Chojecka, wyd. Muzeum Śląskie, Katowice 2004, {{ISBN|83-87455-77-6}}, s. 452.
* Katowice − ''Informator'', red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
* ''Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta.'', red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo &quot;Śląsk&quot;, Katowice 1978, s. 26.

{{Przipisy}}

[[Kategoria:Katowicy]]
[[Kategoria:Mjejsko kůmůńikacyjo]]</text>
      <sha1>gn59gv8uo8sydbwgkr3wzgp1th6ztjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391074</id>
      <parentid>391073</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T15:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gutzalat</username>
        <id>29460</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>391074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11333" sha1="cocgx07i431x9hllq5lrpzrypn3489m" xml:space="preserve">{{Mnt}}
[[File:Jerzy Ziętek Roundabout seen from Hotel Katowice in September 2018.jpg|thumb|right|200px|Rōndo bez noc]]
'''Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach''' ([[polsko godka|pol.]] ''Rondo gen. Jerzego Ziętka w Katowicach'') – srogi drōgowy knoutel, kery znojduje sie we cyntrōm Katowic. Umożliwio ruch na ôsi pōłnoc–połednie (po aleji W. Korfantygo) a swobodny tranzytowy ruch na ôsi schōd–zachōd (krajowo drōga nr 79, Drōgowo Strzednicowo Trasa). Na platformie rondo je postawiōno szklōnno kopuła, w keryj znojduje sie miyndzy inkszymi galeryjo [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymije Piyknych Sztuk we Katowicach]], mianowano «Rōndym Sztuki».

== Stare rōndo ==
[[File:Katowice - Koszutka Niebieskie bloki 3 40 0 15 43 162947.jpg|thumb|left|Rōndo we 1979. roku]]
Do 50. lot XX storoczo na placu teroźnego rōnda bōła ôbyczno krojcōwka. Skuli ôzwoju motoryzacyje i swiynkszynio liczby autokōw to czynsto gynerowało sztauy, tōż trwały dyskusyje na tymat przebudowy knoutla. Ze dwōch projektōw, kere propōnowały abo dwupoziōmowo bezkolizyjno krojcōwka, abo jednopoziōmowe rondo, bōł ôbrany tyn drugi. Decyzyjo podjōn sprowca Wojewōdzkij Norodowyj Rady Jerzy Ziętek skuli problymōw ze technologijami, kere drōnżōły by tōnele, ôsobliwie na terynach ze hawiyrskimi szkodami&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Teresa Semik|tytuł=Rondo generała Ziętka zawsze było za ciasne. Dlaczego je zbudowano?|url=https://dziennikzachodni.pl/rondo-generala-zietka-zawsze-bylo-za-ciasne-dlaczego-je-zbudowano/ar/3922657|data=2015-07-03|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.
[[Plik:Růndo Jorga Źyntka - 1997.jpg|mały|Rōndo we 1997]]
Rōndo cuzamyn ze podziymiami bōło ôddane do użytku 20. lipnia 1965. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa, Barbara Szmatloch|tytuł=Katowice, których nie ma|miyjsce=Łódź|wydowca=Księży Młyn Dom Wydawniczy|rok= 2019|strōna=111|ISBN=978-83-7729-502-1}}&lt;/ref&gt;. We podziymiach zaplanowane bōły m.in.  sklep ze luksusowōm galanteryjōm, ze parfinami, ze suwynirami, baksztuba, kafyj, kwiociarnia, pōnkt Totolotka, kioski Ruchu, sztyry ustympy a ôziym telefōnicznych budkōw.

Połno przebudowa rōnda ôdbōła sie w latach 2000.–2006.

== Architektura ==
[[File:K-Kreisel 24 2006.JPG|thumb|right|200px|Rōndo wczos rekōnsztrukcyje (2006)]]
Przebudowa rōnda kosztowała poraset milijōnōw złotych. We grudniu 2006. roku bōł ôddany dwōchnawowy tōnel, dziynka kerymu szofery mogōm jechać bezkolizyjnie po [[Drōgowo Strzednicowo Trasa|DTŚ]] bez cyntrōm Katowic. Wjozd do miasta umożliwiajōm dwie serwisowe drōgi, co znojdujōm sie na stropach tōnelōw. Rōndo mo tyż fōnkcyjo przesiodkowego cyntrōm skuli przistankōw dlo bankōw, kere sōm dostosowane do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Rōndo mo trzi poziōmy. Na nojniższym (-1, ''techniczny poziōm'') znojdujōm sie masziny co nadzorujōm robota drōgowego tōnelu a jedyn ze kioskōw. Na parterowym poziōmie (&quot;0&quot;, ''wystawowy poziōm'') znojdje sie galeryjo «Rōndo Sztuki»), kiosk a Cyntrōm Utrzimanio Tōnelu. Na wiyrchnim poziōmie (&quot;+1&quot;, ''gastrōnōmiczno-wystawowy poziōm'') sōm klub a restauracyjo «Krôlestwo» a jedna ze galeryjōw ASP. We kopule fōngujōm windy dostosowane do niypołnosprawnych gości.

=== Tōnel ===
[[File:Katowice - DTŚ - Tunel 01.JPG|thumb|left|200px|Jedna ze nawōw tōnelu]]
We grudniu 2006. roku bōł ôddany do użytku tōnel ô dugości 657 (pōłnocno nawa) a 650 (połedniowo nawa) myjtrōw. We ôbuch nawach szyrokość jezdnie mo 11 myjtrōw, a wysokość tōnelu wynosi 6,4 myjtra. Cuzamyn tōnel mo 6 pasōw ruchu. Tōnel mo take paramyjtry: rubość stropu – 1,02 m, rubość szczelinowych ścian – 0,8 m, liczba lampōw, co ôzświytlajōm tōnel – 510, liczba wyntylatorōw – 28, liczba ôbrotowych kamerōw – 10, liczba kamerōw, co mōniturujōm ruch w tōnelu – 37, liczba fotoradarōw – 8, liczba łōncznic, co kludzōm do i ze tōnelu – 4, trwałość ścieralnyj warstwy jezdnie – 100 lot. 11 lot po ôtwarciu tōnelu (21. września 2017) smianowano go «Katowskim Tōnelym»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Justyna Przybytek|tytuł=Tunel pod Rondem w Katowicach to Tunel Katowicki. Radni przegłosowali nową nazwę|data dostympu=2025-02-04|url=http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/katowice/a/tunel-pod-rondem-w-katowicach-to-tunel-katowicki-radni-przeglosowali-nowa-nazwe,12505444/|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

We tōnelu je płatne ôgraniczyniy wartkości jazdy do 70 km/h. We 2024. roku władze Katowic sztaunowały nad wkludzyniym systymu ôdcinkowego pōmiaru wartkości&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://dziennikzachodni.pl/katowice-chca-wprowadzic-odcinkowy-pomiar-predkosci-w-tunelu-w-centrum-miasta/ar/c16-18293909|tytuł=Katowice chcą wprowadzić odcinkowy pomiar prędkości w tunelu w centrum miasta|autōr=Magdalena Grabowska|data=2024-02-08|data dostympu=2025-02-28|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

=== Kopuła ===
[[File:Katowice - Rondo - Kopuła 01.JPG|thumb|right|200px|Fragmynt kopuły na Rōńdzie]]
Kopuła, co przikrywo połowa platformy rōnda, we nojwyższym pōnkcie siōngo bezmała 14 m. Jeji powiyrzchnia to 1,2 tauz. m², kubatura wynosi 6 tauz. m³. Z poczōntku powstała sztalowo kōnsztrukcyjo – ze rułōw o srogim przekroju bōły zmōntowane srogi a mały łuk, a potym – z myńszych rułōw – gitrowe łuki. Po miesiōncu zaczło sie przikrywaniy kōnsztrukcyje modro-siwymi szybami i blachōm ô strzybnyj farbie. Budowla je trzipoziōmowo. Zachody Klary idzie podziwiać ze widokowego tarasu, kery znojduje sie na piyrszym sztoku, a schody – ze balkōnu po drugij strōnie. Ôkładziny ze egzotycznego drzewa pokrywajōm zole tarasu i słody ôd zachodnij strōny. Architekturōm wnōntrza kopuły zajyna sie katowsko [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymijo Piyknych Sztuk]]. Ôna ôtrzimała tyż we dziyrżawa dwa sztoki budōnku. We 2009. roku kopuła ôstała ôświytlōno ôd 115 diodowych lampōw. Jejich farba zoleży ôd tymperatury a pory roku.

== Publiczny transzport ==
[[File:At Katowice 2024 417.jpg|thumb|left|200px|Banka 0 na przistanku]]
Na rōńdzie we ôsi pōłnoc-połednie znojduje sie przistanek «Katowice Rondo», ôbsugowany ôd [[Ślōnske Sztrasbanki|Ślōnskich Sztrasbankōw]]. Zatrzimujōm sie na nim lynije ô nōmerach: 6, 7, 11, 13, 16, 20, 23, 33, 41, co dowo samstōnd dojazd do inkszych dziylnicōw Katowic ([[Brynōw]], [[Dōmb]], [[Wołnowiec]], [[Tauzyn (Katowice)|Tauzyn]], [[Zołynże]], [[Zowodzie]]), jak tyż do [[Bytům|Bytōmia]], [[Chorzůw|Chorzowa]], [[Ruda|Rudy]], [[Siymianowice|Siymianowic]] i [[Śwjyntochlowice|Świyntochlowic]]&lt;ref&gt;[https://rj.metropoliaztm.pl/rozklady/przystanek/159267/ Rozkład ruchu na przystanku Katowice Rondo]&lt;/ref&gt;. Przistanek je dostosowany do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Niydaleko ôd Rōnda znojdujōm sie busowe przistanki «Katowice Aleja Korfantego» a «Katowice Strefa Kultury NOSPR», z kerych idzie dojechać miyndzy inkszymi do [[Byńdzin|Byńdzina]], [[Chrzanów|Chrzanowa]], [[Gůrńiczo Důmbrowa|Gōrniczyj Dōmbrowy]], [[Jaworzno|Jaworzna]], [[Myslowice|Myslowic]], [[Śewjyrz|Siewierza]], [[Siymianowice|Siymianowic]], [[Sosnowiec|Sosnowca]] a [[Tychy|Tychōw]].

== Patrōn ==
[[File:Pomnik Jerzego Ziętka w Katowicach.JPG|thumb|right|200px|Dynkmal Jerzygo Ziętka we Katowicach, poraset myjtrōw ôd Rōnda]]
Rōndo, kere dugo fōngowało jako «Katowske Rōndo» (pol. ''rondo Katowickie''), ôtrzimało miano [[Jerzy Ziętek|Jerzygo Ziętka]] bez ukwoła Rady Miasta Katowice we 1991. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa|tytuł=Ulice i place Katowic|miyjsce=Katowice|tytuł=Prasa i Książka|rok=2012|strōna=264}}&lt;/ref&gt;. Jerzy Ziętek bōł ślōnskim wojewodōm (1945), sprowcōm prezydyjōm Wojewōdzkij Norodowyj Rady we Katowicach (1964–1973) i katowskim wojewodōm (1973–1975).

Kej we 2016. roku bōł przijynty «Dekōmunizacyjny gezec»&lt;ref&gt;[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20160000744 Dz.U. 2016 poz. 744] ''Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki'' {{lang|pl}}&lt;/ref&gt;, pokozały sie głosy, iże dekōmunizacyje podlygo tyż postać Jerzygo Ziętka. Politikery PiS-u planowali dać rōndu miano [[Lech Kaczyński]], a [[Marek Nowara]] ze [[Ruch Autōnōmije Ślōnska|Ruchu Autōnōmije Ślōnska]] doł forszlag [[Richard Holtze|Richarda Holtzego]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,22766611,ras-zostal-pomocnikiem-pis-w-usunieciu-jerzego-zietka.html|tytuł=RAŚ został pomocnikiem PiS w usunięciu Jerzego Ziętka|autōr=Przemysław Jedlecki|data=2017-12-11|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. We ôbronie dotynczasowego miana wystōmpiōł miyndzy inkszymi prezidynt Katowic [[Marcin Krupa]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://nettg.pl/gornictwo/145659/katowice-szesc-nazw-ulic-do-zmiany-i-spor-o-jerzego-zietka|tytuł=Katowice: sześć nazw ulic do zmiany i spór o Jerzego Ziętka|data=2017-10-12|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Yntlich miano ôstało bez smiany.

== We kulturze ==
Katowske rōndo, niyroz traktowane za symbol cołkigo miasta, je używane tyż we muzyce a literaturze. Do przikładu na rōńdzie bōł kryncōny teledysk do śpiywki grupy [[Kindla]] pod mianym «Z kimś takim jak ty»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://muzyka.interia.pl/zdjecia/news-kindla-na-planie-z-kims-takim-jak-ty-katowice-luty-2007,nId,7636116|autōr=Jakub Jarząbek|tytuł=Kindla na planie &quot;Z kimś takim jak Ty&quot; - Katowice, luty 2007|data=12.03.2007|data dostympu=3.07.2026|ôpublikowany=Interia muzyka}}&lt;/ref&gt;. We fōntannie na rōńdzie grupa [[Finsky]] nakryńciōła teledysk do śpiywki «Chcemy jechać na wakacje»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://krakow.naszemiasto.pl/zespol-finsky-nakrecil-teledysk-w-katowickiej-fontannie/ar/c13-3190671|tytuł=Zespół Finsky nakręcił teledysk w katowickiej fontannie [wideo]|ôpublikowano=Kraków Nasze Miasto|data=21.06.2011|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;.

Poetka [[Ewa Parma]] ôdwołowała sie do rōnda we wiyrszu «Jankesy w Katowicach»:
{{Cytat|(...)&lt;br&gt;To tak choby jeść krupnioka&lt;br&gt;z Frankiem O’Harom na Stawowej,&lt;br&gt;śpiywać „Szła dziyweczka”&lt;br&gt;z Waltem Whitmanem&lt;br&gt;na ławce w Parku Kościuszki,&lt;br&gt;'''stoć na Rondzie z Lindziom i Antośkiym'''&lt;br&gt;ćwierć na jedna w nocy&lt;br&gt;– taki mały fuks&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=http://www.sofijon.pl/module/article/one/235|autōr=Ewa Parma|tytuł=Jankesi w Katowicach / Jankesy w Katowicach / The Yankees in Katowice|ôpublikowany=Sofijon.pl|data=26.04.2013|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;|Ewa Parma}}

== Bibliografijo ==
* ''Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku'', red. Ewa Chojecka, wyd. Muzeum Śląskie, Katowice 2004, {{ISBN|83-87455-77-6}}, s. 452.
* Katowice − ''Informator'', red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
* ''Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta.'', red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo &quot;Śląsk&quot;, Katowice 1978, s. 26.

{{Przipisy}}

[[Kategoria:Katowicy]]
[[Kategoria:Mjejsko kůmůńikacyjo]]</text>
      <sha1>cocgx07i431x9hllq5lrpzrypn3489m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391075</id>
      <parentid>391074</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T17:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ozi</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>Wycŏfanie wersyje [[Special:Diff/391074|391074]] ôd [[Special:Contributions/Gutzalat|Gutzalat]] ([[User talk:Gutzalat|dyskusyjŏ]]) Zaburzōno wizualno sztruktura artikla</comment>
      <origin>391075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11272" sha1="gn59gv8uo8sydbwgkr3wzgp1th6ztjz" xml:space="preserve">{{Mnt}}
[[File:Jerzy Ziętek Roundabout seen from Hotel Katowice in September 2018.jpg|thumb|right|200px|Rōndo bez noc]]
'''Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach''' ([[polsko godka|pol.]] ''Rondo gen. Jerzego Ziętka w Katowicach'') – srogi drōgowy knoutel, kery znojduje sie we cyntrōm Katowic. Umożliwio ruch na ôsi pōłnoc–połednie (po aleji W. Korfantygo) a swobodny tranzytowy ruch na ôsi schōd–zachōd (krajowo drōga nr 79, Drōgowo Strzednicowo Trasa). Na platformie rondo je postawiōno szklōnno kopuła, w keryj znojduje sie miyndzy inkszymi galeryjo [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymije Piyknych Sztuk we Katowicach]], mianowano «Rōndym Sztuki».

== Stare rōndo ==
[[File:Katowice - Koszutka Niebieskie bloki 3 40 0 15 43 162947.jpg|thumb|left|Rōndo we 1979. roku]]
Do 50. lot XX storoczo na placu teroźnego rōnda bōła ôbyczno krojcōwka. Skuli ôzwoju motoryzacyje i swiynkszynio liczby autokōw to czynsto gynerowało sztauy, tōż trwały dyskusyje na tymat przebudowy knoutla. Ze dwōch projektōw, kere propōnowały abo dwupoziōmowo bezkolizyjno krojcōwka, abo jednopoziōmowe rondo, bōł ôbrany tyn drugi. Decyzyjo podjōn sprowca Wojewōdzkij Norodowyj Rady Jerzy Ziętek skuli problymōw ze technologijami, kere drōnżōły by tōnele, ôsobliwie na terynach ze hawiyrskimi szkodami&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Teresa Semik|tytuł=Rondo generała Ziętka zawsze było za ciasne. Dlaczego je zbudowano?|url=https://dziennikzachodni.pl/rondo-generala-zietka-zawsze-bylo-za-ciasne-dlaczego-je-zbudowano/ar/3922657|data=2015-07-03|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Rōndo cuzamyn ze podziymiami bōło ôddane do użytku 20. lipnia 1965. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa, Barbara Szmatloch|tytuł=Katowice, których nie ma|miyjsce=Łódź|wydowca=Księży Młyn Dom Wydawniczy|rok= 2019|strōna=111|ISBN=978-83-7729-502-1}}&lt;/ref&gt;. We podziymiach zaplanowane bōły m.in.  sklep ze luksusowōm galanteryjōm, ze parfinami, ze suwynirami, baksztuba, kafyj, kwiociarnia, pōnkt Totolotka, kioski Ruchu, sztyry ustympy a ôziym telefōnicznych budkōw.

Połno przebudowa rōnda ôdbōła sie w latach 2000.–2006.

== Architektura ==
[[File:K-Kreisel 24 2006.JPG|thumb|right|200px|Rōndo wczos rekōnsztrukcyje (2006)]]
Przebudowa rōnda kosztowała poraset milijōnōw złotych. We grudniu 2006. roku bōł ôddany dwōchnawowy tōnel, dziynka kerymu szofery mogōm jechać bezkolizyjnie po [[Drōgowo Strzednicowo Trasa|DTŚ]] bez cyntrōm Katowic. Wjozd do miasta umożliwiajōm dwie serwisowe drōgi, co znojdujōm sie na stropach tōnelōw. Rōndo mo tyż fōnkcyjo przesiodkowego cyntrōm skuli przistankōw dlo bankōw, kere sōm dostosowane do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Rōndo mo trzi poziōmy. Na nojniższym (-1, ''techniczny poziōm'') znojdujōm sie masziny co nadzorujōm robota drōgowego tōnelu a jedyn ze kioskōw. Na parterowym poziōmie (&quot;0&quot;, ''wystawowy poziōm'') znojdje sie galeryjo «Rōndo Sztuki»), kiosk a Cyntrōm Utrzimanio Tōnelu. Na wiyrchnim poziōmie (&quot;+1&quot;, ''gastrōnōmiczno-wystawowy poziōm'') sōm klub a restauracyjo «Krôlestwo» a jedna ze galeryjōw ASP. We kopule fōngujōm windy dostosowane do niypołnosprawnych gości.

=== Tōnel ===
[[File:Katowice - DTŚ - Tunel 01.JPG|thumb|left|200px|Jedna ze nawōw tōnelu]]
We grudniu 2006. roku bōł ôddany do użytku tōnel ô dugości 657 (pōłnocno nawa) a 650 (połedniowo nawa) myjtrōw. We ôbuch nawach szyrokość jezdnie mo 11 myjtrōw, a wysokość tōnelu wynosi 6,4 myjtra. Cuzamyn tōnel mo 6 pasōw ruchu. Tōnel mo take paramyjtry: rubość stropu – 1,02 m, rubość szczelinowych ścian – 0,8 m, liczba lampōw, co ôzświytlajōm tōnel – 510, liczba wyntylatorōw – 28, liczba ôbrotowych kamerōw – 10, liczba kamerōw, co mōniturujōm ruch w tōnelu – 37, liczba fotoradarōw – 8, liczba łōncznic, co kludzōm do i ze tōnelu – 4, trwałość ścieralnyj warstwy jezdnie – 100 lot. 11 lot po ôtwarciu tōnelu (21. września 2017) smianowano go «Katowskim Tōnelym»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Justyna Przybytek|tytuł=Tunel pod Rondem w Katowicach to Tunel Katowicki. Radni przegłosowali nową nazwę|data dostympu=2025-02-04|url=http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/katowice/a/tunel-pod-rondem-w-katowicach-to-tunel-katowicki-radni-przeglosowali-nowa-nazwe,12505444/|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

We tōnelu je płatne ôgraniczyniy wartkości jazdy do 70 km/h. We 2024. roku władze Katowic sztaunowały nad wkludzyniym systymu ôdcinkowego pōmiaru wartkości&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://dziennikzachodni.pl/katowice-chca-wprowadzic-odcinkowy-pomiar-predkosci-w-tunelu-w-centrum-miasta/ar/c16-18293909|tytuł=Katowice chcą wprowadzić odcinkowy pomiar prędkości w tunelu w centrum miasta|autōr=Magdalena Grabowska|data=2024-02-08|data dostympu=2025-02-28|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

=== Kopuła ===
[[File:Katowice - Rondo - Kopuła 01.JPG|thumb|right|200px|Fragmynt kopuły na Rōńdzie]]
Kopuła, co przikrywo połowa platformy rōnda, we nojwyższym pōnkcie siōngo bezmała 14 m. Jeji powiyrzchnia to 1,2 tauz. m², kubatura wynosi 6 tauz. m³. Z poczōntku powstała sztalowo kōnsztrukcyjo – ze rułōw o srogim przekroju bōły zmōntowane srogi a mały łuk, a potym – z myńszych rułōw – gitrowe łuki. Po miesiōncu zaczło sie przikrywaniy kōnsztrukcyje modro-siwymi szybami i blachōm ô strzybnyj farbie. Budowla je trzipoziōmowo. Zachody Klary idzie podziwiać ze widokowego tarasu, kery znojduje sie na piyrszym sztoku, a schody – ze balkōnu po drugij strōnie. Ôkładziny ze egzotycznego drzewa pokrywajōm zole tarasu i słody ôd zachodnij strōny. Architekturōm wnōntrza kopuły zajyna sie katowsko [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymijo Piyknych Sztuk]]. Ôna ôtrzimała tyż we dziyrżawa dwa sztoki budōnku. We 2009. roku kopuła ôstała ôświytlōno ôd 115 diodowych lampōw. Jejich farba zoleży ôd tymperatury a pory roku.

== Publiczny transzport ==
[[File:At Katowice 2024 417.jpg|thumb|left|200px|Banka 0 na przistanku]]
Na rōńdzie we ôsi pōłnoc-połednie znojduje sie przistanek «Katowice Rondo», ôbsugowany ôd [[Ślōnske Sztrasbanki|Ślōnskich Sztrasbankōw]]. Zatrzimujōm sie na nim lynije ô nōmerach: 6, 7, 11, 13, 16, 20, 23, 33, 41, co dowo samstōnd dojazd do inkszych dziylnicōw Katowic ([[Brynōw]], [[Dōmb]], [[Wołnowiec]], [[Tauzyn (Katowice)|Tauzyn]], [[Zołynże]], [[Zowodzie]]), jak tyż do [[Bytům|Bytōmia]], [[Chorzůw|Chorzowa]], [[Ruda|Rudy]], [[Siymianowice|Siymianowic]] i [[Śwjyntochlowice|Świyntochlowic]]&lt;ref&gt;[https://rj.metropoliaztm.pl/rozklady/przystanek/159267/ Rozkład ruchu na przystanku Katowice Rondo]&lt;/ref&gt;. Przistanek je dostosowany do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Niydaleko ôd Rōnda znojdujōm sie busowe przistanki «Katowice Aleja Korfantego» a «Katowice Strefa Kultury NOSPR», z kerych idzie dojechać miyndzy inkszymi do [[Byńdzin|Byńdzina]], [[Chrzanów|Chrzanowa]], [[Gůrńiczo Důmbrowa|Gōrniczyj Dōmbrowy]], [[Jaworzno|Jaworzna]], [[Myslowice|Myslowic]], [[Śewjyrz|Siewierza]], [[Siymianowice|Siymianowic]], [[Sosnowiec|Sosnowca]] a [[Tychy|Tychōw]].

== Patrōn ==
[[File:Pomnik Jerzego Ziętka w Katowicach.JPG|thumb|right|200px|Dynkmal Jerzygo Ziętka we Katowicach, poraset myjtrōw ôd Rōnda]]
Rōndo, kere dugo fōngowało jako «Katowske Rōndo» (pol. ''rondo Katowickie''), ôtrzimało miano [[Jerzy Ziętek|Jerzygo Ziętka]] bez ukwoła Rady Miasta Katowice we 1991. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa|tytuł=Ulice i place Katowic|miyjsce=Katowice|tytuł=Prasa i Książka|rok=2012|strōna=264}}&lt;/ref&gt;. Jerzy Ziętek bōł ślōnskim wojewodōm (1945), sprowcōm prezydyjōm Wojewōdzkij Norodowyj Rady we Katowicach (1964–1973) i katowskim wojewodōm (1973–1975).

Kej we 2016. roku bōł przijynty «Dekōmunizacyjny gezec»&lt;ref&gt;[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20160000744 Dz.U. 2016 poz. 744] ''Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki'' {{lang|pl}}&lt;/ref&gt;, pokozały sie głosy, iże dekōmunizacyje podlygo tyż postać Jerzygo Ziętka. Politikery PiS-u planowali dać rōndu miano [[Lech Kaczyński]], a [[Marek Nowara]] ze [[Ruch Autōnōmije Ślōnska|Ruchu Autōnōmije Ślōnska]] doł forszlag [[Richard Holtze|Richarda Holtzego]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,22766611,ras-zostal-pomocnikiem-pis-w-usunieciu-jerzego-zietka.html|tytuł=RAŚ został pomocnikiem PiS w usunięciu Jerzego Ziętka|autōr=Przemysław Jedlecki|data=2017-12-11|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. We ôbronie dotynczasowego miana wystōmpiōł miyndzy inkszymi prezidynt Katowic [[Marcin Krupa]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://nettg.pl/gornictwo/145659/katowice-szesc-nazw-ulic-do-zmiany-i-spor-o-jerzego-zietka|tytuł=Katowice: sześć nazw ulic do zmiany i spór o Jerzego Ziętka|data=2017-10-12|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Yntlich miano ôstało bez smiany.

== We kulturze ==
Katowske rōndo, niyroz traktowane za symbol cołkigo miasta, je używane tyż we muzyce a literaturze. Do przikładu na rōńdzie bōł kryncōny teledysk do śpiywki grupy [[Kindla]] pod mianym «Z kimś takim jak ty»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://muzyka.interia.pl/zdjecia/news-kindla-na-planie-z-kims-takim-jak-ty-katowice-luty-2007,nId,7636116|autōr=Jakub Jarząbek|tytuł=Kindla na planie &quot;Z kimś takim jak Ty&quot; - Katowice, luty 2007|data=12.03.2007|data dostympu=3.07.2026|ôpublikowany=Interia muzyka}}&lt;/ref&gt;. We fōntannie na rōńdzie grupa [[Finsky]] nakryńciōła teledysk do śpiywki «Chcemy jechać na wakacje»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://krakow.naszemiasto.pl/zespol-finsky-nakrecil-teledysk-w-katowickiej-fontannie/ar/c13-3190671|tytuł=Zespół Finsky nakręcił teledysk w katowickiej fontannie [wideo]|ôpublikowano=Kraków Nasze Miasto|data=21.06.2011|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;.

Poetka [[Ewa Parma]] ôdwołowała sie do rōnda we wiyrszu «Jankesy w Katowicach»:
{{Cytat|(...)&lt;br&gt;To tak choby jeść krupnioka&lt;br&gt;z Frankiem O’Harom na Stawowej,&lt;br&gt;śpiywać „Szła dziyweczka”&lt;br&gt;z Waltem Whitmanem&lt;br&gt;na ławce w Parku Kościuszki,&lt;br&gt;'''stoć na Rondzie z Lindziom i Antośkiym'''&lt;br&gt;ćwierć na jedna w nocy&lt;br&gt;– taki mały fuks&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=http://www.sofijon.pl/module/article/one/235|autōr=Ewa Parma|tytuł=Jankesi w Katowicach / Jankesy w Katowicach / The Yankees in Katowice|ôpublikowany=Sofijon.pl|data=26.04.2013|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;|Ewa Parma}}

== Bibliografijo ==
* ''Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku'', red. Ewa Chojecka, wyd. Muzeum Śląskie, Katowice 2004, {{ISBN|83-87455-77-6}}, s. 452.
* Katowice − ''Informator'', red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
* ''Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta.'', red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo &quot;Śląsk&quot;, Katowice 1978, s. 26.

{{Przipisy}}

[[Kategoria:Katowicy]]
[[Kategoria:Mjejsko kůmůńikacyjo]]</text>
      <sha1>gn59gv8uo8sydbwgkr3wzgp1th6ztjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>391080</id>
      <parentid>391075</parentid>
      <timestamp>2026-11-07T07:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ozi</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <origin>391080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11278" sha1="9dyhpgz6lb2mi04prxloc7o6p0yp7ia" xml:space="preserve">{{Mnt}}
[[File:Jerzy Ziętek Roundabout seen from Hotel Katowice in September 2018.jpg|thumb|right|200px|Rōndo bez noc]]
'''Rōndo gyn. Jerzygo Ziętka we Katowicach''' ([[polsko godka|pol.]] ''Rondo gen. Jerzego Ziętka w Katowicach'') – srogi drōgowy knoutel, kery znojduje sie we cyntrōm Katowic. Umożliwio ruch na ôsi pōłnoc–połednie (po aleji W. Korfantygo) a swobodny tranzytowy ruch na ôsi schōd–zachōd (krajowo drōga nr 79, Drōgowo Strzednicowo Trasa). Na platformie rondo je postawiōno szklōnno kopuła, w keryj znojduje sie miyndzy inkszymi galeryjo [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymije Piyknych Sztuk we Katowicach]], mianowano «Rōndym Sztuki».

== Stare rōndo ==
[[File:Katowice - Koszutka Niebieskie bloki 3 40 0 15 43 162947.jpg|thumb|left|200px|Rōndo we 1979. roku]]
Do 50. lot XX storoczo na placu teroźnego rōnda bōła ôbyczno krojcōwka. Skuli ôzwoju motoryzacyje i swiynkszynio liczby autokōw to czynsto gynerowało sztauy, tōż trwały dyskusyje na tymat przebudowy knoutla. Ze dwōch projektōw, kere propōnowały abo dwupoziōmowo bezkolizyjno krojcōwka, abo jednopoziōmowe rondo, bōł ôbrany tyn drugi. Decyzyjo podjōn sprowca Wojewōdzkij Norodowyj Rady Jerzy Ziętek skuli problymōw ze technologijami, kere drōnżōły by tōnele, ôsobliwie na terynach ze hawiyrskimi szkodami&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Teresa Semik|tytuł=Rondo generała Ziętka zawsze było za ciasne. Dlaczego je zbudowano?|url=https://dziennikzachodni.pl/rondo-generala-zietka-zawsze-bylo-za-ciasne-dlaczego-je-zbudowano/ar/3922657|data=2015-07-03|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Rōndo cuzamyn ze podziymiami bōło ôddane do użytku 20. lipnia 1965. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa, Barbara Szmatloch|tytuł=Katowice, których nie ma|miyjsce=Łódź|wydowca=Księży Młyn Dom Wydawniczy|rok= 2019|strōna=111|ISBN=978-83-7729-502-1}}&lt;/ref&gt;. We podziymiach zaplanowane bōły m.in.  sklep ze luksusowōm galanteryjōm, ze parfinami, ze suwynirami, baksztuba, kafyj, kwiociarnia, pōnkt Totolotka, kioski Ruchu, sztyry ustympy a ôziym telefōnicznych budkōw.

Połno przebudowa rōnda ôdbōła sie w latach 2000.–2006.

== Architektura ==
[[File:K-Kreisel 24 2006.JPG|thumb|right|200px|Rōndo wczos rekōnsztrukcyje (2006)]]
Przebudowa rōnda kosztowała poraset milijōnōw złotych. We grudniu 2006. roku bōł ôddany dwōchnawowy tōnel, dziynka kerymu szofery mogōm jechać bezkolizyjnie po [[Drōgowo Strzednicowo Trasa|DTŚ]] bez cyntrōm Katowic. Wjozd do miasta umożliwiajōm dwie serwisowe drōgi, co znojdujōm sie na stropach tōnelōw. Rōndo mo tyż fōnkcyjo przesiodkowego cyntrōm skuli przistankōw dlo bankōw, kere sōm dostosowane do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Rōndo mo trzi poziōmy. Na nojniższym (-1, ''techniczny poziōm'') znojdujōm sie masziny co nadzorujōm robota drōgowego tōnelu a jedyn ze kioskōw. Na parterowym poziōmie (&quot;0&quot;, ''wystawowy poziōm'') znojdje sie galeryjo «Rōndo Sztuki»), kiosk a Cyntrōm Utrzimanio Tōnelu. Na wiyrchnim poziōmie (&quot;+1&quot;, ''gastrōnōmiczno-wystawowy poziōm'') sōm klub a restauracyjo «Krôlestwo» a jedna ze galeryjōw ASP. We kopule fōngujōm windy dostosowane do niypołnosprawnych gości.

=== Tōnel ===
[[File:Katowice - DTŚ - Tunel 01.JPG|thumb|left|200px|Jedna ze nawōw tōnelu]]
We grudniu 2006. roku bōł ôddany do użytku tōnel ô dugości 657 (pōłnocno nawa) a 650 (połedniowo nawa) myjtrōw. We ôbuch nawach szyrokość jezdnie mo 11 myjtrōw, a wysokość tōnelu wynosi 6,4 myjtra. Cuzamyn tōnel mo 6 pasōw ruchu. Tōnel mo take paramyjtry: rubość stropu – 1,02 m, rubość szczelinowych ścian – 0,8 m, liczba lampōw, co ôzświytlajōm tōnel – 510, liczba wyntylatorōw – 28, liczba ôbrotowych kamerōw – 10, liczba kamerōw, co mōniturujōm ruch w tōnelu – 37, liczba fotoradarōw – 8, liczba łōncznic, co kludzōm do i ze tōnelu – 4, trwałość ścieralnyj warstwy jezdnie – 100 lot. 11 lot po ôtwarciu tōnelu (21. września 2017) smianowano go «Katowskim Tōnelym»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|autōr=Justyna Przybytek|tytuł=Tunel pod Rondem w Katowicach to Tunel Katowicki. Radni przegłosowali nową nazwę|data dostympu=2025-02-04|url=http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/katowice/a/tunel-pod-rondem-w-katowicach-to-tunel-katowicki-radni-przeglosowali-nowa-nazwe,12505444/|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

We tōnelu je płatne ôgraniczyniy wartkości jazdy do 70 km/h. We 2024. roku władze Katowic sztaunowały nad wkludzyniym systymu ôdcinkowego pōmiaru wartkości&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://dziennikzachodni.pl/katowice-chca-wprowadzic-odcinkowy-pomiar-predkosci-w-tunelu-w-centrum-miasta/ar/c16-18293909|tytuł=Katowice chcą wprowadzić odcinkowy pomiar prędkości w tunelu w centrum miasta|autōr=Magdalena Grabowska|data=2024-02-08|data dostympu=2025-02-28|godka=pl}}&lt;/ref&gt;.

=== Kopuła ===
[[File:Katowice - Rondo - Kopuła 01.JPG|thumb|right|200px|Fragmynt kopuły na Rōńdzie]]
Kopuła, co przikrywo połowa platformy rōnda, we nojwyższym pōnkcie siōngo bezmała 14 m. Jeji powiyrzchnia to 1,2 tauz. m², kubatura wynosi 6 tauz. m³. Z poczōntku powstała sztalowo kōnsztrukcyjo – ze rułōw o srogim przekroju bōły zmōntowane srogi a mały łuk, a potym – z myńszych rułōw – gitrowe łuki. Po miesiōncu zaczło sie przikrywaniy kōnsztrukcyje modro-siwymi szybami i blachōm ô strzybnyj farbie. Budowla je trzipoziōmowo. Zachody Klary idzie podziwiać ze widokowego tarasu, kery znojduje sie na piyrszym sztoku, a schody – ze balkōnu po drugij strōnie. Ôkładziny ze egzotycznego drzewa pokrywajōm zole tarasu i słody ôd zachodnij strōny. Architekturōm wnōntrza kopuły zajyna sie katowsko [[Akadymijo Piyknych Sztuk we Katowicach|Akadymijo Piyknych Sztuk]]. Ôna ôtrzimała tyż we dziyrżawa dwa sztoki budōnku. We 2009. roku kopuła ôstała ôświytlōno ôd 115 diodowych lampōw. Jejich farba zoleży ôd tymperatury a pory roku.

== Publiczny transzport ==
[[File:At Katowice 2024 417.jpg|thumb|left|200px|Banka 0 na przistanku]]
Na rōńdzie we ôsi pōłnoc-połednie znojduje sie przistanek «Katowice Rondo», ôbsugowany ôd [[Ślōnske Sztrasbanki|Ślōnskich Sztrasbankōw]]. Zatrzimujōm sie na nim lynije ô nōmerach: 6, 7, 11, 13, 16, 20, 23, 33, 41, co dowo samstōnd dojazd do inkszych dziylnicōw Katowic ([[Brynōw]], [[Dōmb]], [[Wołnowiec]], [[Tauzyn (Katowice)|Tauzyn]], [[Zołynże]], [[Zowodzie]]), jak tyż do [[Bytům|Bytōmia]], [[Chorzůw|Chorzowa]], [[Ruda|Rudy]], [[Siymianowice|Siymianowic]] i [[Śwjyntochlowice|Świyntochlowic]]&lt;ref&gt;[https://rj.metropoliaztm.pl/rozklady/przystanek/159267/ Rozkład ruchu na przystanku Katowice Rondo]&lt;/ref&gt;. Przistanek je dostosowany do ôbsugi niypołnosprawnych pasażyrōw.

Niydaleko ôd Rōnda znojdujōm sie busowe przistanki «Katowice Aleja Korfantego» a «Katowice Strefa Kultury NOSPR», z kerych idzie dojechać miyndzy inkszymi do [[Byńdzin|Byńdzina]], [[Chrzanów|Chrzanowa]], [[Gůrńiczo Důmbrowa|Gōrniczyj Dōmbrowy]], [[Jaworzno|Jaworzna]], [[Myslowice|Myslowic]], [[Śewjyrz|Siewierza]], [[Siymianowice|Siymianowic]], [[Sosnowiec|Sosnowca]] a [[Tychy|Tychōw]].

== Patrōn ==
[[File:Pomnik Jerzego Ziętka w Katowicach.JPG|thumb|right|200px|Dynkmal Jerzygo Ziętka we Katowicach, poraset myjtrōw ôd Rōnda]]
Rōndo, kere dugo fōngowało jako «Katowske Rōndo» (pol. ''rondo Katowickie''), ôtrzimało miano [[Jerzy Ziętek|Jerzygo Ziętka]] bez ukwoła Rady Miasta Katowice we 1991. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj ksiōnżka|autōr=Michał Bulsa|tytuł=Ulice i place Katowic|miyjsce=Katowice|tytuł=Prasa i Książka|rok=2012|strōna=264}}&lt;/ref&gt;. Jerzy Ziętek bōł ślōnskim wojewodōm (1945), sprowcōm prezydyjōm Wojewōdzkij Norodowyj Rady we Katowicach (1964–1973) i katowskim wojewodōm (1973–1975).

Kej we 2016. roku bōł przijynty «Dekōmunizacyjny gezec»&lt;ref&gt;[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20160000744 Dz.U. 2016 poz. 744] ''Ustawa z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki'' {{lang|pl}}&lt;/ref&gt;, pokozały sie głosy, iże dekōmunizacyje podlygo tyż postać Jerzygo Ziętka. Politikery PiS-u planowali dać rōndu miano [[Lech Kaczyński]], a [[Marek Nowara]] ze [[Ruch Autōnōmije Ślōnska|Ruchu Autōnōmije Ślōnska]] doł forszlag [[Richard Holtze|Richarda Holtzego]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://katowice.wyborcza.pl/katowice/7,35063,22766611,ras-zostal-pomocnikiem-pis-w-usunieciu-jerzego-zietka.html|tytuł=RAŚ został pomocnikiem PiS w usunięciu Jerzego Ziętka|autōr=Przemysław Jedlecki|data=2017-12-11|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. We ôbronie dotynczasowego miana wystōmpiōł miyndzy inkszymi prezidynt Katowic [[Marcin Krupa]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://nettg.pl/gornictwo/145659/katowice-szesc-nazw-ulic-do-zmiany-i-spor-o-jerzego-zietka|tytuł=Katowice: sześć nazw ulic do zmiany i spór o Jerzego Ziętka|data=2017-10-12|data dostympu=2025-02-28}}&lt;/ref&gt;. Yntlich miano ôstało bez smiany.

== We kulturze ==
Katowske rōndo, niyroz traktowane za symbol cołkigo miasta, je używane tyż we muzyce a literaturze. Do przikładu na rōńdzie bōł kryncōny teledysk do śpiywki grupy [[Kindla]] pod mianym «Z kimś takim jak ty»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://muzyka.interia.pl/zdjecia/news-kindla-na-planie-z-kims-takim-jak-ty-katowice-luty-2007,nId,7636116|autōr=Jakub Jarząbek|tytuł=Kindla na planie &quot;Z kimś takim jak Ty&quot; - Katowice, luty 2007|data=12.03.2007|data dostympu=3.07.2026|ôpublikowany=Interia muzyka}}&lt;/ref&gt;. We fōntannie na rōńdzie grupa [[Finsky]] nakryńciōła teledysk do śpiywki «Chcemy jechać na wakacje»&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=https://krakow.naszemiasto.pl/zespol-finsky-nakrecil-teledysk-w-katowickiej-fontannie/ar/c13-3190671|tytuł=Zespół Finsky nakręcił teledysk w katowickiej fontannie [wideo]|ôpublikowano=Kraków Nasze Miasto|data=21.06.2011|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;.

Poetka [[Ewa Parma]] ôdwołowała sie do rōnda we wiyrszu «Jankesy w Katowicach»:
{{Cytat|(...)&lt;br&gt;To tak choby jeść krupnioka&lt;br&gt;z Frankiem O’Harom na Stawowej,&lt;br&gt;śpiywać „Szła dziyweczka”&lt;br&gt;z Waltem Whitmanem&lt;br&gt;na ławce w Parku Kościuszki,&lt;br&gt;'''stoć na Rondzie z Lindziom i Antośkiym'''&lt;br&gt;ćwierć na jedna w nocy&lt;br&gt;– taki mały fuks&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|url=http://www.sofijon.pl/module/article/one/235|autōr=Ewa Parma|tytuł=Jankesi w Katowicach / Jankesy w Katowicach / The Yankees in Katowice|ôpublikowany=Sofijon.pl|data=26.04.2013|data dostympu=3.07.2026}}&lt;/ref&gt;|Ewa Parma}}

== Bibliografijo ==
* ''Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku'', red. Ewa Chojecka, wyd. Muzeum Śląskie, Katowice 2004, {{ISBN|83-87455-77-6}}, s. 452.
* Katowice − ''Informator'', red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 26.
* ''Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta.'', red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo &quot;Śląsk&quot;, Katowice 1978, s. 26.

{{Przipisy}}

[[Kategoria:Katowicy]]
[[Kategoria:Mjejsko kůmůńikacyjo]]</text>
      <sha1>9dyhpgz6lb2mi04prxloc7o6p0yp7ia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nazaré</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86412</id>
    <revision>
      <id>391076</id>
      <parentid>380291</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T18:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kent Wang</username>
        <id>30883</id>
      </contributor>
      <comment>Użycie zdjyńćo ze Wikidanych</comment>
      <origin>391076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="c99563ifajeq350sjb99y2mjf8bs2bo" xml:space="preserve">{{Mjasto zagranica infobox
| Mjasto            = Nazaré
| mjano_państwa     = PRT
| jednostka_adm     = dystrykt
| mjano_jednostki_adm = [[Regijůn Centrům|Regijůńe Centrům]]
| dopeuńač_mjasta   = Nazaré
| zařůndzajůncy = burmistrz
| burmistř = [[Manuel Sequeira]] (2025)
| fana_mjasta       = Plik:Pt-nzr1.png
| herb_mjasta      = Plik:NZR.png
|stopniN             = 39
|minutN              = 36
|sekundN             = 03
|szerokość           = N
|stopniE             = 09
|minutE              = 04
|sekundE             = 13
|długość             = W
| ludźi             = 14 885
| rok               = 2021
| aglomeracyja = 
| plac              = 82,43
| gynstość          = 180,6
| wysokość          = 
| nr_ker            = 
| kod_počt          = 2450
| tablica_rej       = 
| mjasta_partnerske = 
| mapa              = 
| galeryjo_commons  = Nazaré_(Portugal)
|www = http://www.cm-nazare.pt/
|zdjyńće = {{#property:P18}}
|uopis_zdjyńćo = Nazaré
}}
'''Nazaré''' - [[mjasto]] a [[gmin]] we [[Portugalijo|Portugaliji]], we [[Regijůn Cantrům|Regijůńe Centrům]]. 

[[Kategoryjo:Mjasta Portugaliji]]
[[Kategoryjo:Gminy Portugaliji]]</text>
      <sha1>c99563ifajeq350sjb99y2mjf8bs2bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bohdan Gambal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88614</id>
    <revision>
      <id>391078</id>
      <parentid>388313</parentid>
      <timestamp>2026-11-06T22:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gwiezdny Baca</username>
        <id>20593</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>391078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3842" sha1="cxfcxpemwf2r2at5lfh0mpkjtocd7fu" xml:space="preserve">{{Mnt}}
{{Ôsoba infoszachtla| ôbrŏzek = Bogdan Gambal.jpg| ôpis ôbrŏzka = | miano = Bohdan Gambal&lt;br&gt;Богдан Ґамбаль | tło = | cołke miano = Bohdan Gambal | narodzynie = 26. lutego 1965. | plac narodzyniŏ = [[Polkowice]] | śmiyrć = 2. lipnia 2020. | plac śmiyrci = [[Krakōw]]| ôbywatelstwo = {{Państwo fana POL}} [[Polska|polske]]| nŏrodowość = [[File:Прапор Лемко-Русинської Республіки.svg|20px]] [[Łymki|Łymko]]| przemianek = | bildōng = [[Jagellōński Uniwersytet]] | fach = etnolog, publicysta, dziynnikorz, społeczny dziołocz | epoka = | aktywność = | ôrganizacyjŏ = [[Stowarziszyniy Łymkōw]], [[Stowarziszyniy «Rusko Bursa»]] | widziane prŏce = | manżelstwo = | partnerstwo = | dziecka = | matka = | fater = | familijŏ = | nadgrody = [[Ôrder Adolfa Dobriańskigo]] | commons = | zajta internetowŏ = | podpis = }}

'''Bohdan Gambal''' ([[łymkowsko godka|łym.]] ''Богдан Ґамбаль'', [[polsko godka|pol.]] ''Bogdan Gambal'', rodz. [[26 lutygo|26. lutego]] [[1965|1965.]] we [[Polkowice|Polkowicach]], um. [[2 lipca|2. lipnia]] [[2020|2020.]] we [[Krakōw|Krakowie]]) – łymkowski społeczny dziołocz, publicysta, etnolog. Inicjatōr reaktywacyje i moc rokōw sprowca Stowarziszynio «Rusko Bursa» we Gorlicach Spōłzołożyciel i piyrszy naczelny redachtōr radyja [[LEM.fm]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta|tytuł = Łemkowski głos popłynął w świat |data = 2011-06-07 |url = https://dziennikpolski24.pl/lemkowski-glos-poplynal-w-swiat/ar/3011482 |autōr = Redakcja |data dostępu = 2022-03-02 |ôpublikowany = Dziennik Polski |godka = pl}}&lt;/ref&gt;.

Za zasugi we ôbywatelskij aktywności, budowaniy miyndzykulturowego dialogu i spiyranie łymkowskij społeczności we Polsce ôdznaczōny bōł pośmiyrtnie Złotym Krziżym Zasugi Ôstoł nadgrodzony ôd Rusinōw [[Słowacyjo|Słowacyje]] Mydajlōm Adolfa Dobrzeńskigo we 2020. roku. Bōł za hōnorowego człōnka Towarzistwa im. Aleksandra Duchnowicza we Preszowie.

== Żywobycie ==
Bogdan Gambal urodziōł sie 26. lutego 1965. roku we Polkowicach na [[Dolny Ślōnsk|Dolnym Ślōnsku]], tam tyż sie wychowoł. Ônego familijo pochodzi ze wsi [[Oderne]] i [[Czarna (gmin Uście Gorlickie)|Czarna]] na [[Łymkowyna|Łymkowynie]], skōnd bōła wyciepano wczos [[Akcyjo «Wisła»|Akcyje «Wisła»]]&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta |url=https://www.lem.fm/bogdan-gambal-1965-2020-lemkowski-intelektualista-wizjoner-polityk/ |tytuł=Bogdan Gambal (1965-2020). Łemkowski intelektualista, wizjoner, polityk|ôpublikowano=LEM.fm |data=8-07-2020 |data dostympu=25-08-2026 }}&lt;/ref&gt;.

We 1985. roku skończōł Mechaniczne Technikōm we [[Lygnica|Lygnicy]] i wyjechoł do [[Krakōw|Krakowa]], kaj zaczōn sztudiować techniczny bildōng we Wyższyj Pedagogicznyj Szkole, rok niyskorzij przeniōs sie na etnograficzny kerōnek na [[Jagellōński Uniwersytet|Jagellōńskim Uniwersytecie]]. Ôd 1987. roku uczestniczōł we naukowych lagrach na Łymkowynie. We 1988. roku broł udzioł we robotach ôrganizacyjnego kōmitetu VI Łymkowskij Watry we [[Bartne|Bartnym]]. W tym samym roku ônego piyrsze teksty po łymkowsku ukozały sie we cajtōngu «Hołos Watry». Bōł jednym ze uczestnikōw zołożycielskigo trefu Stowarziszynio Łymkōw, co ône powstało we 1989. roku&lt;ref&gt;{{Cytuj zajta |url=https://www.lem.fm/organizacje-lemkowskie-przedwojenne-i-wspolczesne/ |tytuł=Organizacje łemkowskie – przedwojenne i współczesne |ôpublikowano=LEM.fm |data dostympu=25-08-2026 }}&lt;/ref&gt;.

We 1991. roku zaczōn dochtorancko sztudyje ze zakresie etnografije na UJ. Zajmowoł sie wtynczos tymatym fajerōw i ôbrzōndkōw na Łymkowynie. Sztudyjo przerwoł, a ônego dochtorancko robota niy ôstała ukōńczōno.

{{Przipisy}}
[[Kategoryjo:Umarći we 2020]]
[[Kategoryjo:Rodzyńi we 1965]]
[[Kategoryjo:Łymki]]</text>
      <sha1>cxfcxpemwf2r2at5lfh0mpkjtocd7fu</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>