Paraguay

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.26</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Paraguay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4315</id>
    <revision>
      <id>140645</id>
      <parentid>140643</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>140645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11386" sha1="s5lamzegc7o683g06xut0lga04jpeyf" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .

巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.

1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 

巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>s5lamzegc7o683g06xut0lga04jpeyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140646</id>
      <parentid>140645</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>140646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11530" sha1="a4e1xufeqt7ncz1oc68cajof4p3l4jy" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.

1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 

巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>a4e1xufeqt7ncz1oc68cajof4p3l4jy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140647</id>
      <parentid>140646</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* kakitidaan (地理) */</comment>
      <origin>140647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11644" sha1="jva3u2hpry8u992zu2dodhup0hgu1n4" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.

1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>jva3u2hpry8u992zu2dodhup0hgu1n4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140648</id>
      <parentid>140647</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* kakitidaan (地理) */</comment>
      <origin>140648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11742" sha1="643l47s55o4mh8yqwun660lt61itemv" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.

1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。
[[tangan:Torre Nautilus 1.jpg|縮圖|Ya-sun a matatungdutay nu luma'亞松森的高層住宅樓]]

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>643l47s55o4mh8yqwun660lt61itemv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140649</id>
      <parentid>140648</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>140649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11778" sha1="mk5iwe67lxpg70986u9l9dlurzmlduw" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.
[[tangan:Wikimedia-logo.svg|縮圖]]
1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。
[[tangan:Torre Nautilus 1.jpg|縮圖|Ya-sun a matatungdutay nu luma'亞松森的高層住宅樓]]

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>mk5iwe67lxpg70986u9l9dlurzmlduw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140650</id>
      <parentid>140649</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>140650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11866" sha1="f8oi55feghldp1ijrc4nfc5sejo8iu8" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.
[[tangan:Wikimedia-logo.svg|縮圖|The logo of Wikimedia, without text. The logo was originally designed by w:User:Neolux.]]
1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。
[[tangan:Torre Nautilus 1.jpg|縮圖|Ya-sun a matatungdutay nu luma'亞松森的高層住宅樓]]

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.

按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>f8oi55feghldp1ijrc4nfc5sejo8iu8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140651</id>
      <parentid>140650</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan */</comment>
      <origin>140651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11940" sha1="03raex8yxgwuwq4jizjjmzmvyny82zg" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.
[[tangan:Wikimedia-logo.svg|縮圖|The logo of Wikimedia, without text. The logo was originally designed by w:User:Neolux.]]
1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 

1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。
[[tangan:Torre Nautilus 1.jpg|縮圖|Ya-sun a matatungdutay nu luma'亞松森的高層住宅樓]]

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.
[[tangan:Coat of Arms of the Municipio de Concepcion Paraguay.svg|縮圖]]
按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>03raex8yxgwuwq4jizjjmzmvyny82zg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140652</id>
      <parentid>140651</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>140652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12022" sha1="8az153lh7zzsrrdwee9ol3r82ykxedc" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Paraguay.svg|thumb|u hata nu Paraguay|alt=Flag of Paraguay.svg]]

Paraguay

u '''Paraguay ([[:zh:巴拉圭|巴拉圭]])''' sa i labu nu kateban atu kaetipan Amilikan, itiza i 23 00 S, 58 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 406,752 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 397,302 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 9,450 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 6,862,812.

kakalukan [[umah]] sa 53.80%, kilakilangan umah sa 43.80%, zumaay henay umah sa 2.40%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Asuncion([[:zh:亞松森|亞松森]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 5 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Mario Abdo Benítez]] (Maliaw．Abutuw．Pyenitese [[:zh:马里奥·阿夫多·贝尼特斯|馬里奧·阿夫多·貝尼特斯]]), 1971 a mihcaan 11 a bulad 10 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Paraguay (巴拉圭) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 15 demiad.

== likisi (歷史) ==


Pa-la-kuy  naw In-ti-an a tademaw kua-la-ni  binacadan nu muenenga tina niyaduan, cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a mihcan u [[Portugal|Pu-taw-ya]]  a tademaw ci A-lei-ya（Alejo García）ku makaadihay, cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a mihcan  [[Spain|Si-pan-ya]]  masakaputay ku mikuwanay sayaway patideng tu Ya-sung-sen-se .
[[tangan:Flag of Paraguay.svg|縮圖|Pa-la-kuy pabaw : hata (nu ayawan) sasa nikuda 巴拉圭上：國旗（正面） 下：國旗（背面）]]
巴拉圭原為印地安人瓜拉尼族定居之地，1525年由葡萄牙人阿雷荷·加西亞（Alejo García）發現，1537年西班牙殖民團體首建亞松森市。

nikudan nu lima a mihcaan dindusi nu Ye-su-huy taynin ku nipidindu  pasubana tu itidaay a tademaw tu sakay liwmah atu nalimaan nu kawaw.

5年後天主教耶穌會傳教士也前往該地傳教並教授當地人農牧及手工藝。

cacay a malebau pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu  nu mabulaway nu Si-pan-ya  bahbahen nu heni ku midinduay nu Ye-su-huy  tadenaw.

1767年西班牙殖民者把耶穌會教士驅逐。

sabaw walu nu seci, Pa-la-kuy  niyaduan naw u satabakiay sakadadecdecan nu tademaw ku Nan-mei-cuo.

18世紀，巴拉圭地區是南美洲最大的人口集中地區。

cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay  mihcan lima a bulad sabaw tu lima a demiad, Palakuy  miliyas tu [[Spain]],u Luo-de-li-ke-se ku sananay nu picidekan amikuwan.

1811年5月15日時巴拉圭脫離西班牙獨立，由羅德里格斯遂行獨裁統治。

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan  mihcan u tabakiya nu cacudadan a saydan ci Ka-luo-se.An-tun-ni-aw.Luo-pey-se mitulin sa, malingatu pakunida sa tu kawaw, sipakayda i skaliwmah misiwbayay aut canancanan nu papatideng. 

1840年法學教授卡洛斯·安東尼奧·洛佩斯繼任後，始採較開放之政策，從事農工商業各項建設。 

cacay a malebut walu a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat  mihcan patideng tu ihuy ku Pa-la-kuy patideng, misitekeday tu kapahay nu kanatal.
[[tangan:Wikimedia-logo.svg|縮圖|The logo of Wikimedia, without text. The logo was originally designed by w:User:Neolux.]]
1844年巴拉圭再設議會，已初具獨立國家規模。

wawa ni Luo-pei-se ci Fuo-lang-si-se-ke. Suo-la-nuo. Luo-pEI-se  itini i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku tusa  a mihcan mitulin  mikuwan, sakaydihan kina cun-kuo-cu-yi .

洛佩斯之子弗朗西斯科·索拉諾·洛佩斯於1862年繼掌政權，醉心軍國主義。

cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima  a mihcan katukuh cacay a malebut walu a lasubu pitu a bataan a mihcan, Pa-la-kuy miucul tu La-tin-mei-cuo saka labadesan anikalepacaw—tu Pa-la-kuy nu kalepacawan, 

1865年至1870年間，巴拉圭發動了拉丁美洲史上最慘烈的戰爭——巴拉圭戰爭&lt;sup&gt;.&lt;/sup&gt; 

tina limaay nu  mihcan, Pa-la-kuy atu [[Argentina|A]]-ken-tin, [[Brazil|Pa-se]] atu [[Uruguay|U-la-kuy]]  tatuluay a kanatal mapulung masasuayaw a malepacaw. yadah ku mapataya nu kantal makaala tu 2/3 a masakapahay nu tademaw atu silalaay, nunikalepacawan tina kanatalan tu nikudan caaysatu lekal ku nikaudipan. 

在5年之間，巴拉圭因為與阿根廷、巴西和烏拉圭三國所合組的聯盟對抗作戰，折損了全國約2/3的成年男子人口與諸多領土，也造成該國在戰後半世紀經濟停滯。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcan katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1935) a mihcan a Ta-sa-ku  anikalepacawan, Pa-la-kuy makaci tu Puo-li-wi-ya , namakayda i Puo-li-wi-ya  maala nu  heni ku ahebalay nu Ta-sa-ku  nu kitidaan.

1932年至1935年的大廈谷戰爭中，巴拉圭戰勝玻利維亞，從玻國取得大片大廈谷地區。 

saka tusa a mihcan Pa Puo sakakaay ci Ay-se-ti-cia-li-wi-ya  mala Cungtun, i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan  a mihcan walu a bulad pabaluhay yaca tu sinfa, mababenis ku nipikuwan, hamaw sa akapah. 

翌年巴玻戰爭之統帥埃斯蒂加里維亞出任總統，旋於1940年8月重頒憲法，分區治理，政治漸上軌道。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu  a mihcan, Paraguay sikawaw makaala tu enem nu bulad malepacaw i labu u hug -tang kumikuwanay. 
[[tangan:Biblioteca Municipal - Manzana de la Rivera.jpg|縮圖|Manzana圖書館]]
1947年，巴國發生為期六個月之內戰後由紅黨執政。  

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcan, u huntan a Seteluosena (斯特羅斯納) nu [[hitay]]an a sakakaay palekal tu saka utiih nu hitay, tawya a mihcaan nu siwa a bulad maala mala cungtun, hidasatu matulin katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcan tusa a bulad, malingatu ci Luodelikese (羅德里格斯) a sakakaay nu hitay palekal mibelin tu kawaw.namakayda malingatu misakapah tu kasasiduma tunipi sikiw nu cungtun. 

1954年，屬紅黨的斯特羅斯納將軍發動政變，同年9月當選總統，嗣獲一再連任迄1989年2月，始為羅德里格斯將軍發動軍事政變推翻。

從此開始實行民主制度選舉總統。 

== kakitidaan (地理) ==
amica kunikay labu nu Paraguay  nu kanatalan, nika namaka Paraguay sawac namaka amis milawit tu timul nu teban a lalaan, u sakaudip nu kanital atu saculil nu angangan. 

雖然巴拉圭為內陸國家，但巴拉圭河從北到南貫通國土中央，為國家經濟及交通運輸起了重要作用。

Paraguay nu kanatal pulung nu kakitidaan sa 406,752 pinfan kunli, tumian itida i teban naca i  Nan-mei-cuo 
[[tangan:Paraguay population density.png|縮圖|madadecdec nu tademaw 巴拉圭人口密度（每平方公里）]]
巴拉圭全國面積為406,752平方公里，恰巧位於南美洲的中心地帶。

Paraguay sawac palabenisan nina kanatal u wali tipan malatusa ku nikakenisan.

巴拉圭河將該國分為東西兩部份。

nu tipan nu pankiw u Sya-Ku a niyadu’, aahbal nu lala han 247,000 pin-fan kun-li, hamin nu lalaan a kanatal makaala tu enen a bataan idaw ku cacay a kilacan, nina niyadu' u lutuklutukan namin, sibiyaw tu A-ken-ting , [[Brazil]] ,Puoliwiya a lutuklutukan a  masa Ta-sa-ku  malaahebalay nu lutuklutukan.

西半部是廈谷地區（Chaco），面積約247,000平方公里，佔全國總面積61%，這個區域是大片草原，與鄰國阿根廷、巴西、玻利維亞的草原地區構成大廈谷大草原。

wali nu pankiw masakubukubuay a lala ku sakasinganganan, itida i sasa nu sawacan yadah ku  lanulanuan atu sidamekay nu umah, idaw ku kilakilangan, kaliwmahan atu papahabayan tu katalan nu sakapahay a kitidaan.

東半部則以起伏的地形著稱，在一些河川下游區域多沼澤地及肥沃土地，並提供林業、農業與牛隻養殖業的優良環境。

damiad hantu, Paraguay (巴拉圭) han u caaya kaw caledesay a masengeday a demiadan, pulung nu caypiwac han 24.5 ℃, lalud tu mihcan namaka cacay a bataan a bulad katukuh tu sakatusa a mihcan nu tuluay a bulad, pulung nu caypiwac han 31℃. alahican mikaala tu 40 ℃.

氣候方面，巴拉圭屬副熱帶濕潤氣候，年平均氣溫為24.5℃，夏季為每年10月至翌年3月底，平均氣溫達31℃，但偶爾會有幾天超過40℃。

kasienawan han namaka enemay a bulad katukuh tu waluay a bulad, pulung nu caypiwac itini i 14.5 ℃. itini i Etaypusen (伊泰普省) atu San-Pa-la-na-sen (上巴拉那省) a niyadu’ alahican tu labii sienaw sa makaala tu zelu ku caypiwac.

冬季從6月至8月，平均氣溫在14.5℃左右。在伊泰普省及上巴拉那省等地區或會在夜間時低於攝氏零度。
[[tangan:Torre Nautilus 1.jpg|縮圖|Ya-sun a matatungdutay nu luma'亞松森的高層住宅樓]]

== sakaudip (經濟) ==
nalu kanatal Paraguay (巴拉圭) idaw kucacay a tabakiya nu tatengaay anikababenis nu iciba a sakaudip, numak nutawan a kanatal micumuday nu cancanan pababelihen naca  patayda i nutawan a kanatal, tada yadah tu ku adidiay a sakawawen atu icibaay anipacakayan.

內陸國巴拉圭有一個龐大的非正規因素分化市場經濟，把進口消費品轉口到周邊國家，包括數以千計的微型企業和城市攤販的交易。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan katukuh tu tusa a malebut idaw ku siwa (2009) a mihcaan tu mihmihcan a 7.2％ a kilac pulun nuni ka celakan mala sakaudip nu sakalamkammay a Namin (南美) a kanatal. 

1970到2009年以每年7.2％的平均增長率成為經濟增長最快的南美國家。

nian kanatal itini i kitakit hantu u saka tulu a satabakiya nu pakunida hananay a sasiwbayan  : u(「Dunfunse」東方市) mikilul tu Maami (邁阿密) atu [[Hong Kong]] (香港).

該國還擁有世界上第三大自由商業區：「東方市」，緊隨邁阿密和香港之後。

duma satu u tademaw miki kaka tu kaliwyumahan a kakitidaan, u namaka umahay matatungsay a sakaudip, u sakaudip nuheni kuydaan.

另一個占人口很大比例特別是在農村地區，是來自農業活動的經濟，常常在生活的基礎上。

caay kaw tatengaay nu sakaudip a sakatatungus, tadengaay nu sakaudip utiih asipan. 

由於非正規因素占經濟的重要成分高，準確的經濟數據很難獲得。

pasayda i tademaw misausi, tatenga nu lacul han itini i cacay a malebat siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan cida satu caay celak.
[[tangan:Coat of Arms of the Municipio de Concepcion Paraguay.svg|縮圖]]
按人均計算，實際收入在1980年的水平停滯不前。

itini i tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcan atu tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcan Paraguay (巴拉圭) kasenusa macunus ku sakaudip nuheni, kitakit nu cancanan a tuudan mucelaktu atu talakaway a aca atu nikakapah nu demiad mapulung ku kapah, palekal tu Paraguay (巴拉圭) a tuud misa ahebal ku saka tahekal nu cancanan.

在2003年和2008年之間巴拉圭經濟快速增長，世界商品需求增長與高價格和有利的天氣相結合，支持巴拉圭的商品擴大出口。

Paraguay (巴拉圭) u kitakit nu saka enem a satabakiya nu lihum nu sakaasilaculan a kanatal. 

巴拉圭是世界第六大大豆生產國。

tusa a malebut idaw ku walu (2008) a mihcaan makedal, itini i kanatal nunika tadikudan nu sakaudip inu  aayawan  idaw ku sakalinagatu tu  sakatahekal nu tuudan tu nikaada'an  atu  mahaymaw ku sakaudip.

2008年遭受旱災，在全球經濟衰退之前就開始農產品出口減少和經濟放緩。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*巴拉圭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B7%B4%E6%8B%89%E5%9C%AD

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:ling Habay]]</text>
      <sha1>8az153lh7zzsrrdwee9ol3r82ykxedc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Philippines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4351</id>
    <revision>
      <id>140653</id>
      <parentid>140644</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Philippines (菲律賓) */</comment>
      <origin>140653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12171" sha1="87neub25pkgf33z2pi67s09i1xjnpre" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]]

'''Philippines (菲律賓)'''

u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; hamin nu tademawan sa 102,624,209. 

kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% 

== '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' ==
u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]).

== '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' ==
kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad.

== '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

== '''Phy-li-pin (菲律賓)''' ==
Philippines kitidaan itidi i nutipan Taypinyeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin  bayu.

菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 

=== Philippines a bayu’ (菲律賓海) ===
作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。

itida kueneng i Hun-tayping-yung (環太平洋) nu maninelay a sakacaledesay a kanatal, Philippines (菲律賓) tu mihmihcaan nu maninelay a kitidaan atu katayniyan nu baliyus a cumudan, sisa demiad nuheni matatungus tu yadah nu masahicahicaay aadihan atu masa hicaay nu cilekayan.

菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。

Philippines (菲律賓) subalay a [[binacadan]] atu [[lalangawan]] nuheni yadah, nu ayawan nu likisi a Negrito ([[:zh:尼格利陀人|尼格利陀人)]] u sayaway nu muenengay a tademaw, kilul sa u nutipan subal (南島) a binacadan anika limadan nipatayni tu Malay (馬來) a lalangawan, kilul sa u kiwkay atu palekal tu misiwbayay, tuniyaniyadu’ mapalalid nu [[India]] (印度) a lalangawan, Cun-hua (中華) lalangawan atu Yi-se-lan (伊斯蘭) a lalangawan a kangadahan.

1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島.

cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (1521) a mihcaan (May-Ce-Lun 麥哲倫) mitahaway a tademaw makatukuh tayni naniyadu'an, kilul sa u [[Spain]] (西班牙) a tademaw itini i cacay a malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1565) a mihcan katukuh i cacay a malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1571) a mihcan malingatu midebung tu Philippines (菲律賓)  a subal, 

其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。

kapicidekan numi tahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce (洛佩茲) u Wan-Tay-Ce (王太子) a ngangan ku sapangangan tu Felipe a subal (費利佩群島)(Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas西班牙語）palekal mikuwan makatukuh tu tulu a lasubu (300) ku tenis amikuwan. 

19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。

hedek nu sabaw tu siwa (19) a seci, Philippines (菲律賓)  masasuada’ tu [[Spain]] (西班牙), Ma,Si (美西) ani kalpacawan Ma,Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala lala'tu nu Aminlika (美國), i saka tusa nuni kalepacawan sa madebung nu [[Zipun|Zipung]] (日本), nuni ka[[malpacaw|lepacaw]] satu i nikuda tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem (1946) a mihcaan patideng misitekad satu.

美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。

Amilika (美國) itida idaw kuni hetikan tu igu a kakuwanan a kawaw atu nu tipan (西方) a lalangawan un sapatadenga'an.

獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。

namisiteked satu katukuh ayda, Philippines (菲律賓) kinapina a masamata kuni ka amelik nuni ka celakan nu sakaudip, sisa , malawlaw kui labuwya a binawlan, maanup atu siakay nu palihanaw mipuu'd sa tunika celakan nu tademaw. sisa, kanatal han [[pihacen]] ku nika siida pakuyuc nu laadan. 

但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。

nika, ayda nu Philippines (菲律賓) idaw kuni kasumadan nu sakaudip, nuihekalay mikuli mabulaway a tademaw kakilulkilul sa a taluma, picidekan nu amisan a pinaay a subal, Manila (馬尼拉) anipatidenga tu luma milecad tu mabuwahay a kanatl, nina kanatal itini nupulungan a kanatal mikikaka tu Cuokuo (中國) itida i Nanha (南海) itini i nginku kasikawaw sa namala Ya-cuo (亞洲) saka sepata a tula’ nu nganganan.

== '''Islamay cencanu 伊斯蘭政權''' ==
1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權.

cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan a (1450) mihcaan – cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan katuuday nu Arab (阿拉伯) a tademaw katukuh i Philippines (菲律賓) timulan amitindu’, patideng satu nuyadahay a [[Sudan]] (蘇丹) kakuwanan. 

1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. 

cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan (1450) a mihcan Arab (阿拉伯) dmisiwbaya ci Siali-fu.Apa.Paka-el (謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）), namaka i [[Indonesia]] (印尼) Sumatera (Su-Men-Da-La 蘇門答臘) katukuh i Philippines (菲律賓) timulan a Su-Lu (蘇祿) subal a Huo-luo (霍洛) a subal mililis tu dadipasan mitingdu' tu Muse-lin-Ciayi (穆斯林教義), nikudan sa pangangan sa tu A-puo.Pa-kael-sudan (阿布·巴卡爾蘇丹) patideng tu Iselan (伊斯蘭) kakuwanan: Hung-suli-Hay-yise-lan-Sudan wankuo (環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國). 

1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 

cacay a malebut sepat a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1475) a mihcan Arab (阿拉伯) a tademaw ci Syelifu.Ka-ben-sywang(謝里夫·卡本蘇旺Kabungsuwan) namaka Malay-si-ya-zuo-fuo (馬來西亞柔佛) katuku i Philippines (菲律賓)  nutimulan Min-da-na-el (民答那峨) a subal nu Ke-da-pa-tuo-se(哥打巴托市) amitindu, musakamu tu Mu-se-lin (穆斯林教義) a sapasubana katukuh i Mim-da-na-el (民答那峨) subal nu labu a niyaduan patideng tu Su-dan-Cencun (蘇丹政權) . 

穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 

Muselim (Mu-Se-Lin 穆斯林) makatukuh i Philippines (菲律賓)  nu timulan mitindu tu sasakamuen patayni tu Muselin (穆斯林) a lalangawan atu hulic a kawaw, Philippines (菲律賓) nu timulan a niyaduan a tumuk nu ngangan pasumadan tu [[Sudan]] (蘇丹) han.

== [[Spain]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 ==
1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。

cacay a malabut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (1521) a mihcan Mayce-lun (麥哲倫) mililid tu [[Spain]] (西班牙) numi tahaway nu tademaw i kitidaan makaadih miliyud tuni pacuna tu balungan makatukuh tina niyaduan, Mayce-lun (麥哲倫) itina niyaduan a litaabatan.

1565年，宿霧島被西班牙人所占領。

cacay a malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1565) a mihcan, Su-Wu (宿霧) subal alawen nu [[Spain]] (西班牙) midebung .

1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。

cacay a malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1571) a mihcan, [[Spain]] (西班牙) a tademaw midebung tu Luzon (呂宋) subal, patideng tu Manila (馬尼拉) a tukay.

1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。

cacay a malebut lima a lasubu siwa a bataan idaw ku sepat (1594) a  mihcan, [[Spain]] (西班牙) mihapu tu Manila (馬尼拉) mala Philippines (菲律賓) subal nu suodu,

此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。

namakayni [[Spain]] (西班牙) mikuwan tu Philippines (菲律賓)  itini malinagtu. Philippines (菲律賓)  skcacay nu pulung a kanatal (第一共和國).

1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。

cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku enem (1896) a mihcan, ci Andelie.Pannifasiu (安德烈.滂尼發秀) mililid tu Ka-Di-Pu-Lan (Katipunan卡的普蘭) itini i Manila (馬尼拉) nucapi a Malin-tawawke-san (馬林塔瓦克山)（aydaay nu Palinta-wawkesan卽巴林塔瓦克山）palekal tu sakalepacaw, mapalekal namin ku tademaw, midebung tu Sipan-ya [[Spain]] (西班牙) a kitidaan nu hitay.

次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。

sakatusa a mihcaan masasuada’ ku labuway, Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多 

Emilio Aguinaldo) mialaw tu sapikuwan, patayen ci Panni-Fasiu (滂尼發秀) mahahiya atu [[Spain]] (西班牙) a tademaw masasudang. 

但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 

nu palekalay a tademaw pacici miwawies, nikudanay a palekalay nu tademaw mami debungan nuheni ku kanatal. 

埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。

Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多 Emilio Aguinaldo) i limaay a bulad sabaw tu pitu a demiad mikacaw tu balunga nu hitay u Mayke'-keluo'-ci (麥克科洛濟Mc culloch) hannanay a balunga mitadikud i Philippines (菲律賓)  sikawaw.

1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。

cacay a malebut walu a lasubu siwa abataan idaw ku walu (1898) a mihcan enem a bulad sabaw tu tusa a demiad Philippines (菲律賓)  sakamusa miales tu [[Spain]] (西班牙) misiteked, patideng sa tu sakacacay a kunhekuo. 

1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。

cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku siwa (1899) a mihcan tusa a bulad, Amilika (美國) palekal tu Mie-Fae (美菲) kalepacawan debungan ku Philippines (菲律賓) ,  baluhay ni patidengan a Philippines (菲律賓)  kunhekuo alaw [[malawpes]].

== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>87neub25pkgf33z2pi67s09i1xjnpre</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140654</id>
      <parentid>140653</parentid>
      <timestamp>2026-05-05T23:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phy-li-pin (菲律賓) */</comment>
      <origin>140654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11873" sha1="0w02x0i6gca1ad3yb2jfpombye319gq" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]]

'''Philippines (菲律賓)'''

u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt; hamin nu tademawan sa 102,624,209. 

kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% 

== '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' ==
u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]).

== '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' ==
kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad.

== '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad.

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan

== '''Phy-li-pin (菲律賓)''' ==
Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin  bayu.

菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 

=== Philippines a bayu’ (菲律賓海) ===
itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan.

作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。

Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan.

菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。

cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan.

1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. 

其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。

kapicidekan numi tahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce (洛佩茲) u Wan-Tay-Ce (王太子) a ngangan ku sapangangan tu Felipe a subal (費利佩群島)(Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas西班牙語）palekal mikuwan makatukuh tu tulu a lasubu (300) ku tenis amikuwan. 

19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。

hedek nu sabaw tu siwa (19) a seci, Philippines (菲律賓)  masasuada’ tu [[Spain]] (西班牙), Ma,Si (美西) ani kalpacawan Ma,Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala lala'tu nu Aminlika (美國), i saka tusa nuni kalepacawan sa madebung nu [[Zipun|Zipung]] (日本), nuni ka[[malpacaw|lepacaw]] satu i nikuda tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem (1946) a mihcaan patideng misitekad satu.

美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。

Amilika (美國) itida idaw kuni hetikan tu igu a kakuwanan a kawaw atu nu tipan (西方) a lalangawan un sapatadenga'an.

獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。

namisiteked satu katukuh ayda, Philippines (菲律賓) kinapina a masamata kuni ka amelik nuni ka celakan nu sakaudip, sisa , malawlaw kui labuwya a binawlan, maanup atu siakay nu palihanaw mipuu'd sa tunika celakan nu tademaw. sisa, kanatal han [[pihacen]] ku nika siida pakuyuc nu laadan. 

但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。

nika, ayda nu Philippines (菲律賓) idaw kuni kasumadan nu sakaudip, nuihekalay mikuli mabulaway a tademaw kakilulkilul sa a taluma, picidekan nu amisan a pinaay a subal, Manila (馬尼拉) anipatidenga tu luma milecad tu mabuwahay a kanatl, nina kanatal itini nupulungan a kanatal mikikaka tu Cuokuo (中國) itida i Nanha (南海) itini i nginku kasikawaw sa namala Ya-cuo (亞洲) saka sepata a tula’ nu nganganan.

== '''Islamay cencanu 伊斯蘭政權''' ==
1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權.

cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan a (1450) mihcaan – cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan katuuday nu Arab (阿拉伯) a tademaw katukuh i Philippines (菲律賓) timulan amitindu’, patideng satu nuyadahay a [[Sudan]] (蘇丹) kakuwanan. 

1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. 

cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan (1450) a mihcan Arab (阿拉伯) dmisiwbaya ci Siali-fu.Apa.Paka-el (謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）), namaka i [[Indonesia]] (印尼) Sumatera (Su-Men-Da-La 蘇門答臘) katukuh i Philippines (菲律賓) timulan a Su-Lu (蘇祿) subal a Huo-luo (霍洛) a subal mililis tu dadipasan mitingdu' tu Muse-lin-Ciayi (穆斯林教義), nikudan sa pangangan sa tu A-puo.Pa-kael-sudan (阿布·巴卡爾蘇丹) patideng tu Iselan (伊斯蘭) kakuwanan: Hung-suli-Hay-yise-lan-Sudan wankuo (環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國). 

1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 

cacay a malebut sepat a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1475) a mihcan Arab (阿拉伯) a tademaw ci Syelifu.Ka-ben-sywang(謝里夫·卡本蘇旺Kabungsuwan) namaka Malay-si-ya-zuo-fuo (馬來西亞柔佛) katuku i Philippines (菲律賓)  nutimulan Min-da-na-el (民答那峨) a subal nu Ke-da-pa-tuo-se(哥打巴托市) amitindu, musakamu tu Mu-se-lin (穆斯林教義) a sapasubana katukuh i Mim-da-na-el (民答那峨) subal nu labu a niyaduan patideng tu Su-dan-Cencun (蘇丹政權) . 

穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 

Muselim (Mu-Se-Lin 穆斯林) makatukuh i Philippines (菲律賓)  nu timulan mitindu tu sasakamuen patayni tu Muselin (穆斯林) a lalangawan atu hulic a kawaw, Philippines (菲律賓) nu timulan a niyaduan a tumuk nu ngangan pasumadan tu [[Sudan]] (蘇丹) han.

== [[Spain]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 ==
1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。

cacay a malabut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (1521) a mihcan Mayce-lun (麥哲倫) mililid tu [[Spain]] (西班牙) numi tahaway nu tademaw i kitidaan makaadih miliyud tuni pacuna tu balungan makatukuh tina niyaduan, Mayce-lun (麥哲倫) itina niyaduan a litaabatan.

1565年，宿霧島被西班牙人所占領。

cacay a malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1565) a mihcan, Su-Wu (宿霧) subal alawen nu [[Spain]] (西班牙) midebung .

1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。

cacay a malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1571) a mihcan, [[Spain]] (西班牙) a tademaw midebung tu Luzon (呂宋) subal, patideng tu Manila (馬尼拉) a tukay.

1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。

cacay a malebut lima a lasubu siwa a bataan idaw ku sepat (1594) a  mihcan, [[Spain]] (西班牙) mihapu tu Manila (馬尼拉) mala Philippines (菲律賓) subal nu suodu,

此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。

namakayni [[Spain]] (西班牙) mikuwan tu Philippines (菲律賓)  itini malinagtu. Philippines (菲律賓)  skcacay nu pulung a kanatal (第一共和國).

1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。

cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku enem (1896) a mihcan, ci Andelie.Pannifasiu (安德烈.滂尼發秀) mililid tu Ka-Di-Pu-Lan (Katipunan卡的普蘭) itini i Manila (馬尼拉) nucapi a Malin-tawawke-san (馬林塔瓦克山)（aydaay nu Palinta-wawkesan卽巴林塔瓦克山）palekal tu sakalepacaw, mapalekal namin ku tademaw, midebung tu Sipan-ya [[Spain]] (西班牙) a kitidaan nu hitay.

次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。

sakatusa a mihcaan masasuada’ ku labuway, Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多 

Emilio Aguinaldo) mialaw tu sapikuwan, patayen ci Panni-Fasiu (滂尼發秀) mahahiya atu [[Spain]] (西班牙) a tademaw masasudang. 

但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 

nu palekalay a tademaw pacici miwawies, nikudanay a palekalay nu tademaw mami debungan nuheni ku kanatal. 

埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。

Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多 Emilio Aguinaldo) i limaay a bulad sabaw tu pitu a demiad mikacaw tu balunga nu hitay u Mayke'-keluo'-ci (麥克科洛濟Mc culloch) hannanay a balunga mitadikud i Philippines (菲律賓)  sikawaw.

1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。

cacay a malebut walu a lasubu siwa abataan idaw ku walu (1898) a mihcan enem a bulad sabaw tu tusa a demiad Philippines (菲律賓)  sakamusa miales tu [[Spain]] (西班牙) misiteked, patideng sa tu sakacacay a kunhekuo. 

1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。

cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku siwa (1899) a mihcan tusa a bulad, Amilika (美國) palekal tu Mie-Fae (美菲) kalepacawan debungan ku Philippines (菲律賓) ,  baluhay ni patidengan a Philippines (菲律賓)  kunhekuo alaw [[malawpes]].

== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>0w02x0i6gca1ad3yb2jfpombye319gq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>