Wikipitiya szywiki https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih MediaWiki 1.47.0-wmf.1 case-sensitive myiti sazumaay sasukamu misaungayay pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil Wikipitiya Wikipitiya sasukamu tangan pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil MyitiWyici matatengil tu MyitiWyici taazihan mitudung pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil buhci tu kamu matatengil tu buhci tu kamu kakuniza sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil TimedText TimedText talk bacu-saupu pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil Event Event talk 0 4351 140655 140654 2026-05-06T23:56:38Z Habayiing 1116 /* Phy-li-pin (菲律賓) */ 140655 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''Phy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Philippines a bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] qprbnly3qtom6gu8d8oxc2iyvhn7eo3 140656 140655 2026-05-06T23:58:07Z Habayiing 1116 /* Phy-li-pin (菲律賓) */ 140656 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] 94rcumhzkyq9asd5m9orz0snql58d08 140657 140656 2026-05-06T23:59:56Z Habayiing 1116 /* HUy-li-pin (菲律賓) */ 140657 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] byzci2idj19vff7m4ju7tfxplm2ovg7 140658 140657 2026-05-07T00:00:59Z Habayiing 1116 /* HUy-li-pin (菲律賓) */ 140658 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 [[tangan:Coat of arms of the Philippines.svg|縮圖|hata]] cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] faquufzoulqn627totqzj6jmcg6wap8 140659 140658 2026-05-07T00:03:51Z Habayiing 1116 /* Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) */ 140659 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 [[tangan:Coat of arms of the Philippines.svg|縮圖|hata]] cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 [[tangan:Marcos Declares Martial Law.jpg|縮圖|Huy-ti-nan-de. Ma-ke-se mihapu tu sakakelac nu kamuan 費迪南德·馬可仕宣布實行戒嚴令]] == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] l2apfmusx94k2jjjnnorliywfxh6sn9 140660 140659 2026-05-07T00:04:37Z Habayiing 1116 /* Si-pan-ya (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 */ 140660 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 [[tangan:Coat of arms of the Philippines.svg|縮圖|hata]] cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 [[tangan:Marcos Declares Martial Law.jpg|縮圖|Huy-ti-nan-de. Ma-ke-se mihapu tu sakakelac nu kamuan 費迪南德·馬可仕宣布實行戒嚴令]] == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. [[tangan:Pinatubo91eruption plume.jpg|縮圖]] 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] c61jb50eiv47x3bs7y8rxgzxppys9en 140661 140660 2026-05-07T00:07:14Z Habayiing 1116 /* Si-pan-ya (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 */ 140661 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 [[tangan:Coat of arms of the Philippines.svg|縮圖|hata]] cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 [[tangan:Marcos Declares Martial Law.jpg|縮圖|Huy-ti-nan-de. Ma-ke-se mihapu tu sakakelac nu kamuan 費迪南德·馬可仕宣布實行戒嚴令]] == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. [[tangan:Pinatubo91eruption plume.jpg|縮圖|cacay malebut siwa lasubu siwa bataan idaw ku cacau mihcaan, Pi-na-tu-puo mabakuhac ku buyu, u icelang makaala tu tusa a bataan nu seci tu sakatusa 1991年，皮納圖博火山大噴發，強度位居20世紀第二位]] 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] kd3e54yf4gszqhq94h00hkeizq63k8k 140662 140661 2026-05-07T00:09:01Z Habayiing 1116 /* Si-pan-ya (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 */ 140662 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of the Philippines.svg|thumb|u hata nu Philippines (菲律賓)|alt=Flag of the Philippines.svg]] '''Philippines (菲律賓)''' u Philippines (菲律賓) sa i labu nu Asia, itiza i 13 00 N, 122 00 E u ahebal nu [[lala'|lala’]] [[mapulung]] sa izaw ku 300,000 km^{<small>2</small>} u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 298,170 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,830 km^{<small>2</small>} hamin nu tademawan sa 102,624,209. kakalukan [[umah]] sa 41%, kilakilangan umah sa 25.90%, [[zumaay]] henay umah sa 33.10% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu [[kanatal]] sa u Ma-ni-la ([[:zh:马尼拉|馬尼拉]]). == '''kakiningan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad. == '''satabakiay nu tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Rodrigo Duterte]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == '''HUy-li-pin (菲律賓)''' == Phiy-li-pin kitidaan itidi i nu tipan tu Tay-pin-yeng , amis tu Li-sun bayu atu Taywan masapa'ngaw, nina tusaay a [[subal]] sacapiay siwa a bataan idaw ku siwa kunli, [[timulay|timulan]] silaad tu Nan-hay atu Ye-nan masasupangaw, , wali u Huy-li-pin bayu. [[tangan:Flag of the Philippines.svg|縮圖|hata nu Huy-li-pin]] 菲律賓地理位置處於西太平洋，北隔呂宋海峽與臺灣相望，雙方群島最近的距離為99公里，南隔西里伯斯海與印度尼西亞相望，西隔南海與越南相望，東邊則為菲律賓海。 === Huy-li-pin bayu’ (菲律賓海) === itida i Hun-tay-pin-yen nu kalelenan a caledesay nu kanatalan, hina sawacu nu ninel atu baliyus ku Huy-li-pin, u demidemiadan sisa yadah ku canancanan nu tuudtuudan. 作為一個座落於環太平洋地震帶上的熱帶國家，菲律賓常年飽受地震與颱風侵襲，然而其氣候環境也造就了豐富的自然資源與生物多樣性。 Huy-li-pin subalan yadah ku binacadan atu lalangawan, yu sumamad a Ni-ke-li-tuo tademaw u satabalay nu taydaay mueneng a tademaw, kilul sa u Nan-taw binacadan taydan ku nikabulaw sisa idaw ku Ma-lay lalangawan, kilul sa idaw tu ku sinza atu misiwbayay a malahat, masaniyaniyaduay mapacamul nu I-tu nu lalangawan, Cung-hau lalangawan atu Yi-se-lan lalangawan a nikalalidan. 菲律賓群島上的種族與文化為數眾多，史前的尼格利陀人可能是該地區最早的居民，隨後南島民族的遷徙帶來了馬來文化，隨著宗教與貿易的發展，各地分別受到了印度文化、中華文化與伊斯蘭文化的影響。 [[tangan:Coat of arms of the Philippines.svg|縮圖|hata]] cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay nu mihcaan ci May-ce-lun mitahaway nu balunga makatukuh i tida nu niyaduan, kilul sa u Si-pan-ya itida i cacay malebut lima a lasubu enem a bataan idaw ku lima mihcaan katukuh cacay malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay midebung taydan i Huy-li-pin subalan. 1521年麥哲倫探險隊航海抵達此地，隨後西班牙人於1565年至1571年期間開始陸續佔領菲律賓群島. mitahaway tu balungan a tademaw ci Luo-Pye-Ce u ci Wan-Tay-Ce a ngangan ku sapangangan tu Fuy-li-pey a subal (Si-pan-ya a kamu sa：las Felipinas）milahat mikuwan makaala tu tulu a lasubu nu mihcaan amikuwan. 其中航海家洛佩茲更以王太子的名字命名為費利佩群島（西班牙語：las Felipinas)，展開長達300多年的統治。 hedek nu sabaw tu siwa a seci, Huy-li-pin tu nikaydaan nu Si-pan-ya tu nipiedisan, Ma-Si (美西) ani kalpacawan atu Ma-Fai (美菲) anikalepacawan sa, mala Aminlika tu kabulawan,sakausa nu nikalepacawan debungan nu Zipun, tu nikudan nu ka[[malpacaw|lepacaw]] tu cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku enem mihcaan patideng misitekad satu. 19世紀末期，菲律賓經歷了對西班牙革命、美西戰爭及美菲戰爭之後，成為美國殖民地，於第二次世界大戰期間被日本佔領，並在戰後的1946年獨立。 Amilika itda hetiken nu heni ku Ingwen a mamipasubana atu sakay lalangawan nu heni tu sapakasingalah. 美國在當地留下了英文的主導地位以及對西方文化的認同。 nipisitekedan katukuh ayda, Huy-li-pin kanapinatu a kapah ku sakaudip, sisa, malawilaw ku sihu, yadah ku anup hananay a kawaw atu caay ka kapah ku sakaudip, idaw ku mibulibulay tu sakalahat. sisa, yadah henay ku masapakuyucay nu nikaudipan. 獨立至今，菲律賓經歷過數次的經濟快速成長，然而，政局動盪、貪污問題及社會不安成為了阻礙其發展的一大因素。此外，其國內還有嚴重的貧富差距。 nika, aydaay nu Huy-li-pin a sakaudip idaw tu ku nikakapahan, i hekalay nu mikuliay nu tademaw haymaw satu a taluma' nu kanatalan, picidekan han u amisay nu subasubalan, Ma-ni-la anipatidengan tu kapahay nu luma'an, nina kanatal i Len-he-kuo mikaka tu Cung-kuo makaala tu Nan-hay kitidaan itida tu nika sikawawan tu gikuan tu nikasinganganan tu Ya-cuo se-saw-lung a nganganan. 但是，近年來菲律賓的經濟有所改善，海外打工移民陸續歸國，特別是北部各島嶼、馬尼拉的建設達到新興國家水平，該國於聯合國勝過中國獲南海領域在金融風暴之前曾獲得過亞洲四小虎的稱號。 [[tangan:Marcos Declares Martial Law.jpg|縮圖|Huy-ti-nan-de. Ma-ke-se mihapu tu sakakelac nu kamuan 費迪南德·馬可仕宣布實行戒嚴令]] == '''Ye-se-lan cencin 伊斯蘭政權''' == cacay a malebut sepat a lasubu lima a bataan mihcaan --cacay a malebut lima lasubu tusa bataan mihcaan idaw ku yadahay nu A-la-puo tademaw tayda i Huy-li-pin amisan midindu, patideng tu yadahay nu Su-tan nu mikuwanay. 1450年-1520年間有多位阿拉伯人到菲律賓南部各地傳教，並建立多個蘇丹政權. cacay a malebut sepat lasubu lima a bataan mihcaan, misiwbaya nu A-la-puo ci Sye-li-hu. A-pu. Pa-ka-e, namaka In-ni Su-men-ta-la katukuh i Huy-li-pin timulan nu Su-lu-subalan a Huo-lu suba atu dadipasan nu kitidaan midindu tu Mu-se-lin nu cudadan, pangangan satu A-pu. Pa-ka-e-su-tan patideng tu Yi-se-lan ku mikuwanay, Hun-su-lu-hay Yi-se-lan Su-tan wan-kuo. 1450年，阿拉伯商人謝里夫·阿布·巴卡爾（Abu Bakar）, 從印尼蘇門答臘到菲律賓南部蘇祿群島的霍洛島與沿海地區宣傳穆斯林教義，後自稱阿布·巴卡爾蘇丹並建立伊斯蘭政權：環蘇祿海伊斯蘭蘇丹王國. cacay a malebut sept lasubu pitu a bataan idaw ku lima mihcaan, A-la-puo tademaw ci Sye-li-hu. Ka-pen-su-wan namaka Ma-lay-si-ya Zuo-hu katukuh i Huy-li-pin timulan nu Min-ta-na-e-subal a Ke-ta-pa-tu-se midindu, musakamu tu Mu-se-lin cudadan katukuh tu Min-ta-na-e suba patideng tu Su-tan-ku mamikuwan. 1475年，阿拉伯人謝里夫·卡本蘇旺（Kabungsuwan）從馬來西亞柔佛到菲律賓南部民答那峨島的哥打巴托市傳教，宣達穆斯林教義到民答那峨島內陸地區並建立蘇丹政權。 Mu-se-lin katukuh Huy-li-pin tumulan pidinduan tu cudad idaw ku sapatayni tu niyaduay nu Mu-se-li a lalangawan atu hulican, timulan nu Huy-li-pin a pinaay nu niyadu'an u tumuk sumadeng ku nipangangan u Su-tan. 穆斯林到菲律賓南部宣傳教義也為原本部落帶來穆斯林的文化與法律制度，菲律賓南部的部分部落酋長稱謂也改稱蘇丹。 == [[Spain|Si-pan-ya]] (西班牙) azitay 西班牙殖民時期 == cacay a malebut lima lasubu tusa bataan idaw ku cacay mihcaan, ci May-ce-lun mililid tu Si-pan-ya mitahaway a tademaw itida i kitidaan sayaway makaadih tu Hun-ciw pacunaay tu balunga makatukuh itida, ci May-ce-lun itida patayen nu tidaay a tademaw. 1521年，麥哲倫率領西班牙探險隊於地理大發現首次環球航海時抵達此地，麥哲倫亦是在此地被土著砍死。 cacay a malebut lima lasubu enem bataan idaw ku lima mihcaan, ina Su-w'-subal debungan nu Si-pan-ya. [[tangan:Pinatubo91eruption plume.jpg|縮圖|cacay malebut siwa lasubu siwa bataan idaw ku cacau mihcaan, Pi-na-tu-puo mabakuhac ku buyu, u icelang makaala tu tusa a bataan nu seci tu sakatusa 1991年，皮納圖博火山大噴發，強度位居20世紀第二位]] 1565年，宿霧島被西班牙人所占領。 cacay malebut lima lasubu pitu bataan idaw ku cacay mihcaan, Si-pan-ya tademaw debungan ku Li-sun-taw, patideng tu Ma-ni-la tukay. 1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城。 cacay malebut lima lasubu siwa bataan idaw ku sepat mihcaan, Si-pan-ya tademaw idaw ku nipaduhepitan tu sasakamuen tu Ma-ni-la mala Huy-li-pin kitidaan a malatukay sa. 1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都。 nikahinian nina Si-pan-ya tu sakalingatu mikuwan tu Huy-li-pin. Huy-li-pin sakacacay nu kun-he-kuo. 此即西班牙統治菲律賓的開始。菲律賓第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku enem mihcaan walu bulad, ci An-te-lei. Pan-ni-fa-siw ku mililiday tu Ka-de-pu-lan itida i Ma-ni-la capiay a Ma-lin-ta-wa-ke'-buyu palekal, katuud ku milabuay, midebung tu Si-pan-ya kakuwanan. 1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍。 sakatusa nu mihcaan mabulibul ku lalabu, ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-na-tuo alawen nida ku sapikuwan, patayen nida ci Pan-ni-fa-siw, milihida tu Si-pan-ya a masasudang. 次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協。 nina palekalay nu tademaw pacicisa milebu, nikudanay nu palekalay a tademaw debung han namin ku kanatal [[tangan:Underwater Moalboal 3.jpg|縮圖|Su-u'-subal Muo-paw a san-hu-ciaw 宿霧島墨寶的珊瑚礁]] 但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國。 ci Ay-mi-li-aw. A-kuy-nuo itida i lima bulad sabaw pitu demiad mikacaw tu balungan u May-ke'-ke-luo-ci nu balungaan a taluma' i Huy-li-pin palekal tu kawaw. 埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動。 cacay malwbut walu lasubu siwa bataan idaw ku wlau mihcaan enem bulad sabaw tusa demiad Huy-li-pin miales tu Si-pan-ya, patideng tu sakacacay nu kun-he-kuo. 1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國。 cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku siwa mihcaan tusa bulad, Amilika palekal tu sakalepacaw tu Huy-li-pin, baluhay nu Huy-li-pin sawni mabulasak tu. 1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解。 == malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] *[https://www.wikiwand.com/zh-tw/%E8%8F%B2%E5%BE%8B%E5%AE%BE 菲律賓] [[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]] [[kakuniza:Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] 50rhm8atqsyu2z0vv6zlaelkrtubjwv 0 4370 140663 125252 2026-05-07T00:14:27Z Habayiing 1116 /* Portugal（葡萄牙） */ 140663 wikitext text/x-wiki === Pu-taw-ya（葡萄牙） === [[tangan:Flag of Portugal.svg|thumb|Flag of Portugal（葡萄牙）|alt=Flag of Portugal.svg]] u [[Portugal]] sa ilabu nu Europe, i tiza i 39 30 N, 8 00 W, u ahebal nu [[lala’]] mapulung sa 92,090 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu lala'ay sa 91,470 km^{<small>2</small>}, u ahebal nu nanumay sa 620 km^{<small>2</small>} hamin nu [[tademaw]] sa 10,833,816. kakalukan umah sa 39.70%, [[kilakilangan]] umah sa 37.80%, zumaay henay umah sa 22.50%. === tapang tusu nu kanatal (首都) === tapang tusu nu kanatal(首都) u tapang tusu nu kanatal sa u Lisbon ([[:zh:里斯本|里斯本]]). === kakininan nu [[kanatal]] demiad (國家紀念日) === kakininan nu [[kanatal]] demiad(國家紀念日) kakining nu kanatal [[demiad]] sa 10 bulad 6 demiad. === tabakiay a tapang nu kanatal (元首) === tabakiay a tapang nu kanatal(元首) u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Marcelo Rebelo de Sousa]], micakat a demiad sa i 2016 a mihca 3 bulad 9 demiad. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan. [https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%91%A1%E8%90%84%E7%89%99] == '''cungli (總理)''' == u cungli nu Pu-taw-ya (葡萄牙) ayza sa ci [[António Costa]] (安東尼奧·科斯塔), macakat a demiad sa i 2015 a mihcaan 11 bulad 26 demiad. == '''Pu-taw-ya (葡萄牙)''' == ayda a Pu-taw-ya naw Luo-ma-ti-kuo a kaputan, namahiya nu Si-ke-te' tademaw atu Su-wi-huy tademaw debungan, masasuada ku heni. 現今的葡萄牙曾是羅馬帝國版圖下的一員，曾遭西哥特人和蘇維匯人入侵，多方勢力相互角鬥。 8世紀時，摩爾人征服了伊比利亞半島的大部分地區，殘留在半島上的天主教國家隨即開啟了針對伊斯蘭教國家的收復失地運動。 walu a seci sa, Muo-el (摩爾) a tademaw maalaw nuheni ku E-pili-ya-pandaw (伊比利亞半島), mapecipeciay i pandaw nu tinsukiw a kanatal sawni mabuhat misuaaw tu Eselanciw (伊斯蘭教) a kanatal alan nuheni kuni kahedawan nu lala'an 1139年，葡萄牙王國成立，並由北而南逐步完成征服。 cacay a malebut caca a lasubu tulu a bataan idaw ku siwa (1139) a mihcan, Putaw-ya (葡萄牙) wankuo ma[[patideng]], sipakayda i amis hamaw sa makatukuh i nutimulan amidebung . 葡萄牙是擁有發達經濟與高生活品質的已開發國家。 Putaw-ya (葡萄牙) idaw kuyu mapalekalay nu sakaudip atu sa[[kapah]]ay nu mapalekalay nu sakaudip a kanatal. 2016年和平指數為世界第5位，社會進步指數為世界第18位，領先於法國、西班牙和義大利。 tusa a malebut cacay a bataan idaw ku enem (2016) a mihcaan u sakangaay nuni kaudipan sa itini i kitakit han sakalima ku ngangan, sakay celak nu seykay han i kitakit u saka cacay a bataan idaw ku walu nika singangan, mikiayaw tu Fakuo (法國) Sipany (西班牙) atu Eita-li (義大利). 葡萄牙是北大西洋公約組織和葡萄牙語國家共同體的創始成員，亦為聯合國、歐洲聯盟和經濟合作與發展組織的一員。 Putaw-ya (葡萄牙) u Bata-si-yang (北大西洋) kunea masakaputay atu Putaw-ya (葡萄牙) a kamu nu kanatal mapulung milingatuay a tademaw, u kapulungan nu kanatal,Ocuo (歐洲) lenmum atu nikabalud nu sakaudip atu palekalay tu kasakapud a tademaw. == '''likisi歷史''' == === Putaw-ya (葡萄牙) likisi葡萄牙歷史 === 根據多年來的考古發掘，證實最晚在舊石器時代中期，今葡萄牙境內已經有尼安德塔人活動和生息. nika yadahan nu mihcaan anipikinkiwan tu nababalaki anika adihan, mapalu tatengan sautangan itini i Ciuse-ci (舊石器) a zitayan nu teban, aydaay nu Putaw-ya (葡萄牙) a labu idawtu ku Nian-deta (尼安德塔) a tademaw itida amaudip . 到了公元前1千年，已有凱爾特人在伊比利亞半島定居下來。 [[katukuh]] i kunyun nuayawan nu cacay a malebud a mihcaan, idawtu ku Kayel-te (凱爾特) a tademaw idawtu i Epili-ya (伊比利亞) pangkiw subal mueneng. 公元前140年前後，羅馬人征服了葡萄牙，並一直統治到公元5世紀日耳曼部落入侵。 kunyung nuayawan cacay a lasubu sepat a bataan (140) a mihcaan Luo-ma (羅馬) madebungtu ku Putaw-ya (葡萄牙), kuwansa katukuh tu kunyung limaay a seci Ze-el-man (日耳曼) niyadau midebung. 711年穆斯林入侵，僅葡萄牙北部還在天主教的手裡。 pitu a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay (711) a mihcaan Muse-lin (穆斯林) midebung, u Putaw-ya (葡萄牙) amisan itida henay i tinsukiw. 1139年該地區成為葡萄牙王國，並隨著重新取回穆斯林所占據的部分而擴張起來。 cacay a malebut cacay a lasubu tulu a bataan idaw ku siwa (1139) a mihcan nina niyadu mala Putaw-ya (葡萄牙) wankuo, kilulsa malingantu pabaluhay tu Muse-lin (穆斯林) nialawan tu adidiay a niyaduan misaahebal palekal. 1383年葡萄牙國王斐迪南一世死後沒有男性繼承人，其女婿卡斯蒂利亞國王胡安一世宣布繼位。 cacay a malebut tulu a lasubu walu a bataan idaw ku tulu (1383) a mihcan Putaw-ya (葡萄牙) kuowan ci Byedi-nan (斐迪南) ese mapatay satu inaya ku tatama mamilaylay, u kadabu ci Kase-dili-ya (卡斯蒂利亞) kuowan ci Huan (胡安) ise kumihapuay tu sapilaylay, 但是遭到了葡萄牙貴族與公眾的抵制，他們擁戴葡萄牙老國王佩德羅一世的私生子若昂一世繼位，並在阿勒祖巴洛特戰役中戰勝卡斯蒂利亞，從而保障了葡萄牙的獨立，同時也與卡斯蒂利亞處於緊張狀態，這迫使葡萄牙不得不向海上發展。 nika kaiyan nu Putaw-ya (葡萄牙) asiidaay atu katuuday amipulu', mangalay kunuheni tu Putaw-ya (葡萄牙) balakiyay a kuowan ci Paede-luo (佩德羅) ese a bucud nida a wawaan ci Zuo-an (若昂) ese kumilaylayay, idatu i A-lecu-paluo-ke' (阿勒祖巴洛特) tuni [[kalpacaw]]an makata nuheni ci Kase-dili-ya (卡斯蒂利亞) , namakayda siwatan satu ku Putaw-ya (葡萄牙) amisiteked, tawya namakayda atu ci Kase-dili-ya (卡斯蒂利亞) sakabalihenawansa ku kawaw, itini ahican kiyhaw nu Putaw-ya (葡萄牙) pasayda i bayubayuwan a palekal tu sakaudip. == cunli 總理 == 葡萄牙人民決心保衛國家獨立，捍衛公民基本權利，確立民主制度的根本原則，確保法治在民主國家中的最高地位，開闢走向社會主義社會的道路，以尊重人民的意志，建設一個更為自由、更加公正和更多友愛的國家。 Putaw-ya (葡萄牙) a tademaw pabalucu amidipud tu kanatal amisiteked, mamidipud tu madayumay a kawaw, palutatenga tu kakapah nuni kasiwantan a kawaw. sapalu tatenga nu kanatal a satalakaway a kawaw, pasayda i siakay nu siakay a dadan, kasikaden ku tademaw a icelang, patideng tu pakunida hanay, macunus kunika lucek atu namuh tu nutawan a kanatal. 總理是葡萄牙的政府首腦，負責領導政府工作，任期四年。 cunli sa u Putaw-ya (葡萄牙) a sifu nu sitangahay, situngas mililid tu kawaw nu sifu, sepad amihcaan ku pikuwan. 總理由總統根據立法選舉結果任命，一般為議會多數黨的黨魁。 cunli han naw cuntung saan u lipuing kumi singkiway apatideng, hucunu giing nu katuuday a dankuinami. 葡萄牙政府包括總理、副總理、各部部長以及正副國務卿，負責處理國內政治事務，是最高行政機關。 Putaw-ya (葡萄牙) sifu mapulung tu cunli, fucunli, nudumaan a puceng atu u sakakaay sakatusa a sakakaay nu kuowucin, situngus mikawaw tu kanatal a cence akawaw, u satalakaway nu kanatal a kakawawan. 政府擁有行政權，在自身運作領域、共和國議會通過的一般法律的具體細則領域，以及共和國議會承認的立法授權所覆蓋的領域擁有有限的立法權。 sifu idwku kakuwawen akawaw, inuudip tu kawaaw sa, Kunghe-kuo-ihua (共和國議會) midui tu hucunu a hulic a nuadidi'ay a kakawaw, atu Kunghe-kuo-ihua (共和國議會) palutatenga a lifa nipabeliyan anitahepuan a kitidaan idaw ku lifu a kinlian. 總理及各部部長組成部長會議，作為國家內閣。 cunli atu duma a puceng patideng tu puceng a nipikaygi, sanu kanatalan nu nake. 每屆政府必須將施政綱要交付共和國議會討論，倘若其方案未被議會以絕大多數多數否決，內閣成員便能繼續保有其職位。 mihcaan sifu kanca apatayniy tu kawaw sakasiwantan pabeli tu kuohua amatatengil, anu nina kawaw caay hicai nu katuuday a ihua, nuilabuway a mikuliya a tademaw taneng henay itda amikuli. == '''kamu語言''' == === Kamu nu Putaw-ya (葡萄牙) 葡萄牙語 === 葡萄牙的官方語言是葡萄牙語，屬於羅曼語族。葡萄牙語脫胎於古代拉丁語，在大約2,000年前由被羅馬同化的伊比利亞半島凱爾特人、琉息太尼亞人和伊比利亞人所使用。 tada kamu nuheni u Putaw-ya (葡萄牙) a kamu, u Luo-man (羅曼) a kamu. Putaw-ya (葡萄牙) akamu namiales i mukasi a La-tin (拉丁語) akamu, itida kiya i tusa a malebut 2000 a mihcan hiyan nu Luo-ma (羅馬) palecad tu Yipi-liya (伊比利亞) a subal nu Kayel-te' (凱爾特) a tademaw Liwsi-tayni-ya (琉息太尼亞) a tademaw atu Yipi-liya (伊比利亞) a tademaw micukaymas. 較為成熟的葡語起源於葡萄牙北部以及西班牙的加利西亞，稱為「加利西亞-葡萄牙語」，在葡萄牙獨立建國前流行於當地。 matatungusay a Putaw-ya (葡萄牙) a kamu namaka Putaw-ya (葡萄牙) amis nu atu Sipanya (西班牙) a cialisiya (加利西亞), pangangan han tu Ciali-siya (加利西亞) Putaw-ya (葡萄牙) a kamu, itini i Pu-Taw-Ya (葡萄牙) misiteked patideng tu kanatal i niyaduan. 15至16世紀，隨著葡萄牙人的航海活動和殖民擴張，葡萄牙語得到廣泛傳播。 sabaw tu lima katukuh tu sabaw tu enem a seci, miduduc tu Putaw-ya (葡萄牙) a tademaw mipabalunga a kawaw atu misaahebal tu binawlan, Putaw-ya (葡萄牙) a kamu hida satu katinengan nu katuuday. == '''sapiwundu體育''' == === Pu-Taw-Ya (葡萄牙) a wundu’ 葡萄牙體育 === 克里斯蒂亞諾·羅納度是現今葡萄牙國家足球隊隊長，為世界上最為傑出的足球運動員之一 Keli-sedi-yanuo．Luona-tu (克里斯蔏亞諾.羅納度) u aydaay a Putaw-ya (葡萄牙) kanatal mitukuday tu mali a mililiday, u kitakit sasi nganganay nu mitukuday tu a mali a tademaw. 足球是葡萄牙最受歡迎的體育運動，建立有從業餘水平到世界級職業水平的完善足球聯賽系統，且培養有眾多世界級球星。 tukudan nanay a mali han u Pu-Taw-Ya (葡萄牙) saka namuhan a mamalian, patiden tu salama' sananay mitukud katukuh tunu kitakit anipi laylayan amitukud tu mali sakadadecdec nipimalian, katuud tu kunipacakat nuheni tu kitakitay mitukuday tu mali a tademaw. 葡萄牙亦擁有許多出色的足球教練員. Putaw-ya (葡萄牙) hantu yadah kumala saydangay numi tukuday tu mali a tademaw. 葡萄牙是傳統田徑強國，奪得有許多歐洲賽事、世錦賽和奧運會的獎牌。 Putaw-ya (葡萄牙) u laylay nu sasasiduba’ay a kanatal, yadah tu ku Ocuo sapidademec a kawaw, secinsay (世錦賽) atu awyunhu’ ( 奧運會) nu kawlah. 棍術是源於葡萄牙北部的傳統武術，對抗雙方使用棍棒互相擊打。 Kungsu’u laylay (棍術) namaka Putaw-ya (葡萄牙) amisay a laylay nu kuntaw, sakacaculi a tatusa u cangan nu kilang ku sakalalebu nuheni. 游泳和水球是流行於葡萄牙的兩大水上運動。 mingduya atu nanumay a mali naw Pu-Taw-Ya (葡萄牙) a satabakiay nu nanumay a laylayan. * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] r0dhwsrdxnqktpuidwdhpd60eofmb66