Macedonia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Macedonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4059</id>
    <revision>
      <id>141016</id>
      <parentid>128355</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* ayda nu laylay (歷史概況) */</comment>
      <origin>141016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8923" sha1="hk3aam8fe8dhlq1as8xbmioyz12p6ma" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak.

西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。

Maci-tun (Macedonia (馬其頓) madebung nu hekalay a binacadan sawni paliyuntu i hekalay a  tademaw mami kuwan, namaka sabaw tu cacay a (11) a seci sa, Maci-tun (Macedonia (馬其頓) a [[tademaw]] kinapina palekal tu sakaada, malawpetu numi kuwanay, namaka cacay a malebut tulu a lasubu siwa a bataan idaw ku tusa (1392) a mihcaan Macedonia (馬其頓) mala madebung nu E'tuman Tuelci-tikuo (鄂圖曼土耳其帝國) mumikuwanay makaala tu lima a secian kunipikuwan.

1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。

cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku tulu (1913) a mihcaan sakatusa anikalpacawan tu Balkans (巴爾幹戰爭), mahedek satu malepacaw idaw kunikasasulit tu Pucia-lesete' a kiyakuan (布加勒斯特合約), u Pawcia-liya ([[Bulgaria]] (保加利亞), Si-la ([[Greece]] (希臘) atu Sayel-wiya ([[Serbia]] (塞爾維亞) tatuluay a kanatal makakilac tu Maci-tun (Macedonia (馬其頓).  

1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。 

cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku siwa (1919) a mihcaan [[sakacacay a kitakitay a bulawan|sakacacay nu kitakitay a nikalepacawan]]  (第一次世界大戰) nikudan palu tatengan misuayaw tu Paw, Si, Say (保、希、塞) nu tuluay a kanatal mikilac tu Maci-tun (馬其頓). 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat (1944) a mihcaan waluay a bulad [[patideng]] nu &quot;Nande-lahu ming-culan-pan (南斯拉夫民主聯邦)&quot;, Maci-tun (Macedonia (馬其頓) payniyadu' a [[mikeliday]] panutek mala Nanse-lahu lan-pan (南斯拉夫聯邦). 

1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。 

cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku lima (1945) a mihcaan sepat a bulad Nanlan Cong-tung (總統) ci &quot;Dituo (狄托) &quot; pacakaten nuheni ku Maci-tun (Macedonia (馬其頓) mala Nanse-lahu lan-pan (南斯拉夫聯邦) enemay a micumud nu kunghe-kuo (共和國), tanektektu kunipisiteked nu Maci-tun (馬其頓). 

1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。

cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku cacay (1991) a mihcaan Nanlan (南聯) maliwasak, Maci-tun kunhe-kuo (馬其頓共和國) nama hekal nikasasuadaan, kapahsa i siwa a bulad walu a demiad mihapu misitekae kamisa, tawya a mihcaan sabaw tu cacay a bulad sabaw tu pitu a demiad Maci-tun kunhe-kuo (馬其頓共和國) patideng tu baluhay a sian-fa (憲法).

1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。

cacay a malebud siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku tulu (1993 ) a mihcaan sepat a bulad walu a demiad inuayawan a Nanse-lahu Ma-citun kunghe-kuo (南斯拉夫馬其頓共和國)  

&quot;Former Yugoslavia Republic of Macedonia&quot;, (FYROM) a ngangan ku sapicumud tu [[lanhekuo]]. 

2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。

tusa a malebut cacay a bataan idaw ku siwa (2019) a mihcaan tusa a bulad sabaw tu tusa a demiad makaykictu atu Si-la (希臘) a nganganan nikacenlawan tatenga masumad ku ngangan u &quot; peimaci-tun-kunhe-kuo (北馬其頓共和國)&quot;[https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html]

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。

peimaci-tun (北馬其頓) nuayawan &quot; Maci-tun ( 馬其頓)&quot; sinfa itida i cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku cacay (1991) a mihcaan asiwantan.  

總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。 

Cung-tung (總統) u [[tatenga'|tadenga']]ay nu kanatal a sakakaay nu [[hitay]] amikeliday, lima a mihcaan kunikala Cung-tung, u [[binawlan]] a tademaw ku misingkuway (選舉) a patideng, Cung-tung anisingkiwan a kina tusaan a misingkuw kiya matatungus.  

政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。 

cen-ti 政體 u ihun mincuce. i labu u Cun-li (總理) atu katuuday a sakakaay nikapulungan, mikuwan tu kakawawen. 

總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。 

Cun-li kumi kuwanay tu kawaw, u satalakaway nu tapang, u kuohu a katuuday nu tan ku tahekalay, aw Cung-tun ku panganganay kiya midui ku kuohu.  

重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

kasa'timan a kawaw han: pasayda i kuohu (國會) patahekal  tu sasakamuen, patahekal tu hulic, palutadenga tu nutaw a sihu, atu nutaw anikalecabayan, patahekal panganga tu sakay hekal a sakakaay.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。

Maci-tun kunhe-kuo (馬其頓共和國) atu biyaw nu kanatal Si-la [[Greece|(Greece (希臘)]] masasualaw tu pinganganan (Si-la (希臘) ilabu nu kanatal idaw ku Maci-tun sen (Macedonia (馬其頓省) niyadu’, Si-la ([[Greece|Greece (希臘)]] a tademaw saan tu Maci-tun (馬其頓) a ngangan micayatay tu Si-la [[Greece|(Greece (希臘)]] a kawaw), nina tusaay a kanatal caay kasasu bahel ku belbel, nina tusaay a kanatal namaka cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku cacay (1991) a mihcaan Maci-tun (Macedonia (馬其頓) misiteked satu mabiyalaw tu. 

為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement).

mangalay misakapah tu nikacinglawan, nina tusaay a kanatal namaka tusa a bataan idaw ku pitu a mihcaan sa, i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku walu (2018) a mihcaan enem a bulad sabaw tu tusa a demiad masasulit tu Lasepa’a sasulitan (Prespa Agreement) (普雷斯帕協議) a kiyakuan.

該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

nikasasulitan katukuh i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku siwa (2019) a mihcaan, u Si-la ([[Greece|Greece (希臘)]] patikuen nuheni i O-mum (European Union (歐盟) atu Peieyi (北約) misuaay tu Ma-cutun (Macedonia (馬其頓) nipicumudan tu funciecun (否決權), Maci-tun kunhe-kuo (馬其頓共和國) i nuydaan a mihcaan nu tusa a bulad sabaw tu tusa a demiad tatengan mi[[sumad]] tu ngangan u  peimaci-tun kunhe-kuo (北馬其頓共和國).[https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html]

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>hk3aam8fe8dhlq1as8xbmioyz12p6ma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141017</id>
      <parentid>141016</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T23:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* ayda nu laylay (歷史概況) */</comment>
      <origin>141017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7039" sha1="8v8smztnwl4tw4y9radi0m7lg36q60h" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak. debungan nu taw ku Ma-ci-tun sumad hantu ku mikuwanay, namaka cay cay seci tu lingatu, patideng ku Ma-ci-tun tu sakaada, lawpesen nu mita ku mikuwanay i titaan sa, namaka cay lu siw tu mihcaan ina Ma-ci-tun mala E'-tu-man- tu-e-ci kanatal ku mikuwanay makaala tu lima nu secian. cay siw cay lu mihcaan mabakuhac ku sakatusa nu nikalepacawan tu Pa-e-kan lepacawan, nikuda nu nikalepacawan masasulit tu &quot; Pu-cia-le-se nu kiyakuan&quot;, u Paw-cia-li-ya, Si-la atu Say-e-wi-ya tulu nu kanatalan kinisan kina Ma-ci-tun. cay siw cay siw mihcaan tu skacacay nu kitakid a nikalepacawan tu sapilalabaaw tu Paw, Si, Say nu tuluay a kanatalan mikelap tu Ma-ci-tun.

西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。

cay siw sip sip mihcaan walu bulad &quot;Na-se-la-hu lei-pang&quot; pitideng, kitikitidaan nu Ma-ci-tun dayhiwan mala Nan-se-la-hu nu len-pang a tademaw. cay siw sip lim mihcaan sepat bulad Nan-lei cungtung ci Di-tu patapabawen kina Ma-ci-tun mala Nan-se-la-hu leipan tu sakaenem nu kapulungan, mapatideng kina pisitekedan. cay siw siw cay mihcaan malawpes kina Nan-len, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo makayda i sakayhekal, kapah satu itida i siwa bulad walu demiad mihapu misiteked sa, tawya nu mihcaan tu cay cay bulad cay pic demiad misabaluhay tu hulic kina Ma-ci-tun kung-he-kuo. cay siw siw lu mihcaan sepat bulad walu demiad nu ayawan nina Nan-se-la-hu Ma-ci-tun kung-he-kuo Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM) nu ngangan micumud tu Len-he-kuo. tu sep cay siw mihcaan tusa bulad cay tu demiad mihulak tu sakay Si-la nu nikacinglawan tu ngangan nu kanatal, kapah tu ku nipangangan u &quot; Pei-Ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot; 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。 

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
Pei-ma-ci-tun nu ayawan &quot; Ma-ci-tun&quot; hulic itida i cay siw siw cay mihcaan cay cay bulad lu sep demiad siwatan. Cung-tung han u tapang nu kanatal atu tapang nu hetay, lima a mihcaan ku nipikuwan, u singkiwen nanay, u Cung-tung han a kinatusa a singkiwan. cen ti yihuy han u pakunida hananay, lalabuay u Cung-li atu masakaputay nu sakakaay ku patidengan, mikawaw tu sin-ce-cin. Cung-li ku tada sikawaway, u satalakaway nu sincin sakakaay, u katuuday nu kuo-huy kina mikawaway, aw Cung-tung kina mitucekay mihang. tada u kawawhan pasu &quot; nipatahekalan nu heni tu kawawan, micukel tu hulic, palutatengan tu nutaw a kanatalan, atu malekaka atu nutaw a kanatalan, patideng tu sakay hekalan nu kanatal a sakakaay.

北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

Ma-ci-tun kung-he-kuo atu biyaw Sila maaalaw tu ngangan nu kanatal &quot; Si-la lalabu han u Ma-ci-tu seng han, saan ku Si-la tademaw tu Ma-ci-tun tu nganngan nu kanatal malawlaw ku kinli nu Si-la sa&quot;, nina tusaay nu kanatalan caay kasasudang tu babahelan tu hikuki, nina tusaay nu kanatalan namakayda i cay siw siw cay mihcaan tu nipisitekedan taway malingatu ku nikabiyalaw. ahicaen a mikaykic, nina tusaay a kanatal makaala tu tu pic mihcaan ni kaydaan, tatengan itida i tu sep cay wal mihcaan nem bulad cay tu demiad masasulit tu Pu-lei-se-pa nu kiyakuan (Prespa Agreement). ina nikakiyakuan namaka tu sep cay siw mihcaan a kasingalihan, Si-la-sa huy i O-mun atu Pei-ye misuayaw tu Ma-ci-tun tu sakacaay nu kinlian, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo namaka tawya nu mihcaan tu tusa bulad cay tu demiad sumad han tu ku ngangan mala &quot;Pei-ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot;.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement). 該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>8v8smztnwl4tw4y9radi0m7lg36q60h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141018</id>
      <parentid>141017</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T23:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tapang tusu nu kanatal (首都) */</comment>
      <origin>141018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7131" sha1="iqy3vfcvncxsz0bdie7jcoo7yrw790x" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.
[[tangan:HistMac zh tw.gif|縮圖|likisi nu Ma-ci-tun a kitidaan 馬其頓的歷史區域]]

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak. debungan nu taw ku Ma-ci-tun sumad hantu ku mikuwanay, namaka cay cay seci tu lingatu, patideng ku Ma-ci-tun tu sakaada, lawpesen nu mita ku mikuwanay i titaan sa, namaka cay lu siw tu mihcaan ina Ma-ci-tun mala E'-tu-man- tu-e-ci kanatal ku mikuwanay makaala tu lima nu secian. cay siw cay lu mihcaan mabakuhac ku sakatusa nu nikalepacawan tu Pa-e-kan lepacawan, nikuda nu nikalepacawan masasulit tu &quot; Pu-cia-le-se nu kiyakuan&quot;, u Paw-cia-li-ya, Si-la atu Say-e-wi-ya tulu nu kanatalan kinisan kina Ma-ci-tun. cay siw cay siw mihcaan tu skacacay nu kitakid a nikalepacawan tu sapilalabaaw tu Paw, Si, Say nu tuluay a kanatalan mikelap tu Ma-ci-tun.

西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。

cay siw sip sip mihcaan walu bulad &quot;Na-se-la-hu lei-pang&quot; pitideng, kitikitidaan nu Ma-ci-tun dayhiwan mala Nan-se-la-hu nu len-pang a tademaw. cay siw sip lim mihcaan sepat bulad Nan-lei cungtung ci Di-tu patapabawen kina Ma-ci-tun mala Nan-se-la-hu leipan tu sakaenem nu kapulungan, mapatideng kina pisitekedan. cay siw siw cay mihcaan malawpes kina Nan-len, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo makayda i sakayhekal, kapah satu itida i siwa bulad walu demiad mihapu misiteked sa, tawya nu mihcaan tu cay cay bulad cay pic demiad misabaluhay tu hulic kina Ma-ci-tun kung-he-kuo. cay siw siw lu mihcaan sepat bulad walu demiad nu ayawan nina Nan-se-la-hu Ma-ci-tun kung-he-kuo Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM) nu ngangan micumud tu Len-he-kuo. tu sep cay siw mihcaan tusa bulad cay tu demiad mihulak tu sakay Si-la nu nikacinglawan tu ngangan nu kanatal, kapah tu ku nipangangan u &quot; Pei-Ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot; 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。 

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
Pei-ma-ci-tun nu ayawan &quot; Ma-ci-tun&quot; hulic itida i cay siw siw cay mihcaan cay cay bulad lu sep demiad siwatan. Cung-tung han u tapang nu kanatal atu tapang nu hetay, lima a mihcaan ku nipikuwan, u singkiwen nanay, u Cung-tung han a kinatusa a singkiwan. cen ti yihuy han u pakunida hananay, lalabuay u Cung-li atu masakaputay nu sakakaay ku patidengan, mikawaw tu sin-ce-cin. Cung-li ku tada sikawaway, u satalakaway nu sincin sakakaay, u katuuday nu kuo-huy kina mikawaway, aw Cung-tung kina mitucekay mihang. tada u kawawhan pasu &quot; nipatahekalan nu heni tu kawawan, micukel tu hulic, palutatengan tu nutaw a kanatalan, atu malekaka atu nutaw a kanatalan, patideng tu sakay hekalan nu kanatal a sakakaay.

北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

Ma-ci-tun kung-he-kuo atu biyaw Sila maaalaw tu ngangan nu kanatal &quot; Si-la lalabu han u Ma-ci-tu seng han, saan ku Si-la tademaw tu Ma-ci-tun tu nganngan nu kanatal malawlaw ku kinli nu Si-la sa&quot;, nina tusaay nu kanatalan caay kasasudang tu babahelan tu hikuki, nina tusaay nu kanatalan namakayda i cay siw siw cay mihcaan tu nipisitekedan taway malingatu ku nikabiyalaw. ahicaen a mikaykic, nina tusaay a kanatal makaala tu tu pic mihcaan ni kaydaan, tatengan itida i tu sep cay wal mihcaan nem bulad cay tu demiad masasulit tu Pu-lei-se-pa nu kiyakuan (Prespa Agreement). ina nikakiyakuan namaka tu sep cay siw mihcaan a kasingalihan, Si-la-sa huy i O-mun atu Pei-ye misuayaw tu Ma-ci-tun tu sakacaay nu kinlian, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo namaka tawya nu mihcaan tu tusa bulad cay tu demiad sumad han tu ku ngangan mala &quot;Pei-ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot;.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement). 該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>iqy3vfcvncxsz0bdie7jcoo7yrw790x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141019</id>
      <parentid>141018</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T23:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* ayda nu laylay (歷史概況) */</comment>
      <origin>141019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7262" sha1="niw3b454mcyx6nem1tmphdbqxyq32o7" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.
[[tangan:HistMac zh tw.gif|縮圖|likisi nu Ma-ci-tun a kitidaan 馬其頓的歷史區域]]

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak. debungan nu taw ku Ma-ci-tun sumad hantu ku mikuwanay, namaka cay cay seci tu lingatu, patideng ku Ma-ci-tun tu sakaada, lawpesen nu mita ku mikuwanay i titaan sa, namaka cay lu siw tu mihcaan ina Ma-ci-tun mala E'-tu-man- tu-e-ci kanatal ku mikuwanay makaala tu lima nu secian. cay siw cay lu mihcaan mabakuhac ku sakatusa nu nikalepacawan tu Pa-e-kan lepacawan, nikuda nu nikalepacawan masasulit tu &quot; Pu-cia-le-se nu kiyakuan&quot;, u Paw-cia-li-ya, Si-la atu Say-e-wi-ya tulu nu kanatalan kinisan kina Ma-ci-tun. cay siw cay siw mihcaan tu skacacay nu kitakid a nikalepacawan tu sapilalabaaw tu Paw, Si, Say nu tuluay a kanatalan mikelap tu Ma-ci-tun.
[[tangan:Balkans-ethnic (1861).jpg|縮圖|巴爾幹半島的民族分布圖，法國民族志學者紀堯姆·勒讓作於1861年]]
西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。

cay siw sip sip mihcaan walu bulad &quot;Na-se-la-hu lei-pang&quot; pitideng, kitikitidaan nu Ma-ci-tun dayhiwan mala Nan-se-la-hu nu len-pang a tademaw. cay siw sip lim mihcaan sepat bulad Nan-lei cungtung ci Di-tu patapabawen kina Ma-ci-tun mala Nan-se-la-hu leipan tu sakaenem nu kapulungan, mapatideng kina pisitekedan. cay siw siw cay mihcaan malawpes kina Nan-len, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo makayda i sakayhekal, kapah satu itida i siwa bulad walu demiad mihapu misiteked sa, tawya nu mihcaan tu cay cay bulad cay pic demiad misabaluhay tu hulic kina Ma-ci-tun kung-he-kuo. cay siw siw lu mihcaan sepat bulad walu demiad nu ayawan nina Nan-se-la-hu Ma-ci-tun kung-he-kuo Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM) nu ngangan micumud tu Len-he-kuo. tu sep cay siw mihcaan tusa bulad cay tu demiad mihulak tu sakay Si-la nu nikacinglawan tu ngangan nu kanatal, kapah tu ku nipangangan u &quot; Pei-Ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot; 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。 

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
Pei-ma-ci-tun nu ayawan &quot; Ma-ci-tun&quot; hulic itida i cay siw siw cay mihcaan cay cay bulad lu sep demiad siwatan. Cung-tung han u tapang nu kanatal atu tapang nu hetay, lima a mihcaan ku nipikuwan, u singkiwen nanay, u Cung-tung han a kinatusa a singkiwan. cen ti yihuy han u pakunida hananay, lalabuay u Cung-li atu masakaputay nu sakakaay ku patidengan, mikawaw tu sin-ce-cin. Cung-li ku tada sikawaway, u satalakaway nu sincin sakakaay, u katuuday nu kuo-huy kina mikawaway, aw Cung-tung kina mitucekay mihang. tada u kawawhan pasu &quot; nipatahekalan nu heni tu kawawan, micukel tu hulic, palutatengan tu nutaw a kanatalan, atu malekaka atu nutaw a kanatalan, patideng tu sakay hekalan nu kanatal a sakakaay.

北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

Ma-ci-tun kung-he-kuo atu biyaw Sila maaalaw tu ngangan nu kanatal &quot; Si-la lalabu han u Ma-ci-tu seng han, saan ku Si-la tademaw tu Ma-ci-tun tu nganngan nu kanatal malawlaw ku kinli nu Si-la sa&quot;, nina tusaay nu kanatalan caay kasasudang tu babahelan tu hikuki, nina tusaay nu kanatalan namakayda i cay siw siw cay mihcaan tu nipisitekedan taway malingatu ku nikabiyalaw. ahicaen a mikaykic, nina tusaay a kanatal makaala tu tu pic mihcaan ni kaydaan, tatengan itida i tu sep cay wal mihcaan nem bulad cay tu demiad masasulit tu Pu-lei-se-pa nu kiyakuan (Prespa Agreement). ina nikakiyakuan namaka tu sep cay siw mihcaan a kasingalihan, Si-la-sa huy i O-mun atu Pei-ye misuayaw tu Ma-ci-tun tu sakacaay nu kinlian, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo namaka tawya nu mihcaan tu tusa bulad cay tu demiad sumad han tu ku ngangan mala &quot;Pei-ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot;.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement). 該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>niw3b454mcyx6nem1tmphdbqxyq32o7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141020</id>
      <parentid>141019</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T23:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cence nu ayda (政治概況) */</comment>
      <origin>141020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7348" sha1="gp5f4yohzbdx3t42uqshi1n7w7gr3bp" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.
[[tangan:HistMac zh tw.gif|縮圖|likisi nu Ma-ci-tun a kitidaan 馬其頓的歷史區域]]

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak. debungan nu taw ku Ma-ci-tun sumad hantu ku mikuwanay, namaka cay cay seci tu lingatu, patideng ku Ma-ci-tun tu sakaada, lawpesen nu mita ku mikuwanay i titaan sa, namaka cay lu siw tu mihcaan ina Ma-ci-tun mala E'-tu-man- tu-e-ci kanatal ku mikuwanay makaala tu lima nu secian. cay siw cay lu mihcaan mabakuhac ku sakatusa nu nikalepacawan tu Pa-e-kan lepacawan, nikuda nu nikalepacawan masasulit tu &quot; Pu-cia-le-se nu kiyakuan&quot;, u Paw-cia-li-ya, Si-la atu Say-e-wi-ya tulu nu kanatalan kinisan kina Ma-ci-tun. cay siw cay siw mihcaan tu skacacay nu kitakid a nikalepacawan tu sapilalabaaw tu Paw, Si, Say nu tuluay a kanatalan mikelap tu Ma-ci-tun.
[[tangan:Balkans-ethnic (1861).jpg|縮圖|巴爾幹半島的民族分布圖，法國民族志學者紀堯姆·勒讓作於1861年]]
西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。

cay siw sip sip mihcaan walu bulad &quot;Na-se-la-hu lei-pang&quot; pitideng, kitikitidaan nu Ma-ci-tun dayhiwan mala Nan-se-la-hu nu len-pang a tademaw. cay siw sip lim mihcaan sepat bulad Nan-lei cungtung ci Di-tu patapabawen kina Ma-ci-tun mala Nan-se-la-hu leipan tu sakaenem nu kapulungan, mapatideng kina pisitekedan. cay siw siw cay mihcaan malawpes kina Nan-len, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo makayda i sakayhekal, kapah satu itida i siwa bulad walu demiad mihapu misiteked sa, tawya nu mihcaan tu cay cay bulad cay pic demiad misabaluhay tu hulic kina Ma-ci-tun kung-he-kuo. cay siw siw lu mihcaan sepat bulad walu demiad nu ayawan nina Nan-se-la-hu Ma-ci-tun kung-he-kuo Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM) nu ngangan micumud tu Len-he-kuo. tu sep cay siw mihcaan tusa bulad cay tu demiad mihulak tu sakay Si-la nu nikacinglawan tu ngangan nu kanatal, kapah tu ku nipangangan u &quot; Pei-Ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot; 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。 
[[tangan:Coat of arms of North Macedonia.svg|縮圖|Coat of arms of North Macedonia]]

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
Pei-ma-ci-tun nu ayawan &quot; Ma-ci-tun&quot; hulic itida i cay siw siw cay mihcaan cay cay bulad lu sep demiad siwatan. Cung-tung han u tapang nu kanatal atu tapang nu hetay, lima a mihcaan ku nipikuwan, u singkiwen nanay, u Cung-tung han a kinatusa a singkiwan. cen ti yihuy han u pakunida hananay, lalabuay u Cung-li atu masakaputay nu sakakaay ku patidengan, mikawaw tu sin-ce-cin. Cung-li ku tada sikawaway, u satalakaway nu sincin sakakaay, u katuuday nu kuo-huy kina mikawaway, aw Cung-tung kina mitucekay mihang. tada u kawawhan pasu &quot; nipatahekalan nu heni tu kawawan, micukel tu hulic, palutatengan tu nutaw a kanatalan, atu malekaka atu nutaw a kanatalan, patideng tu sakay hekalan nu kanatal a sakakaay.

北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

Ma-ci-tun kung-he-kuo atu biyaw Sila maaalaw tu ngangan nu kanatal &quot; Si-la lalabu han u Ma-ci-tu seng han, saan ku Si-la tademaw tu Ma-ci-tun tu nganngan nu kanatal malawlaw ku kinli nu Si-la sa&quot;, nina tusaay nu kanatalan caay kasasudang tu babahelan tu hikuki, nina tusaay nu kanatalan namakayda i cay siw siw cay mihcaan tu nipisitekedan taway malingatu ku nikabiyalaw. ahicaen a mikaykic, nina tusaay a kanatal makaala tu tu pic mihcaan ni kaydaan, tatengan itida i tu sep cay wal mihcaan nem bulad cay tu demiad masasulit tu Pu-lei-se-pa nu kiyakuan (Prespa Agreement). ina nikakiyakuan namaka tu sep cay siw mihcaan a kasingalihan, Si-la-sa huy i O-mun atu Pei-ye misuayaw tu Ma-ci-tun tu sakacaay nu kinlian, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo namaka tawya nu mihcaan tu tusa bulad cay tu demiad sumad han tu ku ngangan mala &quot;Pei-ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot;.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement). 該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>gp5f4yohzbdx3t42uqshi1n7w7gr3bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141021</id>
      <parentid>141020</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T23:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cence nu ayda (政治概況) */</comment>
      <origin>141021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7494" sha1="n36ywzmgcfbrgyhwaigin63bv04d7ld" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Macedonia.svg|thumb|u hata nu Macedonia '''(馬其頓)'''|alt=Flag of Macedonia.svg]]

Macedonia '''(馬其頓)'''

u '''Macedonia (馬其頓, Ma-Ce-Dun)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 41 50 N, 22 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 25,713 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 25,433 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 280 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 2,100,025.

kakalukan umah sa 44.30%, kilakilangan umah sa 39.80%, zumaay henay umah sa 15.90%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Skopje ('''[[:zh:斯科普里|史高比耶]])'''.

=='''kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Stevo Pendarovski]], micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.
[[tangan:HistMac zh tw.gif|縮圖|likisi nu Ma-ci-tun a kitidaan 馬其頓的歷史區域]]

== '''ayda nu laylay (歷史概況)''' ==
siyen enem nu seci tu hedekan Se-la-hu binacadan mabulaw taydan i Ma-ci-tun paluma', malaTung-cen-ciaw. siyen siwa nu secian Ma-ci-tun u tapang ci Se-la-hu wankuo mapatideng, itida i cay sep secian haymaw sa caycelak. debungan nu taw ku Ma-ci-tun sumad hantu ku mikuwanay, namaka cay cay seci tu lingatu, patideng ku Ma-ci-tun tu sakaada, lawpesen nu mita ku mikuwanay i titaan sa, namaka cay lu siw tu mihcaan ina Ma-ci-tun mala E'-tu-man- tu-e-ci kanatal ku mikuwanay makaala tu lima nu secian. cay siw cay lu mihcaan mabakuhac ku sakatusa nu nikalepacawan tu Pa-e-kan lepacawan, nikuda nu nikalepacawan masasulit tu &quot; Pu-cia-le-se nu kiyakuan&quot;, u Paw-cia-li-ya, Si-la atu Say-e-wi-ya tulu nu kanatalan kinisan kina Ma-ci-tun. cay siw cay siw mihcaan tu skacacay nu kitakid a nikalepacawan tu sapilalabaaw tu Paw, Si, Say nu tuluay a kanatalan mikelap tu Ma-ci-tun.
[[tangan:Balkans-ethnic (1861).jpg|縮圖|巴爾幹半島的民族分布圖，法國民族志學者紀堯姆·勒讓作於1861年]]
西元6世紀末斯拉夫民族開始遷入馬其頓並定居，並改信奉東正教。西元9世紀馬其頓之斯拉夫王國成立，而在10世紀時衰落。馬其頓頻遭外族侵入並更換諸多外族統治者，自11世紀起，馬其頓人曾發動數次起義，均為統治者撲滅，自1392年起馬其頓淪入鄂圖曼土耳其帝國統治達五世紀之久。1913年爆發第二次巴爾幹戰爭，戰後簽署「布加勒斯特和約」，由保加利亞、希臘及塞爾維亞三國瓜分馬其頓。1919年第一次世界大戰後正式追認保、希、塞三國割據馬其頓。

cay siw sip sip mihcaan walu bulad &quot;Na-se-la-hu lei-pang&quot; pitideng, kitikitidaan nu Ma-ci-tun dayhiwan mala Nan-se-la-hu nu len-pang a tademaw. cay siw sip lim mihcaan sepat bulad Nan-lei cungtung ci Di-tu patapabawen kina Ma-ci-tun mala Nan-se-la-hu leipan tu sakaenem nu kapulungan, mapatideng kina pisitekedan. cay siw siw cay mihcaan malawpes kina Nan-len, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo makayda i sakayhekal, kapah satu itida i siwa bulad walu demiad mihapu misiteked sa, tawya nu mihcaan tu cay cay bulad cay pic demiad misabaluhay tu hulic kina Ma-ci-tun kung-he-kuo. cay siw siw lu mihcaan sepat bulad walu demiad nu ayawan nina Nan-se-la-hu Ma-ci-tun kung-he-kuo Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM) nu ngangan micumud tu Len-he-kuo. tu sep cay siw mihcaan tusa bulad cay tu demiad mihulak tu sakay Si-la nu nikacinglawan tu ngangan nu kanatal, kapah tu ku nipangangan u &quot; Pei-Ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot; 

1944年8月「南斯拉夫民主聯邦」成立，馬其頓各地區代表決議成為南斯拉夫聯邦之一員。1945年4月南聯總統狄托將馬其頓升格為南斯拉夫聯邦六個加盟共和國之一，奠下馬其頓的獨立基礎。1991年南聯解體，馬其頓共和國經過外交折衝，順利於9月8日宣布獨立，同年11月17日馬其頓共和國制定新憲法。1993年4月8日以前南斯拉夫馬其頓共和國Former Yugoslavia Republic of Macedonia (FYROM)之名稱加入聯合國。2019年2月12日為解決與希臘之國名爭議，正式改名為「北馬其頓共和國」。 
[[tangan:Coat of arms of North Macedonia.svg|縮圖|Coat of arms of North Macedonia]]

== '''cence nu ayda (政治概況)''' ==
[[tangan:Agios Athanasios 1 fresco.jpg|縮圖|An ancient fresco of Macedonian soldiers from the tomb of Agios Athanasios, Thessaloniki, Greece.]]
Pei-ma-ci-tun nu ayawan &quot; Ma-ci-tun&quot; hulic itida i cay siw siw cay mihcaan cay cay bulad lu sep demiad siwatan. Cung-tung han u tapang nu kanatal atu tapang nu hetay, lima a mihcaan ku nipikuwan, u singkiwen nanay, u Cung-tung han a kinatusa a singkiwan. cen ti yihuy han u pakunida hananay, lalabuay u Cung-li atu masakaputay nu sakakaay ku patidengan, mikawaw tu sin-ce-cin. Cung-li ku tada sikawaway, u satalakaway nu sincin sakakaay, u katuuday nu kuo-huy kina mikawaway, aw Cung-tung kina mitucekay mihang. tada u kawawhan pasu &quot; nipatahekalan nu heni tu kawawan, micukel tu hulic, palutatengan tu nutaw a kanatalan, atu malekaka atu nutaw a kanatalan, patideng tu sakay hekalan nu kanatal a sakakaay.

北馬其頓前「馬其頓」)憲法於1991年11月20日生效。總統為國家元首及軍隊統帥，任期5年，由人民直接選舉產生，總統選舉採兩輪決選制。政體係議會民主制。內閣由總理及各部首長組成，行使行政權。總理掌行政權，為最高行政首長，由國會多數黨領袖出任，須經總統提名並獲國會同意。重要職權包括：向國會提出法案、執行法律、承認外國政府、與外國締結邦交、提名駐外使節等。

Ma-ci-tun kung-he-kuo atu biyaw Sila maaalaw tu ngangan nu kanatal &quot; Si-la lalabu han u Ma-ci-tu seng han, saan ku Si-la tademaw tu Ma-ci-tun tu nganngan nu kanatal malawlaw ku kinli nu Si-la sa&quot;, nina tusaay nu kanatalan caay kasasudang tu babahelan tu hikuki, nina tusaay nu kanatalan namakayda i cay siw siw cay mihcaan tu nipisitekedan taway malingatu ku nikabiyalaw. ahicaen a mikaykic, nina tusaay a kanatal makaala tu tu pic mihcaan ni kaydaan, tatengan itida i tu sep cay wal mihcaan nem bulad cay tu demiad masasulit tu Pu-lei-se-pa nu kiyakuan (Prespa Agreement). ina nikakiyakuan namaka tu sep cay siw mihcaan a kasingalihan, Si-la-sa huy i O-mun atu Pei-ye misuayaw tu Ma-ci-tun tu sakacaay nu kinlian, ina Ma-ci-tun kung-he-kuo namaka tawya nu mihcaan tu tusa bulad cay tu demiad sumad han tu ku ngangan mala &quot;Pei-ma-ci-tun-kung-he-kuo&quot;.

「馬其頓共和國」與鄰國希臘因國名爭議（希臘境內有馬其頓省，希臘人認為馬其頓之國名影響希臘之權益），兩地未能直接飛航，兩國關係自1991年馬其頓獨立後向來緊張。為解決爭議，兩國經過27年後，終於在2018年6月12日簽署普雷斯帕協議(Prespa Agreement). 該協議至2019年初生效，希臘撤回在歐盟及北約對馬其頓入會之否決權，而馬其頓共和國則於同年2月12日正式改名為「北馬其頓共和國」。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 國家/地方政府基本資料（北馬其頓）：https://www.boca.gov.tw/sp-foof-countrycp-03-157-c2416-04-1.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>n36ywzmgcfbrgyhwaigin63bv04d7ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madagascar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4062</id>
    <revision>
      <id>141010</id>
      <parentid>141009</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* aadupan (野生動物) */</comment>
      <origin>141010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9209" sha1="61xmj680j4u7wv4usf7zbtskdkgnobv" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>61xmj680j4u7wv4usf7zbtskdkgnobv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141011</id>
      <parentid>141010</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tabakiay a tapang nu kanatal (元首) */</comment>
      <origin>141011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9349" sha1="dqjjgp8e7wwtz0f0mt8hansim15js88" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     
[[tangan:Pirates Cemetery Ile Ste Marie Madagascar.jpg|縮圖|miubiay mikutkut tu lunem i Pu-la-ha-subalan 布拉哈島上的海盜墓地]]

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>dqjjgp8e7wwtz0f0mt8hansim15js88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141012</id>
      <parentid>141011</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tabakiay a tapang nu kanatal (元首) */</comment>
      <origin>141012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9601" sha1="mhjerpu7n3gvdfjowxprqpev18hmph1" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.
[[tangan:Andrianampoinimerina.jpg|縮圖|Me-li-na-tademaw kuo-wang ci An-de-li-ya-nan-pu-yi-nay-mei-li-na &quot; cay pic wal pic katukuh cay wal cay sep mihcaan a malatapang&quot;   梅里納人國王安德里亞南普伊奈梅里納（1787至1810年在位）]]

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     
[[tangan:Pirates Cemetery Ile Ste Marie Madagascar.jpg|縮圖|miubiay mikutkut tu lunem i Pu-la-ha-subalan 布拉哈島上的海盜墓地]]

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>mhjerpu7n3gvdfjowxprqpev18hmph1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141013</id>
      <parentid>141012</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* demiad (氣候) */</comment>
      <origin>141013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9721" sha1="mmxuxdceoueyh6u6070tl3r4vbiqkvu" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.
[[tangan:Andrianampoinimerina.jpg|縮圖|Me-li-na-tademaw kuo-wang ci An-de-li-ya-nan-pu-yi-nay-mei-li-na &quot; cay pic wal pic katukuh cay wal cay sep mihcaan a malatapang&quot;   梅里納人國王安德里亞南普伊奈梅里納（1787至1810年在位）]]

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     
[[tangan:Pirates Cemetery Ile Ste Marie Madagascar.jpg|縮圖|miubiay mikutkut tu lunem i Pu-la-ha-subalan 布拉哈島上的海盜墓地]]

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。
[[tangan:Beach in Madagascar with pirogues and palm trees.jpg|縮圖|Beach in Madagascar with pirogues and palm trees]]

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>mmxuxdceoueyh6u6070tl3r4vbiqkvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141014</id>
      <parentid>141013</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* aadupan (野生動物) */</comment>
      <origin>141014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9917" sha1="bn3l35dwjd95xm9gmqm6c63ddesigyc" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.
[[tangan:Andrianampoinimerina.jpg|縮圖|Me-li-na-tademaw kuo-wang ci An-de-li-ya-nan-pu-yi-nay-mei-li-na &quot; cay pic wal pic katukuh cay wal cay sep mihcaan a malatapang&quot;   梅里納人國王安德里亞南普伊奈梅里納（1787至1810年在位）]]

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     
[[tangan:Pirates Cemetery Ile Ste Marie Madagascar.jpg|縮圖|miubiay mikutkut tu lunem i Pu-la-ha-subalan 布拉哈島上的海盜墓地]]

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。
[[tangan:Beach in Madagascar with pirogues and palm trees.jpg|縮圖|Beach in Madagascar with pirogues and palm trees]]

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 
[[tangan:Spiny Forest Ifaty Madagascar.jpg|縮圖|Spiny forest at Ifaty, Madagascar, featuring various adansonia (baobao) species, alluaudia procera (Madagascar ocotillo) and other vegetations.]]

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>bn3l35dwjd95xm9gmqm6c63ddesigyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141015</id>
      <parentid>141014</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T22:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tademaw (人民) */</comment>
      <origin>141015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10223" sha1="pbfjckis0ficva329g1mb9vc4xwsw2z" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Madagascar.svg|thumb|u hata nu Madagascar|alt=Flag of Madagascar.svg]]

u '''Madagascar (馬達加斯加)''' sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 20 00 S, 47 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 587,041 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 581,540 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa izaw ku 5,501 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. hamin nu tademawan sa 24,430,325. kakalukan umah sa 71.10%,  kilakilangan umah sa 21.50%,  zumaay henay umah sa 7.40%.  

馬達加斯加島的面積稍略大於美國加利福尼亞州(Califomia),是世界第四大島,僅次於格陵蘭(Greenland),新幾內亞(New Guinea)和婆羅洲(Bomeo)。馬達加斯加島位於印度洋(the Indian Ocean)西部,行程距離美國(the United States)西海岸相當遙遠。

'''Madagascar''' (馬達加斯加) subal a kitidaan mikitabaki tu Amilika California (Ca-Li-For-Ni-Ya 加利福尼亞州), u satabakiay nu sakasepat a [[kitakit]] nu subal, mikilu tu [[Greenland]] (格裬蘭), New Guinea (Sin-Ci-Ney-Ya 新幾內亞) atu Puo-Luo-Cuo (Bomeo)(婆羅洲). '''Madagascar''' a subal (馬達加斯加島) idai India a bayu (the Indian Ocean)(印度洋) nuatipan, u culil tu laad nu Amilika (the United States)(美國) nutipan a dadipasan nu [[bayu]] mibatad. 

自美國西岸舊金山(Sna Francisco)到馬達加斯加首都,安塔那那利佛(Antananarivo),飛程約17,700公里(11,000英里),而至少需23小時的飛行時。

namakay nutipan a San Francisco (舊金山) katukuh i '''Madagascar''' (馬達加斯加)a tusu, An-Ta-Na-Na-Li’-Fuo (Antananarivo)([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]), sawusi nuni bahelan nu hikuki han makaala tu 17,700 km (11,000英里), makaala tu tusa a bataan idaw ku tulu a tatukian mikacaw tu hikuki mabahel.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Antananarivo ([[:zh:塔那那利佛|安塔那那利佛]]).

==kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 6 demiad.
[[tangan:Andrianampoinimerina.jpg|縮圖|Me-li-na-tademaw kuo-wang ci An-de-li-ya-nan-pu-yi-nay-mei-li-na &quot; cay pic wal pic katukuh cay wal cay sep mihcaan a malatapang&quot;   梅里納人國王安德里亞南普伊奈梅里納（1787至1810年在位）]]

==tabakiay a tapang nu kanatal (元首)==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Andry Rajoelina]] (Andeli．Laciyawlina [[:zh:安德里·拉乔利纳|安德里·拉喬利納]]), 1974 a mihca 5 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Madagascar (馬達加斯加) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 19 demiad.

== cunli (總理) ==
u cunli nu Madagascar (馬達加斯加) ayza sa ci [[Christian Ntsay]] (克里斯蒂安·恩蔡), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 6 bulad 6 demiad.     
[[tangan:Pirates Cemetery Ile Ste Marie Madagascar.jpg|縮圖|miubiay mikutkut tu lunem i Pu-la-ha-subalan 布拉哈島上的海盜墓地]]

== kakitidaan a sapupu (地理環境) ==
lima kunikakenisan tu lala nu Ma-ta-cia-se-cia, walian u bayu, amisan u Ca-la-ta-na-na santi (the Tsaratanana Massif), talakaw ku teban, tipan u bayu atu nu tipan nu timulan a kitidaan. teban u talakaway a kitidaan, timulan amisan masatanayuay nu subalan, masatalakaw ku wayway nu kaku makaala tu wal sep sep --- cay wal sep sep. Ca-la-ta-na-na santi i amis nu subalan, u satalakaway nu subalan. u sumanahay namin ku lala' nu Ma-ta-cia-se-cia, pangangan han tu &quot; sumanahay a subal (the Great Red Island), mila'cus tu nipalumaan ku sumanahay nu lala'an. nutipan nu Ma-ta-cia-se-cia atu amisan idaw ku picidekan nu abuan a ba'tu nu kakuan. kasinganganan nu dadiputan tu Cin-ci (Tsingy de Bemaraha National Park), pinatu nu mihcaan a di'san nu udad, mala picidekan tu masaabuay nu ba'tuan.

馬達加斯加可分為五個地形區域:東部沿海,北部察拉塔納納山地(the Tsaratanana Massif),中部高地,西部沿海及西南部地區。中央高原地區,南北長綿延島嶼,且海拔為800〜1,800公尺的高原地形。察拉塔納納山地位於島嶼北端,擁有全島最高的山峰。馬達加斯加因遍佈著紅土壤,常稱為「大紅島」(the Great Red Island),紅土普遍對農耕貧瘠。馬達加斯加西部和北部也有一些特別的石灰岩構造地形。著名的欽吉自然保護區(Tsingy de Bemaraha National Park),經年的雨水侵蝕作用,而形成這些獨特的石灰岩台地。
[[tangan:Beach in Madagascar with pirogues and palm trees.jpg|縮圖|Beach in Madagascar with pirogues and palm trees]]

== demiad (氣候) ==

deimiad nu kanki, micidek ku nikasasumasumad nu demiad nu Ma-ta-cia-se-cia. tusa ku nikakenisan tu pu'uan nu Ma-ta-cia-se-cia, namaka cay cay bulad katukuh tu sakatusa nu mihcaan tu sepatay nu buladan kalacalecaledesan nu udaudadan, atu lima a bulad katukuh tu cay sep bulad sapi a tudi nu pu'uan.walian nina subalan kalasengesengetan kiya kitidaan, u kacaledesan nu kilakilangan itida.sisa hina balangbalang ku bali itida.teban nu talakaway nu buyu'an makedal sapi'aca, sakaliwmaahn nu Ma-ta-cia-se-cia itida aca, u tipus ku yadahay. nu tipan a bayuan amica ku nikakedal nika usilangaway tu  hinahetikay nu papahan. kakedalan makaala tu enemay katukuh tu waluay nu buladan, kahetikan nu papahan a kilakilangan. kataynian nu udaudadan, langdaw sa ku kilakilangan mapacilal nu bayu. sakedalan nu Ma-ta-cia-se-cia nu demiadan itida i nutipan timulan nu subalan. caay ka udad sisa, u likelikenan ku itidaay.

由於地形環境因素，馬達加斯加的氣候變化差異顯著。馬達加斯加大致可分兩個季節：從11月到第二年4月的溼熱雨季，以及5月到10月較涼爽的旱季。島國的東海岸是最潮濕的區域，且因而有一脈熱帶雨林的生長地區。此外，這區域會遭遇到季節性強烈熱帶風暴和颶風。中央高原地區相較涼爽和乾燥，且馬達加斯加大多的農業區位於此處，尤其為稻米。西部海岸是乾燥落葉林的生長地區。旱季期有6至8個月，為樹葉落盡的落葉林。當雨季再來臨時，森林鮮綠的葉子艷映著海色。馬達加斯加島最乾燥的氣候於島嶼的西南部。因為少有降雨，此地區的部分區域則為沙漠。 
[[tangan:Spiny Forest Ifaty Madagascar.jpg|縮圖|Spiny forest at Ifaty, Madagascar, featuring various adansonia (baobao) species, alluaudia procera (Madagascar ocotillo) and other vegetations.]]

== aadupan (野生動物) ==
itini nu Ma-ta-cia-se-cia idaw ku i kitakiday nu masayadahay nu canancanan nu aadupan. maadih tu nu Ma-ta-cia-se-cia ku 200,000 nu hatiniay kayadah nu canancanan a kilakilangan, hakiya nu itidaay a langawan makaala tu 150,000, saan u mahiniay nu picidekan a langawan hakiya inai' i dumaan a kitakidan. picidekan nu subalan a aadupan, pasu malakuyitu ku lim sep nu saluan, 99% itida i Ma-ta-cia-se-cia nu balaudan, atu lu nem nu ayaman. ina Ma-ta-cia-se-cia idaw ku micidekay nu cilekayan nu kakitidaan, itini i kitakid makaala tu 100% nu ungayan, sawni masumaday nu kakitilan, atu 6% nu micidekay nu balautan &quot; nika nayi' ku kakunas&quot; itida nami i subalan. alahican makaadih tu masadumaay nu aadupan, ya laluma'an han itida namin maudip i timul nu Tay-pin-yeng the South Pacific）atu Nan-mei-cuo（South America）, caay kaytida i Fuy-cuo（Africa）。

馬達加斯加有一些地球上最高生物多樣性的生態。在馬達加斯加已發現大約200,000種的物種中，約有150,000種是當地特有的物種--表示著特有的物種為地球上其他地方所沒生長的珍貴物種。島上獨特生物，包括超過50種的狐猴，99％馬達加斯加的蛙類，和36種的鳥類。馬達加斯加為特有生物們的家園，地球上100%狐猴的種類，變色龍總類的半數，以及6％特有的青蛙種類（但是沒有任何蟾蜍）都生長在島上。有些在馬達加斯加發現的物種，其近親是生長在南太平洋（the South Pacific）和南美洲（South America），而不是在非洲（Africa）。  

== [[tademaw]] (人民) ==
[[tangan:Hose2Habitat Oakland Zoo (48431223052).jpg|縮圖|itida i Ma-ta-cia-se-cia katinengan tu ngangan makaala tu cacay a lasubuan nu ungayan atu sakatusa nu ungayan,ina sisulitay i lielan han sakacacay  馬達加斯加有上百個已知的獨有狐猴物種和亞種，環尾狐猴就是其中之一]]
kacinglawan nu matabalay itida paluma'ay a tademaw ku Ma-ta-cia-se-cia. saan ku mikinkiway tu tademawan saan tu tusa a malebut ina palumaay itida nu tademawan i Ma-ta-cia-se-cia han u In-ni a tademaw sa（Indonesians）, caay kaw lumeniay nu Fei-cuo tademaw black Africans）, nikuda kya idaw ku namaka Fei-cuo talu mabulaw taydan i Ma-ta-cia-se-cia. idaw ku pabaliway tu Ma-ta-cia-se-cia, u tuas nu heni makatukuh i subalan sa, saan hakiya u In-ni atu Fei-cuo nu malamelay nu ilucan sa. anu hicahicasa, saan ku katuuday nu sitangahay nu tademaw, ina Ma-ta-cia-se-cia ayda henay a idaw ku muenengay nu tademawan, &quot; i Ma-ta-cia-se-cia, inai' ku ba'tuan nu zitay nu siwmian&quot;, kakilukilul sa ku mabulaway tayda itida paluma' &quot; mahida u A-la-puo tademaw [Arabs] atu In-tu tademaw [Indians]）, malalamel aca atu itidaay nu tademawan sisa lamelamel satu.

關於最早於馬達加斯加定居的居民有一些爭論。一些人類學家認為二千年前最初定居於馬達加斯加的居民是印尼人（Indonesians），而不是非洲黑人（black Africans），稍後才有居民自非洲大陸移到馬達加斯加。也有人推測馬達加斯加的人民，他們的祖先在到達島上以前，已為印尼人與非洲人的混血後裔。無論如何，多數專家認為，馬達加斯加為近期才有居民居住（在馬達加斯加，沒有石器時代的證據），後繼而來其他族群的移民者（如阿拉伯人[Arabs]和印度人[Indians]）再與當地人民融合混血。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 介紹馬達加斯加KIDS：https://www.wildmadagascar.org/chinese-tw/kids/01-introduction.html  

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>pbfjckis0ficva329g1mb9vc4xwsw2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maldives</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4087</id>
    <revision>
      <id>141023</id>
      <parentid>128070</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T03:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cen-ce (政治) */</comment>
      <origin>141023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9497" sha1="2k8uk3ebqv0tyuqskc21xr4solgtvk0" xml:space="preserve">Maldives（馬爾地夫）

[[tangan:Flag of Maldives.svg|thumb|u hata nu Maldives|alt=Flag of Maldives.svg]]

u [[Maldives|Maldives（馬爾地夫）]] sa i labu nu [[Ya-cuo|Asia]], itiza i 3 15 N, 73 00 E.

u [[ahebal]] nu [[lala']] [[mapulung]] sa 298 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 298 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 0 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 392,960.

[[kakalukan]] [[umah]] sa 23.30%, kila[[kilang]]an umah sa 3%, zumaay henay umah sa 73.70%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Male ([[:zh:马累|馬累]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 7 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Ibrahim Mohamed Solih]] (Yipulasin．Muhanmude．Salih' 

[[:zh:易卜拉欣·穆罕默德·萨利赫|易卜拉欣·穆罕默德·薩利赫]]), 1962 a mihca 3 a bulad 1 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Maldives（馬爾地夫）ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 11 bulad 17 demiad.

== '''cen-ce (政治)''' ==
makaala tu lu sep mihcaan ci Cia-yiw-mu mikuwan, penecen nida ku mihantayay nu teng, nai tu sep sep nem mihcaan cay cay bulad cay cay demiad mibelihay a tangan nu ayawan migiwlic muculil dakepen nu heni ku mibelihay a tademaw. tu sep sep pic mihcaan siw bulad lu siw demiad, pabaliwan nutaw ku tusaay nu tademawan u katalawan sa itida i Suo-tu Ma-lei nu kung-yengan, miwait tu nisangaan tu lacuan, sisa walu nu tademawan nu Hua-zen, tusa ku Ing-kuo tademaw atu tusa ku Amilika maduka dakepan. tu sep sep wal mihcaan pisingkiwan tu Cung-tung, u dayhiw nu cecen-tan ci Cia-yaw-mu mademec nu mihantayay a tang ci Mu-han-muo-de, Na-si-de hedeken nida ku lu sep a mihcaan nu pikuwan tina kanatalan. lu sep cay tu mihcaan lu bulad pic demiad itida i labu nu kanatal cinglaw ku kincal pina nu pilipayan a cinglaw, ci Mu-han-muo-de, Na-si-de itida i tilibi mihapu saan amiales kaku tu Ma-e-ti-hu nu Cung-tungan, sisa pabeli han kunikaalaan nida tu Cung-tung ci Ha-san Hu-cung-tungan.

加堯姆在位近30年，他打壓反對黨，曾於2006年11月11日反對黨大遊行前非法逮捕反對人士。2007年9月29日，2名懷疑是遜尼派的恐怖分子在首都馬累的中央公園外，因投擲土製炸彈，導致8名華人、2名英國人和2名美國人受傷被拘捕。2008年的總統大選，執政黨代表的加堯姆輸給了代表反對派參選的穆罕默德·納希德而結束了他近30年的獨裁統治。2012年2月7日在國內爆發警察叛變及持續數週的群眾示威後，穆罕默德·納希德在電視記者會上宣布辭去馬爾地夫總統，並將總統職權移交給副總統哈山。

lu sep lu nem mihcaan cay sep bulad cay lu demiad, saan ku sakayhekalay nu Ma-e-ti-hu, hatiniay tu nu tenesan ina Ta-ing-kuo sakakaay atu Ta-ing-kuo-sie nu misu pabeli tu  caay palecad, caay palecad tu kalisiw, sisa ina Ma-e-ti-hu sihu paytem han nu heni a miliyas kina Ta-ing-kuo-sei. misaicelang kina Ta-ing-kuo-sie tina lalabu nu Ma-e-ti-hu nu wendayan, uyniyan u mihantayay tu Lin-he-kuo hulican atu Ta-ing-kuo-sie nu hulican.

2016年10月13日，馬爾地夫外交部發表聲明表示，鑑於長期以來大英國協部長級行動小組及大英國協秘書處給予馬爾地夫不公平、不公正待遇，馬爾地夫政府決定脫離大英國協。大英國協一直努力成為馬內政問題的積極參與者，這違反了聯合國憲章和大英國協憲章。

== '''tademaw (人口)''' ==


馬爾地夫人口以迪維希人為主要組成族群，該族群在歷史上活動範圍包括現今馬爾地夫諸島及印度的米尼科伊島、拉克沙群島。迪維希人有著共通的文化，並以迪維西語作為溝通媒介，其屬於印度-雅利安人，與僧伽羅人有密切關係，在基因學分析上，與中東、南亞、南島民族與非洲之痕跡。

Maldives (馬爾地夫) a tademaw u Diwi-si (迪維希) a tademaw ku masakaputay a [[binacadan]],  nina binacadan itini i likisi nikaudip a wayway pasu aydaay a Maldives (馬爾地夫) a [[subal]] atu [[India]] (印度) a Mini-kee (米尼科伊) a subal, Lake-sa [[masabelengay a subal]] (拉克沙群島). Di-wisi (迪維希) a tademaw idaw ku nikapulungan nu [[lalangawan]], u Diwi-si (迪維希) a kamu ku sasakamuen, u India(印度) Ya-lian (雅利安) a tademaw, atu Sencia-luo (僧伽羅) a tademaw kapah kuni [[kalecabayan]] nuheni. itini i ci-in (基因) anicudadan, atu Cuo-tun (中東) , Na-ya (南亞) Na-taw (南島) a binacadan atu Africa (非洲) a [[daduducen]].

於2006年人口普查，馬爾地夫人口為298,968人，馬爾地夫人口成長率於1985年達到最高，為3.4%，而2000年的人口普查顯示該國人口成長率為1.9%。

tusa a malebut idaw ku enem (2006) a mihcaan mikilim misausi tu tademaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw makaala tu 298,968 ku tedemaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw ma[[cunus]]i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku lima (1985) a mihcaan satalakaway kunika cunusan, tulu a sepat nu kilac (3.4%), itini i tusa a malebut (2000) a mihcaan  nika cunusan tu tademaw mucelak tu cacay a siwa nu kilac (1.9%).  

1978年預期壽命為46歲，現已增至72歲。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (1978) nu mihcaan u nisausiyan tu sakaudip han sebat a bataan idaw ku enem a maudip, ayda hantu macunus tu pituay a bataan idaw ku tusa ku nikacunusan a maudip.

嬰兒死亡率亦由1977年的12.7%降至今日的1.2%。

ni kapatay nu [[lutungay]] han namaka cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku pitu (1977) a mihcaan tu sabaw tu tusa tin pitu nu kilac (12.7%) katukuh ayda nu cacay tin tusa nu kilac (1.2%). 

於馬爾地夫有超過4萬名孟加拉人，為該國最大的外來勞動力來源國。其他移民包括菲律賓外籍勞工及少數西方國家人士移居。

itini i Maldives (馬爾地夫) malakuud tu sepat a mang (萬) nu [[Bangladesh]] (孟加拉) a tademaw, nina satabakiyay nu namaka nutawan a kanatal tayni itini mikuliyay a tademaw (勞工). duma satu nu mabulaway a tademaw pasu [[Philippines]] (菲律賓) atu nu adidi' nu amuhunay a kanatalay nu tademaw tayni [[amabulaw]] (移民).

== '''kamu (語言)''' ==
迪維西語為馬爾地夫官方語言及通用語言，屬印度-雅利安語支，與僧伽羅語有相似之處。最早以迪維西語記載的文獻為Eveyla Akuru，係針對國王的記載。

Diwi-si (迪維西) a kamu u Maldives (馬爾地夫) tadatapang a kamu atu sa[[kalecad]] nu kamu, u Ing-tu (印度) Ya-lian a kamu (雅利安語支), malecad tu Sencia-luo (僧伽羅) a kamu. sayaway u Diwi-si (迪維西) a kamu nisulitan i cudad u &quot;Eveyla Akuru&quot;, nu kuo-wan (國王) a nikilukan. 

而稱為Dhives Akuru的書寫系統則在相當長的一段期間被使用，今日使用的它拿字母，則是由右向左書寫。英語在馬爾地夫亦常被當地人所使用。

upingangan tu &quot;Dhives Akuru&quot; nisulitan tu sasulitan (書寫系統) anisulitan matenes tu cukaymas hatu ayda, aydaay nipicukaymas miala tu sayaway a sasulitan, sipakayda i [[kawaw|kawan]] mamisulit katukuh i [[kawili]]. Ing-Guo (英語) han sasakamuen nu Maldives (馬爾地夫) a tademaw musakamu.

== '''lalangawan (文化)''' ==
馬爾地夫是個穆斯林國家。著裝比較保守，婦女上街要著遮體長裙，男人要著長褲。馬爾地夫雖然是著名的海島旅遊目的地，但是裸泳在馬爾地夫是違法的。

Maldives (馬爾地夫) u Mu-Se-Lin (穆斯林) a kanatal. nikasidikuc caay kaw [[mailaya]],  anu tayda i [[patiyamay]] ku tatayna kanca asi[[tanaya’|tanaya']]ay a [[sukuy|sukun]] ([[hakama]]), [[tatama]] hantu asi[[munpi]] (asi[[calaped]]). Maldives (馬爾地夫) amica kaw kasingangan nu [[aidangan]] a [[subal]], nika anu [[danguy|mingaduy]] itini i Maldives (馬爾地夫) u patelacaysa.

在飲食文化上按照清真教規不吃豬肉以及螃蟹和貝類，平時常用肉類有家禽、羊肉、蛋和魚。咖爾迪亞是用來招待客人和宴會食物，它包含有主食—面糕、薯類和蒸香蕉；湯—椰肉、洋蔥、檸檬汁和魚片湯。

itini i kakanen nu [[lalangawan]] han pasaida i kiwkay nipatucekan acaay kan tu heci nu [[pabuy]] atu [[kalang]] atu sipaduhay a [[lalacan]], u hinakanay nu hecian han u ni[[pahabayan]] tu [[tulakuk]], [[sizi]] (sidi), [[ti'kuk]] atu [[buting]]. u Ciael-tiya (咖爾迪亞) han u sa[[palabang]] atu kakanen nu tayni a labang, pasu kakanen tu mikaw, [[tubah]] atu ni[[hudhud]]an tu pada' ([[paza']]), [[kabi]] han u heci nu yasi ([[abinung|abinun]]g), tamanigi, ning-mong (檸檬) nimelecan atu kabi nu buting.

馬爾地夫的歌舞文化深受東非文化和南亞文化的影響。BODUBERO是一種椰樹木質鼓，是用於歌舞演奏時的打擊樂器。

Maldives (馬爾地夫) a palaw a [[lalangawan]] [[kanamuhan]] nu Dun-fa (東非) atu Nan-ya (南亞) a lalangawan. BODUBERO u yasi a kilang nisangaan tu tatuktukan, u sapidadiw atu sakapalaw nu tatuktukan.

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬爾地夫：   https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E5%B0%94%E4%BB%A3%E5%A4%AB</text>
      <sha1>2k8uk3ebqv0tyuqskc21xr4solgtvk0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141024</id>
      <parentid>141023</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T03:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cen-ce (政治) */</comment>
      <origin>141024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9238" sha1="86pdryzcp1ote4eobmg4xhezixpgegp" xml:space="preserve">Maldives（馬爾地夫）

[[tangan:Flag of Maldives.svg|thumb|u hata nu Maldives|alt=Flag of Maldives.svg]]

u [[Maldives|Maldives（馬爾地夫）]] sa i labu nu [[Ya-cuo|Asia]], itiza i 3 15 N, 73 00 E.

u [[ahebal]] nu [[lala']] [[mapulung]] sa 298 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 298 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 0 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 392,960.

[[kakalukan]] [[umah]] sa 23.30%, kila[[kilang]]an umah sa 3%, zumaay henay umah sa 73.70%.

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Male ([[:zh:马累|馬累]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 26 bulad 7 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Ibrahim Mohamed Solih]] (Yipulasin．Muhanmude．Salih' 

[[:zh:易卜拉欣·穆罕默德·萨利赫|易卜拉欣·穆罕默德·薩利赫]]), 1962 a mihca 3 a bulad 1 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu  Maldives（馬爾地夫）ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 11 bulad 17 demiad.

== '''cen-ce (政治)''' ==
makaala tu lu sep mihcaan ci Cia-yiw-mu mikuwan, penecen nida ku mihantayay nu teng, nai tu sep sep nem mihcaan cay cay bulad cay cay demiad mibelihay a tangan nu ayawan migiwlic muculil dakepen nu heni ku mibelihay a tademaw. tu sep sep pic mihcaan siw bulad lu siw demiad, pabaliwan nutaw ku tusaay nu tademawan u katalawan sa itida i Suo-tu Ma-lei nu kung-yengan, miwait tu nisangaan tu lacuan, sisa walu nu tademawan nu Hua-zen, tusa ku Ing-kuo tademaw atu tusa ku Amilika maduka dakepan. tu sep sep wal mihcaan pisingkiwan tu Cung-tung, u dayhiw nu cecen-tan ci Cia-yaw-mu mademec nu mihantayay a tang ci Mu-han-muo-de, Na-si-de hedeken nida ku lu sep a mihcaan nu pikuwan tina kanatalan. lu sep cay tu mihcaan lu bulad pic demiad itida i labu nu kanatal cinglaw ku kincal pina nu pilipayan a cinglaw, ci Mu-han-muo-de, Na-si-de itida i tilibi mihapu saan amiales kaku tu Ma-e-ti-hu nu Cung-tungan, sisa pabeli han kunikaalaan nida tu Cung-tung ci Ha-san Hu-cung-tungan.

加堯姆在位近30年，他打壓反對黨，曾於2006年11月11日反對黨大遊行前非法逮捕反對人士。2007年9月29日，2名懷疑是遜尼派的恐怖分子在首都馬累的中央公園外，因投擲土製炸彈，導致8名華人、2名英國人和2名美國人受傷被拘捕。2008年的總統大選，執政黨代表的加堯姆輸給了代表反對派參選的穆罕默德·納希德而結束了他近30年的獨裁統治。2012年2月7日在國內爆發警察叛變及持續數週的群眾示威後，穆罕默德·納希德在電視記者會上宣布辭去馬爾地夫總統，並將總統職權移交給副總統哈山。

lu sep lu nem mihcaan cay sep bulad cay lu demiad, saan ku sakayhekalay nu Ma-e-ti-hu, hatiniay tu nu tenesan ina Ta-ing-kuo sakakaay atu Ta-ing-kuo-sie nu misu pabeli tu  caay palecad, caay palecad tu kalisiw, sisa ina Ma-e-ti-hu sihu paytem han nu heni a miliyas kina Ta-ing-kuo-sei. misaicelang kina Ta-ing-kuo-sie tina lalabu nu Ma-e-ti-hu nu wendayan, uyniyan u mihantayay tu Lin-he-kuo hulican atu Ta-ing-kuo-sie nu hulican.

2016年10月13日，馬爾地夫外交部發表聲明表示，鑑於長期以來大英國協部長級行動小組及大英國協秘書處給予馬爾地夫不公平、不公正待遇，馬爾地夫政府決定脫離大英國協。大英國協一直努力成為馬內政問題的積極參與者，這違反了聯合國憲章和大英國協憲章。

== '''tademaw (人口)''' ==

ina Ma-e-ti-hu tademaw u Di-wi-si nu binacadan ku masakaputay, ina binacadan itini i likisi sakay kawawan pasu aydaay nu Ma-e-ti-hu subalan atu In-tu a Mi-ni-ke-yi subal, La-ke-sa subal. idaw ku kapulungan nu heni tu lalangawan, u Di-wi-si-kamuan ku sakasasuwal, u In-ti Ya-li-an tademaw, atu bunsang nu Cia-luo tademaw, sakay tini i laliwawaan nu kawawan, atu Cung-tung, Nan-ya, Nan-taw binacadan atu Fei-cu naculilan.

馬爾地夫人口以迪維希人為主要組成族群，該族群在歷史上活動範圍包括現今馬爾地夫諸島及印度的米尼科伊島、拉克沙群島。迪維希人有著共通的文化，並以迪維西語作為溝通媒介，其屬於印度-雅利安人，與僧伽羅人有密切關係，在基因學分析上，與中東、南亞、南島民族與非洲之痕跡。

於2006年人口普查，馬爾地夫人口為298,968人，馬爾地夫人口成長率於1985年達到最高，為3.4%，而2000年的人口普查顯示該國人口成長率為1.9%。

tusa a malebut idaw ku enem (2006) a mihcaan mikilim misausi tu tademaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw makaala tu 298,968 ku tedemaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw ma[[cunus]]i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku lima (1985) a mihcaan satalakaway kunika cunusan, tulu a sepat nu kilac (3.4%), itini i tusa a malebut (2000) a mihcaan  nika cunusan tu tademaw mucelak tu cacay a siwa nu kilac (1.9%).  

1978年預期壽命為46歲，現已增至72歲。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (1978) nu mihcaan u nisausiyan tu sakaudip han sebat a bataan idaw ku enem a maudip, ayda hantu macunus tu pituay a bataan idaw ku tusa ku nikacunusan a maudip.

嬰兒死亡率亦由1977年的12.7%降至今日的1.2%。

ni kapatay nu [[lutungay]] han namaka cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku pitu (1977) a mihcaan tu sabaw tu tusa tin pitu nu kilac (12.7%) katukuh ayda nu cacay tin tusa nu kilac (1.2%). 

於馬爾地夫有超過4萬名孟加拉人，為該國最大的外來勞動力來源國。其他移民包括菲律賓外籍勞工及少數西方國家人士移居。

itini i Maldives (馬爾地夫) malakuud tu sepat a mang (萬) nu [[Bangladesh]] (孟加拉) a tademaw, nina satabakiyay nu namaka nutawan a kanatal tayni itini mikuliyay a tademaw (勞工). duma satu nu mabulaway a tademaw pasu [[Philippines]] (菲律賓) atu nu adidi' nu amuhunay a kanatalay nu tademaw tayni [[amabulaw]] (移民).

== '''kamu (語言)''' ==
迪維西語為馬爾地夫官方語言及通用語言，屬印度-雅利安語支，與僧伽羅語有相似之處。最早以迪維西語記載的文獻為Eveyla Akuru，係針對國王的記載。

Diwi-si (迪維西) a kamu u Maldives (馬爾地夫) tadatapang a kamu atu sa[[kalecad]] nu kamu, u Ing-tu (印度) Ya-lian a kamu (雅利安語支), malecad tu Sencia-luo (僧伽羅) a kamu. sayaway u Diwi-si (迪維西) a kamu nisulitan i cudad u &quot;Eveyla Akuru&quot;, nu kuo-wan (國王) a nikilukan. 

而稱為Dhives Akuru的書寫系統則在相當長的一段期間被使用，今日使用的它拿字母，則是由右向左書寫。英語在馬爾地夫亦常被當地人所使用。

upingangan tu &quot;Dhives Akuru&quot; nisulitan tu sasulitan (書寫系統) anisulitan matenes tu cukaymas hatu ayda, aydaay nipicukaymas miala tu sayaway a sasulitan, sipakayda i [[kawaw|kawan]] mamisulit katukuh i [[kawili]]. Ing-Guo (英語) han sasakamuen nu Maldives (馬爾地夫) a tademaw musakamu.

== '''lalangawan (文化)''' ==
馬爾地夫是個穆斯林國家。著裝比較保守，婦女上街要著遮體長裙，男人要著長褲。馬爾地夫雖然是著名的海島旅遊目的地，但是裸泳在馬爾地夫是違法的。

Maldives (馬爾地夫) u Mu-Se-Lin (穆斯林) a kanatal. nikasidikuc caay kaw [[mailaya]],  anu tayda i [[patiyamay]] ku tatayna kanca asi[[tanaya’|tanaya']]ay a [[sukuy|sukun]] ([[hakama]]), [[tatama]] hantu asi[[munpi]] (asi[[calaped]]). Maldives (馬爾地夫) amica kaw kasingangan nu [[aidangan]] a [[subal]], nika anu [[danguy|mingaduy]] itini i Maldives (馬爾地夫) u patelacaysa.

在飲食文化上按照清真教規不吃豬肉以及螃蟹和貝類，平時常用肉類有家禽、羊肉、蛋和魚。咖爾迪亞是用來招待客人和宴會食物，它包含有主食—面糕、薯類和蒸香蕉；湯—椰肉、洋蔥、檸檬汁和魚片湯。

itini i kakanen nu [[lalangawan]] han pasaida i kiwkay nipatucekan acaay kan tu heci nu [[pabuy]] atu [[kalang]] atu sipaduhay a [[lalacan]], u hinakanay nu hecian han u ni[[pahabayan]] tu [[tulakuk]], [[sizi]] (sidi), [[ti'kuk]] atu [[buting]]. u Ciael-tiya (咖爾迪亞) han u sa[[palabang]] atu kakanen nu tayni a labang, pasu kakanen tu mikaw, [[tubah]] atu ni[[hudhud]]an tu pada' ([[paza']]), [[kabi]] han u heci nu yasi ([[abinung|abinun]]g), tamanigi, ning-mong (檸檬) nimelecan atu kabi nu buting.

馬爾地夫的歌舞文化深受東非文化和南亞文化的影響。BODUBERO是一種椰樹木質鼓，是用於歌舞演奏時的打擊樂器。

Maldives (馬爾地夫) a palaw a [[lalangawan]] [[kanamuhan]] nu Dun-fa (東非) atu Nan-ya (南亞) a lalangawan. BODUBERO u yasi a kilang nisangaan tu tatuktukan, u sapidadiw atu sakapalaw nu tatuktukan.

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬爾地夫：   https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E5%B0%94%E4%BB%A3%E5%A4%AB</text>
      <sha1>86pdryzcp1ote4eobmg4xhezixpgegp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liwkiw a kamu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11966</id>
    <revision>
      <id>141022</id>
      <parentid>132788</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T02:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1658</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>141022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4734" sha1="qdpiuwrlyzcdga7hf8n8hg3vuzbgrd4" xml:space="preserve">{| style=&quot;background:#F5F5F5; color: black; font-weight:bold; width: 300px; float:right&quot; 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CCCCFF; text-align:center; font-weight:bold&quot; |Liwkiw a kamu 
|-
|- style=&quot;background:#CCCCFF; color: black; font-weight:bold; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | nikatinengan (基本資料)
|-
| style=&quot;font-weight:bold; |Kanatal atu kakitizaan
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|kenis
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|mihanu Sakizayaay a tademaw
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| rowspan=&quot;6&quot;  style=&quot;font-weight:bold; |sasakamuan (Hulam: 語系)
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
| style=&quot;font-weight:bold; |sulit
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
|- style=&quot;background:#CCCCFF; color: black; font-weight:bold; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | sitatungusay (Hulam: 官方地位)
|-
| style=&quot;font-weight:bold; |sitatungusay tu kamu
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
|style=&quot;font-weight:bold; |mikuwanay (Hulam: 管理機關)
|style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
|- style=&quot;background:#CCCCFF; color: black; font-weight:bold; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | bangu nu kamu (Hulam: 語言代碼)
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|ISO 639-3
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |ryu
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot; |Glottolog
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |
|-
|- style=&quot;background:#CCCCFF; color: black; font-weight:bold; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |kaydu nu lihanawan (Hulam: 瀕危程度)
|-
|style=&quot;font-weight:bold&quot; |UNESCO unipanutek tu lihanaw:
|style=&quot;font-weight:normal&quot; | 
|}

Liwkiw a tademaw u kamu（Liwkiw a kamu：ルーチューグチ） nuheni nai’ ku sakalecada a nakamuan, pasu [[Yemin a kamu]], [[Ukinawa a kamu]], aydaay a Kuyzen a kamu, [[Pacun-san a kamu]], [[Kunku a kamu]], atu Nakuo a kamu. 

琉球人的本民族語言是一組互不相通的語言，包括奄美語、沖繩語、今歸仁語、八重山語、宮古語、與那國語等。 

pulung han u Liwkiw a kumu han, milecad tunu [[Dipun a kamuan]].

它們被統稱為琉球語，其與日本語有一定的近似關係。 

Liwkiw a kamuan cinglaw henay, situngusa a misulitay san u Aetay a kamuan, patucek tu Dipun a kamuan ku sapipulung, nika mikinkiway tu kamuan a tademaw idaw ku sasakamuen nuheni, saan Liwkiw a kamu atu Nandaw a kamu misengi sa.

琉球語的語言系屬有爭議，部份學者認為屬阿爾泰語系，並構造了「日本語族」來包含之；但語言學界亦有另一個意見，認為琉球語和南島語系諸語更為接近。

Liwkiw yadah ku kenih nu kamu nuheni, u Ukinawa ku tatelungan nu malucekay a kamuan, nakamuan nuheni caay kalecad, tabaki ku caaya kaw masasulaliday a nakamuan.

琉球語分為許多方言，以沖繩中央方言為標準，方言間有較大的不同，其間的差異會影響互通。

i Liwkiway a tademaw anu mapulung kuheni nu Dipun ku kamu nuheni, u Ukinawaay a tademaw katuu’d ku pahacengay nu ngalngal musakamu tu nu Dipun a nakamuan.

目前琉球人在正式場合一般使用日本語，而在沖繩民間亦有許多人使用帶有濃重沖繩腔調的日本語（沖繩辯）。

ayda pinaa malebut ku misakamuay tunu Liwkiw a kamuan, u babalaki ku musakamuay, sisa Liwkiw a kamuan hamaw satu a malawpes, musakamuay tu Pacungsan a kamuan atu Nakuo a nakamuan, micidek tu samalawpes sa.

目前僅有數千人使用琉球語，而且多為年長人士，因此琉球語有衰亡的趨勢，而使用人數更少的八重山語和與那國語，更是有瀕臨消失的重大危險。

==malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan==
{{Commons category|Ryukyuan languages}}

; 英語
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ryu Kunigami的Ethnologue報告] 
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ryu 中琉球語的Ethnologue報告] 
* Arakaki, Tomoko: [https://web.archive.org/web/20070310232455/http://www.ling.ed.ac.uk/~pgc/archive/2000/subs/tomoko.ps Luchuan的觀點和形式] 

; 日語
* [https://web.archive.org/web/20031002005900/http://www.pref.okinawa.jp/kodomo/kurasi/b2_01.html 網上琉球語教室]
* [https://web.archive.org/web/20031002005900/http://www.pref.okinawa.jp/kodomo/kurasi/b2_01.html 基本琉球語]
* [https://web.archive.org/web/20090822141736/http://ryukyu-lang.lib.u-ryukyu.ac.jp/ 琉球語字典]
* [https://web.archive.org/web/20090531015738/http://manwe.lib.u-ryukyu.ac.jp/seizen/ Nakasone Seizen manuscripts] 
* [https://web.archive.org/web/20210324181701/http://ryukyu-lang.lib.u-ryukyu.ac.jp/srnh/sign.html 一個首里那霸方言拼字法和音系學]</text>
      <sha1>qdpiuwrlyzcdga7hf8n8hg3vuzbgrd4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>