Wikipitiya szywiki https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive myiti sazumaay sasukamu misaungayay pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil Wikipitiya Wikipitiya sasukamu tangan pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil MyitiWyici matatengil tu MyitiWyici taazihan mitudung pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil buhci tu kamu matatengil tu buhci tu kamu kakuniza sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil TimedText TimedText talk bacu-saupu pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil 活動 活動討論 0 584 141735 141457 2026-10-23T01:42:22Z Habayiing 1116 /* tapang tusu nu kanatal (首都) */ 141735 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan. 在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] oftf5jznts1d0scpf5jn3t5ey6685xs 141736 141735 2026-10-23T01:43:45Z Habayiing 1116 /* likisi (歷史) */ 141736 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == [[tangan:Social housing in Ilulissat, Greenland.jpg|縮圖|Yi-lu-li-sa-te a kapulungan nu luma'an 伊盧利薩特的公共住房]] u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan. 在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] g32ogkvtto7tug8ub1zk3tjhqth1cnv 141737 141736 2026-10-23T01:46:40Z Habayiing 1116 /* likisi (歷史) */ 141737 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == [[tangan:Social housing in Ilulissat, Greenland.jpg|縮圖|Yi-lu-li-sa-te a kapulungan nu luma'an 伊盧利薩特的公共住房]] u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 [[tangan:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|縮圖|cay siw cay pic mihcaan, cacay nu Ke-lin-lan nu Nu-yi-te' palud nu lumaan 1917年，一個格陵蘭因努伊特人家庭]] patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan. 在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] o9znnfvk5mtlbhlx53vmz3ex3d6z9tb 141738 141737 2026-10-23T01:49:42Z Habayiing 1116 /* tademaw (人口) */ 141738 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == [[tangan:Social housing in Ilulissat, Greenland.jpg|縮圖|Yi-lu-li-sa-te a kapulungan nu luma'an 伊盧利薩特的公共住房]] u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 [[tangan:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|縮圖|cay siw cay pic mihcaan, cacay nu Ke-lin-lan nu Nu-yi-te' palud nu lumaan 1917年，一個格陵蘭因努伊特人家庭]] patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 [[tangan:Nanortalik church.jpg|縮圖|idaw namin ku kiwkay nu niyadu' a kiwkayan, u Na-nuo-ta-li-ke-kitidaan a kiwkayan 大部分格陵蘭的村莊都有自己的教堂，圖為納諾塔利克地區的教堂]] == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan. 在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] in9smi98prooxpb8x2u8vvjr1chrd0p 141739 141738 2026-10-23T01:53:50Z Habayiing 1116 /* aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物) */ 141739 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == [[tangan:Social housing in Ilulissat, Greenland.jpg|縮圖|Yi-lu-li-sa-te a kapulungan nu luma'an 伊盧利薩特的公共住房]] u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 [[tangan:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|縮圖|cay siw cay pic mihcaan, cacay nu Ke-lin-lan nu Nu-yi-te' palud nu lumaan 1917年，一個格陵蘭因努伊特人家庭]] patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 [[tangan:Nanortalik church.jpg|縮圖|idaw namin ku kiwkay nu niyadu' a kiwkayan, u Na-nuo-ta-li-ke-kitidaan a kiwkayan 大部分格陵蘭的村莊都有自己的教堂，圖為納諾塔利克地區的教堂]] == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). [[tangan:Upernavik first day in class 2007-08-14 2.jpg|縮圖|U-pey-na-wi-ke nu wawaay tu sayaway nu micudaday tu kalingatuan micudaday nu adiwawa tu nikasidikucan tu laylay a dikucan 烏佩納維克的小學生在開學第一天穿上傳統的服飾上學]] 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan. 在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] q58i9kkw1nig3in1tfttzmvgbiq1wpg 141740 141739 2026-10-23T01:55:06Z Habayiing 1116 /* aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物) */ 141740 wikitext text/x-wiki [[tangan:Flag of Greenland.svg|縮圖|'''Greenland (格陵蘭)''']] '''Greenland (格陵蘭)''' == '''Greenland (格陵蘭)''' == u '''Greenland (格陵蘭)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 72 00 N, 40 00 W. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 2,166,086 km². u ahebal nu [[lala']]ay sa izaw ku 2,166,086 km², u ahebal nu [[nanum]]ay sa. hamin nu [[tademaw]]an sa 57,728. kakalukan [[umah]] sa 0.60%, kila[[kilang]]an [[umah]] sa 0%, zumaay henay [[umah]] sa 99.40%. sa[[tabaki]]ya nu  [[kitakit]] a subal ku ''Greenland'' (格陵蘭), pitu a bataan nu pasintu matelep namin nu suleda ku [[lala'|lala’]]. (u kamu nu Hulam sa: 格陵蘭是世界最大島， 80%的土地都被冰雪覆蓋。) =='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''== u tapang tusu nu kanatal sa u Nuuk ([[:zh:努克|努克]]). == '''sapadateng nu kanatal a demiad (國家紀念日)''' == [[sapadateng]] nu [[kanatal]] [[demiad]] sa 0 [[bulad]] 0 [[demiad]]. =='''tapang nu kanatal (元首)'''== kasi [[ngangan]] nu Greenland (格陵蘭) (idaw ku [[ngangan|sakasingangan]], nika inai' ku mikuwanay ) a kanatal nu sakakaay a [[Denmark]] (丹麥) cuncu, ayda ci '''Margrethe''' E-Se (瑪格麗特二世), [[Denmark]] (丹麥) siyfu idaw kunipasiket tu kawaw i cacayay nu sakakaay sasi[[ngangan|nganganay]] nu talakaway a [[tademaw]]（Rigsombudsmand／High Commissioner）taydai Greenland (格陵蘭), mitayhiw tu [[Denmark]] (丹麥) cuncu atu siyhu. 格陵蘭名義上（具有頭銜、但沒有實際管理）的國家元首是丹麥君主，現任為「瑪格麗特二世」，丹麥政府會任命一位高級專員（Rigsombudsmand／High Commissioner）到格陵蘭，代表丹麥君主和政府。 [[tangan:Topographic map of Greenland bedrock.jpg|縮圖|kaku nu Ke-lin-lan (caay kaala ku nipitahap nu suleda ) 格陵蘭地形圖（不包括冰蓋）]] == '''kakitidaan (地理)''' == Greenland (格陵蘭) i [[kitakit]] u satabakiya nu subal , u "Talu a [[subal]] "(nuwma ltiinnay atu Talu, mahetik sisa mala subal a lalaan), itida i America (北美洲) nu wali amisan, itini i Beibingyang (北冰洋) atu Daxiyang (大西洋) nulaadan.nu tipan silaad tu Baffin-Wan (巴芬灣) atu Davishay bayu'an (戴維斯海峽), atu Ciasna-ta (加拿大) a Beiji (北極) subal ( itida i labu nu Beiji (北極) a subalan) masasu pa'ngaw.waliyan silaad tu [[Denmark]] (丹麥) a [[bayu|bayu']], atu Pintaw [[Iceland|(Iceland]] (冰島) masasupa'ngaw. tada [[tabaku|tabakitu]] ku lala’, Greenland (格陵蘭) hina pa[[ngangan|nganganan]] tu Greenland (格陵蘭) "sakatusa a Ta-lu (大陸) (adidiay a Ta-lu大陸). hamin nu [[subal]] tu lima ku sepad a benis itida namin i labu nu Paci-cun (北極圈), u saka picidekan nu [[demiad]].Greenland (格陵蘭) u ''Antarctica'' (南極洲) caay kawnumitaan, i Ta-lu (大陸) nu pinhe u satabakiya a kakitidaan. matahpu namin nu suleda ku [[subal]] "nikatelepan nu suleda’ matulitin milakuud tu lima a wang nu pinfun kunli kuni" ku nikatahepuan, itidasa i nu amisan nu [[subal]],wali nutipan a masatanayu'ay a [[lala'|lala’]] caay ka ala. micidek ku itidaay nu demiadan ani ka acakan, utiih a malasuledan, sisa maadih tu ku lala'.ina tebanay a [[niyadu'|niyadu’]] hina katahepuan nu [[suleda]], sisa i teban nu kakitidaan, anu malawpes ku suleda', mikiapuyu tu subal nu lilisan. 格陵蘭是世界最大的島嶼，屬於「大陸島」（原本和大陸相連，下降之後才變成島的土地），位於北美洲的東北方，在北冰洋和大西洋之間。西邊隔巴芬灣和戴維斯海峽，與加拿大的北極島嶼（在北極圈內的島嶼）相望。東邊隔丹麥海峽，和冰島（Iceland）對望。由於面積龐大，格陵蘭常被稱為格陵蘭「次大陸」（比較小的大陸）。全島約4/5位在北極圈之內，為極地氣候。格陵蘭是除南極洲以外，大陸上冰河面積最大的地區。幾乎全島都被「冰蓋」（冰川面積連續超過5萬平方公里）覆蓋，只有島的最北部、東西兩邊的狹長地帶例外。由於該等地區的空氣異常乾燥，難以形成積雪，所以地表才會暴露出來。因為中部地區長期受冰雪蓋壓，故中部地區，若去除冰，就會比島的邊緣地區低矮。 == '''likisi (歷史)''' == [[tangan:Social housing in Ilulissat, Greenland.jpg|縮圖|Yi-lu-li-sa-te a kapulungan nu luma'an 伊盧利薩特的公共住房]] u Greenland (格陵蘭) a yencumin u "inniwtet a [[tademaw|tademaw"]]. nayaan hakiya a tayni i tini, atu mihica hakiya taynin itini ku nipipilian tina talutaludan a [[subal|subalan]], [[katukuh]] ayda nayi' henay ku tatengaay nu [[kamu|kamuan]].namakayni Pintaw (Iceland 冰島) a Paio (Northern Europe nuamisan nu Europe北歐) nu mabaulaway a tademaw, i siyen siwa a lasubu walu a bataan idaw ku tusa (982) a mihcaan makatukuh i Greenland (格陵蘭), itida i Greenland (格陵蘭) nu satimulan patideng tu tuluay a kakitidaan, [[katukuh]] ayda ku eneng.Greenland (格陵蘭) nina [[ngangan]] sa u Paio (Europe (北歐) a "Sekanti-wiya a [[tademaw]](''Scandinavian)'' ani pangangan. saan naka Paio (北歐) nu [[di'tu, dietu|di’tu]]way a [[kamu|nakamu]] (sisulit i [[laylay]] a cudad) "saga"（Pintaw a kamu 冰島語：薩迦）ni sulitan, " [[sumanahay]] a ngisngis ci Ayzuyke' (''Eric'' 艾瑞克), sicumi i tawya tu mipacuk tu [[tademaw]], namaka Pintaw (Iceland 冰島) mihinang makatukuh i tini.''Ayzuyke' Eric'' (艾瑞克) nu cacaya a [[luma']]an atu kalung nu heni, namaka Pintaw (Iceland (冰島) pasaida i [[timul|nutip]]an amisan pasaydan ku nipacuna tu balunga, mikilim tu na[[kamu]]wan nu babalaki a [[lala']]. 格陵蘭的原住民為「因紐特人」。他們何時來到這裡、以及為何要選擇這個荒涼的島嶼，目前皆未有確定的說法。來自冰島（Iceland）的北歐(Northern Europe nuamisan nu Europe)殖民者，於西元982年抵達格陵蘭，他們在格陵蘭島的最南端建立三個據點，居住至今。格陵蘭這個名字是北歐的「斯堪地那維亞人」取的。根據北歐神話史詩（記載歷史的詩）「薩迦」（冰島語：saga）記載，「紅鬍子艾瑞克」因為犯謀殺罪，從冰島流亡至此。艾瑞克一家及他們家的奴隸，從冰島往西北航行，尋找傳說中存的陸地。 [[tangan:Eskimo Family NGM-v31-p564.jpg|縮圖|cay siw cay pic mihcaan, cacay nu Ke-lin-lan nu Nu-yi-te' palud nu lumaan 1917年，一個格陵蘭因努伊特人家庭]] patidengsa satu ku nuheni tu kakitidaan i subal, panganga han nuheni kina subal u Greenland (格陵蘭), imin sa u "[[langdaway]] a [[lala']] ", mangalay miala tu katuuday a tademaw taynin itini mabulaw. ina kawaw tatengan malaheci, sadikuday satu makaala tu sepat a malebut ku [[tademaw]] nu Paio (Europe 北歐) tayni kuni kabulawan.Paio (Europe 北歐) nu muenenga a tademaw itini i sabaw lima (15) a seci lawpessaca, hakiya u " adidiay ani kasisuledaan ([[kitakit]] nu caypiwac adidi' ku nikatasasaan) sisa kainai'an nu kakanen. aydaay a [[tademaw]] makudkud tu naayaway a zitay nu tademaw a ukak. nai' nami ku iyu adihan. nika, sipaka i duma nu sasa[[kamu]]en, u Newt a [[tademaw]] (妞特人) caay ka hicahica ku nika lalidan.ayda ani katinengan ( Europe (北歐) a [[tademaw]] [[patideng|patidengay]] itini i Greenland (格陵蘭) ) nu sadikuday a siwmi, namakayda i siyen cacay a malebut sepat a lasubu tusa a bataan idaw ku sepat (1424) a mihcan u Greenland (格陵蘭) patigami patayda i ''Iceland'' (冰島), nikudan satu caay tu pakaadih tu Europe (北歐) a [[tademaw]] mueneng i ''Greenland'' (格陵蘭) nu likisi a siwmian. 當他們在島上定居下來後，便把這座島取名格陵蘭，意思就是「綠色的土地」），希望能吸引更多的移民。這一個妙計果然成功，最終有約4000名北歐人移入。北歐人的定居點在15世紀突然消失，這很可能是因為「小冰期（全球氣溫下降的一小段時期）」引起普遍的食物缺乏造成的。現代挖掘出來那個時期的居民遺骨，都有營養不良的特徵。不過，從另一個角度來說，因紐特人土著居民並沒有受到太大影響。目前所知道「北歐人定居在格陵蘭」的最後一項證據，是一封西元1424年由格陵蘭寄至冰島的信件，之後就再沒有發現過北歐人定居格陵蘭的歷史證據。 == '''[[tademaw]] (人口)''' == tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcan cacay a bulad ni sausiyan, walu a bataan idaw ku walu (88%) a kilac nu tademaw u Newte' a tademaw (妞特人) .Greenland (格陵蘭) a [[tademaw]] caay kaw madadecdecay, ya [[tademaw]] hamaw sa mawada'. au [[demiad]] nuheni mahicay kiya micidek ku nikahicahicaan, [[malawlaw]] kunika[[uzip|udip]] nu heni, sisa itidaay a [[tademaw]] hina imelalang tu namaka [[balucu']]ay a adada, mikitalakaw tu nutaw a [[niyadu']]'an, sisa hinapataya ku nuheni. 2013年1月估計，88%的人口為「紐特人」。格陵蘭的人口密度非常低，而且人數呈下降趨勢。這是因為當地晝夜時間非常極端，影響當地人作息，所以當地人患上心理疾病的風險，比世上仼何一個地方都要高。自殺率也因此極高。 [[tangan:Nanortalik church.jpg|縮圖|idaw namin ku kiwkay nu niyadu' a kiwkayan, u Na-nuo-ta-li-ke-kitidaan a kiwkayan 大部分格陵蘭的村莊都有自己的教堂，圖為納諾塔利克地區的教堂]] == '''[[lalangawan|lalanga]]w (文化)''' == Greenland (格陵蘭) a [[lalangawan]] u  Newt a tademaw (妞特人) ku [[lalangawan]] ku [[ngangan|angangan]], mapatapal nu Vikings a tademaw (維京人) malalid nu mitahaway nu [[lalangawan]] a tademaw. ya Newt tademaw u nipibuting ku kawaw nu hini.Greenland (格陵蘭) malingatu tu idaw ku taydaay nu [[labang]] miadih, taydaay a labang taneng milibu tunipitengteng nu [[wacu]] tunikasasedsedan, mibuting, milaylay tu udip muculil, atu miawas taydan nutawan a subal (caayay kaw malecaday nu subal) misaselic tu suleda.itini i saka sepat a bataan (kitakid nu sentan lawden a kawaw), Greenland (格陵蘭) palatatengaan a (Sen-tan babalaki nu tadengaay a niyadu’an) 格陵蘭文化以「紐特人」的文化為主，並受到維京人（Vikings）的探險文化的影響。部分因紐特人仍然以捕魚為生。格陵蘭開始吸引遊客參觀，遊客在這裡可以參加狗拉雪橇比賽、捕魚、健行和跨島（在不同的島）滑雪。在第40屆「世界聖誕老人大會」上，格陵蘭被公認是「聖誕老公公真正的故鄉」。 == '''aadupan atu langaw nu lutuk (動物、植物)''' == [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw|langawan]]) (mahiday u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草)nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). [[langaw]] nu Greenland (格陵蘭) u (damay a [[langaw]]) (mahida u [[langaw]] nu damay) ku angangan. pasu tama 大麻), damay a [[lutuk|lutuk (苔草]]), ngisngis nu sidi a [[lutuk]] (羊鬍子草) atu nu [[lala']] a dikucnu lutuk (地衣). inaiay nu suleda a niyadu’an, u apuyuay a hawsu’ (樺樹), patic (柳樹) sa, , nai' tu kuma[[uzip|udipay]] nu kilakilangan.Greenland (格陵蘭) hatidaay tu nu tenes a kasienewan i naay ku [[cilal]] (kasenun sa du’ud). nika i [[lalud]] han tusa a bataan idaw ku sepat a tatukian takelal tu ( kasenun sa takelal), sisa mabuwah mabuwah ku ayam. yadah ku mulangaway nu kilang i lalud.amica kuni ka yadah nu [[ayam]] tayni itini i kasinawan nu ayawan sa pasayda aca i [[timul]] mubahel, nika idaw ku masamihcaan a ayam i tini a malabu, pasu lei [[ayam]] (雷鳥) atu ciwciu [[ayam]] (雪巫鳥). [[tangan:Upernavik first day in class 2007-08-14 2.jpg|縮圖|U-pey-na-wi-ke nu wawaay tu sayaway nu micudaday tu kalingatuan micudaday nu adiwawa tu nikasidikucan tu laylay a dikucan 烏佩納維克的小學生在開學第一天穿上傳統的服飾上學]] 格陵蘭的植物以「苔原植物」（像青苔的植物）為主，包括大麻、苔草、羊鬍子草和地衣。一些無冰地區，除了矮小的樺樹、柳樹外，幾乎無的樹木生存。格陵蘭在漫長的冬季沒有太陽（極夜現象）。但在夏季由於24小時的日照（極晝現象），因此有大量來此繁殖的鳥類。許多植物在夏天生長旺盛。雖然許多鳥類在冬季來臨之前又飛向南方，但也有些鳥全年都居住於此，包括雷鳥和小雪巫鳥。 Greenland subal (格陵蘭島) u [[luma']] nu paci [[tumay|tumay (北極熊]]) a luma'. idaw henay ku lang (狼), pacihu (北極狐), paci a tu’ (北極兔) kakakunglingan a ngabul (馴鹿) atu miliwkuay a edu (旅鼠) sa. hatidaaytu nu mabelengay a katalan (麝牛) mababenis i subal nu amisan, kubatul ku banges nu heni, taneng midiheku tu sakacaay katalaw tu pacidek nu suledaan a sienaw a [[bali]] nu nika dukaan.itini i dadipasan nu nanum hinaadih kita tu buting (鯨) atu wacu nu bayu (海豹). nu aheciday a buting han idaw ku sia (鱈), kuy (鮭), pimuiy (比目魚) atu tapimuiy (大比目魚). 格陵蘭島是北極熊的家園。其他動物還有狼、北極狐、北極兔、馴鹿和旅鼠等。大批麝牛分布於島的北部，牠們有極厚的外皮，能保護牠們不受冰冷的北極風凍害。在沿岸水域常見鯨和海豹。鹹水魚有鱈、鮭、比目魚和大比目魚。 =='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''== * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] * 格陵蘭：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%A0%BC%E9%99%B5%E5%85%B0 [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] a9v3f58jrdsj2dnp39obm417uxh11a0 0 4312 141741 128031 2026-10-23T02:00:48Z Habayiing 1116 /* kakitidaan (地理) */ 141741 wikitext text/x-wiki '''Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）''' [[tangan:Flag of Papua New Guinea.svg|thumb|u hata nu Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）|alt=Flag of Papua New Guinea.svg]] u [[Papua new guinea|Papua New Guinea]] sa i labu nu Ta-Yang-Cuo (大洋洲), itiza i 6 00 S, 147 00 E. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 462,840 sq km. u ahebal nu nanumay sa 9,980 sq km. hamin nu tademaw sa 6,791,317. kakalukan [[umah]] sa 2.60%, kilakilangan umah sa 63.10%, zumaay henay umah sa 34.30% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu kanatal sa u Port Moresby([[:zh:莫尔兹比港|摩斯比港]]). == '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakinging nu kanatal demiad sa 16 bulad 9 demiad. == '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Elizabeth II]], micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad. == '''cunli (總理)''' == u cunli nu Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) ayza sa ci [[James Marape]] (詹姆士·馬拉佩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 30 demiad. == '''kakitidaan (地理)''' == Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itida i kitakit nu saka tusa a tabakiya nu subal " New Guinea Island" (新幾內亞島) wali pankiw a niyadu, u ce’taw (赤道) nu timulan a Nan-tayping-yang (南太平洋), timul mibatad tu Aw-cuo (澳洲) tu cacay a lasubu enem a bataan (160) a kunli. O-cuo (歐洲) singmung pacunaay tu balunga a tademaw sayaway a makaadih tina Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) sa, mahida u Fae-cuo (非洲) a Cinai-ya (Guinea (幾內亞), kasi nganganan, nika namim nu Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) nu Ya-cuo (亞洲) caay kaw nu Fai-cuo (非洲).[https://tw.nextmgz.com/realtimenews/news/14915483]Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kakitidaan sa 462,840 pinfun kunli, u lala' nu kanatal pasu subal itini i ce’taw (赤道) katukuh i nutimulan nu sabaw tusa a du’(12), waliyan namakayda cacay a lasubu sepat a bataan (140) a du’ katukuh i cacay a lasubu enem a bataan (160) a du’ ku laad. 巴布亞新幾內亞位在世界第二大島―新幾內亞島（New Guinea Island）東半部，也就是赤道以南的南太平洋上，南距澳洲約160公里。因歐洲航海家最早發現新幾內亞島時，覺得它像非洲的幾內亞，而得名，但整個新幾內亞島群屬於亞洲而不是非洲。巴布亞紐幾內亞面積462,840平方公里，其國土包括所有島嶼在內位於赤道至南緯12度，東經140度至160度之間。 Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u ce’taw yadah ku udad nu demiad, caledes ku demiad tabaki ku udad, mala ka caledesan nu udaudadan a kilakilangan, kanatal han u buyu atu caledesay nu udadudadan nu kilakilangan amatahp.Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u kacaledesan nu udaudadan a kilakilngan ku angangan, sisa itini nu cilekayan saka silaculan.kilang hantu angangan u talakaway nu ahebalay a papah nu kilangan, aadupen han nu angangan u ayam atu silaculay nu biliya a aadupan.saka namuhan a ayamam han i Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nu picidekan a ayam, malakulit nu hata nu heni.[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] 巴布亞新幾內亞為赤道多雨氣候區，氣候炎熱且降雨量大，形成一個個熱帶雨林，其國土多被山和熱帶雨林覆蓋。因巴布亞新幾內亞是熱帶雨林為主，所以在生物種類上相當豐富。植物方面都主要是一些高達數公丈的闊葉樹木，而動物方面則主要以鳥類和有袋類動物為主。極樂鳥是巴布亞紐幾內亞特有的鳥類，被繪在其國徽中。 == '''likisi (歷史)''' == 巴布亞新幾內亞面積46萬平方公里，約是台灣的12倍，人口670萬，首都摩勒斯比港（Port Morsby）位在巴布亞灣上。除本島外，巴布亞新幾內亞還有大小600個島嶼。 Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kitidaan makaala tu sepat a bataan idaw ku enem (46) a mang a pinfun kunli, nu Tawam (台灣) a sabaw tusa (12) a bay, tademaw han makaala tu enem a lasubu pitu a bataan (670) a mang, suodu han Muole-sepi-kan (Port Morsby (摩勒斯比港) itida i Papu-yawan (Papuyawan (巴布亞灣). u subasa, Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) idaw henay ku tabakiya adidiay nu enem a lasubu (600) a subalan. 16世紀被葡萄牙航海家發現後，19世紀起巴布亞新幾內亞曾被多國占領，法國殖民者還把巴布亞新幾內亞東南部改名為「新愛爾蘭」。 sabaw tu enem (16) a seci mahiya nu Putaw-ya (葡萄牙) makaadih nu pacunaay tu balunga a tademaw, sabaw tu siwa (19) a seci Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nama debungan nu katuuday a kanatal, Fa-kuo (法國) mabulaway a tademaw hiyan ku Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) wali timul misumad tu ngangan u "baluhay Ayelan (新愛爾蘭)" . 巴布亞新幾內亞於1975年脫離澳洲獨立，屬大英國協成員，境內種族八百種，一個部落使用一種語言，使用語言也多達八百多種，各部落語言互不相通，目前全國以英語和混和土語的英語Pidgin通行。 Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1975) a mihcaan miales tu Awcuo (澳洲) misiteked, u Taingkuo (大英國) a tademaw. labu nu binacadan walu a lasubu (800) ku binacadan, payniyadu' cacay kalecad ku kamu, ayda a kanatal u igu ku kamu atu malamelay tu niyaduay tu a igu "Pidgin" kiya taneng masasakamu ku nuheni. 巴布亞新幾內亞被稱為「最後的伊甸園」，這個國家偏遠地區的部落，有些與外界幾乎沒有接觸，有些部落早期曾有食人傳統。 Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) pangangan han tu (sadikuday a Itenyung 伊甸園), nina kanatal i mabataday a niyadu’, idaw ku caayya kasa suadih kasasumelaw, yumahida idaw henay ku mukanay tu tademaw a lalangawan. 因與世界接軌甚晚，巴布亞新幾內亞許多部落仍過著共產式的互助生活，也就是說，有收入的受薪者須負擔其他無業村人的生活用度。 mautang atu kitakit masasuadih, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) yadahenay ku niyadu’ay a tademaw mapapaliway ku sakaudip, namahida sa, idaw ku sikalisiway a tademaw amipadang tu caaya pikuliay a tademaw tu sakaudip. 據了解巴布亞新幾內亞國情的人說，巴布亞新幾內亞等於是從原始的石器時代直接跳進科技發達的21世紀，因而產生很多社會問題和文化衝擊。 katinengan u Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) a tademaw sakamusa, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) naw mukasihenay a ba'tuan a zitay kasenu sa milihida tu keci (科技) anikalekalan a tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seci , sisa yadah ku kawaw nu siakay atu lalangawan nika lawlawan a kawaw.[https://tw.nextmgz.com/realtimenews/news/14915483] == '''cen-ce (政治)''' == 巴布亞紐幾內亞是議會民主制的君主立憲國家，國家元首是女王伊莉莎白二世，女王不在巴布亞紐幾內亞時由總督代爲行使元首職責。 Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞) i ihuiy nu mincuce a cuncu lising a kanatal, kanatal nu sakakaay ci Ilisapay (伊莉莎白) e’se, niwan caay kaytida i Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞)sa u Cundu kumi dayliay tu kawaw nu sakakaay. 巴布亞紐幾內亞立法機構為一院制議會，政府首腦是總理大臣，由議會內多數黨的領袖擔任。議會的111個議席中有22席為21個省和首都區的22名地方首長的官守議席。 Papuya-niwci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞紐幾內亞) lifa a kakuliyan u cacaya ku luma a ihuiy, sifu nu sakakaay u cungli, nuilabuay nu ihun a katuuday nu tademaw kumililiday. ihuiy nu cacay a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay (111) a tademaw idaw ku tusa a bataan idaw ku tusa (22) a tademawan nu tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seng atu suodu niyaduan a tusa a bataan idaw ku tusa (22) a niyaduay nu sakakaay a tademaw. 巴布亞新幾內亞有40多個政黨，其中比較具有影響力的政黨有國民聯盟黨、人民行動黨、聯合資源黨、聯合黨、潘古黨、人民全國代表大會黨、人民民主運動黨、人民勞動黨、人民進步黨、巴布亞新幾內亞黨及新一代黨等。 Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) idaw ku sepat a bataan (40) ku cen-dan (政黨), nika idaw ku kasinglihan nu centan han u kuomin lanmumtan (國民聯盟黨), zenmin-singtung-tan(人民行動黨), lanheceyun-tan( 聯合資源黨), lanhe-tan(聯合黨), panku-tan(潘古黨), zenmin-cunkuo daypiew dahuiy-tan (人民合國代表大會黨), zenmin-mincu yundun-tan(人民民主運動黨), zenmin-lawtun tan(人民勞動黨), zenmin-cinpu tan (人民進步黨) Papua New Guinea tan (巴布亞新幾內亞黨), atu baluhaya anipalekal a tan(新一代黨).[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] == '''saculil (交通)''' == 因其多山崎嶇地形，國內道路交通十分不便。首都莫爾茲比港並無公路通往任何國內城市，亦無鐵路連接其他城市。公路也僅有少數由外國捐贈的公共運輸車輛行駛。 yadah ku masa ngangiwngangiway nu buyubuyu'an, kanatal nu saculil caay ka kapah. suodu Muo-ecepi-kan (莫爾茲比港) inai ku kakacawan tu basu sakatayda i cuwacuwaan nu tukay, inai’ ku silamalay mitules tu sakatayda i tuse. sakacaw tu basu han pinay kiya namaka nutawan a nipipadang anipabeli tu sakacaw a basu . 空運乃國內最重要運輸方式，於2007年全國有578座機場，其次是水運，全國有港口50多個。 hikuki han itini i kanatal u angangan a tatacuwaan, itini i tusa a malebut idaw ku pitu (2007) a mihcaan hamin nu kanatal idaw ku lima a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (578) ku pahikukiyan, kilulesa u nunanum a kakacawan , hamin nu kanatal idaw ku lima a bataan ku minatu.[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] == '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] cpm59hicbpww5j1xupscozldtxvcwdr 141742 141741 2026-10-23T02:03:15Z Habayiing 1116 /* likisi (歷史) */ 141742 wikitext text/x-wiki '''Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）''' [[tangan:Flag of Papua New Guinea.svg|thumb|u hata nu Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）|alt=Flag of Papua New Guinea.svg]] u [[Papua new guinea|Papua New Guinea]] sa i labu nu Ta-Yang-Cuo (大洋洲), itiza i 6 00 S, 147 00 E. u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 462,840 sq km. u ahebal nu nanumay sa 9,980 sq km. hamin nu tademaw sa 6,791,317. kakalukan [[umah]] sa 2.60%, kilakilangan umah sa 63.10%, zumaay henay umah sa 34.30% == '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' == u tapang tusu nu kanatal sa u Port Moresby([[:zh:莫尔兹比港|摩斯比港]]). == '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' == kakinging nu kanatal demiad sa 16 bulad 9 demiad. == '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)''' == u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Elizabeth II]], micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad. == '''cunli (總理)''' == u cunli nu Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) ayza sa ci [[James Marape]] (詹姆士·馬拉佩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 30 demiad. == '''kakitidaan (地理)''' == Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itida i kitakit nu saka tusa a tabakiya nu subal " New Guinea Island" (新幾內亞島) wali pankiw a niyadu, u ce’taw (赤道) nu timulan a Nan-tayping-yang (南太平洋), timul mibatad tu Aw-cuo (澳洲) tu cacay a lasubu enem a bataan (160) a kunli. O-cuo (歐洲) singmung pacunaay tu balunga a tademaw sayaway a makaadih tina Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) sa, mahida u Fae-cuo (非洲) a Cinai-ya (Guinea (幾內亞), kasi nganganan, nika namim nu Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) nu Ya-cuo (亞洲) caay kaw nu Fai-cuo (非洲).[https://tw.nextmgz.com/realtimenews/news/14915483]Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kakitidaan sa 462,840 pinfun kunli, u lala' nu kanatal pasu subal itini i ce’taw (赤道) katukuh i nutimulan nu sabaw tusa a du’(12), waliyan namakayda cacay a lasubu sepat a bataan (140) a du’ katukuh i cacay a lasubu enem a bataan (160) a du’ ku laad. 巴布亞新幾內亞位在世界第二大島―新幾內亞島（New Guinea Island）東半部，也就是赤道以南的南太平洋上，南距澳洲約160公里。因歐洲航海家最早發現新幾內亞島時，覺得它像非洲的幾內亞，而得名，但整個新幾內亞島群屬於亞洲而不是非洲。巴布亞紐幾內亞面積462,840平方公里，其國土包括所有島嶼在內位於赤道至南緯12度，東經140度至160度之間。 Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u ce’taw yadah ku udad nu demiad, caledes ku demiad tabaki ku udad, mala ka caledesan nu udaudadan a kilakilangan, kanatal han u buyu atu caledesay nu udadudadan nu kilakilangan amatahp.Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u kacaledesan nu udaudadan a kilakilngan ku angangan, sisa itini nu cilekayan saka silaculan.kilang hantu angangan u talakaway nu ahebalay a papah nu kilangan, aadupen han nu angangan u ayam atu silaculay nu biliya a aadupan.saka namuhan a ayamam han i Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nu picidekan a ayam, malakulit nu hata nu heni.[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] 巴布亞新幾內亞為赤道多雨氣候區，氣候炎熱且降雨量大，形成一個個熱帶雨林，其國土多被山和熱帶雨林覆蓋。因巴布亞新幾內亞是熱帶雨林為主，所以在生物種類上相當豐富。植物方面都主要是一些高達數公丈的闊葉樹木，而動物方面則主要以鳥類和有袋類動物為主。極樂鳥是巴布亞紐幾內亞特有的鳥類，被繪在其國徽中。 == '''likisi (歷史)''' == Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kitidaan makaala tu sepat a bataan idaw ku enem (46) a mang a pinfun kunli, nu Tawam (台灣) a sabaw tusa (12) a bay, tademaw han makaala tu enem a lasubu pitu a bataan (670) a mang, suodu han Muole-sepi-kan (Port Morsby (摩勒斯比港) itida i Papu-yawan (Papuyawan (巴布亞灣). u subasa, Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) idaw henay ku tabakiya adidiay nu enem a lasubu (600) a subalan.sabaw tu enem (16) a seci mahiya nu Putaw-ya (葡萄牙) makaadih nu pacunaay tu balunga a tademaw, sabaw tu siwa (19) a seci Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nama debungan nu katuuday a kanatal, Fa-kuo (法國) mabulaway a tademaw hiyan ku Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) wali timul misumad tu ngangan u "baluhay Ayelan (新愛爾蘭)" . 巴布亞新幾內亞面積46萬平方公里，約是台灣的12倍，人口670萬，首都摩勒斯比港（Port Morsby）位在巴布亞灣上。除本島外，巴布亞新幾內亞還有大小600個島嶼。16世紀被葡萄牙航海家發現後，19世紀起巴布亞新幾內亞曾被多國占領，法國殖民者還把巴布亞新幾內亞東南部改名為「新愛爾蘭」。巴布亞新幾內亞於1975年脫離澳洲獨立，屬大英國協成員，境內種族八百種，一個部落使用一種語言，使用語言也多達八百多種，各部落語言互不相通，目前全國以英語和混和土語的英語Pidgin通行。 Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1975) a mihcaan miales tu Awcuo (澳洲) misiteked, u Taingkuo (大英國) a tademaw. labu nu binacadan walu a lasubu (800) ku binacadan, payniyadu' cacay kalecad ku kamu, ayda a kanatal u igu ku kamu atu malamelay tu niyaduay tu a igu "Pidgin" kiya taneng masasakamu ku nuheni. 巴布亞新幾內亞被稱為「最後的伊甸園」，這個國家偏遠地區的部落，有些與外界幾乎沒有接觸，有些部落早期曾有食人傳統。 Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) pangangan han tu (sadikuday a Itenyung 伊甸園), nina kanatal i mabataday a niyadu’, idaw ku caayya kasa suadih kasasumelaw, yumahida idaw henay ku mukanay tu tademaw a lalangawan. 因與世界接軌甚晚，巴布亞新幾內亞許多部落仍過著共產式的互助生活，也就是說，有收入的受薪者須負擔其他無業村人的生活用度。 mautang atu kitakit masasuadih, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) yadahenay ku niyadu’ay a tademaw mapapaliway ku sakaudip, namahida sa, idaw ku sikalisiway a tademaw amipadang tu caaya pikuliay a tademaw tu sakaudip. 據了解巴布亞新幾內亞國情的人說，巴布亞新幾內亞等於是從原始的石器時代直接跳進科技發達的21世紀，因而產生很多社會問題和文化衝擊。 katinengan u Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) a tademaw sakamusa, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) naw mukasihenay a ba'tuan a zitay kasenu sa milihida tu keci (科技) anikalekalan a tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seci , sisa yadah ku kawaw nu siakay atu lalangawan nika lawlawan a kawaw.[https://tw.nextmgz.com/realtimenews/news/14915483] == '''cen-ce (政治)''' == 巴布亞紐幾內亞是議會民主制的君主立憲國家，國家元首是女王伊莉莎白二世，女王不在巴布亞紐幾內亞時由總督代爲行使元首職責。 Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞) i ihuiy nu mincuce a cuncu lising a kanatal, kanatal nu sakakaay ci Ilisapay (伊莉莎白) e’se, niwan caay kaytida i Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞)sa u Cundu kumi dayliay tu kawaw nu sakakaay. 巴布亞紐幾內亞立法機構為一院制議會，政府首腦是總理大臣，由議會內多數黨的領袖擔任。議會的111個議席中有22席為21個省和首都區的22名地方首長的官守議席。 Papuya-niwci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞紐幾內亞) lifa a kakuliyan u cacaya ku luma a ihuiy, sifu nu sakakaay u cungli, nuilabuay nu ihun a katuuday nu tademaw kumililiday. ihuiy nu cacay a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay (111) a tademaw idaw ku tusa a bataan idaw ku tusa (22) a tademawan nu tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seng atu suodu niyaduan a tusa a bataan idaw ku tusa (22) a niyaduay nu sakakaay a tademaw. 巴布亞新幾內亞有40多個政黨，其中比較具有影響力的政黨有國民聯盟黨、人民行動黨、聯合資源黨、聯合黨、潘古黨、人民全國代表大會黨、人民民主運動黨、人民勞動黨、人民進步黨、巴布亞新幾內亞黨及新一代黨等。 Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) idaw ku sepat a bataan (40) ku cen-dan (政黨), nika idaw ku kasinglihan nu centan han u kuomin lanmumtan (國民聯盟黨), zenmin-singtung-tan(人民行動黨), lanheceyun-tan( 聯合資源黨), lanhe-tan(聯合黨), panku-tan(潘古黨), zenmin-cunkuo daypiew dahuiy-tan (人民合國代表大會黨), zenmin-mincu yundun-tan(人民民主運動黨), zenmin-lawtun tan(人民勞動黨), zenmin-cinpu tan (人民進步黨) Papua New Guinea tan (巴布亞新幾內亞黨), atu baluhaya anipalekal a tan(新一代黨).[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] == '''saculil (交通)''' == 因其多山崎嶇地形，國內道路交通十分不便。首都莫爾茲比港並無公路通往任何國內城市，亦無鐵路連接其他城市。公路也僅有少數由外國捐贈的公共運輸車輛行駛。 yadah ku masa ngangiwngangiway nu buyubuyu'an, kanatal nu saculil caay ka kapah. suodu Muo-ecepi-kan (莫爾茲比港) inai ku kakacawan tu basu sakatayda i cuwacuwaan nu tukay, inai’ ku silamalay mitules tu sakatayda i tuse. sakacaw tu basu han pinay kiya namaka nutawan a nipipadang anipabeli tu sakacaw a basu . 空運乃國內最重要運輸方式，於2007年全國有578座機場，其次是水運，全國有港口50多個。 hikuki han itini i kanatal u angangan a tatacuwaan, itini i tusa a malebut idaw ku pitu (2007) a mihcaan hamin nu kanatal idaw ku lima a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (578) ku pahikukiyan, kilulesa u nunanum a kakacawan , hamin nu kanatal idaw ku lima a bataan ku minatu.[https://zh.m.wikipedia.org/zh-tw/%E5%B7%B4%E5%B8%83%E4%BA%9A%E6%96%B0%E5%87%A0%E5%86%85%E4%BA%9A] == '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' == * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] [[kakuniza: Habayiing]] [[kakuniza:Iing Habay]] tntt0uhb4cli5znl27s5tvzxmsq3kto 0 13044 141682 2026-10-22T22:23:48Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141682 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141683 141682 2026-10-22T22:24:52Z Habayiing 1116 141683 wikitext text/x-wiki Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 likisi nu mikayakayay 攀登歷史 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 Ke’se-mi-e 喀什米爾 saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> od3t7ly5v14hicqgkby1p88galvke37 141684 141683 2026-10-22T22:25:11Z Habayiing 1116 141684 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 likisi nu mikayakayay 攀登歷史 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 Ke’se-mi-e 喀什米爾 saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> cibntos5gzmk5fk7xgnv09rwbpdtyt8 141685 141684 2026-10-22T22:25:30Z Habayiing 1116 /* Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 */ 141685 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 == likisi nu mikayakayay 攀登歷史 == cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 Ke’se-mi-e 喀什米爾 saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> m2zqrsrkprk26c6c5qd14mo73h63uoe 141686 141685 2026-10-22T22:25:46Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay 攀登歷史 */ 141686 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 == likisi nu mikayakayay 攀登歷史 == cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 == Ke’se-mi-e 喀什米爾 == saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> l2a2fwrxfz84nszh82fhciquv59ng40 141687 141686 2026-10-22T22:30:08Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay 攀登歷史 */ 141687 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == [[tangan:Nanga Parbat The Killer Mountain.jpg|縮圖|pa-ci-se-ten Nan-cia-pa-e-pa-te buyu' 巴基斯坦南迦帕爾巴特峰]] Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 == likisi nu mikayakayay 攀登歷史 == cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 == Ke’se-mi-e 喀什米爾 == saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> k21k6a8pn4qu79ppkmwmlrqvmvyx9yz 141688 141687 2026-10-22T22:31:32Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay 攀登歷史 */ 141688 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == [[tangan:Nanga Parbat The Killer Mountain.jpg|縮圖|pa-ci-se-ten Nan-cia-pa-e-pa-te buyu' 巴基斯坦南迦帕爾巴特峰]] Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 == likisi nu mikayakayay 攀登歷史 == cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. [[tangan:Nanga parbat, Pakistan by gul791.jpg|縮圖|'''Nanga Parbat''', western Himalayas, Pakistan.]] 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 == Ke’se-mi-e 喀什米爾 == saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> rm5eifoir81f24sd4guo5jwv41n02ll 141695 141688 2026-10-22T22:42:03Z Habayiing 1116 /* Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 */ 141695 wikitext text/x-wiki == Nan-cia-pa-e-te buyu’ 南迦帕爾巴特峰 == [[tangan:Nanga Parbat The Killer Mountain.jpg|縮圖|pa-ci-se-ten Nan-cia-pa-e-pa-te buyu' 巴基斯坦南迦帕爾巴特峰]] Nan-cia-pa-e-te buyu’（U-e-tu kamu：نانگا پربت、In-ti kamu：नंगा परबत，masa Luo-ma ：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪ itida i Si-ma-la-ya buyu’ nutipan tu Pa-kun-ke-se-mi-e kitidaan, takalaw han makaala tu walu malebut cacay lasubu tusa bataan idaw ku enem kun-ce, sakasiwa nu takalawan nu buyu’. Nanga Parbat itida i U-e-tu kamuan u “ mapahelakay nu buyu’” nu imian, nikahinian inai’ ku mikitalakaway tu buyu’ ci nidaan. sisa nanga（नग्न）i Fen-wen malecad tu ku imi u “ mapahelakay” a imian. 南迦帕爾巴特峰（烏爾都語：نانگا پربت、印地語：नंगा परबत，羅馬化：Nāngā Parbat [naːŋɡaː pərbət̪）位於喜馬拉雅山脈西段巴控克什米爾地區，海拔8,126公尺，是世界第九高峰。Nanga Parbat在烏爾都語中是「裸體之山」的意思，這是因為它附近沒有能與它比擬的高山存在。此外nanga（नग्न）一詞在梵文中同樣也表示「裸體」的意思。 timulan nu Lu-puo-e dipasan nu ba’tuan sakasasudang nu takalaw han u satabakiay i kitakidan, makaala tu sepat malebut walu lasubu kunce, nutipan u Ti-ya-mi-e ba’tuan malecad utiih a kayakayan, sisa katuud ku namikayakayay nu tademaw a malaheci sisa pangangan han u “ kalaluman a buyu’”, “ di’tu a buyu’”, “ mipacukay tu tademaw a buyu’”. 南方的魯泊爾岩壁標高差為世界最大，達4,800公尺；此外西邊的迪亞米爾岩壁同樣著名的難以攀爬，此山因為發生了許多次慘重的山難而被稱之為「悲劇之山」、「惡魔之山」、「殺人峰」。 == likisi nu mikayakayay 攀登歷史 == cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku pitu mihcaan, itida patideng tu taluan nu mikayakayay nu De-kuo a tademawan kaletepan tu nikapelad nu suledaan, sabaw enem ku mapatayay nu tademaw. [[tangan:Nanga parbat, Pakistan by gul791.jpg|縮圖|'''Nanga Parbat''', western Himalayas, Pakistan.]] 1937年，德國登山隊的紮營地發生雪崩，16名登山者死亡。 cacay malebut siwa lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, nikalepacawan tu sakakinatusa, nimikayakayay nu De-kuo a tadeamw madakep nu In-tu sisa itida tu. nikudan sa idaw ku milaliway nu mapululay a tademaw ci Hay-in-li-si. Ha-le, culimeken nida tayda i Si-ceng katukuh tu nikamin a malepacaw. 1939年，由於第二次世界大戰之故，滯留於印度的德國登山隊被英軍捕捉。之後包含海因里希·哈勒的一部分隊員自收容所逃脫，躲藏於西藏直到戰爭結束為止。 cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku tulu mihcaan, ci He-e-man. Pu-e tataytay caay kasisansu malaheci nida mukayakay tapabaw i tungdutan, yada i tungdud han idaw ku nikahedawan nida tu saysuleda a tatak. 1953年，赫爾曼．布爾以單獨與不戴氧氣罩的方式成功首次登頂，於山頂上留下冰鎬。 cacay malebut siwa lasubu pitu bataan mihcaan, ci Lay-in-huo-de. Mei-se-na-e atu ci Ken-te’. Mie-se-na malekaka malaheci nuheni sipakayda i Lu-puo-e ba’tuan sayaway nida a malaheci tayda i tungdutan, ci Ken-te’ han nikapeladan nu suledaan han a mapatay. 1970年，萊茵霍爾德·梅斯納爾與肯特‧梅斯納爾兄弟成功由魯泊爾岩壁首次登頂；於下山時，肯特被捲入雪崩中死亡。 tusa malebut sabaw tulu mihcaan enem bulad tusa a bataan idaw ku tulu demiad, itida i Pa-ci-se-tan mikayakayay tu Nan-cei-pa-e-te buyu’an mikidadikud a midakep tiya mikayakayay nu tademawan, tatusa ku Cung-kuo, cacay han i Amilikaay nu Cung-kuo tadeamw, lalima ku U-ke-lan a tademaw atu cacay u E’-luo-se tademaw mapatay namin, duma a tademaw u Cung-kuo ci Cen-cin-cun maala. nikudan satu, saan kina Pa-ci-se-tan ami ku situngusay tina kawawan sa, alaw u mamipaculiay i tusa malebut sabaw tulu mihcaan lima bulad ya tumuk nu Ta-maw-la-wa-li. La-he-man makuwan mapatay nu nai’ay nu tademawan a hikukian nu Amilika a hitayay. 2013年6月23日，在巴基斯坦攀登南迦帕爾巴特峰的登山者遭武裝人員襲擊，兩名中國人（楊春風、饒劍峰）、一名美籍華人劉洪路（音譯）、五名烏克蘭人和一名俄羅斯人遇難身亡，另有一名中國公民張京川獲救。之後，巴基斯坦塔利班宣稱對此次事件負責，旨在報復2013年5月塔利班頭目大毛拉瓦利·拉赫曼遭美軍無人機襲擊身亡。 == Ke’se-mi-e 喀什米爾 == saahebal han nu imian Ke’se-mi-e aydahan namaka In-tu, Pa-ci-se-tan atu Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo tuluay nu kanatal mamikuwan, u In pa masasulaad ku kuwanan nuheni tu kakaydaan, Cung In tadengan mikuwan tu lalaadan atu Cung pa lilisan a nikakenisan. ayda sakay Ke-se-mi-e a nikalawlawan nganganan ha nitida i In-tu atu Pa-ci-se-ta ku sakalahatan, maala ku lala’ nu Cung In, saan kina Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo micidek mikuwan tu A-ke-say-cin atu Ke-la-kun-lun nu Sin-cen caay kaw Ke-se-mi-e sa, palutatenga ku Pa-ci-se-tan tu Cung-kuo singha tu Ke-se-mi-e nu dumadumaan, saan ku In-tu nu niyam tu kina Ke-se-mi-e kitidaan sa. 廣義上的喀什米爾目前分別由印度、巴基斯坦和中華人民共和國三方控制，由印巴之間的控制線、中印之間的實際控制線以及中巴邊界分割。如今關於喀什米爾的爭議主要在印度和巴基斯坦之間展開，亦牽涉到中印之間的領土爭議：中華人民共和國認為由其控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊是新疆而非喀什米爾的一部分，巴基斯坦承認中國的主張並聲索喀什米爾的其餘部分，印度則認為印度擁有對喀什米爾所有地區的主權。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%97%E8%BF%A6%E5%B8%95%E5%B0%94%E5%B7%B4%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] j2yhlifxap8k7l4ii0y9o0a6my3is2f 0 13045 141689 2026-10-22T22:34:11Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141689 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141690 141689 2026-10-22T22:34:38Z Habayiing 1116 141690 wikitext text/x-wiki An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 An-na-pu-e-na buyu’（igu：Annapurna，hun-yi、Ni-puo-e-yi、Ni-wa-e-yi：अन्नपूर्ण）itida i Si-ma-la-ya buyu’an, Ni-puo-e teban amis a lalabuan, takalaw han makaala tu walu malebut siwa bataan idaw ku cacay kun-ce, u saka cacay bataan nu takalaw a buyu’an. An-na-pu-e-na buyu’ ya kitidaan han itida i An-na-pu-e-na buyu masaalitaday nu tanayu’an tu lima a bataan idaw ku lima kun-li, pasu walu malebutan kun-ce nu takalaway nu tungdutan, sabaw tulu nu pitu malebutan kun-ce, sabaw enem nu enemay malebut kun-ce an. kamu nu An-na-pu-e-na nu nipibelihan nu imian sa “ sakaedem nu kakanen”, u sasiidaay sa nu imian.  安納布爾納峰（英語：Annapurna，梵語、尼泊爾語、尼瓦爾語：अन्नपूर्ण）位於喜馬拉雅山脈、尼泊爾中北部境內，海拔8,091公尺，是世界第十高峰。安納布爾納峰所處的安納布爾納山塊長55公里，包括一座8,000公尺以上的山峰、十三座7,000公尺以上、十六座6,000公尺以上。安納布爾納是梵語音譯，意思是「食物充足」，即豐收的意思。 sakautiihan atu sakatalawan nu nikasinganganan. cacay malebut siwa lasubu lima batan mihcan, ci Muo-li-se.He-e-cuo-ke idaw ku nipililidan nida tu cacayay nu Fa-kuo tademw nu mitahaway malaheci nuheni ku i amisay katukuh i tungdud, nu sayaway a malaheciay nu mikayakayay tu walu malebutan nu buyu’an. pulung nina buyu’an atu liklik nu madiputay itida i pitu malebut enem lasubu tusa bataan idaw ku siwa pin-fan-kun-li a An-na-pu-e-na dadadiputan nu kitidaan, uyni han u sakacacay nu satabakiay nu Ni-puo-e tu dadadiputan. ina dadadiputan idaw ku yadahay nu sakay kitakidan nu dadanan, pasu An-na-pu-e-na biyu atu An-na-pu-e-na dadanan.  它因攀登難度和危險性而聞名。1950年，莫里斯·赫爾佐格帶領一支法國探險隊通過北坡成功登頂，使其成為第一個被成功攀登的八千米級山峰。整個山體及其周邊地區都被保護在7,629平方公里的安娜普爾納保護區，這是尼泊爾第一個也是最大的保護區。該保護區擁有多個世界級徒步路線，包括安娜普爾納神廟和安娜普爾納環線。 hatiniay tu nu mihcaan, An-na-pu-e-na I buyu’ mahida tu ku sakatakalaw nu mapatayay atu taydaay mikayakayay nu tademawan, nika ayda nu mihcaan namaka tusa malebut sabaw tusa nu mihcaan tu 32% maselep tu katukuh i tusa malebut tasa bataan idaw ku tusa mihcaan caay tu pakaala tu 20%, nika selepan tu aydaay nu K2 tu 24% nu mapatayay. nina buyuan idaw tu ku katalawan nu mikayakayay nu tademaw tina buyu’an, picidekan han u sakasinganganay nu tulu malebut kun-ce tu timulan nu lilingan, u sakautiihay nu kayakayan nu buyu’ a dadanan. saan tu culilenanay sakamusa, u sakatalawan kiya kitidaan, pasu tusa malwbut sabaw sepat mihcaan nu nikapeladan nu suledaan, mausaw malekep ku sepat bataan idaw ku tulu nu mapatayay nu tademawan. katukuh tu tusa malebut tusa bataan idaw ku tusa mihcaan, pulung han makaala tu tulu lasubu enem bataan idaw ku lima nu tademaw malaheciay nu tapabaway tu An-na-pu-e-na 1 buyu’an, nika idaw ku namitanamay nu pitu lasubu idaw ku tusa nu tademawan a mapatay.  多年來，安娜普爾納I峰一直保持著最高的死亡率與登頂率，但近年來這一比例已從2012年的32%下降到2022年的不到20%，略低於目前K2的約24%的死亡率估計值。這座山峰仍然對登山者構成嚴重威脅，如雪崩風險、不可預測的天氣以及其攀登路線的極度陡峭和挑戰性，特別是著名的3,000公尺南壁，被認為是世界上最難攀登的路線之一。 對於徒步旅行者來說，它也是一處危險之地，例如2014年的一場暴風雪導致至少43人死亡。截至2022年，共有365人成功登頂安娜普爾納I峰，而有72人在嘗試中喪生。 ngangan  名稱  inabuyu’ u In-ti kiwkay nu kakanen atu asu’ay nu tataynan a di’tuan ci An-na-pu-e-na “ hun-yi：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）ku sakasingangan，saan ku nakamuan u itiniay tu cinida a mueng。「Annapurna」nikasinganganan namaka hunyi nu kamuan u anna（「u kakanan」）atu u purna imihan “ sakasi’pucan”, taneng hinien ku nipisakamu “ sakatenes nu kakanen atu sakapahay nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na pabawan nu buyuan tasasaen ku nipisilsil nu yadahay a cupuan, sakay lakulakuan atu nananuman nu itidaay. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E7%BA%B3%E5%B8%83%E5%B0%94%E7%BA%B3%E5%B3%B0</nowiki> dyswgcz5frz3rmcaaoj975pxtcwxgwj 141691 141690 2026-10-22T22:34:58Z Habayiing 1116 141691 wikitext text/x-wiki == An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 == An-na-pu-e-na buyu’（igu：Annapurna，hun-yi、Ni-puo-e-yi、Ni-wa-e-yi：अन्नपूर्ण）itida i Si-ma-la-ya buyu’an, Ni-puo-e teban amis a lalabuan, takalaw han makaala tu walu malebut siwa bataan idaw ku cacay kun-ce, u saka cacay bataan nu takalaw a buyu’an. An-na-pu-e-na buyu’ ya kitidaan han itida i An-na-pu-e-na buyu masaalitaday nu tanayu’an tu lima a bataan idaw ku lima kun-li, pasu walu malebutan kun-ce nu takalaway nu tungdutan, sabaw tulu nu pitu malebutan kun-ce, sabaw enem nu enemay malebut kun-ce an. kamu nu An-na-pu-e-na nu nipibelihan nu imian sa “ sakaedem nu kakanen”, u sasiidaay sa nu imian.  安納布爾納峰（英語：Annapurna，梵語、尼泊爾語、尼瓦爾語：अन्नपूर्ण）位於喜馬拉雅山脈、尼泊爾中北部境內，海拔8,091公尺，是世界第十高峰。安納布爾納峰所處的安納布爾納山塊長55公里，包括一座8,000公尺以上的山峰、十三座7,000公尺以上、十六座6,000公尺以上。安納布爾納是梵語音譯，意思是「食物充足」，即豐收的意思。 sakautiihan atu sakatalawan nu nikasinganganan. cacay malebut siwa lasubu lima batan mihcan, ci Muo-li-se.He-e-cuo-ke idaw ku nipililidan nida tu cacayay nu Fa-kuo tademw nu mitahaway malaheci nuheni ku i amisay katukuh i tungdud, nu sayaway a malaheciay nu mikayakayay tu walu malebutan nu buyu’an. pulung nina buyu’an atu liklik nu madiputay itida i pitu malebut enem lasubu tusa bataan idaw ku siwa pin-fan-kun-li a An-na-pu-e-na dadadiputan nu kitidaan, uyni han u sakacacay nu satabakiay nu Ni-puo-e tu dadadiputan. ina dadadiputan idaw ku yadahay nu sakay kitakidan nu dadanan, pasu An-na-pu-e-na biyu atu An-na-pu-e-na dadanan.  它因攀登難度和危險性而聞名。1950年，莫里斯·赫爾佐格帶領一支法國探險隊通過北坡成功登頂，使其成為第一個被成功攀登的八千米級山峰。整個山體及其周邊地區都被保護在7,629平方公里的安娜普爾納保護區，這是尼泊爾第一個也是最大的保護區。該保護區擁有多個世界級徒步路線，包括安娜普爾納神廟和安娜普爾納環線。 hatiniay tu nu mihcaan, An-na-pu-e-na I buyu’ mahida tu ku sakatakalaw nu mapatayay atu taydaay mikayakayay nu tademawan, nika ayda nu mihcaan namaka tusa malebut sabaw tusa nu mihcaan tu 32% maselep tu katukuh i tusa malebut tasa bataan idaw ku tusa mihcaan caay tu pakaala tu 20%, nika selepan tu aydaay nu K2 tu 24% nu mapatayay. nina buyuan idaw tu ku katalawan nu mikayakayay nu tademaw tina buyu’an, picidekan han u sakasinganganay nu tulu malebut kun-ce tu timulan nu lilingan, u sakautiihay nu kayakayan nu buyu’ a dadanan. saan tu culilenanay sakamusa, u sakatalawan kiya kitidaan, pasu tusa malwbut sabaw sepat mihcaan nu nikapeladan nu suledaan, mausaw malekep ku sepat bataan idaw ku tulu nu mapatayay nu tademawan. katukuh tu tusa malebut tusa bataan idaw ku tusa mihcaan, pulung han makaala tu tulu lasubu enem bataan idaw ku lima nu tademaw malaheciay nu tapabaway tu An-na-pu-e-na 1 buyu’an, nika idaw ku namitanamay nu pitu lasubu idaw ku tusa nu tademawan a mapatay.  多年來，安娜普爾納I峰一直保持著最高的死亡率與登頂率，但近年來這一比例已從2012年的32%下降到2022年的不到20%，略低於目前K2的約24%的死亡率估計值。這座山峰仍然對登山者構成嚴重威脅，如雪崩風險、不可預測的天氣以及其攀登路線的極度陡峭和挑戰性，特別是著名的3,000公尺南壁，被認為是世界上最難攀登的路線之一。 對於徒步旅行者來說，它也是一處危險之地，例如2014年的一場暴風雪導致至少43人死亡。截至2022年，共有365人成功登頂安娜普爾納I峰，而有72人在嘗試中喪生。 ngangan  名稱  inabuyu’ u In-ti kiwkay nu kakanen atu asu’ay nu tataynan a di’tuan ci An-na-pu-e-na “ hun-yi：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）ku sakasingangan，saan ku nakamuan u itiniay tu cinida a mueng。「Annapurna」nikasinganganan namaka hunyi nu kamuan u anna（「u kakanan」）atu u purna imihan “ sakasi’pucan”, taneng hinien ku nipisakamu “ sakatenes nu kakanen atu sakapahay nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na pabawan nu buyuan tasasaen ku nipisilsil nu yadahay a cupuan, sakay lakulakuan atu nananuman nu itidaay. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E7%BA%B3%E5%B8%83%E5%B0%94%E7%BA%B3%E5%B3%B0</nowiki> 7oifc5xbfh2zm91q9qz7mrd534a03u7 141692 141691 2026-10-22T22:35:13Z Habayiing 1116 /* An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 */ 141692 wikitext text/x-wiki == An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 == An-na-pu-e-na buyu’（igu：Annapurna，hun-yi、Ni-puo-e-yi、Ni-wa-e-yi：अन्नपूर्ण）itida i Si-ma-la-ya buyu’an, Ni-puo-e teban amis a lalabuan, takalaw han makaala tu walu malebut siwa bataan idaw ku cacay kun-ce, u saka cacay bataan nu takalaw a buyu’an. An-na-pu-e-na buyu’ ya kitidaan han itida i An-na-pu-e-na buyu masaalitaday nu tanayu’an tu lima a bataan idaw ku lima kun-li, pasu walu malebutan kun-ce nu takalaway nu tungdutan, sabaw tulu nu pitu malebutan kun-ce, sabaw enem nu enemay malebut kun-ce an. kamu nu An-na-pu-e-na nu nipibelihan nu imian sa “ sakaedem nu kakanen”, u sasiidaay sa nu imian.  安納布爾納峰（英語：Annapurna，梵語、尼泊爾語、尼瓦爾語：अन्नपूर्ण）位於喜馬拉雅山脈、尼泊爾中北部境內，海拔8,091公尺，是世界第十高峰。安納布爾納峰所處的安納布爾納山塊長55公里，包括一座8,000公尺以上的山峰、十三座7,000公尺以上、十六座6,000公尺以上。安納布爾納是梵語音譯，意思是「食物充足」，即豐收的意思。 sakautiihan atu sakatalawan nu nikasinganganan. cacay malebut siwa lasubu lima batan mihcan, ci Muo-li-se.He-e-cuo-ke idaw ku nipililidan nida tu cacayay nu Fa-kuo tademw nu mitahaway malaheci nuheni ku i amisay katukuh i tungdud, nu sayaway a malaheciay nu mikayakayay tu walu malebutan nu buyu’an. pulung nina buyu’an atu liklik nu madiputay itida i pitu malebut enem lasubu tusa bataan idaw ku siwa pin-fan-kun-li a An-na-pu-e-na dadadiputan nu kitidaan, uyni han u sakacacay nu satabakiay nu Ni-puo-e tu dadadiputan. ina dadadiputan idaw ku yadahay nu sakay kitakidan nu dadanan, pasu An-na-pu-e-na biyu atu An-na-pu-e-na dadanan.  它因攀登難度和危險性而聞名。1950年，莫里斯·赫爾佐格帶領一支法國探險隊通過北坡成功登頂，使其成為第一個被成功攀登的八千米級山峰。整個山體及其周邊地區都被保護在7,629平方公里的安娜普爾納保護區，這是尼泊爾第一個也是最大的保護區。該保護區擁有多個世界級徒步路線，包括安娜普爾納神廟和安娜普爾納環線。 hatiniay tu nu mihcaan, An-na-pu-e-na I buyu’ mahida tu ku sakatakalaw nu mapatayay atu taydaay mikayakayay nu tademawan, nika ayda nu mihcaan namaka tusa malebut sabaw tusa nu mihcaan tu 32% maselep tu katukuh i tusa malebut tasa bataan idaw ku tusa mihcaan caay tu pakaala tu 20%, nika selepan tu aydaay nu K2 tu 24% nu mapatayay. nina buyuan idaw tu ku katalawan nu mikayakayay nu tademaw tina buyu’an, picidekan han u sakasinganganay nu tulu malebut kun-ce tu timulan nu lilingan, u sakautiihay nu kayakayan nu buyu’ a dadanan. saan tu culilenanay sakamusa, u sakatalawan kiya kitidaan, pasu tusa malwbut sabaw sepat mihcaan nu nikapeladan nu suledaan, mausaw malekep ku sepat bataan idaw ku tulu nu mapatayay nu tademawan. katukuh tu tusa malebut tusa bataan idaw ku tusa mihcaan, pulung han makaala tu tulu lasubu enem bataan idaw ku lima nu tademaw malaheciay nu tapabaway tu An-na-pu-e-na 1 buyu’an, nika idaw ku namitanamay nu pitu lasubu idaw ku tusa nu tademawan a mapatay.  多年來，安娜普爾納I峰一直保持著最高的死亡率與登頂率，但近年來這一比例已從2012年的32%下降到2022年的不到20%，略低於目前K2的約24%的死亡率估計值。這座山峰仍然對登山者構成嚴重威脅，如雪崩風險、不可預測的天氣以及其攀登路線的極度陡峭和挑戰性，特別是著名的3,000公尺南壁，被認為是世界上最難攀登的路線之一。 對於徒步旅行者來說，它也是一處危險之地，例如2014年的一場暴風雪導致至少43人死亡。截至2022年，共有365人成功登頂安娜普爾納I峰，而有72人在嘗試中喪生。 == ngangan  名稱  == inabuyu’ u In-ti kiwkay nu kakanen atu asu’ay nu tataynan a di’tuan ci An-na-pu-e-na “ hun-yi：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）ku sakasingangan，saan ku nakamuan u itiniay tu cinida a mueng。「Annapurna」nikasinganganan namaka hunyi nu kamuan u anna（「u kakanan」）atu u purna imihan “ sakasi’pucan”, taneng hinien ku nipisakamu “ sakatenes nu kakanen atu sakapahay nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na pabawan nu buyuan tasasaen ku nipisilsil nu yadahay a cupuan, sakay lakulakuan atu nananuman nu itidaay. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E7%BA%B3%E5%B8%83%E5%B0%94%E7%BA%B3%E5%B3%B0</nowiki> n5paxlh2c61y9eoh40yjdlencnrqgxj 141693 141692 2026-10-22T22:37:35Z Habayiing 1116 /* An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 */ 141693 wikitext text/x-wiki == An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 == [[tangan:Annapurna Massif Aerial View.jpg|縮圖|An-na-pu-e-na buyu' 安納布爾納山塊]] An-na-pu-e-na buyu’（igu：Annapurna，hun-yi、Ni-puo-e-yi、Ni-wa-e-yi：अन्नपूर्ण）itida i Si-ma-la-ya buyu’an, Ni-puo-e teban amis a lalabuan, takalaw han makaala tu walu malebut siwa bataan idaw ku cacay kun-ce, u saka cacay bataan nu takalaw a buyu’an. An-na-pu-e-na buyu’ ya kitidaan han itida i An-na-pu-e-na buyu masaalitaday nu tanayu’an tu lima a bataan idaw ku lima kun-li, pasu walu malebutan kun-ce nu takalaway nu tungdutan, sabaw tulu nu pitu malebutan kun-ce, sabaw enem nu enemay malebut kun-ce an. kamu nu An-na-pu-e-na nu nipibelihan nu imian sa “ sakaedem nu kakanen”, u sasiidaay sa nu imian.  安納布爾納峰（英語：Annapurna，梵語、尼泊爾語、尼瓦爾語：अन्नपूर्ण）位於喜馬拉雅山脈、尼泊爾中北部境內，海拔8,091公尺，是世界第十高峰。安納布爾納峰所處的安納布爾納山塊長55公里，包括一座8,000公尺以上的山峰、十三座7,000公尺以上、十六座6,000公尺以上。安納布爾納是梵語音譯，意思是「食物充足」，即豐收的意思。 sakautiihan atu sakatalawan nu nikasinganganan. cacay malebut siwa lasubu lima batan mihcan, ci Muo-li-se.He-e-cuo-ke idaw ku nipililidan nida tu cacayay nu Fa-kuo tademw nu mitahaway malaheci nuheni ku i amisay katukuh i tungdud, nu sayaway a malaheciay nu mikayakayay tu walu malebutan nu buyu’an. pulung nina buyu’an atu liklik nu madiputay itida i pitu malebut enem lasubu tusa bataan idaw ku siwa pin-fan-kun-li a An-na-pu-e-na dadadiputan nu kitidaan, uyni han u sakacacay nu satabakiay nu Ni-puo-e tu dadadiputan. ina dadadiputan idaw ku yadahay nu sakay kitakidan nu dadanan, pasu An-na-pu-e-na biyu atu An-na-pu-e-na dadanan.  它因攀登難度和危險性而聞名。1950年，莫里斯·赫爾佐格帶領一支法國探險隊通過北坡成功登頂，使其成為第一個被成功攀登的八千米級山峰。整個山體及其周邊地區都被保護在7,629平方公里的安娜普爾納保護區，這是尼泊爾第一個也是最大的保護區。該保護區擁有多個世界級徒步路線，包括安娜普爾納神廟和安娜普爾納環線。 hatiniay tu nu mihcaan, An-na-pu-e-na I buyu’ mahida tu ku sakatakalaw nu mapatayay atu taydaay mikayakayay nu tademawan, nika ayda nu mihcaan namaka tusa malebut sabaw tusa nu mihcaan tu 32% maselep tu katukuh i tusa malebut tasa bataan idaw ku tusa mihcaan caay tu pakaala tu 20%, nika selepan tu aydaay nu K2 tu 24% nu mapatayay. nina buyuan idaw tu ku katalawan nu mikayakayay nu tademaw tina buyu’an, picidekan han u sakasinganganay nu tulu malebut kun-ce tu timulan nu lilingan, u sakautiihay nu kayakayan nu buyu’ a dadanan. saan tu culilenanay sakamusa, u sakatalawan kiya kitidaan, pasu tusa malwbut sabaw sepat mihcaan nu nikapeladan nu suledaan, mausaw malekep ku sepat bataan idaw ku tulu nu mapatayay nu tademawan. katukuh tu tusa malebut tusa bataan idaw ku tusa mihcaan, pulung han makaala tu tulu lasubu enem bataan idaw ku lima nu tademaw malaheciay nu tapabaway tu An-na-pu-e-na 1 buyu’an, nika idaw ku namitanamay nu pitu lasubu idaw ku tusa nu tademawan a mapatay.  多年來，安娜普爾納I峰一直保持著最高的死亡率與登頂率，但近年來這一比例已從2012年的32%下降到2022年的不到20%，略低於目前K2的約24%的死亡率估計值。這座山峰仍然對登山者構成嚴重威脅，如雪崩風險、不可預測的天氣以及其攀登路線的極度陡峭和挑戰性，特別是著名的3,000公尺南壁，被認為是世界上最難攀登的路線之一。 對於徒步旅行者來說，它也是一處危險之地，例如2014年的一場暴風雪導致至少43人死亡。截至2022年，共有365人成功登頂安娜普爾納I峰，而有72人在嘗試中喪生。 == ngangan  名稱  == inabuyu’ u In-ti kiwkay nu kakanen atu asu’ay nu tataynan a di’tuan ci An-na-pu-e-na “ hun-yi：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）ku sakasingangan，saan ku nakamuan u itiniay tu cinida a mueng。「Annapurna」nikasinganganan namaka hunyi nu kamuan u anna（「u kakanan」）atu u purna imihan “ sakasi’pucan”, taneng hinien ku nipisakamu “ sakatenes nu kakanen atu sakapahay nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na pabawan nu buyuan tasasaen ku nipisilsil nu yadahay a cupuan, sakay lakulakuan atu nananuman nu itidaay. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E7%BA%B3%E5%B8%83%E5%B0%94%E7%BA%B3%E5%B3%B0</nowiki> 4i970oej9epwxn023q5wq5nh9hchc0y 141694 141693 2026-10-22T22:41:02Z Habayiing 1116 141694 wikitext text/x-wiki == An-na-pu-e-na buyu’ 安納布爾納峰 == [[tangan:Annapurna Massif Aerial View.jpg|縮圖|An-na-pu-e-na buyu' 安納布爾納山塊]] An-na-pu-e-na buyu’（igu：Annapurna，hun-yi、Ni-puo-e-yi、Ni-wa-e-yi：अन्नपूर्ण）itida i Si-ma-la-ya buyu’an, Ni-puo-e teban amis a lalabuan, takalaw han makaala tu walu malebut siwa bataan idaw ku cacay kun-ce, u saka cacay bataan nu takalaw a buyu’an. An-na-pu-e-na buyu’ ya kitidaan han itida i An-na-pu-e-na buyu masaalitaday nu tanayu’an tu lima a bataan idaw ku lima kun-li, pasu walu malebutan kun-ce nu takalaway nu tungdutan, sabaw tulu nu pitu malebutan kun-ce, sabaw enem nu enemay malebut kun-ce an. kamu nu An-na-pu-e-na nu nipibelihan nu imian sa “ sakaedem nu kakanen”, u sasiidaay sa nu imian.  安納布爾納峰（英語：Annapurna，梵語、尼泊爾語、尼瓦爾語：अन्नपूर्ण）位於喜馬拉雅山脈、尼泊爾中北部境內，海拔8,091公尺，是世界第十高峰。安納布爾納峰所處的安納布爾納山塊長55公里，包括一座8,000公尺以上的山峰、十三座7,000公尺以上、十六座6,000公尺以上。安納布爾納是梵語音譯，意思是「食物充足」，即豐收的意思。 sakautiihan atu sakatalawan nu nikasinganganan. cacay malebut siwa lasubu lima batan mihcan, ci Muo-li-se.He-e-cuo-ke idaw ku nipililidan nida tu cacayay nu Fa-kuo tademw nu mitahaway malaheci nuheni ku i amisay katukuh i tungdud, nu sayaway a malaheciay nu mikayakayay tu walu malebutan nu buyu’an. pulung nina buyu’an atu liklik nu madiputay itida i pitu malebut enem lasubu tusa bataan idaw ku siwa pin-fan-kun-li a An-na-pu-e-na dadadiputan nu kitidaan, uyni han u sakacacay nu satabakiay nu Ni-puo-e tu dadadiputan. ina dadadiputan idaw ku yadahay nu sakay kitakidan nu dadanan, pasu An-na-pu-e-na biyu atu An-na-pu-e-na dadanan.  它因攀登難度和危險性而聞名。1950年，莫里斯·赫爾佐格帶領一支法國探險隊通過北坡成功登頂，使其成為第一個被成功攀登的八千米級山峰。整個山體及其周邊地區都被保護在7,629平方公里的安娜普爾納保護區，這是尼泊爾第一個也是最大的保護區。該保護區擁有多個世界級徒步路線，包括安娜普爾納神廟和安娜普爾納環線。 hatiniay tu nu mihcaan, An-na-pu-e-na I buyu’ mahida tu ku sakatakalaw nu mapatayay atu taydaay mikayakayay nu tademawan, nika ayda nu mihcaan namaka tusa malebut sabaw tusa nu mihcaan tu 32% maselep tu katukuh i tusa malebut tasa bataan idaw ku tusa mihcaan caay tu pakaala tu 20%, nika selepan tu aydaay nu K2 tu 24% nu mapatayay. nina buyuan idaw tu ku katalawan nu mikayakayay nu tademaw tina buyu’an, picidekan han u sakasinganganay nu tulu malebut kun-ce tu timulan nu lilingan, u sakautiihay nu kayakayan nu buyu’ a dadanan. saan tu culilenanay sakamusa, u sakatalawan kiya kitidaan, pasu tusa malwbut sabaw sepat mihcaan nu nikapeladan nu suledaan, mausaw malekep ku sepat bataan idaw ku tulu nu mapatayay nu tademawan. katukuh tu tusa malebut tusa bataan idaw ku tusa mihcaan, pulung han makaala tu tulu lasubu enem bataan idaw ku lima nu tademaw malaheciay nu tapabaway tu An-na-pu-e-na 1 buyu’an, nika idaw ku namitanamay nu pitu lasubu idaw ku tusa nu tademawan a mapatay.  多年來，安娜普爾納I峰一直保持著最高的死亡率與登頂率，但近年來這一比例已從2012年的32%下降到2022年的不到20%，略低於目前K2的約24%的死亡率估計值。這座山峰仍然對登山者構成嚴重威脅，如雪崩風險、不可預測的天氣以及其攀登路線的極度陡峭和挑戰性，特別是著名的3,000公尺南壁，被認為是世界上最難攀登的路線之一。 對於徒步旅行者來說，它也是一處危險之地，例如2014年的一場暴風雪導致至少43人死亡。截至2022年，共有365人成功登頂安娜普爾納I峰，而有72人在嘗試中喪生。 == ngangan  名稱  == inabuyu’ u In-ti kiwkay nu kakanen atu asu’ay nu tataynan a di’tuan ci An-na-pu-e-na “ hun-yi：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）ku sakasingangan，saan ku nakamuan u itiniay tu cinida a mueng。「Annapurna」nikasinganganan namaka hunyi nu kamuan u anna（「u kakanan」）atu u purna imihan “ sakasi’pucan”, taneng hinien ku nipisakamu “ sakatenes nu kakanen atu sakapahay nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na pabawan nu buyuan tasasaen ku nipisilsil nu yadahay a cupuan, sakay lakulakuan atu nananuman nu itidaay. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%AE%89%E7%BA%B3%E5%B8%83%E5%B0%94%E7%BA%B3%E5%B3%B0</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] i5pqvs93rwclbk5qvi8cmjw922lh171 0 13046 141696 2026-10-22T22:44:42Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141696 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141697 141696 2026-10-22T22:50:33Z Habayiing 1116 141697 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’  加舒爾布魯木I峰 [[tangan:HiddenPeak.jpg|縮圖|Cia-su-e-pu-lu-mu I buyu' 加舒爾布魯木I峰]] Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’ （Gasherbrum I）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-la-kun-lun buyu’, milaad tu k2 tu 21 kun-li, takalaw han makaala tu walu malebut walu bataan idaw kun-ce, u sabaw cacay nu i kitakiday nu buyu’an. “Cia-su-e-pu-lu-mu” iniyadu’ han nu Pa-e-ti-kamu imi han u bangcalay nu buyu’an sa”. 加舒爾布魯木I峰（Gasherbrum I）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約21公里，海拔8,080公尺，是世界第十一高峰。「加舒爾布魯木」在當地巴爾蒂語中意為「美麗的（rgasha）山（brum）」。 Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’ sayaway palamitahaway nu tademaw palak5an, itawya i cacay malebut walu lasubu lima bataan idaw ku enem mihcaan nu In-kuo hitay ci Mung-ke-ma-li （T. G. Montgomerie）tayda i Ke’-la-kun-lun buyu’ sa, u K ku sapatatangan han nida a pasilusi namaka nu tipan pasayda i walian tu lima nu tadabuyu’an. cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa mihcaan yamitahaway nu tademawan ci Kan-wi mabatadeng adidien naca utiih a kilimen, pangangan han naca nida tu “ miculimekay nu buyu’an （Hidden Peak）」. cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku walu mihcaan, idaw ku masakaputay ni Ke’.Lin-ci ladayen nida ku waluay nu Amilika nu tademawan sayaway mikayakay tina Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’an, nu taydaay mikayakayay nu tademaw han ci Pi-te’. Se’-n-ti atu ci An-ti.kaw-hu-man.  加舒爾布魯木I峰最初被西方探險隊稱作K5，是由於1856年英國蒙哥馬利少尉（T. G. Montgomerie）首次考察喀喇崑崙山脈時，用「K」開頭標出了此山脈自西向東的5座主要山峰。1892年探險家康威因該峰渺遠難尋，又稱其為「隱峰（Hidden Peak）」。1958年，一支由由克·林奇帶領的八人美國登山隊首次登上加舒爾布魯木I峰，登頂者為皮特·舍恩寧和安迪·考夫曼。 Ke-se-mi-e “ In-ti kamu：कश्मीर、U-e-tu kamu：کشمیر itida i Cin-kan-ceng buyu’ naw nutipanan atu timul nu Ya-ce talu saamisan nu kalalikeluhan a kitidaan. sabaw siwa nu teban a secian, Ke-se-mi-e saan u Si-ma-la-ya buyu’an atu Pi-e-pen-cia-e buyu’ u sauwac nulaatan a dipasan, ayda hantu namaka In-tu ku mikuwanay a Ca-muo atu Ke-se-mi-e atu La-ta-ke, namaka Pa-ci-se-tan ku mikuwanay nu A-ca-de-ke-se-mi-e atu Ci-e-ci-te’-Pa-e-ti-se-tan, atu u Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo ku mikuwanay tina A-ke-say-cin atu Ke-ci-kun-lun nu saliningan.  喀什米爾（印地語：कश्मीर、烏爾都語：کشمیر）是介於青藏高原西端與南亞次大陸最北端交接的一個地區。19世紀中期之前，「喀什米爾」一詞僅指代喜馬拉雅山脈和比爾本賈爾嶺之間的河谷地，而今日則泛指由印度控制的查謨和喀什米爾和拉達克、由巴基斯坦控制的阿扎德喀什米爾和吉爾吉特-巴爾蒂斯坦，以及由中華人民共和國控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊。 cacay nu seci tu pangkiw, Ke-se-mi-e kitidaan u Cin-hu-sa u saba’ketay nu kakitidaan, nikudan han malaamituhu nu tatelungan. siwa seci nu Ke-se-mi-e-se-puo-ciaw namakayni a mapalekal. cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, Sa-a. Mi-e patideng tu Se-wa-te’ wan-caw, mala Ke-se-mi-e kitidaan nu sayaway nu Mu-se-lin mikuwanay. Hinisatu nu limaay a secian, ina Mu-se-lin hida satu a mitulin tina kitidaan, pasu Mung-u-e kanatal atu A-hu-han-tu-lan-ni wancaw. cacay malebut wlau lasubu tusa bataan mihcaan ci Lan-ci-de. Sin-ku tapang a Si-ke kanatal debungan nida kina Ke-se-mi-e.   1世紀上半葉，喀什米爾地區為劍浮沙的重要據點，後發展為佛教中心。9世紀喀什米爾濕婆教由此興起。1339年，沙阿·米爾建立斯瓦特王朝，成為喀什米爾地區的首位穆斯林統治者。在此後的五個世紀內，穆斯林君主繼續控制這一地區，包括蒙兀兒帝國和阿富汗杜蘭尼王朝。1820年蘭季德·辛格統領的錫克帝國吞併了喀什米爾。 cacay malebut walu lasubu sepat bataan idaw ku enem mihcaan Si-ke kanatal itini sayaway nu Si kalepacawan mademec, debungan nu In-kuo kina kitidaan saan ku “ A-mu-li-ce kiyakuan” sipacakay i ci Ca-muo-la- tademaw ci Ku-la-pu. Sin-ke. ci Ku-la-pu atu iluc nida itida i In-kuo ku mililiday tu hatu nipikuwansa u In-tu-tu-pan, katukuh tu cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan ina Ke-se-mi-e malatatengaay nu kalawlawan nu kitidaan.   1846年錫克帝國在第一次英錫戰爭中戰敗，英國占領這一地區並根據《阿姆利則和約》將其出售給查謨拉者古拉卜·辛格。古拉卜及其後代在英國主導之下統治英屬印度土邦，直至1947年喀什米爾成為一主權爭議地區。 ngangan 名稱 ina buyu’ i In-tu kiwkay nu kakanen atu sapaiyu tu di’tu nu tatayna ci An-na-pu-e-na an ku sakasinganganan “ hun-yi: “अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā”, saan u itidaay ci nida a mueneng sa. “ Annapurna” ina ngangan namaka hun-yi nu cudadan anna imi han u kakanen atu purna imi han u sakasi’ken, babelihan mibelih nu imian u “ sakatenes nu kakanen atu sakakapah nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na-buyu’an nu nikasilsilan nu yadahay nu sauwacan, u isasaay nu buyu’an a kaliwmahan atu papahutinan tu sapananuman nu angangngan. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。 從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8I%E5%B3%B0</nowiki> jbuo3aaokj7s1sufpglxbnhajboc25q 141698 141697 2026-10-23T00:25:15Z Habayiing 1116 141698 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’  加舒爾布魯木I峰 [[tangan:HiddenPeak.jpg|縮圖|Cia-su-e-pu-lu-mu I buyu' 加舒爾布魯木I峰]] Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’ （Gasherbrum I）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-la-kun-lun buyu’, milaad tu k2 tu 21 kun-li, takalaw han makaala tu walu malebut walu bataan idaw kun-ce, u sabaw cacay nu i kitakiday nu buyu’an. “Cia-su-e-pu-lu-mu” iniyadu’ han nu Pa-e-ti-kamu imi han u bangcalay nu buyu’an sa”. 加舒爾布魯木I峰（Gasherbrum I）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約21公里，海拔8,080公尺，是世界第十一高峰。「加舒爾布魯木」在當地巴爾蒂語中意為「美麗的（rgasha）山（brum）」。 Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’ sayaway palamitahaway nu tademaw palak5an, itawya i cacay malebut walu lasubu lima bataan idaw ku enem mihcaan nu In-kuo hitay ci Mung-ke-ma-li （T. G. Montgomerie）tayda i Ke’-la-kun-lun buyu’ sa, u K ku sapatatangan han nida a pasilusi namaka nu tipan pasayda i walian tu lima nu tadabuyu’an. cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa mihcaan yamitahaway nu tademawan ci Kan-wi mabatadeng adidien naca utiih a kilimen, pangangan han naca nida tu “ miculimekay nu buyu’an （Hidden Peak）」. cacay malebut siwa lasubu lima bataan idaw ku walu mihcaan, idaw ku masakaputay ni Ke’.Lin-ci ladayen nida ku waluay nu Amilika nu tademawan sayaway mikayakay tina Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’an, nu taydaay mikayakayay nu tademaw han ci Pi-te’. Se’-n-ti atu ci An-ti.kaw-hu-man.  加舒爾布魯木I峰最初被西方探險隊稱作K5，是由於1856年英國蒙哥馬利少尉（T. G. Montgomerie）首次考察喀喇崑崙山脈時，用「K」開頭標出了此山脈自西向東的5座主要山峰。1892年探險家康威因該峰渺遠難尋，又稱其為「隱峰（Hidden Peak）」。1958年，一支由由克·林奇帶領的八人美國登山隊首次登上加舒爾布魯木I峰，登頂者為皮特·舍恩寧和安迪·考夫曼。 [[tangan:Karakoram relief location map.svg|縮圖|Cia-su-e-pu-lu-mu 1 buyu’ itida i Ke'-la-kun-lun buyuan 加舒爾布魯木I峰在喀喇崑崙山脈的位置]] Ke-se-mi-e “ In-ti kamu：कश्मीर、U-e-tu kamu：کشمیر itida i Cin-kan-ceng buyu’ naw nutipanan atu timul nu Ya-ce talu saamisan nu kalalikeluhan a kitidaan. sabaw siwa nu teban a secian, Ke-se-mi-e saan u Si-ma-la-ya buyu’an atu Pi-e-pen-cia-e buyu’ u sauwac nulaatan a dipasan, ayda hantu namaka In-tu ku mikuwanay a Ca-muo atu Ke-se-mi-e atu La-ta-ke, namaka Pa-ci-se-tan ku mikuwanay nu A-ca-de-ke-se-mi-e atu Ci-e-ci-te’-Pa-e-ti-se-tan, atu u Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo ku mikuwanay tina A-ke-say-cin atu Ke-ci-kun-lun nu saliningan.  喀什米爾（印地語：कश्मीर、烏爾都語：کشمیر）是介於青藏高原西端與南亞次大陸最北端交接的一個地區。19世紀中期之前，「喀什米爾」一詞僅指代喜馬拉雅山脈和比爾本賈爾嶺之間的河谷地，而今日則泛指由印度控制的查謨和喀什米爾和拉達克、由巴基斯坦控制的阿扎德喀什米爾和吉爾吉特-巴爾蒂斯坦，以及由中華人民共和國控制的阿克賽欽和喀喇崑崙走廊。 cacay nu seci tu pangkiw, Ke-se-mi-e kitidaan u Cin-hu-sa u saba’ketay nu kakitidaan, nikudan han malaamituhu nu tatelungan. siwa seci nu Ke-se-mi-e-se-puo-ciaw namakayni a mapalekal. cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa mihcaan, Sa-a. Mi-e patideng tu Se-wa-te’ wan-caw, mala Ke-se-mi-e kitidaan nu sayaway nu Mu-se-lin mikuwanay. Hinisatu nu limaay a secian, ina Mu-se-lin hida satu a mitulin tina kitidaan, pasu Mung-u-e kanatal atu A-hu-han-tu-lan-ni wancaw. cacay malebut wlau lasubu tusa bataan mihcaan ci Lan-ci-de. Sin-ku tapang a Si-ke kanatal debungan nida kina Ke-se-mi-e.   1世紀上半葉，喀什米爾地區為劍浮沙的重要據點，後發展為佛教中心。9世紀喀什米爾濕婆教由此興起。1339年，沙阿·米爾建立斯瓦特王朝，成為喀什米爾地區的首位穆斯林統治者。在此後的五個世紀內，穆斯林君主繼續控制這一地區，包括蒙兀兒帝國和阿富汗杜蘭尼王朝。1820年蘭季德·辛格統領的錫克帝國吞併了喀什米爾。 cacay malebut walu lasubu sepat bataan idaw ku enem mihcaan Si-ke kanatal itini sayaway nu Si kalepacawan mademec, debungan nu In-kuo kina kitidaan saan ku “ A-mu-li-ce kiyakuan” sipacakay i ci Ca-muo-la- tademaw ci Ku-la-pu. Sin-ke. ci Ku-la-pu atu iluc nida itida i In-kuo ku mililiday tu hatu nipikuwansa u In-tu-tu-pan, katukuh tu cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan ina Ke-se-mi-e malatatengaay nu kalawlawan nu kitidaan.   1846年錫克帝國在第一次英錫戰爭中戰敗，英國占領這一地區並根據《阿姆利則和約》將其出售給查謨拉者古拉卜·辛格。古拉卜及其後代在英國主導之下統治英屬印度土邦，直至1947年喀什米爾成為一主權爭議地區。 ngangan 名稱 ina buyu’ i In-tu kiwkay nu kakanen atu sapaiyu tu di’tu nu tatayna ci An-na-pu-e-na an ku sakasinganganan “ hun-yi: “अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā”, saan u itidaay ci nida a mueneng sa. “ Annapurna” ina ngangan namaka hun-yi nu cudadan anna imi han u kakanen atu purna imi han u sakasi’ken, babelihan mibelih nu imian u “ sakatenes nu kakanen atu sakakapah nu kakanen”. namaka An-na-pu-e-na-buyu’an nu nikasilsilan nu yadahay nu sauwacan, u isasaay nu buyu’an a kaliwmahan atu papahutinan tu sapananuman nu angangngan. 這座山以印度教的食物與滋養女神安娜普爾娜（梵語：अन्नपूर्णा，IAST: Annapūrṇā）命名，據說她就居住在此地。「Annapurna」這個名字來源於梵語單詞 anna（意為「食物」）和 purna（意為「充滿的」），可翻譯為「永恆的食物」或「豐饒之食」。 從安娜普爾娜山群坡面流下的許多溪流，為低海拔地區的農田和牧場提供了灌溉水源。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8I%E5%B3%B0</nowiki> 87mugw272d3ixejq1hovg91s6xk2nvf 0 13047 141699 2026-10-23T00:27:04Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141699 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141700 141699 2026-10-23T00:29:58Z Habayiing 1116 141700 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> bp95fuz8cyjjn8bbne10u13tstchl54 141701 141700 2026-10-23T00:30:24Z Habayiing 1116 141701 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] rmf4fjfp269tkasbmoe0osmnnfhetjo 141702 141701 2026-10-23T00:30:44Z Habayiing 1116 141702 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 8qj2qov39sjiockaaqpwvy3eepqujz4 141703 141702 2026-10-23T00:30:56Z Habayiing 1116 /* Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  */ 141703 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 5e32pz6wkc6r4drakmnsgrfsjmx9wkg 141704 141703 2026-10-23T00:31:08Z Habayiing 1116 /* ngangan  名稱 */ 141704 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 369ck7sv1y7j1pfya4qg38potkfl6i5 141705 141704 2026-10-23T00:35:54Z Habayiing 1116 /* sumamad 古代 */ 141705 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 [[tangan:Gasherbrum2.jpg|縮圖|namaka kitidaan pangaw tu Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu' 從基地營瞭望加舒爾布魯木II峰]] == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] eusngrlgj3k14kcrzmc8vfzdpk3gdcg 141706 141705 2026-10-23T00:40:04Z Habayiing 1116 /* ngangan  名稱 */ 141706 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-m II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 [[tangan:Gasherbrum2.jpg|縮圖|namaka kitidaan pangaw tu Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu' 從基地營瞭望加舒爾布魯木II峰]] == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == [[tangan:Karakoram relief location map.svg|縮圖|Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu itida i Ke'-la-kun-lun-buyu' a kitidaan 加舒爾布魯木II峰在喀喇崑崙山脈的位置]] Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] ji1q421tyoivfro8o5gxcuudrr5dulv 0 13048 141707 2026-10-23T00:42:50Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141707 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141708 141707 2026-10-23T00:43:26Z Habayiing 1116 141708 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> Ceng-yi 藏語  Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> kitidaan kakenisan地理 分治 ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> q6itu7fgvzbi0nnfz1rcubhunuj9fq2 141709 141708 2026-10-23T00:43:37Z Habayiing 1116 /* Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 */ 141709 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> == Ceng-yi 藏語  == Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> kitidaan kakenisan地理 分治 ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> 4wn4kuv1bvyatqdidipd9mxza1l2d4u 141710 141709 2026-10-23T00:43:54Z Habayiing 1116 /* Ceng-yi 藏語  */ 141710 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> == Ceng-yi 藏語  == Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> == kitidaan kakenisan地理 分治 == ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> kny5jetih374ya6zs4ayi7d26nw64gx 141711 141710 2026-10-23T00:47:53Z Habayiing 1116 /* Ceng-yi 藏語  */ 141711 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == [[tangan:7 15 BroadPeak.jpg|縮圖|namaka Ken-kaw-ti-ya pangaw tu Pu-luo-a-luo-te buyu'自肯考迪亞眺望布洛阿特峰]] Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> == Ceng-yi 藏語  == Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> == kitidaan kakenisan地理 分治 == ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> 7qamje2st9gwrjks22u8prlc0opg87f 141712 141711 2026-10-23T00:48:21Z Habayiing 1116 /* Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 */ 141712 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == [[tangan:7 15 BroadPeak.jpg|縮圖|namaka Ken-kaw-ti-ya pangaw tu Pu-luo-a-luo-te buyu'自肯考迪亞眺望布洛阿特峰]] Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> == Ceng-yi 藏語  == Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> == kitidaan kakenisan地理 分治 == ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 10hbbrje6pthu393qccbtzsdy2yaoas 141713 141712 2026-10-23T00:50:30Z Habayiing 1116 /* Ceng-yi 藏語  */ 141713 wikitext text/x-wiki == Pu-luo-a-te’ buyu’ 布洛阿特峰 == [[tangan:7 15 BroadPeak.jpg|縮圖|namaka Ken-kaw-ti-ya pangaw tu Pu-luo-a-luo-te buyu'自肯考迪亞眺望布洛阿特峰]] Pu-luo-a-te’ buyu’（igu：Broad Peak；U-e-tu kamu：بروڈ پیک，sanu Luo-maen：brod pack，nibelihan tunu igu；Ceng-yi：ཕལྕན་ཀངྲི་，ci Wi-li kinamisumaday misulit：phalcan kangri，nu igu a imian）itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi-e lilis a Ke-kun-lun buyu’an, mibatad tu K2 walu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut lima bataan idaw ku cacay kun-ce, u sabaw tusa nu takalaway nu buyu’an. ina ngangan nina buyu’ u mitahaway nu Ing-kuo ci Ma-tin. Kan-wi itida i cacay malebut walu lasubu siwa bataan idaw ku tusa nu nipanganganan “ Broad Peak”, u ahebalay a buyu’”, saan tina Pu-luo-a-te buyu tu ahebal tu 1.5 kunli nu tungdudan.  布洛阿特峰（英語：Broad Peak；烏爾都語：بروڈ پیک，羅馬化：brod pack，為英文名的音譯；藏語：ཕལྕན་ཀངྲི་，威利轉寫：phalcan kangri，為英文名的意譯）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約8公里，海拔8,051公尺，是世界第十二高峰。山名音譯自英國探險家馬丁·康威於1892年所稱的「Broad Peak」，即「寬闊的山峰」，指布洛阿特峰寬達1.5公里的峰頂。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E6%B4%9B%E9%98%BF%E7%89%B9%E5%B3%B0</nowiki> == Ceng-yi 藏語  == Ceng-yi（Ceng-yi：བོད་སྐད་，ci Wi-li ku misumaday misulit：bod skad，THL：Böké，tadasulit nu Ceng-yi：Pögä）, tungusay nu Han-ceng kamu a lamit nu Ceng-mien kamu a subal u nu Cang kamu, u Cang binacadan ku nganganan a Si-ma-la-ya lalangawan ku micukaymasay nu tatengaay a kamuan. Ceng-yi misaungay tu kakenisan itida i Cung-kuo Si-ceng kitidaan, Cin-hay niyadu’, Se-cun niyadu’ a A-pa-ceng-cu-cin kakuwanan nu cuo, Kan-c-ceng kakuwanan a cuo, Mu-li-ceng-cu kakuwanan nu kin, Kan-su’ kitidaan a Kan-nan-ceng-cu kakuwanan a cuo atu Tin-cu’-ceng kakuwanan a kin, Yen-nan-sen a Ti-cin-ceng-cu kakuwanan a cuo nu kakitidaan naming. Pa-ci-se-tan, In-tu-, Ni-puo-e, Pu-tan sepat nu kanatalan idaw ku misaungayay tu maliwasakay. 藏語（藏語：བོད་སྐད་，威利轉寫：bod skad，THL：Böké，藏語拼音：Pögä），屬漢藏語系藏緬語族藏語支，是以藏族為主的喜馬拉雅文化圈使用的主要語言。藏語使用區分布在中國西藏自治區，青海省，四川省的阿壩藏族羌族自治州、甘孜藏族自治州、木里藏族自治縣，甘肅省的甘南藏族自治州和天祝藏族自治縣、雲南省的迪慶藏族自治州等若干區域。巴基斯坦、印度、尼泊爾、不丹四個國家也有藏語使用者分布。 sakayCeng-wen nu angangan, saan ku misamian matinengay a tademaw u Tu-fun zitay kunyen pitu secian ya Kuo-wang ci Sung-cen-kan-pu a kahemekan nu tademaw ci Tun-mi.Sang-pu-ca ku misangaay, malalid nu Fan-wen. ina Ceng-wen idaw ku nipicunusan tu sulit, isasa’ay nu patelekay nu nisulitan. sakangaay mibelih tu cudad nu samiay nu fan-wenan, u tapang nu Ceng-wen atu Fan-wen idaw ku sakalecad nu sulitan. sipakayda i Fan-wen tu pibelihan, kanahatu u imian nu sulit, ina Ceng-yi-wen taneng mitiku taydan i nakamuan tu nu Fan-wen a sulitan. 關於藏文的起源，佛教學者認為是吐蕃時代公元7世紀由國王松贊干布的重臣吞彌·桑布扎創製的，受梵文拼寫影響。藏文字母有上加字、下加字等垂直拼寫法。爲了翻譯佛教梵文咒語，藏文字母與梵文字母有完全的對應關係。從梵文翻譯的內容，不論詞意，藏語文是其中一種可以還原梵文的語言文字。 kakenisan a kamu nu Ceng-yi u Wi-ceng kamuan “ mahida ya La-sa kamu”, Kang kamu “mahida u Ceng-tu kamu”, An-tuo kamu nu satabakiay a kamuan. ina tuluay a nakamuan hakiya namakaydaay tu i sumamaday nu cudadan a Ceng-yian, itidaay nu An-tuo kamuan inai’ ku kakenisan nu ngalngalan a imian, mihidatu nu sumamaday a Ceng-yi an. Ceng-cu tu sakacaay kalecad nu nakamuan idaw ku utiihay a kamuan, nika micukaymasay tina sakalecad nu sulitan. aydaay nu tatengaay a kamu nu Ceng-yi namaka Wi-ceng kamuan a La-sa kamu. 藏語的分支語言為衛藏方言（如拉薩話）、康方言（如昌都話）、安多方言三大方言。這三種語言可能同樣源自古書面藏語，其中只有安多方言沒有區別意義的聲調，保持了古藏語的特色。藏族不同方言的通話有一定的困難，但是採用相同的文字系統藏文。現代最通行的標準藏語源自衛藏方言中的拉薩方言。 kamu nu Ceng-yi itini i likisi u satenesay, sakay kitikid han u sakabuwahan, u sakacacay nu Ceng-yian, kapahay nu nipikilukan namaka Se-cia-muo-ni sami nu tusa malebutan nu mihcaan, malahatay a misamiay nu cudadan, fuo-ciaw cesye, u sulit nu fuo-ciaw, pasunalantuo lalay henay, hamin nu aadihan, mi-lun-ten. picidekan tu min-lun-ten a kapahay nu sapasubanaan, minanam tu lalaylayan atu wayway, aydaay u ceng-wen ku misiluday a misingan. 藏語文學歷史悠久，是世界上最發達的文學之一。藏語文是唯一、完整地記錄自釋迦牟尼佛誕辰兩千多年來，形成和發展的佛教教義、佛教哲學，以及佛教科學的文字，包括那爛陀傳承中，所有的顯、密論典。特別是因明論典的完整教、學傳承和方式，當今惟有藏文中記載和保存。 [[tangan:Karakoram relief location map.svg|縮圖|Pu-luo-a-te buyu' itida i Ke-la-kun-lun buyu' nu kitidaan 布洛阿特峰在喀喇崑崙山脈的位置]] <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%97%8F%E8%AA%9E</nowiki> == kitidaan kakenisan地理 分治 == ayda ina In Pa tusaay nu kanatalan a kakenisan, atu i cacay malebut siwa lasubu sepat bataan idaw ku pitu mihcaan In Pa nikalepacawan mahida u nikasasuwalan sulecad sa musaluemeng tu acaay tu kalepacaw sa, u Len-he-kuo ku patidengay tina kakenisan tina lala’an tu 3/1 sipabeli tu Pa-ci-se-tan ku mikuwanay, ya In-tu mikuwan tu lala’ nu tu-pan ya lalahan makaala tu 2/1.   目前印巴兩國事實上的邊界，輿1947年印巴戰爭中建立的停火線大致相當，由聯合國設立的分界線將該地的大約三分之一分給巴基斯坦控制，而印度控制地區占前土邦面積的二分之一。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E7%BB%8F%E6%B5%8E</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] kte0md63ort1ypdj6amjwucb9q5x5hr 0 13049 141714 2026-10-23T00:52:56Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141714 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141715 141714 2026-10-23T00:53:23Z Habayiing 1116 141715 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> oe07giidt1rudxfik2im35anklhbjqq 141716 141715 2026-10-23T00:53:51Z Habayiing 1116 141716 wikitext text/x-wiki Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 1j2hj1gyoftptb1bpk9y0s4al1uz15v 141717 141716 2026-10-23T00:54:06Z Habayiing 1116 141717 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 ngangan  名稱 Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 3wrsh22fned5lko8by6b9wx8ss6fgfz 141718 141717 2026-10-23T00:54:16Z Habayiing 1116 /* Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  */ 141718 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> sumamad 古代 Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 2xj9uxfrjfj2jdq2yda15bjdak19vyb 141719 141718 2026-10-23T00:54:28Z Habayiing 1116 /* ngangan  名稱 */ 141719 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] dwpezlm90jxl8jb2ysr4red3fglsq5v 141720 141719 2026-10-23T01:13:03Z Habayiing 1116 /* sumamad 古代 */ 141720 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == [[tangan:Gasherbrum2.jpg|縮圖|namaka kitidaan panaw tina Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu' 從基地營瞭望加舒爾布魯木II峰]] Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 47gz2sreth6eru7y47za5d8nzv5qnjp 141721 141720 2026-10-23T01:15:16Z Habayiing 1116 /* sumamad 古代 */ 141721 wikitext text/x-wiki == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’  加舒爾布魯木II峰  == Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu’ “ Gasherbrum II” itida i Cung-kuo atu Pa-kun-ke-se-mi lilis a Ke-la-kun-lun buyu’an, milaad tu K2 nu batadan tu tusa lasubu idaw ku enem nu kunlian, takalaw han makaala tu walu malebut tulu bataan idaw ku lima kunce, u sakasepat nu takalaw nu Ke-la-kun-lun buyuan, sakay kitakidan u sabaw tulu nu takalaw a buyu’an.  加舒爾布魯木II峰（Gasherbrum II）位於中國和巴控克什米爾邊境的喀喇崑崙山脈，距離K2約26公里，海拔8,035公尺，是喀喇崑崙山脈的第四高峰，世界第十三高峰。 == ngangan  名稱 == Ke-se-mi-e a Fan-yi ngangan 「कश्मीर」（káśmīra）. Ke-se-mi-e kuten “ Ni-la-ma-ta-pu-la-na” saan tina sauwacan nu nganganan “ Sa-ti-sa-la-se” “Sati-saras” a banawan. saan kuitidaay nu tademawan tina “ Kashmira” u mahetecay nu lalaan. duma nu kamuan tu Ke-se-mi-e u di’tu ci Cie-ye-puo. saan ku nakamuan, ci Cie-ye-puo ku mililiday tu binacadan tada tida mueneng, namakayda kina Ke-se-mi-e tu kalingatuan i “Kashyapa Mir” Cie-ye-puo banaw atu “ Kashyapa Meru” Cei-ye-puo buyu’.  喀什米爾的梵語名稱為「कश्मीर」（káśmīra）。喀什米爾古典《尼拉馬塔普拉那》稱此河谷得名於一稱「薩蒂薩拉斯」（Sati-saras）的湖泊。當地亦傳「Kashmira」一名原意為「脫水之地」。另一理論稱「喀什米爾」得名於仙人迦葉波。據傳，迦葉波引領民眾定居這一地區，由此「喀什米爾」即源於「Kashyapa Mir」（迦葉波湖）或「Kashyapa Meru」（迦葉波山）。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E5%B0%94%E5%B8%83%E9%B2%81%E6%9C%A8II%E5%B3%B0</nowiki> == sumamad 古代 == [[tangan:Gasherbrum2.jpg|縮圖|namaka kitidaan panaw tina Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu' 從基地營瞭望加舒爾布魯木II峰]] Ke-se-mi-e itida i kasumamadan nu seci atu teban nu seci u sumamaday nu In-tu singku nu nidatengan a sakaetiman nu kalaliyunan a kitidaan, sumamaday nu In-tu nu dadatengan malingatu tu itini a micunus tu dumaan a laylayan. ina sami nu singkuan a cung-kun atu wi-se-pay u dawmiay nu In-tu se-puo singza atu pu-e-lun ku sakasilahecian. Cung-kun pay tu house cengcun misamiay nu dudadan idaw ku micidekay nu mabataday a sikalalid.  喀什米爾在古世紀跟中世紀是古印度宗教思想的重要交匯場所，古印度的思想也在這進行綜攝而衍生出支派。其中佛教教派的中觀派與唯識派便是揉合了印度濕婆教和不二論所形成。中觀派對後世藏傳佛教教義產生極為深遠的影響。 aydaay nu Ke-se-mi-e a tukay Se-li-na-cia, patideng i Kung-cei wancaw zitay nu A-yi-wan-cin-li a tukayan. ina Ke-se-mi-e hatiniay tu nu likisian sakay tini i fuo-ciaw u sakaetiman nu kitidaan. saan i misamiay nu cudadan anu idaw tu ku pu-ceng nu hatiniay tu nu milaliday. katuud ku taynian nu bungsan i Ke-se-mi-e minanam tu fuo-fa, saan tu mapuyuhay nu tademawan ci Kuy-ce-kuo ci Ciw-muo-lu-se itini atu saydan ci Pan-tuo-ta misayadah minanam tu samiay nu cudadan, nikudan satu belihan nu heni ku cudad mala Han-wen patayda i walan nu kanatalan.  今日印控喀什米爾的首府斯利那加，是建立在孔雀王朝時期阿育王建立的城市遺址上。喀什米爾在歷史上長期是佛教的重要地區。佛經說一切有部長期影響著喀什米爾。不少佛教僧侶來到喀什米爾學習佛法，其中龜茲國出家人鳩摩羅什在此與導師盤頭達多學習經典，後翻譯多部經典成漢文傳往東亞。 [[tangan:Karakoram relief location map.svg|縮圖|Cia-su-e-pu-lu-mu II buyu' itida i Ke-la-kun-lun buyu' a kitidaan 加舒爾布魯木II峰在喀喇崑崙山脈的位置]] Tu-lu-fan kanatal ci Cen-pu-lang-ta pacukan nutaw mapatay satu, maliwasak kina tu-fan, iluc nu wang-se ci Ni-ma-suo milaliw taydan i La-ta-ke, patideng tu La-ta-ke wankuo. Makaala tu cacay a bataan nu seci hedekan, ina singku nu sami makayda i La-t-ke, Ku-ke, malingatu aca tayda i Si-ceng. 吐蕃帝國贊普朗達瑪遇刺身亡後，吐蕃陷入分裂，王室後裔尼瑪袞逃亡到拉達克，建立拉達克王國。大約在10世紀末，佛教經過拉達克、古格，重新傳入西藏。 ina icelang nina Yi-lan itida i sabaw sepat nu seci Malahat taydan i Ke-se-mi-e. cacay malebut tulu lasubu tusa bataan mihcaan, La-ta-ke wance ci Zen-ci atu baki malaalaw tu sakakaay nu aenengn, mademec, taydan i Ke-se-mi-e, patideng han tu sakakaay nu nganganan u Kuo-wan Sahadev. itida i Ke-se-mi-e, cinida aci Mu-se-lin sakakaay nu hitay ci Sa-a. Mi-e malasakapahay tu nu cabayan. Muong-ku kanatal midebung tu Ke-se-mi-e, ci Sahadev atu Zen-cin laliwan taydan i Si-ceng. kilulul sa, ci Sa-a. Mi-e itida i cacay malebut tulu lasubu tulu bataan idaw ku siwa patideng tu Say-yi-de wancaw, malingatu uduma ku singzaan u Yi-se-lan-ciaw.  伊斯蘭勢力在14世紀初擴張到喀什米爾。1320年左右，拉達克王子仁欽與叔父爭奪王位，失敗，逃往喀什米爾，被國王Sahadev封為大臣。在喀什米爾，他與穆斯林將軍沙阿·米爾成為朋友。蒙古帝國入侵喀什米爾，Sahadev和仁欽逃往西藏。隨後，沙阿·米爾於1339年建立賽義德王朝，開始改奉伊斯蘭教。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%85%8B%E4%BB%80%E7%B1%B3%E5%B0%94#%E5%B7%B4%E5%9F%BA%E6%96%AF%E5%9D%A6%E6%8E%A7%E5%88%B6%E9%83%A8%E5%88%86</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 881kad0k3kt7u535xhchzkfrzx3bes6 0 13050 141722 2026-10-23T01:18:33Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141722 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141723 141722 2026-10-23T01:20:00Z Habayiing 1116 141723 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 kakitidaan 地理 Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 duma nu mikayakayay 其他登頂 namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> 9l5rviftw5hrpnahqj74ah8z8x9f0q6 141724 141723 2026-10-23T01:20:12Z Habayiing 1116 /* Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 */ 141724 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 duma nu mikayakayay 其他登頂 namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> reihb86v61rhydzgqizsku2sz3ovvw3 141725 141724 2026-10-23T01:20:23Z Habayiing 1116 /* kakitidaan 地理 */ 141725 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 == likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 == 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 duma nu mikayakayay 其他登頂 namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> n9uxq35my7p0ax1smdae6df777v07ry 141726 141725 2026-10-23T01:20:38Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 */ 141726 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 == likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 == 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 == duma nu mikayakayay 其他登頂 == namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> rj3ki8e15qw3l5q00l7qewglko8yb8w 141727 141726 2026-10-23T01:23:46Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 */ 141727 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 [[tangan:Shishapangma.jpg|縮圖|Si-sya-pang-ma buyu kawili 希夏邦馬峰（左）]] == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 == likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 == 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 == duma nu mikayakayay 其他登頂 == namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> e2ak1b10a2fmtsz3ptt3vxcamtcqeuy 141728 141727 2026-10-23T01:26:22Z Habayiing 1116 /* likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 */ 141728 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 [[tangan:Shishapangma.jpg|縮圖|Si-sya-pang-ma buyu kawili 希夏邦馬峰（左）]] == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 == likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 == [[tangan:China edcp relief location map.jpg|縮圖|Si-sya-pang-ma buyu' itida i Cung-hua-zen-min-kung-he-kuo kitidaan 希夏邦馬峰在中華人民共和國的位置]] 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 == duma nu mikayakayay 其他登頂 == namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> e4kgvmfkgroaeatmb282ygxm2372ekh 141729 141728 2026-10-23T01:30:36Z Habayiing 1116 /* duma nu mikayakayay 其他登頂 */ 141729 wikitext text/x-wiki == Si-sya-pang-ma buyu’ 希夏邦馬峰 == Si-sya-pan-ma buyu’, kamu nu Ni-puo-e kapahay nu pisamian, itida i Si-ceng kitidaan tu Ze-ke-ce-se-se’-la-mu lalabu nu kin, takalaw han makaala tu 8,027 kun-ce, saka sabaw sepat nu 8,000 kun-ce takalaw u sasabaan nu tebanay a takalaw, u itidaay i Cung-kuo lalabuay nu 8,000 kun-ce a buyu’an. 希夏邦馬峰，尼泊爾語亦稱高僧贊峰，位於西藏自治區日喀則市聶拉木縣境內，海拔8,027公尺，是世界上14座8,000公尺級高峰中的最低一位，也是唯一的一座完全在中國境內的8,000公尺級山峰。 [[tangan:Shishapangma.jpg|縮圖|Si-sya-pang-ma buyu kawili 希夏邦馬峰（左）]] == kakitidaan 地理 == Si-sya-pang-ma buyu’ itida i Si-ma-la-ya buyuan nu teban, itida i angangangan nu amisan tu 10 kun-li, mahida pasaydaay i wali timul nutipan amis ku culil nu Ku-kan-ze buyu’an nu wali timulan, nikatelekan tu timulan sa 85.7°，nipatelekan tu amisan 28.3°.nutipan silaad tu Cu-mu-min-ma buyu’an tu 120 kun-li. Si-sya-ma buyu’ u tuluay nu sakalecad nu takalawan a buyu’ nikasakaputan, ina tungdud nu buyu’ samihmihcaan sa sisuleda, timulan nu nikasisuledaan tu kibetu makaala tu 5,000 kun-ce. 希夏邦馬峰座落在喜馬拉雅山脈中段，位於主脊線偏北10公里、呈東南西北走向的枯崗日山脈的東南部，地處東經85.7°，北緯28.3°。西距珠穆朗瑪峰120公里。希夏邦馬峰由三座高度相近的姐妹峰組成。山峰終年積雪，南坡雪線高度達5,000公尺，北坡6,000公尺。 Si-sya-pang-ma buyu’ a amis u masakatiniay a wali amis nu kulul a buyu’an, wali han matahpuay nu suledaan “ bilanga a kululan” wali buyu’ kulul. inatusaay nu kululan a tungdutan milikeluh tu Si-sya-pan-ma buyu’ nu tungdutan ahebal han makaala tu 5,000 pin-fun-ku-ce. 希夏邦馬峰的北面是一條刀刃般的東北山脊；東面是一條覆雪的「龜背」東山脊。這兩條山脊會合的希夏邦馬峰峰頂面積大約有五平方公尺。 == likisi nu mikayakayay tu buyu’an 登山歷史 == [[tangan:China edcp relief location map.jpg|縮圖|Si-sya-pang-ma buyu' itida i Cung-hua-zen-min-kung-he-kuo kitidaan 希夏邦馬峰在中華人民共和國的位置]] 1964 mihcaan tulu bulad, Cung-kuo masakaputay nu mikayakayay tu buyu’ 195 tademaw sayaway idaw ku tademaw taydan tiya buyu’an a mikayakay. i sasa’ nu buyu’ tu 5,000 m patideng ku nuheni tu sakay telay, sapiadih tu demiad, sakay yisingan, nikuda tu caculculan nu kitidaan. ci Liw-lein mililid tu sakacacay nu pitahaway miemek tina Si buyuan tu wali timul tipan amis nu cacaculilan atu kaku nu buyu’ , palita tu itidaay nu tademawan atu miadupay. tuluay katukuh tu sepatay nu buladan ci Se-cin mililid tu pataydaay tu tuudan palatusaen nida tunuhitay a kawaw mahedek tu ku nipatideng atu samucu tu tuudan.  1964年3月，中國登山隊195人開始人類首次登頂該山峰。在山下5,000m的大本營開設了通信電台、氣象站、醫務室、後勤設施。劉連滿率領第一偵察小組踏勘了希峰的東南西北各面的走向和地形特點，採訪附近的牧民和獵手。三月中旬至四月上旬，石競率領運輸分隊在兩次行軍中完成以下各營地的建設和物資運輸任務。 5 bulad 1 demiad, makatukuh tu kitidaan, tawya sangsangdeb, idaw ku ta-pen-ing pasubana’ tu tu-ci kaputan: “ anu cila pahalhali tu demiad” sa, masasakamu ku nuheni saan ina nai’ay nu kennga nina tuluay a tademaw itinin tu i dabek mihalhal, 10 tademaw malatulu ku nuheni a tapabaw tayda i tungdud. 5 bulad 4 demiad mamin ku nuheni talumaan i nikasasuwalan i dabekan.  5月1日，進抵突擊營地；當晚17時，大本營通知突擊隊：「明天上午是一等天氣」，突擊隊召開支委擴大會議決定體力較差的人留在突擊營地必要時擔任支援任務，其餘10人分成三個結組登頂。5月4日全部人員安抵大本營。 == duma nu mikayakayay 其他登頂 == namaka 1980 mihcaan katukuh tu 1990 mihcaan tu cacay a bataan nu mihcaan, nu taytaydaay nu tademaw makaala tu sabaw pitu nu kanatalan sabaw siwa a masakaputay 107 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an. katukuh tu 2003 mihcaan, pulung han 201 tademaw ku namikayakayay tina buyu’an, sabaw siwa kina mapatayay. 2002 mihcaan 8 bulad 7 demiad, mikayakayay tina Si-sya-pang-ma-si buyu a Pei-ci tabakiay nu cacudadan u micudaday henay a tademaw lalima ku nuheni micudaday, tu mikayakay henay a tapabse kaletepan nu nikapelad nu suleda, mamin malekep mapatay. 2023 mihcaan 10 bulad 7 demiad kalahukan, Si-sya-pang-ma buyu’ tu takalaw 7,600 m atu 8,000 kun-ce kapeladan u suleda, tusa ku mapatayay tusa ku mahedaway, cacay ku pihacengay nu dukaan. 從1980年到1990年10年間，先後有約有17個國家的19個隊計107人登上了這座山峰。截至2003年9月，一共有201人登頂，死亡19人。2002年8月7號，攀登希夏邦馬西峰的北京大學登山隊的5名學生，在衝擊頂峰途中遭遇雪崩，全部遇難。2023年10月7日下午，希夏邦馬峰海拔7600多米處和8000公尺處發生雪崩，造成2死2失蹤，1人重傷。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%8C%E5%A4%8F%E9%82%A6%E9%A9%AC%E5%B3%B0</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] t11kf94vq1mldyepsd25rsz8fgkuanu 0 13051 141730 2026-10-23T01:31:28Z Habayiing 1116 patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih 141730 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 141731 141730 2026-10-23T01:34:35Z Habayiing 1116 141731 wikitext text/x-wiki == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’  加舒爾布魯木III峰  == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’（igu：Gasherbrum III；kamu nu U-e-tu：گاشر برم -3）, nu Ke-la-kun-lun buyu’, micapi tu Cung-kuo atu Pa-ci-se-tan nu lilisan, silaad tu Cya-su-e-pu-lu-mu II buyu’ atu Cya-se-e-pu-lu-mu IV buyu’ laadan. 加舒爾布魯木III峰（英文：Gasherbrum III；烏爾都語：گاشر برم -3），屬於喀喇崑崙山脈，位於靠近中國與巴基斯坦邊界上，界於加舒爾布魯木II峰與加舒爾布魯木IV峰之間。 Ke-la-kun-lun buyu’（igu：Karakoram，Pu-se-tu kamu：قراقرم，In-tu kamu：काराकोरम，U-e-tu- kamu：قراقرم，Wi-u-e-law sulit：قاراقورام，La-tin-wi-u-e-sulit：Qaraqoram，Ceng-yi：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）, itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo, Ta-ci-ke, A-hu-han, Pa-ci-se-tan atu In-tu nu lilisan a kanatalan. ahebal 240 ku-li, tanayu 800 ku-li. palecad hank u takalaw malakuud ku 5500 kun-ce.  喀喇崑崙山脈（英語：Karakoram，普什圖語：قراقرم，印地語：काराकोरम，烏爾都語：قراقرم，維吾爾老文字：قاراقورام，拉丁維吾爾文：Qaraqoram，藏語：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）位於中華人民共和國、塔吉克、阿富汗、巴基斯坦和印度等國邊境。寬度為240公里，長度約為800公里。平均海拔超過5500公尺。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E7%88%BE%E5%B8%83%E9%AD%AF%E6%9C%A8III%E5%B3%B0</nowiki> Ke-la-kun-lun buyu’ 喀喇昆侖山脈 kitidaan地理 Ke-la-kun-lun buyu’ idaw ku sepatay nu takalaway a buyu’ makaal tu walu malebutan kunce, sabaw lima ku pitu malebut lima lasubuan nu takalaway. Ke-la-kun-lun buyu’ angangangan sa i “ ta-ke-la-kun-lun buyu’”, mikakenis tu tabakiay nu suledaan ku sapangangan, pitu ku kakenisa “ Mu-se-ta-ke buyu’” imi han u “suleda nu buyu’”, angangngan han i tusaay nu lilisan nu kululan u “ Siaw-ke-la-kun-lun buyu’”. sakay kitakida, makasasa nu suledaan tanayu’han makaala tu lima a bataan kunli pulung han makaala tu walu nu buyu’an, enem ku naenengan nu Ke-la-kun-lun buyu’, kasisuledaan nu buyu’ han makaala tu 1.86 wang pin-fun-kun-li. 喀喇昆侖山脈擁有8000公尺以上高峰4座，7500公尺以上高峰15座。喀喇昆侖山脈主山脊稱「大喀喇昆侖山」，各段分別以大冰川命名，分為7個「慕士塔格山」（意為「冰山」），主山脊兩側的山地稱「小喀喇昆侖山」。世界中、低緯度山地冰川長度超過50公里的共有8條，其中喀喇昆侖山佔6條，山脈的冰川總面積達1.86萬平方公里。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%96%80%E5%96%87%E6%98%86%E4%BB%91%E5%B1%B1%E8%84%89</nowiki> U-e-tu kamu烏爾都語 U-e-tu kamu（U-e-tu kamu：(لشکری) اُردُو）u In O kamuan nu In-tu Yi-lang kamuan nu In-tu Ya-li-an kamu. sipakayda tu musakamuay, ina U-e kamu sakay tini i kitakidan saka tusa a bataan ku sasinganganan, u tadakamu nu Pa-ci-se-tan, u tusa a bataan idaw ku sepat nu nipatucekan a kamuan. anu sipakayda i ahebalay nu nipiadihan ina U-e-yi kamuan u In-tu se-tan-yi nu kamuan, hamin han itini i In-tu namamuan sakay kitakidan u sakasepat nu tabakiay a kamuan. 烏爾都語（烏爾都語：(لشکری) اُردُو）是屬於印歐語系印度-伊朗語族的印度-雅利安語支。從使用人數來看，烏爾都語大約排名世界第20名，是巴基斯坦的國語，也是印度的24種規定語言之一。如果從宏觀角度來看，烏爾都語可看成是印度斯坦語的一部分，所有印度斯坦語言構成世界上第四大的語言。 micukaymasay atu kitidaan 使用者與其地理分布 musakamuay tu U-e-tu kamuan makaala tu enem -walu a mang nu tademawan, lima malebut tusa lasubu itida i Intu, miala tu tidaay nu tademawan tu 6%, cacay a malebut tulu lasubu itida i Pa-ci-se-tan , miala tu itidaay nu tademawan tu 8%, duma satu mabulesak i cuwacuwa nu kanatalan a musakamu tuk amu nu udip.  烏爾都語母語使用者大約有6-8千萬人，其中5千2百萬在印度，占當時該國人口的6%；1千3百萬在巴基斯坦，占該國人口的8%；另有散布在世界各地的母語者。 i tukay nu Pa-ci-se-tan, yak amu nu U-e-tu-yi taneng tu a sikasasuwal. u kamu i Pa-ci-se-tan tu U-e-tu kamuan u tadakamu nu heni i tida, amica ku nikacaay nu heni a musakamu tu tadakamu nu heni makaala tu 93% nu tademawan. kanahantu u igu atu U-e-tu ku kamu nika i cacudadan, katukuh tuk aw-cung, ya tadakamu nu heni a pacicien tu a papinanam. lima a lasubuan nu caayay kalecad nu tayniay a binacadan nu A-hu-han mihinangay, itini i Pa-ci-se-tan mueneng malawit tu ku tusa bataan idaw ku lima nu mihcaan, asu’ tu ku kamu nu U-e-tu kamuan. hinien ku nipisausi, ina musakamuay tu U-e-tu kamu u tadakamu tu nu heni ayda. 在巴基斯坦的城市中，烏爾都語在大多數人中能通用。烏爾都語是巴基斯坦所有省份的官方語言，儘管該國有93%的人口不以它為母語。在同時使用英語和烏爾都語的學校中，直至高中前，烏爾都語是強迫性學習的語言。5百萬來自不同民族的阿富汗難民，在巴基斯坦居住了超過25年以後，都能操流利烏爾都語。這樣可推論出，使用烏爾都語的中心。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B9%8C%E5%B0%94%E9%83%BD%E8%AF%AD</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] o840jvsz2en40vxbisidxyz4tjs8umc 141732 141731 2026-10-23T01:35:39Z Habayiing 1116 /* Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’  加舒爾布魯木III峰  */ 141732 wikitext text/x-wiki == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’  加舒爾布魯木III峰  == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’（igu：Gasherbrum III；kamu nu U-e-tu：گاشر برم -3）, nu Ke-la-kun-lun buyu’, micapi tu Cung-kuo atu Pa-ci-se-tan nu lilisan, silaad tu Cya-su-e-pu-lu-mu II buyu’ atu Cya-se-e-pu-lu-mu IV buyu’ laadan. 加舒爾布魯木III峰（英文：Gasherbrum III；烏爾都語：گاشر برم -3），屬於喀喇崑崙山脈，位於靠近中國與巴基斯坦邊界上，界於加舒爾布魯木II峰與加舒爾布魯木IV峰之間。 Ke-la-kun-lun buyu’（igu：Karakoram，Pu-se-tu kamu：قراقرم，In-tu kamu：काराकोरम，U-e-tu- kamu：قراقرم，Wi-u-e-law sulit：قاراقورام，La-tin-wi-u-e-sulit：Qaraqoram，Ceng-yi：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）, itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo, Ta-ci-ke, A-hu-han, Pa-ci-se-tan atu In-tu nu lilisan a kanatalan. ahebal 240 ku-li, tanayu 800 ku-li. palecad hank u takalaw malakuud ku 5500 kun-ce.  喀喇崑崙山脈（英語：Karakoram，普什圖語：قراقرم，印地語：काराकोरम，烏爾都語：قراقرم，維吾爾老文字：قاراقورام，拉丁維吾爾文：Qaraqoram，藏語：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）位於中華人民共和國、塔吉克、阿富汗、巴基斯坦和印度等國邊境。寬度為240公里，長度約為800公里。平均海拔超過5500公尺。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E7%88%BE%E5%B8%83%E9%AD%AF%E6%9C%A8III%E5%B3%B0</nowiki> == Ke-la-kun-lun buyu’ 喀喇昆侖山脈 == kitidaan地理 Ke-la-kun-lun buyu’ idaw ku sepatay nu takalaway a buyu’ makaal tu walu malebutan kunce, sabaw lima ku pitu malebut lima lasubuan nu takalaway. Ke-la-kun-lun buyu’ angangangan sa i “ ta-ke-la-kun-lun buyu’”, mikakenis tu tabakiay nu suledaan ku sapangangan, pitu ku kakenisa “ Mu-se-ta-ke buyu’” imi han u “suleda nu buyu’”, angangngan han i tusaay nu lilisan nu kululan u “ Siaw-ke-la-kun-lun buyu’”. sakay kitakida, makasasa nu suledaan tanayu’han makaala tu lima a bataan kunli pulung han makaala tu walu nu buyu’an, enem ku naenengan nu Ke-la-kun-lun buyu’, kasisuledaan nu buyu’ han makaala tu 1.86 wang pin-fun-kun-li. 喀喇昆侖山脈擁有8000公尺以上高峰4座，7500公尺以上高峰15座。喀喇昆侖山脈主山脊稱「大喀喇昆侖山」，各段分別以大冰川命名，分為7個「慕士塔格山」（意為「冰山」），主山脊兩側的山地稱「小喀喇昆侖山」。世界中、低緯度山地冰川長度超過50公里的共有8條，其中喀喇昆侖山佔6條，山脈的冰川總面積達1.86萬平方公里。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%96%80%E5%96%87%E6%98%86%E4%BB%91%E5%B1%B1%E8%84%89</nowiki> U-e-tu kamu烏爾都語 U-e-tu kamu（U-e-tu kamu：(لشکری) اُردُو）u In O kamuan nu In-tu Yi-lang kamuan nu In-tu Ya-li-an kamu. sipakayda tu musakamuay, ina U-e kamu sakay tini i kitakidan saka tusa a bataan ku sasinganganan, u tadakamu nu Pa-ci-se-tan, u tusa a bataan idaw ku sepat nu nipatucekan a kamuan. anu sipakayda i ahebalay nu nipiadihan ina U-e-yi kamuan u In-tu se-tan-yi nu kamuan, hamin han itini i In-tu namamuan sakay kitakidan u sakasepat nu tabakiay a kamuan. 烏爾都語（烏爾都語：(لشکری) اُردُو）是屬於印歐語系印度-伊朗語族的印度-雅利安語支。從使用人數來看，烏爾都語大約排名世界第20名，是巴基斯坦的國語，也是印度的24種規定語言之一。如果從宏觀角度來看，烏爾都語可看成是印度斯坦語的一部分，所有印度斯坦語言構成世界上第四大的語言。 micukaymasay atu kitidaan 使用者與其地理分布 musakamuay tu U-e-tu kamuan makaala tu enem -walu a mang nu tademawan, lima malebut tusa lasubu itida i Intu, miala tu tidaay nu tademawan tu 6%, cacay a malebut tulu lasubu itida i Pa-ci-se-tan , miala tu itidaay nu tademawan tu 8%, duma satu mabulesak i cuwacuwa nu kanatalan a musakamu tuk amu nu udip.  烏爾都語母語使用者大約有6-8千萬人，其中5千2百萬在印度，占當時該國人口的6%；1千3百萬在巴基斯坦，占該國人口的8%；另有散布在世界各地的母語者。 i tukay nu Pa-ci-se-tan, yak amu nu U-e-tu-yi taneng tu a sikasasuwal. u kamu i Pa-ci-se-tan tu U-e-tu kamuan u tadakamu nu heni i tida, amica ku nikacaay nu heni a musakamu tu tadakamu nu heni makaala tu 93% nu tademawan. kanahantu u igu atu U-e-tu ku kamu nika i cacudadan, katukuh tuk aw-cung, ya tadakamu nu heni a pacicien tu a papinanam. lima a lasubuan nu caayay kalecad nu tayniay a binacadan nu A-hu-han mihinangay, itini i Pa-ci-se-tan mueneng malawit tu ku tusa bataan idaw ku lima nu mihcaan, asu’ tu ku kamu nu U-e-tu kamuan. hinien ku nipisausi, ina musakamuay tu U-e-tu kamu u tadakamu tu nu heni ayda. 在巴基斯坦的城市中，烏爾都語在大多數人中能通用。烏爾都語是巴基斯坦所有省份的官方語言，儘管該國有93%的人口不以它為母語。在同時使用英語和烏爾都語的學校中，直至高中前，烏爾都語是強迫性學習的語言。5百萬來自不同民族的阿富汗難民，在巴基斯坦居住了超過25年以後，都能操流利烏爾都語。這樣可推論出，使用烏爾都語的中心。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B9%8C%E5%B0%94%E9%83%BD%E8%AF%AD</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] n26d8hvdv7q88eru9hadakjr1r9fmfg 141733 141732 2026-10-23T01:35:59Z Habayiing 1116 /* Ke-la-kun-lun buyu’ 喀喇昆侖山脈 */ 141733 wikitext text/x-wiki == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’  加舒爾布魯木III峰  == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’（igu：Gasherbrum III；kamu nu U-e-tu：گاشر برم -3）, nu Ke-la-kun-lun buyu’, micapi tu Cung-kuo atu Pa-ci-se-tan nu lilisan, silaad tu Cya-su-e-pu-lu-mu II buyu’ atu Cya-se-e-pu-lu-mu IV buyu’ laadan. 加舒爾布魯木III峰（英文：Gasherbrum III；烏爾都語：گاشر برم -3），屬於喀喇崑崙山脈，位於靠近中國與巴基斯坦邊界上，界於加舒爾布魯木II峰與加舒爾布魯木IV峰之間。 Ke-la-kun-lun buyu’（igu：Karakoram，Pu-se-tu kamu：قراقرم，In-tu kamu：काराकोरम，U-e-tu- kamu：قراقرم，Wi-u-e-law sulit：قاراقورام，La-tin-wi-u-e-sulit：Qaraqoram，Ceng-yi：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）, itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo, Ta-ci-ke, A-hu-han, Pa-ci-se-tan atu In-tu nu lilisan a kanatalan. ahebal 240 ku-li, tanayu 800 ku-li. palecad hank u takalaw malakuud ku 5500 kun-ce.  喀喇崑崙山脈（英語：Karakoram，普什圖語：قراقرم，印地語：काराकोरम，烏爾都語：قراقرم，維吾爾老文字：قاراقورام，拉丁維吾爾文：Qaraqoram，藏語：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）位於中華人民共和國、塔吉克、阿富汗、巴基斯坦和印度等國邊境。寬度為240公里，長度約為800公里。平均海拔超過5500公尺。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E7%88%BE%E5%B8%83%E9%AD%AF%E6%9C%A8III%E5%B3%B0</nowiki> == Ke-la-kun-lun buyu’ 喀喇昆侖山脈 == == kitidaan地理 == Ke-la-kun-lun buyu’ idaw ku sepatay nu takalaway a buyu’ makaal tu walu malebutan kunce, sabaw lima ku pitu malebut lima lasubuan nu takalaway. Ke-la-kun-lun buyu’ angangangan sa i “ ta-ke-la-kun-lun buyu’”, mikakenis tu tabakiay nu suledaan ku sapangangan, pitu ku kakenisa “ Mu-se-ta-ke buyu’” imi han u “suleda nu buyu’”, angangngan han i tusaay nu lilisan nu kululan u “ Siaw-ke-la-kun-lun buyu’”. sakay kitakida, makasasa nu suledaan tanayu’han makaala tu lima a bataan kunli pulung han makaala tu walu nu buyu’an, enem ku naenengan nu Ke-la-kun-lun buyu’, kasisuledaan nu buyu’ han makaala tu 1.86 wang pin-fun-kun-li. 喀喇昆侖山脈擁有8000公尺以上高峰4座，7500公尺以上高峰15座。喀喇昆侖山脈主山脊稱「大喀喇昆侖山」，各段分別以大冰川命名，分為7個「慕士塔格山」（意為「冰山」），主山脊兩側的山地稱「小喀喇昆侖山」。世界中、低緯度山地冰川長度超過50公里的共有8條，其中喀喇昆侖山佔6條，山脈的冰川總面積達1.86萬平方公里。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%96%80%E5%96%87%E6%98%86%E4%BB%91%E5%B1%B1%E8%84%89</nowiki> U-e-tu kamu烏爾都語 U-e-tu kamu（U-e-tu kamu：(لشکری) اُردُو）u In O kamuan nu In-tu Yi-lang kamuan nu In-tu Ya-li-an kamu. sipakayda tu musakamuay, ina U-e kamu sakay tini i kitakidan saka tusa a bataan ku sasinganganan, u tadakamu nu Pa-ci-se-tan, u tusa a bataan idaw ku sepat nu nipatucekan a kamuan. anu sipakayda i ahebalay nu nipiadihan ina U-e-yi kamuan u In-tu se-tan-yi nu kamuan, hamin han itini i In-tu namamuan sakay kitakidan u sakasepat nu tabakiay a kamuan. 烏爾都語（烏爾都語：(لشکری) اُردُو）是屬於印歐語系印度-伊朗語族的印度-雅利安語支。從使用人數來看，烏爾都語大約排名世界第20名，是巴基斯坦的國語，也是印度的24種規定語言之一。如果從宏觀角度來看，烏爾都語可看成是印度斯坦語的一部分，所有印度斯坦語言構成世界上第四大的語言。 micukaymasay atu kitidaan 使用者與其地理分布 musakamuay tu U-e-tu kamuan makaala tu enem -walu a mang nu tademawan, lima malebut tusa lasubu itida i Intu, miala tu tidaay nu tademawan tu 6%, cacay a malebut tulu lasubu itida i Pa-ci-se-tan , miala tu itidaay nu tademawan tu 8%, duma satu mabulesak i cuwacuwa nu kanatalan a musakamu tuk amu nu udip.  烏爾都語母語使用者大約有6-8千萬人，其中5千2百萬在印度，占當時該國人口的6%；1千3百萬在巴基斯坦，占該國人口的8%；另有散布在世界各地的母語者。 i tukay nu Pa-ci-se-tan, yak amu nu U-e-tu-yi taneng tu a sikasasuwal. u kamu i Pa-ci-se-tan tu U-e-tu kamuan u tadakamu nu heni i tida, amica ku nikacaay nu heni a musakamu tu tadakamu nu heni makaala tu 93% nu tademawan. kanahantu u igu atu U-e-tu ku kamu nika i cacudadan, katukuh tuk aw-cung, ya tadakamu nu heni a pacicien tu a papinanam. lima a lasubuan nu caayay kalecad nu tayniay a binacadan nu A-hu-han mihinangay, itini i Pa-ci-se-tan mueneng malawit tu ku tusa bataan idaw ku lima nu mihcaan, asu’ tu ku kamu nu U-e-tu kamuan. hinien ku nipisausi, ina musakamuay tu U-e-tu kamu u tadakamu tu nu heni ayda. 在巴基斯坦的城市中，烏爾都語在大多數人中能通用。烏爾都語是巴基斯坦所有省份的官方語言，儘管該國有93%的人口不以它為母語。在同時使用英語和烏爾都語的學校中，直至高中前，烏爾都語是強迫性學習的語言。5百萬來自不同民族的阿富汗難民，在巴基斯坦居住了超過25年以後，都能操流利烏爾都語。這樣可推論出，使用烏爾都語的中心。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B9%8C%E5%B0%94%E9%83%BD%E8%AF%AD</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] 0ika1soe9hf3vcehpd9gvyzfru4har8 141734 141733 2026-10-23T01:36:10Z Habayiing 1116 /* kitidaan地理 */ 141734 wikitext text/x-wiki == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’  加舒爾布魯木III峰  == Cya-su-e-pu-lu-mu III buyu’（igu：Gasherbrum III；kamu nu U-e-tu：گاشر برم -3）, nu Ke-la-kun-lun buyu’, micapi tu Cung-kuo atu Pa-ci-se-tan nu lilisan, silaad tu Cya-su-e-pu-lu-mu II buyu’ atu Cya-se-e-pu-lu-mu IV buyu’ laadan. 加舒爾布魯木III峰（英文：Gasherbrum III；烏爾都語：گاشر برم -3），屬於喀喇崑崙山脈，位於靠近中國與巴基斯坦邊界上，界於加舒爾布魯木II峰與加舒爾布魯木IV峰之間。 Ke-la-kun-lun buyu’（igu：Karakoram，Pu-se-tu kamu：قراقرم，In-tu kamu：काराकोरम，U-e-tu- kamu：قراقرم，Wi-u-e-law sulit：قاراقورام，La-tin-wi-u-e-sulit：Qaraqoram，Ceng-yi：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）, itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo, Ta-ci-ke, A-hu-han, Pa-ci-se-tan atu In-tu nu lilisan a kanatalan. ahebal 240 ku-li, tanayu 800 ku-li. palecad hank u takalaw malakuud ku 5500 kun-ce.  喀喇崑崙山脈（英語：Karakoram，普什圖語：قراقرم，印地語：काराकोरम，烏爾都語：قراقرم，維吾爾老文字：قاراقورام，拉丁維吾爾文：Qaraqoram，藏語：ཁར་ཁོ་རུམ་རི）位於中華人民共和國、塔吉克、阿富汗、巴基斯坦和印度等國邊境。寬度為240公里，長度約為800公里。平均海拔超過5500公尺。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8A%A0%E8%88%92%E7%88%BE%E5%B8%83%E9%AD%AF%E6%9C%A8III%E5%B3%B0</nowiki> == Ke-la-kun-lun buyu’ 喀喇昆侖山脈 == == kitidaan地理 == Ke-la-kun-lun buyu’ idaw ku sepatay nu takalaway a buyu’ makaal tu walu malebutan kunce, sabaw lima ku pitu malebut lima lasubuan nu takalaway. Ke-la-kun-lun buyu’ angangangan sa i “ ta-ke-la-kun-lun buyu’”, mikakenis tu tabakiay nu suledaan ku sapangangan, pitu ku kakenisa “ Mu-se-ta-ke buyu’” imi han u “suleda nu buyu’”, angangngan han i tusaay nu lilisan nu kululan u “ Siaw-ke-la-kun-lun buyu’”. sakay kitakida, makasasa nu suledaan tanayu’han makaala tu lima a bataan kunli pulung han makaala tu walu nu buyu’an, enem ku naenengan nu Ke-la-kun-lun buyu’, kasisuledaan nu buyu’ han makaala tu 1.86 wang pin-fun-kun-li. 喀喇昆侖山脈擁有8000公尺以上高峰4座，7500公尺以上高峰15座。喀喇昆侖山脈主山脊稱「大喀喇昆侖山」，各段分別以大冰川命名，分為7個「慕士塔格山」（意為「冰山」），主山脊兩側的山地稱「小喀喇昆侖山」。世界中、低緯度山地冰川長度超過50公里的共有8條，其中喀喇昆侖山佔6條，山脈的冰川總面積達1.86萬平方公里。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%96%80%E5%96%87%E6%98%86%E4%BB%91%E5%B1%B1%E8%84%89</nowiki> == U-e-tu kamu烏爾都語 == U-e-tu kamu（U-e-tu kamu：(لشکری) اُردُو）u In O kamuan nu In-tu Yi-lang kamuan nu In-tu Ya-li-an kamu. sipakayda tu musakamuay, ina U-e kamu sakay tini i kitakidan saka tusa a bataan ku sasinganganan, u tadakamu nu Pa-ci-se-tan, u tusa a bataan idaw ku sepat nu nipatucekan a kamuan. anu sipakayda i ahebalay nu nipiadihan ina U-e-yi kamuan u In-tu se-tan-yi nu kamuan, hamin han itini i In-tu namamuan sakay kitakidan u sakasepat nu tabakiay a kamuan. 烏爾都語（烏爾都語：(لشکری) اُردُو）是屬於印歐語系印度-伊朗語族的印度-雅利安語支。從使用人數來看，烏爾都語大約排名世界第20名，是巴基斯坦的國語，也是印度的24種規定語言之一。如果從宏觀角度來看，烏爾都語可看成是印度斯坦語的一部分，所有印度斯坦語言構成世界上第四大的語言。 micukaymasay atu kitidaan 使用者與其地理分布 musakamuay tu U-e-tu kamuan makaala tu enem -walu a mang nu tademawan, lima malebut tusa lasubu itida i Intu, miala tu tidaay nu tademawan tu 6%, cacay a malebut tulu lasubu itida i Pa-ci-se-tan , miala tu itidaay nu tademawan tu 8%, duma satu mabulesak i cuwacuwa nu kanatalan a musakamu tuk amu nu udip.  烏爾都語母語使用者大約有6-8千萬人，其中5千2百萬在印度，占當時該國人口的6%；1千3百萬在巴基斯坦，占該國人口的8%；另有散布在世界各地的母語者。 i tukay nu Pa-ci-se-tan, yak amu nu U-e-tu-yi taneng tu a sikasasuwal. u kamu i Pa-ci-se-tan tu U-e-tu kamuan u tadakamu nu heni i tida, amica ku nikacaay nu heni a musakamu tu tadakamu nu heni makaala tu 93% nu tademawan. kanahantu u igu atu U-e-tu ku kamu nika i cacudadan, katukuh tuk aw-cung, ya tadakamu nu heni a pacicien tu a papinanam. lima a lasubuan nu caayay kalecad nu tayniay a binacadan nu A-hu-han mihinangay, itini i Pa-ci-se-tan mueneng malawit tu ku tusa bataan idaw ku lima nu mihcaan, asu’ tu ku kamu nu U-e-tu kamuan. hinien ku nipisausi, ina musakamuay tu U-e-tu kamu u tadakamu tu nu heni ayda. 在巴基斯坦的城市中，烏爾都語在大多數人中能通用。烏爾都語是巴基斯坦所有省份的官方語言，儘管該國有93%的人口不以它為母語。在同時使用英語和烏爾都語的學校中，直至高中前，烏爾都語是強迫性學習的語言。5百萬來自不同民族的阿富汗難民，在巴基斯坦居住了超過25年以後，都能操流利烏爾都語。這樣可推論出，使用烏爾都語的中心。 <nowiki>https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B9%8C%E5%B0%94%E9%83%BD%E8%AF%AD</nowiki> [[kakuniza:Iing Habay]] sqhsf5o062u8izforoiylqtm2qohrxq