ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 3720 359570 280734 2026-04-26T00:17:38Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359570 wikitext text/x-wiki [[File:Dysphania ambrosioides 002.JPG|thumb|ಓಮೊತ ದೈಯಿ]] [[File:Starr 031108-0212 Chenopodium ambrosioides.jpg|thumb|ಓಮ್ ಕಾಯಿ ಕಟ್ಟುನ ಸಮಯೊ]] [[File:Carom.jpg|thumb|ಓಮ ಬಿತ್ತ್]] '''ಓಮ''' ಒಂಜಿ ಕಾಟ್ ದೈಯಿ. ಉಂದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು|ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ]], ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಬುಕ್ಕೊ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]] ನಾಡ್‍ದ ಮೂಲ ಸಸ್ಯೊ. ಉಂದೊಂಜಿ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯೊ. ಎಪಝೋಟೆ ಪನ್ಪುನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪುದರ್.<ref>http://www.indiachildnames.com/genderof.aspx?name=%E0%B2%93%E0%B2%AE{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ == ಕಿನೋಪೋಡಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬೊಬು ಸೇರ್‍ದ್ಂಡ್. ಕಿನೋಪೋಡಿಯಮ್ ಆಂಬ್ರೋಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಅತ್ತಂಡ [[:en:Dysphania ambrosioides|ಡಿಸ್ಫೇನಿಯ ಆಂಬ್ರೋಸಾಯ್ಡಿಸ್]] ಓಮದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯೊ ಪುದರ್. == ಓಮದ ಉಪಯೋಗ == *ಒಂಜಿ ಮಣ್ಣ್‌ದ ವೋಡ್ ದೀಯೊಡೂ, ಓಮನ್ ಪೊತ್ತವೊಡೂ ಪರಪರ ಪುಡವುಂಡು ಅದಗ ಅಯ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಲೋಟ ನೀರ್ ಮೈಪೊಡು ಸಮ ಕೊದ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅರ್ದ ಲೋಟ ನೀರ್ ಆಪುಂಡು ಬಂಜಿ ಬೇನೆ ಪುರಿ ಲಕ್ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅದಗ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು *ಓಮನ್ ದೊಂಬುಡ್ ದೀಯೊಡು ಅವೆನ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೇವೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆನ್ ತಾರಾಯ್ದ ಪೇರ್ಡ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀಪೆರ್ ಸಮ ರಡ್ ಅವೆನ್ ಕೊದ್ಪವೊಡು ಅದಗ ಬೆಲ್ಲದಗಲಕ ಆಪುಂದು ಗಟ್ಟಿ ಆವನಗ [[ಬೆಲ್ಲ]] ಪಾಡೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನೈ ಚೂರು ಪಾಡೊಡು ಅಯ್ಟ್ ಒಂತೆ ಕೊದ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಸಮ ಗಟ್ಟಿ ಆಪುಂಡು ಮುದ್ದೆ ಅದಗ ಬರ್ಪುಂಡು ಪೆದ್ಮೆದಿನಗಲೆಗ್ ಚೂರ್ ಚೂರ್ ಕಾಂಡೆ ಬಯ್ಯ ಕೊರೊಡು *ಓಮ ಒಂಜಿ ಸಂಬರ್ ಸಸ್ಯೊ. ನಂಕ್ ಅಂಗಡಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಓಮ ಅವು ಐತ ಸತ್ವ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬರ್ಪಿ ಓಮ. ಅಂಚಾದ್ ಓಮದ ದೈ ಮಲ್ಪರೆ ನಂಕ್ ಆಪುಜಿ. ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು ಕಡೆವನಗ, [[ಕೊತ್ತಂಬರಿ]], [[ಜೀರಿಗೆ]], [[ಮೆಂತೆ]]ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂತೆ ಪಾಡುವೆರ್. *[[ಬಂಜಿ]] ಬೇನೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ *ಓಮೊನು ಸೆಕೆ ನೀರ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಐತ ಸತ್ವ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಓಮಸತ್ವ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಓಮಂ ವಾಟರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ಸತ್ವ ಕಲ್ಲ್ [[ಸಕ್ಕರೆ]]ದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. [[ಅಯುರ್ವೇದ]] ಮರ್ದ್ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ಉಂದು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ಕೊದ್ಯೊಂದುಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಸೌಂಟು ಓಮ ಸತ್ವದ ಕಲ್ಲ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೌಲಿ ಮಲ್ತ್ ಬಾಟ್ಟಿಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ಓಮ ಸತ್ವ ಬಂಜಿ ಬೇನೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಪಿದಯಿದ ಕೊಲಿಕ್ಕೆಲು == *http://havyakapaaka.blogspot.in/2015/06/blog-post.html == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು]] [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು]] 3oeixb51mtsan117w8u7eqavmn55p29 0 4429 359576 350246 2026-04-26T04:50:34Z ChiK 1136 ಅನುಸ್ವಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ 359576 wikitext text/x-wiki [[File:Nombre de los vientos.svg|thumb|ದಿಕ್ಕ್‌ಲು]] ವಿಸ್ವೊದ ನಾಲ್ ಪ್ರದಾನೊ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್ '''ಪಡ್ಡಾಯಿ'''ಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಪಡ್ಡಾಯಿದಂಚನೆ [[ಮೂಡಾಯಿ]], [[ತೆನ್ಕಾಯಿ]], [[ಬಡಕ್ಕಾಯಿ]] ದಿಕ್ಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲಾ. ಸರಳವಾದ್ ಪಣ್ಪಿನಾಂಡಾ, ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕ್ ನ್ '''ಮೂಡಾಯಿ''' ಪನ್ಪಪುನೆ. ಅಂಚನೆ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯೆ]] ಕಂತುನ ಜಾಗೆನ್ '''ಪಡ್ಡಾಯಿ''' ಪಂಡ್‌ದ್ಪನ್ಪುನೆ. ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸರಳವಾಯಿನ ಯಂತ್ರ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಸಹಾಯೊಡು ಉತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿದಿನ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್ ನಾಡ್‌ಪತ್ತುನ ಸರಳವಾಯಿನ ಇದಾನೊ ಇನ್ನಗ ಈರ್ ಬಡಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸರ್ತ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಇರೆನ ದತ್ತ ಕೈ ತೋಜಾವುನ ದಿಕ್ಕೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ. == ಪದೊತ ಅರ್ತೊ == *ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪಂಡ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ [[:kn:ಪಶ್ಚಿಮ|ಪಶ್ಚಿಮ]] ದಿಕ್ಕ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಪಡುವಣಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪುನ ಉಂಡು. ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನ ಜಾಗೆನೆ ಪಡುವಣ. *[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍]]ಡ್ [[:en:West|West]] ಪನ್ಪೆರ್. [[ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಕ್‌ಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ]] tsm3d3d5i195ka20ts8asw7fim7pxjb 0 4631 359574 359529 2026-04-26T02:08:12Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359574 wikitext text/x-wiki ನರಮಾನಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಯರಾ ಮಲ್ತಿನ ಮರತ ಸಾಧನ '''ಮಣೆ'''<ref>{{Cite web |url=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/kulluna-manet/articleshow/46666173.cms |title=ಕುಲ್ಲುನ ಮಣೆಟ್ ಏತೊಂಜಿ ಬಗೆ.. - Vijaykarnataka |accessdate=2026-04-23 |website=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/ |language=kn |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322141024/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/kulluna-manet/articleshow/46666173.cms |archivedate=2016-03-22 |url-status=dead }}{{Cite web |url=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/kulluna-manet/articleshow/46666173.cms |title=ಕುಲ್ಲುನ ಮಣೆಟ್ ಏತೊಂಜಿ ಬಗೆ.. - Vijaykarnataka |accessdate=2026-04-23 |website=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/ |language=kn |archiveurl= |archivedate=2016-03-22}}https://web.archive.org/web/20160322141024/http://vijaykarnataka.indiatimes.com/home/languages/tulu/kulluna-manet/articleshow/46666173.cms</ref>. ಬಜಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲುನೆತ್ ವಂತೆ ಆರಾಮೋಡು ಕುಲ್ಯಾರ ಅಪುಂಡು. ನೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರಕುಲೆತ್ ಮನ್ಪುವೆರ್, ನೆಕ್ ರಡ್ಡು, ಮೂಜಿ, ನಾಲ್ ಇಂಚ ಅಗತ್ಯಗ್ ಬೋಡಪಿನತ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಲೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡ ಪಾಲಾಯಿ ದಿಪುನಾ ಅವು ಚೌಕ, ಚಕ್ರ, ಅಯಾತೊ ಅಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. == ಬಗೆಕುಲು == {{div col begin|2}} * ಅಡ್ಡ ಮಣೆ, * ಅಸೆ ಮಣೆ, * [[ವೊಚ್ಚಿದ ಮರ|ಒಚ್ಚಿದ ಮಣೆ]], * ಒರಗ್ ಮಣೆ, * ಕಯಿಮಣೆ, * ಕಾರ್ ಮಣೆ, * ಕೊಟ್ಟು ಮಣೆ, * ಮಲ್ಲ ಮಣೆ, * ಗುಮ್ಮ ಮಣೆ, * [[ಚೆನ್ನೆಮಣೆ]], * ದಾರೆ ಮಣೆ, * ಪರೆಂಗಿ ಮಣೆ, * [[ಪೆರದಣೆ|ಪೆರಮಣೆ]], * ಪೊಯ್ಯಮಣೆ, * [[ಪೊಲಿಮಣೆ]]. * ಅಗೆಲ ಮಣೆ, * ಕಿನ್ನಿ ಮಣೆ, * ಓದು ಮಣೆ, * ಮಣೆ ಮಂಚವು, * ಮಣೆ ಸೊಲಯಿ. * ಮಣೆಗಾರೆ. {{Div col end}} == ಉಪಯೋಗ == ಕುಲ್ಲೆರೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಳಕೆಗ್‌ಲಾ ಮಣೆ ಉಪಯೋಗ ಆಫುಂಡು. ದೈವೊಗುಲಾ ಮಣೆ ಮಂಚವು ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಕುಲ್ಲೊಂದು ಓದೆರೆಗ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಮಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. == ಗಾದೆಲು == ಮುಂಡಾಸ್ ತೂದು ಮಣೆ ಪಾಡಿಯೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} {{ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು]] k7zbml3c7le7iw772zws1p51gl5icg7 4 4774 359572 359556 2026-04-26T00:58:15Z MediaWiki message delivery 407 /* Request for comment (global AI policy) */ಪೊಸ ವಿಭಾಗ 359572 wikitext text/x-wiki {{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ಪಾತೆರಕತೆ|alpha=yes|'''ಚಾವಡಿ''' [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ ಬಗೆಟ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಸೊಲೆನ ಬಗೆಟ್, ಅಂಚನೆ ಕೆಲಸೊ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ ಪಾಡುನ ಮೀಚಿಲ್ ಪುಟೊ. *ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಲೇಕನೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸಯಿನ ಪಟ್ಟಾಂಗೊಲೆನ್ ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಸೇರಾಲೆ. *ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಲೇಕನೊಗು ಸೇರಾಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿದ ಬಗೆಟ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಆವೊಡಾಪುನ ಬೇಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಬರೆದ್ ದೀಡ್‍ಲೆ. *ಇತ್ತೇ ಇಪ್ಪುನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಪೊಸ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‍ಲೆನ್ ಸೇರಾಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಒರೊ ನಾಡ್‍ದ್ ತೂಲೆ. *ಇಸೇಸೊ ಪುಟೊಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾಲಿಸಿಲೆನ್ (ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ್)‌ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡಾತೆ. *ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡ್ದ್ ಚಿತ್ರೊಗಾತ್ರೊ ಇಪ್ಪುನ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಲೆನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡು ನಕಲ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ದುಂಬುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊನ್ಲೆ. |ವಿಪಿ:ಚಾ|WP:VPPOL}} {{Archive box| {{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}} *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ|ಪಿರಾಕ್‌ತ ಚಾವಡಿದ ಪಾತೆರಕತೆತ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]] }} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__<div id="below_toc"></div> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]] {{ಬಳಕೆದಾರೆ:MABot/config |archive = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ/%(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |archiveheader = |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 2 |key = c8ef14985778fd1d5adc8ebcf551ddce }}</noinclude> <!-- Please do not change the key value above --> <!--- don't write above/ಈ ಮಿತ್ತುಡ್ ಒವ್ವೆ ಬರವು ಬರೆವೊಡ್ಚಿ ---> {{clear}} == [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಟ್ವಿಂಕಲ್]] == '''ಟ್ವಿಂಕಲ್''' ಪಂಡ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗ್ಯಾಜೆಟ್ . [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಬಳಕೆದಾರೆರೆನ ಗುಂಪುಲು|ಸ್ವಯಂ-ದೃಢಪಡಿಸಾಯಿನ]] ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಕೆಲಸೊಲೆಡ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಂಡಾಲಿಸಂ ಅತ್ತಂದೆ ಅರಚನಾತ್ಮಕ ಸಂಪಾದನೆಲೆನ್ ಎದುರಿಸೆರೆ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಸ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯ್ಕೆಲೆನ್ ಉಂದು ಅನುಮತಿಸವುಂಡು. ಉಂದು ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಮೂಜಿ ಬಗೆತ ರೋಲ್ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಒದಗಾವುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ತ್ವರಿತ ಮಜಾವುನ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಪೂರ್ತಿ ಲೈಬ್ರರಿನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು, ಬಳಕೆದಾರನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾಗತೊಲು, ನಿರ್ವಹಣೆ ಟ್ಯಾಗ್‍ಲು, ವಂಡಲ್ಸ್‌ನ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವರದಿ, ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿನವು. ಅತ್ತಂದೆ, ಉಂದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್|ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆಗ್]] ಅಕ್ಲೆನ ಕರ್ತವ್ಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಸ್ತಿ ಸಾದನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ನೆಲೆಟ್ ಅವೆತ ಚಾಲನೆಗು ಸಮುದಾಯದ ಒಮ್ಮತೊ ಬೊಡು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೦೮, ೨೩ ಮಾರ್ಚಿ ೨೦೨೬ (IST) === ಒಪ್ಪಿಗೆ === *[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೩ ಮಾರ್ಚಿ ೨೦೨೬ (IST) *[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೪೫, ೨೩ ಮಾರ್ಚಿ ೨೦೨೬ (IST) : {{done}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೩೩, ೫ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಅರ್ಜಿಲೆನ್ ಪಾಡಿಯರ ಲೆತ್ತ್‌ತೆರ್ == ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಗ್ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ) ಅರ್ಜಿಲೆನ್ ಇತ್ತೆ ಪಾಡೊಲಿ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನ ಉಂದುವೆ ಬರ್ಪಿ 2026 ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4-ಡ್‍ದ್ 6 ಮುಟ್ಟ ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ನಡಪರೆ ಉಂಡು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕಡೆತ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್‍ಲೆನ್, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕೆರೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ಕಿಟ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪುನಕುಲೆನ್  ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುಂಡು. ಉಂದು ಒರಿಯನೊರಿ ಪರ್ಚಯ ಆಯೆರೆ, ಕಲ್ಪೆರೆ, ಅನುಬವೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಣಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್‌ಗ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಅಂಚನೆ ಮಲ್ಲ ವೇದಿಕೆ. ಈರ್ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಲೆಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಂದಿತ್ತರ್ಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂತಿತ್ತರ್‌ಂಡ, ಈ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್‌ಗ್ ಅರ್ಜಿ ಪಾಡೊಲಿ. ನೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚಿಗೆತಾ ವಿವರೊಲು ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಪಾಡ್ಯೆರೆ ಕಡೆತ ದಿನ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರೆ 11:59 ಗಂಟೆಗ್ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಪಾಡುನ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಎಚ್ಚ್‌ದ ಮಾಹಿತಿಗ್: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|Meta page link]] ದಯಮಲ್ತ್‌ದ್ ಈ ವಿಚಾರೊನು ಇರೆನ ಸಮುದಾಯದ ಬೇತೆಕ್ಲೆಗ್‌ಲಾ ಪಟ್ಟೊನ್‌ಲೆ. ಸೊಲ್ಮೆಲು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Gnoeee|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೪೪, ೨೯ ಮಾರ್ಚಿ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == ಮುಕ್ಯೊ ಪುಟೊಟು ಸೇರಾಯರೆ == ಮುಕ್ಯೊ ಪುಟೊಟ್ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಇಬಾಗೊ ಸೇರ್ಪದೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬದಲಾವನೆದ ಸ್ವರೂಪೊಲೆನು ಪಟ್ಟೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇಂದೆಕ್ ನಿಕ್ಲೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ ತೆರಿಪಲೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮುಖ್ಯ ಪುಟ/ಕಲ್ಪುನಕಳ]]. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೬, ೧೪ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) * ಬೇತೆ ವಿಕಿ ಪುಟತಂಚನೆ ತುಳುತ ಮುಕ್ಯೊಪುಟೊಲಾ ಎಡ್ಡೆ ತೋಜೊಡುಂದು ಈ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆಗ್ ಎನ್ನ {{support}} ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೫೧, ೧೭ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) *ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೦೨, ೨೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) : {{done}}. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೩೭, ೨೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) == Meeting Invitation: Karavali Wikimedians User Group (KWUG) == '''Namaskara!''' You are cordially invited to the upcoming online meeting of the Karavali Wikimedians User Group. We will be discussing key projects, including the 10th-anniversary celebrations for Tulu Wikipedia and our cultural heritage campaigns. '''Meeting Details:''' <br/> 📅 Date: Thursday, 23 April 2026 <br/> ⏰ Time: 07:30 PM (IST) <br/> 📍 Venue: Google Meet (Online) <br/> 🔗 Meeting Link: https://meet.google.com/xgs-fodf-ouy '''Agenda:''' <br/> Wiki Loves Tuluvas: Living and Cultural Heritage campaign. <br/> Tulu Wikipedia 10th Anniversary: Planning the milestone celebration. <br/> In-person Meeting: Scheduling our next physical gathering. <br/> GLAM Activity: Updates on gallery and library collaborations. <br/> Open Discussion: Other community matters. Your participation and ideas are vital to the growth of our community. See you there... '''More:''' <br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Karavali_Wikimedians/Meetups/Online_Meetup_23_April_2026 '''On behalf''', <br/> Karavali Wikimedians <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Karavali_Wikimedians/Events/delivery_list&oldid=30440036 --> == ತುಳುಟು ಅಂಕೆನ್ ಗಳಸುನ ಬಗೆಟ್ == ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ '''ಕನ್ನಡ ಅಂಕೆ''' ೦೧೨೩೪೫೬೭೮೯ ಅತ್ತಂಡ '''ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಅಂಕೆ''' 0123456789 ಇಂಚ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೊ. ಈ ಬಗೆಟ್ ಸಮುದಾಯೊದಕ್ಲೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ ಬೋಡು. ಮಸ್ತ್ ಲೇಕನೊಲೆಡ್ ಈ ರಡ್ಡೆನ್‌ಲಾ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೊ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾದ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡಾಂಡ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಪನೊಡು.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೫೪, ೨೩ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೬:೨೮, ೨೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> ibxkpdni6lz98rvdp1xt7c1laaxexc9 0 5397 359566 321141 2026-04-25T15:49:23Z Symphonicallyu 9866 359566 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system |name = ತುಳು ಲಿಪಿ |languages = [[ತುಳು ಬಾಸೆ]] and [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] |type = [[Abugida]] |time = 9th century CE – present<ref>{{cite web |title=Tulu-Malayalam script {{!}} writing system |url=https://www.britannica.com/topic/Tulu-Malayalam-script |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 November 2021 |language=en}}</ref> |fam1= [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]] |fam2= [[ಪಲ್ಲವ ಲಿಪಿ]] |fam3= [[ಗೃಂಥ ಲಿಪಿ]]<ref>Handbook of Literacy in Akshara Orthography, R. Malatesha Joshi, Catherine McBride(2019), p.28</ref> |sisters=[[ಮಲಯಾಳ ಲಿಪಿ]]<br />[[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಲಿಪಿ]]<br />[[Dhives Akuru]] |sample= File:Tulu Aksharamale.png |caption= |imagesize= 250px |unicode = proposed<ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21019-tulu.pdf|access-date=10 November 2021}}</ref> |iso15924 = |iso15924 note = |footnotes = |note = none }} '''ತುಳು ಲಿಪಿ''' [[ತುಳು ಬಾಸೆ]]ನ್ ಲಿಪಿ ರೂಪೊಡು ತೋಜಾವುನ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ. ತುಳು ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿಂದ್ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆತಿನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರೊಲೆಡ್, ಮಠೊಕ್ಲೆಡ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು, ಜೋತಿಷ್ಯೊಡು, ಗೃಹ ಸೂತ್ರೊಡು, ಸೂಕ್ತೊ ಮಂತ್ರೊ ವೇದೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ದೀಪಿನ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಸೆ ತುಳುಂದು ಈತ್‍ನೆಟ್ಟ ತೆರಿದಿತ್ತ್‌ಜಿ. == ಲಿಪಿತ ಬಗೆಟ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಚಾರೊ == [[ಫೈಲ್:ಬರ್ನೆಲ್ ನ ಬೂಕುಡು ಉಪ್ಪು ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚಾರ್ಟ್.jpg|thumb|ಎ ಸಿ ಬರ್ನೆಲ್‌ರೆನ ಬೂಕುಡು ಉಪ್ಪು ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚಾರ್ಟ್]] ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಕ್ರಿ.ಸ.೧೨೦೦ಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ ಕಾವ್ಯೊಡು ಮಾಹಿತಿ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಬೂಕುಡು ತುಳುತ ವಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅಂಚಾದ್ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಐನಾಜಿ ತಲೆಮಾರ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತಿನೆಕ್ ಆದಾರೊ ಆಪುಂಡು. == ತುಳು ಲಿಪಿದ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತಿನ್ ಬೂಕುಲು == * ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ವಿದೇಶೀಯೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಲಿಪಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬೂಕು ಬರೆನಗ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಬೂಕು ೧೮೭೪ಡೇ ಪ್ರಕಟ ಆತ್ಂಡ್. The Elements of Southe Indian Paleography, By. A.C.Burnell, 1874, Printed at Basel Mission Press mangalore, ಈ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟ ಅದ್ ೧೪೬ ವರ್ಷ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಉಂಡು ನಮ ಉಂದೆನ್ ಕಲ್ಪೊಡು, ಒರಿಪಾವೊಡು ಪನ್ಪಿ ಗೇನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬರೊಂದುಂಡು. *ತುಳು ದೇಶ ಭಾಷಾ ವಿಚಾರವು, ಕಡವ ಶಂಭು ಶರ್ಮ * Comparative Grammar of the Dravidian or South Indian Family of Languages R. Caldwell * ತೌಳವ ೧.೦ - ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯<ref>ತುಳು ತಂತ್ರಾಂಶ ಲಿಪಿ, ತೌಳವ ೧.೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯, ಪ್ರಕಟ:ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕುಡ್ಲ</ref> * ತೌಳವ ೨.೦ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬<ref>ತುಳು ಲಿಪಿ ತೌಳವ ತಂತ್ರಾಂಶ, ತೌಳವದ - ಅಕ್ಷರೊಲು, ೨೦೧೬ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಸಮಿತಿ, ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್</ref> ಉಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬೂಕು. == ಗಳಸೆಡುಪ್ಪುನ ತುಳು ಲಿಪಿದ ರೂಪೊ == [[ಫೈಲ್:Tululipi.jpg|thumb|ತುಳು ಲಿಪಿತ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ]] [[ಫೈಲ್:Tululipi vyajana.jpg|thumb|ವ್ಯಂಜನೊಲು]] [[ಫೈಲ್:Tulu script,kagunitha.jpg|thumb|ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರ]] [[ಫೈಲ್:Tulu script number.jpg|thumb|ತುಳು ಅಂಕೆಲು]] ತುಳು ಲಿಪಿ ಆರ್ಯಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಹ್ರಸ್ವ '''ಎ'''ಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವ '''ಒ'''ಕಾರ ರೂಢಿಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಇತ್ತೆ ಗಳಸುನವು ಒಂತೆ ಬಂಙೊ. ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಅವು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾ: ಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋಡೆ ಪದೊತ ಯತ್ವಾಸೊ ತೆರಿಯೆರೆ '''ಒ'''ಕಾರೊನು ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು. === ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲು === ತುಳುಟು '''ಅ'''ಕಾರೊಡ್ದ್ '''ಳ'''ಕಾರೊಗು ಮುಟ್ಟದ ಸ್ವರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಂಜನೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಂಡ ೫೨ ಆಪುಂಡು. ಕ, ಕಾ, ಕಿ, ಕೀ, ಕು, ಕೂ, ಕೃ, ಕೆ, ಕೇ, ಕೈ, ಕೊ, ಕೋ, ಕೌ, ಕಂ, ಕಃ ಇಂಚ ಪದಿನೈಟ್ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲೆ [[ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]] ಉಂಡು. [[File:Tululipi.jpg|thumb|ತುಳು ಲಿಪಿತ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ]] [[File:Tululipi vyajana.jpg|thumb|ವ್ಯಂಜನೊಲು]] [[File:Tulu script,kagunitha.jpg|thumb|ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರ]] [[File:Tulu script number.jpg|thumb|ತುಳು ಅಂಕೆಲು]] ತುಳುನಾಡ್‌‌ಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕನೆ ತುಳುಬಾಷೆಗ್‌ಲ ಐತವೇ ಆಯಿನ ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ದೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಅಕಲ್ನವೇ ಆಯಿನ ಸ್ವಂತ ಬಾಷೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಬಾಸೆಗ್ ಕ್ರಿ.ಶ ಪೂರ್ವ ಪಂಡ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಮಸ್ತ್ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ರಚನೆಯಾದುಂಡು. ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು, ಶಾಸನೊಲು ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು<ref>"TULU LIPI"Research work on tulu script by Radhakrishna Belluru,published by Karnataka Tulu Sahithya Acadamy,Mangalore</ref>. == ತುಳುಲಿಪಿ == ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಜಾಸ್ತಿ ಓಲೆ ಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆಯಿನವೆ. ಆರ್ಯ ಬಾಷೆಯಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತೊನು ಬರೆಯೆರೆ ಈ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಂದುಲ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುನು ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ಡಾತ್ರ ತುಳು ಲಿಪಿಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡು ಮಳೆಯಾಳಂನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಬಾಷೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇತ್ತೆ ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊನು ಆಧಾರವಾದುಂಡು. ಕೋಟ ಹಿರೇ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊಡು ಅಳುಪೆರೆ ಕಾಲದ ರಾಜೆ ಕುಲಶೇಖರೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ದಾನ ಕೊರ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು. ಈ ಶಾಸನದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೫-೭೬ ಆದುಂಡು. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಶಾಸನ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಅಯಿಕ್‌ಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತುಳುಲಿಪಿ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಲಿಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸೆದುಲಯಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪತ್ತಿರ್ವೊ ವರ್ಸೊಡು ಆಪಿನವತ್ತ್. ಒವ್ವೆ ಬಾಸೆ ಆವಡ್ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಆವೊಡಾಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಶತಮಾನೊ ಆಡಂಲ ಬಾಸೆ ಬರವುಡು ಹದ ಬರೊಡಾಪುಂಡು. == ಕೇರಳೊಡು ತುಳುಲಿಪಿ == ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಗುಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರೆನ ಕೈಟ್ ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ತುಳುಟ್ಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಕೇರಳೊಗು ಅರ್ಚಕೆರಾದ್ ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅವ್ವು ಅಲ್ಪ ಅಕುಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬ್ರಾಣೆರ್ ವಲಸೆ ಪೋದು ಅರ್ಚಕೆರಾದಿತ್ತಿನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ದಾಖಲೆಲ್ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಂಚನೆ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಣ್ಚಿತ್ತಾಯೆರೆನಲ ಅಬಿಪ್ರಾಯ.ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಗಳಸುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕೇರಳೊಡು ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.ದಕ್ಷಿಣ ತಮಿಳು ನಾಡ್‌ಡ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕೊ್ ಕೇರಳೊಡು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಈ ಲಿಪಿಟ್ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆ.ಕ್ರಮೇಣ ಮಲಯಾಳಂದ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತುಡು ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಕೇರಳೊಡು ಪೂಜೆಗ್ ಇತ್ತಿನ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಇತ್ತಿನ ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ವೇದಾದಿ ಮಂತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್.ನಿಧಾನೊಗು ಮಲಯಾಳೊಗು ಬೋಡಾಯಿನ ಲಿಪಿ ಸಂಕೇತೊಲು ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡ್ದು ರವಾನೆ ಆಂಡ್. == ಮೂಲೆ ಸೇರಿನ ತುಳುಲಿಪಿ == ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತೊತ್ತಿನ ಆಳುಪ ರಾಜೆರ್ ಶತ ಶತಮಾನೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊದಿಂತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನ ಕೆಲವು ಶಾಸನೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು. ವಿಜಯ ನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಸನ ಬರೆಯೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ 1834ಕ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನೊಕುಲು ತುಳು, ಕನ್ನಡ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲ ತೆರಿದಿತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ತುಲುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕ್ಕುಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನೆನ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅಕುಲೆನ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ೧೮೪೧ ಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟವಾದ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಪಡೆಪುನ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಕ್ರಮೇಣ ತುಳುಲಿಪಿ ಗಳಸುನ ಉಂತ್‌ದ್ ಪೊಪುಂಡು.ಆಂಡಲ ತುಳುತು ಒಂಜಿ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ನ ನಾಲ್ ಗ್ರಂಥೊಲು ಅಂಚನೆ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಭಟ್ ಸಂಪೊಲಿತಿನ ತುಳು ರಾಮಾಯೊಣ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು == ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲು == ವೆಂಕಟ್ರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಈ ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆದಿತ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಲಿಪಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು * [[ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ|ತುಳು ಭಾಗವತೊ]] * [[ಕಾವೇರಿ]] * [[ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ]] * [[ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊ]] * ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ * [[ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವ|ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವೊ]] ==ತುಳು ಶಾಸನೊಲು== ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಡೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಈ ಶಾಸನದ ಬಾಸೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಬರೆಯಿನ ಲಿಪಿ ಮಾತ್ರ ತುಳುವೇ ಆದುಂಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಸನ ಓದ್‌ನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದುಂಡು * ೧.ಗೋಸಾಡ ಶಾಸನ * ೨.ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನ * ೩.ಕಿದೂರು ಶಾಸನ * ೪.ಕುಲಶೇಖರ ಶಾಸನ * ೫.ಮಾಮೇಶ್ವರ ಶಾಸನ * ೬.ಕೊಳನಗೋಡು ಶಾಸನ * ೭.ಮಂಜನಾಡಿ ಶಾಸನ * ೮.ದೈಂತಡ್ಕ ಶಾಸನ * ೯.ಗುಣವಂತ ಶಾಸನ * ೧೦,ಉಬ್ರಂಗಳ ತಾಮ್ರ ಶಾಸನ * ೧೧.ಕೊಡಂಗಳ ಶಾಸನ * ೧೨.ಅಡೂರುದ ಶಿಲಾ ಶಾಸನ * ೧೩.ಪೆಲತ್ತೂರು ಶಾಸನ ==ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ== ಲಿಪಿ ರೂಪೊಗು ಕಡೆಕಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೆಲವೆನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ ಬುಡೊಡಾಪುಂಡು. ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಒಂಜೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ತುಳುಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿನಾತ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ನಾಲ್ ಗೆರೆಟ್ ಬರೆಯೆರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಪಿಲೆಕ್ಕಂದಿನೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತಿನಿ.ಕೈ ಬರಹ ಒರಿಯೊರಿಯನ ಒಂಜೊಂಜಿ ತರ ಉಪ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಕೋಲು ಕೋಲಾದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಒಂಜೊಂಜಿ ಅಕ್ಷರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೋಡು ಬರೆಪುನಿ, ಬಲತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಎಡತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ ಸರಿಯಾಯಿನ ರೀತಿ ಅತ್ತ್. ಅಂಚಾದ್ ಲಿಪಿತ ಉದ್ದ ಅಗಲೊನು ಸಮತೋಲನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಾಳ್‌ದಿತ್ತಿನೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಕ್ಷರೊದ ಮುಖ್ಯ ಸರ್ರೊದ ಅಗಲ ಉದ್ದನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತಿನ ರೂಪೊನು ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಬರವಣಿಗೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಪುಂಡು. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ೨೦೦೮ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೭ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಒಂಜಿ ಲಿಪಿ ಪಠ್ಯೊನು ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್ಂಡ್ ಅವೆನ್ ನಮ ಇತ್ತೆ ಬರವಣಿಗೆಡ್ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲ. ==ತುಳುಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು== ತುಳುಬಾಷೆಡ್‌ಲಾ ಮಾತ ಬಾಸೆಡ್ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಗಳಸಿನಂಚಿನ ತಾಳೆಯೋಳೆ ಬರವಣಿಗೆಲ್ ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದುಂಡು. ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂದಲೆಕ್ಕ ಅಕ್ಷರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒತ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಲು ರೂಪು ಪಡೆದುಂಡು.ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆಡ್ ರೂಪ ಬೇಧೊಲು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಡಾ. ವಿಘ್ನರಾಜೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ದ್ ಕೊರ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಆಕಾರೊಗು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಅಂಗೀಕಾರೊದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಬಾಸೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]] 3ptkfwcbygi45qzl365bfl0741aj35n 0 24594 359571 358217 2026-04-26T00:26:27Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359571 wikitext text/x-wiki '''ಕಮಲಾ ಸುರಯ್ಯ''' ಮೇರ್ ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೩೪ ಡ್ [[ಕೇರಳ]]ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಒರ್ತಿ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಕವಿಯಾದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್.ಕೇರಳೊಡು ಅರೆನ ಪುದರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅರೆನ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಮೈ ಸ್ಟೋರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ 'ಕಮಲಾ ದಾಸ್' ಪನ್ಪಿನ ಕಪಟನಾಮೊಡು ಬರೆತಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಅರೆನ ಕೆಲಸೊಲು ಅರೆನ ಕಬಿತೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು.ಆರ್ ಒರಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಓದುನ ಅಂಕಣಕಾರೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆಲು, ಬಾಲೆಲೆನ ಆರೈಕೆ, ರಾಜಕೀಯ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಬರೆಯೆರ್. ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಲೈಂಗಿಕತೆದ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ನ ಉದಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆರ್ನ ತರೆಮರೆತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಒರಿ ಐಕಾನೊಕ್ಲಾಸ್ಟ್ ಆದ್ ಗುರುತು ಪಾಡ್ದೆರ್. <ref>{{Cite news |url=https://www.britannica.com/biography/Kamala-Das |title=Kamala Das {{!}} Biography, Works, & Facts {{!}} Britannica |work=Encyclopedia Britannica |access-date=2026-02-16 |language=en}}https://www.britannica.com/biography/Kamala-Das</ref> ==ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯ== ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊನ್ನಾನಿ ತಾಲೂಕುದ ಪುಣ್ಣಯೂರ್ಕುಲಂ ಡ್ (ಇತ್ತೆದ ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ) ೧೯೩೪ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಪ್ರಸಾರ ಆಯಿನ ಮಲಯಾಳಂ ದೈನಿಕ ಮಾತೃಭೂಮಿದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಆಯಿನ ವಿ. ಎಂ. ನಾಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಮೊಡು ಪುನರ್ವಸತಿ ಆಯಿನ ಅಮ್ಮನವರ ಕವಿ ನಲಪತ್ ಬಲಮಾನಿ ಅಮ್ಮನ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಕಮಲಾ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಪುದರ್ ನಲಪತ್ ನ್ ಮಾತೃವಂಶದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರೊಡ್ದ್ ಪಡೆಯೆರ್.ಆರ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊನು ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಕಳೆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಬೆಂಟ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುನ ವಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಪ್ಪೆ ಬಲಮಣಿ ಅಮ್ಮನಲೆಕ ಕಮಲಾ ದಾಸ್‌ಲಾ ಬರವುಡು ಮಲ್ಲೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.15 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕಾಳಿಪುರಾಯತ್ ಮನೆತನೊದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕೆ.ಮಾಧವ ದಾಸ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಅಕುಲು ಆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೇಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ರಡ್ಡ್ ಭಾಷೆಡ್ ಬರೆಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ೧೯೬೦ ದಶಕೊಡು ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲೊದ ಯುಗೊನು ತೂಯೆರ್, ಅಯಿಟ್ ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿಲೆನ ಒಂಜಿ ತರೆಮರತೊಟ್ಟುಗು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂಕಲನೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಧ್ವನಿಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆದ್ ಬುಲೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಪ್ರಕಟವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಜಿ ಕಬಿತೆ ಸಂಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆನ್ ಆರ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://caravanmagazine.in/reviews-essays/death-awful-thug-kamala-das |title=Revisiting the late poems of Kamala Das |accessdate=2026-02-16 |website=caravanmagazine.in |language=en}}https://caravanmagazine.in/reviews-essays/death-awful-thug-kamala-das</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಕಮಲಾ 15 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕೆ.ಮಾಧವ ದಾಸ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಈ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುವೆರ್: ಮಾಧವ ದಾಸ್ ನಾಲಪತ್, ಚಿನೆನ್ ದಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಯಸೂರ್ಯ ದಾಸ್. ಮದಿಮೆದ 43 ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ 1992ಡ್ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿ ಅಲೆನ ದುಂಬು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಅರೆನ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ, ಮಾಧವ್ ದಾಸ್ ನಾಲಪತ್ ನ್ ಟ್ರಾವಂಕೂರು ರಾಜಮನೆತನೊದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತಿರುವತಿರ ತಿರುನಾಲ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಶಾಂತಿ ಕುರ್ಚಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಭೂರಾಜಕೀಯೊದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್. ಆರ್ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನಿವಾಸಿ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/10/das-kamala/ |title=Das, Kamala – Postcolonial Studies |date=2020-09-13 |accessdate=2026-02-16 |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/10/das-kamala/{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಮಾನ್ಯತೆಲು== ಕಮಲಾ ದಾಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್: ೧೯೬೩: ಪೆನ್ ಏಷ್ಯಾದ ಕವಿತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೬೮ : ಕತೆಕ್ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ತಾನುಪ್ಪು ೧೯೮೫: ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) – ಸಂಗ್ರಹ ಕಬಿತೆಲು ೧೯೮೮ : ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಕ್ಕೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೯೯೭: ವಯಲಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ನೀರ್ಮಠಲಂ ಪೂತ ಕಲಾಂ ೧೯೯೮: ಏಷ್ಯಾದ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೨: ಎಝುತಾಚನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೬: ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಗೌರವ ಡಿ.ಲಿಟ್ ೨೦೦೬: ಮುತ್ತಾತು ವರ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ==ಮರಣ== ಮೇ ೩೧, ೨೦೦೯ಡ್, ​​೭೫ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ನರಳ್ದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುಣೆದ ಒಂಜಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಲೆನ ಶವೊನು ಅಲೆನ ತಾಯ್ನಾಡ್ ಕೇರಳೊಗು ಕನತೆರ್. ತಿರುವನಂತಪುರದ ಪಲಯಂ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿಡ್ ಅರೆನ್ ಪೂರ್ತಿ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವೊಡು ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 harqlj2nppxj8vwt9o1hwu7rp4dgwxq 0 24918 359575 355266 2026-04-26T02:32:05Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359575 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಲು ಶಿಯಾವೊಮಾನ | image = Lu Xiaoman (陸小曼) as covergirl (crop), Liangyou, 1927-09-30.jpg | caption = ಲು ಶಿಯಾವೊಮಾನ (1927) | native_name = 陆小曼 | native_name_lang = zh | birth_date = {{Birth date|1903|11|7}} | birth_place = ಶಾಂಘೈ, ಚೀನಾ | death_date = {{Death date and age|1965|4|3|1903|11|7}} | occupation = ಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ, [[ಲೇಖಕಿ]], [[ಗಾಯಕಿ]], [[ನಟಿ]] | spouse = ಶು ಝಿಮೋ }} '''ಲು ಶಿಯಾವೊಮಾನ''' (ಚೀನೀ: 陆小曼; ಪಿನ್ಯಿನ್: Lù Xiǎomàn; ೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೦೩ - ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೫) ೨೦ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಒರ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref name="Lee2003">{{Cite book |title=Biographical Dictionary of Chinese Women: The Twentieth Century 1912–2000 |publisher=Hong Kong University Press |year=2003 |isbn=978-0-7656-0798-0 |editor-last=Lily Xiao Hong Lee; A.D. Stefanowska |volume=2 |page=389}}</ref> ಆರ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಬೊಕ್ಕ ರಂಗಭೂಮಿಡ್ ಇತ್ತ್ ನಾರ್. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಶು ಝಿಮೊನೊಟ್ಟುಗು ಅರೆನ ಮದಿಮೆದ ಜೀವನ [[ಚೀನಾ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್|ಚೀನಾದ]] ಬೌದ್ಧಿಕ ವಲಯೊಲೆಡ್ ವಿವಾದೊಗು ಕಾರಣ ಆಂಡ್.<ref>{{Cite web|title=陆小曼和徐志摩爱得惊天动地，为什么婚后却不幸福？|url=https://www.laitimes.com/zh/article/17d4e_18key.html|date=2021-11-26|language=zh|accessdate=2023-11-25|archivedate=2023-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125101655/https://www.laitimes.com/zh/article/17d4e_18key.html|url-status=dead}}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಲು ಶಿಯಾವೊಮಾನ್ 1903ಡ್ [[ಶಾಂಘೈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ|ಶಾಂಘೈಡ್]] ಪುಟ್ಟುದು [[ಜೀಯಾಂಗ್ಸೂ|ಜಿಯಾಂಗ್ಸು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಚಾಂಗ್ಝೌಡ್ ಬುಲೆಯೆರ್. ಬೀಜಿಂಗ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ನರ್ಮಲ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಬೀಜಿಂಗ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್ ಹೈ, ಬೊಕ್ಕ ಬೀಜಿಂಗ್ ಸ್ಯಾಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದ ಹಳ್ಳಿಗುಳು|ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಡ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅರೆಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಭಾಷೆಡ್ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref name="Lee2003"/> == ಕಲೆ ಬದುಕು| == ಈ ತಿರ್ತ್ ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದೆರೆಡ ಚಿತ್ರಕಲೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್: * ಲಿಯು ಹೈಸು <ref>{{Cite web|title=Liu Haisu|url=http://www.dashuhua.com/liuhaili/|accessdate=2012-05-16}}</ref> * ಚೆನ್ ಬ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ * ಆರ್ ಟಿಯಾನ್ಜಿಯನ್ <ref>{{Cite web|title=He Tianjian|url=http://www.shtong.gov.cn/node2/node2245/node72149/node72163/node72261/node72264/userobject1ai78103.html|accessdate=2012-05-16}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೂಕುಲು, ಪಕ್ಕಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಲೈಟ್ ಇಂಕ್ ನೇಚರ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ( ''ಡಾನ್ಮೊ ಶಾನ್ಶುಯಿ'' ) ನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿಶೇಷತೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಬಿತೆ, ಪ್ರಬಂಧ, ಬೊಕ್ಕ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಲಾ ಬರೆಯೆರ್, ಆಂಡ ಅವು ಪ್ರಕಟ ಆಯಿಜಿ. ತಾಂಗ್ ಕವಿ ಡು ಫು ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಶಾಯಿ ಚಿತ್ರಕಲೆಲೆನ ಸರಣಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಪೀಕಿಂಗ್ ಒಪೆರಾ ( ''ಜಿಂಜು'' )ಡ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ವೇದಿಕೆಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರ್ತೆರ್. ೧೯೫೦ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೬೦ ದಶಕೊಡು, ಶಾಂಘೈ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಚೈನೀಸ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಡ್ ಒರ್ತಿ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ೧೯೨೨ಡ್, ಆರ್ ವಾಂಗ್ ಗೆಂಗ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|title=王赓，一个西点军校的高材生，一个被陆小曼彻底毁了的男人|url=https://www.163.com/dy/article/HT3H8KCS0553Y2FC.html|date=2023-02-15|accessdate=2023-11-25}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅರೆನ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕವಿ ಶು ಝಿಮೊನ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಪ್ರಗತಿಪರ ಚೀನಾಡ್ಲಾ ರಡ್ಡ್ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆಯಿನಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಶು ಝಿಮೊ ೧೯೩೧ಡ್ ಒಂಜಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{Cite web|title=1931年11月19日　诗人徐志摩空难丧生|url=https://news.pku.edu.cn/bdrw/137-110603.htm|date=2006-11-19|accessdate=2023-11-25}}</ref> == ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ == ಲೇಖಕೆರ್ ಯು ದಾಫು ಅರೆನ್ "1920 ದಶಕೊಡು ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಲಯೊಲೆನ್ ಗದರಿಸಾಯಿನ ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=当代作家探究民国传奇女子 林徽因陆小曼谁更纯情|url=https://culture.ifeng.com/whrd/detail_2013_09/02/29237137_0.shtml|date=2013-09-02|accessdate=2023-11-25}}</ref> ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹು ಶಿ ಅವೆನ್ "ತೂಯೆರೆ ಒಂಜಿ ದೃಶ್ಯ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{Cite web|title=胡适还赞她是"一道不可不看的风景"|url=https://ishare.ifeng.com/c/s/v002dqTXL4pjDplUe1St1aAnQC2rmQfLFx-_HSh1JlS--ZHP8__|date=2020-09-21|accessdate=2023-11-25}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] eqm1t0u6le0gelei9vp90vzbmmu8glh 0 25207 359568 359510 2026-04-25T23:51:04Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359568 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Araimudi.jpg|right|thumb|250x250px|ಅರೈಮುಡಿ (ಅರೈಮುತಿ) ಜವಂತಿ ತಮಿಳು ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಾಡುವೆರ್.]] ಅರೈಮುಡಿನ್ "ಜನನಾಂಗೊದ ಕವರ್" ಪಂಡ್ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು 1966ಡ್ ಎಂ.ಎಸ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ನ "ಗೈಡ್‌ ಟು ದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಪುದುಕ್ಕೊಟ್ಟೈ"ಡ್ ಪ್ರಕಟವಾತ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.tamildictionary.org/tamil_english.php?id=2236 |title=Tamil to English Dictionary "Meaning of 'iravirekku'" (Meaning of இராவிரேக்கு) |accessdate=2026-04-23 |archivedate=2018-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204053840/http://www.tamildictionary.org/tamil_english.php?id=2236 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://tamil.indianlanguages.org/dictionary/meaning.php?id=2054&lang=Tamil |title=TAMIL TO ENGLISH DICTIONARY இராவிரேக்கு - iravirekku - &#91;irāvirēkku&#93; |access-date=17 April 2012 |archive-date=4 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204101916/http://tamil.indianlanguages.org/dictionary/meaning.php?id=2054&lang=Tamil |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.tamilvu.org/slet/servlet/lexpg?pageno=118 |title=அரசிலை aracilai |access-date=2012-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023060038/http://www.tamilvu.org/slet/servlet/lexpg?pageno=118 |archive-date=2013-10-23 |url-status=dead }}</ref> ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ಆಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. <ref>{{Cite book |last=Government Museum |url=https://books.google.com/books?id=SCUjAQAAMAAJ&q=araimudi |title=Guide to the principal exhibits in the Government Museum, Pudukkottai |last2=M. S. Chandrasekhar |publisher=Printed at Super Power Press, for the Director of Stationery and Print. |year=1966 |page=93 |quote=Pamla malai (coral necklace), kasais, lead and glass bangles, lead rings for toes, ear and nose screws, and also the araimudi (or the " Genital shield ") worn by young female children are included. |access-date=16 April 2012}}Original from the University of Michigan Digitized 6 Jun 2011 Length 129 pages</ref> "ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿದ ಸೇಲಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಕೈಪುಸ್ತಕ, ಸಂಪುಟ ೧, ಪನ್ಪುಂಡು "ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಪತ್ತ್ ವರ್ಷ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿದ ಜೋಕುಲು, ನಗ್ನವಾದ್ ಪೋಪೆರ್, ಒಂಜಿ "ಅರೈಮುಡಿ" (ಅತ್ತಂದೆ ಹ್ರಿದಯೊ ಆಕಾರೊದ ಬೊಳ್ಳಿದ ತುಂಡು) ಮಾತ್ರ ಪಾಡ್ದ್, ಸೊಂಟೊಗು ಒಂಜಿ ತಂತಿದ ತುಂಡುಡ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್, ಉಂದು ಮಾನ ಮುಚ್ಚೊಡು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಗುಮನೊನು ಒಯ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=_ZEIAAAAQAAJ&q=araimudi&pg=PA141 |title=A Manual of the Salem district in the presidency of Madras, Volume 1 |publisher=Printed by E. Keys, at the Government Press |year=1883 |volume=I.—THE DISTRICT |location=MADRAS : PRINTED BY E. KEYS, AT THE GOVERNMENT PRESS |page=141 |quote=The children sometimes, to the age of ten years or more, go in a state of nudity, relieved perhaps by a piece of string round the waist which sustains the "araimudi" or heart-shaped piece of silver, which calls attention to what it purports to conceal. |access-date=16 April 2012}}Compiled by Henry Le Fanu Original from Oxford University Digitized 6 Jun 2007</ref> ". "ಮದ್ರಾಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗಜೆಟಿಯರ್ಸ್‌ಡ್, ಸಂಪುಟ ೧ ಭಾಗ ೧"ಡ್ "ಸುಮಾರ್ ೩ ವರ್ಸೊದ ಮುಟ್ಟ ಎಲ್ಯ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಮೂತ್ರ ಸೊಂಟರ್ದ್ (ಅರೈ-ಮುಡಿ) ನೇಲುದಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಹ್ರಿದಯೊ ಆಕಾರೊದ ಬೊಳ್ಳಿದ ತುಂಡುನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ಮಾನ ಮುಚ್ಚುನ ಉದ್ದೇಶ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಗುಮನೊನು ಒಯ್ಪುಂಡು" ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. "ಪರ್ಸಿವಲ್‌ನ ತಮಿಳು-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು, ಪರ್ಸಿವಲ್ ಸಂಪಾದನೆಡ್", "ಅರೈಮುಡಿ"ನ್ "ಅರಿಮುತಿ ಅರಾಯಿ ಮುಡಿ, ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ ಸೊಂಟೊಗು ವಿನಯೊಗು ಜೋಡಾದ್ ದೀಡ್‌‍ನ ಬಂಗಾರ್ದ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ ಎಲ್ಯ ತಟ್ಟೆನ್" ಪಂಡ್ದ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವೆರ್. <ref>{{Cite book |last=P. Percival |url=https://books.google.com/books?id=u6YdKeY6JHcC&q=arai+mudi |title=Percival's Tamil-English dictionary |publisher=Asian Educational Services |year=1993 |isbn=8120608194 |editor-last=P. Percival |edition=reprint |page=14 |quote=அரைமுடி arai múḍi, A small plate of gold or silver, appended to the girdle of female children, for the sake of decency; |access-date=16 April 2012}}</ref> ಮಿರಾನ್ ವಿನ್ಸೋಲ್‌ನ ನಿಘಂಟು, "ಎ ಕಾಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಹೈ ಅಂಡ್ ಲೋ ತಮಿಳು", ಅರೈಮುಡಿನ್ "ಅರೈಯಮುಡಿ, ಎಸ್. ಜವನ್ಯೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಖಾಸಗಿ ಭಾಗೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಲೋಹದ ತಟ್ಟೆ" ಪಂಡ್ದ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನಿಸವೆರ್. <ref>{{Cite book |last=Miron Winslow |url=https://books.google.com/books?id=S-RGAAAAcAAJ&q=%5EjemnQpiSf-%2C+s.+A+small+plate+of+metal+worn+by+little+girls+over+the+private+parts.&pg=PA40 |title=Acomprehensive Tamil and English Dictionary of High and Low Tamil |publisher=Hunt |year=1862 |location=MADRAS : PRINTED AND PUBLISHED BY P. R. HUNT, AMERICAN MISSION PRESS, 167, POPHAM'S BROADWAY |page=40 |quote=அரைமுடி, s. A small plate of metal worn by little girls over the private parts. |access-date=16 April 2012}}Original from the Bavarian State Library Digitized 21 Mar 2011 Length 976 pages A COMPREHENSIVE TAMIL AND ENGLISH DICTIONARY OF HIGH AND LOW TAMIL, BY THE REV. MIRON WINSLOW. D.D. AMERICAN MISSIONARY, MADRAS. ASSISTED BY COMPETENT NATIVE SCHOLARS: IN PART FROM MANUSCRIPT MATERIALS OF THE LATE REV. JOSEPH KNIGHT, AND OTHERS. MADRAS : PRINTED AND PUBLISHED BY P. R. HUNT, AMERICAN MISSION PRESS, 167, POPHAM'S BROADWAY. 1862. Copyright Secured.</ref> [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀಲಂಕಾದ]] ಅಂಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು 1960 ದಶಕೊ ಮುಟ್ಟ ಅರೈಮುಡಿನ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಬ್ಬೆ ಡುಬೊಯಿಸ್‌ನ "ಹಿಂದೂ ಮ್ಯಾನರ್ಸ್, ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೆರೆಮನಿಸ್" ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕೊ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಅನುವಾದೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಹೆನ್ರಿ ಬ್ಯೂಚಾಂಪ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, "ಜೋಕುಲೆನ ಕಾಸಗಿ ಬಾಗೊಲೆಗ್ಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಸೊಂತೊ ಅಲಂಕಾರೊಲು ಉಂಡು. ಎಲ್ಯ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಒಂಜಿ ಗುರಾಣಿ ಅತ್ತಂಡ ಬಂಗಾರ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ ಕೋಡ್ ತುಂಡುನು ಪಾಡ್ವೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವು ಉರ್ಬುಲಿ ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಕೆತ್ತುವೆರ್. ಆಂಡ ಬಾಲೆ ಅತ್ತಂಡ ಬಂಗಾರ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಳ್ಳಿಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಳ್ಳಿ, ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪಿಯರ ಉದ್ದೇಶಿಸಾಯಿನ ಆ ಅಂಗಾಂಗೊದ ನಿಕರ ಪ್ರತಿ." [೧] [೨] [೩] [೪] [೫] [೬] "ಎ ಡೆಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಆಫ್ ದ ನೇಚರ್, ಮ್ಯಾನರ್ಸ್, ಅಂಡ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಡಿಯಾ; ಅಂಡ್ ದೆರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ಸ್, ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್"ಡ್, ದುಬೊಯಿಸ್ ಲಾ ಬರೆತೆರ್. "ರಡ್ಡ್ ಲಿಂಗೊಲೆನ ಜೋಕುಲು ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಟ್ರಿಂಕೆಟ್‌ಲೆನ್ ಅಲಂಕರಿಸವೆರ್. ಆಂಡ ಪ್ರಾಯೊದಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಜನಕ್ಕುಲೆಡ ಭಾರತೊಡು ಕೆಲವು ವಿಸಿಸ್ಟತೆಲು ಉಂಡು. ಆಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಏಳ್ ವರ್ಸೊದ ಮುಟ್ಟ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲು ಪೂರ್ತಿ ಉರ್ಬುಲಿ ಆದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸ್ವಾಬಾವಿಕವಾದ್ ಬಂಗಾರ್‌ಲೆನ್ ಸರೀರೊದ ನಿಜ ಬಾಗೊಲೆಗ್ ಜೋಡಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಒಂಜಿ ಮಟ್ಟೊಗು ಅಕ್ಲೆನ ನಗ್ನತೆನ್ ಮರೆಮಾಚೆರೆ ಒಂಜಿ ಲೋಹದ ತಟ್ಟೆನ್ ನೇಲ್ಪಾವೆರ್. ಎದುರುಡು ತೋಜುಂಡು, ಉಂದು ಆ ಬಾಲೆದ ಲೈಂಗಿಕ ಬಾಗೊನು ಹೋಲುಂಡು."<ref>{{cite book|edition=2|year=1862|publisher=J. Higginbotham|url=https://archive.org/details/descriptionofcha00dubouoft|author=Jean Antoine Dubois|quote=The children of either sex are likewise ornamented with various trinkets of the same form, though smaller than those of grown persons. They have also some that are peculiar. As all children in India go perfectly naked till they are six or seven years old, the parents of course, adapt the ornaments to the natural parts of the body. Thus, the girls have a plate of metal suspended so as to conceal, in some measure, their nakedness. The boys, on the other hand, have little bells hung round them, or some similar device of silver or gold, attached to the little belt with which they are girt. Amongst the rest, a particular trinket appears in front, bearing a resemblance to the sexual part of the lad.|access-date=16 April 2012|location=MADRAS : PRINTED AT THE ASYLUM PRESS, MOUNT ROAD, BY WILLIAM THOMAS|title=Description of the character, manners, and customs of the people of India; and their institutions, religious and civil|page=[https://archive.org/details/descriptionofcha00dubouoft/page/163 163]}}Original from University of Minnesota Digitized 18 Feb 2010 Length 410 pages DESCRIPTION OF THE CHARACTER, MANNERS, AND CUSTOMS OF THE PEOPLE OF INDIA; AND OF THEIR INSTITUTIONS, RELIGIOUS AND CIVIL, BY THE ABBE J. A. DUBOIS, Missionary in the Mysore. Second Edition, WITH NOTES, CORRECTIONS AND ADDITIONS BY REV. G. U. POPE, Head Master of the Ootacamund Grammar School, and Fellow of the Madras University. TRANSLATED FROM THE FRENCH MANUSCRIPT. Madras : J. HIGGINBOTHAM, MOUNT ROAD. Law Bookseller and Publisher. LONDON—MESSRS. ALLAN AND CO. CALCUTTA—HAY AND CO., THACKER SPINK AND CO. BOMBAY—CHESSON AND WOODALL. 1862.</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{reflist}} 0i93nzyh4jgna1t5n6jtqyqxdvsr4ar 0 26414 359567 359561 2026-04-25T16:59:07Z Mahaveer Indra 1023 /* ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು */ 359567 wikitext text/x-wiki [[File:Horse Gram BNC.jpg|thumb|ಇಡಿ ಕುಡುತ್ತ ಬೇಳೆ]] '''ಕುಡು''' (ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್- ''ಮ್ಯಾಕ್ರೊಟೈಲೋಮಾ ಯುನಿಫ್ಲೋರಮ್'') ಉಷ್ಣವಲಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಮೂಲದ ಒಂಜಿ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ. ಇಂದೆತ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿ ಬೊಕ್ಕ ರಚನೆ, ಇಂದೆಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಡ್ದಾವರ ದಿಂಜ ಗಲಸುವೆರ್. ಕುಡು ಅಂಗಡಿಡ್ ಕಡಮೆ ಬಿಲೆಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಕುದುರೆಗ್ ಎಚ್ಚ ತಾಕತ್ ಬುಕ್ಕ ಬಲ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ, ಕುಡುನು ಬಲಿಪುನ ಕುದುರೆಲು(ಕುದುರೆ ಓಟ) ಬುಕ್ಕ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಕುದುರೆಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಕುಡುಕ್ಕು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಹಾರ್ಸ್‌ಗ್ರಾಮ್ (Horsegramm) ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಬೊಕ್ಕ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಇಂದೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಕುಡುನು ಇಡಿಯಾದ್, ಮುಂಗೆ ಬರ್ಪಾದ್, ಇಜ್ಜಿಡ, ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಲಾ ತಿನೊಲಿ. ಸೀಕ್ ಸಂಕಡ ಮಿನಿ ಬನ್ನಗ ಇಲ್ಲದ ಮರ್ದ್‌ಗ್ಲಾ ಕುಡುನು ಗಲಸುವೆರ್. ==ಇವರೊಲು== ಕುಡು ವರ್ಸೊಗು ಒರ ಬುಲೆಪಿನ, ಬೂರುದಲೆಕ ಬುಳೆವುನ ದಯಿ. ಕುಡುತ್ತ ಬೀಜೊಲೆನ್ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಪಾಡಿಂಡ, ಮುಂಗೆ ಬತ್ ಬುಳೆವುಂಡು. ಉಂದು ಸುಮಾರು 60 ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುಂಡು. ದೈತ ಮೈದಂಡ್ ಪೂರ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಎಲ್ಯ ನೆಯಿ ಕೂಜೆಲ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಇಪ್ಪುವ. ಮೂಜಿ ಇರೆಕುಲು ತೂವರ ಬಿಲ್ವಪತ್ರೆದ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಹೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆತ್ತ ತೊಟ್ಟು ಸುಮಾರು 7 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದವಾದ್ ತೆತ್ತಿದಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂಕುಲು ಇರೆತ್ತ ಸಂದಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಮೂಜಿ ಪೂಕುಲು ಅರಲುವ. ಅತ್ತಂದೆ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂತ ಉಲಾಯಿ ನೆರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬಿಂದಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದದ ಬೀಜದ ಕೋಡು ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಸುಮಾರು 8 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಐತ ಉಲಾಯಿ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಕುಡುತ್ತ ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಇಪ್ಪುವ. ಈ ಬಿತ್ತ್‌ಲು ಸುಮಾರು 3 ಡ್ದ್ 6 ಮಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. <gallery mode="packed"> File:Macrotyloma Uniflorum young plant 01.jpg|ಮರಾಯಿಡ್ ಕುಡುತ್ತ ದೈ File:Macrotyloma Uniflorum flower 01.jpg|ಪೂ File:Macrotyloma Uniflorum fruit 01.jpg|ಪಜ್ಜಿ ಕೋಡು </gallery> == ವಿತರಣೆ== ಕುಡು ಅಸಲ್‌ಗ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ದೇಸೊಲೆ ಮೂಲೊದ ದೈ. ನಮ ದೇಸೊಡು ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡು ಪನ್ನಗ, ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ 2500 ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪಿರಾಕ್‌ಡೆ ಬುಲೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಉಂದು ಭಾರತೊಡ್ದು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮುಟ್ಟ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಬೇಳೆಕಾಳು ಆದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂಚಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಪಶು ಆಹಾರವಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಪಜಿ ಗೊಬ್ಬರದ ರೂಪೊಡುಲಾ ಗಲಸುವೆರ್. == ಬುಲೆಚಿಲ್== ಕುಡುನ್ ಮುಖ್ಯ ಬುಲೆಯಾದ್ ಅತ್ತಂದೆ ರಡ್ಡನೇ ಬುಲೆಯಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಕುಡು ವಾ ರೀತಿದ ಹವಮಾನೊ ಬುಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್‌ದೊಟ್ಟುಗು ಸುಲಬೊಡು ಬುಲೆಪುನ ಒಂಜಿ ಬೇಳೆ. ಸರಾಸರಿ ಒಂಜಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗ್ 460 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಇಳುವರಿ ಕುಡುಟ್ಟು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸುರುಟು ಪಂಡಿಲೆಕ ಕುಡು ಒವ್ವೇ ರೀತಿದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಬೀಜ ಪಾಡನಗ ಕೊಟ್ಯದ ಗೊಬ್ಬರ ಪಾಡ್ಂಡ ಎಚ್ಚ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯೊಲಿ. ಮರಿಯಾಲದ ಸುರುಟು ಬೀಜ ಪಾಡುವೆರ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಮದ್ಯ ಮರಿಯಾಲೊಡುಲಾ ಬೀಜ ಪಾಡೊಲಿ. ಕುಡು ೫-೬ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಬುಳೆ. ವರ ಬಿತ್ ಪಾಡಿಬೊಕ್ಕ ೬ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉಲಾಯಿ ಕುಡುತ್ತ ಕೋಡು ಕೊಯ್ಯರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.<ref>{{cite web |title=ರೈತರು ಹುರುಳಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆದು ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯಿರಿ |url=https://kannada.krishijagran.com/agripedia/grow-horse-gram-and-get-better-yield/ |website=kannada.krishijagran.com |publisher=Krishi Jagran Media Group |access-date=23 April 2026}}</ref> ==ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು== ಕುಡು ಉಷ್ಣವಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ದ್ವಿದಳ ದಾನ್ಯೊ. ಉಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನುಂಗೆಲ್ ಭೂಮಿಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಬೇತೆ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲೆನಲೆಕ್ಕನೆ ಇಂದೆಟ್ 'ಮೆಥಿಯೋನೈನ್' (methionine) ಬೊಕ್ಕ 'ಟ್ರಿಪ್ಟೊಫಾನ್' (tryptophan) ಕಮ್ಮಿ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಕರ್ಬದಂಶ (iron) ಬೊಕ್ಕ 'ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಮ್' (molybdenum) ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಬೇತೆ ಧಾನ್ಯೊಲೆಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ, ಕುಡುತ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆಡ್ 'ಟ್ರಿಪ್ಸಿನ್ ಇನ್ಹಿಬಿಟರ್', 'ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್' ಬೊಕ್ಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ 'ಫೀನಾಲ್' ಅಂಸೊಲು ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಫೀನಾಲ್‌ಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಫೀನಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲೊಲು. ೧೦೦ ಗ್ರಾಂ ನುಂಗೆಲ್ ಕುಡುಟು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ (57.2%), ಪ್ರೋಟೀನ್ (22%), ನಾರ್ (5.3%), ಕೊಬ್ಬು (0.50%), ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ (287 mg), ಫಾಸ್ಫರಸ್ (311 mg), ಕರ್ಬದಂಶ (6.77 mg) ಬೊಕ್ಕ 321 ಕಿಲೋ ಕ್ಯಾಲರಿ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಥಯಾಮಿನ್, ರಿಬೋಫ್ಲಾವಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಯಾಸಿನ್ ಜೀವಸತ್ವೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ಇಂದೆತ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಗುಣ ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನದ ಮಿತ್ತ್ ಕೂಡ ಅವಲಂಬಿತ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ರುಚಿ ಇಜ್ಜನೆಡ್ದಾವರ ಜನ ಉಂದೆನ್ ತೆನಸ್‌ಗ್ ಎಚ್ಚ ಗಲಸುಜೆರ್. ==ತೆನಸ್‌ಡ್ ಕುಡು== == ಮರ್ದ್‌ದ ರೂಪೊಡು== ==ಎಚ್ಚ ಓದುಗು== * [[ಕುಡುತ್ತ ಚಟ್ನಿ]] * [[ಕುಡುತ್ತ ಸಾರ್]] iv0my39k4u7f6xkozfedu9npfaoz6ds 0 26432 359569 357949 2026-04-26T00:09:44Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 359569 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''ಎಸ್ಕುಲೋಸಾ ಥೋರಾಕಾಟಾ'' | image = | image_caption = ''ಎಸ್ಕುಲೋಸಾ ಥೋರಾಕಾಟಾ'' | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕೊರ್ಡೇಟಾ | classis = ಆಕ್ಟಿನೋಪ್ಟರಿಗಿ | ordo = ಕ್ಲೂಪಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ | familia =ಡೊರೊಸೊಮಾಟಿಡೆ | genus = ''ಎಸ್ಕುಲೋಸಾ'' | species = ''ಎ. ಥೋರಾಕಾಟಾ'' | binomial = ''ಎಸ್ಕುಲೋಸಾ ಥೋರಾಕಾಟಾ'' | binomial_authority = (ವ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಯೆನ್ಸ್, 1847) }} [[File:Escualosa thoracata.jpg|thumb|ಕುಡ್ಲಡ್ ಗಳಿಸಾವುನ '''''ಎಸ್ಕುಲೋಸಾ ಥೋರಾಕಾಟಾ''''']] '''''ಎಸ್ಕ್ವಾಲೋಸಾ ಥೊರಾಕಾಟಾ'''' (ಬಿಳುಪು ಸಾರ್ಡೀನ್) ಪನ್ಪಿನವು '''ಡೊರೊಸೊಮಾಟಿಡೇ''' ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕಡಲ ಮೀನ್ ಜಾತಿ.<ref name="fishbase">ಫಿಶ್ಬೇಸ್. ''ಎಸ್ಕ್ಯುಲೋಸಾ ಥೊರಾಕಾಟಾ''. https://www.fishbase.se/summary/ಎಸ್ಕ್ವಾಲೋಸಾ-ಥೊರಾಕಾಟಾ</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣ == * ರಾಜ್ಯ: ಪ್ರಾಣಿಲು * ಫೈಲಮ್: ಕಾರ್ಡಾಟಾ * ವರ್ಗ: ಆಕ್ಟಿನೊಪ್ಟೆರಿಜಿ * ಆದೇಶ: ಕ್ಲುಪಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ * ಕುಟುಂಬ: ಡೊರೊಸೊಮಾಟಿಡೇ * ಜಾತಿ: ''ಎಸ್ಕ್ಯುಲೋಸಾ ಥೊರಾಕಾಟಾ''<ref name="worms">ವರ್ಮ್ಸ್. ''ಎಸ್ಕ್ಯುಲೋಸಾ ಥೊರಾಕಾಟಾ''. https://marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=280714</ref> == ವಿತರಣೆ == ಈ ಮೀನು ಇಂಡೋ-ವೆಸ್ಟ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು [[ಕರಾಚಿ]] ಡ್ದ್ [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]], [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]], ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ಪಪುವಾ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ ಬೊಕ್ಕ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮುಟ್ಟ ವಿತರಿಸವೊಂಡುಂಡು.<ref name="fishbase"/> == ಆವಾಸಸ್ಥಾನ == * ಕಡಲ್, ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಸಿಹಿನೀರ್ದ ಪರಿಸರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು * ಪೆಲಾಜಿಕ್-ನೆರಿಟಿಕ್ ಮೀನ್ * 0–50 ಮೀ ಆಳೊಡು ಕಂಡುಬರ್ಪುಂಡು<ref name="fishbase"/> == ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ == * ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ: ಸುಮಾರ್ ೧೦ ಸೆಂ.ಮೀ. * ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದ: ಸುಮಾರ್ ೮ ಸೆಂ.ಮೀ. * ಡಾರ್ಸಲ್ ಸೊಫ್ಟ್ ರೇಸ್: ೧೩–೨೧ * ಗುದ ​​ಮೃದು ಕಿರಣೊಲು: ೧೪-೧೯ * ದೇಹ ಚಪ್ಪಟೆ ಆದ್ ಬದಿಟ್ ಬೊಳ್ಳಿ-ಪಟ್ಟೆಲು ಉಂಡು<ref name="fishbase"/> == ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ == ಈ ಮೀನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುಂಡು. * ಜೂಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಬೊಕ್ಕ ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ನ್ ಆಹಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು * ಬಾಲೆಲು ನದಿ ತಳೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್ * [[ಭಾರತ]]<ref name="fishbase"/><ref name="fao">FAO ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಬೊಕ್ಕ ಫೆಬ್ರವರಿ ನಡುಟು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡಪುಂಡು. ''ಜಗತ್ತ್ ದ ಕ್ಲುಪಿಯೊಯಿಡ್ ಮೀನುಲು''. https://www.fao.org/4/t0540e/t0540e27.pdf</ref><ref name="cmfri">ಅಬ್ದುಸ್ಸಾಮದ್, ಇ. ಎಂ. (2018). ಭಾರತೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪತ್ರಿಕೆ. https://eprints.cmfri.org.in/12692/1/ಅಬ್ದುಸ್ಸಾಮದ್%20E%20M_IJF_65_1_2018.pdf{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ == * ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಡ್ ಮುಖ್ಯ * ತಾಜಾ ಬೊಕ್ಕ ಒಣಸ್-ಉಪ್ಪು ರೂಪೊಡು ಮಾರಾಟ ಆಪುಂಡು<ref name="fishbase"/><ref name="mb">ಮರೈನ್ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ. ''ಎಸ್ಕ್ಯುಲೋಸಾ ಥೊರಾಕಾಟಾ''. https://marinebiodiversity.org.bd/species/escualosa-thoracata/</ref> == ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಸ್ಥಿತಿ == ಈ ಜಾತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಕಮ್ಮಿ ಅಪಾಯೊಡು ಉಪ್ಪುನವುಂದು ನಂಬುನವು.<ref name="cmfri"/> == ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಅಪಾಯ == ಈ ಮೀನ್ ನರಮಾನ್ಯಗ್ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅತ್ತ್.<ref name="fishbase"/> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== <references/> 8ydz3oy6697qqwiorj5vcjiwsxazkhy 3 26873 359573 2026-04-26T02:07:27Z ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ 2534 ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆ ಚರ್ಚಾಪುಟೊಡು [[Template:Welcome|ಸ್ವಾಗತ ಸಂದೇಸೊನು]]ಸೇರ್ಸಾಯರ ಆಪುಂಡು 359573 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Felipe84740}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೭:೩೭, ೨೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) liaabwv8vcq88dmma87mb2uav3hqbub 3 26874 359577 2026-04-26T07:02:58Z ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ 2534 ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆ ಚರ್ಚಾಪುಟೊಡು [[Template:Welcome|ಸ್ವಾಗತ ಸಂದೇಸೊನು]]ಸೇರ್ಸಾಯರ ಆಪುಂಡು 359577 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Xazyaqan}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) klfztpsnibc22f0cc16vy0jpeo1wyls